LIFE00 ENV/GR/ Μεσογειακοί Υγρότοποι και Ταµιευτήρες. Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις υδατοσυλλογές της Κρήτης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "LIFE00 ENV/GR/000685 Μεσογειακοί Υγρότοποι και Ταµιευτήρες. Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις υδατοσυλλογές της Κρήτης"

Transcript

1 LIFE00 ENV/GR/ Μεσογειακοί Υγρότοποι και Ταµιευτήρες. Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις υδατοσυλλογές της Κρήτης Η ΟΡΘΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΗΤΕΣ Υ ΑΤΟΣΥΛΛΟΓΕΣ Προσχέδιο για τον Οδηγό Καλής Πρακτικής Σχεδιασµός και διαχείριση µε στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών Συγγραφή-Επιµέλεια: Ελένη Σπυριδάκη-Νιταδώρου ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2005

2 Η ΟΡΘΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΗΤΕΣ Υ ΑΤΟΣΥΛΛΟΓΕΣ Προσχέδιο για τον Οδηγό Καλής Πρακτικής: Σχεδιασµός και διαχείριση µε στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών Συγγραφή-Επιµέλεια: Ελένη Σπυριδάκη-Νιταδώρου Εγχειρίδιο χρήσης Οδηγού καλής πρακτικής για τη λήψη αποφάσεων κατασκευής ταµιευτήρων και τη διαχείριση τους µε στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών Ο Οδηγός καλής πρακτικής για τη λήψη αποφάσεων κατασκευής ταµιευτήρων και τη διαχείριση τους µε στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών εκπονήθηκε στα πλαίσια του προγράµµατος LIFE00 ENV/GR/ Το πρόγραµµα LIFE00 ENV/GR/ Μεσογειακοί Υγρότοποι και Ταµιευτήρες. Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις τεχνητές υδατοσυλλογές της Κρήτης υλοποιήθηκε την περίοδο από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, Πανεπιστήµιο Κρήτης (Μ.Φ.Ι.Κ. - Π.Κ.) µε τη συνεργασία του Μεσογειακού Αγρονοµικού Ινστιτούτου Χανίων (Μ.Α.Ι.Χ.) και των ήµων Ιεράπετρας, Θραψανού, Ρούβα και Αρκαλοχωρίου. Την παρούσα αναφορά «Η Ορθή ιαχείριση στις Τεχνητές Υδατοσυλλογές, Προσχέδιο για τον Οδηγό Καλής Πρακτικής - Σχεδιασµός και ιαχείριση µε στόχο την Επίτευξη Πολλαπλών Λειτουργιών» συνέταξε-επιµελήθηκε η Ελένη Σπυριδάκη-Νιταδώρου και για την τελική του µορφή την ευθύνη έχει και ο Μιχάλης ρετάκης. Προηγήθηκε της έκδοσης του Οδηγού έτσι ώστε να υπάρχει ένα γενικότερο εγχειρίδιο που να µπορεί να χρησιµοποιήσει καθένας που αναζητεί αρκετές λεπτοµέρειες για τη διαχείριση των τεχνητών υδατοσυλλογών. Για περισσότερες πληροφορίες: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Πανεπιστήµιο Κρήτης Τ.Θ Τ.Κ Ηράκλειο Κρήτης Τηλ: /

3 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εγχειρίδιο χρήσης Οδηγού καλής πρακτικής για τη λήψη αποφάσεων κατασκευής ταµιευτήρων και τη διαχείριση τους µε στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών Περιεχόµενα 3 Ακρωνύµια... 6 Σχήµατα, ιαγράµµατα, Σχέδια, Πίνακες, Εικόνες, Χάρτες, Πλαίσια... 7 Παραρτήµατα Φυσικοί υγρότοποι Ταµιευτήρες Γενικά Υποστηρικτές και πολέµιοι της κατασκευής των φραγµάτων Βιώσιµη ανάπτυξη και ολοκληρωµένη διαχείριση των υδατικών πόρων και ταµιευτήρων Η έννοια της βιώσιµης ανάπτυξης Βιώσιµη διαχείριση υδάτικων πόρων ιαχείριση φραγµάτων και ταµιευτήρων ιαχείριση Κύκλου Ζωής Κοινοτική πολιτική διαχείρισης υδατικών πόρων- Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα Οι γενικοί στόχοι της Οδηγίας Εφαρµογή Οδηγίας-Πλαισίου και κατασκευή νέων φραγµάτων Εφαρµογή Οδηγίας-Πλαισίου και υπάρχοντα φράγµατα Πλαίσιο λήψης αποφάσεων για την παροχή υπηρεσιών υδάτων και ενέργειας Παγκόσµιας Επιτροπής για τα Φράγµατα-Σχέση του Πλαισίου αυτού µε Οδηγία για τα Ύδατα Πλαίσιο λήψης αποφάσεων για την παροχή υπηρεσιών υδάτων και ενέργειας- Κριτήρια και κατευθυντήριες γραµµές της Παγκόσµιας Επιτροπής για τα Φράγµατα Συµφωνία και συνέργια των νοµικών και πολιτικών οργάνων της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα µε τις συστάσεις της Παγκόσµιας Επιτροπής για τα Φράγµατα ΆΛΛΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΛΛΑ ΟΡΓΑΝΑ Το πρόγραµµα LIFE00 ENV/GR/ Μεσογειακοί υγρότοποι και ταµιευτήρες. Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις υδατοσυλλογές της Κρήτης Στόχοι και παραδοτέα προγράµµατος ηµιουργία και δυνατότητες χρήσης ενός Εργαλείου Στήριξης Απόφασης µε βάση τη Μέθοδο Αξιολόγησης Υγροτοπικών Λειτουργιών µε τη Χρήση εικτών Περιγραφή της Μεθόδου Αξιολόγησης Υγροτοπικών Λειτουργιών µε τη Χρήση εικτών Ανάπτυξη και χρήση του Εργαλείου Στήριξης της Λήψης Αποφάσεων µε βάση τη Μέθοδο Αξιολόγησης Υγροτοπικών Λειτουργιών µε τη Χρήση εικτών Ανάπτυξη Εργαλείου Στήριξης της Λήψης Αποφάσεων Χρήση του Εργαλείου Στήριξης της Λήψης Αποφάσεων στα διάφορα στάδια του κύκλου ζωής του έργου υνατότητα χρήσης του Εργαλείου Στήριξης της Λήψης Αποφάσεων για τη λήψη αποφάσεων στον περιφερειακό σχεδιασµό Γενικές κατευθύνσεις διαχείρισης υδατοσυλλογών για την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών µε έµφαση στην υποστήριξη της βιοποικιλότητας Γενικοί στόχοι πιλοτικής διαχείρισης Παρεµβάσεις αποκατάστασης Γενικά για την αποκατάσταση

4 Στάδια εφαρµογής παρεµβάσεων αποκατάστασης Προϋποθέσεις επιτυχούς υλοποίησης των παρεµβάσεων αποκατάστασης Χωρική και χρονική αύξηση της ετερογένειας των ενδιαιτηµάτων Τεχνητές νησίδες Τεχνητές σχεδίες Ανάπτυξη δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής ενηµέρωσης-εκπαίδευσης και αναψυχής Υποδοµές Παρατηρητήρια Τοιχίο θέασης Θέσεις θέας Μονοπάτια Σήµανση-πινακίδες Κατευθύνσεις διαχείρισης επισκεπτών Yποστήριξη προγραµµάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης-ενηµέρωσης. 83 Βιβλιογραφία Ελληνική βιβλιογραφία κεφ. 1-6 και Παραρτηµάτων Παράρτηµα Ι: Κριτήρια και κατευθυντήριες γραµµές της Παγκόσµιας Επιτροπής για τα Φράγµατα Ανάλυση µετόχων ιαδικασία λήψης αποφάσεων µέσω διαπραγµατεύσεων Εξασφάλιση συναίνεσης µέσω διαδικασιών διαφάνειας και πληροφόρησης Στρατηγική εκτίµησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στην κοινωνία, στην υγεία και στην πολιτισµική κληρονοµιά Αποτίµηση επιπτώσεων του συνολικού έργου στο περιβάλλον, στην κοινωνία, στην υγεία και στην πολιτισµική κληρονοµιά Εκτίµηση των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Εκτίµηση των Κοινωνικών Επιπτώσεων Εκτίµηση των Επιπτώσεων στην Υγεία Πολυκριτηριακή ανάλυση Εκτίµηση Κύκλου Ζωής Εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου Ανάλυση διανοµής (κατανοµής) του έργου Οικονοµική αποτίµηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων Βελτίωση της αξιολόγησης του οικονοµικού κινδύνου (improving economic risk assessment) Εξασφάλιση της συµφωνίας των κανόνων λειτουργίας φραγµάτων µε κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους Βελτίωση της λειτουργίας των ταµιευτήρων Βασική έρευνα οικοσυτηµάτων (Baseline ecosystem surveys) Εκτιµήσεις περιβαλλοντικών ροών ιατήρηση παραγωγικής αλιείας (maintaining productive fisheries) Βασικές Κοινωνικές Συνθήκες (Baseline social conditions) Ανάλυση κινδύνων οικονοµικής αποτυχίας (Impoverishment risk analysis) Εφαρµογή του σχεδίου δράσης για την αντιµετώπιση των συνεπειών, της µετεγκατάστασης του πληθυσµού και της ανάπτυξης του έργου Μηχανισµοί κατανοµής των πλεονεκτηµάτων από την κατασκευή του έργου Σχέδιο συµµόρφωσης Ανεξάρτητες επιτροπές για περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήµατα Εγγυήσεις (εγγυητικές επιστολές)

5 24. Κεφάλαια καταπιστευµάτων (trust funds) Σύµφωνα ακεραιότητας Procedures for shared rivers Παράρτηµα ΙΙ: Λίστες ελέγχου

6 Ακρωνύµια B.O.D. C.O.D. D.O. D.S.T. F.A.O. G.W.P I.C.I.D. I.C.O.L.D. I.U.C.N. I.V.A. I.W.M.I. Ο.Ε.C.D. R.S.P.B. Τ.Ο.C. U.N.E.P. U.N.E.S.C.O. W.C.D. W.H.O. W.W.F..Π.Κ. Ε.Ε.Α. Ε.Κ.Β.Υ. Ε.Κ.Ε. Ε.Π.Ε. Μ.Α.Ι.Χ. Μ.Φ.Ι.Κ. Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. Biological Oxygen Demand Chemical Oxygen Demand Dissolved Oxygen Decision Support Tool Food and Agriculture Organization Global Water Partneship International Commission on Irrigation and Drainage International Commission on Large Dams International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources Indicator Value Assessment International Water Management Institute Organisation for Economic Co-operation and Development Royal Society for the Protection of Birds Total Organic Carbon United Nations Environment Programme United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization World Commission on Dams World Health Organization World Wildlife Fund ιαχείριση Πολιτιστικής Κληρονοµιάς European Environmental Agency Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων Εκτίµηση Κοινωνικών Επιπτώσεων Εκτίµησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Μεσογειακό Αγρονοµικό Ινστιτούτο Χανίων Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων 6

7 Σχήµατα, ιαγράµµατα, Σχέδια, Πίνακες, Εικόνες, Χάρτες, Πλαίσια Σχήµα 1-1: Η κατανοµή των υδάτων κατά την πορεία του υδρολογικού κύκλου Σχήµα 1-2: Ζητήµατα κλειδιά για τη διαχείριση των υδατικών πόρων Σχήµα 3.1-3: Είδη φραγµάτων Σχήµα 4.1-4: Το τρίγωνο Mobius µε τις τρεις κύριες διαστάσεις των ανθρώπινων δράσεων-κυρίαρχες επιδιώξεις της βιώσιµης ανάπτυξης Σχήµα 4.2-5: Πλαίσιο βιώσιµης χρήσης των υδατικών πόρων Σχήµα 4.3-6: Βασικά ζητήµατα που αφορούν τη διαχείριση των φραγµάτων και την διαµόρφωση πολιτικής διαχείρισης της ζήτησης και της διανοµής του νερού Σχήµα 4.4-7: Aπεικόνιση της διαχείρισης του κύκλου ζωής ενός ταµιευτήρα Σχήµα 5.1-8: Απεικόνιση των απαιτούµενων σταδίων για την εφαρµογή της Οδηγίας Σχήµα 6.1-9: Κρίσιµα στάδια της λήψης αποφάσεων για την κατασκευή φραγµάτων και την εξέταση των εναλλακτικών τους λύσεων Σχήµα : Σχηµατική απεικόνιση των αλληλοεξαρτήσεων µεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τις σχετιζόµενες µε τη βιοποικιλότητα λειτουργίες και αξίες των υδατοσυλλογών της Κρήτης Σχήµα : Προϋποθέσεις για την κάλυψη των υδατικών αναγκών της Κρήτης Σχήµα : Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων σύµφωνα µε τη Μελέτη Ολοκληρωµένης ιαχείρισης των Υδατικών Πόρων Κρήτης Σχήµα : Τυπική, µη τυπική και άτυπη εκπαίδευση ιάγραµµα 3.1-1: Ταµιευτήρες στην Ευρώπη ( ) ιάγραµµα : Τα στάδια του κύκλου ζωής του έργου στα οποία µπορεί να χρησιµοποιηθεί το D.S.T. Σχέδιο 3.1-1: ιαφορετικοί τύποι συστηµάτων ταµιευτήρων Σχέδιο : Σχέδιο τεχνητού υγροτόπου που πρόκειται να κατασκευαστεί στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών ήµου Ιεράπετρας Σχέδιο : ιαµόρφωση νησίδων µε εκσκαφή και επιχωµάτωση πρανούς Σχέδιο : Τεχνικό σχέδιο κατασκευής χωµάτινων νησίδων στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών ήµου Ιεράπετρας Σχέδιο : Σχεδία µε φυτικό υπόστρωµα που πρόκειται να κατασκευαστεί στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών Σχέδιο : Σχεδία µε φυτικό υπόστρωµα που πρόκειται να κατασκευαστεί στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών Σχέδιο : Ενδεικτική διαµόρφωση θέσης µε τοιχίο θέασης, µε στόχο την περιβαλλοντική ενηµέρωση αναψυχή Σχέδιο : Σχηµατική απεικόνιση χωροθέτησης θέσης θέας σε υγρότοπο. Σχέδιο : Σχηµατική απεικόνιση περιβαλλοντικού µονοπατιού στον ταµιευτήρα Μπραµιανών Σχέδιο : ηµιουργία αναβαθµών σε απότοµες κλίσεις Πίνακας 1-1: Περιληπτική αναφορά των σηµαντικότερων ζητηµάτων που αφορούν τη διαχείριση των υδατικών πόρων σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου Πίνακας 2-2: Τύπος, αριθµός ανά τύπο και εµβαδόν των υγροτόπων της Ελλάδος Πίνακας 2-3: Λειτουργίες, δυνατές χρήσεις των υγροτόπων από τον άνθρωπο και κίνδυνοι που τους απειλούν 7

8 Πίνακας 3.1-4: Σύγκριση των γενικών χαρακτηριστικών των λιµνών και των ταµιευτήρων σε παγκόσµιο επίπεδο Πίνακας 3.1-5: Λειτουργίες φραγµάτων στη Μεσόγειο Πίνακας 3.2-6: Επιχειρήµατα των υποστηρικτών και των πολέµιων της κατασκευής φραγµάτων Πίνακας : Σύνοψη προτάσεων βιώσιµης διαχείρισης των υδατικών πόρων στη Μεσόγειο Πίνακας 4.4-8: Λίστα ελέγχου που αφορά την εξέταση περιβαλλοντικών ζητηµάτων κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός ταµιευτήρα Πίνακας : Στρατηγικές προτεραιότητες, κατευθυντήριες γραµµές και στάδια-κλειδιά στη λήψη αποφάσεων συνολικού Πλαισίου για τη λήψη αποφάσεων που προτείνεται από την Παγκόσµια Επιτροπή για τα Φράγµατα Πίνακας : Ύπαρξη συµφωνιών και συνεργιών µεταξύ των συστάσεων της Παγκόσµιας Επιτροπής για τα Φράγµατα και των οργάνων για τη νοµιµότητα και την πολιτική της Οδηγίας-Πλαισίου για τα Ύδατα Πίνακας : Μεταβολές της στάθµης του ύδατος στον ταµιευτήρα ανάλογα µε τις διαφορετικές λειτουργίες που επιτελούν τα φράγµατα Πίνακας : Στόχοι, θεµατικές ενότητες και ενδεικτικές δραστηριότητες προγραµµάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης µε θέµα τους υδατικούς πόρους Εικόνα 1-1: Υδάτινοι πόροι και χρήσεις τους Εικόνα 7.1-2: Λίµνη φράγµατος Παρτίρων ήµου Αρκαλοχωρίου Εικόνα 7.1-3: Λιµνοδεξαµενή Σκινιά ήµου Αρκαλοχωρίου Εικόνα 7.1-4: Λίµνη φράγµατος Αµµουργελλών ήµου Αρκαλοχωρίου Εικόνα 7.1-5: Τεχνητή λίµνη Μπραµιανών ήµου Ιεράπετρας Εικόνα 7.1-6: Υγρότοπος Λιβάδας ήµου Θραψανού Εικόνα 7.1-7: Λιµνοδεξαµενή Γέργερης ήµου Ρούβα Εικόνα 7.1-8: Περιοχή φράγµατος Πλακιώτισσας ήµου Αστερουσίων Εικόνα :Τοιχίο θέασης ορνιθοπανίδας στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών Εικόνα : Θέση θέας στην τεχνητή λίµνη Μπραµιανών ήµου Ιεράπετρας Εικόνα : Τµήµα του µονοπατιού στην τεχνητή λίµνη του φράγµατος των Παρτίρων Εικόνα : Πινακίδα κατεύθυνσης (λιµνοδεξαµενή Γέργερης ήµου Ρούβα) Εικόνα : Πινακίδα υποδοχής επισκεπτών (υγρότοπος Λιβάδας ήµου Θραψανού) Εικόνα : ιοργάνωση προγραµµάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα πλαίσια της τυπικής εκπαίδευσης στην τεχνητή λίµνη Αγιάς Χανίων Εικόνα : Κατασκευή περιπτέρου ενηµέρωσης στη λίµνη φράγµατος Αµµουργελλών ήµου Αρκαλοχωρίου Εικόνα : Ενηµερωτικό υλικό που εκδόθηκε στα πλαίσια του προγράµµατος LIFE-Environment Μεσογειακοί υγρότοποι και ταµιευτήρες Χάρτης 1-1: Συνθήκες έλλειψης υδάτων το έτος 2025 αν συνεχιστούν οι υπάρχουσες τάσεις Χάρτης 7.1-2: Ταµιευτήρες ήµων που συµµετέχουν στο πρόγραµµα LIFE-Environment Μεσογειακοί υγρότοποι και ταµιευτήρες Πλαίσιο 5.1-1: Τα στοιχεία κλειδιά της Οδηγίας-Πλαισίου Περί Υδάτων Πλαίσιο : Συνοπτική περιγραφή της δοµής ενός έργου ενηµέρωσης 8

9 Παραρτήµατα Σχήµα Ι.1-1: To φάσµα των συµµετοχικών διαδικασιών Σχήµα Ι.5.1-2: Σχέσεις ανάµεσα σε παράγοντες που αφορούν την ανάπτυξη υδατινων πόρων που προκαλεί περιβαλλοντικές επιπτώσεις Σχήµα Ι.5.1-3: Πρωτογενείς, δευτερογενείς και τριτογενείς επιπτώσεις των φραγµάτων στα ποτάµια οικοσυστήµατα Σχήµα Ι : Στάδια της διαδικασίας Εκτίµησης των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Σχέδιο Ι.5.1-1: Αιτίες και επιπτώσεις της υποβάθµισης της ποιότητας του νερού σε ένα ποτάµιο σύστηµα Πίνακας ΙΙ-1: Λίστα ελέγχου που αφορά την εξέταση σηµαντικών περιβαλλοντικών ζητηµάτων κατά την υλοποίηση της κατασκευής ταµιευτήρων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2004) Πίνακας ΙΙ-2: Λίστα ελέγχου για τις πιθανές διασυνοριακές επιπτώσεις από την κατασκευή φραγµάτων και ταµιευτήρων (United Nations Economic Commission for Europe, Environmental Impact Assessment checklist consolidated list, Convention on Environmental Impact Assessment in a Transboundary Context) 9

10 1. Η σηµασία των υδάτινων πόρων και η έλλειψη τους Η ζωή πάνω στον πλανήτη, και η επιβίωση και η ευηµερία του ανθρώπου εξαρτάται από τους υδάτικους πόρους (Εικόνα 1-1). Οι υδάτικοι πόροι δηλαδή διαθέτουν περιβαλλοντική, οικονοµική και κοινωνική αξία (Pereira L., Cordery I., Iacovides I., 2002). Η ποσότητα των υδάτων του πλανήτη µας είναι σταθερή και ανακυκλώνεται µέσω του υδρολογικού κύκλου (Σχήµα 1-1), ωστόσο η ποιότητα και η ποσότητα τους µεταβάλλεται σε ηµερήσια βάση (Gray, 1994). Το µεγαλύτερο ποσοστό (97,5%) των υδάτων που βρίσκεται στη γη είναι αλµυρό και µόνο ένα πολύ µικρό ποσοστό τους (0,01%) βρίσκεται σε λίµνες και ποτάµια και είναι άµεσα διαθέσιµο στον άνθρωπο (Gray, 1994). H διαθεσιµότητα των υδάτων σε παγκόσµιο επίπεδο διαφοροποιείται σηµαντικά τόσο χρονικά όσο και χωρικά. Εικόνα 1-1: Υδάτικοι πόροι και χρήσεις τους (G.W.P, 2000) Σχήµα 1-1: Η κατανοµή των υδάτων κατά την πορεία του υδρολογικού κύκλου (προσαρµογή από Gray, 1994) Η προστασία και διαχείριση των υδατικών πόρων σε παγκόσµιο επίπεδο είναι ένα αρκετά σύνθετο πρόβληµα καθώς εµπλέκει µια σειρά περιβαλλοντικών, οικονοµικών και κοινωνικών παραµέτρων (Σχήµα 1-2). Στο Χάρτη 1-1, αποτυπώνονται οι διαφορετικές συνθήκες έλλειψης υδάτων σε παγκόσµιο επίπεδο το 2025, αν συνεχιστούν οι υπάρχουσες τάσεις. Σε περιοχές οι οποίες αντιµετωπίζουν προβλήµατα έλλειψης υδάτων εκδηλώνεται έντονος ανταγωνισµός για τη χρήση τους, παρά την ύπαρξη νοµικών ρυθµίσεων. Η έλλειψη των υδάτων δεν επιτρέπει την αγροτική, αστική, βιοµηχανική και τουριστική ανάπτυξη χωρίς τη λήψη περιορισµών όσον αφορά τη χρήση τους και την εφαρµογή πολιτικών διανοµής τους στους διάφορους τοµείς χρήσεις του. Τα προβλήµατα έλλειψης 10

11 υδάτων οξύνονται σε περιοχές στις οποίες οι υδάτινοι πόροι έχουν ήδη υποβαθµιστεί ή υποβαθµίζονται ποσοτικά ή ποιοτικά. Στις υποανάπτυκτες ή αναπτυσσόµενες χώρες του κόσµου η απουσία κατάλληλων υδρευτικών, αρδευτικών και αποχετευτικών έργων σε συνδυασµό µε την υποβάθµιση της ποιότητας των υδάτων, προκαλεί την εµφάνιση προβληµάτων στην υγεία των τοπικών πληθυσµών (Pereira L., Cordery I., Iacovides I., 2002). Χάρτης 1-1: Συνθήκες έλλειψης υδάτων το έτος 2025 αν συνεχιστούν οι υπάρχουσες τάσεις (I.W.M.I., 2000) πληθυσµιακή αύξηση οικονοµική ανάπτυξη σταθερή ποσότητα νερού στον υδρολογικό κύκλο αυξανόµενες ανάγκες σε νερό αύξηση ρύπανσης αυξανόµενος ανταγωνισµός λόγω έλλειψης νερού ανάγκη για διανοµή και επίλυση των διαφορών Σχήµα 1-2: Ζητήµατα κλειδιά για τη διαχείριση των υδατικών πόρων (G.W.P, 2000) Η έλλειψη του νερού στη Μεσόγειο- H διαχείριση υδατικών πόρων στη Μεσόγειο 11

12 Η Μεσόγειος είναι µία από τις περισσότερες άνυδρες περιοχές του πλανήτη. Η φυσική προσφορά του νερού είναι άνισα κατανεµηµένη χρονικά και χωρικά (Μαντζάρα Μ., Κωσταντιανός Β., 2001). Στον Πίνακα 1-1 που ακολουθεί πραγµατοποιείται µια περιληπτική αναφορά των σηµαντικότερων ζητηµάτων που αφορούν τη διαχείριση των υδατικών πόρων σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου. 12

13 Βόρεια Αφρική Νησιά Βόρεια Μεσόγειος Ανατολική µεσόγειος Επίπεδο εκµετάλλευσης υδατικών πόρωντάσεις Υπερεκµετάλλευση και υπεράντληση- υφαλµύρωση λόγω υπεράντλησης, έλλειψη πόσιµου νερού σε αγροτικές περιοχές Πλήρης εκµετάλλευση και υπεράντληση υπόγειων υδάτων, έλλειψη νερού σε ορισµένα νησιά Περιορισµένη εµφάνιση προβληµάτων υπερεκµετάλλευσης, επιθυµητή η αποφυγή ακριβών λύσεων παροχής ύδατος, έλλειψη ύδατος σε παράκτιες περιοχές της νότιας Ευρώπης λόγω του τουρισµού και των πρακτικών άρδευσης Υπερεκµετάλλευση υπογείων υδάτων λόγω περιορισµένων βροχοπτώσεων σε πολλές περιοχές Ρόλος γεωργίας Σηµαντικός τοµέας της οικονοµίας, παρέχει µεγάλο αριθµό θέσεων εργασίας, αναγκαίος ο εκσυγχρονισµός του κλάδου, κ.α. ιαφοροποιήσεις σηµασίας του κλάδου ανάλογα µε µέγεθος νησιού, µικρή µείωση νερού λόγω άρδευσης, ύπαρξη πρόσφατων τεχνικών βελτιώσεων Περιορισµένη δυναµική του κλάδου, σηµαντικός καταναλωτής νερού σε νότιες Ευρωπαϊκές χώρες (περιορισµένη άρδευση σε άλλες χώρες) Περιορισµένη δυναµική του κλάδου, κύριος καταναλωτής νερού, σηµαντικές απώλειες νερού στα δίκτυα άρδευσης. Ποιότητα νερού και οικοσυστήµατα Μέτρα που αφορούν τη ζήτηση του νερού Περιορισµένη πληροφόρηση, αυξανόµενος προβληµατισµός Μη ευρεία εφαρµογή τους, προβλήµατα εφαρµογής συστηµάτων τιµολόγησης νερού Περιορισµένη πληροφόρηση, αυξανόµενος προβληµατισµός. Εφαρµογή τους σε ορισµένα νησιά, προβλήµατα εφαρµογής συστηµάτων τιµολόγησης υδάτων, επιτυχής εφαρµογή συνδυασµού κινήτρων (οικονοµικών, νοµοθετικών και εκπαιδευτικών) Έλλειψη συστηµάτων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, προβλήµατα ποσοτικής διαχείρισης Εφαρµογή κατάλληλων οικονοµικών εργαλείων τιµολόγησης νερού στις νότιες ευρωπαϊκές χώρες, αργή πρόοδος σε υπόλοιπες χώρες, έλλειψη ευαισθητοποίησης σχετικά µε τις απώλειες νερού Υποβάθµιση της ποιότητας του νερού λόγω απορρίψεων βιοµηχανικών λυµάτων και έλλειψης συστηµάτων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, υφαλµύρωση επιφανειακών υδάτων, έλλειψη συστηµάτων παρακολούθησης, προβλήµατα ποσοτικής διαχείρισης Ύπαρξη σχεδιασµού ή εφαρµογή κατάλληλης τιµολόγησης του νερού, προώθησης τεχνολογιών εξοικονόµησης νερού, προγραµµάτων ευαισθητοποίησης, προγραµµάτων µείωσης των απωλειών στα συστήµατα διανοµής, ύπαρξη παραδειγµάτων καλής πρακτικής. 13

14 Αφαλάτωση και υγρά απόβλητα Θεσµικό και νοµοθετικό πλαίσιο Επαναδιανοµή νερού Άλλα θέµατα Βόρεια Αφρική Νησιά Βόρεια Μεσόγειος Ανατολική µεσόγειος Περιορισµένη εφαρµογή σε γενικές γραµµές εκτός από ορισµένες χώρες ροµολόγηση νοµοθετικού πλαισίου ολοκληρωµένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε ορισµένες χώρες, ανάγκη βελτίωσης αποτελεσµατικότητας θεσµικών οργάνων και εφαρµογής νόµων και κανονισµών υνατότητα διανοµής του νερού που έχει εξοικονοµηθεί από το γεωργικό τοµέα σε περιοχές ανταγωνισµού των υδατικών πόρων Πρόκληση αποτελεσµατικής λειτουργία των υπηρεσιών παροχής νερού σε αστικές περιοχές, αναγκαία εκπαιδευτική, θεσµική και οικονοµική υποστήριξη, διάθεση σηµαντικού πόρου του προϋπολογισµού στον έλεγχο της ζήτησης Κύρια επιλογή για τα περισσότερα νησιά Πολυδιάσπαση αρµοδιοτήτων θεσµικών οργάνων, νοµικές ασάφειες, ασάφειες σχετικά µε τα δικαιώµατα των χρηστών νερού Επανεκτίµηση των προτεραιοτήτων που αφορούν τη διανοµή του νερού στο γεωργικό τοµέα, αυστηρότερη τιµολόγηση νερού, αναγκαία η παροχή πληροφόρησης σχετικά µε τους κινδύνους Ανάγκη για συνεργασία των θεσµικών οργάνων και εµπλοκή των των χρηστών νερού και των επηρεαζόµενων κοινωνικών οµάδων Ανεπαρκής επεξεργασία υγρών αποβλήτων στις περισσότερες χώρες µε αποτέλεσµα να απειλούνται τα οικοσυστήµατα και η ποιότητα των υπογείων και επιφανειακών υδάτων, ταχεία ωστόσο βελτίωση της εφαρµογής των συστηµάτων επεξεργασίας σε ορισµένες χώρες Πολυδιάσπαση αρµοδιοτήτων θεσµικών οργάνων, περίπλοκοι και αναποτελεσµατικοί συντονιστικοί µηχανισµοί, ανάγκη για σχέδια µακροχρόνιας διαχείρισης υδατικών πόρων και ισχυρή οικονοµική στήριξη στα Βαλκάνια, έλλειψη ολοκληρωµένης διαχείρισης των παράκτιων περιοχών Η κατανοµή του νερού που εξοικονοµείται στη γεωργία σε άλλους τοµείς είναι περισσότερο οικονοµικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιµη σε σχέση µε άλλες περιοχές, οικονοµικά µέτρα σε εφαρµογή Περιορισµένος σχεδιασµός της αντιµετώπισης των κινδύνων από πληµµύρες και ξηρασίες Εφαρµογή συστηµάτων επαναχρησιµοποίησης υγρών αποβλήτων σε υποπεριοχές, ευρεία χρήση εγκαταστάσεων αφαλάτωσης σε ορισµένες χώρες Πλήθος εµπλεκόµενων οργανισµών στο σχεδιασµό, στη διανοµή του νερού, κ.τ.λ., ικανοποιητικοί µηχανισµοί υποστήριξης σε ορισµένες χώρες, ανάγκη εφαρµογής νοµοθεσίας, ύπαρξη παραδειγµάτων καλής πρακτικής Εξοικονόµηση νερού για αναδιανοµή του, µη µόνιµα δικαιώµατα χρήσης νερού, κ.α. Ανταγωνισµός χωρών για τον έλεγχο των κοινών υδατικών πόρων και των λεκανών απορροής, εξάρτηση της διαθεσιµότητας νερού από την πληθυσµιακή αύξηση Πίνακας 1-1: Περιληπτική αναφορά των σηµαντικότερων ζητηµάτων που αφορούν τη διαχείριση των υδατικών πόρων σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου (G.W.P, 2000) 14

15 2. Φυσικοί υγρότοποι Κατά τη σύµβαση Ραµσάρ ως υγρότοποι ορίζονται οι φυσικές ή τεχνητές περιοχές που αποτελούνται από έλη γενικώς ή µη αποκλειστικώς οµβροδίαιτα έλη µε τυρφώδες υπόστρωµα από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι µονίµως ή προσωρινώς κατακλυζόµενες µε νερό, το οποίο είναι στάσιµο ή ρέον, γλυκό, υφάλµυρο ή αλµυρό. Οι περιοχές αυτές επίσης περιλαµβάνουν και εκείνες που καλύπτονται µε θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα 6 µέτρα (Άρθρο 1). Στους υγρότοπους περιλαµβάνονται επίσης και οι παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που συνορεύουν µε υγρότοπους ή νησιά ή µε θαλάσσιες υδατοσυλλογές και που είναι βυθισµένες µεν από 6 µέτρα κατά τη ρηχία, αλλά βρίσκονται µέσα στα όρια του υγρότοπου όπως αυτός καθορίζεται παραπάνω (Άρθρο 2). Ο ορισµός αυτός περιλαµβάνει αρκετές ασάφειες ωστόσο είναι ο νοµικά κατοχυρωµένος ορισµός που υπάρχει στην Ελλάδα (Ζαλίδης Γ., Μαντζαβέλας Α., 1994) Επίσηµα στοιχεία για τον τύπο, τον αριθµό και το εµβαδόν των υγροτόπων της Ελλάδος που καταγράφηκαν στα πλαίσια της απογραφής των ελληνικών υγροτόπων (Ζαλίδης Γ., Μαντζαβέλας Α., 1994) παρουσιάζονται στον Πίνακα 2-2. Τα στοιχεία αυτά αναφέρονται ενδεικτικά καθώς είναι φυσικό ότι από το 1994 έχουν σηµειωθεί αρκετές αλλαγές κυρίως όσον αφορά τον αριθµό κατασκευής τεχνητών υγροτόπων ο οποίος έχει αυξηθεί σηµαντικά. Τύπος υγροτόπου Αριθµός ανά τύπο % του συνολικού αριθµού Εµβαδόν σε στρέµµατα % του συνολικού εµβαδού Μήκος (km) δέλτα 12 3, ,58 - έλη 75 19, ,88 - λίµνες 56 14, ,50 - λιµνοθάλασσες 60 15, ,20 - πηγές 17 4, ,06 - εκβολές 42 11, ,10 - τεχνητές λίµνες 25 6, ,68 - ποταµοί 91 24, σύνολο , , Πίνακας 2-2: Τύπος, αριθµός ανά τύπο και εµβαδόν των υγροτόπων της Ελλάδος (Ζαλίδης Γ., Μαντζαβέλας Α., 1994) Οι υγροτοπικές λειτουργίες οι δυνατές χρήσεις των υγροτόπων από τον άνθρωπο και οι κίνδυνοι που απειλούν τους υγροτόπους συνοψίζονται στον Πίνακα 2-3 που ακολουθεί. 15

16 Υγροτοπικές λειτουργίες και δυνατές χρήσεις των υγροτόπων από τον άνθρωπο Ρόλος Παράµετροι Λειτουργία Σηµασία για τον άνθρωπο Ασύνετη χρήση σπάνια, απειλούµενα ή κινδυνεύοντα είδη και κοινότητες φυτών και ζώων γενετική ποικιλότητα, πηγή επανεποίκησης απόθεµα γονιδίων, επιστήµη και εκπαίδευση, τουρισµός/αναψυχή, φυσική κληρονοµιά υπερβολική ή µη ελεγχόµενη συγκοµιδή, άσκοπη ζηµιά, ρύπανση Αποθήκη Οδοί διακίνησης Ρύθµιση αντιπροσωπευτικές κοινότητες φυτών και ζώων τυρφώδη εδάφη οικολογική ποικιλότητα, διατήρηση ενδιαιτηµάτων αποθήκη τοξικών ουσιών, θρεπτικών στοιχείων και ενέργειας, υποστήριξη ενδιαιτηµάτων, αποθήκευση νερού απόθεµα γονιδίων, επιστήµη και εκπαίδευση, τουρισµός/αναψυχή, φυσική κληρονοµιά καύσιµα, παλαιοντολογικά δεδοµένα, καλλιέργεια φυτών, φυσική κληρονοµιά, φαρµακευτικά προϊόντα οικισµοί αρχαιολογικοί τόποι φυσική, πολιτιστική και επιστηµονική κληρονοµιά, αναψυχή θρεπτικά στοιχεία, νερό και βιοθρύµµατα παλιρροιακές ανταλλαγές θρεπτικών στοιχείων και βιολογικών θρυµµάτων πληθυσµοί ζώων υποστήριξη τροφικών αλυσίδων και ενδιαιτηµάτων υποστήριξη τροφικών αλυσίδων και ενδιαιτηµάτων, τόποι αναπαραγωγής υδροβίων οργανισµών υποστήριξη µεταναστευτικών ειδών παραγωγή τροφής, προµήθεια νερού, διάθεση αποβλήτων παραγωγή ψαριών, οστρακοειδών και τροφίµων, διάθεση αποβλήτων συγκοµιδή, αναψυχή, επιστήµη υπερβολική ή µη ελεγχόµενη συγκοµιδή, άσκοπη ζηµιά, ρύπανση στράγγιση, συγκοµιδή µε ρυθµό ταχύτερο από το ρυθµό συσσώρευσης, καταστροφή καταστροφή, υποβιβασµός της στάθµης του νερού διακοπή ή ανώµαλη µεταβολή ροών, ρύπανση ρύπανση, εµπόδια ροής, εκχωµατώσεις και επιχωµατώσεις υπερεκµετάλλευση, διακοπή οδών µετανάστευσης, άµεση παρεµπόδιση, υποβάθµιση ενδιαιτηµάτων λίµνες και ποταµοί οδοί ναυσιπλοΐας ναυσιπλοΐα παρεµπόδιση, µείωση ροής και βάθους του νερού υδατοσυλλογές, βλάστηση, εδάφη και υφέσεις υδατοσυλλογές, βλάστηση, εδάφη και υφέσεις υδατοσυλλογές, βλάστηση, εδάφη και υφέσεις υδατοσυλλογές και τυρφώδη υποστρώµατα υδατοσυλλογές απάλυνση πληµµύρων αιχµαλώτιση και κατακράτηση θρεπτικών στοιχείων επαναπλήρωση και παροχή υπόγειου νερού σταθεροποίηση κλίµατος τοπικώς και παγκοσµίως µεγάλος όγκος και εµβαδόν µείωση ζηµιών σε ακίνητη περιουσία και φυτά παραγωγή τροφής, βελτίωση ποιότητας νερού προµήθεια νερού, διατήρηση ενδιαιτηµάτων, αραίωση λυµάτων, αλιεύµατα ποταµών, ναυσιπλοΐα οµαλές κλιµατικές συνθήκες για τη γεωργία και τον άνθρωπο νερό για ψύξεις πρόσχωση και µείωση του όγκου αποθήκευσης του νερού αποµάκρυνση βλάστησης, στράγγιση, αντιπληµµυρικά έργα µείωση της επαναπλήρωσης, υπεράντληση, ρύπανση αποξήρανση Στράγγιση, πρόσχωση, θερµική ρύπανση 16

17 Υγροτοπικές λειτουργίες και δυνατές χρήσεις των υγροτόπων από τον άνθρωπο Ρόλος Παράµετροι Λειτουργία Σηµασία για τον άνθρωπο Ασύνετη χρήση παραγωγή φυτών τροφές, ύλες και ενδιαιτήµατα για µεταναστευτικά είδη και βόσκοντα ζώα συγκοµιδή ξύλου γενικά, άλλων οικοδοµικών υλικών, καύσιµης ύλης και τροφής, επιστήµη, αναψυχή Υπερβόσκηση, υπερεκµετάλλευση, στράγγιση, υπερβολική µετατροπή για Παραγωγή εξαµενή παραγωγή ζώων οργανική ουσία λίµνες, δέλτα, πληµµυρικές πεδιάδες λίµνες και διάφοροι τύποι ελών ψάρια, οστρακοειδή, βόσκοντα ζώα και γουνοφόρα ζώα παραγωγή µεθανίου, ανακύκλωση στοιχείων εναπόθεση και αιχµαλώτιση ιζηµάτων βιοχηµικός αυτοκαθαρισµός, συσσώρευση θρεπτικών ουσιών συγκοµιδή και εκτροφή καύσιµη ύλη, φυτά αύξηση γονιµότητας εδαφών, καθαρές κοίτες στα κατάντη, βελτίωση ποιότητας νερού στα κατάντη φυσικός ηθµός για τοξικές ουσίες, επεξεργασία οργανικών αποβλήτων, παθογόνων και λυµάτων γεωργικές χρήσεις υπερεκµετάλλευση, στράγγιση, υπερβολική µετατροπή για γεωργικές χρήσεις, υποβάθµιση ενδιαιτηµάτων στράγγιση, αποξήρανση εγκλωβισµός κοιτών, υπέρµετρη µείωση της στερεοµεταφοράς καταστροφή οικοσυστήµατος, υπερφόρτιση του συστήµατος Πίνακας 2-3: Λειτουργίες, δυνατές χρήσεις των υγροτόπων από τον άνθρωπο και κίνδυνοι που τους απειλούν (Holis G.E./Holland M.M./Maltby E./Larson J. απο Γεράκης Π.Α., 1989) Μεσογειακοί υγρότοποι Η ανάπτυξη των πολιτισµών της Μεσογείου ήταν από την αρχαιότητα άµεσα συνδεδεµένη µε τους υγροτόπους, καθώς πλήθος οικονοµικών δραστηριοτήτων εξαρτιόταν και εξαρτάται από αυτούς (Ζαλίδης Γ., Crisman T., Γεράκης Α., 2002). Οι υγροτοπικές εκτάσεις καλύπτουν ένα µόνο µικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης των µεσογειακών χωρών, στην Ισπανία για παράδειγµα το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 0,3% (Μαντζάρα Μ., Κωνσταντιανός Β., 2001). Υπολογίζεται ότι κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα αποξηράνθηκαν τα 2/3 περίπου των υγροτοπικών εκτάσεων. Σήµερα, η απώλεια των υγροτόπων σπάνια οφείλεται στην πλήρη αποξήρανση τους, ενώ το πρόβληµα εστιάζεται στη συνεχή υποβάθµιση των υγροτοπικών τους λειτουργιών η οποία οφείλεται στις αλλαγές που προκαλούνται στην ποσότητα και την ποιότητα των υδάτων. Το συνολικό αυτό πρόβληµα οφείλεται στις πολιτικές και στις δράσεις που αφορούν τη διαχείριση των υδάτινων πόρων (βλ. κεφ. 4.2.) και την κάλυψη της ζήτησης σε νερό διαφόρων ανταγωνιστικών χρήσεων στους τοµείς της γεωργίας, του τουρισµού, της βιοµηχανίας, κ.τ.λ. (Ζαλίδης Γ., Crisman T., Γεράκης Α., 2002 και Μαντζάρα Μ., Κωνσταντιανός Β., 2001). Η βιώσιµη χρήση των υγροτόπων σε συνδυασµό µε την υλοποίηση κατάλληλων παρεµβάσεων αποκατάστασης θεωρούνται επαρκές µέσο για την πρόληψη της περαιτέρω υποβάθµισης τους και την αναβάθµιση των υφιστάµενων λειτουργιών τους (Ζαλίδης Γ., Crisman T., Γεράκης Α., 2002). 17

18 3. Ταµιευτήρες 3.1. Γενικά Ταµιευτήρες κατασκευάζονται από τα αρχαία χρόνια. Η λειτουργία τους είχε κύριο σκοπό την προστασία από τη ξηρασία και τις πληµµύρες (U.N.E.P., 2000). Μικροί ταµιευτήρες κατασκευάστηκαν πριν περίπου χρόνια στην Κίνα, την Αίγυπτο και τη Μεσοποταµία. Η κατασκευή µεγάλων φραγµάτων έγινε δυνατή κατά τη διάρκεια του 20 ου αιώνα λόγω των επιστηµονικών και τεχνολογικών επιτευγµάτων (I.C.I.D., 2000). Την περίοδο η κατασκευή µεγάλων φραγµάτων, η οποία προκάλεσε σηµαντικές αλλαγές στις υδροµορφολογικές και στις φυσικοχηµικές συνθήκες των υδατικών σωµάτων (Barreira Α., 2004) ταυτίστηκε µε την ανάπτυξη και την οικονοµική πρόοδο. Τα φράγµατα έγιναν σύµβολα της ικανότητας του ανθρώπου να ελέγχει και να χρησιµοποιεί τους φυσικούς πόρους (W.C.D., 2000). Οι ταµιευτήρες συνήθως κατασκευάζονται σε περιοχές όπου ο αριθµός των λιµνών είναι περιορισµένος και τα ύδατα τους δεν είναι κατάλληλα να καλύψουν τις ανθρώπινες ανάγκες (U.N.E.P., 2000). Λειτουργίες ταµιευτήρων Οι λειτουργίες που επιτελούν οι ταµιευτήρες αφορούν την παροχή πόσιµων υδάτων και υδάτων οικιακής χρήσης, την άρδευση, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τον έλεγχο των πληµµύρων, την αναψυχή, κ.α. Το 50% των µεγάλων φραγµάτων σε παγκόσµιο επίπεδο κατασκευάστηκαν αποκλειστικά για την ικανοποίηση αρδευτικών αναγκών. Το 1/3 των µεγάλων φραγµάτων που έχουν κατασκευαστεί παγκοσµίως εξυπηρετούν δύο ή περισσότερες λειτουργίες. Ωστόσο, οι σύγχρονες τάσεις που επικρατούν κατευθύνονται προς την κατασκευή ταµιευτήρων οι οποίοι επιτελούν πολλαπλές λειτουργίες (W.C.D., 2000). Τυπολογία ταµιευτήρων Οι ταµιευτήρες µπορούν να διακριθούν στους παρακάτω τύπους (U.N.E.P., 2000): 1. στις φραγµολίµνες (valley reservoirs), οι οποίες δηµιουργούνται µε την κατασκευή ενός φράγµατος κάθετα στη ροή ενός ποταµού 2. στους εξωποτάµιους ταµιευτήρες (off-river storage reservoirs), οι οποίοι δηµιουργούνται έξω από την κοίτη του ποταµού και τροφοδοτούνται είτε µέσω βαρύτητας είτε µέσω άντλησης Οι ταµιευτήρες που κατασκευάζονται τα τελευταία χρόνια έχουν ελεγχόµενες εισροές και εκροές από και προς έναν ή περισσότερους ποταµούς. Οι κατηγορίες των συστηµάτων ταµιευτήρων είναι οι παρακάτω (Σχέδιο 3.1-1): 1. σειρά ταµιευτήρων που κατασκευάζονται κατά µήκος ενός ποταµού (π.χ. φράγµα κατά µήκος Αλιάκµονα) 2. συστήµατα ταµιευτήρων (interbasin transfer schemes) που σχεδιάζονται για να µεταφέρουν ύδατα, µέσω τούνελ και καναλιών, από µια λεκάνη απορροής σε µία άλλη (π.χ. έργα εκτροπής Μόρνου και Εύηνου) 18

19 Σχέδιο 3.1-1: ιαφορετικοί τύποι συστηµάτων ταµιευτήρων (U.N.E.P., 2000) 19

20 ιαφορές ταµιευτήρων-λιµνών Στον Πίνακα που ακολουθεί παρέχεται µια γενική σύγκριση των χαρακτηριστικών των ταµιευτήρων και των λιµνών σε παγκόσµιο επίπεδο. Σύγκριση των γενικών χαρακτηριστικών των λιµνών και των ταµιευτήρων σε παγκόσµιο επίπεδο Λίµνες Ταµιευτήρες ιδιαίτερα άφθονες σε παγετωνικές περιοχές, βρίσκονται παγκοσµίως σε διάφορες ορογενετικές περιοχές που χαρακτηρίζονται περιοχές, συµπεριλαµβανοµένων τροπικών από βαθιές, αρχαίες λίµνες (ancient lakes)- δασών, τούνδρων και άνυδρων (arid) ποτάµιες και παράκτιες πεδιάδες πεδιάδων συχνά άφθονα σε περιοχές όπου χαρακτηρίζονται από ρηχές λίµνες και η ύπαρξη λιµνών είναι σπάνια λιµνοθάλασσες γενικά κυκλική λεκάνη απορροής επιµήκης και δεντριτικής µορφής λεκάνη απορροής (dentritic water basin) αποστράγγιση: (λεκάνης αποστράγγιση: (λεκάνης απορροής/επιφάνεια) <10:1 σταθερή παράκτια ζώνη (εκτός από ρηχές λίµνες σε ηµι-ξηρές ζώνες) µικρή µεταβολή της στάθµης του νερού (εκτός από ρηχές λίµνες σε ηµι-ξηρές ζώνες) µεγαλύτερος χρόνος παραµονής νερού σε βαθύτερες λίµνες η ταχύτητα καθίζησης του ιζήµατος στη λεκάνη απορροής είναι συνήθως αργή υπό φυσικές συνθήκες µεταβλητό φορτίο θρεπτικών υλικών Αργή οικολογική διαδοχή (slow ecosystem succession) σταθερή χλωρίδα και πανίδα (συχνά περιλαµβάνει ενδηµικά είδη υπό αδιατάραχτες συνθήκες) η εκροή του νερού είναι επιφανειακή η εισροή του νερού προέρχεται από πολλαπλούς, µικρούς παραπόταµους απορροής/επιφάνεια) >10:1 Η ακτογραµµή µπορεί να µεταβάλλεται λόγω της δυνατότητας τεχνητής µεταβολής της στάθµης του νερού η µεταβολή της στάθµης του νερού µπορεί να είναι σηµαντική Μικρός χρόνος παραµονής του νερού, παρά το µεγάλο βάθος η ταχύτητα καθίζησης του ιζήµατος είναι συχνά µεγάλη συνήθως µεγάλο φορτίο θρεπτικών υλικών συχνά η οικολογική διαδοχή είναι γρήγορη µεταβαλλόµενη χλωρίδα και πανίδα η εκροή του νερού είναι µεταβλητή, συχνά όµως σε κάποιο βάθος από τη στήλη νερού η εισροή του νερού προέρχεται από ένα ή περισσότερους µεγάλους ποταµούς Πίνακας 3.1-4: Σύγκριση των γενικών χαρακτηριστικών των λιµνών και των ταµιευτήρων σε παγκόσµιο επίπεδο (U.N.E.P., 2000) Φράγµατα Τα φράγµατα είναι τεχνικά έργα που κατασκευάζεται κάθετα στην κοίτη ενός φυσικού υδατορεύµατος για να ανακόψουν τη συνέχεια της ροής µε σκοπό την αποθήκευση του νερού για µελλοντική χρησιµοποίηση του (Τσόγκας Χ., 1990). 20

21 Σύµφωνα µε τη ιεθνή Επιτροπή για τα Μεγάλα Φραγµάτα (International Commission on Large Dams) ένα µεγάλο φράγµα έχει ύψος ίσο ή άνω των 15 µέτρων (από τη θεµελίωση). Στα µεγάλα φράγµατα κατατάσσονται επίσης τα φράγµατα µε ύψος 5-15 µέτρα, των οποίων ο όγκος των ταµιευτήρων τους είναι µεγαλύτερος από m 3. Σύµφωνα µε τον παραπάνω ορισµό υπάρχουν περισσότερα από µεγάλα φράγµατα παγκοσµίως (W.C.D., 2000). Περισσότερα από από τα φράγµατα αυτά έχουν κατασκευαστεί στην Κίνα, έχουν κατασκευαστεί στην Ινδία και τα υπόλοιπα σε άλλες περιοχές του κόσµου. Το 80% από τα φράγµατα αυτά έχουν ύψος λιγότερο από 30 µέτρα και µόνο ένα ποσοστό της τάξης του 1% υπερβαίνει τα 150 µέτρα. Περίπου τα 2/3 των υπαρχόντων φραγµάτων παγκοσµίως βρίσκονται σε αναπτυσσόµενες χώρες (W.C.D., 2000). Στο ιάγραµµα φαίνεται η ραγδαία αύξηση της κατασκευής φραγµάτων στην Ευρώπη την περίοδο Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης (π.χ. Κύπρος, Ισπανία, Ελλάδα) συγκρατούν µεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών επιφανειακών υδάτων σε ταµιευτήρες συγκριτικά µε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, συχνά για τη εξασφάλιση της παροχής ύδατος σε περιόδους αυξηµένης ζήτησης. Οι χώρες αυτές χρησιµοποιούν το µεγαλύτερο ποσοστό των υδάτων τους για την εξυπηρέτηση των αρδευτικών αναγκών. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι η κυριότερη λειτουργία που επιτελούν οι ταµιευτήρες, σε χώρες όπως η Αυστρία, η Φιλανδία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, κ.α. (European Topic Center on Inland Waters,1999). 21

22 ιάγραµµα 3.1-1: Ταµιευτήρες στην Ευρώπη ( ), (I.C.O.L.D. 1984/1988) Οι κύριες λειτουργίες των φραγµάτων στη Μεσόγειο είναι η άρδευση και η παραγωγή ενέργειας. Σε χώρες οι οποίες αντιµετωπίζουν προβλήµατα έλλειψης νερού η κύρια λειτουργία των φραγµάτων είναι η άρδευση (π.χ. Αλγερία, Αίγυπτος, Μαρόκο) (I.U.C.N., 2002). χώρα Πλήθος φραγµάτων Άρδευση Ενέργεια Έλεγχος πληµµύρων Παροχή νερού Άλλες χρήσεις Αλβανία ,3 0,7 0,7 Αλγερία ,9 Βοσνία Κροατία Κύπρος Αίγυπτος Γαλλία Ελλάδα ,9 Ιταλία Λίβανο Λιβύη Μαρόκο

23 Πορτογαλία Σλοβενία Ισπανία Συρία Τυνησία Τουρκία Γιουγκοσλαβία *Το άθροισµα των ποσοστών δεν είναι απαραίτητα ίσο µε 100% διότι ορισµένα φράγµατα επιτελούν πολλές λειτουργίες *Οι άλλες χρήσεις περιλαµβάνουν: αναψυχή, κ.α. Πίνακας 3.1-5: Λειτουργίες φραγµάτων στη Μεσόγειο (World Register of Dams, 1998) Από κατασκευαστικής πλευράς τα φράγµατα κατηγοριοποιούνται σύµφωνα µε το Σχήµα φράγµατα µόνιµα κινητά άκαµπτα 1.βαρύτητας 2.διάκενα 3.αντηριδωτά 4.θολωτά εύκαµπτα 1.χωµάτινα 2.λιθόρριπτα 1.κατακλινόµενα 2.κατακόρυφα ανυψούµενα Σχήµα 3.1-3: Είδη φραγµάτων (Τσόγκας Χ., 1990) Οι παράγοντες που καθορίζουν την κατασκευή φραγµάτων σε µία χώρα είναι συνοπτικά οι παρακάτω (European Topic Center on Inland Waters, 1999): τα γεωγραφικά και κλιµατικά χαρακτηριστικά της οι επίσηµες και ανεπίσηµες πολιτικές στον τοµέα διαχείρισης των υδατικών πόρων που αφορούν την προώθηση της κατασκευής φραγµάτων σε σχέση µε άλλες επιλογές οι επίσηµες και ανεπίσηµες πολιτικές που αφορούν τη σηµασία της ηλεκτροπαραγωγής στην ικανοποίηση των ενεργειακών αναγκών διαθεσιµότητα κατάλληλων θέσεων για την κατασκευή φραγµάτων µέγεθος, πληθυσµός και επίπεδο βιοµηχανικής ανάπτυξης της χώρας 23

24 3.2. Υποστηρικτές και πολέµιοι της κατασκευής των φραγµάτων Η Παγκόσµια Επιτροπή για τα φράγµατα, θεωρεί ότι ο διάλογος ανάµεσα στους υποστηρικτές και τους πολέµιους της κατασκευής των φραγµάτων, καταλήγει στα εξής κοινά αποδεκτά συµπεράσµατα (W.C.D., 2000): Η κατασκευή φραγµάτων συνέβαλε καθοριστικά στην οικονοµική ανάπτυξη σε παγκόσµιο επίπεδο. Σε πολλές περιπτώσεις τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά κόστη υπερέβησαν τα οικονοµικά οφέλη. Η άνιση κατανοµή των οφελών από την κατασκευή και τη λειτουργία των φραγµάτων έθεσε σε αµφισβήτηση τη σκοπιµότητα της κατασκευής τους για την κάλυψη των αναγκών σε σχέση µε την εφαρµογή άλλων εναλλακτικών λύσεων. Απαιτείται η εφαρµογή συµµετοχικών διαδικασιών για την επιλογή της βέλτιστης εναλλακτικής λύσης για την κάλυψη των αναγκών, την επίλυση των διαφορών µεταξύ των εµπλεκόµενων µερών και την ισότιµη κατανοµή των οφελών. Στον Πίνακα που ακολουθεί αναφέρονται συνοπτικά τα επιχειρήµατα των υποστηρικτών και των πολέµιων της κατασκευής µεγάλων φραγµάτων. 24

25 Υποστηρικτές Πολέµιοι Βελτίωση οικονοµικών και κοινωνικών συνθηκών πολλών εκατοµµυρίων ανθρώπων µέσω της παροχής ύδατος, την παραγωγή ενέργειας και τη δηµιουργία δυνατοτήτων αναψυχής Τα φράγµατα είναι τα σηµαντικότερα µέσα τα οποία καθιστούν τα επιφανειακά ύδατα διαθέσιµα στη χωρική και χρονική ζήτηση, αύξηση µελλοντικής απαίτησης κατασκευής φραγµάτων στο µέλλον σε παγκόσµιο επίπεδο Οι ταµιευτήρες δηµιουργούν νέα ενδιαιτήµατα για ορισµένα είδη υνατότητα αντιµετώπισης της καταστροφής οικοσυστηµάτων µε κατάλληλη διαχείριση των πλεοναζόντων νερών ή µε ελεγχόµενη ροή Παροχή προστασίας από πληµµύρες και κατά συνέπεια αύξηση ασφάλειας πολλών εκατοµµυρίων ανθρώπων που κατοικούν στις κατάντη περιοχές Κατανόηση κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία (σε αντίθεση µε το παρελθόν) άρα και δυνατή η αντιµετώπιση τους, στήριξη οικονοµίας και ευηµερία Η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύει µια καθαρή και βιώσιµη πηγή ενέργειας, εναλλακτικές της λύσεις (π.χ. πυρηνική ενέργεια) δηµιουργούν µεγαλύτερα περιβαλλοντικά και οικονοµικοκοινωνικά προβλήµατα εν υπάρχει προθυµία αλλαγής του τρόπου ζωής και των αποφάσεων που λαµβάνονται για την αποφυγή κατασκευής µεγάλων φραγµάτων Συνοψίζοντας: Στο παρελθόν έγιναν λάθη. Τώρα όµως έχουν κατανοηθεί οι αρνητικές περιβαλλοντικές, οικονοµικο-κοινωνικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις στην υγεία που προέρχονται από την κατασκευή µεγάλων φραγµάτων, και σε µεγάλο βαθµό αυτές οι επιπτώσεις µπορούν να αντιµετωπιστούν. Τα πλεονεκτήµατα της κατασκευής των φραγµάτων υπερβαίνουν τα αντίστοιχα µειονεκτήµατα. Σε πολλές περιπτώσεις οι εναλλακτικές λύσεις επιβάλλουν πολύ µεγαλύτερα έξοδα. Ορισµένες φορές οι αρνητικές επιπτώσεις έχουν µεγαλοποιηθεί. Τα φράγµατα σε ορισµένες περιπτώσεις µπορούν να βελτιώσουν τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Αποτελούν µια σηµαντική παράµετρο για την ανθρώπινη επιβίωση. Στο µέλλον θα απαιτηθεί η κατασκευή περισσότερων φραγµάτων. Το µέλλον της κατασκευής των µεγάλων φραγµάτων είναι λαµπρό. Τα κοινωνικά και οικονοµικά οφέλη που υποσχέθηκε η κατασκευή µεγάλων φραγµάτων δεν έχουν αποδοθεί λόγω των ατυχηµάτων αστοχίας τους και των συνεπειών της διατάραξης των λειτουργιών των οικοσυστηµάτων Αποτελούν µια µόνο λύση παροχής υδάτων, εναλλακτικές λύσεις όπως η διαχείριση της ζήτησης, η άντληση, η αφαλάτωση, κ.α. µειώνουν την εξάρτηση από τα φράγµατα Απώλεια βιότοπων σηµαντικής αξίας λόγω κατασκευής ταµιευτήρων, αρνητικές συνέπειες για τη βιοποικιλότητα ιατάραξη φυσικής ροής και µεταφοράς ιζηµάτων, µη αναστρέψιµες συνέπειες Καταστροφικές συνέπειες από τις αστοχίες των φραγµάτων, η ζηµιά που προκαλείται σε περίπτωση εµφάνισης µεγάλης πληµµύρας είναι συχνά µεγαλύτερη από εκείνη που θα είχε προκληθεί χωρίς την κατασκευή του φράγµατος Τα µεγάλα φράγµατα και τα έργα που σχετίζονται µε αυτά δηµιουργούν κινδύνους για την υγεία των κατοίκων γειτονικών περιοχών, κίνδυνοι για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζοµένων για την κατασκευή των φραγµάτων Εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου από τους ταµιευτήρες, νέες δυνατότητες µείωσης της εξάρτησης από τα µεγάλα φράγµατα µέσω χρήσης σύγχρονων τεχνολογικών (π.χ. ηλιακής ενέργειας) Κοινωνική πίεση, δεν υπάρχει πια προθυµία αποδοχής των περιβαλλοντικών βλαβών σαν αναπόφευκτη συνέπεια της ανθρώπινης ανάπτυξης Συνοψίζοντας: Στο παρελθόν, η κατασκευή των φραγµάτων δεν ανταποκρίθηκε στα όσα είχε υποσχεθεί. Τα περιβαλλοντικά, οικονοµικά και κοινωνικά κόστη και οι κίνδυνοι για την υγεία έχουν τώρα αναγνωριστεί. Σε πολλές περιπτώσεις αυτά τα κόστη υπερισχύουν των οφελών. Το τίµηµα το οποίο πληρώνεται είναι πολύ µεγάλο. Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις των µεγάλων φραγµάτων. Η εποχή κατασκευής µεγάλων φραγµάτων έχει ήδη φτάσει στο τέλος της. Πίνακας 3.2-6: Επιχειρήµατα των υποστηρικτών και των πολέµιων της κατασκευής φραγµάτων (I.U.C.N. / U.N.E.P. / W.C.D., 2001) 25

26 4. Βιώσιµη ανάπτυξη και ολοκληρωµένη διαχείριση των υδατικών πόρων και ταµιευτήρων 4.1. Η έννοια της βιώσιµης ανάπτυξης Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι στην ουσία η ανθρωποκεντρική ανάπτυξη η οποία ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες και συνθήκες (Σπιλάνης Γ., 1995). Έχουν δοθεί διάφοροι ορισµοί για την έννοια της βιώσιµης ή αειφόρου ανάπτυξης, οι οποίοι παρουσιάζουν σηµαντικές διαφοροποιήσεις. Ο ορισµός της βιώσιµής ανάπτυξης ( η ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να διακυβεύεται η ικανότητα των µελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες ), ο οποίος αναφέρεται στην Έκθεση της Παγκόσµιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Aνάπτυξη (Έκθεση Επιτροπής Brundland) είναι ευρέως χρησιµοποιούµενος. Συνώνυµες έννοιες τις βιώσιµης ανάπτυξης θεωρούνται οι έννοιες της αυτοσυντηρούµενης και της ισόρροπης ανάπτυξης (Βαβίζος Γ., Μερτζάνης Α., 2003). Η στρατηγική για τη βιώσιµη ανάπτυξη βασίζεται στον ισόρροπο συνδυασµό τριών επιµέρους κυρίαρχων στόχων της: της αποτελεσµατικότητας της οικονοµίας (economic efficiency), της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης (social equity) και της προστασίας του περιβάλλοντος (environmental conservation), (Σχήµα 4.1-4). αποτελεσµατικότητας της οικονοµίας κοινωνική ισότητα προστασία και δικαιοσύνη του περιβάλλοντος Σχήµα 4.1-4: Το τρίγωνο Mobius µε τις τρεις κύριες διαστάσεις των ανθρώπινων δράσεων-κυρίαρχες επιδιώξεις της βιώσιµης ανάπτυξης (Αναγνωστόπουλος Π., 2000) Η έννοια της βιώσιµης ανάπτυξης θα πρέπει να ενσωµατώνεται στις διάφορες τοµεακές πολιτικές καθώς αυτό υπαγορεύεται από τη συνθετότητα και τις αλληλεπιδράσεις µεταξύ των οικονοµικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων και επιδιώξεων (Βαβίζος Γ., Μερτζάνης Α., 2003). Η συνδιάσκεψη στο Ρίο ντε Ζανέιρο το 1992 έλαβε υπόψη της τη σηµασία της βιώσιµης ανάπτυξης και την ενσωµάτωσε στα κείµενα της. Η διακήρυξη της συνδιάσκεψης αυτής περιλαµβάνει 27 αρχές που αναφέρονται στη βιώσιµη ανάπτυξη, ενώ η Ατζέντα 21 αναλύει την εφαρµογή της βιώσιµης ανάπτυξης σε διάφορους τοµείς (Βαβίζος Γ., Μερτζάνης Α., 2003). To κεφ. 18 της Ατζέντα 21 αναφέρεται στην εφαρµογή της ολοκληρωµένης προσέγγισης στην ανάπτυξη, τη διαχείριση και τη χρήση των υδατικών πόρων. 26

27 4.2. Βιώσιµη διαχείριση υδάτικων πόρων Οι γενικοί στόχοι για τη διαµόρφωση βιώσιµης πολιτικής διαχείρισης των υδατικών πόρων (Σχήµα 4.2-5) στη Μεσόγειο είναι οι εξής (G.W.P, 2000): 1. η διασφάλιση της ισότιµης πρόσβασης στο νερό για όλους 2. η εξασφάλιση της κατανοµής και της διαχείρισης των υδάτων που υποστηρίζει την οικονοµική και κοινωνική ευηµερία 3. η εξασφάλιση της κατανοµής των υδάτων µε την υιοθέτηση και περιβαλλοντικών κριτηρίων Στον Πίνακα συνοψίζονται οι προτάσεις βιώσιµης διαχείρισης των υδατικών πόρων σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου. ανταλλαγή πόρων µεταξύ ανταγωνιστικών στόχων και εναλλακτικών λύσεων (trade offs) περιβαλλοντικοί στόχοι διατήρηση των υδατικών πόρων αποφυγή ρύπανσης οικοσυστηµάτων αναγνώριση της περιβαλλοντικής αξίας των υδάτων κοινωνικοί στόχοι παγκόσµια πρόσβαση στους υδάτινους πόρους υγεία και ποιότητα υδάτων κοινωνική ευθύνη διευρυµένη συµµετοχή του κοινού παροχή ικανοποιητικών αποδοχών κατανοµή πλούτου πολιτιστική αξία υδάτων οικονοµικοί στόχοι ανάκτηση κόστους νερού οικονοµική αποδοτικότητα βέλτιστη κατανοµή απόδοση λειτουργικότητας επενδύσεις ευκαιρίες υδατικό σύστηµα κρατικός ρόλος περιορισµοί συµµετοχή ιδιωτικού τοµέα ανάγκες Σχήµα 4.2-5: Πλαίσιο βιώσιµης χρήσης των υδατικών πόρων (Brenes D., 2002) 27

28 Βόρεια Αφρική Νησιά Βόρεια Μεσόγειος Ανατολική Μεσόγειος Θεσµική αναδιοργάνωση Μέτρα που αφορούν τη ζήτηση ύδατος Μέτρα που αφορούν την παροχή ύδατοςαποφυγή διάσπασης της συνοχής Ασφάλεια τροφίµων και εκσυγχρονισµός του γεωργικού τοµέα Ολοκληρωµένες στρατηγικές διαχείρισης υδάτων (π.χ. Τυνησία), στήριξη ενηµέρωσης ειδικών, κίνητρα για συνεργασία µε ειδικούς, ανάγκη για οικονοµική στήριξη και βελτίωση οικονοµικής απόδοσης, ενίσχυση κρατικού ρόλου, εφαρµογή υπάρχουσας νοµοθεσίας, κ.α. Βελτίωση των δικτύων µεταφοράς υδάτων και της ανακύκλωσης των υδάτων, βελτίωση µέτρων που αφορούν την άρδευση, κατάλληλη τιµολόγηση ύδατος άρδευσης και οικιακής χρήσης Μοιράζοντας τους υδατικούς πόρους βελτίωση της παροχής ύδατος, επαναχρησιµοποίηση υγρών αποβλήτων, αφαλάτωση Γεωργική και αστική επέκταση, επέκταση αρδευόµενων περιοχών, ενοποίηση εθνικών αγορών, Θεσµικές αναδιοργάνωσεις, ενώσεις χρηστών υδάτων ιευκόλυνση εφαρµογής ολοκληρωµένης διαχείρισης σε επίπεδο λεκάνης απορροής, εφαρµογή υπάρχουσας νοµοθεσίας, ευαισθητοποίηση σε πολιτικό επίπεδο, βασικό πλαίσιο πληροφόρησης σχετικά µε την ολοκληρωµένη διαχείριση υδατικών πόρων, βελτίωση συνεργασίας, ενίσχυση κρατικού ρόλου Τεχνική απόδοση, πρωτοβουλίες εξοικονόµησης ύδατος, βελτίωση µέτρων που αφορούν την άρδευση, µείωση των απωλειών δικτύων διανοµής ύδατος, εκπαίδευση κοινού, επαναχρησιµοποίηση υδάτων, τιµολόγηση Επαναχρησιµοποίηση των οικιακών απόνερων, ρήση χαµηλότερης ποιότητας (π.χ. σε κήπους), µεταφορά υδάτων από άλλες περιοχές, αφαλάτωση και άλλες µη συµβατικές µέθοδοι, πληµµυρικά νερά και προστασία του περιβάλλοντος Προτάσεις που συνδέονται µε τη διαχείριση της ζήτησης και χρήσιµες αλλαγές ρόλων Βελτίωση της ολοκληρωµένης διαχείρισης υδατικών πόρων στις (περιπτώσεις που υπάρχει) και εφαρµογή της στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει Αύξηση της τιµής ύδατος, οικονοµικά κίνητρα, µελέτη σχετικά µε τη µεταφορά των δικαιωµάτων χρήσης των υδάτων, αγορές σχετιζόµενες µε το επιφανειακό νερό Επαναχρησιµοποίηση επεξεργασµένων υγρών αποβλήτων, χρήση χαµηλότερης ποιότητας υπογείων υδάτων (π.χ. σε κήπους), Εισαγωγή νερού σε µεγάλες πόλεις, µείωση των απωλειών των συστηµάτων διανοµής ύδατος, επανατροφοδότηση υδατοκαλλιεργειών, αποφυγή µεγάλων εγκαταστάσεων Αύξηση της τιµής ύδατος στο γεωργικό τοµέα., άρση εµπορικών περιορισµών στο γεωργικό τοµέα, εξοικονόµηση ύδατος στον τοµέα της άρδευσης, εκπαίδευση αγροτών σχετικά µε την ορθολογιστική χρήση του ύδατος Μείωση της επικάλυψης των ρόλων και βελτίωση συνεργασίας, διαχωρισµός θεσµικών και ελεγκτικών οργάνων, βελτίωση οικονοµικής απόδοσης, ενδυνάµωση των ικανοτήτων διαµόρφωσης πολιτικής και προγραµµατισµού, κ.α. Αύξηση της χρέωσης των υδάτων βάση της διαθεσιµότητας, αναθεώρηση και ρύθµιση των τιµών χρέωσης υδάτων, αναθεώρηση και επιβολή νοµοθεσίας ορθολογιστικής χρήσης υδάτων, πραγµατοποίηση σχετικών συναντήσεων, παροχή κινήτρων εξοικονόµησης υδάτων στους καταναλωτές Μείωση των απωλειών ύδατος, αφαλάτωση: κυρίαρχη επιλογή, επαναχρησιµοποίηση υγρών αποβλήτων, σπορά νεφών, τιθάσευση καταιγίδων, προστασία επιφανειακών υδάτων από τη ρύπανση, αποθήκευση επιφανειακών και υπογείων υδάτων, ανταλλαγή εµπειριών µεταξύ χωρών Μείωση απωλειών ύδατος στον τοµέα της άρδευσης, χρήση υγρών αποβλήτων στο γεωργικό τοµέα, εκσυγχρονισµός γεωργικού τοµέα 28

29 Βόρεια Αφρική Νησιά Βόρεια Μεσόγειος Ανατολική Μεσόγειος Προστασία ποιότητας ύδατος και αποφυγής περιβαλλοντικής υποβάθµισης ιαχείριση κινδύνου Κοινωνική ευαισθητοποίηση Ανακατανοµή νερού Πληροφόρηση σχετικά µε τις οικολογικές λειτουργίες που επιτελούν τα οικοσυστήµατα, δέσµευσης τµήµατος προϋπολογισµού για την προστασία τους, αυστηρή εφαρµογή νοµοθεσίας Σχέδια διαχείρισης ανοµβρίας, σχέδια πρόληψης πληµµυρών Συγκέντρωση και διάχυση πληροφοριών, πολιτική υποστήριξη, καµπάνιες ευαισθητοποίησης του κοινού Εξοικονόµηση υδάτων στο γεωργικό τοµέα Κανονισµοί και αυστηρή εφαρµογή της νοµοθεσίας, περιορισµός της εκµετάλλευσης υπογείων υδάτων, έλεγχος στον βιοµηχανικό τοµέα και πληροφόρηση, εφαρµογή των καλύτερων διαθέσιµων τεχνολογιών, εκσυγχρονισµός βιοµηχανικού τοµέα, αρµονικά συνεργαζόµενα µέτρα προστασίας νερών και εδαφών Συλλογή στοιχείων σχετικά µε τις συνθήκες ανοµβρίας, υιοθέτηση και παρακολούθηση δεικτών, µελέτες διαχείρισης ανοµβρίας, ανάπτυξης νοµικού πλαισίου Προώθηση συµµετοχής κοινού, συνεργασία στον τοµέα της διαχείρισης υδατικών πόρων, διάχυση εµπειρίας σχετική µε εφαρµογή καλών πρακτικών Περιορισµός της ρύπανσης, χρήση πράσινων τεχνολογιών, περιορισµός χρήσης αγροχηµικών, όρια εκποµπών, διαχείριση παράκτιων περιοχών Σχέδια διαχείρισης πληµµύρων και ανοµβρίας, Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών, συστήµατα πρόβλεψης και ελέγχου των πληµµύρων και της ανοµβρίας Καµπάνιες ευαισθητοποίησης κοινού σχετικά µε την έλλειψη ύδατος, εκπαιδευτικές καµπάνιες σε σχολεία Ίδρυση εθνικών συστηµάτων παρακολούθησης και κεντρικής βάσης δεδοµένων, επανεξέταση και επιβολή νοµοθεσίας προστασίας υδατικών πόρων, έλεγχος της υπερεκµετάλλευσης υπογείων υδάτων και της ρύπανσης Αποθήκευση υδάτων Ανάπτυξη ολοκληρωµένων Ανακατανοµή της χρήσης των περιβαλλοντικών πολιτικών και πολιτικών υδάτων µέσω οικονοµικών µέτρων αγροτικής ανάπτυξης, µακροπρόθεσµα και µακροπρόθεσµων σχεδίων σχέδια διαχείρισης της ζήτησης των υδάτων, έρευνα σχετικά µε την απόδοση της αγροτικής παραγωγής, εκπαίδευση και κατάρτιση αγροτών Πίνακας : Σύνοψη προτάσεων βιώσιµης διαχείρισης των υδατικών πόρων στη Μεσόγειο (G.W.P, 2000) Καµπάνιες ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά µε τον έλεγχο της ρύπανσης υπογείων υδάτων και την εφαρµογή βέλτιστων πρακτικών χρήσης των υδάτων ιαδικασίες σε εξέλιξη (κυρίως εξοικονόµηση υδάτων στη γεωργία), σε ορισµένες χώρες δεν υπάρχει σταθερή κατανοµή υδάτων 29

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ενηµέρωση για τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Παρακολούθησης

Πρωτόκολλα Παρακολούθησης Πρωτόκολλα Παρακολούθησης LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Όλα µαζί τα πρωτόκολλα παρακολούθησης

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων

Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων Τεχνητές Υδατοσυλλογές της Κρήτης Ταµιευτήρες νερού ή και Υγρότοποι; υνατότητες Πολλαπλών ρόλων Μιχάλης ρετάκης Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Πανεπιστήµιο Κρήτης Το υγροτοπικό µωσαϊκό στην Κρήτη LIFE

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές ήµος Ιεράπετρας, ήµος Αρκαλοχωρίου, ήµος Ρούβα, ήµος Θραψανού, ήµος

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

Μ.Α.Μιµίκου Καθηγήτρια ΕΜΠ

Μ.Α.Μιµίκου Καθηγήτρια ΕΜΠ ΠΜΣ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Α µέρος Μ.Α.Μιµίκου Καθηγήτρια ΕΜΠ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Α ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ I ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Έννοια και συνιστώσες της ιαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής

Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής Τεχνολογίες Φιλικές προς το Περιβάλλον για Αγροτική Ανάπτυξη Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής Ενσωµάτωση του σχεδιασµού τους στα διαχειριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Καλούστ Παραγκαμιάν/ WWF Ελλάς Υγρότοποι:

Διαβάστε περισσότερα

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ.

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων για την Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδάτων της ιασυνοριακής Λεκάνης Απορροής των Πρεσπών Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων Global Water Partnership

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα Ταµιευτήρας Πλαστήρα Σύντοµο ιστορικό Ηλίµνη δηµιουργήθηκε µετηνκατασκευήτουφράγµατος Πλαστήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η πλήρωση του ταµιευτήρα ξεκίνησε το 1959. Ο ποταµός στον οποίοκατασκευάστηκετοφράγµα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr 7 ο Πρόγραμμα Δράσης της Ε. Επιτροπής 2014-2020 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα

Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα Φώτης Σ. Φωτόπουλος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MEng ΕΜΠ, ΜSc MIT Ειδικός συνεργάτης ΕΜΠ, & Επιλογή τύπου και θέσης έργου Εκτίµηση χρήσεων & αναγκών σε νερό Οικονοµοτεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ (Δ.Ε.Υ.Α.Μ.Β.).) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΝΗΝΑΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία ΔΠΜΣ «Επιστήμη & Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία Ηλιάνα Αδαμοπούλου Ευστρατία Σεπετζή Διαχείριση Υδατικών Πόρων Δ. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ

Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ για έναν ζωντανό πλανήτη Ιόλη Χριστοπούλου, WWF Ελλάς Αθήνα, 14 εκεµβρίου 2006 Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ Εισαγωγή οµή & περιεχόµενο Παράδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

«Αποστολή Νερό» Πρόγραµµα Μη Συµβατικών Υδατικών Πόρων στην Κύπρο

«Αποστολή Νερό» Πρόγραµµα Μη Συµβατικών Υδατικών Πόρων στην Κύπρο «Αποστολή Νερό» Πρόγραµµα Μη Συµβατικών Υδατικών Πόρων στην Κύπρο 2013-2015 Μαριέλα Αντωνακοπούλου, MSc. Global Water Partnership Mediterranean (GWP-Med) ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΜΑΣ: Υδατική Ασφάλεια στον Κόσµο Επαρκές

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος»

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» «Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» Καθηγητής Γεώργιος Ζαλίδης Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιστημονικώς υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Μ.Π.Ε. ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΚΑΣΤΡΑΚΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΑΓΡΙΝΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2006 Οι προτεινόµενοι περιβαλλοντικοί όροι του Τεχνικού Επιµελητηρίου Νοµού Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείρισηλυµάτων στηνπεριφέρεια Στερεάς Ελλάδας Μάιος 2011

ιαχείρισηλυµάτων στηνπεριφέρεια Στερεάς Ελλάδας Μάιος 2011 ιαχείρισηλυµάτων στηνπεριφέρεια Στερεάς Ελλάδας Μάιος 2011 Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας έχει 60 οικισµούς µε πληθυσµόαιχµήςµεγαλύτεροαπό 2.000 ι.κ. (οικισµοί Α, Β και Γ προτεραιότητας), οι οποίοι θα έπρεπε

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Περιβαλλοντικό Δίκτυο

Εθνικό Περιβαλλοντικό Δίκτυο Εθνικό Περιβαλλοντικό Δίκτυο Στοιχεία του Φορέα Επωνυμία Φορέα: Πόλη: Οδός: ΤΚ: Email: Αριθμός: Τηλέφωνο: Ιστοσελίδα: Στοιχεία υπεύθυνου του φορέα για τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου Ονοματεπώνυμο: Θέση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Νικολαΐδης Κωνσταντίνος, Γεωλόγος, Προϊστάµενος Τµήµατος Φυσικών Πόρων & Περιβάλλοντος ΚαλαµπούκαςΙωάννης Μηχανικός Περιβάλλοντος.Π.Θ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

65 m3/km2/year ή 65mm per 1000 years.

65 m3/km2/year ή 65mm per 1000 years. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΤΩΝ ΕΚΒΟΛΩΝ ΦΡΑΓΜΕΝΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΜΕ ΙΖΗΜΑΤΑ Α. Τουµαζής K. Κύρου Ν. Ιακώβου Ι. Σοφός Σ. Ζερβός Γ. Αναστασάκης 24 Σεπτεµβρίου 2008 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΦΡΑΓΜΑΤΑ/

Διαβάστε περισσότερα

η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης

η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης 1 η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης Ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο κύρια χαρακτηριστικά προώθηση αειφόρου ανάπτυξης εγγενής ενοποιημένος χαρακτήρας πολιτικών/ νομοθετημάτων παρακολούθηση/ επιβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων

ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων ΙΗΜΕΡΙ Α Κ.Α.Π.Ε. 14 & 15 10 2004 Νέες προοπτικές για την ενεργειακή αναβάθµιση κτιρίων Θεσµικές Ρυθµίσεις για «Αειφόρα Κτίρια σε Αειφόρες Πόλεις: Μηχανισµοί παρακολούθησης και ελέγχου Μαργαρίτα Χονδρού-Καραβασίλη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Medeea International Conference Mediterranean Energy Cities Λευκωσία, 16 Μαΐου 2013 Γραφείο Προγραμματισμού Άδωνις Κωνσταντινίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή της Οδηγίας Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ για τα νερά στην Ελλάδα

Εφαρµογή της Οδηγίας Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ για τα νερά στην Ελλάδα ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Εφαρµογή της Οδηγίας Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ για τα νερά στην Ελλάδα ρ.. Νεκταρία Μενούνου Γεωχηµικός, Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, ιεύθυνση Υδάτων ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ολοκλήρωση ροών μάζας και ενέργειας σε βιομηχανικό σύμπλεγμα Βασικά στοιχεία διαμόρφωσης περιβαλλοντικής πολιτικής Παραδείγματα βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ»... 2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2 «ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»... 3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 «ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ»... 4 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ EXOIKONOMHΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ Σύµφωνα µε το Εθνικό Σχέδιο ράσης και το σενάριο αναφοράς, αναµένεται για το 2030 αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία;

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Διεπιστημονική προσέγγιση στα ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ :Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πολιτισμός Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Κλειώ Αξαρλή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Μη τεχνική περίληψη------------------------------------------------------------1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Μη τεχνική περίληψη------------------------------------------------------------1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Μη τεχνική περίληψη------------------------------------------------------------1 2. Γενικά στοιχεία --------------------------------------------------------------------12 2.1 Εκπόνηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! ΕυρωπαϊκήΕνεργειακήΠολιτική Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός ΣύµβουλοςΕνέργειας, Περιβάλλοντος &Ανάπτυξης Υποψήφια Βουλευτής Ν, Α Θεσ/νίκης, 2007 1 Ενέργεια και Περιβάλλον : υο προκλήσεις Οι αλλαγές των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

1. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ

1. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ 1 Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΖΩΝΩΝ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΖΩΝΩΝ Η Ευρωπαϊκή στρατηγική για την διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών - Cyprus Energy Agency - 7 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο Για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα