Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b"

Transcript

1 Πρωτότυπη Εργασία Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b Aρετή Ξυφτέρη 1, Φώτης Δρακοπαναγιωτάκης 1, Aργύρης Tζουβελέκης 4, Eυάγγελος Tσιάμπας 2, Aνδρέας Kαραμέρης 2, Kατερίνα Tσακανίκα 3, Βλάσης Πολυχρονόπουλος 1, Δημοσθένης Μπούρος η Πνευμονολογική Κλινική, Σισμανόγλειο ΓΝΑ, Αθήνα, Αττική 2 Παθολογοανατομικό Τμήμα Νοσοκομείο 417 NIMTΣ 3 Μονάδα Βρογχοκυψελιδικού Εκπλύματος, Σισμανόγλειο ΓΝΑ, Αθήνα, Αττική 4 Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης Λέξεις- Κλειδιά: - ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση, - αζαθειοπρίνη, - ιντερφερόνη-γ-1b, - βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα (BALF), - CTGF, - TNFα, - κυψελιδικά μακροφάγα Αλληλογραφία: Δημοσθένης Μπούρος Καθηγητής Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης Αλεξανδρούπολη Tel./Fax: Περiληψη Η Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση (ΙΠΙ) είναι μια πνευμονική νόσος, αγνώστου αιτιολογίας, με κακή πρόγνωση, για την οποία δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία. Έχει αναφερθεί ότι ο αυξητικός παράγων του συνδετικού ιστού (CTGF) και ο παράγων νέκρωσης όγκων -άλφα (TNFα) συμμετέχουν σημαντικά στην παθογένεια της νόσου. Ο ρόλος των κυψελιδικών μακροφάγων στην έκφραση των κυτταροκινών αυτών παραμένει αδιευκρίνιστος. Υλικό & Μέθοδος: Τα δείγματα του βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος (BALF) ελήφθησαν από 20 νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με ΙΠΙ προ και μετά από εξάμηνη θεραπεία είτε με ιντερφερόνη (IFN-γ-1b) και πρεδνιζολόνη (n=10 ασθενείς) ή με αζαθειοπρίνη (AZA) και πρεδνιζολόνη (n=10 ασθενείς). Επίσης δείγματα BALF από 10 φυσιολογικά άτομα (ομάδα μαρτύρων) χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση της πρωτεϊνικής έκφρασης των CTGF και TNFα στα κυψελιδικά μακροφάγα. Επιπλέον έγινε αξιολόγηση της επίδρασης των θεραπειών αυτών στις εξετάσεις πνευμονικής λειτουργίας (FEV 1, FVC, DLCO), και στα αέρια αίματος (PaO 2 και PaCO 2) των ασθενών με ΙΠΙ. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκε μείωση της πρωτεϊνικής έκφρασης του CTGF στους ασθενείς με ΙΠΙ συγκριτικά με την ομάδα μαρτύρων (p=0.001). Η έκφραση του TNFα σε ασθενείς με ΙΠΙ δεν διέφερε από την ομάδα των φυσιολογικών ατόμων. Καμία από τις θεραπείες δεν επηρέασε την πρωτεϊνική έκφραση των παραγόντων αυτών, ούτε τις παραμέτρους της πνευμονικής λειτουργίας. Συμπέρασμα: Τα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι τα κυψελιδικά μακροφάγα δεν είναι η κύρια πηγή των παραγόντων CTGF και TNFα στην ΙΠΙ. Επιπλέον, φάνηκε ότι η θεραπευτική παρέμβαση με AZA ή με IFN-γ-1b δεν είχε σαν αποτέλεσμα σημαντική αλλαγή της πρωτεϊνικής έκφρασης των παραγόντων αυτών. Πνεύμων 2011, 24(2):

2 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΙΠΙ είναι η πιο συχνή ιδιοπαθής διάμεση πνευμονοπάθεια η οποία οδηγεί σε αναπνευστική ανεπάρκεια και θάνατο, με ένα μέσο προσδόκιμο επιβίωσης 2,5 3,5 ετών 1,2. Παθολογοανατομικά η νόσος χαρακτηρίζεται από πολλαπλασιασμό ινοβλαστών, εναπόθεση εξωκυττάριας ουσίας και προοδευτικό σχηματισμό ουλώδους ιστού στον πνεύμονα 3. Για πολλά χρόνια θεωρείτο ότι η ΙΠΙ οφείλεται σε μη ελεγχόμενη δημιουργία ουλώδους ιστού, σαν αποτέλεσμα εμμένουσας φλεγμονής. Παρόλα αυτά νέες σημαντικές θεωρίες προέκυψαν από πρόσφατες μελέτες που δείχνουν ότι η επαναλαμβανόμενη βλάβη του κυψελιδικού επιθηλίου και των παρόντων μακροφάγων οδηγεί στην υπερέκφραση των προϊνωτικών κυτταροκινών και των αυξητικών παραγόντων, ανεξαρτήτως της φλεγμονής, οδηγώντας σε ίνωση 4,5. Διάφοροι μηχανισμοί έχουν ενοχοποιηθεί για τη δημιουργία της ίνωσης συμπεριλαμβανομένων των κυτταροκινών, των αυξητικών παραγόντων, των χημειοκινών και των διαμεσολαβητών απόπτωσης 6. Ο CTGF είναι ένας αυξητικός και χημειοτακτικός παράγων των ινοβλαστών, ο οποίος έχει βρεθεί ότι υπερεκφράζεται σε διάφορες ινωτικές παθήσεις των πνευμόνων, του παγκρέατος και των νεφρών και επιδρά στην ενεργοποίηση του μετατρεπτικού αυξητικού παράγοντα β (TGFβ), μεσολαβώντας σε προïνωτικές δραστηριότητες 7. Έχει βρεθεί αυξημένος στον πνευμονικό ιστό ασθενών με ΙΠΙ και έχει εντοπισθεί κυρίως στα κυψελιδικά επιθηλιακά κύτταρα τύπου II και στους ενεργοποιημένους ινοβλάστες 8. Ο παράγων TNFα είναι μια σημαντική κυτταροκίνη, που είναι γνωστό ότι αυξάνεται στην ΙΠΙ και επάγει τη φλεγμονή και περιορισμένου βαθμού ίνωση 2,9. Παράγεται κυρίως από μονοκύτταρα/μακροφάγα και λεμφοκύτταρα. Είναι μια κυτταροκίνη πρώιμης απάντησης που συμμετέχει στην εξέλιξη του καταρράκτη των ινωτικών και προφλεγμονωδών κυτταροκινών 10. Είναι γνωστό ότι επάγει τον πολλαπλασιασμό των ινοβλαστών μέσω της δράσης του αυξητικού παράγοντα των αιμοπεταλίων, αλλά επίσης αναστέλλει την επαγόμενη από τον TGFβ παραγωγή των ινοβλαστών από τα προκολλαγόνα τύπου I και τύπου III 11. Ο TNFα μπορεί να ενεργοποιήσει αλλά και να αναστείλει την εξέλιξη της πνευμονικής ίνωσης 12. Αυξημένη έκφραση του TNFα έχει βρεθεί σε μοντέλα ζώων που πάσχουν από τη νόσο αυτή 11. Όσον αφορά στη θεραπεία της ΙΠΙ, έπειτα από τα απογοητευτικά αποτελέσματα των κορτικοστεροειδών, ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες, όπως η αζαθειοπρίνη και αντιϊνωτικοί παράγοντες όπως η ιντερφερόνη, η οποία επίσης έχει αντί-πολλαπλασιαστικές και ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες, έχουν προταθεί Παρόλα αυτά, η νόσος δεν απαντά στη θεραπεία και κανένα φάρμακο δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό 17. Έτσι η μόνη θεραπεία σήμερα που μπορεί να παρατείνει το προσδόκιμο επιβίωσης είναι η μεταμόσχευση πνεύμονα 18,19. Τα μακροφάγα είναι μια σημαντική πηγή κυτταροκινών και αυξητικών παραγόντων που εμπλέκονται στην ΙΠΙ. Τα κυψελιδικά μακροφάγα (AM) παρουσιάζουν δύο πολωμένους φαινότυπους, τα M 1 και M 2 κυψελιδικά μακροφάγα, τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν από τις T-helper 1 (Th1) και T-helper 2 (Th2) κυτταροκίνες αντίστοιχα 20,21. Οι Th2 κυτταροκίνες έχουν συσχετισθεί με την παθογένεια της ΙΠΙ 6,22,23. Τα M 1 μακροφάγα προωθούν τη διαμεσολαβούμενη από την IL-2 Th1 απάντηση και υπερπαράγουν φλεγμονώδεις κυτταροκίνες, όπως η IL-6 και ο TNFα, ενώ τα M 2 μακροφάγα υποστηρίζουν ένα ινωτικό μικροπεριβάλλον, εκκρίνοντας αυξητικούς παράγοντες όπως ο TGFβ και Th2 κυτταροκίνες, όπως η IL Επομένως, φαίνεται ότι τα μακροφάγα έχουν ένα σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της ΙΠΙ. Ο σκοπός της μελέτης ήταν να καθοριστεί ο ρόλος των κυψελιδικών μακροφάγων που ελήφθησαν από το BALF ασθενών με ΙΠΙ στην έκφραση του CTGF και του TNFα συγκριτικά με τα φυσιολογικά άτομα. Επίσης στόχος ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της AZA έναντι της IFN-γ-1b σε αυτούς τους δείκτες στα κυψελιδικά μακροφάγα του BALF ασθενών με ΙΠΙ, όπως και στην πνευμονική λειτουργία και των αερίων αίματος. Υλικό Μέθοδος Στη μελέτη περιελήφθησαν 20 ασθενείς με πρωτοδιαγνωσθείσα ΙΠΙ. Η διάγνωση της ΙΠΙ τέθηκε με χειρουργική βιοψία πνεύμονος (ιστολογικό πρότυπο Συνήθους Διάμεσης Πνευμονοπάθειας) σε 9 ασθενείς και με τα κριτήρια σύμφωνα με τις θέσεις ομοφωνίας ATS/ERS (εκπλήρωση όλων των μειζόνων και 3 τουλάχιστον από τα ελάσσονα κριτήρια) σε 11 ασθενείς. Μείζονα κριτήρια: Αποκλεισμός διάγνωσης γνωστής αιτιολογίας διάμεσης πνευμονοπάθειας (τοξικότητα φαρμάκων, περιβαλλοντική έκθεση, αυτοάνοσο κολλαγονικό νόσημα), παθολογικές λειτουργικές αναπνευστικές δοκιμασίες με εικόνα περιοριστικού συνδρόμου και διαταραχή της ανταλλαγής αερίων (αύξηση κυψελιδοτριχοειδικής διαφοράς για το PaO 2 στην ηρεμία ή κατά την άσκηση, ευρήματα στην HRCT τυπικά της ΙΠΙ, BAL ή διαβρογχική βιοψία που δεν συνηγορούν υπέρ άλλης πνευμονικής νόσου. Ελάσσονα κριτήρια: ηλικία άνω των 50 ετών, βραδεία επιδείνωση δύσπνοιας στην άσκηση, διάρκεια νόσου μεγαλύτερης

3 144 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2011 των 3 μηνών, αμφοτερόπλευροι εισπνευστικοί τρίζοντες ρόγχοι. Δέκα υγιή άτομα, 3 γυναίκες και 7 άνδρες, με μέσο όρο ηλικίας τα 61 έτη, οι οποίοι υπεβλήθησαν σε βρογχοσκόπηση και λήψη βογχοκυψελιδικού εκπλύματος λόγω βήχα, ιστορικού αιμόπτυσης ή βράγχους φωνής, περιελήφθησαν επίσης στη μελέτη ως ομάδα ελέγχου. 3 άτομα ήταν καπνιστές, 3 πρώην καπνιστές και 4 άτομα ήταν μη καπνιστές. Κανένα από τα άτομα της ομάδας ελέγχου δεν είχε χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, κακοήθη ή διάμεση πνευμονοπάθεια. Σχεδιασμός μελέτης Η μελέτη εγκρίθηκε από την Επιτροπή Βιοηθικής του Σισμανογλείου Νοσοκομείου και οι συμμετέχοντες έδωσαν έγγραφη συγκατάθεση. Οι 20 ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε 2 ομάδες με βάση το θεραπευτικό σχήμα: η πρώτη ομάδα έλαβε συνδυασμό ιντερφερόνης-γ (200μg x 3/ wk sc) και κορτικοειδών (πρεδνιζολόνη 0,5mg/kg/d x 4wk 0.25/kg/d x 8wk 0.125/kg/d) ενώ η δεύτερη ομάδα έλαβε συνδυασμό αζαθειοπρίνης (150 mg/d po) και κορτικοειδών (πρεδνιζολόνη 0,5mg/kg/d x 4wk 0.25/ kg/d x 8wk 0.125/kg/d). Βρογχοκυψελιδικό έκλπυμα (BAL) Πραγματοποιήθηκε βρογχοσκόπηση και λήψη βρογχοκυψελιδικού εκλπύματος σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες 27,28 στους ασθενείς πριν την έναρξη και 6 μήνες μετά τη χορήγηση της θεραπείας. Τα άτομα της ομάδας ελέγχου, επίσης, υπεβλήθησαν σε βρογχοσκόπηση και λήψη βρογχοκυψελιδικού εκλπύματος. Βρογχοκυψελιδική έκλπυση πραγματοποιήθηκε στο μέσο λοβό ή τη γλωσσίδα, ανάλογα με τα ευρήματα της αξονικής τομογραφίας υψηλής ευκρίνειας. Έγινε έγχυση 60ml φυσιολογικού ορού μέσω του βρογχοσκοπίου και το έκπλυμα συλλέχθηκε με αναρρόφηση. Ο μέσος όγκος υγρού του βρογχοκυψελιδικού εκλπύματος ήταν 180ml. Τα κύτταρα διαχωρίστηκαν από το υγρό του βρογχοκυψελιδικού εκλπύματος με κυτταροφυγοκέντρηση στα 300g επί 5 λεπτά και εκπλύθηκαν 3 φορές με minimal essential medium (MEM) περιέχον 25Μm διάλυμα Hepes. Ο αριθμός των κυττάρων καθορίστηκε με τη χρήση πλάκας Neubauer και εκφράστηκε ως ο συνολικός αριθμός κυττάρων ανά ml αναρροφώμενου υγρού. Πραγματοποιήθηκαν χρώσεις May-Grunwald- Giemsa και Παπανικολάου και ο αριθμός των κυττάρων ποσοστικοποιήθηκε μετά τη μέτρηση 1000 κυττάρων. Λειτουργικές αναπνευστικές δοκιμασίες Πραγματοποιήθηκαν λειτουργικές αναπνευστικές δοκιμασίες (FEV 1, FVC, DLCO) και μετρήσεις του PaO 2 και PaCO 2 πριν την έναρξη και 6 μήνες μετά τη χορήγηση θεραπείας. Αντισώματα και ανοσοϊστοχημεία Επιλέχθηκαν και εφαρμόστηκαν για την ανοσοϊστοχημική χρώση τα αντισώματα: anti-ctgf goat polyclonal (L-20, Santa Cruz Biotechnology, Inc, USA) σε αραίωση 1:100, και anti-tnfa mouse monoclonal (clone , Santa Cruz Biotechnology, Inc, USA) σε αραίωση 1:100. Τα πλακίδια με τα προς εξέταση δείγματα του BAL αρχικά εμποτίζονταν σε διάλυμα ακετόνης και στη συνέχεια εφαρμοζόταν η δοκιμασία EN Vision (DAKO, Denmark) assay με τη χρήση ενός αυτοματοποιημένου συστήματος χρώσης (I 6000 Biogenex, USA) και σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Η συγκεκριμένη δοκιμασία βασίζεται σε ένα διαλυτό σύστημα πολυμερούς δεξτράνης το οποίο εμποδίζει την ενδογενή αντίδραση βιοτίνης και ενισχύει την ποιότητα των χρωσμένων πλακιδίων. Εν συντομία, τα πλακίδια μετά την εξουδετέρωση της ενδογενούς υπεροξειδάσης επωάζονταν με τον πρωτογενές αντίσωμα επί 30 έως 40 λεπτά ανάλογα με το αντίσωμα σε θερμοκρασία δωματίου και στη συνέχεια επωάζονταν με Horseradish peroxidase labeled polymer-hrp LP επί 30 λεπτά. Η αντίδραση αντιγόνου-αντισώματος γινόταν ορατή με τη χρήση του χρωμογόνου υποστρώματος 3-3 diaminobenzidine tetrahydrocloride (DAB) ακολουθούσε επίστρωση των πλακιδίων με αιματοξυλίνη επί 30 δευτερόλεπτα, τα πλακίδια αφυδατώνονταν και καλύπτονταν με καλυπτρίδα. Στα πλακίδια αρνητικού ελέγχου τα πρωτογενή αντισώματα είχαν παραλειφθεί. Για τον CTGF αποδεκτή είναι η κυτταρομεμβρανική ανοσοχρώση, ενώ για τον TNFα είναι η υπομεμβρανική κυτταροπλασματική ανοσοχρώση. Υπολογιστική μορφομετρία Η ποσοτική μέτρηση των ανοσοχρωσμένων κυτταρικών χαρακτηριστικών πραγματοποιήθηκε με την εφαρμογή Ημιαυτόματου Συστήματος Ανάλυσης Εικόνας με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) hardware: Intel Pentium IV, Sony Camera (resolution of 800x600), Μicroscope Olympus BX-50. Β) software: Windows XP/Image Pro Plus version 3.0-Media Cybernetics Η μέτρηση της πρωτεϊνικής έκφρασης των ανασοϊστοχημικών δεικτών πραγματοποιήθηκε σε 5 οπτικά πεδία υπό μεγέθυνση 400x. Η ψηφιοποιημένη εικόνα του μικροσκοπίου καταλάμβανε σταθερό πλαίσιο μέτρησης στην οθόνη του υπολογιστή («ενεργό κάδρο» - active window) εκτάσεως

4 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος μm 2. Κάθε εικονοστοιχείο (pixel) λαμβάνει μια τιμή του χρωματικού φάσματος που αποτελεί τη συνισταμένη των βασικών χρωμάτων: κόκκινο, μπλε, πράσινο (RGB triple). Σε ένα εύρος τιμών οπτικής πυκνότητας από 0 (απόλυτο μαύρο) έως 255 (απόλυτο λευκό), μειωμένες τιμές προς το 0 συσχετίζονται με αυξημένη πρωτεϊνική έκφραση, ενώ αυξημένες τιμές προς το 255 συσχετίζονται με μείωση της πρωτεϊνικής έκφρασης. Σύμφωνα με την προκατασκευασμένη μακροεντολή, όλα τα ανοσοχρωσμένα μακροφάγα (σε αποχρώσεις του καφέ λόγω χρωμογόνου DAB και με διάμετρο άνω των 15μm για τον αποκλεισμό λεμφοκυττάρων και ουδετεροφίλων) μετρήθηκαν σε κάθε περίπτωση στα αντίστοιχα οπτικά πεδία και ο τελικός αριθμός καταχωρήθηκε σε κάρτες αποτελεσμάτων (excel sheets) για στατιστική ανάλυση. Περιοχές έντονης κυτταροβρίθειας, περιέχουσες απομονωμένα μακροφάγα είτε αθροίσματα μακροφάγων, επιλέχθηκαν για μετρήσεις. Ημιαυτόματη κατάτμηση πραγματοποιήθηκε με τη διάσπαση των αθροισμάτων των μακροφάγων (Εικόνες 1, 2, 3, 4). α. TNFα από υγιές άτομο α. TNFα προ θεραπείας με IFN-γ-1b β. TNFα προ θεραπείας με AZA Εικόνα 3. Υπολογιστική Ανάλυση Εικόνας για μέτρηση TNFα των ανοσοχρωσμένων μακροφάγων από άτομο της ομάδας ελέγχου (α) και από ασθενή προ θεραπείας με αζαθειοπρίνη (AZA) (β). β. TNFα μετά θεραπεία με IFN-γ-1b α. CTGF από υγιές άτομο β. CTGF προ θεραπείας Εικόνα 4. Υπολογιστική Ανάλυση Εικόνας για μέτρηση TNFα των ανοσοχρωσμένων μακροφάγων από ασθενή προ θεραπείας με IFN-γ-1b (α) και από ασθενή μετά θεραπεία με IFN-γ-1b (β). Εικόνα 1. Υπολογιστική Ανάλυση Εικόνας για μέτρηση CTGF των ανοσοχρωσμένων μακροφάγων από άτομο της ομάδας ελέγχου (α) και από ασθενή πριν την έναρξη της θεραπείας (β). α. CTGF προ θεραπείας με IFN-γ β. CTGF μετά από θεραπεία με IFN-γ Στατιστική ανάλυση Οι τιμές υπολογιστικής μορφομετρίας εκφράζονται ως μέση τιμή ± σταθερά απόκλιση (±SD). Σύγκριση μεταξύ των ομάδων ως προς τις αρχικές τιμές (πριν την έναρξη της θεραπείας) πραγματοποιήθηκε με τη δοκιμασία t-test είτε x 2 test. Οι μεταβολές του CTGF και TNFα, προ και μετά θεραπεία, αξιολογήθηκαν με τη δοκιμασία student s paired t-statistic. Η επίδραση της θεραπείας στις τιμές των λειτουργικών αναπνευστικών δοκιμασιών και των αερίων αίματος εξετάσθηκε με ανάλυση μεικτών μοντέλων. Ως στατιστικά σημαντικές διαφορές θεωρήθηκαν αυτές με p<0,05. Εικόνα 2. Υπολογιστική Ανάλυση Εικόνας για μέτρηση CTGF των ανοσοχρωσμένων για CTGF μακροφάγων από ασθενή πριν την έναρξη της θεραπείας (α) και από ασθενή μετά από θεραπεία με ιντερφερόνη (β). Αποτελέσματα Δεν υπήρξε διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων ασθενών όσον αφορά το ύψος, το φύλο και το ιστορικό καπνίσματος. Επιπλέον, οι ασθενείς των 2 ομάδων είχαν παρόμοιες

5 146 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2011 τιμές FEV 1, FVC, DLCO και PaCO 2, κατά την εισαγωγή τους στη μελέτη, ενώ υπήρχε στατιστική διαφορά ως προς το PaO 2 όπου η ομάδα αζαθειοπρίνης είχε χαμηλότερη μέση τιμή PaO 2 σε σχέση με την ομάδα ιντερφερόνης. Ωστόσο κανένας από τους ασθενείς δεν παρουσίαζε αναπνευστική ανεπάρκεια. Τα δημογραφικά στοιχεία των ασθενών φαίνονται στον Πίνακα 1. Τα αποτελέσματα ανοσοϊστοχημικής χρώσης έδειξαν ότι η έκφραση του CTGF στα μακροφάγα του BAL των ασθενών με ΙΠΙ ήταν σημαντικά μειωμένη σε σύγκριση με τους υγιείς (Πίνακας 2). Επιπρόσθετα, δεν υπήρχε Πίνακας 1. Δημογραφικά στοιχεία, ιστορικό καπνίσματος και παράμετροι αναπνευστικής λειτουργίας των ασθενών κατά την εισαγωγή στη μελέτη Mέση ηλικία (έτη) Φύλο (άνδρες/γυκαίκες) Κάπνισμα ομάδα IFN-γ-1b 67.9 ± 5.8 Ομάδα AZA 71.6 ± 6.3 3/7 6/4 Καπνιστές 1 1 Πρώην καπνιστές 3 5 Μη καπνιστές 6 4 FVC (%pred) 74.0 ± 19.0 FEV 1 (%pred) 81.3 ± 19.9 DLCO (%pred) 47.7 ±36.8 (n=8) PaO 2 (mmhg)* 79.9 ± 8.7 PaCO 2 (mmhg)* 39.7 ± ± ± ± 17.8 (n=8) 65.7 ± ± 4.2 p-value** Οι τιμές εκφράζονται ως μέση τιμή ± σταθερή απόκλιση, και ηλικία ως μέσος όρος ηλικίας *Αναπνέοντας ατμοσφαιρικό αέρα (FiO 2 21%), **p<0.05: στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα διαφορά μεταξύ των 2 θεραπευτικών ομάδων πριν και μετά τη θεραπεία, ως προς την έκφραση του CTGF και του TNFα (Πίνακας 3). Τα αποτελέσματα φαίνονται επίσης στα ραβδογραφήματα (Εικόνες 5, 6), όπου οι υψηλές τιμές χρωστικής πυκνότητας σχετίζονται με μειωμένη πρωτεϊνική έκφραση των CTGF και TNFα. Οι παράμετροι ελέγχου αναπνευστικής λειτουργίας παρέμειναν σταθερές πριν και μετά τη θεραπεία και στις 2 θεραπευτικές ομάδες (Πίνακας 4). Τελικά, η μελέτη έδειξε μειωμένη έκφραση του CTGF στα μακροφάγα του BAL των ασθενών με ΙΠΙ, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, χωρίς μεταβολή μετά από θεραπεία με ιντερφερόνη ή αζαθειοπρίνη. Δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην έκφραση του TNFα μεταξύ των ασθενών και της ομάδας ελέγχου και μεταξύ των 2 ομάδων ασθενών πριν και μετά τη θεραπεία. Η στατιστική ανάλυση των τιμών FVC%, FEV 1%, DLCO%, PaO 2 και PaCO 2 έδειξε ότι οι 2 ομάδες ασθενών, κατά την εισαγωγή στη μελέτη, διέφεραν μόνο ως προς το PaO 2. Όμως κανένας από τους ασθενείς δεν παρουσίαζε αναπνευστική ανεπάρκεια. Επιπλέον, δεν παρουσιάστηκε διαφορά ως προς τις παραμέτρους ελέγχου της αναπνευστικής λειτουργίας πριν και μετά τη θεραπεία με ιντερφερόνη ή αζαθειοπρίνη. Συζήτηση Στη παρούσα μελέτη διαπιστώθηκε ότι τα μακροφάγα από το υγρό του BAL ασθενών με ΙΠΙ παρουσιάζουν μειωμένη έκφραση του CTGF σε σχέση με υγιή άτομα, ενώ δεν παρατηρήθηκε διαφορά ως προς την έκφραση του TNFα. Πίνακας 2. Έκφραση του CTGF και TNFα (μέσες τιμές υπολογιστικής ανάλυσης εικόνας) σε ασθενείς πριν από θεραπεία και σε υγιή άτομα Ομάδα ελέγχου Ομάδα IFN-γ-1b Ομάδα AZA p CTGF ± ± ± TNFα ± ± ± p<0.05: στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα Πίνακας 3. Έκφραση του CTGF και TNFα (μέσες τιμές υπολογιστικής ανάλυσης εικόνας) σε ασθενείς πριν και μετά από θεραπεία με IFN-γ-1b ή AZA. Ομάδα IFN-γ-1b Ομάδα AZA Προ θεραπείας Μετά θεραπείας p Προ θεραπείας Μετά θεραπείας p CTGF ± ± ± ± TNFα ± ± ± ± p<0.05: στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα

6 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος Εικόνα 5. Ποσοτικοποίηση της έντασης της ανοσοϊστοχημικής χρώσης για CTGF (Μέσες τιμές. Εύρος τιμών: 0-255). α. Σημαντικά μειωμένη έκφραση του CTGF σε ασθενείς με ΙΠΙ, συγκριτικά με υγιή άτομα (p=0,001). β. Δεν διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά στην έκφραση CTGF πριν και μετά από τη θεραπεία με IFN-γ-1b ή AZA. CTGF = αυξητικός παράγων του συνδετικού ιστού IPF = Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση AZA = αζαθειοπρίνη IFN-γ-1b = ιντερφερόνη Επίσης, η θεραπεία με ιντερφερόνη ή αζαθειοπρίνη δεν επηρέασε την έκφραση αυτών των παραγόντων. Το γεγονός ότι οι 2 ομάδες ασθενών δεν διέφεραν ως προς την έκφραση του CTGF και του TNFα προ θεραπείας υποδηλώνει ότι οι 2 ομάδες ήταν συγκρίσιμες μεταξύ τους. Εξάλλου, παρουσιάστηκαν με παρόμοιες τιμές λειτουργικών αναπνευστικών δοκιμασιών, ενώ διέφεραν ως προς το PaO 2 χωρίς όμως να υπάρχει ασθενής με αναπνευστική ανεπάρκεια. Ο CTGF θεωρείται ως ένας κρίσιμος μεσολαβητής της ίνωσης και έχει βρεθεί αυξημένος στην ΙΠΙ 6,9. Σε μια μελέτη των Pan και συν. διαπιστώθηκε αυξημένη έκφραση Εικόνα 6. Ποσοτικοποίηση της έντασης της ανοσοϊστοχημικής χρώσης για TNFα (Μέσες τιμές. Εύρος τιμών: 0-255). α. Δεν υπήρχε στατιστική διαφορά στην έκφραση του TNFα μεταξύ ασθενών και ομάδας control. β. Δεν υπήρχε στατιστική διαφορά στην έκφραση του TNFα πριν και μετά από θεραπεία με ΑΖΑ ή IFN-γ-1b. TNFα = παράγων νέκρωσης όγκων-άλφα IPF = Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση AZA = αζαθειοπρίνη IFN-γ-1b = ιντερφερόνη του CTGF mrna σε πνευμονικό ιστό ασθενών με ΙΠΙ και εντοπίστηκε σε πολλαπλασιαζόμενα κυψελιδικά κύτταρα τύπου ΙΙ και σε ενεργοποιημένους ινοβλάστες 8. Το εύρημά μας, σχετικά με το CTGF, δείχνει ότι τα μακροφάγα του BAL δεν είναι η κύρια κυτταρική πηγή αυτού του παράγοντα. Επιπλέον, μια πιθανή εξήγηση της μειωμένης πρωτεϊνικής έκφρασης του CTGF στα μακροφάγα ασθενών με ΙΠΙ σε σύγκριση με υγιή άτομα είναι πως ο παράγοντας αυτός είχε ήδη καταναλωθεί όταν εξελίχθηκε η ίνωση. Τα αποτελέσματα της ανοσοϊστοχημείας αντανακλούν μόνο τα στάδια της νόσου όπου αυτοί οι δείκτες αξιολογήθηκαν Πίνακας 4. Παράμετροι αναπνευστικής λειτουργίας πριν και μετά θεραπεία IFN-γ-1b ή AZA Ομάδα IFN-γ-1b Ομάδα AZA Προ θεραπείας Μετά θεραπείας p Προ θεραπείας Μετά θεραπείας p FVC (%pred) 74.0 ± ± ± ± FEV 1 (%pred) 81.3 ± ± ± ± DLCO (%pred) 47.7 ± ± ± ± pao 2 (mmhg) 79.9 ± ± ± ± paco 2 (mmhg) 39.7 ± ± ± ± p<0.05: στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα

7 148 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 24ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2011 και έτσι δεν μπορούν να προβλέψουν τι συμβαίνει αρχικά ή αργότερα κατά την εξέλιξη της νόσου. Έτσι τα αποτελέσματα αυτά δεν αποκλείουν την πιθανότητα η έκφραση αυτών των δεικτών να είναι διαφορετική κατά τη διάρκεια άλλων φάσεων της πορείας της νόσου. Αυτό αποτελεί περιορισμό των περισσοτέρων μελετών της παθογένειας της ΙΠΙ όπου χρησιμοποιούνται ανθρώπινα δείγματα (ιστός, ορός, BALF) αφού η έρευνα περιορίζεται σε «στιγμιότυπα» της εξέλιξης της νόσου και έτσι δεν υπάρχει ολοκληρωμένη άποψη η οποία να βασίζεται σε δεδομένα ασθενών. Οι Τζωρτζάκη και συν. διαπίστωσαν ότι η αυξημένη mrna έκφραση του CTGF που είχε παρατηρηθεί σε πνευμονικό ιστό ασθενών με ΙΠΙ, παρέμεινε σταθερή 24 μήνες μετά από θεραπεία με ιντερφερόνη-γ-1b 29. Αυτό το εύρημα είναι σύμφωνο με τα αποτελέσματά μας ως προς την επίδραση της θεραπείας με ιντερφερόνη-γ-1b στην έκφραση του CTGF. O TNFα είναι γνωστός ως Th 1 κυτταροκίνη με πλειοτροπικές επιδράσεις στη φλεγμονώδη απάντηση 6,10. Οι Martinez και συν. ανακοίνωσαν ότι τα επίπεδα του TNFα mrna στα μακροφάγα του BALF ασθενών με ΙΠΙ δεν διέφερε στατιστικά σημαντικά από τα αντίστοιχα υγιών ατόμων 30, ενώ οι Homolka και συν. παρατήρησαν αυξημένη έκκριση του TNFα από κύτταρα του BALF, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, η οποία παρέμεινε αυξημένη μετά από θεραπεία με κορτικοστεροειδή 31. Οι Nash και συν. έδειξαν ότι τα επιθηλιακά κύτταρα τύπου ΙΙ από πνευμονικό ιστό ασθενών με ΙΠΙ υπερέκφρασαν TNFα ενώ τα μακροφάγα παρουσίασαν μόνο ασθενή χρώση (μειωμένη έκφραση). Σύμφωνα με το σύστημα Μ 1/Μ 2 μακροφάγων, τα εναλλακτικώς ενεργοποιημένα Μ 2 κυψελιδικά μακροφάγα δεν παράγουν μεγάλες ποσότητες TNFα, ο οποίος είναι Th 1 κυτταροκίνη, και εκκρίνουν Th 2 κυτταροκίνες όπως η IL-10 η οποία επικρατεί στην ίνωση 20,21,25,26. Τα θεραπευτικά σχήματα που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα μελέτη δεν μετέβαλαν την πρωτεϊνική έκφραση, ούτε τις τιμές των FVC, FEV 1, DLCO, PaO 2 και PaCO 2. Τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με τά αποτελέσματα της πρόσφατης μελέτης INSPIRE των Kings και συν., στην οποία 15% των ασθενών που έλαβαν IFN-γ-1b είχαν αποβιώσει 64 εβδομάδες μετά τη χορήγηση θεραπείας, σε σύγκριση με 13% ασθενών που απεβίωσαν από την ομάδα ασθενών που δεν είχαν λάβει αγωγή (placebo) επομένως η IFN-γ-1b αποδείχθηκε αναποτελεσματική 18,33. Εξάλλου, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα τα οποία να δείχνουν σημαντικά θετική επίδραση της αζαθειοπρίνης στην ΙΠΙ 34 και μέχρι τώρα η μεταμόσχευση πνευμόνων είναι η μόνη θεραπεία που επιμηκύνει το προσδόκιμο επιβίωσης 18. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η περφινιδόνη μπορεί να αποτελεί κατάλληλη αγωγή για την ΙΠΙ 35,36. Όμως, όταν η παρούσα μελέτη πραγματοποιήθηκε, η IFN-γ-1b θεωρείτο ως ένα υποσχόμενο φάρμακο 34,37, ενώ ο συνδυασμός ανοσοκατασταλτικού ή κυτταροτοξικού παράγοντα, όπως η αζαθειοπρίνη, με πρεδνιζολόνη ήταν προτεινόμενη αγωγή από την ATS/ERS. Συμπερασματικά, η παρούσα μελέτη έδειξε ότι τα μακροφάγα του BALF χαρακτηρίζονται από μειωμένη πρωτεϊνική έκφραση του CTGF και παρόμοια έκφραση του TNFα, σε σύγκριση με υγιή άτομα. Επιπλέον, η θεραπεία με αζαθειοπρίνη ή IFN-γ-1b δεν μετέβαλε την έκφραση αυτών των δεικτών ούτε τις παραμέτρους αναπνευστικής λειτουργίας. Περαιτέρω μελέτες χρειάζεται να πραγματοποιηθούν για τη διευκρίνιση του ρόλου των κυψελιδικών μακροφάγων στην πολύπλοκη παθογένεια αυτής της νόσου. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Βλέπε αγγλικό κείμενο)

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ;

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ; Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΔΩΜΑ, 14 Μαρτίου 2012, ώρα 13.30

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΔΩΜΑ, 14 Μαρτίου 2012, ώρα 13.30 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ά ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΝΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ: Αναπληρωτής Καθηγητής ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Νικολέττα Ροβίνα 1, Simonetta Baraldo 2, Marina Saetta 2 1 1 η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Ιατρική Σχολή, Εθνικό Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Άρθρο Σύνταξης Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας «Μην αξιολογείς τίποτε όπως φαίνεται αναζήτησε πάντα αποδείξεις. Δεν υπάρχει καλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Δ. Παπακώστα Αναπλ. Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Κάπνισμα και διάμεσες πνευμονοπάθειες Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση πνευμονική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφοζιδιακή βρογχιολίτιδα σε έδαφος κοινής ποικίλης ανοσοανεπάρκειας σε ενήλικα ασθενή 3-ετής παρακολούθηση

Λεμφοζιδιακή βρογχιολίτιδα σε έδαφος κοινής ποικίλης ανοσοανεπάρκειας σε ενήλικα ασθενή 3-ετής παρακολούθηση Παρουσίαση Περιστατικού Λεμφοζιδιακή βρογχιολίτιδα σε έδαφος κοινής ποικίλης ανοσοανεπάρκειας σε ενήλικα ασθενή 3-ετής παρακολούθηση Γεώργιος Σπυρόπουλος 1, Κατερίνα Μανίκα 1, Μαρία Σιωνίδου 1, Στυλιανή

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΩΡΑΚΑ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΑΠΘ Α & Β ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Πρωτότυπη Εργασία Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Ελένη Γάκη 1, MD, Γεώργιος Παπαθεοδώρου 2, PhD, Ιόλη Παπά 3, MD,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙ Α ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ελένη Μπανιά Πνευµονολόγος Μελέτη GOLDEN

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονίτιδα εξ υπερευαισθησίας σε καλλιεργήτρια μανιταριών Pleurotus

Πνευμονίτιδα εξ υπερευαισθησίας σε καλλιεργήτρια μανιταριών Pleurotus Παρουσίαση Περιστατικού Πνευμονίτιδα εξ υπερευαισθησίας σε καλλιεργήτρια μανιταριών Pleurotus Κωνσταντίνος Λοβέρδος, Ίρις Καραχάλιου, Ερασμία Οικονομίδου, Μίνα Γκάγκα, Λυκούργος Κολιλέκας 7 η Πνευμονολογική

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ...23 1. Περιγραφή της δοκιμασίας... 23 1.1 Προετοιμασία του ασθενή πριν από τη δοκιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ

Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ Παρουσίαση Περιστατικού Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ Λυκούργος Κολιλέκας 1, Ευφροσύνη Δ. Μάναλη 2, Μελπομένη Πέππα 3, Θεμιστοκλής Χαμογεωργάκης 4,

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία Ομάδα Εργασίας για τη Φυματίωση Μετάδοση - παθογένεια φυματίωσης Ορισμός αιτιολογία Μετάδοση Παθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή

Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή Παρουσίαση Περιστατικού Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή Γρηγόρης Στρατάκος, 1 Φώτης Σαμψώνας 1, Δήμητρα Ροντογιάννη 2, Eυφροσύνη Mάναλη 1, Aπόστολος Tραυλός 1,

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό

Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό ΙΑΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό Η επιβίωση των ασθενών με ΚΙ έχει βελτιωθεί δραματικά τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Επαμεινώνδας Ν. Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στους ιστούς ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

1. Στην απλή πνευμονοκονίωση 2. επιπεπλεγμένη πνευμονοκονίωση 3. σύνδρομο Caplan

1. Στην απλή πνευμονοκονίωση 2. επιπεπλεγμένη πνευμονοκονίωση 3. σύνδρομο Caplan 1 Η πνευμονοκονίαση των ανθρακωρύχων περιγράφηκε αρχικά στις αρχές του 1800. Αυτή η επαγγελματική ασθένεια των πνευμόνων είναι μια παρεγχυματική πνευμονοπάθεια που προκαλείται από την εισπνοή και την εναπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Είναι τιμή μας να σας φιλοξενήσουμε για τρίτη φορά στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε με θέμα «Τι νεότερο στα ιδιοπαθή και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Πνιγμοί και παρ ολίγον πνιγμοί στο νομό Χανίων

Πνιγμοί και παρ ολίγον πνιγμοί στο νομό Χανίων Πρωτότυπη Εργασία Πνιγμοί και παρ ολίγον πνιγμοί στο νομό Χανίων Ουρανία Κώτσιου 1 Ειρήνη Πασπαράκη 2 Ελένη Μπιμπάκη 3 Αγγελική Δαμιανάκη 4 Βάιος Κώτσιος 5 Εμμανουήλ Νταουκάκης 4 Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ελένη Γ. Τζωρτζάκη, Ειρήνη Νεοφύτου, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας Πνευμονολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία διάμεση πνευμονοπάθεια σε ασθενή με ελκώδη κολίτιδα: Παρουσίαση περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας

Οξεία διάμεση πνευμονοπάθεια σε ασθενή με ελκώδη κολίτιδα: Παρουσίαση περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Ενδιαφέρουσα Περίπτωση Οξεία διάμεση πνευμονοπάθεια σε ασθενή με ελκώδη κολίτιδα: Παρουσίαση περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Ευαγγελία Φούκα 2, Πηνελόπη Στεφανοπούλου 2, Βασιλική Δράμπα 1,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτράπεζα διάμεσων πνευμονοπαθειών στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Δικτύου euripfreg και ΒΒΜRI

Βιοτράπεζα διάμεσων πνευμονοπαθειών στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Δικτύου euripfreg και ΒΒΜRI Πρωτότυπη Εργασία Βιοτράπεζα διάμεσων πνευμονοπαθειών στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Δικτύου euripfreg και ΒΒΜRI Χρήστος Νικολαΐδης 1 Ευάγγελος Μπούρος 2 Αργύρης Τζουβελέκης 1 Φώτης Δρακοπαναγιωτάκης 3 Πασχάλης

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλληλη επεξεργασία FNA μαστού σε υγρή μορφή προς μικροσκόπιση

Κατάλληλη επεξεργασία FNA μαστού σε υγρή μορφή προς μικροσκόπιση ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ Κατάλληλη επεξεργασία FNA μαστού σε υγρή μορφή προς μικροσκόπιση Εργαστήριο κυτταρολογικό στο ΓΝΑ ΛΑΙΚΟ Ιωάννα Χαραλάμπους Α.Μ

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΥΣΗ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΔΙΑΧΥΣΗ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΔΙΑΧΥΣΗ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Cotes JE et al. Official Statement of the ERS. Eur Respir J 6 (suppl.16): 41-52, 1993 ATS Official Statement. AJRCCM 152:

Διαβάστε περισσότερα

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης H ΧΑΠ ΣΤΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης Δρ Κ. Ζαρογουλίδης, MD, PhD, FCCP Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής ΑΠΘ Παρεμβαίνοντας σήμερα, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα

Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα Ανασκόπηση Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα Αναστασία Παπαπορφυρίου 1, Στυλιανός Λουκίδης 1, Γεώργιος Χειλάς 3, Θωμάς Τσαγανός 4, Φίλιππος Εμμανουήλ 2, Βασιλική Πέττα 2, Πέτρος Μπακάκος

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2 Ανασκόπηση Στοχεύοντας στη βελτίωση της περίθαλψης των ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) Η προσθήκη του ερωτηματολογίου CAT (COPD Assessment Test) στη φαρέτρα των εργαλείων αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε

Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε Ανασκόπηση Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε Fatmir Caushi 1, Genta Qirjako 2, Armela Çuko 3, Rezart Oketa 1, Agron Menzelxhiu 1,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Ακρόαση Αναπνευστικού. Π. Λάμπρου

Ακρόαση Αναπνευστικού. Π. Λάμπρου Ακρόαση Αναπνευστικού Π. Λάμπρου ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΚΡΟΑΣΗΣ Ησυχία Θερμοκρασία περιβάλλοντος Ηρεμία ασθενούς Αποβολή ενδυμάτων Καθιστή θέση Αναπνοή από το στόμα Τρίχωση θωρακικού τοιχώματος Συμμετρική ακρόαση

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ελένη Γ. Τζωρτζάκη 1, Alberto Papi 2, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας 1 1 Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά.

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά. Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Εχουμε τη χαρά να σας προσκαλέσουμε στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας,

Διαβάστε περισσότερα