Φυσικά αντιοξειδωτικά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φυσικά αντιοξειδωτικά"

Transcript

1 Φυσικά αντιοξειδωτικά ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΠΗΓΕΣ, ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΣΒΕΣΗΣ, ΡΥΘΜΙΣΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΥΤΟ, ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Τραντάς Μάνος, τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης 1 Το Ο 2 αν και απαραίτητο για την αύξηση και ανάπτυξη των αερόβιων οργανισμών αποτελεί παράλληλα τον ανεπιθύμητο συνεργάτη τους Σημαντικός λοιπόν παράγοντας της εξέλιξης των αερόβιων οργανισμών τα τελευταία 2,7 δισεκατομμύρια χρόνια είναι ο σχηματισμός αποδοτικού συστήματος απόσβεσης των παραπροϊόντων του αερόβιου μεταβολισμού Για να είμαστε πιο ακριβής ακόμα και σε βέλτιστες συνθήκες ανάπτυξης των φυτών υπάρχουν μεταβολικές διαδικασίες που παράγουν ενεργές μορφές οξυγόνου, π.χ. αλυσίδες μεταφοράς e - των χλωροπλαστών και των μιτοχονδρίων Τα ασταθή παράγωγα, που προκύπτουν από τη διαδοχική αναγωγή του οξυγόνου, είναι ιδιαίτερα δραστικά και αντιδρούν µη ειδικά µε σημαντικά για το κύτταρο βιομόρια, επιφέροντας σοβαρές βλάβες 1 of 52

2 ΕΠΙΔΡΑΣΗ Ο 2 ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Μέτρηση ξηρής ουσίας σε διαφορετικούς ιστούς σόγιας που αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με διαφορετικές συγκεντρώσεις οξυγόνου gr ξηρής ουσίας ανα φυτό 0 21 % οξυγόνου 2 Εδώ φαίνεται η επίδραση που έχει η συγκέντρωση του περιβάλλοντος Ο 2 στην ανάπτυξη φυτών σόγιας. Είναι γνωστό ότι συγκεντρώσεις Ο 2 μεγαλύτερες από αυτή του κανονικού αέρα είναι τοξικές στα φυτά (στα ζώα και στα αερόβια βακτήρια Ε.coli) Όπως φαίνεται όμως από την εικόνα ακόμα και στην συγκέντρωση του κανονικού αέρα (21%) παρατηρούνται, αν και μικρές, καταστρεπτικές επιδράσεις Όλοι οι φυτικοί ιστοί καταστρέφονται σε συγκεντρώσεις Ο 2 πάνω από τις κανονικές. 2 of 52

3 ΚΥΡΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (REACTIVE OXYGEN SPECIES Ή ROS) singlet oxygen superoxide perhydroxyl radical triplet oxygen (ground state) hydrogen peroxyde hydroxyl radical water water 3 Αυτά είναι τα κυριότερα ROS που παράγονται μέσα στα φυτικά κύτταρα. Το Η 2 Ο 2 και το 1 Ο 2 δεν είναι από μόνο του ελεύθερη ρίζα αλλά εμπίπτει στα ROS γιατί είναι αρκετά ενεργά και μπορούν να εμπλακούν σε αντιδράσεις παραγωγής ελεύθερων ριζών Το Ο 2 από την τριπλή κατάσταση που βρίσκεται μπορεί να ενεργοποιηθεί είτε με αναστροφή του spin ενός του ενός από τα δυο ασύζευκτα ηλεκτρόνια, προς την παραγωγή singlet oxygen είτε με διαδοχικές αναγωγές *Η πιθανή πορεία για το σχηματισμό καταστρεπτικών ειδών/μορφών από μια φωτοχημικά ενεργοποιημένη τριπλή κατάσταση (triplet state) είναι η μεταφορά της ενέργειας αυτής της τριπλής κατάστασης στο μοριακό οξυγόνο για το σχηματισμό 1 Ο 2. Ευαίσθητα στο 1 Ο 2 είναι τα πρωτεϊνικά αμινοξέα cysteine, methionine, tryptophan και histidine όπως επίσης και τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Τα τελευταία με την επίδραση 1 Ο 2 σχηματίζουν lipid hydroperoxides *Οι ΟΗ είναι εξαιρετικά ενεργές, τόσο πολύ μάλιστα που δεν είναι δυνατό να αποσβεστεί ηδράσητουςενζυμικά. Οι βλάβες αφορούν: περοξείδωση των λιπιδίων των μεμβρανών, Μεταλλάξεις του DNA αλλά και σπάσιμο αυτού, Απενεργοποίηση ενζύμων *Τα Ο 2- εμπλέκονται στις διαδικασίες σύνθεσης της λιγνίνης των κυτταρικών τοιχωμάτων με τις βλάβες να αφορούν περοξείδωση των λιπιδίων των μεμβρανών και καταστροφή χρωστικών *ΑπόμόνατουςταΗ 2 Ο 2 δεν είναι ιδιαίτερα ενεργά με τα περισσότερα βιολογικής σημασίας μόρια αλλά αποτελούν πρόδρομα για πιο ενεργής μορφής οξειδωτικών, όπως τα ΟΗ (αντίδραση Haber-Weiss). Μπορούν να απενεργοποιήσουν ένζυμα απευθείας. Σχηματισμός του μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση των κυτταρικών τοιχωμάτων με αύξηση της λιγνιτοποίησης και του cross-linking των πρωτεϊνών των κυτταρικών τοιχωμάτων. Η απελευθέρωσηη 2 Ο 2 μπορεί να επαγάγει την ρύθμιση προς τα πάνω ή προς τα κάτω έκφραση γονιδίων που επιβραδύνουν την είσοδο παθογόνων ή προστατεύουν τα φυτά από δικούς τους αντιμικροβιακούς παράγοντες. Το Η 2 Ο 2 παίζει κάποιο ρόλο στην έναρξη της αντίδρασης υπερευαισθησίας (HR). Σχετίζεται με την παραγωγή φυτοαλεξινών. Αποσβένονται ενζυμικά από τις καταλάσες και τις περοξειδάσες 3 of 52

4 ΚΥΡΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Μεταβολή ιδιοτήτων και λειτουργικότητας μεμβρανών Οξειδωτική καταστροφή πρωτεϊνών Οξειδωτικές μεταβολές στο DNA Διάσπαση χρωστικών Μείωση φωτοσυνθετικής και αναπνευστικής ικανότητας Γήρανση και νέκρωση Περοξείδωση των λιπαρών οξέων Οξείδωση πολυφαινολικών οξέων 4 Εδώ φαίνονται οι γενικές κατηγορίες βλαβών που προκύπτουν από την δυσλειτουργία των μηχανισμών διατήρησης των επιπέδων των ROS στα βέλτιστα επίπεδα Αμινοξέα που περιέχουν θείο και ομάδες θειόλης είναι τα περισσότερο ευαίσθητα σημεία των πεπτιδικών αλυσίδων. Από τις προσβολές αυτές μπορεί να δημιουργηθούν cross-linked μόρια Όσο αφορά τις μεταβολές του DNA είναι γνωστό ότι και το σάκχαρο και η αζωτούχα βάση είναι ευαίσθητα στην οξείδωση, προκαλώντας καταστροφή της βάσης, κατάτμηση των μονόκλωνων αλυσίδων και cross-linked μόρια με πρωτεΐνες 4 of 52

5 ΠΗΓΕΣ ROS /1 Αντίδραση Fenton: Fe 2+ + H 2 O 2 Fe 3+ + OH + OH - O 2- + Fe 3+ + O 2 + Fe 2+ Αναγωγή των Ο 2- προς Η 2 Ο 2 μέσω των υπεροξειδικών δισμουτασών (SODs) Αναγωγή του Η 2 Ο 2 με τη δράση είτε Καταλάσης είτε Περοξειδάσης 5 Παρουσία ιχνών σιδήρου, η αντίδραση του υπεροξειδίου και του υπεροξειδίου του υδρογόνου σχηματίζει την καταστρεπτική υδροξυλική ρίζα και αυτό είναι η αφετηρία της οξείδωσης οργανικών υποστρωμάτων. Το ρόλο του σιδήρου μπορούν να τον παίξουν και άλλα μέταλλα (π.χ. Cu + ) τα οποία ανακυκλώνονται από την οξειδωμένη στην ανηγμένη τους μορφή Οι περοξειδάσες εντοπίζονται σχεδόν σε όλα τα υποκυτταρικά οργανίδια Εκτός από τον κύριο ρόλο των περοξειδασών που είναι να ανάγουν το Η 2 Ο 2, μπορούν να καταλύσουν την αντίδραση σχηματισμού Ο - 2 μέσω της οξείδωσης NADH κάνοντας χρήση μικρών ποσοτήτων Η 2 Ο 2. Τα Ο - 2 που παράγονται ανάγονται στη συνέχεια σε Η 2 Ο 2 Η lipoxygenase καταλύει την αντίδραση hydroperoxidation των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων των μεμβρανών. Τα προϊόντα αυτής της αντίδρασης μπορούν να υποστούν αυτοκαταλυτική αποδόμηση (ή αυτοοξείδωση) προς την παραγωγή οργανικών ριζών ξεκινώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις περοξείδωσης των λιπιδίων 5 of 52

6 ΠΗΓΕΣ ROS /2 ROS παράγονται σαν παραπροϊόντα στις αλυσίδες μεταφοράς ηλεκτρονίων των χλωροπλαστών, μιτοχονδρίων και του ενδοπλασματικού δικτύου Περοξείδωση των λιπιδίων των λιπαρών οξέων των μεμβρανών PUFA-H + X PUFA + XH PUFA + O 2 PUFA-OO (όπου PUFA: πολυακόρεστα λιπαρά οξέα) 6 Η αναγωγή του Ο 2 στις αλυσίδες μεταφοράς e - της φωτοσύνθεσης και της αναπνοής συνοδεύεται πάντα από ενδιάμεσα ανηγμένα προϊόντα τα οποία είναι ROS Η αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων των μιτοχονδρίων με τους ενεργούς μηχανισμούς μεταφοράς ηλεκτρονίων θεωρείται ότι είναι ο πιο πιθανός ρυθμιστής των ενδοκυτταρικών επιπέδων των ROS. Τα παραγόμενα στα μιτοχόνδρια ROS ( Ο - 2 και Η 2 Ο 2 ) οφείλονται στις διαρροές ηλεκτρονίων από το σημείο της ubiquinone και του ενζυμικού συμπλόκου Ι Η περοξείδωση των λιπαρών οξέων μπορεί να γίνει μέσω της lipoxygenase που καταλύει την αντίδραση hydroperoxidation των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων των μεμβρανών. Τα προϊόντα αυτής της αντίδρασης μπορούν να υποστούν αυτοκαταλυτική αποδόμηση (ή αυτοοξείδωση) προς την παραγωγή οργανικών ριζών ξεκινώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις περοξείδωσης των λιπιδίων Επίσης OH και 1 O 2 μπορούν να αντιδράσουν με ομάδες μεθυλενίου των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (PUFA) σχηματίζοντας διένια, και ελεύθερες ρίζες πέροξυ-λιπιδίων. Τα τελευταία είναι πολύ ενεργά μόρια και μπορούν να προκαλέσουν την αλυσιδωτή περοξείδωση των PUFA 6 of 52

7 ΠΗΓΕΣ ROS /3 Φωταναπνοή β-οξείδωση λιπαρών οξέων στα μικροσώματα NAD(P)H οξειδάσες (έπειτα από προσβολή) Οξειδάση της ξανθίνης (αποδόμηση πουρινών) Οξειδάσες πολυαμινών Μια οξαλική οξειδάση καταλύει (στον αποπλάστη) τον σχηματισμό Η 2 Ο 2 και CO 2 απότοοξαλικό παρουσία Ο 2 Μέσω της οξειδωτικής δράσης της αμινικής οξειδάσης χρησιμοποιώντας σαν υπόστρωμα αμίνες, παράγοντας αλδεϋδη, ΝΗ 3 και Η 2 Ο 2 7 Η φωταναπνοή είναι το πιο εμφανές μονοπάτι οξυγόνωσης του χλωροπλάστη. Κατά την φωταναπνοή η Rubisco καταλύει την αντίδραση προσθήκης οξυγόνου στον άνθρακα-2 της RuBP (διφωσφορικής ριβουλόζης) σχηματίζοντας phosphoglycolate και phosphoglycerate. Αν και αυτή η διαδικασία δεν παράγει ενεργές μορφές οξυγόνου στο χλωροπλάστη, ο επακόλουθος μεταβολισμός του glycolate στα περοξεισώματα παράγει Στα μικροσώματα (περοξεισώματα) ηβ-οξείδωση συμβαίνει όχι για την παραγωγή ΑΤΡ αλλά για την παραγωγή Η 2 Ο 2 τα οποία όμως στη συνέχεια αποτοξινώνονται από τα ενζυμικά συστήματα των περοξεισωμάτων Η οξειδάση της ξανθίνης, οξειδάση του ουρικού και η NADH οξειδάση (που εντοπίζονται στα μικροσώματα) παράγουν Ο - 2 σαν αποτέλεσμα της οξείδωσης των υποστρωμάτων τους τα οποία όμως στη συνέχεια αποτοξινώνονται από τα ενζυμικά συστήματα των περοξεισωμάτων Τραυματισμοί, θερμική καταπόνηση και ξενοβιοτικές ουσίες επάγουν την ενεργοποίηση αντιδράσεων με την NAD(P)H οξειδάση με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούμε να πούμε ότι έχει δράση αισθητήρα βιολογικής, φυσικής ή χημικής καταπόνησης Οι οξειδάσες των πολυαμινών εμπλέκονται κι αυτές στην παραγωγή ενεργών μορφών οξυγόνου στα κυτταρικά τοιχώματα χρησιμοποιώντας διαμίνες ή πολυαμίνες για την αναγωγή μιας quinone που με αυτοοξείδωση θα σχηματίσει περοξείδια. 7 of 52

8 ΠΗΓΕΣ ROS /4 Υψηλή συγκέντρωση ατμοσφαιρικού οξυγόνου UV ακτινοβολία Βαρέα μέταλλα Ακραίες θερμοκρασίες Ξηρασία Ξενοβιοτικά (π.χ. ζιζανιοκτόνα) Υψηλή ένταση φωτός Ανοξία και υποξία Ατμοσφαιρικοί ρύποι (O 3, SO 2 ) Προσβολές από παθογόνα 8 Μέχρι τώρα είδαμε τους ενδογενείς παράγοντες που αυξάνουν την συγκέντρωση των ROS μέσα στο κύτταρο Υπάρχουν όμως και εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν τη συγκέντρωση των ROS μέσα στα φυτικά κύτταρα 8 of 52

9 ΠΗΓΕΣ ROS ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 9 9 of 52

10 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ (ΣΤΑ ΦΥΤΑ) Μηχανισμοί που έχει αναπτυχθεί από τους αερόβιους οργανισμούς για την απόσβεση ή εξουδετέρωση των ROS Α. Ενζυμικοί Β. Μη ενζυμικοί 10 Να σας θυμίσω ότι ο φυτικός οργανισμός βρίσκεται σε μια διαρκή προσπάθεια για να ελέγχει τα επίπεδα των ROS μέσα στα φυτικά κύτταρα. 10 of 52

11 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ (ΣΤΑ ΦΥΤΑ) Μηχανισμοί που έχει αναπτυχθεί από τους αερόβιους οργανισμούς για την απόσβεση ή εξουδετέρωση των ROS Α. Ενζυμικοί Β. Μη ενζυμικοί 11 Να σας θυμίσω ότι ο φυτικός οργανισμός βρίσκεται σε μια διαρκή προσπάθεια για να ελέγχει τα επίπεδα των ROS μέσα στα φυτικά κύτταρα. 11 of 52

12 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ ΕΝΖΥΜΑ /1 Υπεροξειδικές δισμουτάσες (Super Oxide Dismutases, SOD): απόσβεση O 2 - Καταλάσες (CATalases, CAT): απόσβεση Η 2 Ο 2 Περοξειδάση της γλουταθειόνης (GPX): απόσβεση Η 2 Ο of 52

13 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ ΕΝΖΥΜΑ /2 Αναγωγάση της γλουταθειόνης (GR) : απόσβεση H 2 O 2 Τρανσφεράση της γλουταθειόνης (GST) Ασκορβική περοξειδάση (APO): απόσβεση H 2 O 2 Μονοαφυδροασκορβική (MDHAR) και αφυδροασκορβική (DHAR) αναγωγάση: απόσβεση H 2 O 2 13 Όλααυτάταένζυμαθαταδούμεστησυνέχειαπιοπαραστατικά 13 of 52

14 ΥΠΕΡΟΞΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΣΜΟΥΤΑΣΕΣ O 2 + 2H + H 2 O 2 + O 2 Κωδικοποιούνται από πολυγονιδιακές οικογένειες Η διαφορική αυτή έκφραση των γονιδίων ελέγχεται από κανάλια μεταφοράς σήματος στα οποία εμπλέκονται Ca ++ όπως και προϊόντα οξειδωτικής καταπόνησης όπως από την περοξείδωση των λιπιδίων 14 Μια υπόθεση τονίζει ότι διαφορετικές καταστάσεις καταπονήσεων καταλήγουν σε διαφορετικής έκτασης οξειδωτικό stress στα διάφορα υποκυτταρικά οργανίδια, κάνοντας αναγκαία τη διαφορετική έκφραση SOD ισομορφών για την προστασία αυτών των οργανιδίων 14 of 52

15 ΚΑΤΑΛΑΣΕΣ 2Η 2 Ο 2 2Η 2 Ο + Ο 2 Αποσβένουν τα H 2 O 2 χωρίς να είναι απαραίτητο αναγωγικό υπόστρωμα of 52

16 ΠΕΡΟΞΕΙΔΑΣΕΣ Συνιστούν μια πολυγονιδιακή οικογένεια (τύπου Ι και τύπου III περοξειδάσες) Καταλύουν την αντίδραση αναγωγής του Η 2 Ο 2 Γενικά αντιδρούν με ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίων ενωμένες σε αρωματικούς δακτύλιους άρα μπορούν να εμπλακούν σε οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις όπου δότες e - είναι φαινολικές ενώσεις Διπλός ο ρόλος τους: παραγωγή και απόσβεση των ROS 16 Από την εμφάνισή τους στα πρώτα φυτά τα γονίδια του τύπου ΙΙΙ (class III) περοξειδάσες έχουν διπλασιαστεί πολλές φορές στη διάρκεια της εξέλιξης και τώρα συνιστούν μια multigene family Μοναδικός, μάλλον, σκοπός αυτής της εξέλιξης ήταν η προσαρμογή των ειδών στις συνθήκες του περιβάλλοντος με τα αυξημένα ποσοστά οξυγόνου 138 γονίδια περοξειδασών στο ρύζι και 73 στην αραβίδοπση συνιστούν τις multigene families Για την αναγωγή του H 2 O 2 οι περοξειδάσες παίρνουν e - από διάφορα μόρια δότες. Στα μόρια αυτά συγκαταλέγονται φαινολικές ενώσεις, πρόδρομα μόρια του μονοπατιού βιοσύνθεσης των λιγνινών, αυξίνες ή άλλοι δευτερογενείς μεταβολίτες Οι περοξειδάσες μπορούν να οξειδώσουν διάφορα υποστρώματα παρουσία Η 2 Ο 2 αλλά μπορούν να εμπλακούν και σε διαδικασίες παραγωγής ROS Επίσης εμφανίζεται να παίζει ρόλο και σε φυσιολογικές διαδικασίες του φυτού (βλάστηση, Cell wall cross-linking, γήρανση, κ.α.) 16 of 52

17 ΕΝΖΥΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΣΒΕΣΗΣ ΦΥΤΙΚΩΝ ROS 17 Διαφάνεια που δείχνει με απλούστερο τρόπο τους μηχανισμούς απόσβεσης των ROS στα φυτικά κύτταρα Η έρευνα μέχρι σήμερα έχει επικεντρωθεί στους μηχανισμούς στο κυτταρόπλασμα στα οργανίδια και στον αποπλάστη. Τι γίνεται όμως στον πυρήνα; Οι μηχανισμοί ρύθμισης της παραγωγής των ROS μέσα στον πυρήνα που το πιθανότερο είναι να ενεργοποιούν/απενεργοποιούν ρυθμιστικούς παράγοντες είναι λίγο πολύ άγνωστοι και άρα το συγκεκριμένο πεδίο είναι ένα από αυτά που θα προσελκύσει την έρευνα το προσεχές διάστημα 17 of 52

18 ANTIOXIDANTS ΥΠΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ Cu/Zn-SOD APX GPX GR MDHAR DHAR ASA κυτόσωμα Cu/Zn-SOD, Fe-SOD, ASC, APX, GR, DHAR, GPX, MDHAR, AOX χλωροπλάστης Μεταγραφικός έλεγχος πυρήνας CAT, SOD, APX(μεμβρ) Περοξισώματα Γλυοξυσώματα Mn-SOD CAT, APX MDHAR,DHAR, GR, AOX μιτοχόνδρια of 52

19 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Μηχανισμοί που έχουν αναπτυχθεί από τους αερόβιους οργανισμούς για την απόσβεση ή εξουδετέρωση των ROS Α. Ενζυμικοί Β. Μη ενζυμικοί (φυσικά αντιοξειδωτικά) 19 Να σας θυμίσω ότι ο φυτικός οργανισμός βρίσκεται σε μια διαρκή προσπάθεια για να ελέγχει τα επίπεδα των ROS μέσα στα φυτικά κύτταρα. 19 of 52

20 ΜΗ ΕΝΖΥΜΙΚΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Ανηγμένη γλουταθειόνη (GSH) Ασκορβικό οξύ (Βιταμίνη C) α-τοκοφερόλη (βιταμίνη Ε) Καροτενοειδή Φαινολικές ενώσεις Πολυαμίνες Αλκαλοειδή 20 Η γενικότερη κατηγορία των (πολύ)φαινολικών ενώσεων περιέχει τις εξής κατηγορίες ενώσεων: φαινολικά οξέα, φλαβονοειδή, ισοφλαβονοειδή, ταννίνες και λιγνάνες 20 of 52

21 GSH /1 Η γλουταθειόνη είναι ένα τριπεπτίδιο με μια ομάδα θειόλης η οποία βρίσκεται σε πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σε πολλά κύτταρα. Αντιδρά με πολλά οξειδωτικά όπως το Η 2 Ο 2 γιαναμετατραπείστην οξειδωμένη της μορφή, την GSSG που είναι ένα δισουλφίδιο. H GSH επίσης αντιδρά, χωρίς ένζυμα, με πολλά άλλα, δυνητικά καταστρεπτικά ενδοκυτταρικά οξειδωτικά όπως 1 Ο 2, Ο 2- και ΟΗ of 52

22 GSH /2 Μεταβολισμός Ρύθμιση πρόσληψης θείου από τις ρίζες Πρόδρομη ένωση των φυτοχελατινών, ουσιών που ελέγχουν τη συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στα κύτταρα Είναι ισχυρά αναγωγική ένωση Αναμιγνύεται στον οξειδοαναγωγικό έλεγχο των κυτταροδιαιρέσεων Άμυνα Χρησιμοποιείται από τις GSH S- μεταφοράσες στην αποτοξίνωση από τα ξενοβιοτικά (π.χ. ζιζανιοκτόνα) Ενεργοποιεί την μεταγραφή συγκεκριμένων γονιδίων άμυνας Παίζει ρόλο στην αναγέννηση του ασκορβικού οξέως στον κύκλο γλουταθειόνης-ασκορβικού) Δρα σαν ένα δισουλφιδικό αναγωγικό για να προστατέψει τις ομάδες θειόλης των ενζύμων of 52

23 ASC /1 Αντιδρά κατευθείαν με ΟΗ, Ο 2-, και 1 Ο 2 Διατηρεί την ενεργότητα των ενζύμων που περιέχουν μέταλλα μεταπτώσεως Ανάγει την οξειδωμένη μορφή της α- τοκοφερόλης ενός άλλου πολύ σημαντικού αντιοξειδωτικού Εμπλέκεται στην επιμήκυνση της ρίζας και στην επέκταση των κυτταρικών τοιχωμάτων of 52

24 ASC /2 Ρυθμίζει τον κυτταρικό κύκλο Φωτοπροστασία και ρύθμιση της φωτοσύνθεσης Συμμετέχει στον κύκλο γλουταθειόνηςασκορβικού Παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην απόσβεση ROS που προκαλούνται από ατμοσφαιρικούς ρυπαντές Επηρεάζει την αντιγραφή του DNA Ηρίζεςtocopheryl που παράγονται από την δράση της α-τοκοφερόλης ανάγονται από το ασκορβικό of 52

25 ASC - ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΚΟΡΒΙΚΟΥ 25 Το ασκορβικό οξύ συντίθεται από την D-glucose. Σαν αντιοξειδωτικό που είναι αντιδρά με τα υπεροξείδια, τα υπεροξείδια του υδρογόνου ή τις ρίζες από την οξείδωση της α-tocopherol προς την παραγωγή monodehydroascorbic acid και/ή dehydroascorbic acid. Οι ανηγμένες μορφές ανακυκλώνονται με είτε με τη δράση των ενζύμων monodehydroascorbate reductase και dehydroascorbate reductase χρησιμοποιώντγας NAD(P)H και γλουταθειόνη αντίστοιχα 25 of 52

26 ΚΥΚΛΟΣ HALLIWELL - ASADA 26 Ο οξειδοαναγωγικός κύκλος του ασκορβικού στο χλωροπλάστη που συχνά αναφέρεται σαν κύκλος Halliwell-Asada 26 of 52

27 α-τοκοφερολη /1 Είναι η πιο δραστική ανάμεσα στην ομάδα των τοκοφερολών (α-τοκοφερόλη, β- τοκοφερόλη, γ-τοκοφερόλη, δ- τοκοφερόλη Κάθε μόριο τοκοφερόλης έχει την δυνατότητα να απενεργοποιεί 2 ρίζες υπεροξειδίου of 52

28 α-τοκοφερολη /2 Αποσβένει επίσης τα χλωροπλαστικά 1 Ο 2 και εμφανίζεται να αντιδρά με Ο 2 - Οι ρίζες τοκοφερυλίου που παράγονται από την δράση της α-τοκοφερόλης ανάγονται από το ασκορβικό οξύ Αναστέλλει την αυτοκαταλυτική περοξείδωση των λιπιδίων των μεμβρανών of 52

29 ΚΑΡΟΤΕΝΟΕΙΔΗ Εμπλέκονται στην απόσβεση της επιπλέον ενέργειας της διεγερμένης χλωροφύλλης Αποσβένουν πολύ αποδοτικά τα 1 O 2 προστατεύοντας τα λιπίδια των μεμβρανών από περοξείδωση β-καροτένιο of 52

30 ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ 1 Τα φλαβονοειδή έχουν πολλούς και σημαντικούς ρόλους στην αύξηση και ανάπτυξη των φυτών Τα επίπεδα πρόσληψης από την τροφή είναι mg/μέρα A O 1 2 C 3 2' 1' 3' B 6' 4' 5' Τακύριασημείαπουδίνουνστα φλαβονοειδή την αυξημένη ικανότητα απόσβεσης των ROS είναι τα ΕΞΗΣ: 5 4 Βασική δομή φλαβονοειδών Μονοπάτι βιοσύνθεσης 30 Η βασική φλαβονοειδής δομή αποτελείται από πυρήνα flavan αποτελούμενο από 15 άτομα C κατανεμημένα σε 3 δακτυλίους (C6-C3-C3) τους A,B και C Οι διάφορες κατηγορίες των φλαβονοειδών διαφέρουν στο βαθμό οξείδωσης και το βαθμό υποκατάστασης του δακτυλίου C. Μέσα στην κάθε κατηγορία οι ενώσεις διαφέρουν στο βαθμό υποκατάστασης των δακτυλίων A και B Μερικές κατηγορίες φλαβονοειδών είναι οι: flavones, flavanones, isoflavones, flavonols, flavanonols, flavan-3-ols, anthocyanidins, biflavones, chalcones, aurones και coumarins. Μερικοί από τους ρόλους που επιτελούν οι φλαβονοειδής ενώσεις είναι η προσέλκυση εντόμων λόγω των διάφορων έντονων χρωματισμών που προσδίδουν στους φυτικούς ιστούς (flavones, flavonols και anthocyanidins), η αποτροπή του τραυματισμού τους από έντομα εξαιτίας των μη επιθυμητών για τα έντομα ιδιοτήτων τους. Επίσης μπορούν να επηρεάσουν θετικά τις φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης ή μπορούν να δράσουν σαν ρυθμιστές των καναλιών Fe κατά την φωσφορυλίωση. Και φυσικά (αυτό μας ενδιαφέρει εμάς) μπορούν να εμπλακούν σε διαδικασίες απόσβεσης τόσο των ROS που παράγονται κατά τις αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης όσο και αυτών που παράγονται λόγω του υπεριώδους φάσματος της ηλιακής ακτινοβολίας 30 of 52

31 ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ 2 Αναστέλλουν ένζυμα παραγωγής ROS όπως: οξειδάση της ξανθίνης, λιποξυγενάση, μικροσωμικής μονοξυγενάσης, S-μεταφοράσης της γλουταθειόνης, NADH oxidase Μερικά φλαβονοειδή σχηματίζουν χηλικές ενώσεις με μέταλλα που εμπλέκονται σε διαδικασίες παραγωγής OH (αντιδράσεις Fenton, Haber- Weiss) 31 Οι αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί στους οποίους εμπλέκονται τα φλαβονοειδή μπορεί να είναι: α) η αποτροπή του σχηματισμού ROS είτε με αναστολή των ενζύμων ή των προς χηλοποίηση στοιχείων (chelating trace elements) που εμπλέκονται στην παραγωγή των ROS, β) η απευθείας απόσβεση των παραγόμενων ROS και γ) η επαγωγή των μηχανισμών άμυνας ενάντια στα ROS Εν μερη η δράση τους οφείλεται στην ικανότητά τους να δίνουν 1 άτομο Η στο peroxy radical που προέρχεται από την αυτοοξείδωση των λιπαρών οξέων 31 of 52

32 ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ 3 Τα φλαβονοειδή (Fl-OH) είναι σε θέση να ανάγουν ισχυρά οξειδωτικές ελεύθερες ρίζες όπως τα υπεροξείδια, τα περοξείδια, τα αλκοξύλια και τα υδροξύλια Fl-OH + R Fl-O + RH, όπου R ελεύθερη ρίζα ΗρίζαFl-O μπορεί να αντιδράσει με άλλη μια ελεύθερη ρίζα δίνοντας μια σταθερή δομή quinone (Παρόλα αυτά οι ρίζες αροξυλίου μπορούν να αντιδράσουν με το O 2 και να δώσουν Ο 2 - ) 32 Η ολική ικανότητα των φλαβονοειδών να δρουν σαν αντιοξειδωτικά δεν εξαρτάται μόνο από το αναγωγικό τους δυναμικό αλλά και από τις πιθανόν «παρααντιδράσεις» των ενδιάμεσα παραγόμενων ριζών Fl-O 32 of 52

33 ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ 4 Βοηθούν στην διατήρηση της ενεργότητας του ASC Δρουν σαν φωτο-φίλτρα προστατεύοντας τους χλωροπλάστες και άλλα οργανίδια από την UV ακτινοβολία Φλαβονοειδή όπως η quercetin αυξάνουν την έκφραση ενζύμων για τη σύνθεση της γλουταθειόνης (Moskaug et al. 2004) Ορισμένα φλαβονοειδή έχουν συσχετιστεί με ιδιαίτερα ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες (Sasaki et al. 2002) 33 Φαίνεται ότι τα φλαβονοειδή (π.χ. quercetin) έχουν ιδιαίτερη διατροφική αξία λόγω των αντιοξειδωτικών τους ιδιοτήτων Η λήψη αυτών μπορεί να είναι ευεργετική σε κύτταρα που βρίσκονται σε οξειδωτικό stress (Sasaki et al. 2002) 33 of 52

34 ΡΥΘΜΙΣΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΥΤΟ Δράση φυσικών αντιοξειδωτικών 34 Μέχρι πριν λίγο καιρό πιστεύαμε ότι τα ROS υπάρχουν μόνο για να δημιουργούν πρόβλημα στα φυτικά κύτταρα. Σήμερα όμως αυτή η θεώρηση έχει αλλάξει και τα κύτταρα έχουν προσαρμοστεί ώστε να τα χρησιμοποιούν προς όφελός τους Παρουσίαση με σχηματικό τρόπο του μοντέλου λειτουργίας των ROS Διαφορετικά σήματα (π.χ. αναγνώριση παθογόνου, αντίληψη καταπόνησης) έχουν σαν αποτέλεσμα την αυξημένη παραγωγή ROS στα κύτταρα Η αντίληψη των ROS γίνεται από διαφορετικούς αισθητήρες και ενεργοποιούν διάφορες αντιδράσεις (π.χ. άμυνα κατά παθογόνων) Η ένταση, η διάρκεια και η χωροθέτηση των ROS καθορίζεται από ένα συνεχή διαπληκτισμό ανάμεσα στους μηχανισμούς παραγωγής και απόσβεσης των ROS 34 of 52

35 ROS ΚΑΙ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΔΙΑΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Γενικό σχήμα των μονοπατιών μεταγωγής σήματος μέσω της δράσης των ROS Τα ROS μπορούν να γίνουν αντιληπτά μέσω 3 μηχανισμών: α) μέσω υποδοχέων ROS, μέσω ευαίσθητων παραγόντων μεταγραφής και γ) μέσω της δράσης κάποιων φωσφατασών 1) Η αντίληψη των ROS από τους υποδοχής έχει σαν αποτέλεσμα στην ενεργοποίηση σημάτων Ca ++ όπως και στην ενεργοποίηση φωσφολιπασών (PLC/PLD) οι οποίες ενεργοποιούν την πρωτεϊνική κινάση OXI1. Ca ++ και OXI1 ενεργοποιούν μονοπάτι μεταφοράς σήματος μέσω MAP κινασών (MAPK3/6) με τελικό στόχο την ενεργοποίηση μεταγραφικών παραγόντων που ρυθμίζουν τα γονίδια που εμπλέκονται στην παραγωγή και στην απόσβεση των ROS 2) H απευθείας ενεργοποίηση η αναστολή μεταγραφικών παραγόντων μπορεί να ενεργοποιήσει ΟΧΙ1 και MAP κινάσες που με τη σειρά τους εμπλέκονται στις διαδικασίες ελέγχου των γονιδίων παραγωγής και απόσβεσης των ROS 3) Η αναστολή της δράσης φωσφατασών ενεργοποιεί το μονοπάτι ενεργοποίησης των μεταγραφικών παραγόντων Με κόκκινο χρώμα διακρίνεται ο κύκλος επαγωγής της σύνθεσης ROS ενώ με πράσινο χρώμα διακρίνεται ο κύκλος απόσβεσης των ROS 35 of 52

36 «ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΑΦΘΟΝΙΑ (REDUNDANCY)» ΚΑΙ ΕΥΕΛΙΞΙΑ (FLEXIBILITY) ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΕΣ DNA 36 Τα ROS, όπως είπαμε, μπορούν να παραχθούν από μερικές ενζυμικές διεργασίες. Τα ROS όπως ειπώθηκε δεν επιτελούν μόνο καταστροφικό ρόλο εντός κυττάρου αλλά εμπλέκονται και σε διαδικασίες αύξησης και ανάπτυξης (κυτταρικός κύκλος, PCD, cross-linking πρωτεϊνών σε κυτταρικά τοιχώματα, μηχανισμοί μεταγωγής σήματος κ.α.) Είναι ξεκάθαρο ότι τα σταθερά επίπεδα των ROS στα κύτταρα είναι απαραίτητο να ρυθμίζονται αυστηρά και αυτό δεν είναι δυνατό να γίνεται με τον έλεγχο μερικών μόνο γονιδίων Από εργασίες που έγιναν με μικροσυστοιχίες DNA (DNA microarrays) βρέθηκε ότιστηνρύθμισητωνεπιπέδωντωνros εμπλέκονται τουλάχιστον 152 γονίδια. Αυτό το δίκτυο των γονιδίων συμπεριλαμβάνει γονίδια που εμπλέκονται τόσο σε διαδικασίες παραγωγής όσο και σε διαδικασίες απόσβεσης των ROS 36 of 52

37 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΣΒΕΣΗΣ ROS ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ /2 37 Διαφάνεια που δείχνει με απλούστερο τρόπο τους μηχανισμούς απόσβεσης των ROS στα φυτικά κύτταρα Η έρευνα μέχρι σήμερα έχει επικεντρωθεί στους μηχανισμούς στο κυτταρόπλασμα στα οργανίδια και στον αποπλάστη. Τι γίνεται όμως στον πυρήνα; Οι μηχανισμοί ρύθμισης της παραγωγής των ROS μέσα στον πυρήνα που το πιθανότερο είναι να ενεργοποιούν/απενεργοποιούν ρυθμιστικούς παράγοντες είναι λίγο πολύ άγνωστοι και άρα το συγκεκριμένο πεδίο είναι ένα από αυτά που θα προσελκύσει την έρευνα το προσεχές διάστημα 37 of 52

38 ΤΕΛΟΣ 38 Διπλός ο ρόλος των ROS μέσα στα κύτταρα 38 of 52

39 ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ROS ChlChl* O 2 1 O 2 stroma, H 2 O 2 O 2-, H 2 O 2 39 Σχηματική αναπαράσταση του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρονίων στη μεμβράνη των θυλακοειδών που δείχνει τα τρία πιθανά σημεία παραγωγής ενεργοποιημένου οξυγόνου Α) singlet οξυγόνα μπορούν να παραχθούν από χλωροφύλλες του συμπλόκου συλλογής φωτονίων (Light Harvesting Complex) που βρίσκονται στην 3πλή ενεργειακή κατάσταση Β) υπεροξείδια και υπεροξείδια του υδρογόνου μπορούν να «ξεφύγουν» από το φωτοσύστημα ΙΙ (PS II) Γ) Οξυγόνο που βρίσκεται στην τριπλή ενεργειακή κατάσταση μπορεί να αναχθεί προς υπεροξείδιο από την φερεδοξίνη του φωτοσυστήματος Ι (PS I) Επίσης ενργοποιημένες μορφές οξυγόνου παράγονται κατά τον μεταβολισμό του glycolate στα περοξισώματα 39 of 52

40 ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΩΝ ΤΗΣ ΜΙΤΟΧΟΝΔΡΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΜΕ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ Ο 2-40 Σχηματική αναπαράσταση του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρονίων στη μεμβράνη των μιτοχονδρίων που δείχνει το σημείο παραγωγής υπεροξειδίου από την ανηγμένη ubiquinone 40 of 52

41 ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΟΥ ΚΥΤΟΧΡΩΜΑΤΟΣ Ρ450 ΤΟΥ ΛΕΙΟΥ ΕΝΔΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ 41 Σχηματική αναπαράσταση του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρονίων δια μέσου του κυτοχρώματος P450 του ενδοπλασματικού δικτύου που δείχνει το σημείο σύνθεσης του υπεροξειδίου 41 of 52

42 ΔΡΑΣΗ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΩΝ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 42 Στη διαφάνεια αυτή φαίνεται η αντιοξειδωτική δράση φλαβονοειδών ουσιών σε κύτταρα PC12 ποντικιού. Σκοπός της εργασίας αυτής ήταν να βρεθούν οι ιδιότητες των ουσιών αυτών σε σχέση με την κυτοτοξικότητα του linoleic acid hydroperoxide (LOOH) ουσίας που εμπλέκεται στο σχηματισμό των μεμβρανών των τόσο των ζωικών όσο και των φυτικών κυττάρων 42 of 52

43 ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Σημεία των λιπιδίων ευαίσθητα στις προσβολές από ελεύθερες ρίζες of 52

44 ΦΩΤΑΝΑΠΝΟΗ χλωροπλάστης γλυοξυσωμάτιο μιτοχόνδριο of 52

45 ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΩΝ resveratrol 3malonyl-CoA RS L-phenylalanine PAL trans-cinnamate C4H p-coumarate 4CL 4-coumaroyl-CoA CHS chalcone CHI naringenin IFS genistein F3H dihydrokaempferol PAL: phenylalanineammonia lyase C4H: cinnamate-4-hydroxylase 4CL: 4-coumaroyl:CoA ligase RS: resveratrol synthase CHS: chalcone synthase CHI: chalcone isomerase IFS: isoflavone synthase F3H: flavanone-3-hydroxylase F3 H: flavonoid-3-hydroxylase FLS: flavonol synthase F3 H dihydroquercetin FLS quercetin of 52

46 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΩΝ Όπου R ελεύθερη ρίζα Άροξυλ- ρίζα Ομάδα κατεχόλης Σχηματισμός χηλικών ενώσεων Αποτοξίνωση ελεύθερων ριζών of 52

47 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΩΝ HO 7 6 Η παρουσία του δακτυλίου Β στη θέση 3 (αντί της θέσης 2) όπως συμβαίνει στις ισοφλαβόνες όπως επίσης και η παρουσία υδροξυλομάδων στις θέσεις 5,7 αυξάνει την αντιοξειδωτική δράση. 8 Α O C 5 4 OH ' 1' 1 3' B 6' OH OH Η παρουσία υδροξυλομάδας αυξάνει την αντιοξειδωτική δράση. Γλυκοζυλίωση στο σημείο αυτό προκαλεί μείωση της αντιοξειδωτικής ικανότητας Ηπαρουσίατηςκατεχολομάδας (3,4 -dihydroxybenzene) αυξάνει την αντιοξειδωτική δράση 4' 5' OH OH Η παρουσία υδροξυλομάδας επαυξάνει την αντιοξειδωτική δράσηλόγωτηςπαρουσίαςτης ομάδας της κατεχόλης of 52

48 ΠΗΓΕΣ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΩΝ of 52

49 ΕΠΑΓΩΓΗ ΑΜΥΝΑΣ ΣΕ ΠΑΘΟΓΟΝΑ /1 Μερικοί ρόλοι των ROS κατά την προσβολή: Ενεργοποιούν γονίδια άμυνας Δρουν σαν παράγοντες επαγωγής cross-linking πρωτεϊνών με τα κυτταρικά τοιχώματα για τον περιορισμό της προσβολής από παθογόνα Εμπλέκονται στην επαγωγή της HR, στον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο, στην παραγωγή του SA και στην διασυστηματική ανθεκτικότητα 49 Κατά την προσβολή από παθογόνα επάγεται η σύνθεση ROS μέσω της NADPH οξειδάσης Το παραγόμενο H 2 O 2 διαχέεται στα κύτταρα και μαζί με σαλικυλικό οξύ (SA) και το οξείδιο του αζώτου (NO) ενεργοποιεί μηχανισμούς άμυνας, όπως το PCD. Η ενεργότητα των APX και CAT καταστέλλεται από το SA και το NO. Έτσι το φυτό από την μια υπερπαράγει ROS και από την άλλη καταστέλλεται ο μηχανισμός απόσβεσης αυτών. Αυτό προκαλεί τη συσσώρευση των ROS και την ενεργοποίηση του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου 49 of 52

50 ΕΠΑΓΩΓΗ ΑΜΥΝΑΣ ΣΕ ΠΑΘΟΓΟΝΑ /2 Τα ROS δεν θεωρούνται πια σαν τοξικά υποπροϊόντα του αερόβιου μεταβολισμού. Τελευταία είναι εμφανές ότι τα φυτά παράγουν ROS σαν μόρια σηματοδότησης για να ελέγξουν διαδικασίες όπως ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος και για να αντιδράσουν σε αβιοτικές και βιοτικές καταπονήσεις Τα φυτά έχουν αναπτύξει μηχανισμούς ελέγχου και ρύθμισης των επιπέδων των ROS από τη μια για να ελέγχουν το επίπεδο της καταπόνησης μέσα στο κύτταρο και από την άλλη για να μην υπάρξουν υψηλά επίπεδα που αποτελούν αιτία θανάτου για αυτά Άρα πρέπει να υπάρχει αλληλεπίδραση μηχανισμών παραγωγής και μηχανισμών απόσβεσης των ROS Παράλληλα με αυτούς τους μηχανισμούς υπάρχουν και οι μηχανισμοί αποφυγής της παραγωγής των ROS όπως η συστροφή φύλλων, η ανακατανομή του φωτοσυνθετικού μηχανισμού και των κεραιών συλλογής φωτονίων κ.α of 52

Η δράση των φυσικών αντιοξειδωτικών ως φαινόμενο αυτοπροστασίας των φυτών

Η δράση των φυσικών αντιοξειδωτικών ως φαινόμενο αυτοπροστασίας των φυτών Η δράση των φυσικών αντιοξειδωτικών ως φαινόμενο αυτοπροστασίας των φυτών Παρουσίαση Σαρρής Φ. Παναγιώτης 1 of 45 http://www.agrool.gr Η δράση των φυσικών αντιοξειδωτικών ως φαινόμενο αυτοπροστασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 9 η Οι ενεργές μορφές οξυγόνου στα φυτά

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 9 η Οι ενεργές μορφές οξυγόνου στα φυτά Θρέψη Φυτών Ενότητα 9 η Οι ενεργές μορφές οξυγόνου στα φυτά Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Στόχοι ενότητας 1. Ποιες είναι οι ενεργές μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτική καταπόνηση

Οξειδωτική καταπόνηση Οξειδωτική καταπόνηση Δημιουργία ενεργών μορφών οξυγόνου Ο ρόλος του μοριακού οξυγόνου ως τελικού αποδέκτη των ηλεκτρονίων στην αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων της αναπνευστικής λειτουργίας των αερόβιων

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Τζιαμούρτας Ζ. Αθανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης, ΠΘ Ερευνητής, Ινστιτούτο Σωματικής Απόδοσης και Αποκατάστασης Οξειδωτικό στρες Γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση hv χημική ενέργεια 1. Φωτεινές αντιδράσεις Διέγερση χλωροφύλλης Αλυσίδα μεταφοράς e - (Σχήμα Ζ της φωτοσύνθεσης)

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες γίνεται δυνατή μια αντίδραση που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσε να συμβεί. Τι είναι και γιατί χρειάζεται το NADPH

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θερινό εξάμηνο 2015 Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. 9η Διάλεξη: «Άσκηση και ελεύθερες ρίζες»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. 9η Διάλεξη: «Άσκηση και ελεύθερες ρίζες» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Ορεστιάδα 2017 Απαραίτητο θεωρείται ένα στοιχείο όταν: 1. Η έλλειψη του εµποδίζει την ολοκλήρωση του φυτικού

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Cu. Στοιχείο µετάπτωσης, µέταλλο. Στο κυτταρικό περιβάλλον βρίσκεται σε δύο µορφές οξείδωσης. Cu + ανηγµένος χαλκός. Cu 2+ οξειδωµένος χαλκός

Χαλκός Cu. Στοιχείο µετάπτωσης, µέταλλο. Στο κυτταρικό περιβάλλον βρίσκεται σε δύο µορφές οξείδωσης. Cu + ανηγµένος χαλκός. Cu 2+ οξειδωµένος χαλκός Χαλκός Cu Στοιχείο µετάπτωσης, µέταλλο Στο κυτταρικό περιβάλλον βρίσκεται σε δύο µορφές οξείδωσης Cu + ανηγµένος χαλκός Cu 2+ οξειδωµένος χαλκός Είναι µαλακό οξύ προτιµά να προσαρτάται σε µαλακούς υποκαταστάτες

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων Παναγιωτίδης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του 1)ελεύθερο Pi (inorganic phosphate) 2)προσαρτηµένο ως φωσφορική οµάδα πάνω σε κάποιο µόριο το συµβολίζουµε ως

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016)

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων Τα κύρια σημεία των διαλέξεων 24 & 25 Αποικοδόμηση & οξείδωση μακρομορίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr EΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ελευθέρωση της ενέργειας, σελ. 155-168 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία Καταπονήσεων των Φυτών

Φυσιολογία Καταπονήσεων των Φυτών Φυσιολογία Καταπονήσεων των Φυτών Ενότητα 8: Οξειδωτική Καταπόνηση, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Διδάσκοντες: Γεώργιος Καραμπουρνιώτης Γεώργιος Λιακόπουλος Μαθησιακοί Στόχοι Παραγωγή και κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; Είναι η διαδικασία κατά την οποία παράγεται ATP (στο χλωροπλάστη), με δέσμευση φωτεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Θερινό εξάμηνο 2015 Φωτοσύνθεση Η δέσμευση ηλιακής ενέργειας από τα φυτά, η μετατροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο καταβολισμός περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-CoA Αναπνευστική Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταβολισμός του κυττάρου ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ Α. Εξώθερμη αντίδραση = απελευθέρωση ενέργειας Β. Ενδόθερμη αντίδραση = πρόσληψη ενέργειας 3ο λύκ. Ηλιούπολης επιμέλεια: Αργύρης Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Επιτομή ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ ΥΠΕΡΙΩΔΕΙΣ ΕΝΤΑΣΗ ΦΩΤΟΣ ΑΚΡΑΙΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΟΖΟΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΕΡΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Η 2 Ο 2 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)!

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! Τα*κύρια*σημεία*των*διαλέξεων*17*&*18 Αποικοδόμηση!&οξείδωση!μακρομορίων,!βιολογικές!οξειδώσεις!&παραγωγή!

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ. ΕΡΓΑΣΙΑ Εξεταζόμενο Μάθημα : Bιολογία Κεφάλαιο 3 : Μεταβολισμός Mαθήτρια : Αγνή Τ. Υπεύθυνος Καθηγητής : Πιτσιλαδής Τμήμα : Β3 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Το σύνολο των χημικών αντριδράσεων που λαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΙΚΟΥ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΕΜΦΥΛΩΝ ΣΕ ΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ ΣΕ ΜΥΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΑΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΡΟΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δομή του Γονιδιώματος και Γονιδιακή Έκφραση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ημιαυτόνομα Οργανίδια που Διαιρούνται Ανεξάρτητα από τη Διαίρεση του Πυρήνα

Περιεχόμενα. Δομή του Γονιδιώματος και Γονιδιακή Έκφραση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ημιαυτόνομα Οργανίδια που Διαιρούνται Ανεξάρτητα από τη Διαίρεση του Πυρήνα Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Φυτικά Κύτταρα Η Ζωή των Φυτών: Γενικές Αρχές Επισκόπηση της Δομής των Φυτών Φυτικά Κυτταρικά Οργανίδια Το Ενδομεμβρανώδες Σύστημα Οργανίδια που Προέρχονται από το Ενδομεμβρανώδες

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 11 η Χαλκός. Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 11 η Χαλκός. Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Θρέψη Φυτών Ενότητα 11 η Χαλκός Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Στόχοι ενότητας 1. Περιγραφή της φυσιολογίας του χαλκού μέσα στο φυτό. Λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1. (α). Ποια είναι τα τελικά προϊόντα της φωτεινής φάσης της φωτοσύνθεσης; (β). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (γ) Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ Ορίζεται κάθε άσκηση δύναμης σε ιστούς, όργανα ή στο σώμα ενός φυτού, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή δεν προκαλεί καταστροφή των δομών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή Φυσιολογία Φυτών Φυσιολογία Φυτών Πως λειτουργεί ένα ακίνητος οργανισμός? Πως αντιμετωπίζει βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες καταπόνησης? Πως σχετίζεται η ακινησία με το γεγονός ότι η τροφή των φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ

ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ Τα αγγειόσπερμα, σε αντίθεση με τα γυμνόσπερμα αλλά και τα φύκη, αναπτύσσουν φωτοσυνθετικό μηχανισμό και κατ'επέκταση και ενεργό χλωροπλάστη μόνο κατά την έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοαναπνοή-παράγοντες που την επηρεάζουν

Φωτοαναπνοή-παράγοντες που την επηρεάζουν Φωτοαναπνοή-παράγοντες που την επηρεάζουν διαλυτότητα CO 2 ικανότητα καρβοξυλίωσης Rubisco Φωτοαναπνοή- κύκλος C2 Εναλλακτικές στρατηγικές περιορισμού της φωτοαναπνοής αύξηση [CO 2 ] στο μικροπεριβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την απαραίτητα ενέργεια που τους χρειάζεται διασπώντας θρεπτικές ουσίες οι οποίες εμπεριέχονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ Η φωτοσύνθεση είναι συνδυαστικό αποτέλεσμα επιμέρους διαδικασιών. Οι κυριότερες από αυτές είναι: Η φωτονιακή απορρόφηση από τις φωτοσυνθετικές χρωστικές και η

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗ ΦΩΣΦΟΡΥΛΙΩΣΗ Ι Η ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ

ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗ ΦΩΣΦΟΡΥΛΙΩΣΗ Ι Η ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗ ΦΩΣΦΟΡΥΛΙΩΣΗ Ι Η ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ Σύνοψη: Οξειδωτική Φωσφορυλίωση Σύνοψη: Αναπνευστική αλυσίδα (μεταφοράς ηλεκτρονίων) Οξειδωτική φωσφορυλίωση Τι είναι; Οξειδωτική φωσφορυλίωση Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Βιοχημεία: είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη των οργανικών ενώσεων που συναντώνται στον οργανισμό, καθώς και με τον μεταβολισμό τους. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ 108 στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-oA Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική φωσφορυλίωση

Διαβάστε περισσότερα

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Κατιόν µαγνησίουmg 2+ εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Επίπεδο Μg για κανονική αύξηση 0,15 0,35% ή60 140 µmol Mg gξμ -1 ΤοMgκινείταιστοΞΑΣκαιστοΗΑΣ HΑΣ100

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παράδειγμα: η αναγωγή του αζώτου σε αμμωνία Ν 2 + 3Η

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Φωτοσύνθεση Οι διαδικασίες που οδηγούν στην αφομοίωση του CO 2 και τη μετατροπή του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Ι. Μετατροπή της ηλιακής ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

φωτοχημική απόσβεση qp φωτοχημική απόσβεση NPQ

φωτοχημική απόσβεση qp φωτοχημική απόσβεση NPQ Η σημασία της φωτοσύνθεσης στη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη ως ο μοναδικός ενδιάμεσος στη βιοχημική αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας στην βιόσφαιρα είναι γνωστός εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Οι εξελίξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ροή της βιολογικής ενέργειας και ρόλος των ενζύµων» Ορεστιάδα 2015 Ροή της βιολογικής ενέργειας Ποσό της ηλιακής ενέργειας που

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην φωτοσύνθεση

Εισαγωγή στην φωτοσύνθεση Εισαγωγή στην φωτοσύνθεση Συστήματα δέσμευσης άνθρακα και φωτοαναπνοή Tom Donald H φωτοσύνθεση είναι βασική «είσοδος» άνθρακα στο μεταβολισμό. Οι φωσφορικές τριόζες συνδέουν την φωτοσύνθεση με τον κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΙΓΟΠΡΟΒΕΙΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ IN VITRO KAI ΣΤΗΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΣΕΙΡΑ C2C12

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΙΓΟΠΡΟΒΕΙΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ IN VITRO KAI ΣΤΗΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΣΕΙΡΑ C2C12 Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΙΓΟΠΡΟΒΕΙΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ IN VITRO KAI ΣΤΗΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΣΕΙΡΑ C2C12 Ευθαλία Κερασιώτη, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Φάσµα απορρόφησης της χρωστικής ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Φωτοσύνθεση» Ορεστιάδα 2015 Φωτοσύνθεση CO 2 +2H 2 S (CH 2 O) + H 2 O + 2S 6CO 2 +12H 2 O C 6

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Άσκηση: Αναπνοή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται λόγος για τη λειτουργία της αναπνοής και τον ρόλο της στους φυτικούς οργανισμούς. Πιο συγκεκριμένα μελετάται η αναπνοή σε αρτίβλαστα και διαβρεγμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘρέψηΦυτών Θείο. Θειϊκόανιόν SO 4. Παραλαµβάνεται µε µεταφορέα από τη ρίζα. Θειώδεςανιόν SO 3. Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ.

ΘρέψηΦυτών Θείο. Θειϊκόανιόν SO 4. Παραλαµβάνεται µε µεταφορέα από τη ρίζα. Θειώδεςανιόν SO 3. Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Θειϊκόανιόν SO 4 2- Παραλαµβάνεται µε µεταφορέα από τη ρίζα Θειώδεςανιόν SO 3 2- Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Το φυτό χρειάζεται θείο σε επίπεδο 0,1-0,5% της ΞΜ 0,2% = 62 µmol S g -1 ΞΜ ΤοθειϊκόκινείταιστοΞΑΣκαιστοΗΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας Ακτινοβολία Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης Καθοριστικής σημασίας η ποσότητα (ως ροή φωτονίων), όσο και η ποιότητα (ως φασματική κατανομή) της ακτινοβολίας που δέχονται τα φυτά Ακτινοβολία ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια. Τι είναι η ενέργεια; Ενέργεια είναι η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία της εµφάνισης των φυσικών, χηµικών και βιολογικών φαινοµένων.

Ενέργεια. Τι είναι η ενέργεια; Ενέργεια είναι η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία της εµφάνισης των φυσικών, χηµικών και βιολογικών φαινοµένων. Ενέργεια Τι είναι η ενέργεια; Ενέργεια είναι η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία της εµφάνισης των φυσικών, χηµικών και βιολογικών φαινοµένων. Είναι απαραίτητη; Η ενέργεια είναι απαραίτητη για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01%

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% Ο άνθρακας, το υδρογόνο, το οξυγόνο και το άζωτο συμμετέχουν, σε σημαντικό βαθμό, στη

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. hv χημική ενέργεια. 1. Φωτεινές αντιδράσεις

Φωτοσύνθεση. hv χημική ενέργεια. 1. Φωτεινές αντιδράσεις Φωτοσύνθεση hv χημική ενέργεια 1. Φωτεινές αντιδράσεις παραγωγή ενέργειας (ATP) και αναγωγικής δύναμης (NADPH) που θα χρησιμοποιηθούν στην αναγωγή C 2 προς υδατάνθρακες Έκλυση Ο 2 ως παραπροϊόν της φωτόλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Κων/νος Μ. Β 2 -ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ( Περίληψη 3 ου κεφαλαίου: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Η διαρκής αναζήτηση της ανθρωπότητας για το ερώτημα

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Απρίλιος Μάιος 12 Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου (Ερωτήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον) 1. Τι είναι τα βιομόρια και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους; Βιομόρια

Διαβάστε περισσότερα