Αργυρές επενδύσεις εικόνων από τη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αργυρές επενδύσεις εικόνων από τη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα"

Transcript

1 Αργυρές επενδύσεις εικόνων από τη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα Κάτια ΛΟΒΕΡΔΟΥ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ ΑΘΗΝΑ 2005

2 Κ. Λοβέρδου-Τσιγαρίδα ΑΡΓΥΡΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ XJ. έρευνα μας γύρω από τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως κέντρου μικροτεχνίας τον 14ο αιώνα 1 οδήγησε στον εντοπισμό σημαντικής παραγωγής ποικίλων αντικειμένων μικροτεχνίας από διάφορα υλικά, που εξυπηρετούσαν κοσμικές και θρησκευτικές ανάγκες. Μια σημαντική κατηγορία έργων της αργυροχρυσοχοΐας που παράγεται στην πόλη της Θεσσαλονίκης είναι των αργυρεπίχρυσων επενδύσεων για εικόνες, σταυρούς και ιερά βιβλία, έργων με παράδοση στη βυζαντινή τέχνη, που φθάνει μέχρι την παλαιοχριστιανική περίοδο 2. Οι αργυρεπίχρυσες επενδύσεις των εικόνων αποτελούν επέκταση των αργυρών εικονοστασίων και των εικόνων τους ή των ξύλινων με αργυρή επένδυση που παραδίδουν οι πηγές 3. Τα πολυτελή αυτά έργα, που απαντούν από την παλαιοχριστιανική περίοδο, συνδέονται κυρίως με την Κωνσταντινούπολη. Η οικουμενικότητα όμως του χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης στα χρόνια των Παλαιολόγων δικαιολογεί την παρουσία στην πόλη εκλεκτών καλλιτεχνών και τεχνιτών, που ασχολούνται με την αργυροχρυσοχοΐα για να καλύψουν τις ανάγκες των ευγενών και των πλούσιων κατοίκων της αλλά και των ηγεμόνων ή μελών της αυτοκρατορικής οικογένειας που παρέμεναν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε αυτή 4. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό αργυροχρυσοχόοι από τη Βασιλεύουσα να εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη και να ίδρυσαν εργαστήρια ενισχύοντας την υπάρχουσα παραγωγή. Άλλωστε, τα προϊόντα των εργαστηρίων αυτών κάλυπταν τις ανάγκες σε είδη πολυτελείας, όχι μόνο της πόλεως αλλά και των γειτονικών περιοχών και μάλιστα του Αγίου Όρους και των μικρότερων αλλά πλούσιων πόλεων τους, όπως η Βέροια, η Αχρίδα, η Καστοριά, στις οποίες ήταν εγκατεστημένοι σημαντικοί βυζαντινοί άρχοντες. Οι αργυρεπίχρυσες επενδύσεις με τις οποίες θα ασχοληθούμε, προστίθενται στις εικόνες ως συμπλήρωση της προσφοράς του πιστού 5, προσδίδοντας σε αυτές μεγαλύτερη λάμψη και πολυτέλεια. Για τον λόγο αυτό, πολλές φορές οι κτήτορες ναών σε πόλεις ή μονές φροντίζουν ώστε οι δεσποτικές και οι κατεξοχήν λατρευτικές εικόνες, τις οποίες προσφέρουν για να τους κοσμήσουν, να φέρουν εξαρχής την πολύτιμη επένδυση, πάνω στην οποία συχνά αναγράφεται και η αφιέρωση. Είναι λοιπόν φυσικό τα εργαστήρια ζωγράφων φορητών εικόνων να συνδέονται με εργαστήρια αργυροχόων εξειδικευμένων σε πολύτιμες επενδύσεις εικόνων, προσκυνηματικών και δεσποτικών. Η πόλη της Θεσσαλονίκης λοιπόν, γνωστή για την παραγωγή εικόνων ήδη στις αρχές του 13ου αιώνα 6, θα πρέπει να παρήγαγε παράλληλα τις πολύτιμες επενδύσεις τους. Η αναγνώριση αυτής της παραγωγής και η απόδοση στη Θεσσαλονίκη επενδύσεων ανάμεσα σε αυτές που σώθηκαν 7, βασίστηκε σε δύο κυρίως παρά- 1 Βλ. Katia Loverdou-Tsigarida, Thessalonique, centre de production d'objets d'arts au XlVe siècle, DOP 57 (2003), 241 κ.ε. (στο εξής: Thessalonique). Βλ. Α. Grabar, Les revêtements en or et en argent des icônes byzantines du Moyen Âge, Βενετία 1975, όπου σχετικά παραδείγματα (στο εξής: Les revêtements). 3 Βλ. Grabar, Les revêtements, 15, όπου γίνεται μνεία των σχετικών πηγών. 4 Βλ. Loverdou-Tsigarida, Thessalonique, Με αυτό τον τρόπο απευθύνεται προς τον εικονιζόμενο άγιο εκλιπαρώντας για τη βοήθεια και τη μεσολάβηση του στον Θεό (Grabar, Les revêtements, 15-16). 6 Μαρτυρείται ότι ο μοναχός Σάββας, ο μετέπειτα άγιος Σάββας των Σέρβων, κάνει παραγγελίες στα εργαστήρια της (Loverdou- Tsigarida, Thessalonique, 247) και ότι εικόνα δωρήθηκε από τον ηγούμενο της μονής της Αγίας Τριάδος Θεσσαλονίκης στη μονή Μεγίστης Λαύρας (P. Lemerle - Α. Guillou - Ν. Svoronos - Denise Papachrysanthou, Actes de Lavra, II: De 1204 à 1328, Παρίσι 1977, 1-4,70). 7 Εννέα αργυρεπίχρυσες επενδύσεις εικόνων και σταυρός που αποδίδονται σε εργαστήρια της Θεσσαλονίκης ανέτρεψαν την άποψη ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν το μοναδικό κέντρο παραγωγής πολύτιμων επενδύσεων. Βλ. Loverdou-Tsigarida, Thessalonique, 243 κ.ε. 263

3 Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΥ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ Εικ. 1. Μονή Βατοπεοίον. Αργυρεπένόυτη εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας. γονχες: στις επιγραφές που τις συνοδεύουν και υποδη λώνουν στενή σχέση των κτητόρων τους με την πόλη και στην παράδοση που τις συνδέει με αυτή. Υπάρχουν λοιπόν πολλές πιθανότητες επενδύσεις που παρουσιά ζουν τεχνικές και τεχνοτροπικές αναλογίες με αυτές που αποδόθηκαν στη Θεσσαλονίκη και που παράλλη 264 λα επενδύουν εικόνες θεσσαλονικέων ζωγράφων, να προέρχονται από εργαστήρια της πόλεως. Στόχος του παρόντος άρθρου είναι να διαπιστωθεί εάν τρεις επενδύσεις από την περιοχή της ευρύτερης Μακε δονίας συνδέονται με τα εργαστήρια της Θεσσαλονίκης. Εξετάζοντας το υλικό που έχει συγκεντρώσει ο Grabar

4 ΑΡΓΥΡΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ στη μελέτη του, διαπιστώσαμε ότι, παρά τις επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί 8 σχετικά με την εγκυρότητα συμπερασμάτων που βασίζονται σε ομοιότητες τεχνικές ή τεχνοτροπικές, η αργυρεπίχρυση επένδυση εικόνας της Παναγίας στο Βατοπέδι 9, που έχει αποδοθεί στη Θεσσαλονίκη (Εικ. 1), παρουσιάζει χαρακτηριστικές αναλογίες με τρεις δημοσιευμένες επενδύσεις από την Αχρίδα και την Έδεσσα 10. Πρόκειται για δύο αργυρεπίχρυσες επενδύσεις που κοσμούν την κύρια όψη αμφιπρόσωπων εικόνων από τον ναό της Περιβλέπτου στην Αχρίδα, οι οποίες σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο των Σκοπίων (Εικ. 2 και 3) και για την επένδυση εικόνας του Παντοκράτορος (Εικ. 4), που φυλάσσεται στη μονή Μεγίστης Ααύρας και συνδέεται με την Έδεσσα, περιοχές που έχουν στενές σχέσεις με την πόλη της Θεσσαλονίκης. Οι δύο πρώτες κοσμούν εικόνες που κατατάσσονται ανάμεσα στις «ωραιότερες βυζαντινές εικόνες» 11, τοποθετούνται χρονικά στις αρχές του 14ου αιώνα και τελευταία αποδίδονται σε ζωγράφο από τη Θεσσαλονίκη 12. Η εξαιρετική τέχνη της ζωγραφικής και των δύο όψεων των δύο εικόνων υπήρξε η κύρια αιτία για να θεωρηθούν έργα της Κωνσταντινουπόλεως και να αποδίδονται 13 σε καλλιτέχνες που διακόσμησαν τη μονή της Χώρας στη Βασιλεύουσα, οι οποίοι, ως γνωστόν, συνδέονται με τη Θεσσαλονίκη, επειδή εργάστηκαν στον ναό των Αγίων Αποστόλων. Η επένδυση της εικόνας της μονής της Μεγίστης Λαύρας προέρχεται από δωρεά του Θωμά Κομνηνού Πρελούμπου στη μονή της Γαβαλιώτισσας των Βοδενών (Έδεσσας) που ίδρυσε ο ίδιος 14 και η ζωγραφική της εικόνας αποδίδεται σε εργαστήριο της θεσσαλονίκης, γύρω στο Καθεμιά από τις δύο επενδύσεις της Αχρίδας 16 χαρακτηρίζεται από ομοιογένεια που προδίδει το ενιαίο της κατασκευής 17 και παρουσιάζει, όπως είπαμε, αναλογίες με την επένδυση της εικόνας από τη μονή Βατοπεδίου. Η πρώτη ανήκει σε εικόνα της Παναγίας της Ψυχοσώστριας (Εικ. 2), στον τύπο της Οδηγήτριας, που συνοδεύεται από τις προτομές των δύο αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ στις άνω γωνίες, και η δεύτερη σε εικόνα του Χριστού στον τύπο του Παντοκράτορος που φέρει την επωνυμία «Ο Ψυχοσώστης» (Εικ. 3). Στην εικόνα της Ψυχοσώστριας η αργυρή επένδυση καλύπτει το βάθος και το πλαίσιο της -εκτός από την κάτω πλευρά που έχει αποσπαστεί-, καθώς και τους φωτοστέφανους των τεσσάρων μορφών. Το βάθος της καλύπτεται από δίχτυ ρόμβων που περικλείουν τετράφυλλους ρόδακες 18 και αποδίδονται με την επιπεδόγλυφη τεχνική συμπληρωμένη από σμάλτο. Η ομοιότητα με το βάθος στην επένδυση της εικόνας της Παναγίας του Βατοπεδίου είναι εντυπωσιακή παρά το διαφορετικό διακοσμητικό θέμα. Η ομοιότητα αυτή επεκτείνεται και στους έξεργους φωτοστέφανους των τεσσάρων μορφών της εικόνας, καθώς και στα διάχωρα και στα ελαφρώς έξεργα κομβία με τις επιγραφές που παρεμβάλλονται στο επίπεδο βάθος και των δύο επενδύσεων. Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται στον φωτοστέφανο της Παναγίας και αφορούν κυρίως στην τεχνική της διακόσμη- Ο Grabar (Les revêtements, 7) παρατηρεί: «le groupement par ressemblance est possible mais nous gardons d'en conclure que des pièces particulièrement semblables ont nécessairement le même lieu d'origine...». 9 Πρόκειται για δωρεά των αδελφών Παπαδοπουλίνας και Αριανίτισσας από τη Βέροια, που χρονικά τοποθετείται λίγο προ του 1326 και προέρχεται από μονή της Βέροιας που ίδρυσε ο Θεόδωρος Σαραντηνός, άρχοντας της Βέροιας και πατέρας των δύο δωρητριών. Βλ. Κ. Λοβέρδου-Τσιγαρίδα, Βυζαντινή μικροτεχνία, Ιερά Μονή Βατοπαιδίον, Άγιον Όρος 1996, Β', 486. Loverdou-Tsigarida, Thessalonique, Βλ. Grabar, Les revêtements, 38, αριθ. 12 και 13, εικ. 31,33 και 32, αντίστοιχα, και Loverdou-Tsigarida, Thessalonique, Βλ. Κ. Weitzmann - Μ. Chatzidakis - Κ. Miatev - Sv. Radojcic, Icônes. Sinai, Grèce, Bulgarie, Jougoslavie, Arthaud 1966, LXV, αριθ. 159,179 και XCVII, XCIX, όπου και η βασική βιβλιογραφία. 12 Η άποψη αυτή έχει διατυπωθεί από τον καθηγητή Ε.Τσιγαρίδα σε ανακοίνωση στο 57ο Συμπόσιο του Dumbarton Oaks (Late Byzantine Thessalonike). Ο Τσιγαρίδας αποδίδει την αμφιπρόσωπη εικόνα με την Παναγία Ψυχοσώστρια και τον Ευαγγελισμό, με βάση τεχνοτροπικές συγκρίσεις, στον Καλλιέργη, άποψη που με βρίσκει σύμφωνη. 13 Πρώτος ο Radojcic υποστήριξε ότι προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη και η υψηλή ποιότητα της τέχνης τους κάνει τον V. Djuric (Icônes de Yougoslavie, Βελιγράδι 1961, 24-25) να θεωρεί τον καλλιτέχνη ως «un des maîtres des ateliers impériaux de Constantinople» και να τον συγκρίνει με τους καλλιτέχνες της μονής της Χώρας, χρονολογώντας τα έργα γύρω στο Βλ. Κ. Loverdou-Tsigarida, Objets précieux de l'église de la Vierge Gavaliotissa au monastère de Lavra (Mont Athos), Zograf 26 (1997), 85, εικ. 11. Βλ. E. Tsigaridas, Icônes portatives de la deuxième moitié du XlVe siècle au monastère de la Grande Lavra au Mont Athos, ΔΧΑΕ KE' (2004), Grabar, Les revêtements, 38, αριθ Παρατηρήσαμε ότι και οι μικρές προσθήκες επισκευαστικού χαρακτήρα πρέπει να έγιναν, και στις δύο εικόνες, την ίδια περίοδο. Περισσότερες είναι στο μέσο του δεξιού πλάγιου πλαισίου στην επένδυση του Χριστού και σε τρία σημεία του φωτοστέφανου του. 18 Σταυρόσχημους κατά τον Grabar (Les revêtements, 39). 265

5 Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΥ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ σης τόσο στην επιφάνεια, όσο και στα κομβία. Στην επένδυση του Βατοπεδίου έχουμε διάτρητο έξεργο ανάγλυφο, ενώ στην Αχρίδα χαμηλό ανάγλυφο. Τα διακοσμητικά θέματα παρουσιάζουν αναλογίες αλλά διαφέρουν όσον αφορά στη σαφήνεια της απόδοσης των θεμάτων, επειδή η διάτρητη τεχνική, όταν συνοδεύεται από σμάλτο, συντελεί στο να προβάλλονται τα θέματα πιο καθαρά. Πρόκειται για φυτικούς πλοχμούς που ελίσσονται σχηματίζοντας αλληλοσυμπλεκόμενους κύκλους και καταλήγουν σε μονόλοβα ή τρίλοβα φύλλα καλύπτοντας την επιφάνεια των φωτοστέφανων, πάνω στην οποία παρεμβάλλονται κομβία 19 καλυμμένα από πλέγμα δισχιδών ταινιών που σχηματίζουν αστερόσχημο κόσμημα 20. Ο έξεργος φωτοστέφανος του Χριστού είναι και στις δύο επενδύσεις ένσταυρος και καλύπτεται από κόσμημα ίδιο με αυτό του φωτοστέφανου της Παναγίας. Ο σταυρός όμως, χωρίς τα γνωστά αρχικά στις κεραίες του και με τονισμένο περίγραμμα και στις δύο επενδύσεις 21, είναι αδιακόσμητος στο Βατοπέδι, ενώ στην Αχρίδα καλύπτεται από πλοχμούς συμπλεκόμενους, ανάλογους με αυτούς των κομβιόσχημων μεταλλίων στον φωτοστέφανο της Παναγίας. Οι έξεργοι φωτοστέφανοι των δύο αρχαγγέλων και στις δύο επενδύσεις καλύπτονται από εγχάρακτη σχηματοποιημένη «τρέχουσα σπείρα». Επισημαίνεται ότι τα περιγράμματα, τόσο των φωτοστέφανων και των διακοσμητικών ταινιών που συνδέουν το βάθος με το πλαίσιο των εικόνων, όσο και των διαχώρων του πλαισίου της επενδύσεως, αποδίδονται και στα δύο έργα με ανάγλυφη λεπτή ταινία που φέρει ελαφρές εγχαράξεις και μιμείται βελονιά της χρυσοκεντητικής 22. Οι επιγραφές που συνοδεύουν τις άγιες μορφές στις δύο επενδύσεις παρουσιάζουν ομοιότητες αλλά και διαφορές, τονίζοντας με άλλο τρόπο τη σημασία των επιγραφών. Έτσι, στο άνω μέρος των επενδύσεων και πάνω σε μικρά κομβιόσχημα εξάρματα με τονισμένο περίγραμμα υπάρχουν, και στις δύο επενδύσεις, εγχάρακτα, τονισμένα από σμάλτο και σε σταυρόσχημη διάταξη τα μονογράμματα: Ο ΑΡΧ(ΑΓΓΕΛ)Ο0 - ΜΙΧΑΗΛ δεξιά και Ο ΑΡΧ(ΑΓΓΕΛ)θε - ΓΑΒΡΙΗΛ αριστερά, τα οποία πλαισιώνουν τις δύο γραπτές μορφές των αρχαγγέλων. Οι επιγραφές όμως που συνοδεύουν τα κύρια πρόσωπα και δηλώνουν με επίθετα τις ιδιότητες της Παναγίας αναγράφονται διαφορετικά. Στην επένδυση της Αχρίδας είναι γραμμένες σε επιβλητικά διάχωρα με μεγάλα γράμματα που σχηματίζονται από πλατιές ταινίες 23, ενώ οι επιγραφές στην επένδυση της Βατοπεδίου είναι πιο απλοποιημένες 24 και τα γράμματα τους είναι εγχάρακτα, όμοια με αυτά της αφιερωτικής επιγραφής στο κάτω τμήμα του πλαισίου και των επιγραφών με τα ονόματα των αρχαγγέλων. Οι αναλογίες στα πλαίσια των δύο επενδύσεων δηλώνουν κοινές αρχές αλλά και τάση διαφοροποιήσεως. Έτσι, και στις δύο επενδύσεις τα εικονιστικά διάχωρα που έχουν γίνει με εμπίεστη τεχνική (au repoussé), εναλλάσσονται με διάχωρα που καλύπτονται από φυτικούς πλοχμούς και έξεργα κομβία. Τα εικονιστικά θέματα, αν και διαφέρουν -στην επένδυση της Αχρίδας εικονίζονται διάχωρα με προτομές προφητών και του Χριστού 25, ενώ στην επένδυση της Βατοπεδίου εικονίζονται σκηνές του δωδεκαόρτου 26 -, τεχνικά είναι όμοια, 19 Στην επένδυση της Αχρίδας είναι επτά, ανομοιομεγέθη, ελαφρώς εξηρμένα, με έντονα ίχνη φθοράς στα τέσσερα από αυτά, ενώ στην επένδυση της Βατοπεδίου είναι πέντε, ομοιομεγέθη, έξεργα, με ίχνη φθοράς στο ένα από αυτά. 20 Λόγω των φθορών στα κομβία της επένδυσης στην εικόνα της Αχρίδας, δεν είναι βέβαιο αν όλα τα μετάλλια έφεραν το ίδιο σύμπλεγμα πλοχμών, βλ. Grabar, Les revêtements, Στην επένδυση της Αχρίδας το περίγραμμα μιμείται διάλιθο κόσμημα, ενώ στην εικόνα του Βατοπεδίου η μία πλευρά κάθε σκέλους του σταυρού τονίζεται με διαπλάτυνση και διπλό περίγραμμα. 22 Βλ. Λοβέρδου-Τσιγαρίδα, Βυζαντινή μικροτεχνία, ό.π. (υποσημ.9), Το συμπίλημα ΜΗΡ-ΘΥ αναγράφεται με ελαφρώς έξεργα στοιχεία μέσα σε κυκλικά μετάλλια που έχουν τονισμένο από δισχιδή ταινία περίγραμμα και καλύπτονται από το ίδιο φυτικό κόσμημα που συναντούμε και στο πλαίσιο της επενδύσεως. Σε επαφή με τα μετάλλια βρίσκονται δύο παραλληλόγραμμα διάχωρα με έξεργο περίγραμμα και βάθος καλυμμένο από το ίδιο φυτικό κόσμημα, που έχουν και τα μετάλλια, τα οποία πλαισιώνουν τη μεγαλογράμματη επιγραφή Η ΨΥΧΟ-CQCTPIA. Τα γράμματα της επιγραφής αυτής είναι όμοια με αυτά των μεταλλίων. Σε δύο κομβιόσχημα έξεργα μετάλλια, ανάλογα αυτών των αγγέλων αλλά λίγο μεγαλύτερα, είναι γραμμένο το συμπίλημα IC-XC, με γράμματα ανάλογα των προηγούμενων επιγραφών. 24 Σε δύο παραλληλόγραμμα, έξεργα και αδιακόσμητα διάχωρα, τοποθετημένα κάθετα δίπλα στους φωτοστέφανους, αναγράφεται: ΜΗΡ/ΗΟΑ/ΗΓΗ αριστερά και ΘΥ/ΤΡ/ΗΑ δεξιά, ενώ τον Χριστό δεν συνοδεύουν επιγραφές. 25 Πρόκειται για προτομές των προφητών Ααρών, Γεδεών, Ιεζεκιήλ, Δανιήλ και Αβακκούμ, του πατριάρχη Ιακώβ και του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, που πιθανότατα είναι νεότερη προσθήκη (Grabar, Les revêtements, 39), και πλαισιώνουν τη μορφή του Παντοκράτορα στο μέσο της άνω πλευράς του πλαισίου. Έχουν καταστραφεί τέσσερα διάχωρα κυρίως από την κάτω πλευρά του πλαισίου. 26 Βλ. Λοβέρδου-Τσιγαρίδα, Βυζαντινή μικροτεχνία, ό.π. (υποσημ. 9), 486, σημ

6 ΑΡΓΥΡΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Εικ. 2. Μουσείο Σκοπίων. Αργυρεπένόυτη εικόνα της Παναγίας Ψνχοσώστριας από τον ναό της Περιβλέπτου στην Αχρίδα. ενώ τεχνοτροπικά συγγενεύουν, μια και στην απόδοση των θεμάτων και των δύο επενδύσεων απαντούν όλα τα τυπικά στοιχεία της τέχνης των Παλαιολόγων 27. Αντίθετα, στα ενδιάμεσα διάχωρα που καλύπτονται με τα φυτικά θέματα παρο τηρούνται διαφορές τόσο στα θέματα και τη σύνθεση τους όσο και στις τεχνικές. Στην επένδυση της Βατοπεδίου τα διάχωρα αυτά είναι τετράπλευρα και με πολύπλοκη σύνθεση διακοσμητικών στοιχείων 28. Τα αντίστοιχα διάχωρα στην επένδυση της Αχρίδας είναι μεγαλύτερα, παραλληλόγραμμα και κα- 27 Βλ. Grabar, Les revêtements, Το κομβιόσχημο έξαρμα, καλυμμένο από ψαθωτά συμπλεκόμενες ταινίες στο μέσο, πλαισιώνεται από τέσσερα μικρότερα μετάλλια που περικλείουν πλέγματα σε σχήμα ρόδακα και από ελικοειδή βλαστό που καταλήγει σε τρίλοβα φΰλλα, όλα έκτυπα. Βλ. Λοβέρδου-Τσιγαρίδα, Βυζαντινή μικροτεχνία, ό.π. (υποσημ. 9), 486. Η παρουσία σμάλτου που αναφέρεται, δεν μπορεί να εξακριβωθεί από τις φωτογραφίες. 267

7 Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΥ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ Εικ. 3. Μουσείο Σκοπίων. Αργνρεπένοντη εικόνα τον Χριστού Ψνχοσώστη από τον ναό της Περιβλέπτου στην Αχρίδα. λύπτονται από απλουστευμένη σύνθεση με επαναλαμβανόμενα θέματα 29, και ένα μόνο κομβιόσχημο έξαρμα στο μέσο, καλυμμένο από πλέγμα δισχιδών ταινιών που ξεκινούν από το κέντρο και εξελίσσονται σε ένα χαλαρό, σταυρόσχημο μοτίβο. Οι συγκρίσεις που έγιναν στις δύο επενδύσεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για έργα που διέπονται από τις ίδιες διακοσμητικές αρχές, έχουν χρησιμοποιηθεί οι ίδιες τεχνικές και ανάλογες διακοσμητικές συνθέσεις, και διαφοροποιούνται μόνο ως προς τα διακοσμητικά θέματα. Τα στοιχεία αυτά οδηγούν στο ίδιο καλλιτεχνικό κέντρο, πιθανώς στο ίδιο εργαστήριο και στην ίδια περίπου χρονολόγηση. Η συγκριτική εξέταση της επένδυσης του Χριστού Ψυ- Πρόκειται για συμπλεκόμενους κύκλους, οι οποίοι περικλείουν πλέγμα βλαστών που καταλήγουν σε τρίλοβα φύλλα, κατασκευασμένους με την επιπεδόγλυφη τεχνική τη διακόσμηση συμπληρώνει σμάλτο. 268

8 ΑΡΓΥΡΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ χοσώστη στην Αχρίδα (Εικ. 3) με τις δύο προηγούμενες επενδύσεις συμβάλλει στην εξαγωγή σαφέστερων συ μπερασμάτων, διότι παρουσιάζει μαζί τους εντυπωσια κές ομοιότητες και αναλογίες. Οι συγκρίσεις με την επένδυση της Ψυχοσώστριας παρουσιάζουν ομοιότη 30 τες που υποδηλώνουν, όπως είπαμε, σύγχρονη κατα σκευή στο ίδιο εργαστήριο. Στο πλαίσιο εικονίζονται 31 απόστολοι αντί των προφητών που πλαισιώνουν την Παναγία Ψυχοσώστρια, των οποίων η τεχνοτροπία εί ναι ανάλογη με αυτή των προφητών. Παράλληλα, πα ρατηρούνται κάποιες διαφοροποιήσεις στον φωτοστέ φανο, ειδικά στη διακόσμηση των κεραιών του σταυρού 32 και των «κομβίων»-εξαρμάτων του. Είναι αξιοπαρατήρητο ότι τα περισσότερα από τα στοιχεία της επενδύ σεως του Χριστού Ψυχοσώστη, που διαφοροποιούνται από την επένδυση της Ψυχοσώστριας, παρουσιάζουν ομοιότητες με την επένδυση της εικόνας στη μονή Βατοπεδίου 3 3, η μεγαλύτερη των οποίων είναι το διακοσμητι κό θέμα του βάθους. Πρόκειται για τάπητα επιπεδόγλυφο από σειρές τρίλοβων ανθεμοειδών κοσμημάτων 34 με διπλό περίγραμμα, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται σειρές από μικρούς ρόμβους που συμπληρώνονται από σμάλτο. Το θέμα στην επένδυση της εικόνας από την Αχρίδα αποτελεί απλοποιημένη μορφή του αντίστοιχου στην επένδυση της εικόνας του Βατοπεδίου. Οι παραπάνω συγκρίσεις ενισχύουν την υπόθεση μιας κοινής προέλευσης των δύο επενδύσεων της Αχρίδας και αυτής από τη μονή Βατοπεδίου. Εξάλλου, συνεπίκουρα επιχειρήματα για την κοινή τους προέλευση απο τελούν τα ανάγλυφα εικονίδια που κοσμούν τα πλαίσια των δύο επενδύσεων από την Αχρίδα, των οποίων η υψηλή ποιότητα έχει κινήσει το ενδιαφέρον μελετητών 35 της βυζαντινής γλυπτικής. Τεχνοτροπικά στοιχεία, όπως η εκφραστική δύναμη των χαρακτηριστικών του προσώπου, η πλαστικότητα της ρευστής πτυχολογίας, η ποικιλία των στάσεων και των κινήσεων, παρά τον πε ριορισμό που επιβάλλει η απεικόνιση τους σε προτομή, η ιδιαίτερη επιμέλεια στην απόδοση των λεπτομερειών, όπως των βοστρύχων της κόμης, είναι κάποια από τα ση μεία που πρέπει να παρακίνησαν τον μεγάλο μελετητή της βυζαντινής τέχνης να τα συσχετίσει με γλυπτά από 36 ναούς της Κωνσταντινουπόλεως γύρω στο Οι μορφές των προφητών και των αποστόλων που κοσμούν τις δύο επενδύσεις βρίσκονται τεχνοτροπικά πλησιέ στατα με αντίστοιχες μορφές στην επένδυση της εικόνας του Ακροπολίτη, που αποδίδεται επίσης, όπως είπαμε, στη Θεσσαλονίκη37. Οι μορφές των αποστόλων και των αγίων στην επένδυση αυτή είναι εξίσου εκφραστικές, αλ λά σχετικά περισσότερο στατικές. Ιερατική ακινησία χα ρακτηρίζει και τους δύο ολόσωμους δωρητές στην ίδια εικόνα, που έχουν αποδοθεί με ιδιαίτερη επιμέλεια στις λεπτομέρειες. Χαρακτηριστική η ομοιότητα που παρα τηρείται στο εγχάρακτο διακοσμητικό θέμα του ενδύμα τος του Ακροπολίτη με το θέμα του βάθους στην επέν δυση της εικόνας του Ψυχοσώστη, αλλά και του βάθους στην επένδυση της εικόνας στη μονή Βατοπεδίου. Τέλος, θα πρέπει να εξετασθεί η παράδοση, σύμφωνα με την οποία οι εικόνες της Αχρίδας και οι επενδύσεις τους προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη και ειδι κότερα από τη μονή της Παναγίας της Ψυχοσώστριας. 30 Πρόκειται για τα ίδια ακριβώς φυτικά θέματα στη διακόσμηση των διαχώρων του πλαισίου και του βάθους των ε π ι γ ρ α φ ώ ν τα ίδια πλέγματα καλύπτουν τα κομβιόσχημα εξάρματα στα πλαίσια των δυο εικόνων, όμοιος τύπος γραμμάτων και διαχώρων έχει χρησιμοποιηθεί στις επιγραφές που συνοδεύουν τη μορφή και όμοιο θέμα κοσμεί τις ταινίες που συνδέουν το βάθος με το πλαί σιο των δύο επενδύσεων. Ο εξίσου έξεργος, ένσταυρος φωτοστέ φανος του Χριστού παρουσιάζει ομοιότητες με αυτόν του νηπίου Χριστού στην εικόνα της Ψυχοσώστριας, τόσο στον φυτικό τάπη τα που τον καλύπτει όσο στο περίγραμμα του σταυρού. ενώ απλώνονται κυκλικά προς την περιφέρεια περικλείοντας τρίλοβα φύλλα. Οι κεραίες του σταυρού κοσμούνται απο πέντε κυ κλικά κοσμήματα -ένα μεγαλύτερο στο κέντρο και τέσσερα στις γωνίες-, η επιφάνεια των οποίων καλύπτεται από πλοχμούς που συμπλεκόμενοι σχηματίζουν σταυρόμορφα κοσμήματα. 33 Αναφερόμαστε στη διάτρητη τεχνική του κομβιόσχημου εξάρματος, που απαντά σε όλα τα αντίστοιχα εξάρματα της βατοπεδινής επένδυσης, καθώς και στη διάταξη των πέντε εξαρμάτων στις κεραίες του σταυρού, που απαντά σε όλα τα διάχωρα με φυτικό κόσμημα στην επένδυση του πλαισίου της εικόνας στη μονή Βατο πεδίου. 34 Ο Grabar (Les revêtements, 38) τα περιγράφει ως fillet de «nids d'abeille» garnis de fleurons. 35 Βλ. Grabar, Les revêtements, 39, ο οποίος παρατηρεί ότι «...ανή κουν σε ένα επίπεδο τεχνικό και καλλιτεχνικό πολύ υψηλό..., που θα έπρεπε να μνημονεύεται σε κάθε ιστορία της εικονιστικής αργυροχρυσοχοΐας και της βυζαντινής γλυπτικής της εποχής των Παλαιολόγων». 36 Βλ. Grabar, Les revêtements, Ανάλογη άποψη διατυπώνει και ο Grabar (Les revêtements, 14). 31 Συγκεκριμένα, οι απόστολοι Πέτρος, Ανδρέας και Παύλος στην άνω πλευρά του πλαισίου, οι ευαγγελιστές Ιωάννης και Μάρκος στην αριστερή πλευρά του πλαισίου, από όπου έχει εκπέσει το διάχωρο με τον Σίμωνα -σώζεται μόνο τμήμα της επιγραφής- και το διάχωρο του ευαγγελιστή Ματθαίου στο δεξιό πλαίσιο, α π ό όπου έχουν εκπέσει άλλα δύο εικονιστικά διάχωρα. Η κάτω πλευ ρά του πλαισίου έχει πλήρως καταστραφεί. 32 Αυτό διαπιστώνεται από το μόνο από τα τέσσερα εξάρματα που σώζεται. Το έξαρμα έχει γίνει με τη διάτρητη τεχνική και φέ ρει πλέγμα δισχιδών ταινιών που στο κέντρο σχηματίζουν ρόμβο, 269

9 Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΥ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ Εικ. 4. Μονή Μεγίστης Λαύρας. Αργνρεπένοντη εικόνα τον Χριστού Παντοκράτορος. Κείμενα ιστορικά των μέσων του 14ου αιώνα αναφέρονται στη δωρεά εκ μέρους του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β' της μονής της Παναγίας της Ψυχοσώστριας στην Κωνσταντινούπολη προς τον επίσκοπο Αχρίδας Γρηγόριο, με τον οποίο τον συνέδεε φιλία 38. Για τον λόγο αυτό από πολλούς και οι δύο εικόνες θεωρούνται δωρεά προς τον επίσκοπο της Αχρίδας από τον αυτοκράτορα. Νεότερα στοιχεία όμως, όπως η ζωγραφική και οι επενδύσεις τους που συνδέονται με τη Θεσσαλονίκη, επιτρέπουν να υποθέσουμε ότι δωρητής μπορεί κάλλιστα να είναι ο ίδιος ο επίσκοπος Γρηγόριος, ο οποίος υπήρξε και ο χορηγός στον ναό της Αγίας Σοφίας της Αχρίδας μνημειακού εξωνάρθηκα το Ο ίδιος θα μπορούσε να δωρήσει παράλληλα και δύο δεσποτικές Βλ. Djuric, Icônes de Yougoslavie (υποσημ. 12), 24-25, οποίος συνδέει με τον αρχιεπίσκοπο Αχρίδος Γρηγόριο και τη δωρεά του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β' προς αυτόν της μονής της Παναγίας 270 Ψυχοσώστριας στην Κωνσταντινούπολη, των εικόνων καθώς και ενός κεντημένου επιταφίου με αφιερωτική επιγραφή, που δυστυχώς χάθηκε κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

10 ΑΡΓΥΡΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ εικόνες με πολυτελείς επενδύσεις, κατασκευασμένες σε ένα μεγάλο καλλιτεχνικό κέντρο, όπως η Θεσσαλονίκη. Επισημαίνουμε άλλωστε ότι, σύμφωνα με πηγές, και παλαιότερα ο επίσκοπος Αχρίδος είχε παραγγείλει εικόνα στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για εικόνα του Χριστού, δωρεά του επισκόπου Δημητρίου Χωματιανού 39. Οι προσωνυμίες Ψυχοσώστης και Ψυχοσώστρια, που πρέπει οπωσδήποτε να επηρέασαν τη σύνδεση των δύο εικόνων με την Κωνσταντινούπολη, είναι δυνατόν να οφείλονται σε επιλογή του κτήτορα, στον οποίο ανήκε η ομώνυμη μονή της Κωνσταντινουπόλεως. Η επένδυση της εικόνας του Χριστού Ψυχοσώστη στην Αχρίδα παρουσιάζει αναλογίες με την επένδυση εικόνας του Χριστού Παντοκράτορος στη μονή Μεγίστης Λαύρας στο Αγιον Όρος 40 (Εικ. 4). Η εικόνα και η σύγχρονη της επένδυση αποδόθηκαν σε δωρεά των κτητόρων του ναού της Παναγίας Γαβαλιώτισσας στην Έδεσσα, Θωμά Κομνηνού Πρεαλίμπου, δεσπότη της Ηπείρου, και της γυναίκας του Μαρίας Αγγελίνας Δούκαινας Παλαιολογίνας μετά το 1360 και προ του Το δεξιό ήμισυ της αρχικής επενδύσεως έχει καταστραφεί και έχει επισκευασθεί με νεότερα ελάσματα. Το βάθος, στο σωζόμενο αρχικό τμήμα, κοσμείται με τάπητα από σειρές φυλλόσχημων κοσμημάτων με διπλό περίγραμμα, που περικλείουν πλατύ φύλλο, πιθανώς σχηματοποιημένο κληματόφυλλο κατά την επιπεδόγλυφη τεχνική και με πολύχρωμα σμάλτα 42. Ενσωματωμένο στον τάπητα είναι κυκλικό επίπεδο μετάλλιο που με ελαφρά έκτυπα γράμματα φέρει το συμπίλημα IC σε βάθος από σμάλτο, σε χρώμα κυανό του κοβαλτίου. Ο φωτοστέφανος, έξεργος και ένσταυρος, καλύπτεται από σηρικούς τροχούς που περικλείουν άνθος σχηματοποιημένο, γνωστό από τη διακόσμηση χειρογράφων του 10ου αιώνα 43 αλλά και από άλλες επενδύσεις εικόνων, όπως της εικόνας του Αποκαύκου που αποδίδεται σε εργαστήριο της Θεσσαλονίκης 44 καθώς και της εικόνας της Παναγίας στη Μητρόπολη του Fermo στην Ιταλία 45. Το τονισμένο περίγραμμα του φωτοστέφανου μιμείται διάλιθο κόσμημα. Η μόνη σωζόμενη κεραία του ένσταυρου φωτοστέφανου έχει το ίδιο περίγραμμα με αυτό του Ιησού στην επένδυση της Ψυχοσώστριας της Αχρίδας (Εικ. 2). Στο μέσο της κεραίας του σταυρού σώζεται μεγάλος πολύτιμος λίθος, που πλαισιώνεται από τέσσερα φυλλόσχημα κοσμήματα τα οποία αποδίδονται κατά την επιπεδόγλυφη πάντα τεχνική. Τέλος, δύο ταινίες με ελισσόμενο βλαστό που περικλείει τρίλοβα φύλλα σε χαμηλό ανάγλυφο, οι οποίες σήμερα διακοσμούν μέρος του αριστερού πλαισίου της εικόνας, πρέπει να ανήκαν στην ταινία που αρχικά συνέδεε το πλαίσιο με το βάθος της επενδύσεως. Η επένδυση της παραπάνω εικόνας χαρακτηρίζεται ποιοτικά από προχειρότητα συγκρινόμενη με τις άλλες επενδύσεις, με τις οποίες ασχοληθήκαμε. Παλαιότερη παρατήρηση μας 46 «ότι το σχέδιο του τάπητα του βάθους δεν έχει καθαρότητα περιγραμμάτων» επισημαίνει το αισθητικό αυτό πρόβλημα, που επιτείνεται από την πολυχρωμία του σμάλτου στην επιφάνεια. Η πολύ καλύτερη ποιότητα στην απόδοση των διακοσμητικών θεμάτων στις επενδύσεις της Αχρίδας και του Βατοπεδίου θα μπορούσε να αποδοθεί στην πρωιμότητα αυτών των έργων που χρονολογούνται στις πρώτες δεκαετίες του 14ου αιώνα, αλλά και στην κατασκευή της επενδύσεως της Λαύρας από επαρχιακό εργαστήριο. Η σύνδεση της με εργαστήριο της Θεσσαλονίκης που προτείνουμε 47, βασίστηκε στις αναλογίες που παρουσιάζει στην τεχνική και στα διακοσμητικά θέματα με επενδύσεις που έχουν αποδοθεί στην πόλη αυτή, αλλά και επειδή επενδύει μια εικόνα που η ζωγραφική της συνδέεται με την ίδια πόλη 48 αλλά χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα. Συμπερασματικά, στο παρόν άρθρο συνδέουμε με εργαστήρια της Θεσσαλονίκης τρεις αργυρές επενδύσεις εικόνων, που έχουν πολλά κοινά τεχνικά, τεχνοτροπικά και εικονιστικά στοιχεία με επενδύσεις που θεωρούνται έργα της πόλης αυτής και που, σύμφωνα με σωζόμενα ιστορικά στοιχεία, συνδέονται πιθανότατα με επώνυμους δωρητές. Είναι μάλιστα πιθανό οι επενδύσεις αυτές να διέθεταν και αφιερωτικές επιγραφές, όπως και όλες οι άλλες επενδύσεις από τη Θεσσαλονίκη, που θα πρέπει να ήταν γραμμένες στο κάτω μέρος του πλαισίου, το οποίο σήμερα είναι σε όλες κατεστραμμένο. 39 Βλ. Σ. Κίσσας, Επιτύμβιο μνημείο μέσα στο ναό της Αγίας Σοφίας, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 3 (1996), Βλ. υποσημ Βλ. Loverdou-Tsigarida, Objets précieux, ό.π. (υποσημ. 14), 85. εικ Τα χρώματα των σμάλτων είναι κυανό του κοβαλτίου, ανοιχτό γαλάζιο και ρόδινο, ενώ το υπόλευκο του αργύρου αποτελείτο τέταρτο χρώμα. 43 Βλ. ενδεικτικά το βατοπεδινό κώδικα 1, φ. 6β. 44 Βλ. Grabar, Les revêtements, 45, αριθ Στο ίδιο, 44, αριθ Βλ. Loverdou-Tsigarida, Objets précieux, ό.π. (υποσημ. 14), Στο άρθρο για τα αντικείμενα που προέρχονται από τον ναό της Παναγίας Γαβαλιώτισσας σημειώνουμε ότι οι επενδύσεις προέρχονται από «τοπικό εργαστήριο» υπονοώντας τη Θεσσαλονίκη. 48 Βλ. Tsigaridas, Icônes portatives, ό.π. (υποσημ. 15),

11 Κ. Loverdou-Tsigarida SILVER REVETMENTS OF ICONS FROM FOURTEENTH-CENTURY THESSALONIKI Xvesearch on the role of Thessaloniki as a centre of the minor arts in the fourteenth century has led to the identification of a significant output of diverse objects in various materials, which served secular and religious needs. An important category of silverwork produced in the city is that of silver-gilt revetments for icons, crosses and sacred codices, works with a tradition in Byzantine art that goes back to the Early Christian period. Workshops of painters of portable icons are combined with workshops for their precious revetments, and the production of these silver revetments is linked with the production of portable icons, especially despotic and for proskynesis. The attribution of some of the surviving revetments to workshops of Thessaloniki is based on two principal factors: on inscriptions which reveal a close relationship between their dedicators and the city, and on tradition, which links them with the city. We believe that there is a strong possibility that revetments displaying technical and stylistic affinities with those attributed to Thessaloniki and which concurrently cover icons by Thessalonikan painters come from workshops in the city. Despite the reservations that have been expressed concerning the validity of attributions based on technical or stylistic similarities, the characteristic correspondences between three published revetments, from Ochrid and Edessa, and the revetment of an icon of the Virgin from the Vatopedi monastery, which has been attributed to Thessaloniki, are striking (Fig. 1). These are two silver-gilt revetments which adorn the main face of two-sided icons from the church of the Peribleptos in Ochrid, which are now in the Skopje Museum (Figs 2 and 3), and the revetment of an icon of Christ Pantocrator (Fig. 4), which is preserved in the Great Lavra monastery on Mt Athos and is associated with the katholikon of the Gavaliotissa monastery in Edessa, regions which are closely connected with the city of Thessaloniki. The comparisons made with the Ochrid revetments lead to the conclusion that these are works governed by the same decorative principle, employ the same techniques and the same decorative compositions, and are differentiated in terms of the decorative motifs. These traits point to the same centre of production, possibly the same workshop and more or less the same date. The icons and their revetments are linked with a tradition that their provenance is the monastery of the Panaghia Psychosostria in Constantinople. Historical texts of the midfourteenth century refer to the donation of this monastery by Emperor Andronikos II to the Bishop of Ochrid, Gregorios, with whom he enjoyed the bond of friendship. Thus, many scholars consider that both icons were a gift from the emperor to the bishop. More recent evidence, however, such as the attribution of their painting and now of their revetments to Thessaloniki, leads us to suppose that their donor may well have been Bishop Gregorios himself, who is known to have offered a monumental narthex to the church of Hagia Sophia at Ochrid, in 1317, and could have donated at the same time two despotic icons with their revetments, made in a major artistic centre, such as Thessaloniki. The icon and its contemporary revetment, which we link with Thessalonikan workshops, were attributed to a gift of the donors of the church of the Panaghia Gavaliotissa in Edessa, Thomas Komnenos Preljub, Despot of Epirus, and his wife Maria Angelina Doukaina Palaiologina, after 1360 and before 1366, and displays affinities with the revetment of the icon of Christ Psychosostis (Saviour of Souls) in Ochrid. The workmanship of this revetment is inferior to that of the other revetments discussed here, which could be attributed to the fact that it is later than these works, which are dated in the first decades of the fourteenth century. Its attribution to a Thessaloniki workshop is based on the correspondences it presents in technical details and in decorative motifs with the revetments that have been ascribed to this city, as well on the fact that it covers an icon whose painting has been attributed to this city, and indeed in the second half of the fourteenth century. 272

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΣ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΚΛΗΡΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 19/5/2007

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 19/5/2007 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Αν κάπου κάνετε κάποιες υποθέσεις να αναφερθούν στη σχετική ερώτηση. Όλα τα αρχεία που αναφέρονται στα προβλήματα βρίσκονται στον ίδιο φάκελο με το εκτελέσιμο

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα Ζητήματα υποδοχής και πρόσληψης του Franz Kafka στην Ελλάδα Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Aspects of Kafka s reception in Modern Greek Literature: The

Διαβάστε περισσότερα

Φορητή εικόνα του Χριστού Παντοκράτορος στο Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς

Φορητή εικόνα του Χριστού Παντοκράτορος στο Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς Φορητή εικόνα του Χριστού Παντοκράτορος στο Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 111-116 ΑΘΗΝΑ 2005 Ε.Ν. Τσιγαρίδας ΦΟΡΗΤΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα

2 Composition. Invertible Mappings

2 Composition. Invertible Mappings Arkansas Tech University MATH 4033: Elementary Modern Algebra Dr. Marcel B. Finan Composition. Invertible Mappings In this section we discuss two procedures for creating new mappings from old ones, namely,

Διαβάστε περισσότερα

Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους

Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ. 151-158 ΑΘΗΝΑ 2008 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΦΟΡΗΤΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΩΣΕΩΣ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΜΕΓΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΑΞΗ Α ΣΧ.ΕΤΟΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΑΞΗ Α ΣΧ.ΕΤΟΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΑΞΗ Α ΣΧ.ΕΤΟΣ 2015-16 Ομάδα 3 η : ΓΛΥΠΤΕΣ - ΓΡΑΦΕΙΣ Ενδεικτικά ερωτήματα: Ποια στοιχεία υπάρχουν για τα χειρόγραφα και τις μικρογραφίες;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332 ,**1 The Japanese Society for AIDS Research The Journal of AIDS Research +,, +,, +,, + -. / 0 1 +, -. / 0 1 : :,**- +,**. 1..+ - : +** 22 HIV AIDS HIV HIV AIDS : HIV AIDS HIV :HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 HIV

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 357-364 ΑΘΗΝΑ 2001 Ε.Ν. Τσιγαρίδας ΑΓΝΩΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ο σκευοφυλάκειο της μονής Βαρλαάμ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αριστείδης Κοσιονίδης Η κατανόηση των εννοιών ενός επιστημονικού πεδίου απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος

Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος Μυρτάλη ΑΧΕΙΜΑΣΤΟΥ-ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ Δελτίον XAE 20 (1998), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Δημητρίου Ι. Πάλλα (1907-1995) Σελ. 309-316

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν.

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν. . ίέ ι;κ ί ν. f >.. - i V. ;ΐ \ i i ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ 026000265336 i- ψ,. Ϊ 1». ί 1 ι ] Iτ I V.. ' ν' ;. V! 1 ] * /.. > ' > : ' >7' ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ ΚΑΤΣΕΛΑΚΗ JJ Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟ Υ Μ ΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα

Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα Βαρβάρα ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ. 233-246 ΑΘΗΝΑ 2008 Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΕΜΠΛΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται στην περιοχή Τροόδους, στο χωριό Πελέντρι. Η ύπαρξη του οποίου μαρτυρείται από τα τέλη του 12ου αιώνα.

Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται στην περιοχή Τροόδους, στο χωριό Πελέντρι. Η ύπαρξη του οποίου μαρτυρείται από τα τέλη του 12ου αιώνα. Νεφέλη Μιχαήλ Α6 Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται στην περιοχή Τροόδους, στο χωριό Πελέντρι. Η ύπαρξη του οποίου μαρτυρείται από τα τέλη του 12ου αιώνα. Από το 1985 περιλαμβάνεται, στον κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Section 1: Listening and responding. Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016

Section 1: Listening and responding. Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016 Section 1: Listening and responding Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016 Section 1: Listening and responding Section 1: Listening and Responding/ Aκουστική εξέταση Στο πρώτο μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 297-304 ΑΘΗΝΑ 2006 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

(Biomass utilization for electric energy production)

(Biomass utilization for electric energy production) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ T.Ε.I. ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Ομότιμος Καθηγητής Συνεπιβλέπουσα: ΕΡΙΕΤΤΑ Ι. ΖΟΥΝΤΟΥΡΙΔΟΥ, Παν. Υπότροφος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS ΟΜΗΡΟΥ ΙΛΙΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS www.scooltime.gr [- 2 -] The Project Gutenberg EBook of Iliad, by Homer This ebook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΙΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΙΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Κρίστια Κυριάκου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ,ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Της Κρίστιας Κυριάκου ii Έντυπο έγκρισης Παρουσιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΜΕ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ»

Διαβάστε περισσότερα

«Εικόνα: Θέση και Λειτουργικότητα. Αποθησαύριση και ηλεκτρονική οργάνωση όρων και στοιχείων», διδακτορική διατριβή, 2 τόμοι, Αθήνα 2009.

«Εικόνα: Θέση και Λειτουργικότητα. Αποθησαύριση και ηλεκτρονική οργάνωση όρων και στοιχείων», διδακτορική διατριβή, 2 τόμοι, Αθήνα 2009. English abstract The Phd thesis, entitled Icon: its placement and functionality, focused on the functionality of the icons in the middle byzantine period. In this framework unpublished icons from the Sinai

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

CHAPTER 25 SOLVING EQUATIONS BY ITERATIVE METHODS

CHAPTER 25 SOLVING EQUATIONS BY ITERATIVE METHODS CHAPTER 5 SOLVING EQUATIONS BY ITERATIVE METHODS EXERCISE 104 Page 8 1. Find the positive root of the equation x + 3x 5 = 0, correct to 3 significant figures, using the method of bisection. Let f(x) =

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1)

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1) 84 CHAPTER 4. STATIONARY TS MODELS 4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(,) This section is an introduction to a wide class of models ARMA(p,q) which we will consider in more detail later in this

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Δ: Υστεροβυζαντινή Τέχνη (1204-1453) Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγλυφα θωράκια από το Βυζαντινό Μουσείο

Ανάγλυφα θωράκια από το Βυζαντινό Μουσείο Ανάγλυφα θωράκια από το Βυζαντινό Μουσείο Νικολέττα ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΓΙΑΝΝΗ Δελτίον XAE 13 (1985-1986), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Μαρίνου Καλλιγά (1906-1985) Σελ. 157-174 ΑΘΗΝΑ 1988 ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΘΩΡΑΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : Λεωφ. Αντ.Τρίτση, Αργοστόλι Κεφαλληνίας Τ.Κ. 28 100 τηλ. : 26710-27311 fax : 26710-27312

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 47, 2008 Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Ευθύμιος 10.12681/dchae.616 Copyright 2008 To cite this article:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σ. ΛΑΠΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ Ἀναπάντεχες λεπτομέρειες γιὰ τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία τοῦ Ἰωάννη Λάσκαρη μᾶς εἶναι γνωστὲς ἀπὸ μιὰ σειρὰ ἐγγράφων (ποὺ ἀνακάλυψε στὰ κρατικὰ ἀρχεῖα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1 Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΤΑΞΗ Β1 Η Mονή της Χώρας-Γενικά Μερικά από τα καλύτερα δείγματα των ψηφιδωτών της βυζαντινής τέχνης διατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES Η εταιρεία Λεωνίδας Ματθαίου µεταφέρει µια εµπειρία 41 χρόνων, συνεχίζοντας την πορεία που ξεκίνησε ο πατέρας του, Ιωάννης Ματθαίου, από το 1967, στον Πειραιά. Επανιδρύθηκε το 2008, µε νέες ιδέες και προϊόντα,

Διαβάστε περισσότερα

EE512: Error Control Coding

EE512: Error Control Coding EE512: Error Control Coding Solution for Assignment on Finite Fields February 16, 2007 1. (a) Addition and Multiplication tables for GF (5) and GF (7) are shown in Tables 1 and 2. + 0 1 2 3 4 0 0 1 2 3

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Υπεύθυνοι μαθητές Τζούρι Άρτεμις Σίμος Νίκος Πέτσιος Αναστάσης Σακελλίων Γρηγόρης Υπεύθυνοι καθηγητές: Αδαμάρα Ζούλας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Φλώρα ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ Τόμος ΚΔ' (2003) Σελ. 257-266 ΑΘΗΝΑ 2003 Φλώρα Καραγιάννη Ο ΖΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

AKAΔΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

AKAΔΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ AKAΔΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ : ΜΟΤΣΚΑΛΙΔΗΣ ΒΑΛΕΡΙΟΣ, ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ½»Åà Äɽ µ½½ ¹Î½ Ä Â þÿ±¾¹»ì³ à  º±¹ Ä Â þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌÄ Ä±Â

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα. εποχής της βασιλείας του πατέρα της Αλέξιου Α Κομνηνού Λαόνικος Χαλκοκονδύλης : τόνισε την ενότητα του χριστιανικού

Ευρύκλεια Κολέζα. εποχής της βασιλείας του πατέρα της Αλέξιου Α Κομνηνού Λαόνικος Χαλκοκονδύλης : τόνισε την ενότητα του χριστιανικού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5, 1. Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ α. ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Φιλοσοφία Η χριστιανική θρησκεία δεν επέτρεψε τη συνέχιση της ελληνικής και ρωμαϊκής παράδοσης δεν ήταν όμως άγνωστη στους βυζαντινούς λόγιους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ Ο ναός του αγίου Μηνά Βελβεντού, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως, στη σημερινή μορφή είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος ναός μικρών διαστάσεων, με ημικυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση Καλλιόπη Πολυμέρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση Καλλιόπη Πολυμέρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση ΠΕΡΙΛΗΨΗ Καλλιόπη Πολυμέρου Η περίοδος της λυκειακής εκπαίδευσης είναι η κατάλληλη εποχή για να εισαχθούν οι μαθητές σε ζητήματα θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Πτυχιακή Εργασία: Τοπογραφικό διάγραμμα σε ηλεκτρονική μορφή κεντρικού λιμένα Κέρκυρας και κτιρίου νέου επιβατικού σταθμού σε τρισδιάστατη μορφή και σχεδίαση με AutoCAD

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari CYCLADIC SEMINAR ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU ST. Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 22 Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015, 7 μ.μ. - Thursday, 30 April

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Χρυσάνθη ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 381-388 ΑΘΗΝΑ 2005 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 2 η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα

Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΑ' (2000) Σελ. 123-156 ΑΘΗΝΑ 2000 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΝ ΟΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ Θεόδωρος Μαρκόπουλος University of Uppsala thodorismark@yahoo.gr Abstract This paper discusses methodological

Διαβάστε περισσότερα

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 To βιβλίο εξετάζει 48 δακτυλίδια της υστεροβυζαντινής περιόδου (1204 1453), αποκαλύπτοντας

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ ΓΔΓΟΜΔΝΩΝ ΣΟΝ ΔΛΛΑΓΗΚΟ ΥΩΡΟ»

«ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ ΓΔΓΟΜΔΝΩΝ ΣΟΝ ΔΛΛΑΓΗΚΟ ΥΩΡΟ» ΓΔΩΠΟΝΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΩΝ ΣΜΗΜΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΦΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΣΟΜΕΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΥΗΜΕΙΑ ΕΙΔΙΚΕΤΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΣΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΟΤ ΦΤΙΚΟΤ ΠΟΡΟΤ «ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΓΠ ΚΑΗ ΥΩΡΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΜΔΣΔΩΡΟΛΟΓΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ. 193-202 ΑΘΗΝΑ 2007 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΠΡΩΙΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Αποτίμηση αφηγηματικών ικανοτήτων παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 24/3/2007

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 24/3/2007 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Όλοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα μικρότεροι του 10000 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση του προβλήματος. Αν κάπου κάνετε κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ» Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα