ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Οι πόλεις ανέκαθεν αποτελούσαν τις εστίες του πολιτισμού και εξέπεμπαν φως και ζεστασιά στο σκοτάδι. THEODORE PARKER Προτιμώ να ξυπνήσω στη μέση του πουθενά παρά σε μια οποιαδήποτε πόλη του κόσμου. STEVE MCQUEEN Το βιβλίο αυτό εξετάζει τα οικονομικά των πόλεων και των αστικών προβλημάτων. Τα λόγια του Parker και του McQueen αντανακλούν τα ανάμεικτα συναισθήματά μας για τις πόλεις. Μερικά από τα θετικά στοιχεία των πόλεων είναι ότι διευκολύνουν την καινοτομία, την παραγωγή και το εμπόριο, και έτσι βελτιώνουν την ποιότητα ζωής μας. Μερικά από τα αρνητικά είναι ότι οι πόλεις αντιμετωπίζουν ατμοσφαιρική και ηχητική ρύπανση, προβλήματα καθαριότητας και συνωστισμού. Όπως θα δούμε στο πρώτο μέρος του βιβλίου, οι επιχειρήσεις και οι άνθρωποι εγκαθίστανται στις πόλεις διότι τα εμφανή μειονεκτήματα αντισταθμίζονται από τα οφέλη της παραγωγής κοντά σε άλλες επιχειρήσεις και ανθρώπους. Σύμφωνα με τα επόμενα κεφάλαια, οι πολιτικές καταπολέμησης των αστικών προβλημάτων, όπως είναι η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η ρύπανση και το έγκλημα, μπορούν να δώσουν ζωή σε μια πόλη και να τη βοηθήσουν να αναπτυχθεί.

2 38 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Tι είναι η αστική οικονομική; Το αντικείμενο της αστικής οικονομικής θα μπορούσε να οριστεί ως η τομή της γεωγραφίας και των οικονομικών. Τα οικονομικά εξετάζουν τις επιλογές των ανθρώπων όταν υπάρχουν περιορισμένοι πόροι. Τα νοικοκυριά προβαίνουν σε επιλογές για να μεγιστοποιήσουν την ωφέλειά τους και οι επιχειρήσεις για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Οι γεωγράφοι μελετούν πώς χωροθετείται τι και απαντούν στο ερώτημα: Πού λαμβάνει χώρα η ανθρώπινη δραστηριότητα; Η αστική οικονομική συνδυάζει τα οικονομικά με τη γεωγραφία και εξετάζει τις επιλογές ως προς τον γεωγραφικό χώρο και τον τόπο εγκατάστασης τόσο των νοικοκυριών που θέλουν να μεγιστοποιήσουν την ωφέλειά τους όσο και των επιχειρήσεων που θέλουν να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Επίσης, η αστική οικονομική εντοπίζει την ανεπάρκεια ορισμένων επιλογών και εξετάζει εναλλακτικές δημόσιες πολιτικές για την προώθηση πιο αποτελεσματικών επιλογών. Η αστική οικονομική διαιρείται σε έξι τομείς, που αντιστοιχούν στα έξι μέρη του παρόντος βιβλίου. 1. Οι δυνάμεις της αγοράς επηρεάζουν την ανάπτυξη των πόλεων. Οι αποφάσεις εγκατάστασης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών στη μια ή στην άλλη πόλη οδηγούν στη δημιουργία πόλεων διαφορετικού μεγέθους και διαφορετικής οικονομικής δομής. Σε αυτό το πλαίσιο, εξετάζουμε τα ζητήματα γιατί υπάρχουν οι πόλεις και γιατί υπάρχουν μικρές και μεγάλες πόλεις. 2. Οι χρήσεις γης εντός των πόλεων. Οι αποφάσεις εγκατάστασης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών εντός του αστικού ιστού δημιουργούν πρότυπα χρήσης της αστικής γης. Στις σύγχρονες πόλεις, η απασχόληση απλώνεται σε ολόκληρη τη μητροπολιτική περιοχή, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε πριν από 100 χρόνια, όταν οι πόλεις στρέφονταν γύρω από ένα κέντρο. Εξετάζουμε τις οικονομικές δυνάμεις που ευθύνονται για το πέρασμα από τις συγκεντρωμένες γύρω από ένα κέντρο ή κεντρικές πόλεις (centralized city) και τις αποκεντρωμένες (decentralized city). Επίσης, χρησιμοποιούμε ένα μοντέλο επιλογής γειτονιάς για να ερευνήσουμε το ζήτημα του διαχωρισμού ανάλογα με τη φυλή, το εισόδημα και το εκπαιδευτικό επίπεδο. 3. Αστικές μεταφορές. Διερευνούμε ορισμένες πιθανές λύσεις στο πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης και το ρόλο των συγκοινωνιών στο σύστημα των αστικών μεταφορών. Ένα από τα ζητήματα που

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 39 εξετάζουμε είναι αν τα λεωφορεία είναι πιο αποτελεσματικά από ένα σύστημα ελαφρού σιδηροδρόμου ή σιδηροδρόμου σταθερής τροχιάς (όπως το BART στο Σαν Φρανσίσκο ή το Μετρό στην Ουάσιγκτον). 4. Εγκληματικότητα και δημόσια πολιτική. Εξετάζουμε το πρόβλημα της αστικής εγκληματικότητας και παρουσιάζουμε τη σύνδεση μεταξύ εγκλήματος και δύο άλλων αστικών προβλημάτων: της φτώχειας και του χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. 5. Κατοικία και δημόσια πολιτική. Οι επιλογές στέγασης συνδέονται με τις επιλογές εγκατάστασης, διότι τα σπίτια είναι ακίνητα. Θα συζητήσουμε γιατί η κατοικία διαφέρει από άλλα προϊόντα και πώς λειτουργούν οι πολιτικές στέγασης. 6. Δαπάνες και φόροι τοπικής κυβέρνησης. Στο πλαίσιο του κατακερματισμένου συστήματος τοπικής κυβέρνησης, οι περισσότερες μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές έχουν δεκάδες τοπικές κυβερνήσεις, όπως είναι οι δήμοι, οι σχολικές περιφέρειες και οι ειδικές διοικήσεις. Τα νοικοκυριά, όταν επιλέγουν τον τόπο εγκατάστασής τους, λαμβάνουν υπόψη τη φορολογία και τα τοπικά δημόσια αγαθά. Tι είναι η πόλη; Ένας επιστήμονας της αστικής οικονομικής ορίζει την αστική περιοχή ως μια γεωγραφική περιοχή που περιέχει μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε σχετικά περιορισμένη έκταση. Με άλλα λόγια, μια αστική περιοχή έχει πληθυσμιακή πυκνότητα υψηλή σε σχέση με την πυκνότητα της γύρω περιοχής. Αυτός ο ορισμός επιτρέπει να συμπεριληφθούν αστικές περιοχές πολύ διαφορετικών μεγεθών, από μικρές πόλεις μέχρι μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές. Ο ορισμός βασίζεται στην πληθυσμιακή πυκνότητα διότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά μιας αστικής οικονομίας είναι η συχνή επαφή μεταξύ διαφορετικών οικονομικών δραστηριοτήτων, κάτι που είναι εφικτό μόνο αν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά συγκεντρώνονται σε σχετικά μικρή περιοχή. Το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ (US Census Bureau) έχει αναπτύξει πολλούς γεωγραφικούς ορισμούς που σχετίζονται με την αστική οικονομική.* * Ως αυτοτελής οικισμός ορίζεται: «Ένα σύνολο οικοδομών, οι οποίες γειτονεύουν και τα κτίρια των οποίων δεν απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από διακόσια (200) μέτρα αν δεν υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο πόλεως και μέχρι χίλια (1000)

4 40 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Καθώς μεγάλο μέρος του εμπειρικού έργου της αστικής οικονομικής βασίζεται σε στοιχεία απογραφών, είναι σημαντικό να κατανοούμε με σαφήνεια αυτούς τους ορισμούς. Στο παράρτημα του παρόντος κεφαλαίου παρουσιάζονται οι σχετικές λεπτομέρειες. Οι βασικοί ορισμοί, μερικοί εκ των οποίων εισήχθησαν για την Απογραφή του 2000, έχουν ως εξής: 1. Αστική περιοχή: Μια πυκνοκατοικημένη γεωγραφική περιοχή με ελάχιστο πληθυσμό κατοίκους και ελάχιστη πυκνότητα 500 κατοίκους ανά τετραγωνικό μίλι. Το 2000 υπήρχαν στις ΗΠΑ αστικές περιοχές. 2. Αστικός πληθυσμός: Οι άνθρωποι που ζουν στις αστικές περιοχές. Το 2000 ο αστικός πληθυσμός αποτελούσε το 79% του συνολικού πληθυσμού. 3. Μητροπολιτική περιοχή: Μια κεντρική περιοχή που αποτελεί σημαντικό πληθυσμιακό πυρήνα, μαζί με τις όμορες κοινότητες που οικονομικά εντάσσονται σε αυτήν. Μια μητροπολιτική περιοχή έχει πληθυσμό τουλάχιστον κατοίκους. Το 2000 υπήρχαν 361 μητροπολιτικές στατιστικές περιοχές στις ΗΠΑ. 4. Μικρή αστική περιοχή: Μικρότερη εκδοχή της μητροπολιτικής περιοχής, με πληθυσμό κατοίκους. Το 2000 υπήρχαν στις ΗΠΑ 559 μικρές αστικές στατιστικές περιοχές. 5. Κύρια πόλη: Ο μεγαλύτερος δήμος σε κάθε μητροπολιτική ή μικρή αστική στατιστική περιοχή. Ο δήμος ορίζεται ως μια περιοχή όπου η δημοτική αρχή ασκεί πολιτική εξουσία και παρέχει υπηρεσίες τοπικής κυβέρνησης (π.χ. υπηρεσίες αποχέτευσης, αστυνόμευση και πυροσβεστική υπηρεσία). Στο παρόν βιβλίο χρησιμοποιούμε τρεις όρους για να αναφερθούμε σε χωρικές συγκεντρώσεις οικονομικής δραστηριότητας: αστική περιοχή, μητροπολιτική περιοχή και πόλη. Αυτοί οι τρεις όροι, που θα χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, αφορούν την οικονομική πόλη (μια περιοχή με σχετι- μέτρα αν υπάρχει και περιλαμβάνουν δέκα (10) τουλάχιστον κατοικίες νοικοκυριών ή μία συλλογική κατοικία ή κατοικίες νοικοκυριών και συλλογικές κατοικίες στις οποίες μπορούν να κατοικήσουν κανονικά πενήντα (50) τουλάχιστον άτομα, ανεξάρτητα αν αυτά κατοικούν όλο το έτος ή μία μόνο ορισμένη εποχή». «Αστικό χαρακτηρίζεται κάθε Δημοτικό ή Κοινοτικό διαμέρισμα του οποίου ο πολυπληθέστερος οικισμός έχει 2000 κατοίκους και άνω». «Αγροτικό χαρακτηρίζεται κάθε Δημοτικό ή Κοινοτικό διαμέρισμα του οποίου ο πολυπληθέστερος οικισμός έχει λιγότερους από 2000 κατοίκους». (Πηγή: Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2011) (Σ.τ.Ε.)

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 41 κά μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα που περιλαμβάνει αρκετές στενά συνδεδεμένες δραστηριότητες), όχι την πόλη ως πολιτική οντότητα. Όταν θα αναφερόμαστε στην πόλη ως πολιτική οντότητα, τότε θα χρησιμοποιούμε τους όρους κεντρική πόλη ή δήμος. Γιατί υπάρχουν πόλεις; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα στην αστική οικονομική. Οι άνθρωποι χρειάζονται γη για την παραγωγή τροφίμων και άλλων πόρων, και η ζωή στις πυκνοκατοικημένες πόλεις υποχρεώνει τον άνθρωπο να απομακρυνθεί από τη γη όπου παράγονται τα τρόφιμα. Όπως σημειώνει ο Bartlett (1989), κανένα άλλο ον του ζωικού βασιλείου δεν δημιουργεί κάτι που να μοιάζει με πόλη. Τα φυτοφάγα ζώα, όπως τα γκνου και οι βίσονες, σχηματίζουν μεγάλα κοπάδια και μεταναστεύουν διαρκώς σε αναζήτηση τροφής. Τα κοράλλια συγκεντρώνονται σε ακίνητους υφάλους, αλλά τα ωκεάνια ρεύματα παρέχουν σταθερά στα ακίνητα κοράλλια τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζονται. Ίσως το πλησιέστερο αντίστοιχο της πό- ΣΧΗΜΑ 1-1 Ποσοστό πληθυσμού ΗΠΑ σε αστικές περιοχές, % σε αστικές περιοχές

6 42 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ λης στον φυσικό κόσμο είναι η κυψέλη ή η μυρμηγκοφωλιά. Τα κοινωνικά έντομα, όπως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια, σχηματίζουν αποικίες όπου ζουν κατά χιλιάδες σε ξεχωριστές κάστες στρατιώτες, κηφήνες, εκτροφείς, νοσοκόμες, καθαριστές. Σε αντίθεση με τις πόλεις των ανθρώπων, αυτές οι συγκεντρώσεις των εντόμων είναι κλειστές και δεν βασίζονται στην οικειοθελή ανταλλαγή. Οι πόλεις υπάρχουν γιατί η τεχνολογία δημιούργησε συστήματα παραγωγής και ανταλλαγών που φαίνεται να αψηφούν τη φυσιολογική τάξη των πραγμάτων. Προκειμένου να αναπτυχθεί μια πόλη, πρέπει να ικανοποιούνται τρεις προϋποθέσεις: 1. Αγροτικό πλεόνασμα. Οι άνθρωποι που ζουν εκτός των πόλεων πρέπει να παράγουν αρκετά τρόφιμα για να τρέφονται οι ίδιοι αλλά και οι κάτοικοι των πόλεων. 2. Αστική παραγωγή. Οι κάτοικοι των πόλεων πρέπει να παράγουν κάτι αγαθά ή υπηρεσίες σε αντάλλαγμα για τα τρόφιμα που παράγουν οι άνθρωποι που ζουν στην ύπαιθρο. 3. Μεταφορά των ειδών προς ανταλλαγή. Πρέπει να υπάρχει ένα ικανοποιητικό σύστημα μεταφορών, που θα διευκολύνει την ανταλλαγή τροφίμων και αστικών προϊόντων. Το Σχήμα 1-1 δείχνει το ποσοστό των ανθρώπων που ζούσαν σε πόλεις των ΗΠΑ από το 1800 έως το Σε αυτή την περίοδο, το ποσοστό αυξήθηκε από 6% σε 79%. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αλλαγή, που παρατηρείται και σε άλλα μέρη του κόσμου. Όπως θα δούμε και στα τρία επόμενα κεφάλαια, ο μετασχηματισμός μιας αγροτικής κοινωνίας σε αστική συνέβη επειδή η τεχνολογική πρόοδος αύξησε το αγροτικό πλεόνασμα (1η προϋπόθεση), την παραγωγικότητα των αστικών εργατών (2η προϋπόθεση) και την αποτελεσματικότητα των μεταφορών και των ανταλλαγών (3η προϋπόθεση). Το Σχήμα 1-2 παρουσιάζει ποσοστά αστικοποίησης σε διαφορετικές περιφέρειες του κόσμου, με προβολές μέχρι το έτος Το 1950, τα ποσοστά αστικοποίησης ήταν σχετικά χαμηλά στην Αφρική και την Ασία, ενώ ήταν υψηλά στην Ωκεανία και τη Βόρειο Αμερική. Από τώρα μέχρι το 2030, τα ποσοστά αστικοποίησης αναμένεται να αυξηθούν σε όλο τον κόσμο και οι μεγαλύτεροι ρυθμοί αύξησης αναμένονται στην Αφρική και την Ασία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το μέσο ποσοστό 30% του 1950 προβλέπεται να έχει διπλασιαστεί μέχρι το Ο Πίνακας 1-1 καταγράφει τον πληθυσμό στις 30 μεγαλύτερες πόλεις

7 90 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 43 ΣΧΗΜΑ 1-2 Ποσοστά αστικοποίησης ανά ήπειρο, Κόσμος Αφρική Ασία Ευρώπη Λατινική Αμερική και Καραϊβική Βόρειος Αμερική Ωκεανία ,8 14,7 17,4 52,4 41,9 63,9 61, ,2 37,2 37,5 73,4 75,4 77,4 74, ,2 52,9 54,1 80, ,5 77,3 % σε αστικές περιοχές Πηγή: United Nations. «World Urbanization Prospects: The 2001 Revision». των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Νέα Υόρκη έρχεται πρώτη, ακολουθεί το Λος Άντζελες, το Σικάγο, η Φιλαδέλφεια και το Ντάλας. Η τρίτη στήλη δείχνει την εκατοστιαία αύξηση κάθε μητροπολιτικής περιοχής την περίοδο Οι μητροπολιτικές περιοχές με τους ταχύτερους ρυθμούς αύξησης βρίσκονταν στις πολιτείες του νότου, τις ορεινές πολιτείες και τις Δυτικές Πολιτείες. Την περίοδο μειώθηκε ο πληθυσμός δύο άλλων μητροπολιτικών περιοχών (Κλίβελαντ και Ντιτρόιτ). Και στις δύο αυτές περιοχές σημειώθηκε μεγάλη απώλεια θέσεων απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης.

8 44 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΙΝΑΚΑΣ 1-1 Μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές στις ΗΠΑ, 2005 Μητροπολιτική περιοχή Πληθυσμός % μεταβολή το New York Northern New Jersey Long Island, NY NJ PA ,3 Los Angeles Long Beach Santa Ana, CA ,5 Chicago Naperville Joliet, IL IN WI ,8 Philadelphia Camden Wilmington, PA NJ DE MD ,4 Dallas Fort Worth Arlington, TX ,7 Miami Fort Lauderdale Miami Beach, FL ,3 Houston Sugar Land Baytown, TX ,0 Washington Arlington Alexandria, DC VA MD WV ,7 Atlanta Sandy Springs Marietta, GA ,8 Detroit Warren Livonia, MI ,8 Boston Cambridge Quincy, MA NH ,5 San Francisco Oakland Fremont, CA ,7 Riverside San Bernardino Ontario, CA ,1 Phoenix Mesa Scottsdale, AZ ,9 Seattle Tacoma Bellevue, WA ,2 Minneapolis St. Paul Bloomington, MN WI ,9 San Diego Carlsbad San Marcos, CA ,3 St. Louis, MO IL ,0 Baltimore Towson, MD ,0 Tampa St. Peterburg Clearwater, FL ,5 Pittsburgh, PA ,9 Denver Aurora, CO ,3 Cleveland Elyria Mentor, OH ,0 Portland Vancouver Beaverton, OR WA ,7 Cincinnati Middletown, OH KY IN ,0 Sacramento Arden Arcade Roseville, CA ,7 Kansas City, MO KS ,1 Orlando Kissimmee, FL ,6 San Antonio, TX ,4 San Jose Sunnydale Santa Clara, CA ,1 Las Vegas Paradise, NV ,3 Πηγή: Population Division, U.S. Census Bureau. Ο Πίνακας 1-2 καταγράφει στοιχεία για τον πληθυσμό των μεγαλύτερων μητροπολιτικών περιοχών εκτός ΗΠΑ. Ο πίνακας δείχνει τον πληθυσμό το 1975 και το 2005, καθώς και προβολές για το έτος Οκτώ μητροπολιτικές περιοχές, όλες τους στον αναπτυσσόμενο κόσμο, αναμένεται να καταγράψουν αύξηση του πληθυσμού τους κατά τουλάχιστον 20% τη δεκαετία Αντίθετα, τρεις πόλεις στον ανεπτυγμένο κόσμο (Τόκιο, Οσάκα και Παρίσι) αναμένεται να καταγράψουν βραδύτερους ρυθμούς αύξησης. Στις ΗΠΑ, ο πληθυσμός στη Νέα Υόρκη αναμένεται να αυξηθεί κατά 6% και στο Λος Άντζελες κατά 7%.

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 45 ΠΙΝΑΚΑΣ 1-2 Πληθυσμός και πληθυσμιακή προβολή σε μεγάλες πόλεις παγκοσμίως Πληθυσμός Πληθυσμός Πληθυσμός Μητροπολιτική το 1975 το 2005 το 2005 % μεταβολή περιοχή Χώρα (εκατ.) (εκατ.) (εκατ.) Τόκιο Ιαπωνία 26,6 35,2 35,5 1 Πόλη του Μεξικό Μεξικό 10,7 19,4 21,6 11 Σάο Πάολο Βραζιλία 9,6 18,3 20,5 12 Μουμπάι Ινδία 7,1 18,2 21,9 20 Δελχί Ινδία 4,4 15,0 18,6 24 Σαγκάη Κίνα 7,3 14,5 17,2 19 Καλκούτα Ινδία 7,9 14,3 17,0 19 Τζακάρτα Ινδονησία 4,8 13,2 16,8 27 Μπουένος Άιρες Αργεντινή 8,7 12,6 13,4 7 Ντάκα Μπαγκλαντές 2,2 12,4 16,8 35 Καράτσι Πακιστάν 4,0 11,6 15,2 31 Ρίο ντε Τζανέιρο Βραζιλία 7,6 11,5 12,8 11 Οζάκα-Κόμπε Ιαπωνία 9,8 11,3 11,3 0 Κάιρο Αίγυπτος 6,4 11,1 13,1 18 Λάγος Νιγηρία 1,9 10,9 16,1 48 Πεκίνο Κίνα 6,0 10,7 12,9 20 Μανίλα Φιλιππίνες 5,0 10,7 12,9 21 Μόσχα Ρωσία 7,6 10,7 11,0 3 Παρίσι Γαλλία 8,6 9,8 9,9 0 Κωνσταντινούπολη Τουρκία 3,6 9,7 11,2 15 Πηγή: United Nations. Urban Agglomerations Το Σχήμα 1-3 δείχνει τη διαχρονική τάση ανάπτυξης των μεγάλων αστικών συγκεντρώσεων στον κόσμο, που ορίζονται ως μητροπολιτικές περιοχές με τουλάχιστον 1 εκατ. κατοίκους. Στο σχήμα παρουσιάζονται ξεχωριστά οι πόλεις που βρίσκονται σε ανεπτυγμένες περιφέρειες και εκείνες που βρίσκονται σε λιγότερο ανεπτυγμένες. Μέχρι το 1996, όμως, ο αριθμός των μεγάλων πόλεων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες είχε σχεδόν διπλασιαστεί, ενώ μέχρι το 2015 θα έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί. Τα πέντε αξιώματα της αστικής οικονομικής Η αστική οικονομική εξετάζει τις επιλογές εγκατάστασης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, και έτσι είναι φυσικό να θεωρούμε ότι οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις έχουν μεγάλο βαθμό κινητικότητας. Φυσικά οι άνθρωποι δεν αλλάζουν ούτε τις δουλειές ούτε τα σπίτια τους αμέσως μόλις αλ-

10 46 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΧΗΜΑ 1-3 Ο αριθμός των μεγάλων αστικών συγκεντρώσεων στον κόσμο, Αριθμός πόλεων με πληθυσμό άνω του 1 εκατ Πιο ανεπτ. περιφέρειες Λιγότερο ανεπτ. περ Πηγή: «United Nations World Population Prospects» (New York: United Nations, 2001). λάξουν οι συνθήκες. Έτσι, ένα μοντέλο πλήρους κινητικότητας μας λέει περισσότερα για τις μακροπρόθεσμες μεταβολές από ό,τι για τις βραχυπρόθεσμες. Ένα μέσο νοικοκυριό αλλάζει κατοικία κάθε επτά χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι περίπου 14% του πληθυσμού μετακομίζει κάθε χρόνο. Αν και τα περισσότερα μοντέλα αστικής οικονομικής υποθέτουν πλήρη κινητικότητα, υπάρχουν εξαιρέσεις, και εμείς θα εστιάσουμε στην ανάλυση που υποθέτει λιγότερη από την πλήρη κινητικότητα. Σε αυτό το τμήμα του κεφαλαίου θα παρουσιάσουμε τα πέντε αξιώματα της αστικής οικονομικής. Αξίωμα είναι μια αυταπόδεικτη αλήθεια, κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν και δέχονται εύκολα. Για τους σκοπούς του παρόντος βιβλίου, λέγοντας «οι περισσότεροι άνθρω-

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 47 ποι» εννοούμε οι άνθρωποι που έχουν διδαχτεί έστω και λίγα οικονομικά. Τα πέντε αξιώματα βρίσκονται στο επίκεντρο της αστικής οικονομικής και παρέχουν τις βάσεις για τα οικονομικά υποδείγματα των επιλογών εγκατάστασης. Καθώς θα προχωράει το βιβλίο, τα πέντε αξιώματα θα εμφανίζονται διαρκώς. 1. Οι τιμές προσαρμόζονται για την επίτευξη χωρικής ισορροπίας Χωρική ισορροπία επιτυγχάνεται όταν δεν υπάρχουν πλέον κίνητρα μετεγκατάστασης. Ας υποθέσουμε ότι εσείς και ο Χ έχετε να επιλέξετε ανάμεσα σε δύο σπίτια, το ένα σε μια ωραία παραλία και το άλλο σε έναν αυτοκινητόδρομο με πολλή φασαρία. Αν τα δύο σπίτια έχουν την ίδια τιμή (το ίδιο μηνιαίο ενοίκιο), τότε και εσείς θα προτιμούσατε το σπίτι στην παραλία αλλά και ο Χ. Αν ρίξετε το κέρμα και κερδίσει ο ένας από τους δύο, δεν επιτυγχάνεται χωρική ισορροπία, καθώς ο άτυχος που θα μείνει στο σπίτι στον αυτοκινητόδρομο εξακολουθεί να έχει το κίνητρο να μετακομίσει σε ένα καλύτερο σπίτι. Η ισορροπία εγκατάστασης απαιτεί να είναι υψηλότερο το τίμημα για το σπίτι στην παραλία. Προκειμένου να εξαλειφθούν τα κίνητρα μετακόμισης, το ενοίκιο του παραλιακού σπιτιού πρέπει να είναι τέτοιο που ο ενοικιαστής να αποζημιώνεται από το καλύτερο περιβάλλον. Το ερώτημα είναι: πόσα χρήματα είσαστε πρόθυμοι να θυσιάσετε για να ζήσετε σε ένα σπίτι στην παραλία; Αν απαντήσετε $300 και το ίδιο απαντήσει και ο Χ, τότε η τιμή ισορροπίας για το σπίτι στην παραλία πρέπει να είναι $300 περισσότερα από το σπίτι στον αυτοκινητόδρομο. Γενικά, οι τιμές προσαρμόζονται για να δημιουργήσουν το ίδιο επίπεδο ωφέλειας σε διαφορετικά περιβάλλοντα, και έτσι οι άνθρωποι ζουν σε ωραίες ή όχι τόσο ωραίες τοποθεσίες. Παρόμοιες είναι οι οικονομικές δυνάμεις που επενεργούν στην αγορά εργασίας. Οι εργαζόμενοι ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο για να βρουν δουλειά στις περιοχές που θέλουν, γεγονός που οδηγεί στη διαμόρφωση χαμηλότερων μισθών στις περιοχές που θεωρούνται πιο «επιθυμητές». Ας υποθέσουμε ότι εσείς και ο Ψ ανταγωνίζεστε για δύο θέσεις απασχόλησης, μία στη Βαρετούπολη και μία στην Ωραιούπολη, που χαρακτηρίζεται από το ενδιαφέρον κοινωνικό της περιβάλλον. Αν μια διαφορά ύψους $500 στον μηνιαίο μισθό αντισταθμίζει τη διαφορά στο κοινωνικό περιβάλλον, τότε ο μισθός στην Ωραιούπολη μπορεί να είναι χαμηλότερος κατά $500. Αν συμβεί αυτό, οι δύο εργαζόμενοι θα είναι αδιάφοροι

12 48 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ως προς την επιλογή ανάμεσα στις δύο πόλεις, αφού, αν εγκατασταθούν στην Ωραιούπολη, θα έχουν $500 λιγότερα. Στην αγορά εργασίας οι μισθοί προσαρμόζονται έτσι ώστε οι άνθρωποι να εργάζονται σε ωραίο ή όχι τόσο ωραίο περιβάλλον. Η τιμή της γης επίσης προσαρμόζεται προκειμένου να επιτυγχάνεται χωρική ισορροπία μεταξύ των επιχειρήσεων. Τα γραφεία ανταγωνίζονται για τις περιοχές με την ευκολότερη πρόσβαση στην πόλη, και το κέντρο της πόλης είναι το πιο εύκολα προσβάσιμο, άρα και το ακριβότερο. Για την επίτευξη ισορροπίας, οι επιχειρήσεις που βρίσκονται σε λιγότερο προσβάσιμα σημεία της πόλης, πιο μακριά από το κέντρο, καταβάλλουν χαμηλότερο ενοίκιο και μπορούν να είναι εξίσου κερδοφόρες με τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στις περιοχές με την πιο εύκολη πρόσβαση. 2. Οι αυτοτροφοδοτούμενες επιδράσεις δημιουργούν ακραία αποτελέσματα Αυτοτροφοδοτούμενη επίδραση είναι μια αλλαγή που οδηγεί σε επιπρόσθετες μεταβολές προς την ίδια κατεύθυνση. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε μια πόλη όπου οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων βρίσκονται διάσπαρτες σε όλο το εύρος της. Αν μια αντιπροσωπεία μετακομίσει δίπλα σε μια άλλη στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων, τι θα γίνει; Οι υποψήφιοι αγοραστές πάντα συγκρίνουν διαφορετικές μάρκες πριν αγοράσουν ένα αυτοκίνητο, άρα οι δύο αντιπροσωπείες στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων θα διευκολύνουν τους υποψήφιους αγοραστές και, κατά συνέπεια, θα προσελκύσουν περισσότερους πελάτες. Η αυξημένη κίνηση στη Λεωφόρο των Αυτοκινήτων θα κάνει κι άλλες αντιπροσωπείες να θέλουν να εγκατασταθούν εκεί. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια σειρά αντιπροσωπειών, μια συστάδα επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται μεταξύ τους και που βρίσκονται πολύ κοντά η μια στην άλλη. Οι αυτοτροφοδοτούμενες μεταβολές ισχύουν και στις αποφάσεις εγκατάστασης των ανθρώπων. Ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν αρκετοί καλλιτέχνες διασκορπισμένοι σε πολλές πόλεις μιας περιφέρειας. Αν κατά τύχη μια πόλη δεχθεί μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών, το δημιουργικό περιβάλλον της θα βελτιωθεί, καθώς οι καλλιτέχνες (1) θα είναι εκτεθειμένοι σε περισσότερες ιδέες και τεχνικές, και (2) θα μπορούν να έχουν κοινά καλλιτεχνικά εργαστήρια, καταστήματα εκτύπωσης, προμηθευτές εργαλείων κ.ά. Η συστάδα των καλλιτεχνών θα προσελκύσει και άλλους καλλιτέχνες της περιφέρειας, προκαλώντας έτσι συγκέντρωση της καλλιτεχνικής παραγωγής σε μία πόλη. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι πόλεις που

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 49 προσέλκυσαν καλλιτέχνες κατέγραψαν σχετικά ταχεία ανάπτυξη (Florida, 2002). 3. Οι εξωτερικότητες προκαλούν αναποτελεσματικότητα Στις περισσότερες συναλλαγές, το κόστος και τα οφέλη της ανταλλαγής περιορίζονται στον εκάστοτε πωλητή και αγοραστή. Ο καταναλωτής καταβάλλει ένα τίμημα ίσο με το πλήρες κόστος της παραγωγής του αγαθού, και έτσι κανένας άλλος δεν επιβαρύνεται από τη συναλλαγή. Παρομοίως, ο καταναλωτής είναι ο μόνος άνθρωπος που επωφελείται από το προϊόν. Αντίθετα, όμως, όταν μέρος του κόστους ή της ωφέλειας από μια συναλλαγή μεταφέρεται σε κάποιον που δεν είναι ούτε ο πωλητής ούτε αγοραστής (δηλαδή σε κάποιον εξωτερικό), τότε υπάρχει εξωτερικότητα (externality). Εξωτερικό κόστος ή αρνητική εξωτερικότητα (external cost) προκύπτει όταν ο καταναλωτής πληρώνει μια τιμή που είναι χαμηλότερη από το πλήρες κόστος παραγωγής του προϊόντος. Η τιμή του προϊόντος πάντα περιλαμβάνει το κόστος της εργασίας, του κεφαλαίου και των πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του, αλλά συνήθως δεν περιλαμβάνει το περιβαλλοντικό κόστος που συνεπάγεται η παραγωγή. Για παράδειγμα, αν η καύση βενζίνης από τα αυτοκίνητα δημιουργεί ατμοσφαιρική ρύπανση, μέρος του κόστους της οδήγησης θα βαρύνει τους ανθρώπους που αναπνέουν τον μολυσμένο αέρα. Παρομοίως, όταν εισέρχεστε με το αυτοκίνητό σας σε έναν αυτοκινητόδρομο στον οποίο ήδη υπάρχουν πολλά οχήματα, προκαλείτε καθυστέρηση στους υπολοίπους, άρα επιβαρύνονται και οι άλλοι οδηγοί. Εξωτερική ωφέλεια ή θετική εξωτερικότητα (external benefit) προκύπτει όταν ένα προϊόν που αγοράστηκε από έναν άνθρωπο δημιουργεί όφελος και για κάποιον άλλο. Για παράδειγμα, αν βάψω το σπίτι μου στο οποίο σε διάφορα σημεία έχει σκάσει η μπογιά, τότε βελτιώνεται η εικόνα της γειτονιάς και αυξάνεται η αξία όχι μόνο του δικού μου σπιτιού αλλά και του γείτονα. Η εκπαίδευση δημιουργεί εξωτερικά οφέλη διότι βελτιώνει την επικοινωνία και τον τρόπο σκέψης, με αποτέλεσμα το κάθε άτομο να μπορεί να συνεισφέρει περισσότερα σε μια ομάδα. Με άλλα λόγια, μερικά από τα οφέλη της δικής μας εκπαίδευσης τα καρπώνονται οι συνάδελφοί μας, που γίνονται πιο παραγωγικοί και έτσι κερδίζουν περισσότερα χρήματα. Όταν υπάρχει εξωτερικό κόστος ή ωφέλεια, η ισορροπία της αγοράς δεν είναι κοινωνικά αποτελεσματική. Στην περίπτωση του εξωτερικού κόστους, οι άνθρωποι πληρώνουν λιγότερα από το πλήρες κοινωνικό κόστος μιας πράξης όπως είναι η οδήγηση, άρα οδηγούν περισσότερο από

14 50 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ όσο πρέπει. Στην περίπτωση της εξωτερικής ωφέλειας, οι άνθρωποι λαμβάνουν λιγότερη από την πλήρη κοινωνική ωφέλεια μιας ενέργειας όπως είναι η εκπαίδευση, άρα σταματούν πριν φτάσουν στο κοινωνικά αποτελεσματικό επίπεδο εκπαίδευσης. Όπως θα δούμε στη συνέχεια του βιβλίου, στις πόλεις παρατηρείται κάθε μορφής εξωτερικό κόστος ή ωφέλεια. Σε πολλές περιπτώσεις η λύση είναι απλή: να εσωτερικευθούν οι εξωτερικές επιδράσεις (μέσω φόρων ή επιδοτήσεων) και να επιτραπεί σε εκείνους που επιβαρύνονται με το πλήρες κοινωνικό κόστος ή λαμβάνουν την πλήρη κοινωνική ωφέλεια των πράξεών τους να αποφασίσουν τι θέλουν τελικά να κάνουν. 4. Η παραγωγή υπόκειται σε οικονομίες κλίμακας Οικονομίες κλίμακας (economy of scale) έχουμε όταν το μέσο κόστος της παραγωγής μειώνεται καθώς αυτή αυξάνεται. Για τα περισσότερα προϊόντα, αν υποθέσουμε ότι αρχίζουμε με μια σχετικά μικρή παραγωγή και αργότερα διπλασιάσουμε όλους τους συντελεστές παραγωγής, το μέσο κόστος της παραγωγής θα μειωθεί. Για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία των οικονομολόγων, όταν η καμπύλη του μακροχρόνιου μέσου κόστους αποκτά αρνητική κλίση, τότε λέμε ότι έχουμε οικονομίες κλίμακας. Οι οικονομίες κλίμακας οφείλονται σε δύο λόγους: Αδιαιρετότητα εισροών. Ορισμένες κεφαλαιακές εισροές είναι «ογκώδεις» και δεν μπορούν να διαιρεθούν για μικρή παραγωγική κλίμακα (indivisible input). Αυτό σημαίνει ότι μια μικρή επιχείρηση με μικρή παραγωγή μπορεί να έχει τις ίδιες αδιαίρετες εισροές με μια μεγάλη. Για παράδειγμα, για να κατασκευάσετε ρακέτες, χρειάζεστε ένα καλούπι, είτε πρόκειται να κατασκευάσετε μία είτε χίλιες ρακέτες. Με τον ίδιο τρόπο, για να κατασκευάσετε μικροεπεξεργαστές, χρειάζεστε ένα καθαρό δωμάτιο και ακριβό εξοπλισμό, είτε θέλετε να κατασκευάσετε έναν είτε χίλιους μικροεπεξεργαστές την ημέρα. Καθώς αυξάνεται η παραγωγή, το μέσο κόστος μειώνεται, αφού οι αδιαίρετες εισροές κατανέμονται σε περισσότερα προϊόντα. Εξειδίκευση των παραγωγικών συντελεστών. Σε μια μικρή επιχείρηση, ο ένας εργαζόμενος μπορεί να έχει πολλά και διαφορετικά καθήκοντα. Σε μια μεγαλύτερη επιχείρηση με περισσότερους υπαλλήλους, ο κάθε εργαζόμενος εξειδικεύεται σε λιγότερα καθήκοντα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλότερη παραγωγικότητα. Αυτό οφείλεται στη συνέχεια των εργασιών (δεν χάνεται χρόνος

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ / 51 όταν ο υπάλληλος πηγαίνει από τη μια δουλειά στην άλλη) και στην εξειδίκευση (από την πείρα που αποκτά). Η έννοια της εξειδίκευσης των παραγόντων αντικατοπτρίζεται στην παλιά ρήση «πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης». Αυτός που εξειδικεύεται σε μία τέχνη την κατέχει πραγματικά. Όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι οικονομίες κλίμακας διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο σε μια αστική οικονομία. Μάλιστα, όπως θα δούμε στο Κεφάλαιο 2, όταν δεν υφίστανται οικονομίες κλίμακας, δεν υπάρχουν πόλεις. Η μεταφορά προϊόντων από το σημείο παραγωγής στους καταναλωτές είναι δαπανηρή υπόθεση, άρα η κεντροποιημένη παραγωγή σε πόλεις έχει νόημα μόνο αν υπάρχουν άλλα πλεονεκτήματα που αντισταθμίζουν το κόστος της μεταφοράς. Το εύρος των οικονομιών κλίμακας στην παραγωγή διαφέρει από το ένα προϊόν στο άλλο. Οι μικροεπεξεργαστές παράγονται σε μονάδες των 5 δισ. δολαρίων από εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό που επιτελεί εκατοντάδες περίπλοκες εργασίες, άρα αυξάνονται οι οικονομίες κλίμακας. Αντίθετα, μια πίτσα παράγεται σε ένα φούρνο των $5.000 και στην παραγωγή της δεν υπεισέρχονται άλλες πολλές και περίπλοκες εργασίες, άρα οι οικονομίες κλίμακας εξαντλούνται γρηγορότερα. Σε γενικές γραμμές, το μέγεθος των οικονομιών κλίμακας εξαρτάται από τις «ογκώδεις» αδιαίρετες εισροές και τις δυνατότητες εξειδίκευσης των παραγόντων. 5. Ο τέλειος ανταγωνισμός συνεπάγεται μηδενικά οικονομικά κέρδη Όταν δεν υπάρχουν περιορισμοί στην είσοδο νέων επιχειρήσεων σε μια αγορά, περιμένουμε ότι οι επιχειρήσεις θα εισέρχονται στην αγορά μέχρι να σταματήσουν να υπάρχουν οικονομικά κέρδη. Ας θυμηθούμε ότι το οικονομικό όφελος ισούται με το πλεόνασμα των συνολικών εσόδων πλέον της συνολικής οικονομικής δαπάνης, στην οποία περιλαμβάνεται το κόστος ευκαιρίας όλων των συντελεστών παραγωγής. Τα δύο βασικά συστατικά του οικονομικού κόστους είναι το κόστος ευκαιρίας του χρόνου του επιχειρηματία και το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί στην επιχείρηση. Ας υποθέσουμε ότι ένας επιχειρηματίας θα μπορούσε να κερδίζει $ από μια άλλη δουλειά και να επενδύει $ στην επιχείρηση. Το κεφάλαιο για την επένδυση προήλθε από ένα αμοιβαίο κεφάλαιο με απόδοση 8%. Το οικονομικό κόστος της επιχείρησης περιλαμβάνει τις $ σε κόστος χρόνου και τις $8.000 σε κόστος επένδυσης. Όταν λάβουμε υπόψη το σύνολο του κόστους ευκαι-

16 52 / ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ρίας, το γεγονός ότι τα οικονομικά κέρδη είναι μηδενικά σημαίνει ότι η επιχείρηση βγάζει αρκετά χρήματα για να συνεχίσει να λειτουργεί, αλλά όχι τόσα ώστε να αξίζει να εισέλθουν στη συγκεκριμένη αγορά και άλλες επιχειρήσεις. Τα μηδενικά οικονομικά κέρδη σημαίνουν «κανονικά» λογιστικά κέρδη. Στην αστική οικονομική, ο ανταγωνισμός έχει και τη διάσταση του χώρου. Κάθε επιχείρηση που εισέρχεται στην αγορά έχει έναν συγκεκριμένο χώρο, και το κέρδος της κάθε επιχείρησης εξαρτάται από το πού βρίσκονται και οι υπόλοιπες. Ο χωρικός ανταγωνισμός μοιάζει αρκετά με τον μονοπωλιακό ανταγωνισμό, μια δομή της αγοράς στην οποία οι επιχειρήσεις πωλούν ελαφρώς διαφοροποιημένα προϊόντα σε ένα περιβάλλον ελεύθερης εισόδου. Αν και αυτό μοιάζει οξύμωρο (σαν να λέμε «γιγαντιαίο γαριδάκι»), οι λέξεις είναι αποκαλυπτικές. Κάθε επιχείρηση έχει το μονοπώλιο του διαφορετικού προϊόντος της, αλλά η απεριόριστη είσοδος οδηγεί σε σκληρό ανταγωνισμό για την προσέλκυση των πελατών που μπορούν εύκολα να επιλέξουν το ένα ή το άλλο προϊόν. Με τον χωρικό ανταγωνισμό, κάθε επιχείρηση έχει το τοπικό μονοπώλιο της περιοχής που βρίσκεται ακριβώς γύρω από την εγκατάστασή της, αλλά η απεριόριστη είσοδος οδηγεί σε έντονο ανταγωνισμό. Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να εισέρχονται στην αγορά μέχρι να μηδενιστούν τα οικονομικά κέρδη. Και μετά; Αυτό το εισαγωγικό κεφάλαιο θέτει τις βάσεις για την οικονομική ανάλυση των πόλεων που θα ακολουθήσει στη συνέχεια του βιβλίου. Ας δούμε, λοιπόν, μερικά από τα βασικά ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν στα επόμενα κεφάλαια: Γιατί υπάρχουν οι πόλεις; Οι πόλεις είναι πολύ μεγάλες ή πολύ μικρές; Τι προκαλεί την αστική οικονομική ανάπτυξη; Γιατί είναι διάχυτη η απασχόληση στις σύγχρονες πόλεις; Γιατί υπάρχει τέτοιος διαχωρισμός ως προς τη φυλή και το εισόδημα; Γιατί οι οικονομολόγοι εισηγούνται φόρο 7 σεντ ανά μίλι για την οδήγηση και περίπου 27 σεντ ανά μίλι για την οδήγηση σε δρόμους με μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση; Γιατί τόσο λίγοι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q ΚΕΦ. 4 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Η τιμή είναι η χρηματική αξία ανταλλαγής ενός αγαθού. Αποτελεί μέτρο σύγκρισης του καταναλωτή με άλλα παρόμοια προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά. Πολλές φορές τον επιρεάζει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Αρ. Διάλεξης: 12 Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Ο Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός αναφέρεται στην διάρθρωση της αγοράς εκείνης η οποία βρίσκεται μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας - Τα οικονομικά της εργασίας μελετούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά εργασίας. - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο)

Διαβάστε περισσότερα

To ψηφιακό μέλλον των πόλεων

To ψηφιακό μέλλον των πόλεων To ψηφιακό μέλλον των πόλεων Οι ψηφιακές πόλεις σημαντικότερες του e-government Δρ Γιάννης Λάριος Σύμβουλος του Ειδικού Γραμματέα Ψηφιακού Σχεδιασμού Η Ψηφιακή Στρατηγική πώς είναι ήδη ορατή στους Δήμους

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ Κεφάλαιο 4 Επιχειρήσεων Ε. Σαρτζετάκης 1 Πλεόνασµα Καταναλωτή! Η καµπύλη ζήτησης δείχνει τις ανώτερες τιµές που ο καταναλωτής είναι πρόθυµος να πληρώσει για διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων

To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων To «ψηφιακό» μέλλον των πόλεων Οι ψηφιακές πόλεις σημαντικότερες από το e-government Γιάννης Λάριος Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Σύμβουλος του Ειδικού Γραμματέα Ψηφιακού Σχεδιασμού Πόλεις σε ανταγωνισμό το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αρ. Διάλεξης: 3 Ας δούμε πώς ξεκινά η μέρα σας Ξυπνάτε το πρωί με τη βοήθεια ενός ρολογιού το οποίο έχει κατασκευαστεί στην Κορέα.

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Οι κάτοικοι στην Ελλάδα μετακομίζουν κατά μέσο όρο 3 έως 5 φορές στη ζωή τους, διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία σε ποσοστό περίπου 70%,

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ Παράρτημα Ι- Σελίδα 2/5 1. Η έννοια της παραγωγικότητας Ο όρος παραγωγικότητα εκφράζει τη σχέση μεταξύ των αποτελεσμάτων (εκροών) ενός συστήματος - μιας επιχείρησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικά πακέτα διακοπών

Ατομικά πακέτα διακοπών Ένα περίπλοκο κολάζ από ετερόκ λητα έμψυχα και υ λικά στοιχεία που τόσο η φύση όσο και οι άνθρωποι έχουν φροντίσει ώστε να έχει «τα πάντα». Κ αι φυσικά, τα πάντα εί ναι τόσα πολλά, που έ νας ταξιδιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης. και με ποια εργαλεία; Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ. Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας

Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης. και με ποια εργαλεία; Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ. Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης Τι μπορεί να προσφέρει Τι πρέπει να προσφέρει Τι πρέπει να επιτύχει και με ποια εργαλεία; Γλαύκος Κωνσταντινίδης Πολεοδόμος

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΟΘ για ΕΠΑΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΟΜΑΔΑ Α 1.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ Κεφάλαιο 4 Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης! Προσφορά και Ζήτηση είναι οι πιο γνωστοί οικονοµικοί όροι! Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο βασικές δυνάµεις,

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

4 Προσφοράκαι Ζήτηση Προσφορά και Ζήτηση Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδύολέξεις που χρησιµοποιούν πιο συχνά οι οικονοµολόγοι. Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδυνάµεις που κάνουν τις αγορές των οικονοµιών να δουλεύουν.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 6 Ιανουάριος 2014 Είδη εταιρειών Ομόρρυθμη Ετερόρρυθμη Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης Ανώνυμη Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση Αρ. Διάλεξης: 6 Προσφορά, Ζήτηση και Κυβερνητικές Πολιτικές Σε μια ελεύθερη και χωρίς κανόνες αγορά, οι δυνάμεις της προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5. Αναποτελεσματικότητα Μονοπωλίου VA 24

Διάλεξη 5. Αναποτελεσματικότητα Μονοπωλίου VA 24 Διάλεξη 5 Αναποτελεσματικότητα Μονοπωλίου VA 24 1 Αποτελεσματικότητα κατά Pareto Μια οικονομική κατάσταση είναι αποτελεσματική κατά Pareto αν δεν υπάρχει τρόπος βελτίωσης της θέσης ενός ατόμου χωρίς να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία :

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : Συνειδητή προσπάθεια για το

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Εξωτερικές Οικονοµίες Κλίµακας και ο Διεθνής Καταµερισµός της Παραγωγής Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης 1 Οικονοµίες Κλίµακας Υπάρχουν οικονοµίες κλίµακας όταν η παραγωγή είναι πιο αποτελεσµατική όσο µεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές Αρ. Διάλεξης: 09 Τι είναι ανταγωνιστική αγορά; Η ανταγωνιστική αγορά έχει πολλούς αγοραστές/καταναλωτές και πολλούς παραγωγούς/επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο.

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Βάλια Αρανίτου, ΙΝΕΜΥ, Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιων Σαγιάς, ΕΜΠ ΟΡΣΑ-ΕΣΕΕ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ. Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ιονύσης Σκαρµέας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

ρ. ιονύσης Σκαρµέας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Μάρκετινγκ; Ηδιαδικασία σχεδιασµού

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

22 Δεκεμβρίου 2014 1

22 Δεκεμβρίου 2014 1 22 Δεκεμβρίου 2014 1 Επιχειρηματικές αποστολές - Επενδύσεις Αποστολές στο εξωτερικό: 66 αποστολές & επαφές με περισσότερες από 1930 επιχειρήσεις 2012: 21 αποστολές, επαφές με περισσότερες από 980 επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ

Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Π Ε Μ Π Τ Ο Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ό Μ Ε Ν Α 5.1 Η Ανταλλαγή και η Ανταλλακτική Αξία 68 5.2 Είδη Ανταλλαγών 69 5.3 Χρήμα και Τιμές 70 5.4 Η Διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....3 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Ακαθάριστος κύκλος εργασιών....4 2. Λειτουργικό Κέρδος....7 3. Άποψη για την οικονομική κρίση... 10 4. Τα περισσότερο σημαντικά επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ

ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΕΝΑ ΣΧΕ ΙΟ ΓΙΑ ΕΝΑ ΙΣΧΥΡΟ ΟΝΤΑΡΙΟ, ΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 18/11/2014

Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Ο ΟΑΕΔ / EURES και η BBi Communication ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Φινλανδίας για απασχόληση στον τομέα της δημόσιας υγείας και περίθαλψης - Έλληνες γιατροί και νοσηλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών

Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Η αγορά εργασίας στους κλάδους παρέµβασης, στην ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Τοµέα Αθηνών ρ. Μιλτιάδης Σταµπουλής, ρ. Οικονοµολόγος της Εργασίας Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη Ενότητα 2 : Κλασικά Υποδείγματα της Διεθνούς Οικονομικής Θεωρίας (Ricardo model) Γρηγόριος Ζαρωτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή Έννοιες Κλειδιά Καταναλωτής Αγορά Ανάγκες, επιθυμίες, απαιτήσεις Αξία και ικανοποίηση αναγκών Μάρκετινγκ Σύστημα μάρκετινγκ Σχέσεις και δίκτυα Ανταλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ Είναι γνωστό σε όλους ότι τα ιδιωτικά έργα αποτελούν για χρόνια στη χώρα µας, την ατµοµηχανή της Ελληνικής οικονοµίας. H άνοδος της

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Μάρκετινγκ

Εισαγωγή στο Μάρκετινγκ Εισαγωγή στο Μάρκετινγκ 1. Ορισμός- Marketing Concept 2. Προσανατολισμοί της επιχείρησης 3. Βασικές έννοιες του Μάρκετινγκ 4. Ο ρόλος της Έρευνας Αγοράς 1 Ορισμός- Marketing Concept Διάφοροι ορισμοί «η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα