ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY"

Transcript

1 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2014 Τόμος 59 Τεύχος 4 October-December 2014 Volume 59 Issue 4 Επίσημη Έκδοση της Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας Official Publication of the Hellenic Microbiology Society ISSN

2 ª ƒ π π ª ø ø à ª π ø πªø ø : à À ºπ ÌÊÈı ÙÚÔ ÙÛÂ Ô ÓÙÚÔ ÁÎ Ì ÙˆÓ «ƒπ π» Ú ÙË 20 π ÓÔ Ú Ô 2015 à ƒ À π ª ƒπ À Ãπ ª π ƒπ π À (C.M.E. CREDITS) «ƒπ π» ª π π ƒ ª π ø πªø ø

3 ISSN Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας Για την Τριετία Πρόεδρος / President Α. Τσακρής / A. Tsakris Αντιπρόεδρος / Vice President Ε. Κουσκούνη / E. Kouskouni Γενικός Γραμματέας / Secretary General Κ. Θέμελη-Διγαλάκη / K. Themeli-Digalaki Ειδικός Γραμματέας / Secretary Α. Αργυροπούλου / A. Argyropoulou Ταμίας / Treasurer Γ. Βρυώνη / G. Vrioni Σύμβουλοι / Members Κ. Τζανέτου / K. Tzanetou Ε. Λεμπέση / E. Lebessi ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY Υπεύθυνος Έκδοσης / Publishing Director Α. Αργυροπούλου / A. Argyropoulou Διευθυντές Σύνταξης / Editors Σ. Πουρνάρας, Ι. Παπαπαρασκευάς, Ο. Ζαρκωτού / S. Pournaras, J. Papaparaskevas, O. Zarkotou Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή / Scientific Advisory Board Ε. Αναστασίου / Ε. Anastasiou Γ. Αντωνάκος / G. Antonakos Γ. Αρσένης / G. Arsenis Μ. Αρβανιτίδου-Βαγιωνά / M. Arvanitidou-Vagiona Μ. Βάρλα-Λευθεριώτη / M. Varla-Lefterioti Α. Βατόπουλος / A. Vatopoulos Ε. Βογιατζάκης / E. Vogiatzakis Α. Βογιατζή / A. Vogiatzi Γ. Βρυώνη / G. Vrioni Μ. Γεωργιακάκη / M. Georgiakaki Ε. Δίζα-Ματαυτσή / E. Diza-Mataftsi Μ. Δρογκάρη-Απειρανθίτου / Μ. Drogari-Apeiranthitou Λ. Ζέρβα / L. Zerva Ε. Ζερβού / E. Zervou Κ. Θέμελη-Διγαλάκη / K. Themeli-Digalaki Θ. Θεοδωρίδης / Th. Theodoridis Α. Ινιωτάκη / Α. Iniotaki M. Κανελλοπούλου / M. Kanellopoulou Π. Καραμπογιά / P. Karaboyia Α. Κάρλε / Α. Κarle Π. Κάρλε / P. Karle Γ. Κατσάνης / G. Katsanis Β. Καψιμάλη / V. Kapsimali Γ. Κουππάρη / G. Kouppari Ε. Κουσκούνη / Ε. Kouskouni Χ. Κούτσια / C. Koutsia Γ. Κυριαζής / G. Kyriazis A. Κωστούλα-Tσιάρα / A. Kostoula-Tsiara Σ. Λεβειδιώτου-Στεφάνου / S. Levidiotou-Stefanou E. Λεμπέση / Ε. Lebessi Ν. Μαλισιόβας / N. Malisiovas B. Mάμαλη / V. Mamali Σ. Μαράκη / S. Maraki Φ. Μάρκου / F. Markou Α. Μεντής / Α. Mentis Σ. Μπάκα / S. Mpaka Χ. Νικολάου / C. Nikolaou Μ. Νταλαμάγκα / M. Dalamaga Φ. Παληογιάννη / F. Paliogianni M. Πανοπούλου / Μ. Panopoulou Α. Παπά / A. Papa E. Παπαδογεωργάκη / E. Papadogeorgaki X. Παπαδοπούλου / C. Papadopoulou Χ. Παπαστεριάδη / C. Papasteriadi E. Παρασκάκη / E. Paraskaki Π. Παρασκευοπούλου / P. Paraskevopoulou Ε. Πετεινάκη / E. Peteinaki Ε. Πιπεράκη / Ε. Piperaki Ε. Πλατσούκα / E. Platsouka Α. Πούλου / A. Poulou Λ. Σκούρα / L. Skoura Σ. Σμιλάκου / S. Smilakou Ν. Σπανάκης / N. Spanakis Ι. Σπηλιοπούλου / I. Spiliopoulou A. Στυλιανάκης / A. Stilianakis Κ. Τζανέτου / K. Tzanetou M. Toύτουζα / M. Toutouza K. Tσιάμης / C. Tsiamis Ε. Τρίκκα-Γραφάκου / E. Trikka-Graphakos Α. Τσακρής / A. Tsakris Σ. Χατζηπαναγιώτου / S. Chatzipanagiotou M. Xριστοφίδου / M. Cristofidou Γραμματεία Εταιρείας / Society Secretariat «ASCENT», Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα, τηλ.: , fax: , website: ascentltd.gr ASCENT, 29 Michalakopoulou, GR Athens, Greece, tel.: , fax: , website: ascentltd.gr Επιστημονική Αλληλογραφία Περιοδικού / Mailing Address of Journal «ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ» ASCENT, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα, τηλ.: , ACTA MICROBIOLOGICA HELLENICA ASCENT, 29 Michalakopoulou, GR Athens, Greece, tel.: , Ετήσια Συνδρομή Εσωτερικού / Συνδρομές / Annual Subscriptions 30,00. Οι συνδρομές αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ASCENT, Γ. Βρυώνη, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα Συνδρομές Εταιρειών (90,00 ), Εξωτερικού (50,00 ) και Κύπρου (50,00 ) αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: «ASCENT», Γ. Βρυώνη, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα Abroad 50,00, Cyprus 50,00, ASCENT, 29 Michalakopoulou, G. Vrioni, GR Athens, Greece Υπεύθυνη Έκδοσης: Α. Αργυροπούλου Περιλαμβάνεται στους ιστότοπους της ΕΜΕ, IATROTEK & SCOPUS - Cited in sites HMS, IATROTEK & SCOPUS

4 The role of Toll-like receptors in innate immunity M. Mavrouli, V. Kapsimali, A. Tsakris REVIEW 7 Utilization management in clinical laboratories S. Diamantatou, G. Vrioni, C. Stoforos, A. Tsakris, T. Palaskas REVIEW 31 Περιεχόμενα Contents 4 ORIGINAL PAPER 43 Comparative epidemiological study of Pseudomonas aeruginosa isolates during two time periods in a tertiary care hospital M. Koutsogiannou, E. Drougka, A. Liakopoulos, E. Jelastopulu, E. Petinaki, E. D. Anastassiou, I. Spiliopoulou, M. Christofidou ORIGINAL PAPER HISTORY OF MICROBIOLOGY 57 The contribution of the Chair of Microbiology of Athens Medical School in Greek School Hygiene ( ) C. Tsiamis, G. Vrioni, V. Kapsimali, G. Arsenis, A. Tsakris CASE REPORT 69 Case report of drought gangrenes in the right hand from Vibrio vulnificus after crab bite Α, Gerogiokas, O. Zarkotou, K. Avgoulea, V. Mamali, P. Tselioti, A. Prekates, K. Themeli-Digalaki QUESTIONS. ANSWERS OF PREVIOUS ISSUES 77

5 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 7 Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 31 Η Διοίκηση Απόδοσης (Utilization Management) στα Κλινικά Εργαστήρια Σ. Διαμαντάτου, Γ. Βρυώνη, Α. Τσακρής, Χ. Στοφόρος, Θ. Παλάσκας ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 43 Συγκριτική επιδημιολογική μελέτη στελεχών Pseudomonas aeruginosa δύο χρονικών περιόδων σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο Μ. Κουτσογιάννου, Ε. Δρούγκα, Α. Λιακόπουλος, Ε. Γελαστοπούλου, Ε. Πετεινάκη, Ε.Δ. Αναστασίου, Ι. Σπηλιοπούλου, Μ. Χριστοφίδου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 57 Η συνδρομή της Έδρας της Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην Ελληνική Σχολική Υγιεινή ( ) Κ. Τσιάμης, Γ. Βρυώνη, Β. Καψιμάλη, Γ. Αρσένης, Α. Τσακρής ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ 69 Περίπτωση ξηράς γάγγραινας δεξιάς άκρας χειρός από Vibrio vulnificus μετά από δήγμα καβουριού Α. Γερογιώκας, Ο. Ζαρκωτού, Κ. Αυγουλέα, Β. Μάμαλη, Π. Τσελιώτη, Α. Πρεκατές, Κ. Θέμελη-Διγαλάκη Περιεχόμενα Contents 5 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ 77

6

7 Α ν α σ κ ό π η σ η Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Περίληψη 7 Η φυσική ανοσία αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι της εισβολής μικροβίων και βασίζεται στους υποδοχείς αναγνώρισης μοριακών προτύπων (PRRs), που ανιχνεύουν μοριακά πρότυπα παθογόνων μικροοργανισμών (PAMPs). Οι Toll-like υποδοχείς (TLRs), οι πιο διακεκριμένοι μεταξύ των PRRs, εντοπίζουν πιθανούς παθογόνους παράγοντες και ενεργοποιούν ενδοκυτταρικές οδούς μεταγωγής μηνυμάτων που επάγουν την παραγωγή προφλεγμονωδών μεσολαβητών. Για να ξεφύγουν από τη φλεγμονώδη απόκριση του ξενιστή, τα μικρόβια έχουν εξελίξει πολλαπλές στρατηγικές διαφυγής και υπονόμευσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Εκτός από εξωγενή PAMPs, οι TLRs μπορούν να δεσμεύσουν μοριακά πρότυπα που παράγονται σε βλάβες ιστών ή κατά την κυτταρική απόπτωση (DAMPs). Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η αλληλεπίδραση οδηγεί σε ασυνήθιστη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και ανεξέλεγκτες φλεγμονώδεις αποκρίσεις, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη νόσων. Μη λειτουργικές TLR και NF-κΒ εξαρτώμενες αποκρίσεις και πολυμορφισμοί ενός νουκλεοτιδίου (SNPs) στα TLR γονίδια μειώνουν την ικανότητα ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2014

8 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ του ξενιστή να εξαπολύει κατάλληλη ανοσολογική απόκριση και χαρακτηρίζονται από αυξημένη ή μεταβαλλόμενη ευαισθησία σε λοιμώδη, φλεγμονώδη και αλλεργικά νοσήματα. Νέες ανοσοθεραπευτικές προσεγγίσεις αναπτύσσονται λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ενεργοποίηση όσο και την καταστολή της δράσης των TLRs για την πιθανή παρέμβαση σε λοιμώδη νοσήματα. Πρόκληση αποτελεί η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της καταστολής και της διατήρησης της ωφέλιμης ανοσολογικής απόκρισης του ξενιστή. Λέξεις κλειδιά Toll-like υποδοχείς, φυσική ανοσία Υπεύθυνος αλληλογραφίας Μαρία Μαυρούλη Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Μ. Ασίας 75, Αθήνα Τηλ.: Fax: Φυσική ανοσολογική απόκριση Βασική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος είναι η άμυνα του ξενιστή έναντι των παθογόνων μικροοργανισμών, η οποία μεσολαβείται από την πρώιμη δράση της μη ειδικής ή φυσικής ανοσίας και την όψιμη δράση της ειδικής ή επίκτητης ανοσίας. Η φυσική ανοσία αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού κατά τη διάρκεια της λοίμωξης και συνεπώς διαδραματίζει καίριο ρόλο στην έγκαιρη αναγνώριση εισβολέων και την επακόλουθη ενεργοποίηση των προφλεγμονωδών αποκρίσεων. 1 Η επίκτητη ανοσία είναι υπεύθυνη για την εξάλειψη των παθογόνων στην όψιμη φάση της λοίμωξης και την παραγωγή ανοσολογικής μνήμης. Ενώ η επίκτητη ανοσολογική απόκριση χαρακτηρίζεται από ειδικότητα που εξασφαλίζεται από τη αναδιάταξη των γονιδίων των αντιγονοειδικών υποδοχέων των λεμφοκυττάρων, η φυσική ανοσολογική απόκριση (μη ειδική) μεσολαβείται από μακροφάγα, δενδριτικά κύτταρα (DCs), ουδετερόφιλα, ηωσινόφιλα, μαστοκύτταρα και ΝΚ κύτταρα. 2 Δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο αντιγόνο και δρα άμεσα με τη φαγοκυττάρωση και την ενεργοποίηση του συμπληρώματος. Επιπλέον παρέχει τα κατάλληλα σήματα έτσι ώστε η επίκτητη ανοσολογική απόκριση να προσαρμόσει την ειδικότητά της στο αντιγόνο. Η πυροδότηση ενδοκυτταρικών οδών μεταγωγής μηνυμάτων οδηγεί σε ενεργοποίηση μεταγραφικών παραγόντων με αποτέλεσμα την έκφραση συνδιεγερτικών μορίων, την παραγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών και την κινητοποίηση της ειδικής ανοσολογικής απόκρισης. VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 Οι υποδοχείς της φυσικής ανοσίας αναγνωρίζουν δομές που είναι κοινές σε αρκετές ομάδες μικροοργανισμών και αντιπροσωπεύουν οντογενετικά διατηρημένα μοριακά πρότυπα ή προϊόντα του μεταβολισμού των μικροβίων. Οι δομές αυτές δεν παρουσιάζουν μεταβλητότητα με την πάροδο του χρόνου, θεωρούνται απαραίτητες για την επιβίωση και τη λοιμογόνο δράση των παθογόνων μικροοργανισμών, ενώ δεν υπάρχουν στον ξενιστή και είναι γνωστές ως «μοριακά πρότυπα παθογόνων μικροοργανισμών» (pathogenassociated molecular patterns, PAMPs). 3,4 Η ανίχνευση των παθογόνων εισβολέων πραγματοποιείται μέσω της αναγνώρισης των PAMPs από υποδοχείς αναγνώρισης μοριακών προτύπων (pattern-recognition receptors, PRRs), εκ των οποίων η οικογένεια των Toll-like υποδοχέων (TLRs) έχει μελετηθεί πιο εκτεταμένα. 1,4-6 Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι PRRs αναγνωρίζουν και ενδογενή ιστικά σήματα κινδύνου (DAMPs), όπως DNA, ATP, υαλουρονικό οξύ, οξειδωμένη LDL και πρωτεΐνες θερμικού σοκ (HSPs) που προέρχονται από ιστικά κύτταρα που βρίσκονται σε συνθήκες στρες ή έχουν υποστεί τραυματισμό. 7,8 Μετά την αναγνώριση των PAMPs, οι PRRs, που εκφράζονται είτε στην επιφάνεια των κυττάρων της φυσικής ανοσίας είτε σε ενδοκυττάρια διαμερίσματα, ενεργοποιούν ενδοκυτταρικές οδούς μεταγωγής μηνυμάτων που περιλαμβάνουν προσαρμοστικά μόρια, κινάσες και μεταγραφικούς παράγοντες. 9 Η μεταγωγή μηνυμάτων έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση της γονιδιακής έκφρασης και της σύνθεσης κυτταροκινών (TNF-a, IL-1 και IL-12), χημειοκινών (RANTES, MIP-1, CCL2, CCL3, CCL4 και CXCL8), ενδοθηλιακών

