Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΑΤΡΟΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΑΤΡΟΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ"

Transcript

1 23 Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΑΤΡΟΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Παντελής Χαραλάµπους 1, Κλεισιάρης Χρήστος 2, Αγά Γεωργία 3 1. Κοινωνικός Λειτουργός ΤΕ, «MSc Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας» Μαυρούδι Ηγουµενίτσας Τ.Κ 46 Τηλ: , Νοσηλευτής ΤΕ- «MSc Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας»- Εργαστηριακός Συνεργάτης του τµήµατος Νοσηλευτικής του ΤΕΙ Λάρισας. Ε. Κοτσώνη 2, Λάρισα, Τ.Κ 41222, Tηλ: , Ιατρός Γενικής Ιατρικής Κέντρου Υγείας Ελλασόνας Λάρισα, Ε. Κοτσώνη 2, Λάρισα, Τ.Κ 41222, Tηλ: Ιατρική Θεσσαλίας, Τµήµα «Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υπόβαθρο: Στην εποχή µας διατυπώνεται όλο και περισσότερο το αίτηµα για καλύτερη ενηµέρωση των ασθενών από το προσωπικό υγείας, µε σκοπό την βελτίωση της συµµετοχής τους στην αντιµετώπιση των προβληµάτων υγείας που τους απασχολούν. Παράλληλα όµως διαπιστώνεται µια σηµαντική ανεπάρκεια πληροφόρησης από την πλευρά του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, που µπορεί να οφείλεται είτε στην έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης είτε σε άλλους παράγοντες. Η αξιολόγηση του βαθµού ενηµέρωσης σε έναν πληθυσµό κρίνεται απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση της τρέχουσας κατάστασης και την διατύπωση προτάσεων για βελτίωση του υγειονοµικού µας συστήµατος. Σκοπός: Θελήσαµε να εξετάσουµε τις εντυπώσεις Ελλήνων ασθενών για την ποιότητα της ενηµέρωσης που είχαν για τα προβλήµατα της υγείας τους από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και από άλλες πηγές, καθώς και τον βαθµό ικανοποίησής τους από την ενηµέρωση αυτή. Μέθοδος: 181 ασθενείς (91 νοσηλευόµενοι και 9 ασθενείς εξωτερικών ιατρείων) σε έξη διαφορετικούς χώρους (νοσοκοµεία και κέντρα υγείας) συµπλήρωσαν ένα ανώνυµο, δοµηµένο ερωτηµατολόγιο που εξέταζε τις πηγές πληροφόρησης, την επάρκεια του χρόνου ενηµέρωσης και τον βαθµό ικανοποίησης των ασθενών από την ενηµέρωση αυτή. Αποτελέσµατα Το 78% των ασθενών δήλωσε ότι είχε λάβει πληροφορίες για τη θεραπεία της νόσου, ενώ τα ποσοστά για την αιτία, τις αναγκαίες εξετάσεις και τη µελλοντική πορεία της νόσου ήταν περίπου 5%. Μόνο 8,8% δήλωσε ότι είχε ενηµερωθεί για όλα αυτά τα στοιχεία. Το 4% των ασθενών θεώρησε ότι ο χρόνος ενηµέρωσης ήταν ανεπαρκής ή 23

2 24 οριακός. Κύρια πηγή ενηµέρωσης ήταν ο γιατρός, νοσοκοµειακός (71%) ή οικογενειακός (37,5%). Το 49,7% των ασθενών ανέφερε ότι συχνά ή αρκετά συχνά σκέφθηκε να αλλάξει θεράποντα ιατρό λόγω κακής συνεργασίας ή ελλιπούς ενηµέρωσης. Το 64% πιστεύει ότι σε περίπτωση σοβαρής νόσου ο ιατρός θα πρέπει να ενηµερώσει πρώτα τον ασθενή (µε ή χωρίς την οικογένεια) και µόνο 2,2% πιστεύουν ότι πρέπει να ενηµερωθεί µόνο η οικογένεια, χωρίς συµµετοχή του ασθενούς. Επίσης οι ασθενείς στην πλειοψηφία τους επιθυµούν να συµµετέχουν στη λήψη αποφάσεων για θέµατα υγείας που τους αφορούν. Το 77,9% των ασθενών εκδηλώνει προτίµηση για την προφορική πληροφόρηση, µε ή χωρίς συνοδά µέσα (π.χ. έντυπα). Συµπεράσµατα: Ο πληθυσµός της µελέτης φάνηκε να έχει λάβει µια µέτριου επιπέδου ενηµέρωση από το ιατρικό προσωπικό. Ο βαθµός ικανοποίησης από την πληροφόρηση ήταν πολλές φορές δυσανάλογα χαµηλός σε σχέση µε τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες του. Πολλές φορές οι ασθενείς θα ήθελαν από τον ιατρό τους να τους διαθέσει περισσότερο χρόνο, καθώς και νέες µορφές ενηµέρωσης πέρα από την συνήθη προφορική καθοδήγηση. Κύρια πηγή ενηµέρωσης είναι ο γιατρός, και σ αυτόν ανήκει το µεγαλύτερο µερίδιο της ευθύνης για την ικανοποίηση των αναγκών αυτών. Η συµµετοχή της οικογένειας στην θεραπευτική διαδικασία δεν παύει να υπάρχει, αλλά διαφαίνεται η επιθυµία των ασθενών να συµµετέχουν περισσότερο στη λήψη αποφάσεων για την υγεία τους και στη θεραπευτική διαδικασία. Λέξεις κλειδιά: ενηµέρωση, πληροφόρηση, ενηµερωµένος ασθενής, επικοινωνία, θεραπευτική διαδικασία, επικοινωνιακές δεξιότητες, σχέση ιατρού-ασθενούς. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις περισσότερες δυτικές χώρες τα συστήµατα υγειονοµικής περίθαλψης αλλάζουν. Παράδοξα, σε µια εποχή παγκόσµιας επικοινωνίας βρισκόµαστε αντιµέτωποι µε µια διαταραχή στην επικοινωνία µεταξύ των ασθενών και των γιατρών, µε αποτέλεσµα την αυξανόµενη δυσαρέσκεια των ασθενών, τον συνεχώς αυξανόµενο ρυθµό καταγγελιών και µηνύσεων για κακή ιατρική πρακτική (medical malpractice), καθώς και την εγκατάλειψη της συµβατικής ιατρικής για εναλλακτικές µορφές θεραπείας που είναι συχνά αντιεπιστηµονικές. Μελέτες που χρησιµοποιούν διάφορες µεθοδολογικές προσεγγίσεις έχουν δείξει ότι η ποιότητα της ιατρικής φροντίδας δεν είναι το µόνο πράγµα που οδηγεί τους ασθενείς σε καταγγελίες κατά των ιατρών. Εκτιµάται ότι 7-8% της παραποµπής 24

3 25 ιατρών σε δικαστήρια αφορούν στη σχέση ιατρού-ασθενούς ή σε προβλήµατα επικοινωνίας.[1] Η επικοινωνία είναι η αρχή και το τέλος κάθε επαφής του γιατρού µε τον ασθενή καθώς και ένα από τα κριτήρια µε τα οποία οι ασθενείς αξιολογούν τους γιατρούς τους ή ακόµα και να στραφούν σε εναλλακτικές µορφές θεραπείας. [2] Μια ανοικτή και άνετη ατµόσφαιρα για τον ασθενή και για τον ιατρό είναι ένα ουσιαστικό µέρος στη θεραπευτική διαδικασία. Οι µελέτες έχουν αποδείξει ότι η ποιότητα της επικοινωνίας επηρεάζει έντονα την προθυµία του ασθενή να συµµορφωθεί µε τις διαδικασίες της θεραπείας και να δοκιµάσει νέες θεραπευτικές µεθόδους. Τα δύο βασικά συστατικά που οδηγούν προς την ικανοποίηση του ασθενούς περιλαµβάνουν τη δυνατότητα του ασθενή να καταλάβει και να αποµνηµονεύσει τι λέει ο γιατρός. [3] Τη δεκαετία του '7 υπήρξε δραµατική αλλαγή στην τακτική ενηµέρωσης των ασθενών, µε το µεγαλύτερο ποσοστό των θεραπόντων να ακολουθούν την µέθοδο της λεπτοµερούς και αναλυτικής ενηµέρωσης. [3] Αυτό βέβαια ίσχυσε κυρίως για τις Ηνωµένες Πολιτείες της Αµερικής, όπου η δεοντολογική αρχή της αυτονοµίας των ασθενών διέπει τη σχέση ιατρούασθενούς, µε αποτέλεσµα οι θεράποντες να ενηµερώνουν τους ασθενείς χωρίς υπεκφυγές. Η κλινική επικοινωνία του ιατρού µε τον ασθενή είναι πρωταρχικής σηµασίας για την αρµονική και αποτελεσµατική σχέση µεταξύ τους. Καλύπτει όλες τις µορφές της σχέσης γιατρού-ασθενούς και από την ποιότητα της εξαρτάται ο βαθµός συνεργασίας των δύο µερών για την επίτευξη της διάγνωσης και την εφαρµογή της προτεινόµενης θεραπείας. Έτσι δεν είναι υπερβολή να πούµε ότι πολλές φορές η επικοινωνία επηρεάζει ακόµα και την έκβαση της νόσου. [2] ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΗ Η επικοινωνία µεταξύ ιατρού και ασθενή είναι ένα αναπόσπαστο τµήµα της κλινικής πρακτικής. Σύµφωνα µε επικυρωµένες µελέτες όταν γίνεται µε σωστό τρόπο µια τέτοια επικοινωνία έχει θεραπευτική επίδραση για τον ασθενή. [4] Η σχέση ιατρού-ασθενή έχει αναγνωριστεί από καιρό ως σύνθετη και πολύπλευρη. Ενώ οι διάφορες πτυχές αυτής της σχέσης έχουν εξερευνηθεί, οι µορφές επικοινωνίας δεν εξετάστηκαν στο πλαίσιο της επιστηµονικής έρευνας µέχρι την δεκαετία του '6 όταν µια µελέτη από τους Korsch et al (1968) κατέδειξε έναν άµεσο συσχετισµό µεταξύ των µορφών επικοινωνίας των γιατρών και της σε σχέση τους µε την πορεία της θεραπείας. [5] [6] 25

4 26 Οι µορφές επικοινωνίας των γιατρών βρέθηκαν να είναι σηµαντικές όχι µόνο στην συµµόρφωση των ασθενών στις θεραπευτικές αγωγές αλλά επίσης βρέθηκαν ότι επηρεάζουν την ικανοποίηση του ασθενή ως προς την προσοχή απέναντι στον ιατρό και την κατανόηση των ιατρικών πληροφοριών. [7] Ο τρόπος µε τον οποίο ένας ιατρός µεταβιβάζει τις πληροφορίες σε έναν ασθενή είναι τόσο σηµαντικός όσο και οι πληροφορίες που µεταβιβάζονται σ αυτόν. Οι ασθενείς που καταλαβαίνουν τους γιατρούς τους είναι πιθανότερο να αποδεχθούν τα προβλήµατα υγείας τους, να καταλάβουν τις επιλογές τους σε σχέση µε την θεραπεία και να ακολουθήσουν πιστά το πρόγραµµα της φαρµακευτικής τους αγωγής. [8] [9] Στη σύγχρονη ιατρική εκπαίδευση οι δεξιότητες επικοινωνίας και διαπροσωπικών σχέσεων δεν αντιµετωπίζονται πλέον ως αµετάβλητα προσωπικά χαρακτηριστικά του καθενός αλλά αντίθετα, ως σύνολο µετρήσιµων και τροποποιήσιµων συµπεριφορών που µπορούν να αναπτυχθούν και να αξιολογηθούν παράλληλα. [9] Από τη λήψη του ιατρικού ιστορικού του ασθενή µέχρι την οριστικοποίηση ενός θεραπευτικού σχήµατος η κάποιας άλλης ιατρικής πράξης, η σχέση του ιατρού µε τον ασθενή του στηρίζεται στην αποτελεσµατική επικοινωνία και συνεργασία. Αν και κατά ένα µεγάλο µέρος η επικοινωνία αναφέρεται σε πληροφορίες για τη διάγνωση και την θεραπεία, οι περισσότεροι ιατροί θα διαπιστώσουν ότι η επαφή δεν περιορίζεται µόνο στα παραπάνω αλλά µπορεί να περιλαµβάνει επίσης συζητήσεις ψυχοκοινωνικού και γενικού ενδιαφέροντος. Αυτή η πτυχή της σχέσης ασθενούς-ιατρού είναι δύσκολο να καθορισθεί, όµως µε προσπάθεια και θέληση µπορεί να βρεθεί η χρυσή τοµή µίας αληθινά θεραπευτικής σχέσης. Αυτή η θεραπευτική σχέση θα αποτελέσει επίσης τη βάση για µια ποιοτική φροντίδα υγείας. [] ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΘΕΛΟΥΝ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ; Οι περισσότερες καταγγελίες από τους ασθενείς και τους οικείους τους αναφέρονται σε προβλήµατα επικοινωνίας και όχι τόσο στην κακή κλινική πρακτική. Η πιο κοινή καταγγελία είναι ότι οι γιατροί δεν ακούνε τους ασθενείς τους. ιάφορες µελέτες έχουν δείξει ότι οι γιατροί και οι ασθενείς έχουν τις δικές τους απόψεις σχετικά µε αυτό που κάνει καλή και αποτελεσµατική µια επικοινωνία. Αυτές οι διαφορές επηρεάζουν την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των γιατρών και των ασθενών, καθώς και τη συµµόρφωση, την εκπαίδευση των ασθενών, και την έκβαση της υγείας τους. [11] 26

5 27 Η συµµετοχή των ασθενών είναι κάτι που σήµερα θεωρείται θεµελιώδες στην σύγχρονη ιατρική διαδικασία. Η όλη αυτή διαδικασία τον καθιστά υπεύθυνο, αναπτύσσει την συνεργασία, µειώνει το άγχος και αυξάνει την εµπιστοσύνη προς τον θεράποντα ιατρό του. [12] [13] Η σχέση του γιατρού µε τον ασθενή του έχει ιδιαίτερη σηµασία για την επιτυχία οποιασδήποτε θεραπείας. Για τους ασθενείς µε χρόνια νοσήµατα ή µε καρκίνο, η σχέση µε το γιατρό αποκτά µια άλλη διάσταση. Η συνεχής και µακρόχρονη σχέση που επιβάλλεται µεταξύ τους λόγω της φύσης της ασθένειας παράλληλα µε το γεγονός ότι η ζωή του ασθενούς µπορεί να απειλείται, περιέχει µια ξεχωριστή συναισθηµατική ιδιοµορφία που χρήζει µεγάλης προσοχής. [14] Η εκµάθηση βασικών δεξιοτήτων επικοινωνίας πρέπει να είναι καθήκον και υποχρέωση κάθε ιατρού στις µέρες µας αλλά και µάθηµα υποχρεωτικής παρακολούθησης όλων των ιατρικών σχολών. Η διδασκαλία της σωστής επικοινωνίας πρέπει να συµπεριληφθεί σε όλα τα επίπεδα της ιατρικής εκπαίδευσης και να γίνει µάθηµα υποχρεωτικής φύσεως στα προγράµµατα σπουδών των ιατρικών σχολών και στη συνεχιζόµενη ιατρική εκπαίδευση. Στις αναπτυγµένες χώρες θεωρείται υποχρεωτική η παρακολούθηση µαθηµάτων επικοινωνίας και βασικό στοιχείο για την λήψη του τίτλου του ιατρού. [15] [] [16] EΡEYNHTIKO ΠΛΑΙΣΙΟ Η µελέτη πραγµατοποιήθηκε από /6/7 έως /8/7. Για τη συλλογή των δεδοµένων χρησιµοποιήθηκε ειδικά σχεδιασµένο ερωτηµατολόγιο µε κλειστές ερωτήσεις (βλ. Παράρτηµα). Το ερωτηµατολόγιο απαντήθηκε από τους ασθενείς ανώνυµα, µε εξαίρεση τα βασικά δηµογραφικά στοιχεία (ηλικία, φύλο, επίπεδο εκπαίδευσης) που συµπληρώθηκαν µε τη µέθοδο της προσωπικής συνέντευξης. Το δείγµα της µελέτης αποτέλεσαν 181 ασθενείς εκ των οποίων οι 91 νοσηλευόµενοι λίγο πριν την έξοδο τους από το νοσοκοµείο και οι 9 ασθενείς εξωτερικών ιατρείων στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου. Η συλλογή των ερωτηµατολογίων έγινε από τα εξής Νοσοκοµεία: 1) Γενικό Νοσοκοµείο- Κέντρο Υγείας Φιλιατών Θεσπρωτίας, 2) Γενικό Νοσοκοµείο Άρτας, 3) Γενικό Νοσοκοµείο Πρεβέζης, 4) Γενικό Νοσοκοµείο Ιωαννίνων Χατζηκώστα, 5) Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ιωαννίνων και 6) Κέντρο Υγείας Ηγουµενίτσας. Το µόνο κριτήριο επιλογής ήταν να µην έχει προηγουµένως συµπληρώσει ο ασθενής το ερωτηµατολόγιο. Η επεξεργασία των δεδοµένων έγινε µε τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS

6 28 ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η κατανοµή των ασθενών κατά φύλο και ηλικία ήταν παρόµοια. Ως προς το µορφωτικό επίπεδο, η µελέτη περιέλαβε άτοµα από όλες σχεδόν τις εκπαιδευτικές βαθµίδες. Παρατηρούµε (Πίνακας 1)ότι ένα σχετικά µεγάλο ποσοστό, περίπου 78%, φαίνεται να δηλώνει σχετικά ενήµερο µε την θεραπεία της νόσου. Αντίθετα, µόνο οι µισοί περίπου ασθενείς δήλωσαν ότι ενηµερώθηκαν για την αιτία (54,6%) και για τις εξετάσεις και την µελλοντική πορεία (47,5%), ενώ πολύ λίγοι είχαν πληροφόρηση για τον µηχανισµό της νόσου (9,9%), πράγµα που ίσως να οφείλεται σε κάποια σύγχυση στους ασθενείς ως προς το νόηµά του (π.χ. σε τι διαφέρει ο µηχανισµός από την αιτία;). Εντύπωση δηµιουργεί το πολύ χαµηλό ποσοστό πλήρους ενηµέρωσης (8,8%) που θα αποτελούσε την ιδανική µορφή. 1. Μέχρι τώρα οι γιατροί και οι νοσηλευτές σας έχουν δώσει πληροφορίες για τα παρακάτω σχετικά µε την νόσο σας: (Σηµειώστε ένα ή περισσότερα). Ασθενείς (%) Αιτία Θεραπεία Εξετάσεις Μελλοντική Πορεία Μηχανισµό Όλα τα παραπάνω ,6 77,9 47,5 47,5 9,9 8,8 (Πίνακας 1) Στην Ιταλία [17] σε µια αντίστοιχη έρευνα ασθενών φάνηκε ότι το 37% ήταν πλήρως ενηµερωµένοι για τη διάγνωση και τους θεραπευτικούς στόχους, το 35,2% ήταν µερικώς ενηµερωµένοι, ενώ το 27,8% δεν είχαν αντίληψη της νόσου. Όσον αφορά την επάρκεια χρόνου που διατίθεται από τον ιατρό για την ενηµέρωση των ασθενών (Γράφηµα 1) βλέπουµε ότι µόνο ένα ποσοστό 29,3% θεωρεί ότι η ενηµέρωση είναι χρονικά επαρκής, ενώ ένα σηµαντικό ποσοστό της τάξης του 39,8% χαρακτηρίζει την ενηµέρωση ως οριακή η και ανεπαρκή (12,2%). Η ανεπάρκεια του χρόνου επικοινωνίας έχει καταγραφεί και σε άλλες χώρες. Έτσι το 1 µια έρευνα [18] έδειξε ότι οι νοσοκοµειακοί γιατροί αφήνουν τους ασθενείς να µιλήσουν κατά µέσον όρο µόνο 18 δευτερόλεπτα πριν τους διακόψουν. Η ίδια µελέτη έδειξε ότι µόνο 2% των ασθενών προλάβαιναν να πουν αυτά 28

7 29 που ήθελαν. Ακόµη, έχει βρεθεί [16] ότι οι γιατροί και οι ασθενείς έχουν πολλές φορές διαφορετικές απόψεις σχετικά µε αυτό που κάνει καλή και αποτελεσµατική µια επικοινωνία.. 3 Επαρκής Σχεδόν επαρκής Οριακός Ανεπαρκής Γράφηµα 1. Επάρκεια του χρόνου ενηµέρωσης των ασθενών. Σε γενικές γραµµές ο χρόνος που διαθέτει ο γιατρός για ενηµέρωση θα µπορούσε να χαρακτηριστεί µέτριου βαθµού και να βρίσκεται µεταξύ του σχεδόν επαρκής και οριακός. Σε αντίστοιχη έρευνα µεταξύ 4 ασθενών στην Καλιφόρνια [19] φάνηκε ότι οι ασθενείς εµπιστεύονται περισσότερο τους γιατρούς που αφιερώνουν χρόνο για να ακούσουν τις ανησυχίες και τα προβλήµατά τους. Οι Έλληνες ασθενείς θεωρούν ως βασική πηγή της ενηµέρωσης τον ιατρό, είτε οικογενειακό είτε νοσοκοµειακό, µε ποσοστά 37,5% και 71% αντίστοιχα. (Πίνακας 2). Πρέπει να επισηµανθεί επίσης ο σχεδόν ανύπαρκτος ρόλος του νοσηλευτή στον τοµέα της ενηµέρωσης (που µπορεί να οφείλεται στο ότι ίσως στη χώρα µας δεν καλλιεργείται ο ρόλος αυτός στη νοσηλευτική εκπαίδευση, κάτι που γίνεται αλλού, αν και ανάλογο εύρηµα έχει καταγραφεί και στην Ουαλία [], καθώς και η ελλιπής ενηµέρωση των ασθενών από άλλες πηγές (internet, εγκυκλοπαίδεια). 3.Ποιος σας έχει δώσει πληροφορίες για την πάθησή σας; (Σηµειώστε µια ή περισσότερες απαντήσεις) Ασθενείς (%) Οικογενειακός Ιατρός Νοσοκοµειακός Ιατρός Νοσηλευτής Internet Ενηµερωτικό φυλλάδιο Εγκυκλοπαίδεια Φίλος που έχει την ίδια πάθηση (Πίνακας 2) , ,2 4,97 3,3 1,

8 3 Η συχνότητα µε την οποία οι ασθενείς παίρνουν ικανοποιητικές απαντήσεις από το γιατρό τους. Οι απαντήσεις δίνονται παραστατικά στο (γράφηµα 2). Από τις απαντήσεις φαίνεται ότι σε περισσότερες από τις µισές περιπτώσεις η ικανοποίηση είναι κάτω του µετρίου ( µερικές φορές, σχεδόν ποτέ ή ποτέ ). Η τέχνη της επικοινωνίας ιατρού-ασθενή και της ικανότητας της κατανόησης του αρρώστου διδάσκεται στο 65% των ιατρικών σχολών της Αγγλίας και των Η.Π.Α και θεωρείτε βασική γνώση για την απόκτηση της άδειας ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλµατος. [21] Σύµφωνα µε µια έρευνα του Πανεπιστηµίου της Καλιφορνίας [11] [19] οι ασθενείς που έχουν καλή επικοινωνία µε τον θεράποντα ιατρό τους καταλαβαίνουν καλύτερα τις πληροφορίες που τους δίνονται, είναι πιθανότερο να αποδεχθούν τα προβλήµατα υγείας τους, να καταλάβουν τις επιλογές τους σε σχέση µε την θεραπεία και ακολουθήσουν πιστά το πρόγραµµα της φαρµακευτικής τους αγωγής. Ειδικά προγράµµατα που εφαρµόστηκαν στις Η.Π.Α και στηρίζονταν στην εποικοδοµητική επικοινωνία µε τους ασθενείς µπόρεσαν να αυξήσουν την ικανοποίηση των ασθενών. Οπωσδήποτε η παροχή πληροφοριών δεν είναι απλή υπόθεση, και οι ανάγκες της διαφέρουν κατά περίπτωση. Ωστόσο η γενική αίσθηση της µη ικανοποίησης σε µεγάλο ποσοστό ασθενών δίνει µια κάπως αρνητική εικόνα που σίγουρα επιδέχεται βελτίωση, κάτι που έχει γίνει σε άλλες χώρες µέσα από προγράµµατα εκπαίδευσης Πάντοτε Συχνά Μερικές φορές Σχεδόν ποτέ Ποτέ Γράφηµα 2. Συχνότητα ικανοποιητικών απαντήσεων από τους Ιατρούς. Είναι αξιοπρόσεκτο ότι οι µισοί ασθενείς (49,7%) δήλωσαν ότι συχνά η αρκετά συχνά έχουν σκεφθεί να αλλάξουν ιατρό λόγω κακής συνεργασίας και ελλιπούς ενηµέρωσης, έναντι 18,8% που δήλωσαν ότι ποτέ δεν σκέφθηκαν να αλλάξουν θεράποντα ιατρό για τους λόγους αυτούς (Γράφηµα 3). Οι Kaplan et al. [22] έδειξαν σε ανάλογη έρευνα ότι οι ασθενείς αποφασίζουν να αλλάξουν τους γιατρούς που δεν τους ενηµερώνουν και τους 3

9 31 αφήνουν αµέτοχους από την διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι σαφώς υπάρχει πρόβληµα στον τρόπο επικοινωνίας και την γενικότερη σχέση ιατρού-ασθενή. 4 3 Αρκετά συχνά Συχνά Σπάνια Ποτέ Γράφηµα 3. Επιθυµία των ασθενών για αλλαγή θεράποντος Ιατρού. Στην ερώτηση αυτή δεν υπήρχε διαφορά µεταξύ των φύλων. Ωστόσο, στην ανάλυση κατά ηλικία (Γράφηµα 4) βλέπουµε ότι οι ηλικιακές οµάδες 18 έως 5 ετών δείχνουν λιγότερη ικανοποίηση από τον θεράποντα ιατρό και µπορούν να θεωρηθούν πιο απαιτητικοί (µε την καλή έννοια) ασθενείς σε σχέση µε τους ασθενείς των µεγαλύτερων ηλικιών. 25 Εχετε σκεφθεί να αλάξετε θεράποντα ιατρό λόγω κακής συνεργασίας και ελλιπούς ενηµέρωσης; Αρκετά συχνά Συχνά Σπάνια Ποτέ και άνω Γράφηµα 4. Ηλικία και επιθυµία αλλαγής θεράποντος Ιατρού. Σηµαντική επίσης διαφορά φαίνεται να υπάρχει στο θέµα αυτό µεταξύ των νοσηλευόµενων ασθενών και των εξωτερικών ασθενών (Γράφηµα 5), οι οποίοι απαντούν ότι πολύ πιο εύκολα αλλάζουν ιατρό λόγω κακής συνεργασίας. Μια πιθανή ερµηνεία του γεγονότος αυτού είναι ότι οι νοσοκοµειακοί ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα επιλογής του θεράποντος ιατρού την οποία έχουν οι εξωτερικοί ασθενείς. 31

10 Ασθενείς νοσηλευόµενοι ή ασθενείς εξωτερικών ιατρείων Εξωτερικά ιατρεία Κλινική(παθ. χειρ. ορθ. καρδ.) Αρκετά συχνά Συχνά Σπάνια Ποτέ Γράφηµα 5. ιαφορά νοσηλευόµενων και εξωτερικών ασθενών ως προς την επιθυµία αλλαγής θεράποντος Ιατρού. Το επόµενο ερώτηµα εξετάζει το µεγάλο θέµα της ενηµέρωσης του ασθενούς σε περίπτωση δύσκολης διάγνωσης. Παραδοσιακά πιστεύεται ότι οι Έλληνες ασθενείς δεν θέλουν να ενηµερώνονται για σοβαρά προβλήµατα. Φαίνεται όµως ότι αυτό αποτελεί από τη µια µεριά µια αµυντική δικαιολογία των ιατρών για να αποφεύγουν τη δύσκολη και ψυχολογικά φορτισµένη συζήτηση (για την οποία δεν είναι άλλωστε εκπαιδευµένοι), και αφετέρου την επιθυµία των συγγενών που θέλουν να προστατεύσουν τον άνθρωπό τους από το στρες µιας τέτοιας αποκάλυψης. Σε άλλες χώρες η πρακτική διαφέρει για λόγους που είτε αναφέρονται στην παιδεία των ασθενών είτε στις νοµικές υποχρεώσεις των ιατρών και τον φόβο µιας µήνυσης για ελλιπή ενηµέρωση. Έτσι, µια διαπολιτισµική έρευνα της Παγκόσµιας Ψυχοογκολογικής Εταιρείας [23] έδειξε ότι η πλήρης αποκάλυψη της αλήθειας, συµπεριλαµβανοµένης και της πρόγνωσης, κυµαινόταν από 24% στην Ελλάδα µέχρι και 89% στη Φινλανδία. Από τις απαντήσεις στη µελέτη µας φαίνεται ότι το 64,1% των ασθενών επιζητούν την συµµετοχή τους στην ενηµέρωση όταν πρόκειται για σοβαρές παθήσεις και όχι την απόκρυψη του προβλήµατος από το ιατρικό προσωπικό (39,8% απαντούν ότι θέλουν να ενηµερώνεται πρώτα ο ασθενής και 24,3% ταυτόχρονα ο ασθενής και η οικογένεια). Αυτό θα πρέπει να οδηγήσει σε αναθεώρηση της ιατρικής πρακτικής στη χώρα µας ως προς την ενηµέρωση και σε πληρέστερη εκπαίδευση του προσωπικού στις δύσκολες µορφές επικοινωνίας, ώστε οι ασθενείς να µην αδικούνται από µια κακή προσέγγιση. Αξίζει να σηµειωθεί ότι στην ερώτηση αυτή ένα µεγάλο ποσοστό ασθενών που απαντούν ότι προέχει η ενηµέρωση του ασθενή χαρακτηρίζουν τον χρόνο ενηµέρωσης από το ιατρικό 32

11 33 προσωπικό ως οριακό ή ανεπαρκή (Γράφηµα 6). Προφανώς οι ασθενείς αυτοί ανήκουν στους ανθρώπους εκείνους που θέλουν το κάτι περισσότερο, τόσο από πλευράς χρόνου όσο και από πλευράς περιεχοµένου της ενηµέρωσης. Η συµµετοχή των ασθενών είναι κάτι που σήµερα πλέον θεωρείται πανάκεια στην σύγχρονη ιατρική αφού µε την εµπλοκή του ο ασθενής αισθάνεται ποιο ασφαλής και είναι ο ίδιος συµµέτοχος στις όποιες αποφάσεις. Αν και ο ασθενής δεν µπορεί να κάνει την τελική επιλογή της θεραπείας η όλη διαδικασία των καθιστά υπεύθυνο, αναπτύσσει την συνεργασία µε τον ιατρό, µειώνει το άγχος και αυξάνει την εµπιστοσύνη προς το θεράπων ιατρό. [12] Θεωρείτε ότι ο χρόνος που διαθέτει ο ιατρός για την ενηµέρωση σας είναι: Επαρκής Σχεδόν επαρκής Οριακός Ανεπαρκής 3 Πρώτα τον ασθενή Πρώτα την οικογένεια Μόνο την οικογένεια Και τους δύο ταυτόχρονα Γράφηµα 6. Σχέση της ικανοποίησης από τον χρόνο ενηµέρωσης και προτίµησης για πληροφόρηση σε σοβαρές παθήσεις Στο ερώτηµα αυτό δεν παρατηρήθηκαν διαφορές µεταξύ νοσηλευόµενων και εξωτερικών ασθενών, ούτε µεταξύ των δυο φύλων. Όσον αφορά την ηλικία, στις ηλικίες µεταξύ 31-5 ετών διαφαίνεται µεγαλύτερη προτίµηση για ενηµέρωση του ίδιου του ασθενή (Γράφηµα 7). Η αξιολόγηση των αποτελεσµάτων αυτών δείχνει ότι οι ισχυρισµοί που προβάλλουν οι γιατροί ότι οι περισσότεροι ασθενείς προτιµούν να µην έχουν πλήρη ενηµέρωση είναι αβάσιµοι 33

12 34 25 Πρώτα τον ασθενή Πρώτα την οικογένεια Μόνο την οικογένεια Και τους δύο ταυτόχρονα και άνω Γράφηµα 7. Επιθυµία για ενηµέρωση σε σοβαρές παθήσεις σε σχέση µε την ηλικία. Οι απαντήσεις στην ερώτηση για την επιθυµία συµµετοχής δείχνουν ότι οι ερωτηθέντες επιθυµούν την συµµετοχή τους στη λήψη αποφάσεων για την θεραπευτική διαδικασία σε ποσοστό 64,6% (42,5% απαντούν ο ασθενής και ο ιατρός, ενώ ένα 22,1% εµπλέκει στην θεραπευτική διαδικασία και την οικογένεια). Παρόλα αυτά ένα σηµαντικό ποσοστό (25,4%) θεωρεί ότι µόνο ο ιατρός πρέπει να είναι υπεύθυνος για τις θεραπευτικές αποφάσεις. Στη Βρετανία πρόσφατα [19] από το Πανεπιστήµιο του Southampton ρωτήθηκαν 8 ασθενείς για το ίδιο θέµα. Το 9% δήλωσε ότι έδινε µεγάλη σηµασία στο γεγονός ότι ο ιατρός τους θεωρούσε συνεργάτες του στην όλη διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία και ότι οι δικές τους θέσεις ή απόψεις λαµβάνονταν σοβαρά υπόψη στην πορεία που αποφασιζόταν τελικά γι αυτούς. Για τον λόγω αυτό τονίζεται ξανά ότι θα πρέπει να διερευνώνται οι προσωπικές προτιµήσεις του κάθε συγκεκριµένου αρρώστου και να του δίνεται η ευκαιρία να συµµετέχει στον βαθµό που εκείνος αισθάνεται άνετα. Στη µελέτη µας στη συγκεκριµένη ερώτηση δεν φάνηκε να υπάρχει διαφορά απόψεων µεταξύ των φύλων και µεταξύ των δυο οµάδων ασθενών (νοσηλευόµενων και εξωτερικών), ενώ ως προς τις ηλικίες φάνηκε ότι οι ασθενείς έως 5 ετών επιζητούν περισσότερο την συµµετοχή τους (Γράφηµα 8). 34

13 Μόνο ο ασθενής Οασθενής και η οικογένεια Ο ασθενής και ο ιατρός µαζί Μόνο ο ιατρός Ο ιατρός και η οικογένεια του ασθενή Όλοι µαζί και άνω Γράφηµα 8. Επιθυµία συµµετοχής στη λήψη αποφάσεων σε σχέση µε την ηλικία Ως προς τη µορφή της ενηµέρωσης, ένα ποσοστό 27% των ασθενών προτιµά να ενηµερώνεται µόνο προφορικά από τον θεράποντα ιατρό, ενώ ένα ποσοστό περίπου 19,5% προτιµά µόνο την γραπτή ενηµέρωση. Στο σύνολο, το 8% περίπου των ασθενών δηλώνει προτίµηση στην προφορική ενηµέρωση (κάτι που έχει καταγραφεί και σε αντίστοιχες µελέτες στο εξωτερικό, όπως π.χ. σε 386 ασθενείς στην Ουαλία) [], ενώ ένα 7% περίπου στην γραπτή ενηµέρωση, είτε µόνη είτε ως συµπλήρωµα της προφορικής. Τα αποτελέσµατα δείχνουν ότι σε µεγάλο βαθµό οι ασθενείς επιθυµούν την ενηµέρωση µε περισσότερους από ένα τρόπους, γεγονός που ίσως φανερώνει την πείνα για πληροφορίες που µένει ακόρεστη στην τρέχουσα πραγµατικότητα. 4 3 Γραπτή Οπτική(βίντεο, φυλλάδιο, Cd) Προφορική Προφορική+Γραπτή Γραπτή+Οπτική Οπτική+προφορική Γραπτή+προφορική Γράφηµα 9. Προτιµώµενες µορφές πληροφόρησης 35

14 36 Πριν από αρκετά χρόνια οι Korsch et al (1968) παρουσίασαν τον άµεσο συσχετισµό µεταξύ των µορφών επικοινωνίας των γιατρών και την πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας που ακολουθεί ο ασθενής. Η µελέτη αυτή αποτέλεσε τη βάση για παρόµοιες έρευνες τις επόµενες δεκαετίες. Οι µορφές επικοινωνίας βρέθηκε ότι επηρεάζουν την ικανοποίηση του ασθενούς, την προσοχή του προς τον γιατρό και την κατανόηση των ιατρικών πληροφοριών. [7] Το πρακτικό συµπέρασµα είναι ότι η προφορική ενηµέρωση είναι η απαραίτητη βάση, που θα πρέπει να συµπληρώνεται µε έντυπα φυλλάδια ή οδηγίες, κάτι που αποτελεί συχνή πρακτική στο εξωτερικό. Στην πρακτική αυτή πρωτοστατούν αφενός οι ενώσεις ασθενών µε χρόνια νοσήµατα (π.χ. διαβήτη, άσθµα, κολίτιδα) και αφετέρου η φαρµακευτική βιοµηχανία που ενδιαφέρεται για την προβολή των θεραπευτικών σκευασµάτων και την πληροφόρηση των ασθενών για τα διαθέσιµα φάρµακα. Εφόσον το διατιθέµενο υλικό είναι επιστηµονικά σωστό και δεν εξυπηρετεί αποκλειστικά και µόνο διαφηµιστικούς και εµπορικούς σκοπούς, µπορεί να αποτελέσει πολύτιµο βοήθηµα στις προσπάθειες του γιατρού να ενηµερώσει επαρκώς τους ασθενείς. Ακόµη, στη γραπτή ενηµέρωση δεν θα πρέπει να ξεχνούµε τις απλές οδηγίες (π.χ. για τη χρήση, τη δοσολογία και το ωράριο των φαρµάκων) που πρέπει να συνοδεύουν ακόµη και την απλούστερη συνταγή, ώστε να αποφεύγονται τα λάθη. Ως προς την ηλικία, διαφαίνεται µια προτίµηση για προφορική και γραπτή ενηµέρωση στους ασθενείς άνω των 41 ετών και κυρίως στους άνω των 65 ετών. Φαίνεται ότι µε την πάροδο της ηλικίας οι άνθρωποι αυτοί όχι σπάνια ξεχνούν τις συµβουλές των ιατρών και η γραπτή ενηµέρωση πρέπει να θεωρείται απαραίτητη. Σε έρευνα που έγινε από ιατρούς στις ΗΠΑ και τον Καναδά [25] σε 1 ασθενείς µε µέση ηλικία 41 ετών παρατηρήθηκε ότι εκείνοι που είχαν λάβει και γραπτή ενηµέρωση θυµόνταν σηµαντικά περισσότερο τους κινδύνους σε σύγκριση µε τους υπόλοιπους µετά από παρέλευση µερικών ηµερών. Αν και η προφορική επικοινωνία πρέπει να είναι η βασική µέθοδος µετάδοσης πληροφοριών στους ασθενείς, η γραπτή αναφορά µε µορφή σηµειώσεων και η χορήγηση εντύπου ενηµερωτικού υλικού µπορεί να αποτελέσει χρήσιµο συµπλήρωµα για ορισµένους ασθενείς και τις οικογένειές τους. [26] ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από την έρευνά µας διαπιστώθηκε ότι γενικά στον πληθυσµό που εξετάσθηκε η επικοινωνία µεταξύ ιατρού και ασθενούς κυµαινόταν σε µέτριο επίπεδο. Ο Έλληνας ασθενής φάνηκε να έχει ανάγκη για περισσότερη επαφή και πληρέστερη ενηµέρωση από τον 36

15 37 θεράποντα ιατρό του, γεγονός που πιθανώς θα του αυξήσει την εµπιστοσύνη και την αφοσίωση στον θεράποντα. Όταν η επικοινωνία αυτή είναι ελλιπής, πολλές φορές δεν διστάζει να αλλάξει γιατρό. Επιδιώκει τις περισσότερες φορές να είναι συµµέτοχος στη θεραπευτική διαδικασία και όχι παθητικός αποδέκτης αποφάσεων που άλλοι έχουν πάρει γι αυτόν. Η συµµετοχή της οικογένειας δεν παύει να υπάρχει, αλλά φαίνεται η τάση των ασθενών να έχουν τον κύριο λόγω και να επιζητούν την ενηµέρωση για τη φύση της νόσου τους, όσο επώδυνα κι αν είναι αυτά που πρόκειται να ακούσουν. Ο χρόνος που διαθέτει ο γιατρός για ενηµέρωση των ασθενών φάνηκε ότι δεν είναι επαρκής, και σε πολλές περιπτώσεις η ανεπάρκεια αυτή αποτελεί και ένα λόγω για τον οποίο ο ασθενής επιλέγει να αλλάξει θεράποντα ιατρό. Όπως αναφέρθηκε στο θεωρητικό µέρος, έχει βρεθεί ότι οι ασθενείς δίνουν µεγάλο βάρος στον τρόπο µε τον οποίο ο γιατρός επικοινωνεί µαζί τους και πόσο ανθρώπινος είναι στη συµπεριφορά του. Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές είναι δύσκολο για τους γιατρούς των νοσοκοµείων, που εργάζονται µε συνθήκες µεγάλου φόρτου εργασίας και ελλιπούς προσωπικού, να διαθέσουν τον απαραίτητο χρόνο για επικοινωνία µε τον κάθε ασθενή. Ωστόσο πρέπει να γνωρίζουµε ότι η ικανοποίηση δεν έχει πάντα να κάνει µε τη χρονική διάρκεια της ενηµέρωσης, αλλά και µε το περιεχόµενό της και τη συµπεριφορά του γιατρού προς τον ασθενή και τους οικείους του (ενδιαφέρον, ευγένεια, κατανόηση), κάτι που δεν εξετάσθηκε στην παρούσα µελέτη. Στο σύνολό τους οι ασθενείς δηλώνουν προτίµηση στην προφορική ενηµέρωση, αλλά θα πρέπει να υπογραµµισθεί η ανάγκη που φάνηκε σε πολλές περιπτώσεις για συµπληρωµατική πληροφόρηση (έντυπα, γραπτές οδηγίες κτλ.), κάτι που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Οι ιατροί θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις ανάγκες και τις επιθυµίες των ασθενών τους για καλύτερη επικοινωνία και πληρέστερη ενηµέρωση, και να επιδιώξουν τη βελτίωση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων τους µε επιµόρφωση σε ειδικά προγράµµατα, κάτι που έχει αποφέρει καρπούς σε άλλες χώρες. Η διδασκαλία του µαθήµατος της επικοινωνίας µε τον ασθενή θα πρέπει κάποτε να ενσωµατωθεί στα προγράµµατα ιατρικών σπουδών, τόσο για τη λήψη του πτυχίου όσο και στην ειδίκευση. Κλινικές ειδικότητες µε αυξηµένες απαιτήσεις (π.χ. ογκολόγοι ή χειρουργοί) θα πρέπει να δώσουν περισσότερη έµφαση στη σωστή επικοινωνία, και ιδιαίτερα στην αναγγελία δυσαρέστων ειδήσεων στον ασθενή και την οικογένειά του. Στην εποχή µας υπάρχει µια αυξανόµενη απαίτηση των ασθενών για όλο και περισσότερη ενηµέρωση και συµµετοχή στη θεραπευτική διαδικασία. Η διασπορά ιατρικών 37

16 38 πληροφοριών από τα µέσα µαζικής επικοινωνίας (όχι πάντα µε ορθό και ακριβή τρόπο) και η πρόσβαση στο ιαδίκτυο έχουν καταστήσει τον ασθενή πιο ενηµερωµένο, αλλά ταυτόχρονα και πιο απαιτητικό απέναντι στο προσωπικό υγείας. Από την άλλη πλευρά, ο ιατρός δεν παύει να αποτελεί την κύρια πηγή πληροφόρησης, και κατά συνέπεια σ αυτόν ανήκει η κύρια ευθύνη για την ικανοποίηση των αναγκών των ασθενών. Η άρτια επιστηµονική κατάρτιση και συνεχής επιµόρφωση, αλλά και η σωστή τεχνική της επικοινωνίας θα τον βοηθήσουν να ανταποκρίνεται µε επάρκεια, αλλά και ανθρωπιά στις προσδοκίες τους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1) Lussier M and Richard C. Complaints and legal actions. Role of doctor-patient communication. Can Fam Physician 5; 51: ) Παπαγιάννης Α, Μιλώντας µε τον Άρρωστο, Εισαγωγή στην κλινική επικοινωνία,university Studio Press, Θεσσαλονίκη 3, 15-16, ) Carroll G. The Importance of Enhancing Patient-Physician Communication. 4) John M. Travaline,Robert Ruchinskas,Gilbert E. D Alonzo, Patient-Physician Communication,Why and How. JAOA Vol 5 No 1,January 5, ) L. Råstam, S. Selander and M. Troein, Communication in Care: A Structural Framework, The European Journal of Public Health (2): , European Journal of Public Health 6) DALHOUSIE UNIVERSITY, Faculty of Medicine, Communications Skills Programm, Researched Literature Evidence, ESEARCH LITERATURE FINDINGS ON SELECTED R ECOMMUNICATION SKILLS IN MEDICIN, February, 4 7) Gordon GH, Baker L, Levinson W. Physician-Patient Communication in Managed Care. West J Med 1995; 163: ) Kidd J, Patel V, Peile E, Carter Y. Clinical and communication skills. BMJ 5; 33: ) Teutsch C. Patient-doctor communication. Med Clin North Am 3; 87: ) Paice E, Heard S, Moss F. How important are role models in making good doctors? BMJ 2; 325: ) Skelton JR. Everything you were afraid to ask about communication skills. British Journal of General Practice, Volume 55, Number 5, January 5, pp. 4-46(7). 12) Say RE, Thomson R. The importance of patient preferences in treatment decisions challenges for doctors. BMJ 3; 327: ) Loh A, Simon D, Hennig K, Hennig B, Harter M, Elwyn G. The assessment of depressive patients' involvement in decision making in audio-taped primary care consultations. Patient Educ Couns. 6; 63: ) Back AL, Curtis JR. Communicating bad news. West J Med 2; 176: ) Pendleton D, Schofield T, Tate P, Havelock P. The New Consultation: Developing Doctor Patient Communication. Oxford: Oxford University Press, 3 38

17 39 16) Unger J-P, Ghilbert P, Fisher JP. Doctor-patient communication in developing countries. BMJ 3 ; ) Morasso G, Alberisio A, Capelli M, et al. Illness awareness in Cancer Patients: a Conceptual Framework and a Preliminary Classification Hypothesis. Psycho-Oncology 1997, 6: ) Kathleen Daily Mock, Effective clinician-patient communication, Published February 1 19) The journal family of practice, 1; 5: ) Papagiannis A, Richards R, Shale DJ. Patient satisfaction with information provided in an outpatient clinic for respiratory diseases. Respir Med 1995; 89: ) Houghton A, Allen J. Doctor-patient communication. BMJ Career Focus 5; 33: ) Siegfried Meryn, Improving doctor-patient communication Not an option, but a necessity, BMJ June 27; 316(7149): ) Kαρκάνιας A., Iακωβίδης B., Mπεντενίδης Χ., Τοµέας Ψυχικής Yγείας Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου Πειραιά "Μεταξά", Εγκέφαλος, Αρχεία Νευρολογίας και Ψυχιατρικής 24) R Say;R.G. Thomson. The importance of patient preferences in treatment decisions - challenges for doctors. British Medical Journal 3, 327, ) Archives of facial surgery, Informed consent in facial plastic surgery: Effectiveness of a simple educational intervention, 4 ; 6: ) Aunan E. Writing information and consent prior to orthopaedic surgery. Tidsskr Nor Laegeforen 3; 123: *Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας. 28 Νοεµβρίου 5 (ΦEK A/287) NOMOΣ ΥΠ ΑΡΙΘ

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία

Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία COMPREHENSIVE ASSESSMENT OF SATISFACTION WITH CARE Τη σύνταξη του ερωτηµατολογίου έκαναν οι: A. Bredart D. Razavi Ν. Deelvuax Tην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Περιεχόμενα Περιεχόμενα Διαγραμμάτων...2 Εισαγωγή...3 Το δείγμα της έρευνας...3 Τα εργαλεία ενημέρωσης...4

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΑΝΤΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ:

1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΑΝΤΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ: ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α (συμπληρώνεται από τους προϊσταμένους των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας) ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΣΤΑ 1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 5η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Θα πρέπει να συμπληρώσετε αυτό το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II Case Study Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II ΕΡΕΥΝΑ Η έρευνα ικανοποίησης που πραγματοποιήθηκε αφορά µία εταιρεία πληροφορικής. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση των γιατρών στην Κύπρο στις επικοινωνιακές δεξιότητες Ανάγκη ή Ουτοπία?

Εκπαίδευση των γιατρών στην Κύπρο στις επικοινωνιακές δεξιότητες Ανάγκη ή Ουτοπία? Εκπαίδευση των γιατρών στην Κύπρο στις επικοινωνιακές δεξιότητες Ανάγκη ή Ουτοπία? Ευχαριστώ θερμά τον John Dutka για τον σχεδιασμό και την τεχνική βοήθεια Γενική επισκόπηση Η ανάπτυξη της επικοινωνιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κυρίες και κύριοι Ο σύλλογος Ευ ζω με τον καρκίνο ιδρύθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, πριν δέκα χρόνια, με σκοπό τη στήριξη ασθενών και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Yγειονοµική περίθαλψη των φοιτητών (Π.. 327/83)

Yγειονοµική περίθαλψη των φοιτητών (Π.. 327/83) Yγειονοµική περίθαλψη των φοιτητών (Π.. 327/83) Άρθρο 1 - Ποιοι δικαιούνται υγειονοµική περίθαλψη α. Υγειονοµική περίθαλψη, ιατροφαρµακευτική και νοσοκοµειακή, δικαιούνται οι προπτυχιακοί και µεταπτυχιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο «υπηρεσίες υγείας», προσδιορίζονται όχι µόνο οι παρεχόµενες φροντίδες υγείας και ιατρικής περίθαλψης αλλά γενικότερα το πλέγµα των δοµών µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1996-1998 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Θεώνη Κουκουλάκη Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόμος, Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας της Εργασίας Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Φροντίδα ζωής (προστατέψτε τη σοδιά σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας) Ενηµερωτικό δελτίο 10 Μάρτιος 2008 - Οκτώβριος 2008 Το πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο.

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. 01 Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Νιώστε ασφαλείς από τα απρόοπτα της ζωής! Τα απρόοπτα είναι μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση.

Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση. Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση. Περικλής Τζιάρας, Κοινωνικός Λειτουργός Γ.Ν.Ελευσίνας "Θριάσιο", Μέλος ΔΣ ΣΚΛΕ Κοινωνική Εργασία και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο

Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης ποιότητας Μονάδων ΕΠΥΥ από επισκέπτες Σελίδα 1 ΕΠΥΥ - ΕΡΩΤΗΜΑΤΛΓΙ ΙΚΑΝΠΙΗΣΗΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΜΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ - Παρακαλούμε απαντήστε στις ερωτήσεις 1 Πόσες ημέρες περιμένατε για ραντεβού;

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµέτωποι µε τον «παντογνώστη» ασθενή (ή συγγενή):

Αντιµέτωποι µε τον «παντογνώστη» ασθενή (ή συγγενή): Αντιµέτωποι µε τον «παντογνώστη» ασθενή (ή συγγενή): Όταν ο αυτοέλεγχός µας δοκιµάζεται Διονύσης Μητρόπουλος Καθηγητής Ουρολογίας Α Ουρολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Σύγκρουση συµφερόντων:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Μαζαράκης Ανδρέας

ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Μαζαράκης Ανδρέας ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Μαζαράκης Ανδρέας ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Ο όρος "ιατρικός τουρισμός" δηλώνει δύο κατηγορίες υπηρεσιών: Α)Τη διαχείριση ιατρικών αναγκών για επισκέπτες οι οποίοι βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Μαρία όκου, Προϊσταµένη Τµήµατος στη ιεύθυνση Πιστοποίησης της Γνώσης Ξένων Γλωσσών του Υπ. Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Απόφοιτη Θ Σειράς

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Στοιχεία προγράμματος ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πρωτόκολλα και διαδικασίες (διοικητικές, ιατρικές, νοσηλευτικές) στις Δημόσιες Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας!

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Medical Safety Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! - Έχετε φανταστεί ένα ολόκληρο μηχανισμό προηγμένων υπηρεσιών υγείας και περίθαλψης σχεδιασμένο από εσάς και προσαρμοσμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ Ο ΗΓΟΣ για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α.

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. τομέας των υπηρεσιών υγείας οδηγία CEN/TS 15224: 2005 1. ανθρωποκεντρική εστίαση (στο κάθε ασθενή χωριστά), 2. ηγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ KAI KOIΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ 5 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ «ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ-ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στη Θρόμβωση & την Αντιθρομβωτική Αγωγή 4 & 5 Νοεμβρίου 2011 Ιωάννινα Ξενοδοχείο Epirus Palace ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Οργάνωση: Ινστιτούτο Αγγειακών Παθήσεων (Ι.Α.Π.) Αγγειοχειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

PORGROW NE S T INSI GH T

PORGROW NE S T INSI GH T PORGROW NE S T INSI GH T Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & Ιατροφής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο Κρήτης Ελλάδα PorGrow Ένα NEST insight Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ιερεύνηση Στρατηγικών για την Πρόληψη και Αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Α. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Α.1. ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ 2011 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ IMPROVE 1

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ IMPROVE 1 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ IMPROVE 1 1 Εισαγωγή Το IMPROVE Improving Validation of Not-Formal Learning in European Career Guidance Practitioners 510640-LLP-1-2010-1-IT-GRUNDTVIG-GMP

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 3 ΙΙ. ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ. Σχολείο Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα Γυµνάσιο 773 37.93% Λύκειο 1006 49.36% ΤΕΕ 259 12.71%

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα