ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Οι πόλεις ανέκαθεν αποτελούσαν τις εστίες του πολιτισμού και εξέπεμπαν φως και ζεστασιά στο σκοτάδι. THEODORE PARKER Προτιμώ να ξυπνήσω στη μέση του πουθενά παρά σε μια οποιαδήποτε πόλη του κόσμου. STEVE MCQUEEN Το βιβλίο αυτό εξετάζει τα οικονομικά των πόλεων και των αστικών προβλημάτων. Τα λόγια του Parker και του McQueen αντανακλούν τα ανάμεικτα συναισθήματά μας για τις πόλεις. Μερικά από τα θετικά στοιχεία των πόλεων είναι ότι διευκολύνουν την καινοτομία, την παραγωγή και το εμπόριο, και έτσι βελτιώνουν την ποιότητα ζωής μας. Μερικά από τα αρνητικά είναι ότι οι πόλεις αντιμετωπίζουν ατμοσφαιρική και ηχητική ρύπανση, προβλήματα καθαριότητας και συνωστισμού. Όπως θα δούμε στο πρώτο μέρος του βιβλίου, οι επιχειρήσεις και οι άνθρωποι εγκαθίστανται στις πόλεις διότι τα εμφανή μειονεκτήματα αντισταθμίζονται από τα οφέλη της παραγωγής κοντά σε άλλες επιχειρήσεις και ανθρώπους. Σύμφωνα με τα επόμενα κεφάλαια, οι πολιτικές καταπολέμησης των αστικών προβλημάτων, όπως είναι η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η ρύπανση και το έγκλημα, μπορούν να δώσουν ζωή σε μια πόλη και να τη βοηθήσουν να αναπτυχθεί.

2 38 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Tι είναι η αστική οικονομική; Το αντικείμενο της αστικής οικονομικής θα μπορούσε να οριστεί ως η τομή της γεωγραφίας και των οικονομικών. Τα οικονομικά εξετάζουν τις επιλογές των ανθρώπων όταν υπάρχουν περιορισμένοι πόροι. Τα νοικοκυριά προβαίνουν σε επιλογές για να μεγιστοποιήσουν την ωφέλειά τους και οι επιχειρήσεις για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Οι γεωγράφοι μελετούν πώς χωροθετείται τι και απαντούν στο ερώτημα: Πού λαμβάνει χώρα η ανθρώπινη δραστηριότητα; Η αστική οικονομική συνδυάζει τα οικονομικά με τη γεωγραφία και εξετάζει τις επιλογές ως προς τον γεωγραφικό χώρο και τον τόπο εγκατάστασης τόσο των νοικοκυριών που θέλουν να μεγιστοποιήσουν την ωφέλειά τους όσο και των επιχειρήσεων που θέλουν να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Επίσης, η αστική οικονομική εντοπίζει την ανεπάρκεια ορισμένων επιλογών και εξετάζει εναλλακτικές δημόσιες πολιτικές για την προώθηση πιο αποτελεσματικών επιλογών. Η αστική οικονομική διαιρείται σε έξι τομείς, που αντιστοιχούν στα έξι μέρη του παρόντος βιβλίου. 1. Οι δυνάμεις της αγοράς επηρεάζουν την ανάπτυξη των πόλεων. Οι αποφάσεις εγκατάστασης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών στη μια ή στην άλλη πόλη οδηγούν στη δημιουργία πόλεων διαφορετικού μεγέθους και διαφορετικής οικονομικής δομής. Σε αυτό το πλαίσιο, εξετάζουμε τα ζητήματα γιατί υπάρχουν οι πόλεις και γιατί υπάρχουν μικρές και μεγάλες πόλεις. 2. Οι χρήσεις γης εντός των πόλεων. Οι αποφάσεις εγκατάστασης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών εντός του αστικού ιστού δημιουργούν πρότυπα χρήσης της αστικής γης. Στις σύγχρονες πόλεις, η απασχόληση απλώνεται σε ολόκληρη τη μητροπολιτική περιοχή, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε πριν από 100 χρόνια, όταν οι πόλεις στρέφονταν γύρω από ένα κέντρο. Εξετάζουμε τις οικονομικές δυνάμεις που ευθύνονται για το πέρασμα από τις συγκεντρωμένες γύρω από ένα κέντρο ή κεντρικές πόλεις (centralized city) και τις αποκεντρωμένες (decentralized city). Επίσης, χρησιμοποιούμε ένα μοντέλο επιλογής γειτονιάς για να ερευνήσουμε το ζήτημα του διαχωρισμού ανάλογα με τη φυλή, το εισόδημα και το εκπαιδευτικό επίπεδο. 3. Αστικές μεταφορές. Διερευνούμε ορισμένες πιθανές λύσεις στο πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης και το ρόλο των συγκοινωνιών στο σύστημα των αστικών μεταφορών. Ένα από τα ζητήματα που

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 39 εξετάζουμε είναι αν τα λεωφορεία είναι πιο αποτελεσματικά από ένα σύστημα ελαφρού σιδηροδρόμου ή σιδηροδρόμου σταθερής τροχιάς (όπως το BART στο Σαν Φρανσίσκο ή το Μετρό στην Ουάσιγκτον). 4. Εγκληματικότητα και δημόσια πολιτική. Εξετάζουμε το πρόβλημα της αστικής εγκληματικότητας και παρουσιάζουμε τη σύνδεση μεταξύ εγκλήματος και δύο άλλων αστικών προβλημάτων: της φτώχειας και του χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. 5. Κατοικία και δημόσια πολιτική. Οι επιλογές στέγασης συνδέονται με τις επιλογές εγκατάστασης, διότι τα σπίτια είναι ακίνητα. Θα συζητήσουμε γιατί η κατοικία διαφέρει από άλλα προϊόντα και πώς λειτουργούν οι πολιτικές στέγασης. 6. Δαπάνες και φόροι τοπικής κυβέρνησης. Στο πλαίσιο του κατακερματισμένου συστήματος τοπικής κυβέρνησης, οι περισσότερες μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές έχουν δεκάδες τοπικές κυβερνήσεις, όπως είναι οι δήμοι, οι σχολικές περιφέρειες και οι ειδικές διοικήσεις. Τα νοικοκυριά, όταν επιλέγουν τον τόπο εγκατάστασής τους, λαμβάνουν υπόψη τη φορολογία και τα τοπικά δημόσια αγαθά. Tι είναι η πόλη; Ένας επιστήμονας της αστικής οικονομικής ορίζει την αστική περιοχή ως μια γεωγραφική περιοχή που περιέχει μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε σχετικά περιορισμένη έκταση. Με άλλα λόγια, μια αστική περιοχή έχει πληθυσμιακή πυκνότητα υψηλή σε σχέση με την πυκνότητα της γύρω περιοχής. Αυτός ο ορισμός επιτρέπει να συμπεριληφθούν αστικές περιοχές πολύ διαφορετικών μεγεθών, από μικρές πόλεις μέχρι μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές. Ο ορισμός βασίζεται στην πληθυσμιακή πυκνότητα διότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά μιας αστικής οικονομίας είναι η συχνή επαφή μεταξύ διαφορετικών οικονομικών δραστηριοτήτων, κάτι που είναι εφικτό μόνο αν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά συγκεντρώνονται σε σχετικά μικρή περιοχή. Το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ (US Census Bureau) έχει αναπτύξει πολλούς γεωγραφικούς ορισμούς που σχετίζονται με την αστική οικονομική.* * Ως αυτοτελής οικισμός ορίζεται: «Ένα σύνολο οικοδομών, οι οποίες γειτονεύουν και τα κτίρια των οποίων δεν απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από διακόσια (200) μέτρα αν δεν υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο πόλεως και μέχρι χίλια (1000)