9 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ Εικόνα 1 Οι Toll-like υποδοχείς και οι συνδέτες τους. Χαρακτηριστικοί συνδέτες είναι τα νουκλεϊκά οξέα, όπως το DNA, το dsrna, το ssrna και το 5 -τριφωσφορικό RNA, καθώς και οι επιφανειακές γλυκοπρωτεΐνες-gp, λιποπρωτεΐνες-lp και τα συστατικά της μεμβράνης (πεπτιδογλυκάνη-pg, λιποτειχοϊκό οξύ-lta, LPS και άγκυρες GPI). 5 μορίων προσκόλλησης (ICAM-1, VCAM-1 και σελεκτίνη Ε) και υποδοχέων 3 που συμβάλλουν στην ενορχήστρωση της πρώιμης απόκρισης μέσω της στρατολόγησης και της μετανάστευσης διαφόρων κυτταρικών τύπων στην περιοχή της λοίμωξης. Ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν οι TLRs και οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων, που ενεργοποιούν στην ανίχνευση και την καταπολέμηση της μικροβιακής λοίμωξης, υποδηλώνει ότι ανήκουν σε ένα παλιό και εξελικτικά συντηρημένο σύστημα. Παθογόνα με διαφορετική βιοχημική σύσταση και με διαφορετικούς κύκλους ζωής, όπως είναι οι ιοί, τα βακτήρια, οι μύκητες και τα πρωτόζωα, αναγνωρίζονται από παρόμοιους και επικαλυπτόμενους μηχανισμούς. Toll-like υποδοχείς Οι Toll-like υποδοχείς είναι PRRs και ανήκουν στην οικογένεια διαμεμβρανικών πρωτεϊνών τύπου Ι. Διαθέτουν μια εξωκυτταρική περιοχή που φέρει επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες πλούσιες σε λευκίνη και είναι υπεύθυνη για την αναγνώριση των PAMPs. 10 Ακόμη, φέρουν ένα βραχύ διαμεμβρανικό τμήμα και μια κυτταροπλασματική περιοχή, γνωστή ως «Toll/IL-1 receptor» (TIR), περιοχή που φέρει πολλές ομολογίες με την ενδοκυτταρική περιοχή του υποδοχέα των ιντερλευκινών 1 και 18 (IL-1 και -18). 3,11 Η αλληλεπίδραση του συνδέτη με τον αντίστοιχο ΤLR προκαλεί ολιγομερισμό του υποδοχέα και συμβάλει στην ενεργοποίηση των ενδοκυτταρικών οδών μεταγωγής μηνυμάτων. Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί δέκα διαφορετικοί Toll-like υποδοχείς (TLR1-10), 12 ενώ στα ποντίκια δώδεκα (TLR1-9 και TLR11-13), λαμβάνοντας υπόψη την ομολογία με τον Toll υποδοχέα της μεσογειακής μύγας Drosophila melanogaster. 13,14 Αρχικά διαπιστώθηκε ότι ο Toll υποδοχέας εμπλέκεται στον καθορισμό του ραχιαιοκοιλιακού άξονα κατά την εμβρυογένεση του εντόμου και στη συνέχεια ανακαλύφθηκε η ουσιαστική συμμετοχή του στη φυσική ανοσολογική απόκριση κατά των μυκητιασικών λοιμώξεων. 15,16 Οι TLRs μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε υποοικογένειες ανάλογα με τα είδη των PAMPs που αναγνωρίζουν (εικόνα 1). Οι TLR1, 2, 4 και 6 αναγνωρίζουν λιπίδια, ενώ οι TLR3, 7, 8 και 9 νουκλεϊκά οξέα. 3 Ακόμη, αναγνωρίζουν PAMPs είτε με άμεση αλληλεπίδραση είτε με τη μεσολάβηση εξωκυτταρικών πρωτεϊνών. Οι TLR1/2, 3 και 9 δεσμεύουν άμεσα τρι-ακέτυλολιποπεπτιδία, δίκλωνο RNA (dsrna) και DNA με μη μεθυλιωμένες CpG αλληλουχίες αντίστοιχα, ενώ ο TLR4 αναγνωρίζει τον λιποπολυσακχαρίτη (LPS) μέσω της εξωκυτταρικής βοηθητικής πρωτεΐνης MD Περαιτέρω διάκριση μεταξύ των διαφόρων PAMPs επιτυγχάνεται μέσω του σχηματισμού ετεροδιμερών του TLR2 με τους TLR1 ή TLR6. 21 Τα Gram-αρνητικά βακτήρια αναγνωρίζονται από τον TLR4 μέσω του λιπιδίου Α του LPS, 22 ενώ τα λιποτειχοϊκά οξέα, οι λιποπρωτεΐνες και η πεπτιδογλυκάνη των gram θετικών βακτηρίων ανιχνεύονται από τον TLR2. 23 Ωστόσο, τα περισσότερα gram θετικά και αρνητικά βακτήρια μπορούν να ενεργοποιήσουν και άλλους TLRs μέσω εναλλακτικών PAMPs που απαντώνται επιφανειακά ή ενδοκυτταρικά. Ο TLR5 είναι υπεύθυνος για την αναγνώριση της πρωτεΐνης μαστιγίνης, που είναι συστατικό των νηματίων των μαστιγίων που χρησιμοποιούνται από τα βακτήρια προκειμένου να κινηθούν ή να προσκολληθούν σε επιφάνειες. 24 Ο TLR3 εμπλέκεται στην άμυνα έναντι των ιών, μέσω της αναγνώρισης δίκλωνου RNA (dsrna), το οποίο είναι είτε παραπροϊόν της μεταγραφής των DNA ιικών γονιδιωμάτων είτε ενδιάμεσο στην ιική σύνθεση του RΝA. 25 Οι TLR7 και 8 ενεργοποιούνται από μονόκλωνο RNA (ssrna). 26 Τέλος, ο TLR9 είναι ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

10 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Εικόνα 2 Οι TLRs είναι διαμεμβρανικοί υποδοχείς που αναγνωρίζουν παθογόνους μικροοργανισμούς και πυροδοτούν οδούς μεταγωγής μηνυμάτων, οι οποίες οδηγούν σε παραγωγή και απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτταροκινών ή ιντερφερονών. Οι TLRs εντοπίζονται στην κυτταρική μεμβράνη ή στα ενδοσώματα υπεύθυνος για την ανίχνευση του ιικού και βακτηριακού DNA που φέρει μη μεθυλιωμένες CpG αλληλουχίες 27 σε αντίθεση με το DNA του ξενιστή, που αποτελείται από μεθυλιωμένα νουκλεοτίδια, παρουσιάζει χαμηλή συχνότητα CpG δινουκλεοτιδίων και δεν προκαλεί ανοσολογική απόκριση. Ένας άλλος τρόπος ομαδοποίησης των TLRs βασίζεται στην κυτταρική τους κατανομή. Ορισμένοι TLRs (TLR1, 2, 4, 5, 6 και 10) εκφράζονται ως υποδοχείς επιφάνειας και αναγνωρίζουν κυρίως δομές βακτηρίων, ενώ άλλοι (TLR7, 8 και 9) εκφράζονται σχεδόν αποκλειστικά σε ενδοκυτταρικά διαμερίσματα, όπως τα ενδοσώματα και τα λυσοσώματα, και αναγνωρίζουν νουκλεϊκά οξεά (εικόνα 2) Ο TLR3 είναι μοναδικός όσον αφορά την κυτταρική του εντόπιση διότι μπορεί να ανευρεθεί τόσο στην επιφάνεια όσο και ενδοκυττάρια ανάλογα με τον τύπο του κυττάρου. 30 Στους ανθρώπινους ινοβλάστες και στα επιθηλιακά κύτταρα του εντέρου διαπιστώθηκε ότι ο TLR3 εκφράζεται στην επιφάνεια. Ωστόσο, στα ανθρώπινα μυελοειδή DCs, η έκφρασή του εντοπίζεται στα ενδοσώματα. 29 Οι πιο σημαντικοί τύποι κυττάρων που εκφράζουν TLRs είναι τα APCs, που περιλαμβάνουν μακροφάγα, DCs και Β λεμφοκύττταρα. 2 Τα μονοκύτταρα μακροφάγα και τα ουδετερόφιλα εκφράζουν mrna των περισσότερων TLRs εκτός του TLR3. 31 Στον άνθρωπο, τα περιφερικά DCs διακρίνονται σε δυο υποομάδες, τα μυελοειδή DCs (mdcs) και τα πλασματοκυτταροειδή (pdcs). 32 Τα mdcs εκφράζουν TLR1, 2, 4, 5, 6 και 8 και τα pdcs εκφράζουν TLR2, 6, 7 και 9. Τα ανώριμα DCs VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 ωριμάζουν ως απόκριση σε συστατικά μικροβίων και η έκφραση των TLRs μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης. Η υψηλή έκφραση των TLR1, 2, 4 και 5 παρατηρείται σε ανώριμα δενδριτικά κύτταρα αλλά ελαττώνεται καθώς αυτά ωριμάζουν. 33 Ο TLR3 εκφράζεται μόνο σε ώριμα δενδριτικά κύτταρα. 31 Τα φαγοκύτταρα παρουσιάζουν άφθονη έκφραση όλων των γνωστών TLRs, παρόλο που αρκετοί εκφράζονται κυρίως στα Β κύτταρα. Στα φαγοκύτταρα, μετά τη σύνδεση του προσδέματος, ο TLR4 που εκφράζεται στην κυτταρική επιφάνεια εισέρχεται στο κυτταρόπλασμα, ενώ στα επιθηλιακά και στα δενδριτικά κύτταρα εντοπίζεται στο σύμπλεγμα Golgi. 34,35 Τα ηωσινόφιλα εκφράζουν τους TLR1, 2, 4, 6, 7 και 9, 36 τα βασεόφιλα τους TLR2 και 4 και τα σιτευτικά κύτταρα τους TLR1, 2, 4, 6, και 8. 37,38 Τα Β λεμφοκύτταρα εκφράζουν αυξημένα επίπεδα των TLR6, 7 και 9. Τα ΝΚ κύτταρα φέρουν TLR1, 3 και Επιπλέον, τα ΝΚ κύτταρα, όταν διεγείρονται από συνδέτες των TLR2 και 5, επάγουν την παραγωγή IFN-γ και ενισχύουν την έκκριση των α ντεφενσινών. 40 Η έκφραση των TLRs δεν περιορίζεται μόνο στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά παρατηρείται και σε επιθηλιακά ενδοθηλιακά κύτταρα καθώς και σε δομικά κύτταρα των ιστών, όπως οι ινοβλάστες. Τα κερατινοκύτταρα εκφράζουν τους TLR1, 2, 3, 4, 5 και 6 αλλά όχι τους TLR7 και 8. Η έκφραση των TLR2, 4 και 5 στα νεφρικά κύτταρα μπορεί να συμβάλλει στην ανίχνευση της βακτηριακής εισβολής στον αυλό των νεφρικών σωληναρίων και στην έναρξη της

11 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ Εικόνα 3 Ο παράγοντας MyD88 χρησιμοποιείται από όλους τους TLRs εκτός του TLR3. Αλληλεπιδρά με τις IRAKs (interleukin-1 receptor-associated kinases), οι οποίες, όταν φωσφορυλιωθούν, αλληλεπιδρούν με τον TRAF6 (TNF receptor associated factor 6), γεγονός που οδηγεί στην ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα NF-κΒ και των MAP (mitogen-activated protein) κινασών, όπως η p42/p44, η p38 και η JNK. Αυτά τα μονοπάτια οδηγούν στην παραγωγή κυτταροκινών όπως ο TNF και άλλες προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες. Η πρωτεΐνη MyD88 (Myeloid differentiation primary response gene 88) διαδραματίζει έναν επιπρόσθετο ρόλο στην ενεργοποίηση του IRF7 (interferon-regulatory factor 7), που επάγει την IFN-α. Οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων των TLR2 και TLR4 επιστρατεύουν ένα δεύτερο προσαρμοστικό μόριο, την πρωτεϊνη MAL (MyD88 adapter-like). Ο TLR3 χρησιμοποιεί το μόριο TRIF (TIR-domain-containing adapter-inducing interferonβ), που αλληλεπιδρά ειδικά με την κινάση TBK1 (TANKbinding kinase 1) με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα IRF3. Το TRIF αλληλεπιδρά και με την πρωτεΐνη RIP1 (receptor-interacting protein 1) και ενεργοποιεί το σύμπλοκο IKK (inhibitor of NF-κB kinase) 1-IKK2-NEMO. Τέλος, η πρωτεΐνη TRAM (TRIF-related adaptor molecule) χρησιμοποιείται στην οδό μεταγωγής μηνυμάτων του TLR4 για την επιστράτευση του TRIF. (AP1: activator protein 1, BTK: Bruton s tyrosine kinase, ECSIT: evolutionary conserved signaling intermediate in Toll pathway, ISRE: IFN-stimulated response element, MKK: MAP kinase kinase, TAB2: transforming growth factor-activated kinase (TAK)-binding protein-2). 248 φλεγμονώδους απόκρισης. 41 Στους νεφρούς παρατηρούνται υψηλά επίπεδα των TLR1 και 2, στους πνεύμονες και στον σπλήνα των TLR1, 2, 7 και 8. Οι TLR5 και 6 εκφράζονται σε παρόμοια επίπεδα σε όλους τους ιστούς. Το mrna του TLR9 εκφράζεται σε υψηλά επίπεδα στα κύτταρα των σκελετικών μυών, ενώ το mrna του TLR10 εκφράζεται κυρίως στο λεμφικό ιστό. 42 Τα βλεννώδη επιθηλιακά κύτταρα του κατώτερου τμήματος του γυναικείου γεννητικού συστήματος, τα επιθηλιακά κύτταρα του κόλπου και του τραχήλου της μήτρας εκφράζουν τους TLR1-7 και 9, ενώ δεν εκφράζουν TLR8. Οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων των TLRs Όλοι οι TLRs που έχουν χαρακτηριστεί μέχρι σήμερα, εκτός του TLR3, 43 επιστρατεύουν την πρωτεΐνη προσαρμογέα MyD88 (Myeloid Differentiation Factor 88), 44 που πλησιάζει τον υποδοχέα μέσω της TIR περιοχής του καρβοξιλικού της άκρου, η οποία αλληλεπιδρά με την TIR περιοχή του TLR (Εικόνα 3). Ακολουθεί η επιστράτευση και ενεργοποίηση μιας οικογένειας κινασών σερίνης-θρεονίνης, που είναι γνωστές ως IRAKs (IL-1 receptor-associated kinases). Η IRAK4 είναι η πρώτη IRAK που ενεργοποιείται και φωσφορυλιώνει την IRAK1. 45 Αυτές οι κινάσες ενεργοποιούν τον TRAF6 (tumour - necrosis factor - receptor - associated factor 6), ο οποίος σχηματίζει σύμπλοκο με δύο ένζυμα, τα UEV1A και UBC13, και συμβάλει στην ενεργοποίηση κινασών, όπως οι IKKs (inhibitor of NFκB kinases). Η φωσφορυλίωση του IKK συμπλόκου επάγει τη φωσφορυλίωση της IkB, η οποία με τη σειρά της αποικοδομείται και απελευθερώνει τον μεταγραφικό παράγοντα NF-κΒ. Ο NF-κB μετατοπίζεται από το κυτταρόπλασμα στον πυρήνα, όπου επάγει την έκφραση γονιδίων που κωδικοποιούν προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, όπως οι TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8 και IL-12. Παράλληλα, όταν τα παραπάνω μόρια, που συνιστούν το MyD88-εξαρτώμενο μονοπάτι, ενεργοποιηθούν μέσω των ΤLR7, 8 και 9 ενεργοποιούν τους μεταγραφικούς παράγοντες IRF3 και -7 (interferon regulatory factors), που προάγουν τη σύνθεση των ιντερφερονών β και α (IFN-β και -α). Η ποικιλομορφία και η ειδικότητα της λειτουργίας των TLRs καθορίζεται από την επιλεκτική χρήση ενδοκυττάριων προσαρμοστικών μορίων. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί, εκτός του MyD88, ακόμη τέσσερα προσαρμοστικά μόρια, το MAL, το TRIF, το TRAM και το SARM. Το MAL είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργοποίηση του NF-κB μέσω των υποδοχέων TLR2 και 4. Ο TLR3 χρησιμοποιεί μόνο το μόριο TRIF ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

12 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ 12 (Toll/IL-1 receptor domain containing adaptor protein inducing IFN-β) και επάγει τη σύνθεση IFN-β μέσω του μεταγραφικού παράγοντα IRF3. Έτσι ενεργοποιείται μια οδός μεταγωγής μηνυμάτων, γνωστή ως MyD88- ανεξάρτητο μονοπάτι, που είναι κρίσιμη για την ανοσία έναντι ιών, καθώς και για την ενεργοποίηση του NF-κB. 46 Ο TLR4 μπορεί να ενεργοποιήσει και τον IRF3 μέσω μιας διαδικασίας που απαιτεί τη συμμετοχή των μορίων TRIF και TRAM. Υπάρχουν και άλλες οδοί που συνεισφέρουν στην λειτουργία των TLRs, όπως αυτές που περιλαμβάνουν τις κινάσες JNK (Jun N-terminal kinase) και MAPKs (mitogen-activated protein kinases). Συνεπώς, κάθε υποδοχέας TLR επιστρατεύει ένα συγκεκριμένο συνδυασμό προσαρμοστικών μορίων, που ενεργοποιούν διαφορετικούς μεταγραφικούς παράγοντες και επάγουν τις πλέον κατάλληλες και αποτελεσματικές αποκρίσεις κατά των εκάστοτε παθογόνων. Αρνητική ρύθμιση της έκφρασης και της λειτουργίας των TLRs VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 Έχει διαπιστωθεί ότι η ενεργοποίηση των TLRs εμπλέκεται στους μηχανισμούς της αυτοανοσίας και των χρόνιων φλεγμονωδών νοσημάτων. 47 Η αυξημένη δράση των ώριμων DCs, η ενεργοποίηση των αυτοδραστικών Β λεμφοκυττάρων, η υπέρμετρη παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών, η ιστική βλάβη και η εξασθενημένη δράση των Τ ρυθμιστικών κυττάρων συμπεριλαμβάνονται στους τρόπους με τους οποίους η ενεργοποίηση των TLRs προάγει την παθογένεια των λοιμώξεων. 48 Αν αυτές οι ανοσολογικές αποκρίσεις παραμείνουν ανεξέλεγκτες, τότε ο ξενιστής θα καταπονηθεί από την ενεργοποίηση του ανοσολογικού συστήματος. Για το λόγο αυτό, κατά μήκος των TLR οδών μεταγωγής μηνυμάτων υπάρχουν μηχανισμοί αρνητικής ρύθμισης που συμβάλλουν στη διατήρηση συνεχούς ισορροπίας μεταξύ της ενεργοποίησης και της καταστολής τους. Η αρνητική ρύθμιση επιτυγχάνεται σε πολλαπλά επίπεδα. Κατά την οξεία βακτηριακή λοίμωξη, διαλυτοί TLRs, όπως οι stlr2 και stlr4, που παράγονται υπό φυσιολογικές συνθήκες στο αίμα και τους ιστούς, αποτελούν μια πρώτη γραμμή ρύθμισης, καθώς δρουν ανταγωνιστικά εμποδίζοντας την άμεση αλληλεπίδραση των TLRs με τους βακτηριακής προέλευσης συνδέτες τους. 48,49 Εφόσον λάβει χώρα η αλληλεπίδραση του TLR με τον συνδέτη του, η μεταγωγή μηνυμάτων μπορεί να ελεγχθεί περαιτέρω από ενδοκυττάριους και διαμεμβρανικούς αναστολείς των μορίων-προσαρμογέων, που υπερεκφράζονται κατά την λοίμωξη και εξασθενούν την TLR απόκριση μέσω αρνητικών παλινδρομικών σημάτων. Η βραχεία μορφή της MyD88 (MyD88s) εκφράζεται κυρίως στον σπλήνα, και σε μικρότερη έκταση στον εγκέφαλο, μετά από διέγερση με LPS. 50 Αποτελεί ανταγωνιστή της MyD88 κατά το σχηματισμό του ομοδιμερούς MyD88-MyD88 και φαίνεται ότι παρεμποδίζει την κινάση IRAK-4 να φωσφορυλιώσει την IRAK Η κινάση PI3K παρεμποδίζει τη δράση των p38, JNK και την υπερέκραση της IL Η A20 υδρολύει τον TRAF6 52 και η NOD2 καταστέλλει τη δράση του NF-κB. 53 Η πρωτεΐνη προσαρμογέας SARM δρα ως αρνητικός ρυθμιστής της TRIF εξαρτώμενης μεταγωγής μηνυμάτων από τους TLR3 και Οι πρωτεΐνες SOCS1, IRAK-M, TOLLIP, IRAK2c και IRAK2d επιλεκτικά αναστέλλουν τη λειτουργία των IRAKs Η πρωτεΐνη TRIM30 ρυθμίζει αρνητικά την επαγόμενη από τον TLR4 ενεργοποίηση του ΝF-κΒ μέσω της αποικοδόμησης πρωτεϊνών που απαιτούνται για την ενεργοποίηση και τη λειτουργία της TAK1. 58 Οι νεοσυντιθέμενες ΙκΒ πρωτεΐνες που κυκλοφορούν στο κυτταρόπλασμα ή στον πυρήνα προσκολλώνται στον ελεύθερο ενεργοποιημένο ΝF-κΒ και εμποδίζουν την περαιτέρω δράση του. 59 Οι διαμεμβρανικοί ρυθμιστές ST2L και SIGIRR επηρεάζουν μόνο το MyD88-εξαρτώμενο και όχι το MyD88 -ανεξάρτητο μονοπάτι. 60,61 Συγκεκριμένα, ο ST2L αλληλεπιδρά με το MyD88 και το MAL και εμποδίζει την ενεργοποίηση του NF-κΒ, ενώ ο SIGIRR προσδένεται στον TLR4 και στην IRAK και διακόπτει τη μεταγωγή μηνυμάτων. Αντίθετα, ο TRAILR καταστέλλει την ενεργοποίηση του NF-κB, καθώς σταθεροποιεί την IκB και εμποδίζει την αποικοδόμησή της. 62 Επιπρόσθετα, η ρύθμιση μπορεί να γίνει με την ελάττωση του αριθμού των TLRs είτε με μείωση της μεταγραφής και της μετάφρασης των Tlr γονιδίων είτε με αποικοδόμηση των TLR πρωτεϊνών. Η ουβικιτίνωση αποτελεί ένα φυσιολογικό μηχανισμό ρύθμισης της έκφρασης των μεμβρανικών υποδοχέων μέσω του ελέγχου της πρωτεολυτικής αποικοδόμησής τους. 63 Η λιγάση TRIAD3A είναι ενδοκυττάριος αναστολέας των μορίων-προσαρμογέων, που εκφράζεται σε αρκετούς ιστούς και κύτταρα, προσδένεται στις κυτταροπλασματικές περιοχές των TLR4 και 9 αλλά όχι του TLR2 και προάγει την ουβικιτίνωση. 64 Κάποιοι παράγοντες αρνητικής ρύθμισης στοχεύουν έναν υποδοχέα, ενώ άλλοι επιδρούν σε κοινά συστατικά των οδών μεταγωγής μηνυμάτων παρεμποδίζοντας τη δράση όλων σχεδόν των TLRs. 48 Εάν όλοι οι παραπάνω μηχανισμοί αποτύχουν, τότε ο κυτταρικός θάνατος που επάγεται κατά την TLR ενεργοποίηση εξασφαλίζει την εξάλειψη των υπερδραστικών κυττάρων μέσω της απόπτωσης. Η ενεργοποίηση του TRAF6, μέσω του MyD88 και των IRAKs, ή του TRIF οδηγεί σε ενεργοποίηση του NF-κB και ενισχύει την επιβίωση του κυττάρου. 65 Όμως, σε κύτταρα που

13 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ έχουν ενεργοποιηθεί υπέρμετρα από PAMPs, οι TLRs που έχουν επιστρατεύσει τον MyD88 αλληλεπιδρούν με το FADD (Fas-associated protein with death domain) μέσω των περιοχών θανάτου που διαθέτουν και πυροδοτούν την απόπτωση που εξαρτάται από κασπάσες. 66,67 Το MyD88-ανεξάρτητο μονοπάτι μπορεί επίσης να οδηγήσει σε απόπτωση εάν καταλήξει σε ενεργοποίηση της PKR και όχι του NF-κB. Η PKR επάγει κυτταρικό θάνατο μέσω του IRF3 ή του eif2a. 68 Οπότε, οι TLR ανοσολογικές αποκρίσεις ρυθμίζονται από την ισορροπία μεταξύ των αποπτωτικών και αντιαποπτωτικών μηνυμάτων που επάγονται από τους TLRs. Αναγνώριση ιών από TLRs Η ενεργοποίηση των PRRs από ιούς επάγει ανοσολογική απόκριση που οδηγεί είτε σε αποτελεσματική εξάλειψη της λοίμωξης είτε σε ανάπτυξη κυτταρικού περιβάλλοντος που ευνοεί την αντιγραφή και τη διασπορά του ιού. 69 Ο TLR2 ενεργοποιείται από την πρωτεΐνη H του ιού της ιλαράς, τις γλυκοπρωτεΐνες B και H του ανθρώπινου CMV 70 και την UTPάση του EBV. 71 Επίσης, ο TLR2 αναγνωρίζει τις γλυκοπρωτεΐνες gh/gl και Gb του ιού του απλού έρπητα (HSV). 72 Οι ιοί του επιχείλιου έρπητα (HSV1) και των γεννητικών οργάνων (HSV2) είναι επιθηλιοτρόποι DNA ιοί με κυτταρολυτική δράση, οι οποίοι προκαλούν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στις θέσεις μόλυνσης. Μπορούν να διεισδύουν στο ΚΝΣ και είναι υπεύθυνοι για υψηλά ποσοστά ιογενούς εγκεφαλίτιδας. Κατά τη μόλυνση με HSV ενεργοποιούνται πολλαπλοί μηχανισμοί αναγνώρισης του παθογόνου, ανάλογα με τον τύπο του κυττάρου και το στάδιο του κύκλου της ιικής αντιγραφής. 73 Επιπρόσθετα, ο TLR2 εμπλέκεται στις ανοσολογικές αποκρίσεις έναντι λοιμώξεων που προκαλούνται από τον ιό δαμαλίτιδας, 74 τον λεμφοκυτταρικό ιό της χοριομηνιγγίτιδας 75 και τον ιό ανεμοβλογιάς-έρπητα ζωστήρα (VZV). 76 Ο TLR4 αναγνωρίζει την πρωτεΐνη τήξης του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) και επάγει την παραγωγή IL-6. Επιπρόσθετα, η γλυκοπρωτεΐνη του φακέλου του ρετροϊού MMTV (mouse mammary tumor virus) 77 και οι γλυκοπρωτεΐνες VSV-G και GP του ιού Ebola 78 ενεργοποιούν τον TLR4 και συμβάλουν στην έκφραση IFN-β και/ή προφλεγμονωδών κυτταροκινών. Είναι ενδιαφέρον ότι η χορήγηση συνδετών του TLR4 παρέχει προστασία σε ποντικούς έναντι μολύνσεων από τον ιό της γρίπης, τον Corona ιό SARS και τον HSV2, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ενεργοποίηση της TLR4 οδού μεταγωγής μηνυμάτων επάγει και αντιική ανοσία. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα μακροφάγα των ποντικών που παρουσιάζουν ανεπαρκή έκφραση TLR4 είναι περισσότερο επιρρεπή σε λοίμωξη από ερπητοϊό σχετιζόμενο με το σάρκωμα Kaposi (KSHV) και ότι HIV-θετικά άτομα που φέρουν ένα μεταλλαγμένο TLR4 αλληλόμορφο παρουσιάζουν μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης νόσου του Castleman, μιας λεμφοϋπερπλαστικής νόσου που χαρακτηρίζεται από λεμφαδενοπάθεια και υπεργαμμασφαιριναιμία και προκύπτει λόγω του υπέρμετρου πολλαπλασιασμού του KSHV. 79 Μετά από λοίμωξη με ιό δαμαλίτιδας, ποντικοί που δεν διαθέτουν TLR4 ή TRIF επιτρέπουν εντονότερο πολλαπλασιασμό του ιού και παρουσίαζουν μεγαλύτερη υποθερμία και θνησιμότητα σε σχέση με τα πειραματόζωα ελέγχου. Μετά από μόλυνση με απενεργοποιημένο ιό H5N1 της γρίπης των πτηνών, η οδός TLR4-TRIF-TRAF6 οδηγεί στην ανάπτυξη οξειδωτικού στρες και επιβλαβούς φλεγμονής των πνευμόνων. Η απώλεια των TLR4 ή TRIF καθιστά τα ποντίκια ανθεκτικά στην οξεία πνευμονική βλάβη που προκαλείται από τον H5N1. 80 Ακόμη, ποντίκια που δεν φέρουν TLR4 προστατεύονται από θανατηφόρο λοίμωξη από τον ιό της γρίπης H1N1 σε σύγκριση με τα αγρίου τύπου ποντίκια. Τα ποντίκια που δεν εκφράζουν τον TLR3 είναι επιρρεπή σε λοίμωξη από τον κυτταρομεγαλοϊό του ποντικού, 81 ενώ είναι ανθεκτικά στη μόλυνση από τον West Nile virus (WNV). Οι φλεγμονώδεις αποκρίσεις που προκύπτουν κατά την ενεργοποίηση του TLR3 από τον WNV οδηγούν σε διάρρηξη του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και αποτελεσματική είσοδο του ιού στον εγκέφαλο. 82,83 Παιδιά που γεννιούνται με ελλείψεις στην TLR3 οδό μεταγωγής μηνυμάτων παρουσιάζουν προδιάθεση στην εγκεφαλίτιδα που επάγεται από τον HSV Επίσης η μεταγωγή μηνυμάτων μέσω της TLR3 οδού εξασθενεί την τοξική δράση του ιού της εγκεφαλομυοκαρδίτιδας (EMCV) και προστατεύει την καρδιά κατά την πρόκληση βλαβών που προκαλούνται από τον ιό. 88 Επιπλέον, ο TLR3 ανιχνεύει τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) και τον ιό του δάγγειου πυρετού σε κυτταροκαλλιέργειες και οδηγεί σε IFN απόκριση που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των φλαβοϊών. Μόρια μονόκλωνου RNA ιικής προέλευσης, όπως το ssrna του ΗIV, του ιού φυσαλιδώδους στοματίτιδας (VSV), του ιού της γρίπης, του ιού Coxsackie B, 89,90 των κορόνα ιών (MHV, SARS) και των φλαβοϊών (HCV, ιός του Δαγγείου πυρετού και WNV) συνδέονται με τους TLR7 και 8 και επάγουν την παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών και την έκφραση συνδιεγερτικών μορίων Ο TLR7 ανιχνεύει δυο ρετροϊούς των ποντικών, MMTV (mouse mammary tumor virus) και MMLV (Moloney murine leukemia virus) και μέσω του MyD88-εξαρτώμενου μονοπατιού επάγει την παραγωγή εξουδετερωτικών αντισωμάτων που είναι ζωτικής σημασίας για την κάθαρση από τον ιό. 96 Ο TLR9 αναγνωρίζει το dsdna του CMV των ποντι- ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Α ν α σ κ ό π η σ η Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Περίληψη 7 Η φυσική ανοσία

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών 6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών Οι δύο τύποι της κυτταρικής ανοσίας Η µετανάστευση των δραστικών Τ κυττάρων στις εστίες της λοίµωξης (εντόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια κατανομή οροομάδων

Παγκόσμια κατανομή οροομάδων Η βακτηριακή μηνιγγίτιδα προκαλείται στις περισσότερες περιπτώσεις από τα βακτήρια Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, group B Streptococcus, Listeria monocytogenes, και Neisseria meningitidis.

Διαβάστε περισσότερα

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί.

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί. 1 ΘΕΜΑΤΑ κεφ 1. Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων Αναγνώριση του αντιγόνου και συνδιέγερση Αναγνώριση πεπτιδίων συνδεδεµένων µε το

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23-10-11 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν κυτταρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία KΕΦΑΛΑΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται από: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Αλληλεπιδράσεις πρωτεϊνών του ενδοσυμβιωτικού ιού του παρασιτοειδούς υμενόπτερου Cotesia congregata

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΙΑ Η ανοσία (α- στερητικό + νόσος) είναι η ικανότητα ενός οργανισμού να αμύνεται ενάντια σε κάποιον εξωτερικό βλαπτικό παράγοντα και να μην υφίσταται τις συνέπειές του.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα προς απάντηση

Ερωτήµατα προς απάντηση Κεφ. 9. Ανοσιακή ανοχή και αυτοανοσία: Η διάκριση εαυτού-ξένου και οι διαταραχές της Ερωτήµατα προς απάντηση Πως διατηρεί το ανοσοποιητικό σύστηµα τηµη απαντητικότητα σε εαυτά αντιγόνα (=ανοχή); Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες Ανοσολογικοί µηχανισµοί Ειδικοί ανοσολογικοί µηχανισµοί (επίκτητη ανοσία) εξαρτώνται από την ειδική αναγνώριση από τα λεµφοκύτταρα της ξένης ουσίας ή κυττάρου Φυσική Ανοσία Μηχανισµοί φυσικής (µη ειδικής)

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί.

Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί. Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί. 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. 1. Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία. β. ελονοσία. γ. ασθένεια του ύπνου. δ. χολέρα. 2. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογική απόκριση στην λοίμωξη Ενεργητική και παθητική ανοσοποίηση Εμβόλια

Ανοσολογική απόκριση στην λοίμωξη Ενεργητική και παθητική ανοσοποίηση Εμβόλια Ανοσολογική απόκριση στην λοίμωξη Ενεργητική και παθητική ανοσοποίηση Εμβόλια Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ ipapapar@med.uoa.gr Ανοσία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών

Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών Οι ιδιότητες των αντισωµάτων που καθορίζουν τις δραστικές τους λειτουργίες Οι δραστικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιοί. κεφάλαιο. Ιός της γρίπης

Ιοί. κεφάλαιο. Ιός της γρίπης Ιοί κεφάλαιο 3 Ιός της γρίπης 3. Ιοί Οι ιοί και τα βακτήρια είναι οι απλούστερες μορφές ζωής. Έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα για τη διερεύνηση των θεμελιωδών μηχανισμών της ζωής και έχουν βοηθήσει πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου

Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Επ. Καθηγητής ΕΚΠΑ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή ipapapar@med.uoa.gr Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε την δομή και τη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 14/10/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ METEKΠAIΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2012 2013 ΑΙΘΟΥΣΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ I.ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (3ος όροφος) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΟΡΙΣΜΟΣ: Οι οργανισµοί που δεν τους διακρίνουµε µε γυµνό µάτι (µικρότεροι από 0.1mm)χαρακτηρίζονται ως µικροοργανισµοί ή µικρόβια Βρίσκονται: Στο φυσικό περιβάλλον ( π.χ. νιτροποιητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Οι αποικοδομητές είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Φυσική Ανοσία. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Φυσική Ανοσία. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Εισαγωγή στην Ανοσολογία Φυσική Ανοσία Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 11/10/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Ανοσολογία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΕΜΦΥΤΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΤΑ Β ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ. Αθανασία Λεοντιάδου Βιολόγος

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΕΜΦΥΤΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΤΑ Β ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ. Αθανασία Λεοντιάδου Βιολόγος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΕΜΦΥΤΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΤΑ Β ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες. 1. Οι βλεννογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ)

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) Γιάννης Δρακόπουλος 1 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) 2. Το διάγραµµα α δείχνει ότι τα αντιγόνα είναι αρχικά πολλά και εν συνεχεία ελαττώνονται διαρκώς. Δεν µεσολαβεί στάδιο αύξησης τους, επομένως δεν παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 25-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Αναφέρετε ονομαστικά όλα τα μικρόβια και τις ασθένειες που αυτά προκαλούν. 2. Φτιάξτε ένα πίνακα που να φαίνονται οι δομικές κ λειτουργικές διαφορές μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΟΛΥΝΣΗ : Η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό του ανθρώπου. ΛΟΙΜΩΞΗ : Η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του παθογόνου μικροοργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι.

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. σύγχρονο Φάσµα & Group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 210 50 51 557 210 50 56 296 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 210 50 20 990 210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ 1.1 ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ο άνθρωπος, αν και ζει σε ένα περιβάλλον που συνεχώς μεταβάλλεται, διαθέτει μηχανισμούς που διατηρούν σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

2. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ: Η πρώιµη άµυνα κατά των λοιµώξεων

2. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ: Η πρώιµη άµυνα κατά των λοιµώξεων 2. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ: Η πρώιµη άµυνα κατά των λοιµώξεων Η αναγνώριση των µικροοργανισµών από το έµφυτο ανοσοποιητικό σύστηµα Τα συστατικά της φυσικής ανοσίας 1. Κύτταρα α. Επιθηλιακοί φραγµοί β. Φαγοκύτταρα:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ H ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ IΩΝ ΙΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Είναι ΔΟΜΕΣ στο όριο μεταξύ ζωντανού και μη ζωντανού. Χρησιμοποιούμε τον όρο ενεργοί-μη ενεργοί παρά ζωντανοί-νεκροί Δεν έχουν κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταρική Επικοινωνία Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ 1.3, 1.4 Μηχανισμοί άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού, AIDS ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1 1) Το τρυπανόσωµα προκαλεί: α. δυσεντερία. β. ελονοσία. γ. ασθένεια του ύπνου. δ. χολέρα. 2) Τα κύτταρα που παράγουν ιντερφερόνες έχουν µολυνθεί από: α. βακτήρια. β. ιούς. γ. πλασµώδια. δ. πρωτόζωα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση ιευθύντρια Τµ. Ανοσολογίας- Ιστοσυµβατότητας Γ.Ν.Α.. " Ο Ευαγγελισµός" ανοσιακή απάντηση είναι το σύνολο των πολύπλοκων διεργασιών µε τις οποίες ο οργανισµός (ξενιστής)

Διαβάστε περισσότερα

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Εικόνα 1.24: α) Σύνδεση αντισώματος - αντιγόνου, β) συμπληρωματικότητα αντισώματος - αντιγόνου, γ) ένα αντίσωμα συνδέεται με περισσότερα από ένα αντιγόνα. Στάδια ανοσοβιολογικής απόκρισης Η αντίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο 1. β 2. β 3. β 4. β 5. β

ΘΕΜΑ 1 Ο 1. β 2. β 3. β 4. β 5. β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ.Π. 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ, ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ 15 / 11 / 2015 ΣΤΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΚΟΡΥΦΑΙΟ». ΘΕΜΑ 1 Ο 1. β 2. β 3. β 4. β 5. β ΘΕΜΑ 2 Ο Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργητική Ανοσοποίηση. Παθητική Ανοσοποίηση

Ενεργητική Ανοσοποίηση. Παθητική Ανοσοποίηση Νοσοκομείο Παίδων «η ΑγίαΣοφία» Ενεργητική Ανοσοποίηση Παθητική Ανοσοποίηση Μαρία Κανάριου Ιανουάριος 2008 Τμήμα Ανοσολογίας- Ιστοσυμβατότητας Αδρό σχήμα της απάντησης του ανοσιακού συστήματος Αντιγόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Η αξιοποίηση του εύρους των δυνατοτήτων της κυτταρομετρίας ροής στην Ανοσολογία προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικοί μηχανισμοί άμυνας

Ανοσολογικοί μηχανισμοί άμυνας Ανοσολογικοί μηχανισμοί άμυνας Τύποι κυττάρων του ανοσοποιητικού Ουδετερόφιλα Βασεόφιλα Ηωσινόφιλα Μονοκύτταρα Φαγοκυττάρωση Απελευθερώνουν χημικές ουσίες που εμπλέκονται στη φλεγμονή (αγγειοδιαστολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΕΝΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΕΩΣ ME Brucella

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΕΝΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΕΩΣ ME Brucella ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Δ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ-ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Ο οργανισμός που «φιλοξενεί» τα παράσιτα. Παθογόνοι

Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Ο οργανισμός που «φιλοξενεί» τα παράσιτα. Παθογόνοι 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΜΟΙ Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Διάκριση μικροοργανισμών Ανάλογα με το που επιβιώνουν Ελεύθεροι Παράσιτα Παράσιτα Οργανισμοί που περνούν ένα μέρος ή ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Μάθημα/Τάξη: Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Κεφάλαιο: Άνθρωπος και Υγεία (1.1-1.3.3) Ονοματεπώνυμο Μαθητή: Ημερομηνία: 17-10-2016 Επιδιωκόμενος Στόχος: 70/100 ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 27 Μαΐου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων (Νέο & Παλιό Σύστημα) ΘΕΜΑ Γ Γ.1 Ο χαρακτήρας της ομάδας αίματος στον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Το ένζυμο Αδενυλική κυκλάση, υπεύθυνο για τη βιοσύνθεση του camp. Το camp είναι ένα παράδειγμα μορίου «αγγελιοφόρου» καθοδικά των G πρωτεινών Αύξηση του camp

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...10 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Πολυπαραγοντικά γενετικά νοσήματα: -ασαφείς γενετικές και περιβαλλοντικές παράμετροι αλλά μια περιβαλλοντική συνιστώσα μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση Κεφάλαιο 22 (+κεφ. 17 Hartwell) Γενετική του καρκίνου Η πρωτεΐνη p53 προσδένεται στο DNA. 2 ΕΙΚΟΝΑ 22.1 Μαστογραφία που απεικονίζει έναν όγκο. Όγκος 3 Κύρια σημεία: Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΕΛ Α Δ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΕΛ Α Δ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΕΛ Α Δ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Διάκριση «ιδίου» από το «μη ίδιο» ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΑΝΟΣΙΑ Άμεση επέμβαση Αντιμετώπιση παθογόνων Αντιγονοπαρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα