ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1999

2 Συγγραφική οµάδα Συντονιστής: Πεπόνης Γεώργιος Μέλη: Βαρνάβα Αδριανή Βλάχος Ιωάννης Λιοδάκης Εµµανουήλ 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓH... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ερωτήσεις διάταξης Ερωτήσεις αντιστοίχησης Ερωτήσεις συµπλήρωσης Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Ερωτήσεις ανάπτυξης Ερωτήσεις του τύπου «σωστό-λάθος» µε αιτιολόγηση Συνδυαστικές ερωτήσεις διαφόρων µορφών Ασκήσεις - Προβλήµατα Κριτήρια Αξιολόγησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ερωτήσεις διάταξης Ερωτήσεις αντιστοίχησης Ερωτήσεις συµπλήρωσης Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Ερωτήσεις ανάπτυξης Ερωτήσεις του τύπου «σωστό-λάθος» µε αιτιολόγηση Συνδυαστικές ερωτήσεις διαφόρων µορφών Κριτήρια Αξιολόγησης

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ερωτήσεις διάταξης Ερωτήσεις αντιστοίχησης Ερωτήσεις συµπλήρωσης Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Ερωτήσεις ανάπτυξης Ερωτήσεις του τύπου «σωστό-λάθος» µε αιτιολόγηση Συνδυαστικές ερωτήσεις διαφόρων µορφών Κριτήρια Αξιολόγησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ερωτήσεις διάταξης Ερωτήσεις αντιστοίχησης Ερωτήσεις συµπλήρωσης Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Ερωτήσεις ανάπτυξης Ερωτήσεις του τύπου «σωστό-λάθος» µε αιτιολόγηση Συνδυαστικές ερωτήσεις διαφόρων µορφών Ασκήσεις - Προβλήµατα Κριτήρια Αξιολόγησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο ΡΑ ΙΕΝΕΡΓΕΙΑ Ερωτήσεις διαφόρων µορφών

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (Κ.Ε.Ε.), συνεχίζοντας την προσπάθεια υποβοήθησης των εκπαιδευτικών στο δύσκολο έργο τους, αναµόρφωσε τα βιβλία που αναφέρονται στην αξιολόγηση των µαθητών των Α και Β τάξεων του Ενιαίου Λυκείου (Ε.Λ.). Κατά την αναµόρφωσή τους έχουν ληφθεί υπόψη οι παρατηρήσεις και υποδείξεις των εκπαιδευτικών που τα χρησιµοποίησαν κατά τα σχολικά έτη και και οι διαπιστώσεις που προέκυψαν από έρευνες του Κ.Ε.Ε. σχετικές µε την αξιοποίηση των βιβλίων αυτών στη σχολική πράξη. Mε την ευκαιρία της επανέκδοσης των παραπάνω βιβλίων θα ήθελα να επαναλάβω ακόµη µία φορά τα κύρια σηµεία του τρόπου χρησιµοποίησής τους. Οι ερωτήσεις που περιλαµβάνονται στα βιβλία αξιολόγησης των µαθητών έχουν ενδεικτικό χαρακτήρα. Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι υποχρεωµένοι να τις χρησιµοποιούν αυτούσιες. Έχουν τη δυνατότητα να τις τροποποιούν, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες των µαθητών τους, να τις απλουστεύουν, εφόσον τις θεωρούν δύσκολες, να παραλείπουν όσες κρίνουν πως δεν αντιστοιχούν στο επίπεδο των µαθητών τους ή στους διδακτικούς στόχους, τους οποίους οι ίδιοι θέτουν. Τα παραδείγµατα αυτά επιδιώκουν να βοηθήσουν τους διδάσκοντες να εκπονούν οι ίδιοι δικές τους ερωτήσεις. Πρόθεσή µας δεν είναι να περιορίσουµε την ελευθερία και την παιδαγωγική αυτονοµία του εκπαιδευτικού, αλλά να του προσφέρουµε ιδέες που θα τον βοηθήσουν να αυξήσει τα περιθώρια της πρωτοβουλίας του και να βελτιώσει την αποτελεσµατικότητα της διδασκαλίας του. Η προσπάθεια ορισµένων εκπαιδευτικών να αναθέτουν στους µαθητές τους την επεξεργασία όλων των ερωτήσεων που περιέχονται στα βιβλία του Κ.Ε.Ε. οδήγησε κατά το πρόσφατο παρελθόν σε σηµαντική αύξηση της εργασίας των µαθητών. Η τακτική αυτή, της οποίας οι αρνητικές συνέπειες είναι προφανείς, οφείλεται σε παρεξήγηση και σε µη ορθή κατανόηση του σκοπού, τον οποίο υπηρετεί το παραπάνω παιδαγωγικό υλικό. Οι Οµάδες Εργασίας του Κ.Ε.Ε. εκπόνησαν για κάθε ενότητα της διδακτέας ύλης ικανό αριθµό ερωτήσεων, επειδή στόχος τους ήταν: α) να καλύψουν ευρύ φάσµα διδακτικών στόχων, β) να ικανοποιήσουν ποικίλα επίπεδα απαιτήσεων και γ) να αξιοποιήσουν τα θετικά στοιχεία διαφορετικών τύπων ερωτήσεων. Επιδίωξαν, µε άλλα λόγια, να διευρύνουν, µέσα από την παροχή πολλών παραδειγµάτων, τη δυνατότητα επιλογής ερωτήσεων από τους διδάσκοντες και να καλύψουν, στο βαθµό του δυνατού, όλες τις πιθανές ανάγκες τους. Ποτέ, όµως, και για κανένα λόγο, δεν ζητήθηκε από τους εκπαιδευτικούς ούτε να εξαντλούν τα σχετικά παραδείγµατα, ούτε να περιορίζονται αποκλειστικά σ αυτά. Κάτι τέτοιο και αντιπαιδαγωγικό είναι και αντίθετο προς το πνεύµα της εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης. Οι διδάσκοντες πρέπει 5

6 να επιλέγουν από κάθε ενότητα µικρό αριθµό ερωτήσεων, οι οποίες ανταποκρίνονται στους διδακτικούς στόχους που επιδιώκουν και στα κριτήρια που οι ίδιοι θέτουν, και αυτές θα αξιοποιούν στο πλαίσιο της διδακτικής πράξης. Τα θέµατα και οι ερωτήσεις που περιλαµβάνονται στα βιβλία αξιολόγησης δεν προορίζονται µόνο για εργασίες των µαθητών στο σπίτι ή για την εκπόνηση ολιγόλεπτων και ωριαίων διαγωνισµάτων. Πολλά από τα θέµατα και τα ερωτήµατα αυτά µπορούν και πρέπει να αξιοποιούνται στο πλαίσιο της καθηµερινής σχολικής εργασίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ζητήµατα εκείνα που, κατά την κρίση του εκπαιδευτικού, παρουσιάζουν δυσκολίες για το µέσο µαθητή. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει ακόµη να έχουν υπόψη τους ότι καµιά από τις ερωτήσεις που περιέχονται στα βιβλία αξιολόγησης δεν θα χρησιµοποιηθεί αυτούσια στις προαγωγικές εξετάσεις. Στις εξετάσεις αυτές τίθενται ερωτήσεις ανάλογες προς εκείνες που περιέχονται στα βιβλία του Κ.Ε.Ε. και στα σχολικά εγχειρίδια, διαφορετικές, όµως, ως προς το περιεχόµενό τους. Η χρησιµοποίηση, τέλος, των ερωτήσεων που περιέχονται στα παραπάνω βιβλία δεν αποκλείει ούτε εµποδίζει την αξιοποίηση των ερωτήσεων που περιλαµβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια. Για τη διεύρυνση της βοήθειας που φιλοδοξεί το Κ.Ε.Ε. να προσφέρει στους εκπαιδευτικούς στο κρίσιµο ζήτηµα της αξιολόγησης των µαθητών, έχουν γίνει και οι εξής συµπληρωµατικές ενέργειες: Τα παραδείγµατα των ερωτήσεων που περιέχονται στα βιβλία αξιολόγησης έχουν καταχωρισθεί στη σελίδα που έχει δηµιουργήσει το Κ.Ε.Ε. στο Internet (http://www.kee.gr), από την οποία µπορούν να τα αντλούν όσοι έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο. Προωθείται, τέλος, η επανέκδοση όλων των ερωτήσεων που έχουν εκπονηθεί από το Κ.Ε.Ε. σε ηλεκτρονική µορφή (cd-rom). Τελειώνοντας, αισθάνοµαι την ανάγκη να ευχαριστήσω τους επιστηµονικούς συνεργάτες του Κ.Ε.Ε. για την εργασία τους καθώς και τους εκπαιδευτικούς των Ενιαίων Λυκείων για τα σχόλια που µας έστειλαν και τις υποδείξεις τους. Εύχοµαι τα νέα βιβλία να αποδειχθούν, όπως και τα προηγούµενα, πολύτιµο εργαλείο στην προσπάθεια βελτίωσης του τρόπου αξιολόγησης των µαθητών του Ενιαίου Λυκείου. Οκτώβριος 1999 Ο Πρόεδρος του Κ.Ε.Ε. Καθηγητής Μιχάλης Κασσωτάκης 6

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την επικοινωνία που είχαµε µέχρι τώρα µε τους συναδέλφους του κλάδου µας, έχουµε αντιληφθεί ότι αποδέχονται σχεδόν στο σύνολό τους την αναγκαιότητα της αξιολόγησης των µαθητών, θεωρώντας αυτήν κατά βάση ως τη συνεχή διαδικασία για τον έλεγχο επίτευξης των εκπαιδευτικών στόχων. Επο- µένως είναι µεγάλη η σηµασία που έχει η αξιολόγηση στην εκπαιδευτική διαδικασία, αφού εξυπηρετεί πολλές ανάγκες και είναι αναπόσπαστα συνδεδεµένη µε τη διδακτική πράξη. Κεντρική θέση στη διαδικασία της αξιολόγησης των µαθητών κατέχει η εκπόνηση των ερωτήσεων µε τις οποίες εξάλλου, µπορεί να εξυπηρετηθεί και η ίδια η διδακτική. Γνωρίζουµε τα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι συνάδελφοι του κλάδου, ιδιαίτερα όσοι διδάσκουν Χηµεία, τα οποία απορρέουν κυρίως από το γεγονός ότι το µάθηµα αυτό εξακολουθεί να διδάσκεται µία µόνο ώρα εβδοµαδιαίως. Για το λόγο αυτό φροντίσαµε σ αυτό το τεύχος να καλύψουµε µε ακόµη µεγαλύτερο αριθµό ερωτήσεων προβλήµατα και κριτήρια αξιολόγησης όλη τη διδακτέα ύλη του τρέχοντος διδακτικού έτους, πιστεύοντας ότι µε τον τρόπο αυτό διευκολύνουµε το δύσκολο πράγµατι έργο των συναδέλφων. Θα θέλαµε όµως εδώ να επισηµάνουµε ότι περιέχονται ερωτήσεις και προβλήµατα διαφόρων επιπέδων δυσκολίας, ώστε να µπορεί ο συνάδελφος να επιλέγει όσες από αυτές κρίνει ότι ανταποκρίνονται στις δυνατότητες των µαθητών του και στους εκπαιδευτικούς του στόχους. Άλλωστε, όπως ήδη έχουµε αναφέρει και στα προηγούµενα τεύχη, οι συνάδελφοι µπορούν να τροποποιούν το επίπεδο δυσκολίας των ερωτήσεων. Επιµένουµε στην επισήµανση αυτή διότι έχει καλλιεργηθεί, σκόπιµα ίσως από ορισµένους, η εντύπωση ότι στα θέµατα των εξετάσεων του προσεχούς Ιουνίου θα περιλαµβάνεται ό,τι πιο δύσκολο περιέχεται στα τεύχη του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας. Εξακολουθούµε να δίνουµε έµφαση στις ερωτήσεις κλειστού τύπου, γιατί πιστεύουµε ότι απαιτείται περισσότερη εξοικείωση τόσο των συναδέλφων όσο και των µαθητών µε αυτές. Αυτό άλλωστε αποτέλεσε και παράκληση των ίδιων των συναδέλφων. Σταθερή προσπάθειά µας είναι η σύνδεση των παραδειγµάτων των ερωτήσεων, αλλά και πολλών προβληµάτων µε τις εφαρµογές της Χηµείας, καθώς και µε φαινόµενα που παρατηρεί ο µαθητής στην καθηµερινή του ζωή µε στόχο να λειτουργήσουν ως κίνητρο για την ενίσχυση της παρατηρητικότητας. Συντελεί άλλωστε αυτό στο να αντιληφθούν οι µαθητές ότι η εκµάθηση της Χηµείας δεν 7

8 αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά ανάγκη για πληρέστερη ενηµέρωσή τους σε θέµατα κοινού ενδιαφέροντος. Κρίναµε επίσης σκόπιµο να χρησιµοποιήσουµε σύµβολα και έννοιες που διδάσκεται ο µαθητής σε άλλα µαθήµατα των Φυσικών Επιστηµών, καθώς και στα Μαθηµατικά (σύνολα, συναρτήσεις, διαγράµµατα, πίνακες, ακολουθίες κ.λπ.). Αυτό συµβάλλει στη διαπλοκή των γνώσεων, αλλά και στην κατανόηση εκ µέρους των µαθητών ότι οι Επιστήµες αλληλοεξαρτώνται. Σχετικά µε τα προτεινόµενα προβλήµατα και ασκήσεις, µε αφορµή πολλά ερωτήµατα και σχόλια που διατυπώθηκαν, έχουµε να παρατηρήσουµε ότι εξυπηρετούν, κατά τη γνώµη µας, ποικίλους διδακτικούς στόχους και για το λόγο αυτό θεωρήσαµε αναγκαία τη διατήρησή τους, φροντίζοντας συγχρόνως: Να σχετίζονται µε υπαρκτούς προβληµατισµούς οι οποίοι συνδέονται µε την επιστήµη της Χηµείας. Να περιέχουν περισσότερα από ένα ερωτήµατα κλιµακούµενου βαθµού δυσκολίας και, όπου είναι δυνατό, να µην εξαρτάται απόλυτα η απάντηση του ενός από τη σωστή απάντηση των προηγουµένων. Να ελέγχεται µε αυτά ευρύτερο πεδίο γνώσεων και δεξιοτήτων και Να µην απαιτούνται για την επίλυσή τους πολύπλοκες αριθµητικές πράξεις, οι οποίες άλλωστε είναι δυνατόν και να µην είναι απαραίτητες. ε θεωρήσαµε σκόπιµο να προτείνουµε ερωτήσεις του τύπου «σωστόλάθος» εξαιτίας της µεγάλης πιθανότητας που υπάρχει να βρεθεί τυχαία η σωστή απάντηση. Τις αντικαταστήσαµε όµως µε τις ερωτήσεις τύπου «σωστό - λάθος µε αιτιολόγηση», στις οποίες µάλιστα ζητείται από τους µαθητές να δώσουν σχετικό παράδειγµα σε όσες περιπτώσεις κρίνεται αυτό σκόπιµο από τους συναδέλφους. Είναι όµως ευνόητο ότι µε τη µορφή αυτή οι ερωτήσεις αυτές είναι ανοιχτές. Επιθυµούµε να επισηµάνουµε και πάλι, ότι τα προτεινόµενα κριτήρια αξιολόγησης είναι για πολλούς λόγους σκόπιµο να χρησιµοποιούνται µετά από κάποια τροποποίηση. Τέλος ελπίζουµε πάντα στη συµβολή των συναδέλφων του κλάδου µας µε ποικίλους τρόπους, ώστε να υπάρξει συνεχής βελτίωση και εµπλουτισµός των φυλλαδίων µας. Η Οµάδα Σύνταξης 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-21) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το 1g είναι: α. µονάδα βάρους γ. µονάδα βάρους και µονάδα µάζας β. µονάδα µάζας δ. µονάδα άλλου µεγέθους. 2. Το 1L είναι ίσο µε: α. 1 κυβικό µέτρο γ. το 1/1000 του m 3 β κυβικά µέτρα δ. το 1/10 του m Αν 1g ενός σώµατος Σ καταλαµβάνει όγκο 0,5cm 3, τότε η πυκνότητα αυτού του σώµατος είναι: α. 0,5g/cm 3 β. 2g/cm 3 γ. 0,5cm 3 /g δ. 0,2 cm 3 /g. 4. Μια σιδερένια σφαίρα όγκου V και µάζας m έχει στο εσωτερικό της µια κοιλότητα όγκου V 1. Η πυκνότητα ρ του σιδήρου δίνεται από τη σχέση: m α. ρ = γ. ρ = m. V V β. ρ = m V + V 1 δ. ρ = m V - V 1 5. Μια σταγόνα νερού αποτελείται από: α µόρια περίπου γ µόρια περίπου β µόρια περίπου δ. άπειρα µόρια. 9

10 6. Ποια από τις παρακάτω ιδιότητες δεν είναι ιδιότητα µετάλλου: α. είναι αγωγός της θερµότητας και του ηλεκτρισµού β. µετατρέπεται σε ανιόντα γ. είναι ελατό δ. µπορεί να µετατραπεί σε σύρµα. 7. Τα ιόντα είναι: α. ηλεκτρικά φορτισµένα σωµατίδια β. ηλεκτρικά φορτισµένα άτοµα γ. ηλεκτρικά φορτισµένα συγκροτήµατα ατόµων δ. άτοµα ή συγκροτήµατα ατόµων ε. άτοµα ή συγκροτήµατα ατόµων µε ηλεκτρικό φορτίο. 8. Ο αριθµός των χηµικών στοιχείων που βρίσκονται στη φύση είναι: α. µεγαλύτερος από ογδόντα, αλλά µικρότερος από εκατό β. µεγαλύτερος από εκατό γ. µικρότερος από εξήντα δ. εβδοµήντα δύο ε. άγνωστος. 9. Η εσωτερική ενέργεια ορισµένης ποσότητας νερού σε ορισµένη θερµοκρασία είναι µεγαλύτερη, όταν αυτό είναι: α. στερεό γ. αέριο β. υγρό δ. µείγµα υγρού και αερίου. 10. Όταν ελαττώνεται η ατµοσφαιρική πίεση, το σηµείο βρασµού ενός υγρού: α. αυξάνεται γ. ελαττώνεται β. δε µεταβάλλεται δ. µεταβάλλεται, αλλά η µεταβολή αυτή εξαρτάται και από άλλους παράγοντες. 11. Εξάχνωση είναι η µετάβαση ενός σώµατος από: α. τη στερεά στην υγρή φυσική κατάσταση β. την υγρή στην αέρια κατάσταση γ. την υγρή στη στερεά κατάσταση δ. τη στερεά στην αέρια φυσική κατάσταση ε. την αέρια στην υγρή κατάσταση. 10

11 12. Όταν θερµαίνουµε το νερό υπό σταθερή πίεση, τότε το σηµείο βρασµού του: α. ελαττώνεται συνεχώς γ. δε µεταβάλλεται β. αυξάνεται συνεχώς δ. αυξάνεται µέχρι µιας σταθερής θερµοκρασίας. 13. Τρία βαρέλια Α, Β και Γ περιέχουν νερό που βράζει και βρίσκονται αντίστοιχα σε µια παραλιακή πόλη, στην κορυφή του Έβερεστ και στην κορυφή του Ολύµπου. Για τις θερµοκρασίες θ 1, θ 2 και θ 3 του νερού στο καθένα από τα τρία βαρέλια αντίστοιχα ισχύει: α. θ 1 < θ 2 < θ 3 γ. θ 2 < θ 3 < θ 1 β. θ 1 = θ 2 = θ 3 δ. θ 2 > θ 3 > θ Κατά την πραγµατοποίηση κάθε φυσικής µεταβολής µεταβάλλεται: α. η σύσταση των σωµάτων που συµµετέχουν σ αυτό β. η συνολική µάζα του συστήµατος γ. µια τουλάχιστον από τις µορφές ενέργειας του συστήµατος δ. οι χηµικές ιδιότητες των σωµάτων που συµµετέχουν σ αυτό. 15. Κατά την πραγµατοποίηση κάθε χηµικής µεταβολής δε µεταβάλλεται: α. η συνολική ενέργεια του συστήµατος β. η συνολική µάζα του συστήµατος γ. η χηµική σύσταση των ουσιών του συστήµατος δ. καµιά από τις ιδιότητες του συστήµατος. 16. Σε ποια από τις παρακάτω περιπτώσεις δε θα σχηµατιστεί µείγµα; α. κατά την προσθήκη ζάχαρης σε νερό β. κατά την προσθήκη νερού σε λάδι γ. κατά την ανάµειξη ζεστού µε κρύο νερό δ. κατά το επιφανειακό σκούριασµα του σιδήρου ε. κατά τη νοθεία βενζίνης µε νερό. 11

12 17. Ποια από τις παρακάτω ιδιότητες που αναφέρονται στα οµογενή µείγµατα δεν ισχύει; α. έχουν ίδια πυκνότητα σε όλη την έκταση του όγκου τους β. έχουν µεταβλητή πυκνότητα, ανάλογα µε την αναλογία µε την οποία αναµείχτηκαν τα συστατικά τους γ. η πυκνότητα τους ισούται µε το άθροισµα των πυκνοτήτων των συστατικών τους δ. η πυκνότητά τους αυξάνεται όταν ψύχονται µε σταθερή πίεση. 18. Αν το σύνολο Α του διπλανού σχήµατος (Α) (Β) παριστάνει όλα τα µείγµατα και το σύνολο Β. γ τα οµογενή σώµατα, τότε: i) η τοµή των δύο αυτών συνόλων παριστάνει: α. τα στοιχεία γ. τα ετερογενή µείγµατα β. τα διαλύµατα δ. τις χηµικές ενώσεις. ii) το στοιχείο γ του συνόλου Β µπορεί να είναι: α. το αλατόνερο γ. τα καυσαέρια ενός αυτοκινήτου β. το νερό δ. ο χυµός ενός λεµονιού. 19. Υδατικό διάλυµα NaCl 10% w/w σηµαίνει ότι: α. σε 100g νερού είναι διαλυµένα 10g NaCl β. 100g νερού µπορούν να διαλύσουν 10g NaCl γ. σε 100g διαλύµατος περιέχονται 10g NaCl δ. 90g νερού µπορούν να διαλύσουν 10g NaCl 20. Η διαλυτότητα του ιωδιούχου καλίου (KJ) στο νερό: i) είναι µέγεθος που εκφράζει: α. τη µάζα σε g του KJ που περιέχεται σε 100g διαλύµατος β. την ελάχιστη ποσότητα KJ που µπορεί να διαλυθεί σε ορισµένη ποσότητα νερού γ. τη µέγιστη ποσότητα KJ που µπορεί να διαλυθεί σε ορισµένη ποσότητα νερού δ. τη µέγιστη ποσότητα νερού που µπορεί να διαλύσει ορισµένη ποσότητα KJ. 12

13 ii) και εξαρτάται από: α. το είδος του διαλυόµενου σώµατος β. το είδος του διαλύτη γ. τη θερµοκρασία δ. τη θερµοκρασία, το είδος του διαλυόµενου σώµατος και το είδος του διαλύτη. 21. Η διαλυτότητα του NaCl, στους 30 C, είναι 35g/100g νερού. Για να παρασκευάσουµε κορεσµένο διάλυµα NaCl, στους 30 C, µπορούµε να αναµείξουµε: α. 7g NaCl µε 30g νερό β. 5g NaCl µε 20g νερό γ. 7g NaCl µε 20g νερό δ. 100g NaCl µε 35g νερό 1.2 Ερωτήσεις διάταξης 1. Τοποθετήστε τις µονάδες 1L, 1cm 3 και 1m 3 κατά σειρά αυξανόµενου µεγέθους. 2. Τέσσερα δοχεία Α, Β, Γ και περιέχουν το καθένα αντίστοιχα 240g αλάτι, mg ζάχαρη, 0,20kg ρύζι και mg καφέ. Να διατάξετε τα δοχεία Α, Β, Γ και κατά σειρά αυξανόµενης µάζας του περιεχοµένου τους. 3. Πέντε ποτήρια Α, Β, Γ, και Ε περιέχουν νερό όγκου 150mL, 0,2L, 10-3 m 3, 0,0016m 3 και 160cm 3 αντίστοιχα το καθένα. Να διατάξετε τα δοχεία αυτά κατά σειρά αυξανόµενου όγκου νερού που περιέχεται σ αυτά. 4. Τα σώµατα Σ 1, Σ 2, Σ 3 και Σ 4 έχουν ίσες µάζες, ενώ οι πυκνότητές τους είναι αντίστοιχα 0,2g/cm 3, 2g/cm 3, 1g/cm 3 και 1,2g/cm 3. Να διατάξετε τα τέσσερα αυτά σώµατα κατά σειρά αυξανόµενου όγκου. 13

14 5. ιατάξτε τις τρεις κατηγορίες των σωµάτων στερεά, υγρά, αέρια: α) κατά σειρά αυξανόµενων δυνάµεων συνοχής µεταξύ των δοµικών σωµατιδίων β) κατά σειρά αυξανόµενης κινητικότητας των δοµικών σωµατιδίων. 6. Να διατάξετε κατά σειρά αυξανόµενης πτητικότητας τα σώµατα: νερό, υγρό οξυγόνο, οινόπνευµα, ορυκτέλαιο, αλουµίνιο. 7. Τέσσερα διαλύµατα Α, Β, Γ και παρασκευάστηκαν ως εξής: ιάλυµα Α: σε 600g νερό διαλύθηκαν 200g ζάχαρης ιάλυµα Β: 250g ζάχαρης διαλύθηκαν σε 500g νερό ιάλυµα Γ: 50g ζάχαρης διαλύθηκαν σε 250g νερό ιάλυµα : 100g ζάχαρης διαλύθηκαν σε νερό µέχρι το διάλυµα να αποκτήσει µάζα 500g. Να διατάξετε τα τέσσερα αυτά διαλύµατα κατά σειρά αυξανόµενης περιεκτικότητας στα εκατό κατά βάρος (% w/w). 8. Τέσσερα κορεσµένα υδατικά διαλύµατα Α, Β, Γ και έχουν θερµοκρασία 20 C, µάζα 100g το καθένα και περιέχουν αντίστοιχα 0,2g θειϊκού ασβεστίου (CaSO 4 ), 24g χλωριούχου νατρίου (NaCl), 70g ζάχαρης (C 12 H 22 O 11 ) και 0,0012g ανθρακικού ασβεστίου (CaCO 3 ). Να διατάξετε τις τέσσερις παραπάνω διαλυµένες ουσίες κατά σειρά αυξανό- µενης διαλυτότητας στο νερό. 14

15 1.3 Ερωτήσεις αντιστοίχησης 1. Να αντιστοιχήσετε την κάθε µονάδα µέτρησης της στήλης (Ι) µε το µέγεθος που αυτή µετράει και το οποίο βρίσκεται στη στήλη (ΙΙ). (Ι) (ΙΙ) Α. 1mg Β. 1mL α. µάζα Γ. 1kg. 1kg/m 3 β. όγκος Ε. 1dm 3 Ζ. 1L γ. πυκνότητα Η. 1g/L 2. Αντιστοιχήστε το κάθε στοιχείο της στήλης (Ι) µε ένα στοιχείο της στήλης (ΙΙ), έτσι ώστε οι ποσότητες που αντιστοιχίζονται να είναι ίσες. (Ι) (ΙΙ) Α. 1mg α g Β. 1Μg β g Γ. 1ng γ g. 1µg δ g Ε. 1kg ε g ζ g η g 3. Να αντιστοιχήσετε κάθε χηµικό στοιχείο της πρώτης στήλης µε την ατοµικότητά του στη δεύτερη στήλη: Χηµικό στοιχείο Ατοµικότητα Α. υδρογόνο Β. νέο α. 1 Γ. φώσφορος β. 2. άζωτο γ. 4 Ε. όζον Ζ. θείο δ. 8 Η. ιώδιο ε. 3 15

16 4. Αντιστοιχήστε το κάθε όνοµα του στοιχείου της στήλης (Ι) µε το σύµβολό του στη στήλη (ΙΙ). (Ι) (ΙΙ) α. He Α. Αργίλιο β. Si Β. Σίδηρος γ. Mn Γ. Ήλιο δ. Th. Μόλυβδος ε. Μο Ε. Μαγνήσιο ζ. Al Ζ. Θείο η. Fe Η. Άζωτο θ. Na ι. Pb κ. Mg λ. S µ. N 5. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω µεταβολές ως φυσικές ή χηµικές, τοποθετώντας σε κάθε τετραγωνίδιο το γράµµα Φ ή Χ αντίστοιχα. Μεταβολή! η καύση του ξύλου! το σάπισµα του ξύλου! το βάψιµο ενός τοίχου! η εξάτµιση του νερού! το ξίνισµα του γάλακτος! το στέγνωµα της µπογιάς λόγω εξάτµισης του διαλύτη! η διάλυση της ζάχαρης στο νερό! το λιώσιµο του κεριού. 16

17 6. Τι από τα παρακάτω µεταβάλλεται και τι όχι κατά την πραγµατοποίηση µίας χηµικής µεταβολής; (Σηµειώστε στο αντίστοιχο τετραγωνίδιο το γράµµα Μ αν µεταβάλλεται και το γράµµα αν δε µεταβάλλεται).! το είδος των µορίων! ο συνολικός αριθµός ατόµων! η µάζα του συστήµατος! οι ιδιότητες των σωµάτων! η χηµική σύσταση των σωµάτων! το είδος των ατόµων! η ενέργεια του συστήµατος. 7. Χαρακτηρίστε κάθε µία από τις παρακάτω ιδιότητες του υδρογόνου ως φυσική ή χηµική τοποθετώντας το γράµµα Φ ή Χ αντίστοιχα σε κάθε τετραγωνίδιο:! είναι αέριο! είναι άοσµο και άχρωµο! ενώνεται µε το οξυγόνο και σχηµατίζει νερό! υγροποιείται πολύ δύσκολα! είναι ελαφρύτερο του αέρα! δε διαλύεται στο νερό! ενώνεται µε ορισµένα µέταλλα! δεν ενώνεται µε το σίδηρο! ενώνεται δύσκολα µε τον άνθρακα. 8. Να αντιστοιχήσετε τα σώµατα της στήλης (Ι) µε την κατηγορία σωµάτων της στήλης (ΙΙ): Σώµατα Α. το αποσταγµένο νερό Κατηγορία Β. το νερό ενός χειµάρρου α. ετερογενές µείγµα Γ. ο καθαρός σίδηρος β. διάλυµα. ένα φλιτζάνι ελληνικού καφέ γ. χηµική ένωση Ε. ένα φλιτζάνι τσάι δ. στοιχείο Ζ. ο καπνός του τζακιού 17

18 9. Τοποθετήστε στο καθένα από τα τετραγωνίδια το γράµµα Μ, αν η αντίστοιχη ιδιότητα αναφέρεται στα µείγµατα και το γράµµα Ε, αν αναφέρεται στις χηµικές ενώσεις.! έχουν καθορισµένη σύσταση! διατηρούν τις ιδιότητες των συστατικών τους! είναι πάντοτε οµογενή σώµατα! αποτελούνται από ένα είδος µορίων! µπορούν να διαχωριστούν σε απλούστερα σώµατα µε φυσικές µεθόδους. 10. Να αντιστοιχήσετε τις παρατηρήσεις που περιλαµβάνονται στη στήλη (Ι) µε το φαινόµενο της στήλης (ΙΙ). (Ι) (ΙΙ) Α. Το χειµώνα που ξαναβγάζουµε τα µάλλινα α. τήξη ρούχα η ναφθαλίνη που είχαµε τοποθετήσει σ αυτά δεν υπάρχει. β. πήξη Β. Αν αφήσουµε το «Blanco» ανοιχτό µετά από λίγο δεν µπορούµε να το χρησιµοποιήσουµε. γ. υγροποίηση Γ. Τα κρύα πρωινά του χειµώνα τα τζάµια του αυτοκινήτου θαµπώνουν. δ. εξάτµιση. Το χειµώνα στις βόρειες χώρες το νερό στις περισσότερες λίµνες των πάρκων είναι ε. εξάχνωση παγωµένο. Ε. Όταν ρίξουµε σε ένα ποτήρι νερό ένα παγάκι ζ. βρασµός µετά από λίγο «εξαφανίζεται». Ζ. Όταν ρίξουµε σε ένα ποτήρι νερό µερικούς η. διάλυση κρυστάλλους ζάχαρης µετά από λίγο «εξαφανίζονται». Η. Αν αφήσουµε στο αναµµένο µάτι της κουζίνας ένα µπρίκι µε νερό µετά από λίγο ελευθερώνονται στην επιφάνεια φυσαλίδες. 18

19 1.4 Ερωτήσεις συµπλήρωσης 1. Συµπληρώστε τα κενά στις παρακάτω ισότητες: α) 1m 3 =... L γ) 1mg =... kg β) 1cm 3 =... L δ) 1g =... mg 2. Υπάρχουν στοιχεία µονοατοµικά, όπως το... διατοµικά, όπως το..., τετρατοµικά, όπως το...και µε περισσότερες από µία ατοµικότητες, όπως το Συµπληρώστε σε κάθε διάστικτο το σύµβολο του αντίστοιχου στοιχείου. Ασβέστιο... Ψευδάργυρος... Μαγγάνιο... Χαλκός... Άργυρος... Βρώµιο... Άνθρακας... Άζωτο... Θείο Συµπληρώστε στο διάστικτο που βρίσκεται µπροστά από το κάθε σύµβολο το όνοµα του αντίστοιχου στοιχείου.... (F)... (Mg)... (N)... (Fe)... (Mn)... (H) 5. Τα ιόντα διακρίνονται σε... που έχουν... ηλεκτρικό φορτίο, όπως για παράδειγµα το... και σε... τα οποία έχουν... ηλεκτρικό φορτίο, όπως το Στα αέρια τα δοµικά σωµατίδια βρίσκονται σε... αποστάσεις µεταξύ τους. Οι δυνάµεις συνοχής είναι... και η κινητικότητα των σωµατιδίων.... Γι αυτό τα αέρια παίρνουν το σχήµα του..., ενώ ο όγκος τους µεταβάλλεται σηµαντικά µε µικρή µεταβολή της ή της

20 7. Εξαέρωση λέµε τη µετατροπή ενός... σε... και διακρίνεται σε..., δηλαδή εξαέρωση που γίνεται από... και σε..., δηλαδή εξαέρωση που γίνεται από.... Η εξαέρωση ενός... γίνεται γρηγορότερα όταν αυτό έχει θερµοκρασία ίση µε το Εξάχνωση είναι το φαινόµενο κατά το οποίο ένα... µετατρέπεται απ ευθείας σε..., χωρίς προηγουµένως να µετατραπεί σε..., όπως για παράδειγµα το Το νερό βράζει στους 100 C ή στους...κ και πήζει στους 273Κ ή στους... C. 10. Τα υγρά που εξατµίζονται σχετικά εύκολα ονοµάζονται..., όπως για παράδειγµα το..., ενώ αυτά που εξατµίζονται σχετικά δύσκολα ονοµάζονται..., όπως για παράδειγµα το Το ιξώδες χαρακτηρίζει... ενός υγρού. Όσο µεγαλύτερο είναι το ιξώδες ενός υγρού τόσο πιο... αυτό ρέει. Όσο µεγαλύτερη είναι η θερµοκρασία ενός υγρού τόσο είναι το ιξώδες αυτού. 12. Τα µείγµατα έχουν... σύσταση, αποτελούνται από... είδη ουσιών και... τις ιδιότητες των συστατικών τους. Μπορεί να διαχωριστούν στα συστατικά τους εύκολα µε... µεθόδους. 20

21 13. Εάν σε υδατικό διάλυµα χλωριούχου νατρίου (NaCl) προσθέσουµε νερό, τότε: (συµπληρώστε στα διάστικτα την κατάλληλη από τις λέξεις: αυξάνεται, ελαττώνεται, δε µεταβάλλεται) α) η µάζα του διαλύµατος... β) η µάζα του διαλύτη... γ) η µάζα της διαλυµένης ουσίας... δ) ο όγκος του διαλύµατος... ε) η περιεκτικότητα του διαλύµατος... ζ) η πυκνότητα του διαλύµατος Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Γράψτε τη µαθηµατική σχέση µε την οποία ορίζεται η πυκνότητα ενός σώµατος, καθώς και τρεις µονάδες µέτρησής της. 2. Τι εννοούµε όταν λέµε ότι ο φώσφορος είναι στοιχείο τετρατοµικό. 3. Ποια στοιχεία ονοµάζονται µονοατοµικά; Γράψτε τα σύµβολα και τα ονόµατα δύο µονοατοµικών στοιχείων. 4. Γράψτε τους µοριακούς τύπους πέντε διατοµικών στοιχείων, καθώς και ενός τετρατοµικού. Να ονοµάσετε αυτά τα στοιχεία. 5. Κατά τι διαφέρει το µόριο ενός στοιχείου από το µόριο µιας χηµικής ένωσης; Γράψτε το µοριακό τύπο ενός στοιχείου και µιας χηµικής ένωσης. 6. Σε ποιες κατηγορίες σωµάτων διακρίνονται οι χηµικές ουσίες; Πώς ορίζεται κάθε µια από τις κατηγορίες αυτές; ώστε ένα παράδειγµα για κάθε κατηγορία. 21

22 7. Τι ονοµάζονται ιόντα; Γράψτε τους χηµικούς τύπους: α) ενός µονοατοµικού κατιόντος β) ενός µονοατοµικού ανιόντος γ) ενός πολυατοµικού κατιόντος και δ) ενός πολυατοµικού ανιόντος. 8. Σε ποιες από τις παρακάτω µετατροπές η θερµοκρασία του σώµατος στο οποίο αυτή πραγµατοποιείται παραµένει σταθερή; α) υγροποίηση δ) πήξη β) βρασµός ε) εξαέρωση γ) εξάχνωση στ)εξάτµιση. 9. Ποια υλικά σώµατα ονοµάζονται µείγµατα; Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται; Πώς ορίζονται αυτές οι κατηγορίες των µειγµάτων; ώστε ένα παράδειγµα για κάθε µια απ αυτές. 10. Τι µεταβάλλεται κατά την πραγµατοποίηση κάθε χηµικής µεταβολής; 11. Να αναφέρετε δύο λόγους οι οποίοι µας επιτρέπουν να χαρακτηρίσουµε το αλατόνερο ως µείγµα. 12. Τι ονοµάζουµε διάλυµα και πως χαρακτηρίζονται τα συστατικά του; Να αναφέρετε ένα παράδειγµα ενός υγρού και ενός αερίου διαλύµατος. 13. Μπορεί ένα διάλυµα να αποτελείται: α) από δύο διαλύτες και µια διαλυµένη ουσία; β) από ένα διαλύτη και δύο διαλυµένες ουσίες; Να αναφέρετε ένα παράδειγµα για κάθε περίπτωση θετικής απάντησης. 14. Τι ονοµάζεται διαλυτότητα ενός σώµατος σε ορισµένο διαλύτη, σε τι µονάδες εκφράζεται συνήθως αυτή και από ποιους παράγοντες εξαρτάται; 22

23 15. Αν αναµείξουµε κορεσµένο διάλυµα KJ µε ακόρεστο διάλυµα KJ της ίδιας θερµοκρασίας, το διάλυµα που θα προκύψει θα είναι κορεσµένο ή ακόρεστο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 16. Το CaCO 3 (ανθρακικό ασβέστιο) είναι το κύριο συστατικό του ασβεστόλιθου, του µαρµάρου, του κελύφους των αυγών, του κελύφους των αχινών κ.λπ. Με βάση αυτές τις πληροφορίες πώς µπορείτε να συµπεράνετε αν το CaCO 3 είναι ευδιάλυτο ή δυσδιάλυτο στο νερό; 17. Τι εννοούµε όταν λέµε ότι: α) ο ατµοσφαιρικός αέρας περιέχει 20% v/v οξυγόνο και 80% v/v άζωτο; β) ένα διάλυµα ζάχαρης σε νερό έχει περιεκτικότητα 20% w/v; γ) ο ατµοσφαιρικός αέρας περιέχει όζον (O 3 ) µε περιεκτικότητα 1ppm (v); δ) το νερό της βρύσης περιέχει ανιόντα χλωρίου (Cl - ) µε περιεκτικότητα 2 ppb (w); 1.6 Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Περιγράψτε µε συντοµία ένα τρόπο µε τον οποίο µπορείτε να µετρήσετε: α) τον όγκο του νερού που βρίσκεται σε ένα ποτήρι και β) τον όγκο ενός χαλικιού. 2. Στις συνηθισµένες συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης υπάρχουν σώµατα και στις τρεις φυσικές καταστάσεις. Να αναφέρετε τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η φυσική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ένα σώµα και να εξηγήσετε µε βάση τους παράγοντες αυτούς γιατί το υγρό νερό έχει σταθερό όγκο και µεταβλητό σχήµα. 3. Να εξηγήσετε γιατί το σηµείο βρασµού και το σηµείο πήξης ενός σώµατος αποτελούν κριτήρια της καθαρότητάς του. 4. Μια ποσότητα αέρα που περιέχεται σε ένα µπαλόνι χαρακτηρίζεται από ορισµένο όγκο, µάζα, βάρος και πυκνότητα. Εξετάστε ποια από τα παραπάνω µεγέθη αυτής της ποσότητας του αέρα µπορούν να µεταβληθούν και µε ποιο τρόπο. 23

24 5. Ο καθηγητής ρώτησε τους µαθητές µιας τάξης αν ο ατµοσφαιρικός αέρας είναι οµογενές µίγµα. Ένας µαθητής απάντησε: «Ναι, είναι» και ανέφερε σαν παράδειγµα τον αέρα σε ένα φουσκωµένο µπαλόνι. Αρχικά συµφώνησαν όλοι µαζί του. Όµως λίγο αργότερα µια µαθήτρια διατύπωσε την αντίθετη άποψη, για την οποία µάλιστα ανέπτυξε σχετικά επιχειρήµατα. α) Ποια µπορεί να ήταν τα επιχειρήµατα της µαθήτριας; β) Μήπως θα έπρεπε η ερώτηση να ήταν περισσότερο σαφής ή µήπως θα έπρεπε στην απάντηση να διακρίνουν οι µαθητές επιµέρους περιπτώσεις; γ) Απαντήστε στο ανάλογο ερώτηµα: «το θαλασσινό νερό είναι οµογενές µείγµα»; 6. Το αλατόνερο είναι ως γνωστόν αλµυρό όπως και το αλάτι. Έχει σε όλη του την έκταση την ίδια σύσταση και µπορεί να διαχωριστεί στα συστατικά του µε εξάτµιση του νερού. Ο θειούχος σίδηρος σχηµατίζεται κατά τη θέρµανση σιδήρου και θείου. Αντιδρά µε αραιά διαλύµατα οξέων σε αντίθεση µε το θείο, ενώ δεν έλκεται από µαγνήτη σε αντίθεση µε τον σίδηρο. Με βάση τα παραπάνω δεδοµένα σε ποιες κατηγορίες σωµάτων κατατάσσετε το αλατόνερο και τον θειούχο σίδηρο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 7. Να προτείνετε ένα τρόπο µε τον οποίο µπορούµε να µετατρέψουµε ένα κορεσµένο διάλυµα σε ακόρεστο, χωρίς να µεταβάλουµε τη µάζα και τη σύσταση του διαλύµατος. Να εξετάσετε αν µπορεί να γίνει η µετατροπή αυτή σε όλα γενικά τα διαλύµατα. 8. ιαθέτουµε κορεσµένο υδατικό διάλυµα CO 2 θερµοκρασίας 2 C. Αν θερµάνουµε το διάλυµα αυτό στους 12 C, να εξετάσετε: α) αν θα µεταβληθεί η περιεκτικότητα του διαλύµατος και µε ποιο τρόπο β) αν το διάλυµα των 12 C είναι κορεσµένο ή ακόρεστο. 9. Ένα ποτήρι περιέχει κορεσµένο διάλυµα αερίου H 2 S σε νερό και έχει θερµοκρασία 25 C. Αν ψύξουµε αυτό το διάλυµα στους 10 C: α) θα µεταβληθεί ή όχι η µάζα του; β) το διάλυµα των 10 C που θα προκύψει θα εξακολουθεί να είναι κορεσµένο; Να δικαιολογήσετε τις απαντήσεις σας. 24

25 10. Ένας µαθητής εξέφρασε την άποψη ότι δεν µπορεί ένα σώµα να έχει διαλυτότητα 120g/100g H 2 O. Ποια είναι η δική σας γνώµη; Να αναφέρετε ένα παράδειγµα για να υποστηρίξετε την άποψή σας. 11. Ένα ποτήρι περιέχει διάλυµα 1 ιωδιούχου καλίου (KJ). Στο ποτήρι αυτό προσθέτουµε µερικούς ακόµη κρυστάλλους KJ, ανακατεύουµε και αφήνουµε το διάλυµα σε ηρεµία για αρκετό χρονικό διάστηµα, οπότε προκύπτει διάλυµα 2. Να συγκρίνετε τις µάζες m 1 και m 2 των διαλυµάτων 1 και 2 στις παρακάτω περιπτώσεις και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. α) Αν το διάλυµα 1 ήταν ακόρεστο. β) Αν το διάλυµα 1 ήταν κορεσµένο. 12. Το αδιάλυτο στο νερό CaCO 3 µε την επίδραση του CO 2 και του H 2 O µετατρέπεται σε Ca (HCO 3 ) 2. Έχει αποδειχθεί ότι η κοίτη ενός ποταµού που αποτελείται κυρίως από CaCO 3 έχει διαβρωθεί σε βάθος αρκετών µέτρων σε ένα πολύ µεγάλο χρονικό διάστηµα. Με βάση τα παραπάνω δεδοµένα, τι συµπέρασµα προκύπτει για τη διαλυτότητα του CO 2 και του Ca (HCO 3 ) 2 στο νερό; 13. Στον πάγκο ενός εργαστηρίου έπεσαν τρεις κρύσταλλοι χλωριούχου ασβεστίου (CaCl 2 ). Μετά από µερικές ώρες διαπιστώθηκε ότι στη θέση των τριών κρυστάλλων υπήρχαν τρεις σταγόνες. α) Ποια εξήγηση δίνετε σ αυτό το φαινόµενο; β) Τι συµπέρασµα προκύπτει από την παρατήρηση αυτή σχετικά µε τη διαλυτότητα του CaCl 2 ; γ) Ποια επίδραση µπορούν να έχουν οι καιρικές συνθήκες στο χρόνο ολοκλήρωσης του παραπάνω φαινοµένου; δ) Αν σε ένα κλειστό χώρο βάλουµε αρκετή ποσότητα CaCl 2 και µια φέτα ψωµιού, διαπιστώνουµε µετά από λίγες ώρες ότι η φέτα µετατρέπεται σε παξιµάδι, ενώ η πίεση στο χώρο µειώνεται. Ποια εξήγηση δίνετε σ αυτά τα φαινόµενα; 25

26 14. Το παρακάτω διάγραµµα δείχνει τη διαλυτότητα του KNO 3 (gkno 3 / 100g H 2 O) σε συνάρτηση µε τη θερµοκρασία. διαλυτότητα g/100g νερού θερ/σία/ C Παρασκευάσαµε ένα διάλυµα µε διάλυση 60g ΚΝΟ 3 σε 100g Η 2 Ο. α) Σε ποια θερµοκρασία το διάλυµα αυτό θα είναι κορεσµένο; β) Αν ψύξουµε το διάλυµα αυτό στους 20 C, θα µεταβληθεί η µάζα του; Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. 1.7 Ερωτήσεις τύπου "σωστό - λάθος" µε αιτιολόγηση Εξηγήστε αν ισχύουν ή όχι οι προτάσεις που ακολουθούν. Να αναφέρετε σχετικό παράδειγµα, όπου το κρίνετε σκόπιµο. 1. Όταν δύο σώµατα έχουν ίσες µάζες, θα έχουν και ίσα βάρη. 2. Η µάζα ενός σώµατος µειώνεται όταν αυτό µεταφερθεί από ένα πόλο της γης στον ισηµερινό, διότι τότε µειώνεται και το βάρος του. 3. Αν δύο σώµατα µε ίσες µάζες έχουν στις ίδιες συνθήκες άνισες πυκνότητες, τότε οι όγκοι τους, στις συνθήκες αυτές, είναι ανοµοίως άνισοι (δηλαδή το σώµα µε τη µικρότερη πυκνότητα έχει το µεγαλύτερο όγκο). 4. Στη φύση υπάρχουν στοιχεία που τα δοµικά τους σωµατίδια είναι άτοµα και όχι µόρια. 26

27 5. Όλα τα µέταλλα τα βρίσκουµε ελεύθερα στη φύση. 6. Κατά τον σχηµατισµό νερού (Η 2 Ο) από την αντίδραση υδρογόνου (Η 2 ) και οξυγόνου (Ο 2 ) η µάζα του νερού που παράγεται είναι πάντα ίση µε το άθροισµα των µαζών του Η 2 και του Ο 2 που αναµείχθηκαν πριν από την αντίδραση. 7. Ορισµένες ιοντικές ενώσεις αποτελούνται από κατιόντα και ορισµένες άλλες από ανιόντα. 8. Μια ιοντική χηµική ένωση αποτελείται από ίσο αριθµό θετικών και αρνητικών ιόντων. 9. Η φυσική κατάσταση αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισµα για το κάθε σώµα και δεν µπορεί να µεταβληθεί. 10. Η εξαέρωση ενός σώµατος πραγµατοποιείται όταν αυτό θερµανθεί µέχρι το σηµείο βρασµού του. 11. Κατά την τήξη ενός σώµατος οι δυνάµεις συνοχής µεταξύ των δοµικών σωµατιδίων του ελαττώνεται, ενώ η κινητικότητά τους αυξάνεται. 12. Στην κορυφή του Ολύµπου το νερό βράζει σε χαµηλότερη θερµοκρασία απ ότι στην επιφάνεια της θάλασσας. 13. Το αλατόνερο βράζει σε µικρότερη θερµοκρασία σε σχέση µε το καθαρό νερό. 14. ιάλυµα ζάχαρης πήζει στην ίδια θερµοκρασία µε το καθαρό νερό. 15. Ένα κουτί γεµάτο µέλι αδειάζει γρηγορότερα το καλοκαίρι παρά το χειµώνα. 16. Τα ετερογενή µείγµατα έχουν τις ίδιες ιδιότητες σε όλη την έκταση της µάζας τους. 17. Κάθε σώµα που αποτελείται από δύο ή περισσότερα είδη ατόµων µε διαφορετικό ατοµικό αριθµό είναι οπωσδήποτε χηµική ένωση. 27

28 18. Κορεσµένο διάλυµα ΚΝΟ 3 20 C όταν θερµανθεί στους 40 C µετατρέπεται σε ακόρεστο διάλυµα. 19. Σε ορισµένη ποσότητα ζεστού νερού µπορεί να διαλυθεί µεγαλύτερη ποσότητα ζάχαρης απ ότι στην ίδια ποσότητα κρύου νερού. 1.8 Συνδυαστικές ερωτήσεις διαφόρων µορφών 1. Μετρήθηκε η µάζα ενός σώµατος στην Αθήνα, στη Μόσχα και στο Κάϊρο και βρέθηκε αντίστοιχα: α g, β g και γ g. i) Μεταξύ των αριθµών α, β, γ ισχύει η σχέση: α. α = β = γ γ. α > β > γ β. α < β < γ δ. α < γ < β ii) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. 2. Ένας κρύσταλλος θειικού αργιλίου αποτελείται από ένα τεράστιο πλήθος ιόντων Al 3+ και SO 2-4. i) Ο λόγος πλήθος ανιόντων στον κρύσταλλο λ =, πρέπει να έχει την τιµή: πλήθος κατιόντων στον κρύσταλλο α. λ = β. λ = - γ. λ = - δ ii) Πώς προκύπτει αυτή η τιµή για το λόγο λ; 2 λ = ε. 3 1 λ = 1 3. Ένα µπαλόνι µε ελαστικά τοιχώµατα περιέχει ένα αέριο στους 20 C. Αυξάνουµε τη θερµοκρασία στους 40 C. i) Η πυκνότητα του αερίου που περιέχεται στο µπαλόνι: α. παραµένει σταθερή γ. ελαττώνεται β. αυξάνεται δ. αυξάνεται ή ελαττώνεται ανάλογα µε το είδος του αερίου ii) Αιτιολογήστε την επιλογή της σωστής απάντησης. 28

29 4. Μελετήστε το παρακάτω σχήµα και απαντήστε στις ερωτήσεις που ακολουθούν. (A) (B) (Γ) ( ) α) Ποια κατηγορία σωµάτων εκφράζει καθένα από τα σύνολα Α, Β, Γ και ; β) Αν το άζωτο (Ν 2 ) είναι ένα στοιχείο του συνόλου, να βρείτε ένα σώµα που ανήκει στο σύνολο Α και δεν ανήκει στο σύνολο Β, ένα σώµα του συνόλου Β που να µην ανήκει στο σύνολο Γ και ένα σώµα του συνόλου Γ που να µην ανήκει στο σύνολο. 5. i) Ποια από τις παρακάτω µεταβολές είναι χηµικές; α. Η διάλυση της ζάχαρης στο νερό. β. Η εξάτµιση του νερού. γ. Το ξίνισµα του γάλακτος. δ. Η εξάχνωση του ιωδίου. ii) Να αναφέρετε µία ακόµη φυσική και µία χηµική µεταβολή. 6. Το νερό πήζει στους 0 C, το κερί λειώνει στους 50 C και ένα υδατικό διάλυµα αλατιού πήζει στους 271Κ. Σε τρία ποτήρια Α, Β και Γ βάλαµε αντίστοιχα ένα παγάκι, ένα κοµµάτι κερί και µια ποσότητα από το αλατόνερο. i) Αν τοποθετήσουµε τα τρία ποτήρια σε ένα χώρο θερµοκρασίας 1 C, τότε τα τρία ποτήρια Α, Β και Γ θα περιέχουν αντίστοιχα: α. υγρό, στερεό, υγρό γ. υγρό, υγρό, υγρό β. στερεό, στερεό, στερεό δ. στερεό, στερεό, υγρό. 29

30 ii) Κάντε την αντιστοίχηση µεταξύ του πλήθους από τα παραπάνω σώµατα που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση και της θερµοκρασίας που περιλα- µβάνεται στη στήλη (ΙΙ). (Ι) (ΙΙ) Α. ένα µόνο υγρό α. -3 C Β. δύο υγρά β. 330K Γ. τρία υγρά γ. 272K. κανένα υγρό δ. 7 C iii) Σε ένα ποτήρι περιέχεται νερό. Περιγράψτε ένα τρόπο µε τον οποίο µπορούµε να διαπιστώσουµε αν είναι καθαρό. 7. Στο Μονολίθι της Πρέβεζας βρέθηκε ορυκτό χλωριούχο νάτριο (µαγειρικό αλάτι). i) Πιστεύετε ότι αυτό βρίσκεται: α. στην επιφάνεια του εδάφους; β. κάτω από καλλιεργήσιµο έδαφος της περιοχής; γ. πάνω σε κοιλότητες βράχων κοντά στην παραλία; δ. κάτω από αργιλικά πετρώµατα αδιαπέραστα από το νερό; ii) Να αιτιολογήσετε µε συντοµία την απόρριψη των τριών λανθασµένων απαντήσεων. 8. ύο ποτήρια Π 1 και Π 2 περιέχουν αντίστοιχα τα υδατικά διαλύµατα 1 και 2 των ουσιών Α και Β αντίστοιχα και βρίσκονται σε θερµοκρασία 10 C. Αν αυξήσουµε τη θερµοκρασία τους στους 20 C παρατηρούµε ότι η µάζα του πρώτου διαλύµατος παραµένει σταθερή, ενώ του δευτέρου ελαττώνεται. α) Με βάση τα παραπάνω δεδοµένα προκύπτει ότι: i) από τις ουσίες Α και Β αέριο είναι η ουσία... και στερεό είναι η ουσία... ii) στους 20 C το διάλυµα που περιέχεται στο ποτήρι Π 1 είναι..., και το διάλυµα στο Π 2 είναι.... β) Εξηγήστε πως θα µπορούσαµε να µετατρέψουµε το διάλυµα Π 2 θερµοκρασίας 10 C σε ακόρεστο, χωρίς να µεταβάλλουµε τη µάζα του και τη θερµοκρασία του. 30

31 9. Για τέσσερα σώµατα Α, Β, Γ και που στις συνηθισµένες συνθήκες είναι υγρά δίνονται οι παρακάτω πληροφορίες: Τα µόρια των σωµάτων Α, Β και Γ αποτελούνται από δύο ή περισσότερα άτοµα µε διαφορετικό ατοµικό αριθµό. Το σώµα Α έχει καθορισµένο σηµείο βρασµού και το Β έχει την ίδια πυκνότητα σε όλη τη µάζα του. Με βάση τα παραπάνω δεδοµένα: i) Να αντιστοιχήσετε ένα προς ένα τα σώµατα της στήλης (Ι) µε την κατηγορία στην οποία ανήκει και βρίσκεται στη στήλη (ΙΙ). (Ι) (ΙΙ) Α χηµική ένωση Β διάλυµα Γ χηµικό στοιχείο ετερογενές µείγµα ii) Ποια από τις παρακάτω προτάσεις που αναφέρεται στο σώµα Β είναι σωστή; α. αποτελείται από ένα είδος µορίων β. έχει σταθερό σηµείο βρασµού γ. δεν διατηρεί τις ιδιότητες των συστατικών του δ. αποτελείται από δύο τουλάχιστον χηµικές ουσίες iii) Ποια από τις παρακάτω προτάσεις που αφορά το σώµα Α είναι λανθασµένη; α. είναι οµογενές σώµα β. διατηρεί τις ιδιότητες των συστατικών του γ. έχει καθορισµένη σύσταση ανεξάρτητα από τον τρόπο παρασκευής του δ. αποτελείται από ένα είδος µορίων iv) Αν το σώµα παρουσιάζει µεγάλη θερµική αγωγιµότητα είναι ο

32 1.9 Ασκήσεις - Προβλήµατα 1. Η δεξαµενή πετρελαίου µιας πολυκατοικίας έχει χωρητικότητα 2500L. Ο διαχειριστής της πολυκατοικίας γέµισε τη δεξαµενή πετρέλαιο και πλήρωσε στον υπάλληλο της εταιρείας που το προµήθευσε δρχ. Αν η πυκνότητα του πετρελαίου είναι 0,82 g/ml και η τιµή του δραχµές ανά τόννο (1 τόννος = 1000kg) πλήρωσε ο διαχειριστής τα σωστά χρήµατα ή όχι; 2. Μια φιάλη ζυγίζει άδεια 220g, γεµάτη νερό 380g και γεµάτη πετρέλαιο 351,2g. Αν η πυκνότητα του νερού είναι 1g/mL, να βρεθούν: α) ο όγκος της φιάλης β) η πυκνότητα του πετρελαίου. 3. Τα χυτά µεταλλικά αντικείµενα είναι ανθεκτικότερα όταν είναι συµπαγή παρά όταν έχουν εγκλωβίσει κατά τη χύτευσή τους ποσότητα αέρα. Προκειµένου να ελέγξουµε αν ένα µπρούτζινο αγαλµατίδιο είναι συµπαγές ή όχι, το ζυγίσαµε αρχικά και βρήκαµε ότι έχει µάζα 188,6g και στη συνέχεια µετρήσαµε µε κατάλληλη µέθοδο τον όγκο του και τον βρήκαµε ίσο µε 25mL. α) Να περιγράψετε ένα πιθανό τρόπο µε τον οποίο µετρήσαµε τον όγκο του αγαλµατιδίου. β) Αν η πυκνότητα του µπρούντζου είναι 8,2g/mL, εξετάστε αν το αγαλµατίδιο είναι ή όχι συµπαγές. 4. Σε 500g νερό διαλύσαµε 300g θειικού οξέος και σχηµατίστηκαν 750mL διαλύµατος. Να υπολογίσετε: α) τη µάζα και την πυκνότητα του διαλύµατος. β) τις περιεκτικότητες του διαλύµατος % w/w και % w/v. 32

33 5. Ένα πυκνό διάλυµα ενός άλατος έχει µάζα 240g, όγκο 200mL και γνωρίζουµε ότι παρασκευάστηκε µε διάλυση κάποιας ποσότητας του άλατος σε 180g νερό. Να υπολογίσετε τα παρακάτω στοιχεία του διαλύµατος: α) την πυκνότητα β) την περιεκτικότητα % w/w γ) την περιεκτικότητα % w/v. 6. ιάλυµα 1 παρασκευάστηκε µε τη διάλυση 80g ζάχαρης σε 240g νερό. Μετρήθηκε σε ογκοµετρικό κύλινδρο ο όγκος του και βρέθηκε ίσος µε 250mL. Υπολογίστε: α) την περιεκτικότητα στα εκατό κατά βάρος (% w/w) του διαλύµατος 1 β) την περιεκτικότητα στα εκατό βάρος κατ όγκο (% w/v) του διαλύµατος 1 γ) την πυκνότητα του διαλύµατος 1. δ) Αν αραιώσουµε το διάλυµα 1 µε 64mL νερού προκύπτει νέο διάλυµα 2. Υπολογίστε τις περιεκτικότητες στα εκατό w/v και w/w του διαλύµατος Ένα διάλυµα θειικού οξέος έχει περιεκτικότητα 12% w/w και µάζα 2kg. α) Από πόσα g διαλύτη και διαλυµένης ουσίας αποτελείται αυτό το διάλυµα; β) Πόση θα γίνει η % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος, αν το αραιώσουµε µέχρι να γίνει η µάζα του 6 kg; 8. Σε 76g νερό διαλύσαµε 24g ζάχαρης και παρασκευάσαµε διάλυµα 1 όγκου 80mL. α) Ποια είναι η πυκνότητα του διαλύµατος 1 ; β) Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος 1 ; γ) Πόσα ml νερό πρέπει να προσθέσουµε ακόµα στο διάλυµα 1 για να παρασκευάσουµε διάλυµα 2 µε περιεκτικότητα 15% w/v; δ) Πόσα g νερό πρέπει να εξατµιστούν από το διάλυµα 1 για να προκύψει διάλυµα 3 µε περιεκτικότητα 30% w/w; 33

34 9. Μια φιάλη περιέχει διάλυµα ΚΟΗ. Μετρήσαµε µε ένα ογκοµετρικό κύλινδρο τον όγκο του διαλύµατος και τον βρήκαµε 270mL. Από το διάλυµα αυτό πήραµε µια ποσότητα 20mL και βρήκαµε ότι περιείχε 4g ΚΟΗ. α) Πόσα g ΚΟΗ περιέχει η υπόλοιπη ποσότητα του διαλύµατος; β) Αν το διάλυµα αυτό που απέµεινε το αραιώσουµε µέχρι να αποκτήσει µάζα 400g, πόση θα γίνει η % w/w περιεκτικότητά του; 10. Η ετικέτα σε µία γυάλινη φιάλη του εργαστηρίου έγραφε: ιάλυµα ΝaOH 20% w/v. α) Τι σηµαίνει αυτή η έκφραση περιεκτικότητας του διαλύµατος; β) Αν υποτεθεί ότι από το διάλυµα εξατµίστηκε µία ποσότητα νερού, αυξήθηκε ή µειώθηκε η περιεκτικότητά του και για ποιο λόγο; γ) Αν ο όγκος του διαλύµατος είναι 500mL και σε 200mL αυτού βρέθηκαν 50g NaOH, πόσα ml νερό πρέπει να προσθέσουµε στο υπόλοιπο διάλυµα όγκου 300mL, ώστε να αποκτήσει ξανά περιεκτικότητα 20% w/v; 11. Σε 150g Η 2 Ο διαλύσαµε 50g NaOH που περιείχε 20% υγρασία. Για το διάλυµα που προέκυψε να βρείτε: α) πόσα g καθαρό NaOH περιέχει β) πόσα g νερό περιέχει γ) την περιεκτικότητα στα εκατό κατά βάρος (% w/w). 12. Θέλουµε να παρασκευάσουµε 2L διαλύµατος NaOH µε περιεκτικότητα 20% w/v. Υπολογίστε τη µάζα του ΝaOH που πρέπει να διαλύσουµε σε νερό στις εξής περιπτώσεις:. α) αν το NaOH που διαθέτουµε είναι καθαρό β) αν το NaOH που διαθέτουµε περιέχει 20% υγρασία (νερό). 13. Ένα βαρέλι χωρητικότητας 100L είναι γεµάτο µε κρασί 4 αλκοολικών βαθµών (% v/v περιεκτικότητα του κρασιού σε οινόπνευµα). α) Αν κάποιος πιει µισό λίτρο απ αυτό το κρασί πόσα ml οινοπνεύµατος θα κυκλοφορούν στο αίµα του; β) Αν από το γεµάτο βαρέλι αφαιρέσουµε 10L κρασί και µετά το συµπληρώσουµε µε νερό, πόσων αλκοολικών βαθµών θα είναι το αραιωµένο κρασί; 34

35 14. Παρασκευάσαµε ένα διάλυµα 1 µε τη διάλυση 10g ζάχαρης σε 190g νερό και ένα άλλο διάλυµα 2 µε τη διάλυση 30g ζάχαρης σε 270g νερό. Στη συνέχεια αναµείξαµε τα δύο αυτά διαλύµατα και προέκυψε διάλυµα 3. α) Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος 1 ; β) Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος 2 ; γ) Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος 3 ; 15. Παρασκευάσαµε 250g διαλύµατος NaCl περιεκτικότητας 20% w/w. α) Πόσα g NaCl και πόσα g νερού χρησιµοποιήσαµε; β) Αν η διαλυτότητα του NaCl είναι 36g/100g νερού, πόσα g ΝaCl πρέπει να προσθέσουµε ακόµη στο διάλυµα ώστε να γίνει κορεσµένο; γ) Ποια θα είναι η % w/w περιεκτικότητα του κορεσµένου διαλύµατος; 16. Αν η διαλυτότητα του ΝaNO 3 στους 10 C είναι 80g/100g νερού, να βρείτε: α) Σε πόσα g νερό πρέπει να διαλύσουµε 200g ΝaNO 3 ώστε να προκύψει κορεσµένο διάλυµα θερµοκρασίας 10 C; β) Μέχρι πόσο όγκο πρέπει να αραιώσουµε το παραπάνω κορεσµένο διάλυµα για να προκύψει ένα νέο διάλυµα περιεκτικότητας 40% w/w; 17. Σε 200g νερό προσθέσαµε 90g KNO 3, ανακατέψαµε για αρκετή ώρα, ενώ διατηρούσαµε σταθερή τη θερµοκρασία στους 15 C. Όταν το διάλυµα ηρέµησε διαπιστώσαµε ότι παρέµειναν αδιάλυτα 40g ΚΝΟ 3. α) Πόση ήταν η µάζα του διαλύµατος που σχηµατίστηκε; β) Πόση είναι η διαλυτότητα του ΚΝΟ 3 στους 15 C; γ) Πόση είναι η w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος που σχηµατίστηκε; δ) Πόση είναι η ελάχιστη µάζα νερού που απαιτείται να προστεθεί στο σύστηµα, ώστε να διαλυθεί όλη η ποσότητα του ΚΝΟ 3 ; 18. Ένα κορεσµένο διάλυµα 1 κάποιου άλατος σε θερµοκρασία 27 C έχει περιεκτικότητα 20% w/w. α) Ποια είναι η διαλυτότητα του άλατος αυτού στους 27 C (g άλατος/100g H 2 O); β) Αν σε 500g του διαλύµατος 1 προσθέσουµε 300g νερού θερµοκρασίας 27 C, ποια θα είναι η % w/w περιεκτικότητα του νέου διαλύµατος 2 που προκύπτει; 35

36 19. Η διαλυτότητα του ΚΝΟ 3 στους 10 C είναι 20g/100g νερού, ενώ στους 20 C είναι 35g/100g νερού. α) Πόσα g KNO 3 πρέπει να διαλύσουµε σε 200g νερού για να προκύψει κορεσµένο διάλυµα θερµοκρασίας 20 C; β) Αν ψύξουµε το κορεσµένο αυτό διάλυµα στους 10 C, πόσα g κρυστάλλων ΚΝΟ 3 θα σχηµατιστούν; 20. Η διαλυτότητα ενός άλατος στο νερό είναι 10g/100g νερού στους 10 C, 20g/100g νερού στους 30 C και 40g/100g νερού στους 50 C. Ένα ποτήρι περιέχει 110g κορεσµένου διαλύµατος αυτού του άλατος σε θερµοκρασία 10 C. Ένα δεύτερο ποτήρι περιέχει 140g κορεσµένου διαλύµατος του ίδιου άλατος σε θερµοκρασία 50 C. Αν αναµείξουµε τα δύο αυτά διαλύµατα προκύπτει διάλυµα θερµοκρασίας 30 C. α) Εξετάστε αν το διάλυµα είναι κορεσµένο ή ακόρεστο. β) Ποια θα είναι η µάζα του διαλύµατος ; 36

37 1.10 Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: οµικά σωµατίδια της ύλης - χηµικές ουσίες - καταστάσεις της ύλης Χρονική διάρκεια: 15 λεπτά (κατά προσέγγιση) Βαθµολόγηση και περιγραφή στόχων κατά ερώτηση Ερώτ. Στόχοι που επιδιώκονται Βαθµολ. 1-α ιάκριση µοριακών τύπων χηµικών ενώσεων - στοιχείων 6 1-β 2-3 Γνώση της έννοιας µόριο χηµικού στοιχείου - χηµικής ένωσης Γνώση της έννοιας του ιόντος και κατανόηση της ταξινοµίας τους Γνώση των µεταβολών στη δοµή και στις ιδιότητες των σωµάτων (ιδιαίτερα του νερού), κατά τη µεταβολή της φυσικής τους κατάστασης Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο... Όνοµα... Τάξη... Τµήµα... Μάθηµα... Ηµεροµηνία... 37

38 Ερωτήσεις: 1. α) Από τους µοριακούς τύπους: NH 3, H 2 O, O 2, He, HNO 3, P 4, H 2 O 2, O 3, HBr συµβολίζουν: µόρια χηµικών ενώσεων οι... µόρια χηµικών στοιχείων οι... β) Γράψτε τη διαφορά που υπάρχει ανάµεσα στα µόρια των χηµικών ενώσεων και στα µόρια των χηµικών στοιχείων Τι ονοµάζουµε ιόντα; Γράψτε τους χηµικούς τύπους: α) ενός µονοατοµικού κατιόντος... β) ενός µονοατοµικού ανιόντος... γ) ενός πολυατοµικού κατιόντος... δ) ενός πολυατοµικού ανιόντος Συµπληρώστε µέσα σε κάθε παρένθεση το γράµµα Α, Ε ή Σ, αν το αντίστοιχο µέγεθος αυξάνεται, ελαττώνεται ή παραµένει σταθερό. Κατά τη µετατροπή µιας ποσότητας υγρού νερού σε πάγο: α) η κινητικότητα των µορίων ( ) β) οι δυνάµεις συνοχής µεταξύ των µορίων ( ) γ) η πυκνότητα ( ) (Σκεφθείτε αν ο πάγος επιπλέει ή βυθίζεται στο νερό) δ) Ο όγκος ( ) ε) Οι αποστάσεις µεταξύ των µορίων ( ) στ) Το µέγεθος των µορίων ( ) ζ) Η ενέργεια του συστήµατος ( ) η) Η µάζα του συστήµατος ( ) θ) Η θερµοκρασία του συστήµατος ( ) ι) Η µάζα του κάθε µορίου ( ) 38

39 Επαναληπτικό κριτήριο αξιολόγησης Αντικείµενο εξέτασης: Σύσταση, καταστάσεις, µεταβολές και ταξινόµηση της ύλης, διαλυτότητα, εκφράσεις περιεκτικότητας διαλυµάτων Χρονική διάρκεια: 45 λεπτά (κατά προσέγγιση) Βαθµολόγηση και περιγραφή στόχων κατά ερώτηση ΘΕΜΑ Ερώτ. ιδακτικός στόχος Βαθµολ. 1ο 1ο 1ο 1ο 1ο 1ο 2ο 2ο 2ο 3ο 3ο 3ο 3ο 1-i 1-ii α β γ α β γ δ Kατανόηση της έννοιας της πυκνότητας και της επίδρασης σ αυτή της πίεσης και της θερµοκρασίας. Αν µπορούν να συνδυάζουν οι µαθητές την επίδραση της πίεσης και θερµοκρασίας στον όγκο των αερίων µε τον ορισµό της πυκνότητας. Ερµηνεία του συµβολισµού των ιόντων και κατανόηση του αιτίου της ηλεκτρικής ουδετερότητας των ιοντικών ενώσεων. Γνώση µεταβολών στη σύσταση της ύλης κατά την πραγµατοποίηση των χηµικών φαινοµένων. Κατανόηση της ταξινόµησης της ύλης. Γνώση της έννοιας της διαλυτότητας και της επίδρασης της πίεσης και θερµοκρασίας στη διαλυτότητα των αερίων. Αν γνωρίζουν ότι η σταθερή αναλογία µαζών των συστατικών ενός σώµατος, ισχύει µόνο για τις χη- µικές ενώσεις. Αν κατανοούν: Ό,τι είναι αναγκαία συνθήκη δεν είναι απαραίτητα και ικανή. Κατανόηση της επίδρασης της θερµοκρασίας στη διαλυτότητα των αερίων στο νερό. Γνώση της περιεκτικότητας w/v. Εφαρµογή της πυκνότητας και της περιεκτικότητας για την εύρεση στοιχείων διαλύµατος. Αν κατανοούν ποια στοιχεία του διαλύµατος µεταβάλλονται µε την αραίωση. Κατανόηση της περιεκτικότητας w/w

40 Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο... Όνοµα... Τάξη... Τµήµα... Μάθηµα... Ηµεροµηνία... ΘΕΜΑ 1ο 1. Ένα µπαλόνι που είναι φουσκωµένο µε υδρογόνο το υποβάλλουµε στις ακόλουθες διεργασίες: Α. Το αφήνουµε να ανέβει στην ατµόσφαιρα σε µεγάλο ύψος Β. Το βυθίζουµε στη θάλασσα, σε αρκετό βάθος Γ. Το βάζουµε µέσα στο ψυγείο. Το ξεφουσκώνουµε εν µέρει i) Η πυκνότητα του υδρογόνου στο µπαλόνι θα µεταβληθεί στις εξής περιπτώσεις: α. Α, Β και Γ β. Γ γ. Α, Β, Γ και δ. ii) Αιτιολογήστε τη µεταβολή της πυκνότητας για µία µόνο περίπτωση. 2. Το χλωριούχο αργίλιο ( ή αργίλιο χλωρίδιο), αν και αποτελείται από ιόντα Al 3+ και Cl - είναι ηλεκτρικά ουδέτερο διότι: α. αποτελείται από τον ίδιο αριθµό θετικών και αρνητικών ιόντων β. περιέχει περισσότερα κατιόντα παρά ανιόντα γ. περιέχει περισσότερα ανιόντα παρά κατιόντα δ. το συνολικό φορτίο των κατιόντων ισούται µε το συνολικό φορτίο των ανιόντων. 3. Κατά την πραγµατοποίηση κάθε χηµικής µεταβολής µεταβάλλεται: α. ο συνολικός αριθµός των µορίων β. ο συνολικός αριθµός των ατόµων γ. η χηµική σύσταση των σωµάτων δ. η συνολική µάζα του συστήµατος. 40

41 4. Κάντε την αντιστοίχηση ένα προς ένα µεταξύ των στοιχείων της πρώτης και της δεύτερης στήλης (Ι) (ΙΙ) Α. υδράργυρος α. κράµα Β. υδρογόνο β. διάλυµα Γ. νερό γ. µέταλλο. φωταέριο δ. µείγµα Ε. ορείχαλκος ε. αµέταλλο Ζ. µάρµαρο ζ. χηµική ένωση 5. ιαλυτότητα µιας ουσίας στο νερό ονοµάζεται... Η διαλυτότητα των αερίων στο νερό αυξάνεται µε την αύξηση και ελαττώνεται µε την... της... ΘΕΜΑ 2ο Εξετάστε αν ισχύουν ή όχι οι παρακάτω προτάσεις. Να αναφέρετε από ένα παράδειγµα για κάθε πρόταση προκειµένου να υποστηρίξετε την άποψή σας. α) Τα µείγµατα αποτελούνται από δύο ή περισσότερα συστατικά µε καθορισµένη αναλογία µαζών. β) Κάθε σώµα που αποτελείται από δύο τουλάχιστον διαφορετικά είδη ατόµων είναι χηµική ένωση. γ) Όταν ψύξουµε ένα κορεσµένο διάλυµα στο οποίο ο διαλύτης είναι το νερό και η διαλυµένη ουσία ένα αέριο, το διάλυµα αυτό µετατρέπεται σε ακόρεστο. 41

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-21) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το 1g είναι: α. µονάδα βάρους

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-24) να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το 1g είναι: α. μονάδα βάρους

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Οι ασκήσεις διαλυμάτων που αφορούν τις περιεκτικότητες % w/w, % w/v και % v/v χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: α) Ασκήσεις όπου πρέπει να βρούμε ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 2.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-28 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η καύση ορισµένων παραγώγων του πετρελαίου γίνεται µε σκοπό:

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων»

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων» Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού και Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων για τα Ελληνικά σχολεία της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης & ιάθεση Προϊόντων Εκπαιδευτικού Λογισµικού στα Σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Ασκήσεις διαλυμάτων. 1. Διαλύουμε πλήρως 20 g σε 20 g H 2 O και προκύπτει διάλυμα Α. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος. μάζα Δ/τος = 1 + 2 20 + 20

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-50 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι δυνάµεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2 1 Κ ΚΩ Ω ΙΙΚ ΚΟ ΟΣΣ Θ ΘΕ ΕΜ ΜΑ ΑΤΤΟ ΟΣΣ:: G GII A A C CH HIIM M 00 997733 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο.1 Ba(OH)(aq) HSO4(aq) BaSO4 HO Al(s) 3HCl(aq) AlCl3(aq) NaCO3(aq) HCl(aq) NaCl(aq) CO HO Η αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία. 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες.

Θεωρία. 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες. Θεωρία 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες. 2.1. Τι είναι φυσικό μέγεθος; Τα φυσικά μεγέθη είναι ποσότητες που προσδιορίζουν τις διαστάσεις ενός σώματος ή ενός φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» Email : stvrentzou@gmail.com www.ma8eno.gr 1 ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ 2.1. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-27) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο ατοµικός αριθµός εκφράζει:

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα µείγµατα και τα διαλύµατα

Τα µείγµατα και τα διαλύµατα Τα µείγµατα και τα διαλύµατα Οι καθρέφτες και οι φακοί 175 Επιστηµονικό µέρος Μείγµα ονοµάζεται το σώµα που αποτελείται από δύο ή περισσότερες χηµικές ουσίες, οι οποίες συνυπάρχουν χωρίς να αντιδρούν µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 11. 1 o ιαµοριακές δυνάµεις Καταστάσεις της ύλης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ενδοµοριακές δυνάµεις: Ονοµάζονται οι δυνάµεις που συγκρατούν τα άτο- µα στα µόρια των στοιχείων ή των ενώσεων. Στις ετεροπολικές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΛΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2000 Συγγραφική οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Γενική Ενότητα 1 Περιβάλλον : Οτιδήποτε υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής Χημεία Α ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. Σα όξινα οξείδια είναι τα οξείδια : a. Που αντιδρούν με οξέα b. Που αντιδρούν με βάσεις c. Που λέγονται και ανυδρίτες οξέων αφού προκύπτουν από αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Chem-PA 2006 Χημεία Γυμνασίου Βιβλίο μαθητή Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος................................................ 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΑΞΗ Β Στοιχεία Χημικές ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2013 ΤΑΞΗ: B ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ : 2.30 ώρες ΩΡΑ: 7:45 10:15 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-39) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποια από τις παρακάτω είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. Τίτλος Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας. Θα γίνουν δύο σειρές μετρήσεων. Μία στο (πραγματικό) εργαστήριο (συνοδευόμενη από το αντίστοιχο φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης 8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Γνωστικό Αντικείμενο: Μελέτη Περιβάλλοντος Διδακτική Ενότητα: Μεταβολές καταστάσεων της

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα.

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα. 3.1 Οξέα Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Τι είναι διάλυμα; Διάλυμα είναι κάθε ομογενές μίγμα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων καθαρών ουσιών. Στα διαλύματα, μία από τις ουσίες θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : Κεφάλαιο 2 : Κεφάλαιο 3 : Κεφάλαιο 4 : Κεφάλαιο 5 : ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : Κεφάλαιο 2 : Κεφάλαιο 3 : Κεφάλαιο 4 : Κεφάλαιο 5 : ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Με τι ασχολείται η Χημεία - Ποια είναι η σημασία της Χημείας στη ζωή μας 1.2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα) - Μετρήσεις και μονάδες 1.3 Δομικά

Διαβάστε περισσότερα