4 40 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Καθώς μεγάλο μέρος του εμπειρικού έργου της αστικής οικονομικής βασίζεται σε στοιχεία απογραφών, είναι σημαντικό να κατανοούμε με σαφήνεια αυτούς τους ορισμούς. Στο παράρτημα του παρόντος κεφαλαίου παρουσιάζονται οι σχετικές λεπτομέρειες. Οι βασικοί ορισμοί, μερικοί εκ των οποίων εισήχθησαν για την Απογραφή του 2000, έχουν ως εξής: 1. Αστική περιοχή: Μια πυκνοκατοικημένη γεωγραφική περιοχή με ελάχιστο πληθυσμό κατοίκους και ελάχιστη πυκνότητα 500 κατοίκους ανά τετραγωνικό μίλι. Το 2000 υπήρχαν στις ΗΠΑ αστικές περιοχές. 2. Αστικός πληθυσμός: Οι άνθρωποι που ζουν στις αστικές περιοχές. Το 2000 ο αστικός πληθυσμός αποτελούσε το 79% του συνολικού πληθυσμού. 3. Μητροπολιτική περιοχή: Μια κεντρική περιοχή που αποτελεί σημαντικό πληθυσμιακό πυρήνα, μαζί με τις όμορες κοινότητες που οικονομικά εντάσσονται σε αυτήν. Μια μητροπολιτική περιοχή έχει πληθυσμό τουλάχιστον κατοίκους. Το 2000 υπήρχαν 361 μητροπολιτικές στατιστικές περιοχές στις ΗΠΑ. 4. Μικρή αστική περιοχή: Μικρότερη εκδοχή της μητροπολιτικής περιοχής, με πληθυσμό κατοίκους. Το 2000 υπήρχαν στις ΗΠΑ 559 μικρές αστικές στατιστικές περιοχές. 5. Κύρια πόλη: Ο μεγαλύτερος δήμος σε κάθε μητροπολιτική ή μικρή αστική στατιστική περιοχή. Ο δήμος ορίζεται ως μια περιοχή όπου η δημοτική αρχή ασκεί πολιτική εξουσία και παρέχει υπηρεσίες τοπικής κυβέρνησης (π.χ. υπηρεσίες αποχέτευσης, αστυνόμευση και πυροσβεστική υπηρεσία). Στο παρόν βιβλίο χρησιμοποιούμε τρεις όρους για να αναφερθούμε σε χωρικές συγκεντρώσεις οικονομικής δραστηριότητας: αστική περιοχή, μητροπολιτική περιοχή και πόλη. Αυτοί οι τρεις όροι, που θα χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, αφορούν την οικονομική πόλη (μια περιοχή με σχετι- μέτρα αν υπάρχει και περιλαμβάνουν δέκα (10) τουλάχιστον κατοικίες νοικοκυριών ή μία συλλογική κατοικία ή κατοικίες νοικοκυριών και συλλογικές κατοικίες στις οποίες μπορούν να κατοικήσουν κανονικά πενήντα (50) τουλάχιστον άτομα, ανεξάρτητα αν αυτά κατοικούν όλο το έτος ή μία μόνο ορισμένη εποχή». «Αστικό χαρακτηρίζεται κάθε Δημοτικό ή Κοινοτικό διαμέρισμα του οποίου ο πολυπληθέστερος οικισμός έχει 2000 κατοίκους και άνω». «Αγροτικό χαρακτηρίζεται κάθε Δημοτικό ή Κοινοτικό διαμέρισμα του οποίου ο πολυπληθέστερος οικισμός έχει λιγότερους από 2000 κατοίκους». (Πηγή: Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2011) (Σ.τ.Ε.)

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 41 κά μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα που περιλαμβάνει αρκετές στενά συνδεδεμένες δραστηριότητες), όχι την πόλη ως πολιτική οντότητα. Όταν θα αναφερόμαστε στην πόλη ως πολιτική οντότητα, τότε θα χρησιμοποιούμε τους όρους κεντρική πόλη ή δήμος. Γιατί υπάρχουν πόλεις; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα στην αστική οικονομική. Οι άνθρωποι χρειάζονται γη για την παραγωγή τροφίμων και άλλων πόρων, και η ζωή στις πυκνοκατοικημένες πόλεις υποχρεώνει τον άνθρωπο να απομακρυνθεί από τη γη όπου παράγονται τα τρόφιμα. Όπως σημειώνει ο Bartlett (1989), κανένα άλλο ον του ζωικού βασιλείου δεν δημιουργεί κάτι που να μοιάζει με πόλη. Τα φυτοφάγα ζώα, όπως τα γκνου και οι βίσονες, σχηματίζουν μεγάλα κοπάδια και μεταναστεύουν διαρκώς σε αναζήτηση τροφής. Τα κοράλλια συγκεντρώνονται σε ακίνητους υφάλους, αλλά τα ωκεάνια ρεύματα παρέχουν σταθερά στα ακίνητα κοράλλια τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζονται. Ίσως το πλησιέστερο αντίστοιχο της πό- ΣΧΗΜΑ 1-1 Ποσοστό πληθυσμού ΗΠΑ σε αστικές περιοχές, % σε αστικές περιοχές

6 42 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ λης στον φυσικό κόσμο είναι η κυψέλη ή η μυρμηγκοφωλιά. Τα κοινωνικά έντομα, όπως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια, σχηματίζουν αποικίες όπου ζουν κατά χιλιάδες σε ξεχωριστές κάστες στρατιώτες, κηφήνες, εκτροφείς, νοσοκόμες, καθαριστές. Σε αντίθεση με τις πόλεις των ανθρώπων, αυτές οι συγκεντρώσεις των εντόμων είναι κλειστές και δεν βασίζονται στην οικειοθελή ανταλλαγή. Οι πόλεις υπάρχουν γιατί η τεχνολογία δημιούργησε συστήματα παραγωγής και ανταλλαγών που φαίνεται να αψηφούν τη φυσιολογική τάξη των πραγμάτων. Προκειμένου να αναπτυχθεί μια πόλη, πρέπει να ικανοποιούνται τρεις προϋποθέσεις: 1. Αγροτικό πλεόνασμα. Οι άνθρωποι που ζουν εκτός των πόλεων πρέπει να παράγουν αρκετά τρόφιμα για να τρέφονται οι ίδιοι αλλά και οι κάτοικοι των πόλεων. 2. Αστική παραγωγή. Οι κάτοικοι των πόλεων πρέπει να παράγουν κάτι αγαθά ή υπηρεσίες σε αντάλλαγμα για τα τρόφιμα που παράγουν οι άνθρωποι που ζουν στην ύπαιθρο. 3. Μεταφορά των ειδών προς ανταλλαγή. Πρέπει να υπάρχει ένα ικανοποιητικό σύστημα μεταφορών, που θα διευκολύνει την ανταλλαγή τροφίμων και αστικών προϊόντων. Το Σχήμα 1-1 δείχνει το ποσοστό των ανθρώπων που ζούσαν σε πόλεις των ΗΠΑ από το 1800 έως το Σε αυτή την περίοδο, το ποσοστό αυξήθηκε από 6% σε 79%. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αλλαγή, που παρατηρείται και σε άλλα μέρη του κόσμου. Όπως θα δούμε και στα τρία επόμενα κεφάλαια, ο μετασχηματισμός μιας αγροτικής κοινωνίας σε αστική συνέβη επειδή η τεχνολογική πρόοδος αύξησε το αγροτικό πλεόνασμα (1η προϋπόθεση), την παραγωγικότητα των αστικών εργατών (2η προϋπόθεση) και την αποτελεσματικότητα των μεταφορών και των ανταλλαγών (3η προϋπόθεση). Το Σχήμα 1-2 παρουσιάζει ποσοστά αστικοποίησης σε διαφορετικές περιφέρειες του κόσμου, με προβολές μέχρι το έτος Το 1950, τα ποσοστά αστικοποίησης ήταν σχετικά χαμηλά στην Αφρική και την Ασία, ενώ ήταν υψηλά στην Ωκεανία και τη Βόρειο Αμερική. Από τώρα μέχρι το 2030, τα ποσοστά αστικοποίησης αναμένεται να αυξηθούν σε όλο τον κόσμο και οι μεγαλύτεροι ρυθμοί αύξησης αναμένονται στην Αφρική και την Ασία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το μέσο ποσοστό 30% του 1950 προβλέπεται να έχει διπλασιαστεί μέχρι το Ο Πίνακας 1-1 καταγράφει τον πληθυσμό στις 30 μεγαλύτερες πόλεις

7 90 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 43 ΣΧΗΜΑ 1-2 Ποσοστά αστικοποίησης ανά ήπειρο, Κόσμος Αφρική Ασία Ευρώπη Λατινική Αμερική και Καραϊβική Βόρειος Αμερική Ωκεανία ,8 14,7 17,4 52,4 41,9 63,9 61, ,2 37,2 37,5 73,4 75,4 77,4 74, ,2 52,9 54,1 80, ,5 77,3 % σε αστικές περιοχές Πηγή: United Nations. «World Urbanization Prospects: The 2001 Revision». των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Νέα Υόρκη έρχεται πρώτη, ακολουθεί το Λος Άντζελες, το Σικάγο, η Φιλαδέλφεια και το Ντάλας. Η τρίτη στήλη δείχνει την εκατοστιαία αύξηση κάθε μητροπολιτικής περιοχής την περίοδο Οι μητροπολιτικές περιοχές με τους ταχύτερους ρυθμούς αύξησης βρίσκονταν στις πολιτείες του νότου, τις ορεινές πολιτείες και τις Δυτικές Πολιτείες. Την περίοδο μειώθηκε ο πληθυσμός δύο άλλων μητροπολιτικών περιοχών (Κλίβελαντ και Ντιτρόιτ). Και στις δύο αυτές περιοχές σημειώθηκε μεγάλη απώλεια θέσεων απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης.

8 44 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΙΝΑΚΑΣ 1-1 Μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές στις ΗΠΑ, 2005 Μητροπολιτική περιοχή Πληθυσμός % μεταβολή το New York Northern New Jersey Long Island, NY NJ PA ,3 Los Angeles Long Beach Santa Ana, CA ,5 Chicago Naperville Joliet, IL IN WI ,8 Philadelphia Camden Wilmington, PA NJ DE MD ,4 Dallas Fort Worth Arlington, TX ,7 Miami Fort Lauderdale Miami Beach, FL ,3 Houston Sugar Land Baytown, TX ,0 Washington Arlington Alexandria, DC VA MD WV ,7 Atlanta Sandy Springs Marietta, GA ,8 Detroit Warren Livonia, MI ,8 Boston Cambridge Quincy, MA NH ,5 San Francisco Oakland Fremont, CA ,7 Riverside San Bernardino Ontario, CA ,1 Phoenix Mesa Scottsdale, AZ ,9 Seattle Tacoma Bellevue, WA ,2 Minneapolis St. Paul Bloomington, MN WI ,9 San Diego Carlsbad San Marcos, CA ,3 St. Louis, MO IL ,0 Baltimore Towson, MD ,0 Tampa St. Peterburg Clearwater, FL ,5 Pittsburgh, PA ,9 Denver Aurora, CO ,3 Cleveland Elyria Mentor, OH ,0 Portland Vancouver Beaverton, OR WA ,7 Cincinnati Middletown, OH KY IN ,0 Sacramento Arden Arcade Roseville, CA ,7 Kansas City, MO KS ,1 Orlando Kissimmee, FL ,6 San Antonio, TX ,4 San Jose Sunnydale Santa Clara, CA ,1 Las Vegas Paradise, NV ,3 Πηγή: Population Division, U.S. Census Bureau. Ο Πίνακας 1-2 καταγράφει στοιχεία για τον πληθυσμό των μεγαλύτερων μητροπολιτικών περιοχών εκτός ΗΠΑ. Ο πίνακας δείχνει τον πληθυσμό το 1975 και το 2005, καθώς και προβολές για το έτος Οκτώ μητροπολιτικές περιοχές, όλες τους στον αναπτυσσόμενο κόσμο, αναμένεται να καταγράψουν αύξηση του πληθυσμού τους κατά τουλάχιστον 20% τη δεκαετία Αντίθετα, τρεις πόλεις στον ανεπτυγμένο κόσμο (Τόκιο, Οσάκα και Παρίσι) αναμένεται να καταγράψουν βραδύτερους ρυθμούς αύξησης. Στις ΗΠΑ, ο πληθυσμός στη Νέα Υόρκη αναμένεται να αυξηθεί κατά 6% και στο Λος Άντζελες κατά 7%.

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 45 ΠΙΝΑΚΑΣ 1-2 Πληθυσμός και πληθυσμιακή προβολή σε μεγάλες πόλεις παγκοσμίως Πληθυσμός Πληθυσμός Πληθυσμός Μητροπολιτική το 1975 το 2005 το 2005 % μεταβολή περιοχή Χώρα (εκατ.) (εκατ.) (εκατ.) Τόκιο Ιαπωνία 26,6 35,2 35,5 1 Πόλη του Μεξικό Μεξικό 10,7 19,4 21,6 11 Σάο Πάολο Βραζιλία 9,6 18,3 20,5 12 Μουμπάι Ινδία 7,1 18,2 21,9 20 Δελχί Ινδία 4,4 15,0 18,6 24 Σαγκάη Κίνα 7,3 14,5 17,2 19 Καλκούτα Ινδία 7,9 14,3 17,0 19 Τζακάρτα Ινδονησία 4,8 13,2 16,8 27 Μπουένος Άιρες Αργεντινή 8,7 12,6 13,4 7 Ντάκα Μπαγκλαντές 2,2 12,4 16,8 35 Καράτσι Πακιστάν 4,0 11,6 15,2 31 Ρίο ντε Τζανέιρο Βραζιλία 7,6 11,5 12,8 11 Οζάκα-Κόμπε Ιαπωνία 9,8 11,3 11,3 0 Κάιρο Αίγυπτος 6,4 11,1 13,1 18 Λάγος Νιγηρία 1,9 10,9 16,1 48 Πεκίνο Κίνα 6,0 10,7 12,9 20 Μανίλα Φιλιππίνες 5,0 10,7 12,9 21 Μόσχα Ρωσία 7,6 10,7 11,0 3 Παρίσι Γαλλία 8,6 9,8 9,9 0 Κωνσταντινούπολη Τουρκία 3,6 9,7 11,2 15 Πηγή: United Nations. Urban Agglomerations Το Σχήμα 1-3 δείχνει τη διαχρονική τάση ανάπτυξης των μεγάλων αστικών συγκεντρώσεων στον κόσμο, που ορίζονται ως μητροπολιτικές περιοχές με τουλάχιστον 1 εκατ. κατοίκους. Στο σχήμα παρουσιάζονται ξεχωριστά οι πόλεις που βρίσκονται σε ανεπτυγμένες περιφέρειες και εκείνες που βρίσκονται σε λιγότερο ανεπτυγμένες. Μέχρι το 1996, όμως, ο αριθμός των μεγάλων πόλεων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες είχε σχεδόν διπλασιαστεί, ενώ μέχρι το 2015 θα έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί. Τα πέντε αξιώματα της αστικής οικονομικής Η αστική οικονομική εξετάζει τις επιλογές εγκατάστασης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, και έτσι είναι φυσικό να θεωρούμε ότι οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις έχουν μεγάλο βαθμό κινητικότητας. Φυσικά οι άνθρωποι δεν αλλάζουν ούτε τις δουλειές ούτε τα σπίτια τους αμέσως μόλις αλ-

10 46 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΧΗΜΑ 1-3 Ο αριθμός των μεγάλων αστικών συγκεντρώσεων στον κόσμο, Αριθμός πόλεων με πληθυσμό άνω του 1 εκατ Πιο ανεπτ. περιφέρειες Λιγότερο ανεπτ. περ Πηγή: «United Nations World Population Prospects» (New York: United Nations, 2001). λάξουν οι συνθήκες. Έτσι, ένα μοντέλο πλήρους κινητικότητας μας λέει περισσότερα για τις μακροπρόθεσμες μεταβολές από ό,τι για τις βραχυπρόθεσμες. Ένα μέσο νοικοκυριό αλλάζει κατοικία κάθε επτά χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι περίπου 14% του πληθυσμού μετακομίζει κάθε χρόνο. Αν και τα περισσότερα μοντέλα αστικής οικονομικής υποθέτουν πλήρη κινητικότητα, υπάρχουν εξαιρέσεις, και εμείς θα εστιάσουμε στην ανάλυση που υποθέτει λιγότερη από την πλήρη κινητικότητα. Σε αυτό το τμήμα του κεφαλαίου θα παρουσιάσουμε τα πέντε αξιώματα της αστικής οικονομικής. Αξίωμα είναι μια αυταπόδεικτη αλήθεια, κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν και δέχονται εύκολα. Για τους σκοπούς του παρόντος βιβλίου, λέγοντας «οι περισσότεροι άνθρω-

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 47 ποι» εννοούμε οι άνθρωποι που έχουν διδαχτεί έστω και λίγα οικονομικά. Τα πέντε αξιώματα βρίσκονται στο επίκεντρο της αστικής οικονομικής και παρέχουν τις βάσεις για τα οικονομικά υποδείγματα των επιλογών εγκατάστασης. Καθώς θα προχωράει το βιβλίο, τα πέντε αξιώματα θα εμφανίζονται διαρκώς. 1. Οι τιμές προσαρμόζονται για την επίτευξη χωρικής ισορροπίας Χωρική ισορροπία επιτυγχάνεται όταν δεν υπάρχουν πλέον κίνητρα μετεγκατάστασης. Ας υποθέσουμε ότι εσείς και ο Χ έχετε να επιλέξετε ανάμεσα σε δύο σπίτια, το ένα σε μια ωραία παραλία και το άλλο σε έναν αυτοκινητόδρομο με πολλή φασαρία. Αν τα δύο σπίτια έχουν την ίδια τιμή (το ίδιο μηνιαίο ενοίκιο), τότε και εσείς θα προτιμούσατε το σπίτι στην παραλία αλλά και ο Χ. Αν ρίξετε το κέρμα και κερδίσει ο ένας από τους δύο, δεν επιτυγχάνεται χωρική ισορροπία, καθώς ο άτυχος που θα μείνει στο σπίτι στον αυτοκινητόδρομο εξακολουθεί να έχει το κίνητρο να μετακομίσει σε ένα καλύτερο σπίτι. Η ισορροπία εγκατάστασης απαιτεί να είναι υψηλότερο το τίμημα για το σπίτι στην παραλία. Προκειμένου να εξαλειφθούν τα κίνητρα μετακόμισης, το ενοίκιο του παραλιακού σπιτιού πρέπει να είναι τέτοιο που ο ενοικιαστής να αποζημιώνεται από το καλύτερο περιβάλλον. Το ερώτημα είναι: πόσα χρήματα είσαστε πρόθυμοι να θυσιάσετε για να ζήσετε σε ένα σπίτι στην παραλία; Αν απαντήσετε $300 και το ίδιο απαντήσει και ο Χ, τότε η τιμή ισορροπίας για το σπίτι στην παραλία πρέπει να είναι $300 περισσότερα από το σπίτι στον αυτοκινητόδρομο. Γενικά, οι τιμές προσαρμόζονται για να δημιουργήσουν το ίδιο επίπεδο ωφέλειας σε διαφορετικά περιβάλλοντα, και έτσι οι άνθρωποι ζουν σε ωραίες ή όχι τόσο ωραίες τοποθεσίες. Παρόμοιες είναι οι οικονομικές δυνάμεις που επενεργούν στην αγορά εργασίας. Οι εργαζόμενοι ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο για να βρουν δουλειά στις περιοχές που θέλουν, γεγονός που οδηγεί στη διαμόρφωση χαμηλότερων μισθών στις περιοχές που θεωρούνται πιο «επιθυμητές». Ας υποθέσουμε ότι εσείς και ο Ψ ανταγωνίζεστε για δύο θέσεις απασχόλησης, μία στη Βαρετούπολη και μία στην Ωραιούπολη, που χαρακτηρίζεται από το ενδιαφέρον κοινωνικό της περιβάλλον. Αν μια διαφορά ύψους $500 στον μηνιαίο μισθό αντισταθμίζει τη διαφορά στο κοινωνικό περιβάλλον, τότε ο μισθός στην Ωραιούπολη μπορεί να είναι χαμηλότερος κατά $500. Αν συμβεί αυτό, οι δύο εργαζόμενοι θα είναι αδιάφοροι

12 48 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ως προς την επιλογή ανάμεσα στις δύο πόλεις, αφού, αν εγκατασταθούν στην Ωραιούπολη, θα έχουν $500 λιγότερα. Στην αγορά εργασίας οι μισθοί προσαρμόζονται έτσι ώστε οι άνθρωποι να εργάζονται σε ωραίο ή όχι τόσο ωραίο περιβάλλον. Η τιμή της γης επίσης προσαρμόζεται προκειμένου να επιτυγχάνεται χωρική ισορροπία μεταξύ των επιχειρήσεων. Τα γραφεία ανταγωνίζονται για τις περιοχές με την ευκολότερη πρόσβαση στην πόλη, και το κέντρο της πόλης είναι το πιο εύκολα προσβάσιμο, άρα και το ακριβότερο. Για την επίτευξη ισορροπίας, οι επιχειρήσεις που βρίσκονται σε λιγότερο προσβάσιμα σημεία της πόλης, πιο μακριά από το κέντρο, καταβάλλουν χαμηλότερο ενοίκιο και μπορούν να είναι εξίσου κερδοφόρες με τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στις περιοχές με την πιο εύκολη πρόσβαση. 2. Οι αυτοτροφοδοτούμενες επιδράσεις δημιουργούν ακραία αποτελέσματα Αυτοτροφοδοτούμενη επίδραση είναι μια αλλαγή που οδηγεί σε επιπρόσθετες μεταβολές προς την ίδια κατεύθυνση. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε μια πόλη όπου οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων βρίσκονται διάσπαρτες σε όλο το εύρος της. Αν μια αντιπροσωπεία μετακομίσει δίπλα σε μια άλλη στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων, τι θα γίνει; Οι υποψήφιοι αγοραστές πάντα συγκρίνουν διαφορετικές μάρκες πριν αγοράσουν ένα αυτοκίνητο, άρα οι δύο αντιπροσωπείες στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων θα διευκολύνουν τους υποψήφιους αγοραστές και, κατά συνέπεια, θα προσελκύσουν περισσότερους πελάτες. Η αυξημένη κίνηση στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων θα κάνει κι άλλες αντιπροσωπείες να θέλουν να εγκατασταθούν εκεί. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια σειρά αντιπροσωπειών, μια συστάδα επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται μεταξύ τους και που βρίσκονται πολύ κοντά η μια στην άλλη. Οι αυτοτροφοδοτούμενες μεταβολές ισχύουν και στις αποφάσεις εγκατάστασης των ανθρώπων. Ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν αρκετοί καλλιτέχνες διασκορπισμένοι σε πολλές πόλεις μιας περιφέρειας. Αν κατά τύχη μια πόλη δεχθεί μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών, το δημιουργικό περιβάλλον της θα βελτιωθεί, καθώς οι καλλιτέχνες (1) θα είναι εκτεθειμένοι σε περισσότερες ιδέες και τεχνικές, και (2) θα μπορούν να έχουν κοινά καλλιτεχνικά εργαστήρια, καταστήματα εκτύπωσης, προμηθευτές εργαλείων κ.ά. Η συστάδα των καλλιτεχνών θα προσελκύσει και άλλους καλλιτέχνες της περιφέρειας, προκαλώντας έτσι συγκέντρωση της καλλιτεχνικής παραγωγής σε μία πόλη. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι πόλεις που

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 49 προσέλκυσαν καλλιτέχνες κατέγραψαν σχετικά ταχεία ανάπτυξη (Florida, 2002). 3. Οι εξωτερικότητες προκαλούν αναποτελεσματικότητα Στις περισσότερες συναλλαγές, το κόστος και τα οφέλη της ανταλλαγής περιορίζονται στον εκάστοτε πωλητή και αγοραστή. Ο καταναλωτής καταβάλλει ένα τίμημα ίσο με το πλήρες κόστος της παραγωγής του αγαθού, και έτσι κανένας άλλος δεν επιβαρύνεται από τη συναλλαγή. Παρομοίως, ο καταναλωτής είναι ο μόνος άνθρωπος που επωφελείται από το προϊόν. Αντίθετα, όμως, όταν μέρος του κόστους ή της ωφέλειας από μια συναλλαγή μεταφέρεται σε κάποιον που δεν είναι ούτε ο πωλητής ούτε αγοραστής (δηλαδή σε κάποιον εξωτερικό), τότε υπάρχει εξωτερικότητα (externality). Εξωτερικό κόστος ή αρνητική εξωτερικότητα (external cost) προκύπτει όταν ο καταναλωτής πληρώνει μια τιμή που είναι χαμηλότερη από το πλήρες κόστος παραγωγής του προϊόντος. Η τιμή του προϊόντος πάντα περιλαμβάνει το κόστος της εργασίας, του κεφαλαίου και των πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του, αλλά συνήθως δεν περιλαμβάνει το περιβαλλοντικό κόστος που συνεπάγεται η παραγωγή. Για παράδειγμα, αν η καύση βενζίνης από τα αυτοκίνητα δημιουργεί ατμοσφαιρική ρύπανση, μέρος του κόστους της οδήγησης θα βαρύνει τους ανθρώπους που αναπνέουν τον μολυσμένο αέρα. Παρομοίως, όταν εισέρχεστε με το αυτοκίνητό σας σε έναν αυτοκινητόδρομο στον οποίο ήδη υπάρχουν πολλά οχήματα, προκαλείτε καθυστέρηση στους υπολοίπους, άρα επιβαρύνονται και οι άλλοι οδηγοί. Εξωτερική ωφέλεια ή θετική εξωτερικότητα (external benefit) προκύπτει όταν ένα προϊόν που αγοράστηκε από έναν άνθρωπο δημιουργεί όφελος και για κάποιον άλλο. Για παράδειγμα, αν βάψω το σπίτι μου στο οποίο σε διάφορα σημεία έχει σκάσει η μπογιά, τότε βελτιώνεται η εικόνα της γειτονιάς και αυξάνεται η αξία όχι μόνο του δικού μου σπιτιού αλλά και του γείτονα. Η εκπαίδευση δημιουργεί εξωτερικά οφέλη διότι βελτιώνει την επικοινωνία και τον τρόπο σκέψης, με αποτέλεσμα το κάθε άτομο να μπορεί να συνεισφέρει περισσότερα σε μια ομάδα. Με άλλα λόγια, μερικά από τα οφέλη της δικής μας εκπαίδευσης τα καρπώνονται οι συνάδελφοί μας, που γίνονται πιο παραγωγικοί και έτσι κερδίζουν περισσότερα χρήματα. Όταν υπάρχει εξωτερικό κόστος ή ωφέλεια, η ισορροπία της αγοράς δεν είναι κοινωνικά αποτελεσματική. Στην περίπτωση του εξωτερικού κόστους, οι άνθρωποι πληρώνουν λιγότερα από το πλήρες κοινωνικό κόστος μιας πράξης όπως είναι η οδήγηση, άρα οδηγούν περισσότερο από

14 50 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ όσο πρέπει. Στην περίπτωση της εξωτερικής ωφέλειας, οι άνθρωποι λαμβάνουν λιγότερη από την πλήρη κοινωνική ωφέλεια μιας ενέργειας όπως είναι η εκπαίδευση, άρα σταματούν πριν φτάσουν στο κοινωνικά αποτελεσματικό επίπεδο εκπαίδευσης. Όπως θα δούμε στη συνέχεια του βιβλίου, στις πόλεις παρατηρείται κάθε μορφής εξωτερικό κόστος ή ωφέλεια. Σε πολλές περιπτώσεις η λύση είναι απλή: να εσωτερικευθούν οι εξωτερικές επιδράσεις (μέσω φόρων ή επιδοτήσεων) και να επιτραπεί σε εκείνους που επιβαρύνονται με το πλήρες κοινωνικό κόστος ή λαμβάνουν την πλήρη κοινωνική ωφέλεια των πράξεών τους να αποφασίσουν τι θέλουν τελικά να κάνουν. 4. Η παραγωγή υπόκειται σε οικονομίες κλίμακας Οικονομίες κλίμακας (economy of scale) έχουμε όταν το μέσο κόστος της παραγωγής μειώνεται καθώς αυτή αυξάνεται. Για τα περισσότερα προϊόντα, αν υποθέσουμε ότι αρχίζουμε με μια σχετικά μικρή παραγωγή και αργότερα διπλασιάσουμε όλους τους συντελεστές παραγωγής, το μέσο κόστος της παραγωγής θα μειωθεί. Για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία των οικονομολόγων, όταν η καμπύλη του μακροχρόνιου μέσου κόστους αποκτά αρνητική κλίση, τότε λέμε ότι έχουμε οικονομίες κλίμακας. Οι οικονομίες κλίμακας οφείλονται σε δύο λόγους: Αδιαιρετότητα εισροών. Ορισμένες κεφαλαιακές εισροές είναι «ογκώδεις» και δεν μπορούν να διαιρεθούν για μικρή παραγωγική κλίμακα (indivisible input). Αυτό σημαίνει ότι μια μικρή επιχείρηση με μικρή παραγωγή μπορεί να έχει τις ίδιες αδιαίρετες εισροές με μια μεγάλη. Για παράδειγμα, για να κατασκευάσετε ρακέτες, χρειάζεστε ένα καλούπι, είτε πρόκειται να κατασκευάσετε μία είτε χίλιες ρακέτες. Με τον ίδιο τρόπο, για να κατασκευάσετε μικροεπεξεργαστές, χρειάζεστε ένα καθαρό δωμάτιο και ακριβό εξοπλισμό, είτε θέλετε να κατασκευάσετε έναν είτε χίλιους μικροεπεξεργαστές την ημέρα. Καθώς αυξάνεται η παραγωγή, το μέσο κόστος μειώνεται, αφού οι αδιαίρετες εισροές κατανέμονται σε περισσότερα προϊόντα. Εξειδίκευση των παραγωγικών συντελεστών. Σε μια μικρή επιχείρηση, ο ένας εργαζόμενος μπορεί να έχει πολλά και διαφορετικά καθήκοντα. Σε μια μεγαλύτερη επιχείρηση με περισσότερους υπαλλήλους, ο κάθε εργαζόμενος εξειδικεύεται σε λιγότερα καθήκοντα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλότερη παραγωγικότητα. Αυτό οφείλεται στη συνέχεια των εργασιών (δεν χάνεται χρόνος

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 51 όταν ο υπάλληλος πηγαίνει από τη μια δουλειά στην άλλη) και στην εξειδίκευση (από την πείρα που αποκτά). Η έννοια της εξειδίκευσης των παραγόντων αντικατοπτρίζεται στην παλιά ρήση «πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης». Αυτός που εξειδικεύεται σε μία τέχνη την κατέχει πραγματικά. Όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι οικονομίες κλίμακας διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο σε μια αστική οικονομία. Μάλιστα, όπως θα δούμε στο Κεφάλαιο 2, όταν δεν υφίστανται οικονομίες κλίμακας, δεν υπάρχουν πόλεις. Η μεταφορά προϊόντων από το σημείο παραγωγής στους καταναλωτές είναι δαπανηρή υπόθεση, άρα η κεντροποιημένη παραγωγή σε πόλεις έχει νόημα μόνο αν υπάρχουν άλλα πλεονεκτήματα που αντισταθμίζουν το κόστος της μεταφοράς. Το εύρος των οικονομιών κλίμακας στην παραγωγή διαφέρει από το ένα προϊόν στο άλλο. Οι μικροεπεξεργαστές παράγονται σε μονάδες των 5 δισ. δολαρίων από εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό που επιτελεί εκατοντάδες περίπλοκες εργασίες, άρα αυξάνονται οι οικονομίες κλίμακας. Αντίθετα, μια πίτσα παράγεται σε ένα φούρνο των $5.000 και στην παραγωγή της δεν υπεισέρχονται άλλες πολλές και περίπλοκες εργασίες, άρα οι οικονομίες κλίμακας εξαντλούνται γρηγορότερα. Σε γενικές γραμμές, το μέγεθος των οικονομιών κλίμακας εξαρτάται από τις «ογκώδεις» αδιαίρετες εισροές και τις δυνατότητες εξειδίκευσης των παραγόντων. 5. Ο τέλειος ανταγωνισμός συνεπάγεται μηδενικά οικονομικά κέρδη Όταν δεν υπάρχουν περιορισμοί στην είσοδο νέων επιχειρήσεων σε μια αγορά, περιμένουμε ότι οι επιχειρήσεις θα εισέρχονται στην αγορά μέχρι να σταματήσουν να υπάρχουν οικονομικά κέρδη. Ας θυμηθούμε ότι το οικονομικό όφελος ισούται με το πλεόνασμα των συνολικών εσόδων πλέον της συνολικής οικονομικής δαπάνης, στην οποία περιλαμβάνεται το κόστος ευκαιρίας όλων των συντελεστών παραγωγής. Τα δύο βασικά συστατικά του οικονομικού κόστους είναι το κόστος ευκαιρίας του χρόνου του επιχειρηματία και το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί στην επιχείρηση. Ας υποθέσουμε ότι ένας επιχειρηματίας θα μπορούσε να κερδίζει $ από μια άλλη δουλειά και να επενδύει $ στην επιχείρηση. Το κεφάλαιο για την επένδυση προήλθε από ένα αμοιβαίο κεφάλαιο με απόδοση 8%. Το οικονομικό κόστος της επιχείρησης περιλαμβάνει τις $ σε κόστος χρόνου και τις $8.000 σε κόστος επένδυσης. Όταν λάβουμε υπόψη το σύνολο του κόστους ευκαι-

16 52 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ρίας, το γεγονός ότι τα οικονομικά κέρδη είναι μηδενικά σημαίνει ότι η επιχείρηση βγάζει αρκετά χρήματα για να συνεχίσει να λειτουργεί, αλλά όχι τόσα ώστε να αξίζει να εισέλθουν στη συγκεκριμένη αγορά και άλλες επιχειρήσεις. Τα μηδενικά οικονομικά κέρδη σημαίνουν «κανονικά» λογιστικά κέρδη. Στην αστική οικονομική, ο ανταγωνισμός έχει και τη διάσταση του χώρου. Κάθε επιχείρηση που εισέρχεται στην αγορά έχει έναν συγκεκριμένο χώρο, και το κέρδος της κάθε επιχείρησης εξαρτάται από το πού βρίσκονται και οι υπόλοιπες. Ο χωρικός ανταγωνισμός μοιάζει αρκετά με τον μονοπωλιακό ανταγωνισμό, μια δομή της αγοράς στην οποία οι επιχειρήσεις πωλούν ελαφρώς διαφοροποιημένα προϊόντα σε ένα περιβάλλον ελεύθερης εισόδου. Αν και αυτό μοιάζει οξύμωρο (σαν να λέμε «γιγαντιαίο γαριδάκι»), οι λέξεις είναι αποκαλυπτικές. Κάθε επιχείρηση έχει το μονοπώλιο του διαφορετικού προϊόντος της, αλλά η απεριόριστη είσοδος οδηγεί σε σκληρό ανταγωνισμό για την προσέλκυση των πελατών που μπορούν εύκολα να επιλέξουν το ένα ή το άλλο προϊόν. Με τον χωρικό ανταγωνισμό, κάθε επιχείρηση έχει το τοπικό μονοπώλιο της περιοχής που βρίσκεται ακριβώς γύρω από την εγκατάστασή της, αλλά η απεριόριστη είσοδος οδηγεί σε έντονο ανταγωνισμό. Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να εισέρχονται στην αγορά μέχρι να μηδενιστούν τα οικονομικά κέρδη. Και μετά; Αυτό το εισαγωγικό κεφάλαιο θέτει τις βάσεις για την οικονομική ανάλυση των πόλεων που θα ακολουθήσει στη συνέχεια του βιβλίου. Ας δούμε, λοιπόν, μερικά από τα βασικά ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν στα επόμενα κεφάλαια: Γιατί υπάρχουν οι πόλεις; Οι πόλεις είναι πολύ μεγάλες ή πολύ μικρές; Τι προκαλεί την αστική οικονομική ανάπτυξη; Γιατί είναι διάχυτη η απασχόληση στις σύγχρονες πόλεις; Γιατί υπάρχει τέτοιος διαχωρισμός ως προς τη φυλή και το εισόδημα; Γιατί οι οικονομολόγοι εισηγούνται φόρο 7 σεντ ανά μίλι για την οδήγηση και περίπου 27 σεντ ανά μίλι για την οδήγηση σε δρόμους με μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση; Γιατί τόσο λίγοι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς;

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Ευχαριστίες Πρόλογος του συγγραφέα στην ελληνική έκδοση Πρόλογος των επιμελητών Εισαγωγή... 25

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Ευχαριστίες Πρόλογος του συγγραφέα στην ελληνική έκδοση Πρόλογος των επιμελητών Εισαγωγή... 25 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................... 11 Ευχαριστίες.................................................. 13 Πρόλογος του συγγραφέα στην ελληνική έκδοση..................

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ : ανέπτυξε ένα πρότυπο σύμφωνα με το οποίο διέκρινε 5 στάδια οικονομικής ανάπτυξης, από τα οποία υποστήριξε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ. Σελ. 1

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ. Σελ. 1 ΙΣΤΟΡΙΚ Οι ευρωπαϊκές πόλεις κατά το μεσαίωνα (476 έως 1453 μχ.) Η πτώση της Ρωμ. Αυτοκρατορίας και η επιδρομή άλλων λαών είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή πολλών ευρωπαϊκών πόλεων και τη διαφοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Σπανιότητα ή στενότητα των πόρων

Σπανιότητα ή στενότητα των πόρων ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΡΙΣΜΟΣ Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕ. Ι..Ε.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕ. Ι..Ε. ΑΣΚΗΣΗ 1 ΟΜΑ Α 2 Στην ακόλουθη άσκηση σας δίνονται τα έξοδα ανά µαθητή και οι ετήσιοι µισθοί (κατά µέσο όρο) των δασκάλων για 51 πολιτείες της Αµερικής. Τα δεδοµένα είναι για τη χρονιά 1985. Οι µεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. ενοικίου μια επιχείρησης η οποία βρίσκεται εγκατεστημένη σε μια αστική περιοχή. ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. Σελ. 1

ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. ενοικίου μια επιχείρησης η οποία βρίσκεται εγκατεστημένη σε μια αστική περιοχή. ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. Σελ. 1 Θα εξετασθούν οι παράγοντες που επιδρούν και διαμορφώνουν τις χρήσεις γης σε μια μονοκεντρική πόλη, δηλαδή σε μια πόλη που έχει ένα κέντρο. Το «κέντρο της πόλης» ταυτίζεται με το γεωγραφικό της κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q ΚΕΦ. 4 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Η τιμή είναι η χρηματική αξία ανταλλαγής ενός αγαθού. Αποτελεί μέτρο σύγκρισης του καταναλωτή με άλλα παρόμοια προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά. Πολλές φορές τον επιρεάζει στη

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1 Παγκόσμια οικονομία Διεθνές περιβάλλον 1 Επιλεγμένοι δείκτες ασιατικών χωρών Διεθνές περιβάλλον 2 Αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον Πρωτεύον ρόλος της κίνησης στην κίνηση των κεφαλαίων σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Αρ. Διάλεξης: 12 Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Ο Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός αναφέρεται στην διάρθρωση της αγοράς εκείνης η οποία βρίσκεται μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα

Κεφάλαιο 3. Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα Κεφάλαιο 3 Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα Συγκριτικό πλεονέκτημα και κόστος ευκαιρίας Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα χρησιμοποιεί τις έννοιες του κόστους ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων.

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). 1.

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές 1. Παρακίνηση: Στήριξη τιμών αγροτικών προϊόντων 2. Νεκρή ζημία: «Μία αγορά τέλειου ανταγωνισμού χωρίς παρέμβαση μεγιστοποιεί τι συνολικό πλεόνασμα» 3. Κυβερνητική παρέμβαση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας - Τα οικονομικά της εργασίας μελετούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά εργασίας. - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο)

Διαβάστε περισσότερα

Τι πραγματεύεται η Διεθνής Οικονομική;

Τι πραγματεύεται η Διεθνής Οικονομική; Εισαγωγή Τι πραγματεύεται η Διεθνής Οικονομική; Κέρδη από το Εμπόριο Εξηγώντας τα Υποδείγματα του Εμπορίου Οι Επιπτώσεις των Κρατικών Πολιτικών στο Εμπόριο Θέματα Διεθνούς Χρηματοδότησης Διεθνές Εμπόριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή 1-1 Μια οικονομική ιστορία για την αγορά εργασίας 1-2 Οι Δρώντες στην αγορά εργασίας 1-3 Γιατί χρειαζόμαστε τη θεωρία; Παράρτημα: Μια εισαγωγή στην ανάλυση παλινδρόμησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2:

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ. Η δοµή της αγοράς και οι πρακτικές τιµολόγησης

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ. Η δοµή της αγοράς και οι πρακτικές τιµολόγησης ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Η δοµή της αγοράς και οι πρακτικές τιµολόγησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η δοµή της αγοράς: Τέλειος ανταγωνισµός, µονοπώλιο και µονοπωλιακός ανταγωνισµός Η δοµή της αγοράς Περισσότερος αντα αγωνισµός Τέλειος

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του ξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής ιεθνούς μπορίου Σεπτέμβριος 2007 Όνομα: πώνυμο: ριθμός Μητρώου: Έτος: πιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Κεφάλαιο 5 Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Περίγραμμα Μετρώντας τις αξίες της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Αποτελέσματα της οικονομικής μεγέθυνσης Αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν ληφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Διάλεξη 13 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

To ψηφιακό μέλλον των πόλεων

To ψηφιακό μέλλον των πόλεων To ψηφιακό μέλλον των πόλεων Οι ψηφιακές πόλεις σημαντικότερες του e-government Δρ Γιάννης Λάριος Σύμβουλος του Ειδικού Γραμματέα Ψηφιακού Σχεδιασμού Η Ψηφιακή Στρατηγική πώς είναι ήδη ορατή στους Δήμους

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ HORST REICHENBACH ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΕΜΠΤΗ 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή 1.1 Μια οικονομική ιστορία για την αγορά εργασίας 1.2 Οι δρώντες στην αγορά εργασίας 1.3 Γιατί χρειαζόμαστε τη θεωρία; Παράρτημα: Μια εισαγωγή στην ανάλυση παλινδρόμησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37 Περιεχόμενα Εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, Δημήτρης Σκούρας....................... 23 Εισαγωγή................................................................................ 25 Η λογική και η οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Προπτυχιακό Πρόγραμμα Ακαδημαϊκό Έτος: 2016-2017 Διδάσκων: Δρ. Γρηγόριος Παινέσης Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων Ι Ατελής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου

Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου 6-1 Περίγραμμα Σχετική προσφορά και σχετική ζήτηση Όροι εμπορίου και ευημερία Επιδράσεις της οικονομικής μεγέθυνσης, των δασμών επί των εισαγωγών και των εξαγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ:

Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: Δελτίο Τύπου Ημερομηνία 18 Μαϊου 2016 Υπεύθυνη Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874490 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες 3 Περισσότερα θα βρείτε εδώ Follow/retweet: @PwC_Greece «Αθήνα: Πόλη ευκαιριών»

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Διανομής και Δικτύων

Μοντέλα Διανομής και Δικτύων Μοντέλα Διανομής και Δικτύων 10-03-2017 2 Πρόβλημα μεταφοράς (1) Τα προβλήματα μεταφοράς ανακύπτουν συχνά σε περιπτώσεις σχεδιασμού διανομής αγαθών και υπηρεσιών από τα σημεία προσφοράς προς τα σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Οι πόλεις δεν έχουν το ίδιο μέγεθος, αλλά όσο αυξάνεται ο πληθυσμός των πόλεων τόσο μειώνεται ο αριθμός τους. Οι οικισμοί βρίσκονται σε συνεχείς σχέσεις αλληλεξάρτησης, οι οποίες μεταβάλλονται με το χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Η ΗΑΒΙΤΑΤ AGENDA ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Ιούνιο του 1996, στη Δεύτερη Παγκόσμια Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ανθρώπινους Οικισμούς (HABITAT II) που πραγματοποιήθηκε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή Διάλεξη 8 Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή 1 2 Εισαγωγικά Στο τμήμα αυτό θα μελετήσουμε το πλαίσιο που θα μας δώσει τη δυνατότητα να εξετάσουμε την αναδιανεμητική πολιτική της κυβέρνησης, τόσο από δεοντολογική

Διαβάστε περισσότερα

10/3/17. Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά. Μικροοικονομική. Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Πολιτικές διάκρισης τιµών

10/3/17. Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά. Μικροοικονομική. Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Πολιτικές διάκρισης τιµών /3/7 HL R. VRIN Μικροοικονομική Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Μέχρι τώρα, αντιμετωπίζουμε ένα μονοπώλιο ως μια εταιρεία η

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι.

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2013-2014 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξεταστική περίοδος Απριλίου Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ Κεφάλαιο 4 Επιχειρήσεων Ε. Σαρτζετάκης 1 Πλεόνασµα Καταναλωτή! Η καµπύλη ζήτησης δείχνει τις ανώτερες τιµές που ο καταναλωτής είναι πρόθυµος να πληρώσει για διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 10 Σύγχρονη ανάλυση της αστικής και περιφερειακής οικονομικής πολιτικής Περιεχόμενα διάλεξης Το σύγχρονο πλαίσιο της αστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αρ. Διάλεξης: 3 Ας δούμε πώς ξεκινά η μέρα σας Ξυπνάτε το πρωί με τη βοήθεια ενός ρολογιού το οποίο έχει κατασκευαστεί στην Κορέα.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Επισκόπηση Μετρώντας την αξία της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Επιδράσεις της οικονομικής ανάπτυξης Επιδράσεις διεθνών μεταβιβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Ρεβέκκα Χριστοπούλου Εαρινό εξάμηνο 2017 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διαφοροποίηση προϊόντων Μέχρι τώρα περιγράψαμε: τον πλήρη ανταγωνισμό ως μια αγορά με πολλούς

Διαβάστε περισσότερα

To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων

To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων Οι ψηφιακές πόλεις σημαντικότερες από το e-government Γιάννης Λάριος Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Σύμβουλος του Ειδικού Γραμματέα Ψηφιακού Σχεδιασμού Πόλεις σε ανταγωνισμό το

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων Περιεχόμενα διάλεξης Υπόδειγμα για τη χωροθέτηση της παραγωγής Weber και Moses Ανάλυση της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Χωροθέτηση δραστηριοτήτων:

Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: Η χωροθέτηση της επιχείρησης στη θεωρία 40 / ΑΣΤΙΚΉ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ 1.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζουμε τους θεμέλιους λίθους της θεωρίας χωροθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 1: Το οικονομικό πρόβλημα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 1: Το οικονομικό πρόβλημα Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 1: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σε αυτή την ενότητα διατυπώνεται το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Εισαγωγικά Στο μάθημα αυτό θα συζητήσουμε την σπουδαιότητα την οποία έχει ο πλήρης προσδιορισμός των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στην αποτελεσματική κατανομή των πόρων Θα εξετάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Οι κάτοικοι στην Ελλάδα μετακομίζουν κατά μέσο όρο 3 έως 5 φορές στη ζωή τους, διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία σε ποσοστό περίπου 70%,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 7: Φορολογία και Διανομή Εισοδήματος Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΟΘ για ΕΠΑΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΟΜΑΔΑ Α 1.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

Διαβάστε περισσότερα

HAL R. VARIAN. Μικροοικονομική. Μια σύγχρονη προσέγγιση. 3 η έκδοση

HAL R. VARIAN. Μικροοικονομική. Μια σύγχρονη προσέγγιση. 3 η έκδοση HAL R. VARIAN Μικροοικονομική Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Μέχρι τώρα, αντιμετωπίζουμε ένα μονοπώλιο ως μια εταιρεία η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Copyright 2015 Pearson Education, Inc. All rights reserved. 4-1 Εισαγωγή Περίγραμμα Το υπόδειγμα των ειδικών συντελεστών παραγωγής Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Οικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγή

Αγροτική Οικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγή Αγροτική Οικονομία Ενότητα 1: Εισαγωγή Κοντογεώργος Αχιλλέας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.) Σκοποί ενότητας Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Εισαγωγή Μέρος Πρώτο: Αστικά και Περιφερειακά Οικονομικά Υποδείγματα και Μέθοδοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: η χωροθέτηση της επιχείρησης στη θεωρία 1. 1 Εισαγωγή 1.2 Κλασικά και νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11 Γενικά Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις - Εφαρμογές. Διάλεξη 7 η. Οικονομική Αξιολόγηση Έργων και Πολιτικών

Ασκήσεις - Εφαρμογές. Διάλεξη 7 η. Οικονομική Αξιολόγηση Έργων και Πολιτικών Ασκήσεις - Εφαρμογές Διάλεξη 7 η Οικονομική Αξιολόγηση Έργων και Πολιτικών ΑΣΚΗΣΗ 1 Μια χώρα καλλιεργεί δύο αγαθά, Α και Β. Οι ανταγωνιστικές προσφορές δίνονται ως P A 4 A, όπου Α είναι η ποσότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

10/3/17. Μικροοικονομικ ή Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση. Κεφάλαιο 25 Μονοπώλιο. Τέλειο µονοπώλιο. Γιατί µονοπώλια;

10/3/17. Μικροοικονομικ ή Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση. Κεφάλαιο 25 Μονοπώλιο. Τέλειο µονοπώλιο. Γιατί µονοπώλια; HAL R. VARIAN Μικροοικονομικ ή Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση Κεφάλαιο 25 Μονοπώλιο Τέλειο µονοπώλιο Μια μονοπωλιακή αγορά έχει έναν μόνο πωλητή. Η καμπύλη ζήτησης του μονοπωλητή είναι η (με κλίση

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

5.1.1 Η ΖΗΤΗΣΗ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

5.1.1 Η ΖΗΤΗΣΗ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 5.1 ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ο κλάδος των Τηλεπικοινωνιών είναι από τους ταχέως αναπτυσσόµενους κλάδους σχεδόν σε κάθε χώρα. Οι υπηρεσίες τέτοιου είδους αποτελούν το πιο απλό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Περιβάλλοντος

Οικονομικά του Περιβάλλοντος Οικονομικά του Περιβάλλοντος Ενότητα 2: Αποτιμώντας το Περιβάλλον Παπανδρέου Ανδρέας Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ηδονικές τιμές 2 Ρύπανση και πρόσοδοι (νοίκια) γης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Μέρος I Αστικά και Περιφερειακά Οικονομικά Υποδείγματα και Μέθοδοι 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: η χωροθέτηση της επιχείρησης στη θεωρία 1.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζουμε τις θεμέλιες λίθους

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική 4 Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή...μετράει την ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού σε μια μεταβολή της τιμής του. Ορίζεται ως: ποσοστιαία μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η: Εισαγωγή Ζήτηση & Προσφορά

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η: Εισαγωγή Ζήτηση & Προσφορά ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η: Εισαγωγή Ζήτηση & Προσφορά ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών ΘΕΜΑ 1 ο : Το Οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα πρότυπα ανάπτυξης των πόλεων στην Ελλάδα

Τα πρότυπα ανάπτυξης των πόλεων στην Ελλάδα Τα πρότυπα ανάπτυξης των πόλεων στην Ελλάδα Η ουσιαστική ανάπτυξη των πόλεων στην Ελλάδα άρχισε από τις αρχές της δεκαετίας του 50. Ενωρίτερα της περιόδου αυτής οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες δεν ευνοούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 8

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 8 Εξωτερικότητες Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 8 Όταν η αγορά δουλεύει όπως θα έπρεπε Σύμφωνα με το «αόρατο χέρι» του Adam Smith οι παραγωγοί και οι καταναλωτές οδηγούνται στην αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2014** 2009 2010 2011 2012 2013 2014*

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης περιοχή της Μεσογείου Σεπτέμβριος Δεκέμβριος 2011 Καταναλωτική δαπάνη εισερχόμενου τουρισμού σε έξι Μεσογειακές χώρες, με επιμέρους στοιχεία για την Ελλάδα Φεβρουάριος 2012

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρόλεξα και ασκήσεις για το βιβλίο:

Σταυρόλεξα και ασκήσεις για το βιβλίο: Σταυρόλεξα και ασκήσεις για το βιβλίο: Norwood, F. Bailey και Lusk, Jayson L. (2013) Μάρκετινγκ και Τιμές Αγροτικών Προϊόντων. Broken Hill Publishers Ltd. 1 Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1: Βασικές γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα