ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY"

Transcript

1 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2014 Τόμος 59 Τεύχος 4 October-December 2014 Volume 59 Issue 4 Επίσημη Έκδοση της Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας Official Publication of the Hellenic Microbiology Society ISSN

2 ª ƒ π π ª ø ø à ª π ø πªø ø : à À ºπ ÌÊÈı ÙÚÔ ÙÛÂ Ô ÓÙÚÔ ÁÎ Ì ÙˆÓ «ƒπ π» Ú ÙË 20 π ÓÔ Ú Ô 2015 à ƒ À π ª ƒπ À Ãπ ª π ƒπ π À (C.M.E. CREDITS) «ƒπ π» ª π π ƒ ª π ø πªø ø

3 ISSN Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας Για την Τριετία Πρόεδρος / President Α. Τσακρής / A. Tsakris Αντιπρόεδρος / Vice President Ε. Κουσκούνη / E. Kouskouni Γενικός Γραμματέας / Secretary General Κ. Θέμελη-Διγαλάκη / K. Themeli-Digalaki Ειδικός Γραμματέας / Secretary Α. Αργυροπούλου / A. Argyropoulou Ταμίας / Treasurer Γ. Βρυώνη / G. Vrioni Σύμβουλοι / Members Κ. Τζανέτου / K. Tzanetou Ε. Λεμπέση / E. Lebessi ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY Υπεύθυνος Έκδοσης / Publishing Director Α. Αργυροπούλου / A. Argyropoulou Διευθυντές Σύνταξης / Editors Σ. Πουρνάρας, Ι. Παπαπαρασκευάς, Ο. Ζαρκωτού / S. Pournaras, J. Papaparaskevas, O. Zarkotou Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή / Scientific Advisory Board Ε. Αναστασίου / Ε. Anastasiou Γ. Αντωνάκος / G. Antonakos Γ. Αρσένης / G. Arsenis Μ. Αρβανιτίδου-Βαγιωνά / M. Arvanitidou-Vagiona Μ. Βάρλα-Λευθεριώτη / M. Varla-Lefterioti Α. Βατόπουλος / A. Vatopoulos Ε. Βογιατζάκης / E. Vogiatzakis Α. Βογιατζή / A. Vogiatzi Γ. Βρυώνη / G. Vrioni Μ. Γεωργιακάκη / M. Georgiakaki Ε. Δίζα-Ματαυτσή / E. Diza-Mataftsi Μ. Δρογκάρη-Απειρανθίτου / Μ. Drogari-Apeiranthitou Λ. Ζέρβα / L. Zerva Ε. Ζερβού / E. Zervou Κ. Θέμελη-Διγαλάκη / K. Themeli-Digalaki Θ. Θεοδωρίδης / Th. Theodoridis Α. Ινιωτάκη / Α. Iniotaki M. Κανελλοπούλου / M. Kanellopoulou Π. Καραμπογιά / P. Karaboyia Α. Κάρλε / Α. Κarle Π. Κάρλε / P. Karle Γ. Κατσάνης / G. Katsanis Β. Καψιμάλη / V. Kapsimali Γ. Κουππάρη / G. Kouppari Ε. Κουσκούνη / Ε. Kouskouni Χ. Κούτσια / C. Koutsia Γ. Κυριαζής / G. Kyriazis A. Κωστούλα-Tσιάρα / A. Kostoula-Tsiara Σ. Λεβειδιώτου-Στεφάνου / S. Levidiotou-Stefanou E. Λεμπέση / Ε. Lebessi Ν. Μαλισιόβας / N. Malisiovas B. Mάμαλη / V. Mamali Σ. Μαράκη / S. Maraki Φ. Μάρκου / F. Markou Α. Μεντής / Α. Mentis Σ. Μπάκα / S. Mpaka Χ. Νικολάου / C. Nikolaou Μ. Νταλαμάγκα / M. Dalamaga Φ. Παληογιάννη / F. Paliogianni M. Πανοπούλου / Μ. Panopoulou Α. Παπά / A. Papa E. Παπαδογεωργάκη / E. Papadogeorgaki X. Παπαδοπούλου / C. Papadopoulou Χ. Παπαστεριάδη / C. Papasteriadi E. Παρασκάκη / E. Paraskaki Π. Παρασκευοπούλου / P. Paraskevopoulou Ε. Πετεινάκη / E. Peteinaki Ε. Πιπεράκη / Ε. Piperaki Ε. Πλατσούκα / E. Platsouka Α. Πούλου / A. Poulou Λ. Σκούρα / L. Skoura Σ. Σμιλάκου / S. Smilakou Ν. Σπανάκης / N. Spanakis Ι. Σπηλιοπούλου / I. Spiliopoulou A. Στυλιανάκης / A. Stilianakis Κ. Τζανέτου / K. Tzanetou M. Toύτουζα / M. Toutouza K. Tσιάμης / C. Tsiamis Ε. Τρίκκα-Γραφάκου / E. Trikka-Graphakos Α. Τσακρής / A. Tsakris Σ. Χατζηπαναγιώτου / S. Chatzipanagiotou M. Xριστοφίδου / M. Cristofidou Γραμματεία Εταιρείας / Society Secretariat «ASCENT», Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα, τηλ.: , fax: , website: ascentltd.gr ASCENT, 29 Michalakopoulou, GR Athens, Greece, tel.: , fax: , website: ascentltd.gr Επιστημονική Αλληλογραφία Περιοδικού / Mailing Address of Journal «ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ» ASCENT, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα, τηλ.: , ACTA MICROBIOLOGICA HELLENICA ASCENT, 29 Michalakopoulou, GR Athens, Greece, tel.: , Ετήσια Συνδρομή Εσωτερικού / Συνδρομές / Annual Subscriptions 30,00. Οι συνδρομές αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ASCENT, Γ. Βρυώνη, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα Συνδρομές Εταιρειών (90,00 ), Εξωτερικού (50,00 ) και Κύπρου (50,00 ) αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: «ASCENT», Γ. Βρυώνη, Μιχαλακοπούλου 29, Αθήνα Abroad 50,00, Cyprus 50,00, ASCENT, 29 Michalakopoulou, G. Vrioni, GR Athens, Greece Υπεύθυνη Έκδοσης: Α. Αργυροπούλου Περιλαμβάνεται στους ιστότοπους της ΕΜΕ, IATROTEK & SCOPUS - Cited in sites HMS, IATROTEK & SCOPUS

4 The role of Toll-like receptors in innate immunity M. Mavrouli, V. Kapsimali, A. Tsakris REVIEW 7 Utilization management in clinical laboratories S. Diamantatou, G. Vrioni, C. Stoforos, A. Tsakris, T. Palaskas REVIEW 31 Περιεχόμενα Contents 4 ORIGINAL PAPER 43 Comparative epidemiological study of Pseudomonas aeruginosa isolates during two time periods in a tertiary care hospital M. Koutsogiannou, E. Drougka, A. Liakopoulos, E. Jelastopulu, E. Petinaki, E. D. Anastassiou, I. Spiliopoulou, M. Christofidou ORIGINAL PAPER HISTORY OF MICROBIOLOGY 57 The contribution of the Chair of Microbiology of Athens Medical School in Greek School Hygiene ( ) C. Tsiamis, G. Vrioni, V. Kapsimali, G. Arsenis, A. Tsakris CASE REPORT 69 Case report of drought gangrenes in the right hand from Vibrio vulnificus after crab bite Α, Gerogiokas, O. Zarkotou, K. Avgoulea, V. Mamali, P. Tselioti, A. Prekates, K. Themeli-Digalaki QUESTIONS. ANSWERS OF PREVIOUS ISSUES 77

5 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 7 Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 31 Η Διοίκηση Απόδοσης (Utilization Management) στα Κλινικά Εργαστήρια Σ. Διαμαντάτου, Γ. Βρυώνη, Α. Τσακρής, Χ. Στοφόρος, Θ. Παλάσκας ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 43 Συγκριτική επιδημιολογική μελέτη στελεχών Pseudomonas aeruginosa δύο χρονικών περιόδων σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο Μ. Κουτσογιάννου, Ε. Δρούγκα, Α. Λιακόπουλος, Ε. Γελαστοπούλου, Ε. Πετεινάκη, Ε.Δ. Αναστασίου, Ι. Σπηλιοπούλου, Μ. Χριστοφίδου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 57 Η συνδρομή της Έδρας της Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην Ελληνική Σχολική Υγιεινή ( ) Κ. Τσιάμης, Γ. Βρυώνη, Β. Καψιμάλη, Γ. Αρσένης, Α. Τσακρής ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ 69 Περίπτωση ξηράς γάγγραινας δεξιάς άκρας χειρός από Vibrio vulnificus μετά από δήγμα καβουριού Α. Γερογιώκας, Ο. Ζαρκωτού, Κ. Αυγουλέα, Β. Μάμαλη, Π. Τσελιώτη, Α. Πρεκατές, Κ. Θέμελη-Διγαλάκη Περιεχόμενα Contents 5 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ 77

6

7 Α ν α σ κ ό π η σ η Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Περίληψη 7 Η φυσική ανοσία αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι της εισβολής μικροβίων και βασίζεται στους υποδοχείς αναγνώρισης μοριακών προτύπων (PRRs), που ανιχνεύουν μοριακά πρότυπα παθογόνων μικροοργανισμών (PAMPs). Οι Toll-like υποδοχείς (TLRs), οι πιο διακεκριμένοι μεταξύ των PRRs, εντοπίζουν πιθανούς παθογόνους παράγοντες και ενεργοποιούν ενδοκυτταρικές οδούς μεταγωγής μηνυμάτων που επάγουν την παραγωγή προφλεγμονωδών μεσολαβητών. Για να ξεφύγουν από τη φλεγμονώδη απόκριση του ξενιστή, τα μικρόβια έχουν εξελίξει πολλαπλές στρατηγικές διαφυγής και υπονόμευσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Εκτός από εξωγενή PAMPs, οι TLRs μπορούν να δεσμεύσουν μοριακά πρότυπα που παράγονται σε βλάβες ιστών ή κατά την κυτταρική απόπτωση (DAMPs). Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η αλληλεπίδραση οδηγεί σε ασυνήθιστη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και ανεξέλεγκτες φλεγμονώδεις αποκρίσεις, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη νόσων. Μη λειτουργικές TLR και NF-κΒ εξαρτώμενες αποκρίσεις και πολυμορφισμοί ενός νουκλεοτιδίου (SNPs) στα TLR γονίδια μειώνουν την ικανότητα ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2014

8 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ του ξενιστή να εξαπολύει κατάλληλη ανοσολογική απόκριση και χαρακτηρίζονται από αυξημένη ή μεταβαλλόμενη ευαισθησία σε λοιμώδη, φλεγμονώδη και αλλεργικά νοσήματα. Νέες ανοσοθεραπευτικές προσεγγίσεις αναπτύσσονται λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ενεργοποίηση όσο και την καταστολή της δράσης των TLRs για την πιθανή παρέμβαση σε λοιμώδη νοσήματα. Πρόκληση αποτελεί η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της καταστολής και της διατήρησης της ωφέλιμης ανοσολογικής απόκρισης του ξενιστή. Λέξεις κλειδιά Toll-like υποδοχείς, φυσική ανοσία Υπεύθυνος αλληλογραφίας Μαρία Μαυρούλη Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Μ. Ασίας 75, Αθήνα Τηλ.: Fax: Φυσική ανοσολογική απόκριση Βασική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος είναι η άμυνα του ξενιστή έναντι των παθογόνων μικροοργανισμών, η οποία μεσολαβείται από την πρώιμη δράση της μη ειδικής ή φυσικής ανοσίας και την όψιμη δράση της ειδικής ή επίκτητης ανοσίας. Η φυσική ανοσία αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού κατά τη διάρκεια της λοίμωξης και συνεπώς διαδραματίζει καίριο ρόλο στην έγκαιρη αναγνώριση εισβολέων και την επακόλουθη ενεργοποίηση των προφλεγμονωδών αποκρίσεων. 1 Η επίκτητη ανοσία είναι υπεύθυνη για την εξάλειψη των παθογόνων στην όψιμη φάση της λοίμωξης και την παραγωγή ανοσολογικής μνήμης. Ενώ η επίκτητη ανοσολογική απόκριση χαρακτηρίζεται από ειδικότητα που εξασφαλίζεται από τη αναδιάταξη των γονιδίων των αντιγονοειδικών υποδοχέων των λεμφοκυττάρων, η φυσική ανοσολογική απόκριση (μη ειδική) μεσολαβείται από μακροφάγα, δενδριτικά κύτταρα (DCs), ουδετερόφιλα, ηωσινόφιλα, μαστοκύτταρα και ΝΚ κύτταρα. 2 Δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο αντιγόνο και δρα άμεσα με τη φαγοκυττάρωση και την ενεργοποίηση του συμπληρώματος. Επιπλέον παρέχει τα κατάλληλα σήματα έτσι ώστε η επίκτητη ανοσολογική απόκριση να προσαρμόσει την ειδικότητά της στο αντιγόνο. Η πυροδότηση ενδοκυτταρικών οδών μεταγωγής μηνυμάτων οδηγεί σε ενεργοποίηση μεταγραφικών παραγόντων με αποτέλεσμα την έκφραση συνδιεγερτικών μορίων, την παραγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών και την κινητοποίηση της ειδικής ανοσολογικής απόκρισης. VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 Οι υποδοχείς της φυσικής ανοσίας αναγνωρίζουν δομές που είναι κοινές σε αρκετές ομάδες μικροοργανισμών και αντιπροσωπεύουν οντογενετικά διατηρημένα μοριακά πρότυπα ή προϊόντα του μεταβολισμού των μικροβίων. Οι δομές αυτές δεν παρουσιάζουν μεταβλητότητα με την πάροδο του χρόνου, θεωρούνται απαραίτητες για την επιβίωση και τη λοιμογόνο δράση των παθογόνων μικροοργανισμών, ενώ δεν υπάρχουν στον ξενιστή και είναι γνωστές ως «μοριακά πρότυπα παθογόνων μικροοργανισμών» (pathogenassociated molecular patterns, PAMPs). 3,4 Η ανίχνευση των παθογόνων εισβολέων πραγματοποιείται μέσω της αναγνώρισης των PAMPs από υποδοχείς αναγνώρισης μοριακών προτύπων (pattern-recognition receptors, PRRs), εκ των οποίων η οικογένεια των Toll-like υποδοχέων (TLRs) έχει μελετηθεί πιο εκτεταμένα. 1,4-6 Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι PRRs αναγνωρίζουν και ενδογενή ιστικά σήματα κινδύνου (DAMPs), όπως DNA, ATP, υαλουρονικό οξύ, οξειδωμένη LDL και πρωτεΐνες θερμικού σοκ (HSPs) που προέρχονται από ιστικά κύτταρα που βρίσκονται σε συνθήκες στρες ή έχουν υποστεί τραυματισμό. 7,8 Μετά την αναγνώριση των PAMPs, οι PRRs, που εκφράζονται είτε στην επιφάνεια των κυττάρων της φυσικής ανοσίας είτε σε ενδοκυττάρια διαμερίσματα, ενεργοποιούν ενδοκυτταρικές οδούς μεταγωγής μηνυμάτων που περιλαμβάνουν προσαρμοστικά μόρια, κινάσες και μεταγραφικούς παράγοντες. 9 Η μεταγωγή μηνυμάτων έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση της γονιδιακής έκφρασης και της σύνθεσης κυτταροκινών (TNF-a, IL-1 και IL-12), χημειοκινών (RANTES, MIP-1, CCL2, CCL3, CCL4 και CXCL8), ενδοθηλιακών

9 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ Εικόνα 1 Οι Toll-like υποδοχείς και οι συνδέτες τους. Χαρακτηριστικοί συνδέτες είναι τα νουκλεϊκά οξέα, όπως το DNA, το dsrna, το ssrna και το 5 -τριφωσφορικό RNA, καθώς και οι επιφανειακές γλυκοπρωτεΐνες-gp, λιποπρωτεΐνες-lp και τα συστατικά της μεμβράνης (πεπτιδογλυκάνη-pg, λιποτειχοϊκό οξύ-lta, LPS και άγκυρες GPI). 5 μορίων προσκόλλησης (ICAM-1, VCAM-1 και σελεκτίνη Ε) και υποδοχέων 3 που συμβάλλουν στην ενορχήστρωση της πρώιμης απόκρισης μέσω της στρατολόγησης και της μετανάστευσης διαφόρων κυτταρικών τύπων στην περιοχή της λοίμωξης. Ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν οι TLRs και οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων, που ενεργοποιούν στην ανίχνευση και την καταπολέμηση της μικροβιακής λοίμωξης, υποδηλώνει ότι ανήκουν σε ένα παλιό και εξελικτικά συντηρημένο σύστημα. Παθογόνα με διαφορετική βιοχημική σύσταση και με διαφορετικούς κύκλους ζωής, όπως είναι οι ιοί, τα βακτήρια, οι μύκητες και τα πρωτόζωα, αναγνωρίζονται από παρόμοιους και επικαλυπτόμενους μηχανισμούς. Toll-like υποδοχείς Οι Toll-like υποδοχείς είναι PRRs και ανήκουν στην οικογένεια διαμεμβρανικών πρωτεϊνών τύπου Ι. Διαθέτουν μια εξωκυτταρική περιοχή που φέρει επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες πλούσιες σε λευκίνη και είναι υπεύθυνη για την αναγνώριση των PAMPs. 10 Ακόμη, φέρουν ένα βραχύ διαμεμβρανικό τμήμα και μια κυτταροπλασματική περιοχή, γνωστή ως «Toll/IL-1 receptor» (TIR), περιοχή που φέρει πολλές ομολογίες με την ενδοκυτταρική περιοχή του υποδοχέα των ιντερλευκινών 1 και 18 (IL-1 και -18). 3,11 Η αλληλεπίδραση του συνδέτη με τον αντίστοιχο ΤLR προκαλεί ολιγομερισμό του υποδοχέα και συμβάλει στην ενεργοποίηση των ενδοκυτταρικών οδών μεταγωγής μηνυμάτων. Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί δέκα διαφορετικοί Toll-like υποδοχείς (TLR1-10), 12 ενώ στα ποντίκια δώδεκα (TLR1-9 και TLR11-13), λαμβάνοντας υπόψη την ομολογία με τον Toll υποδοχέα της μεσογειακής μύγας Drosophila melanogaster. 13,14 Αρχικά διαπιστώθηκε ότι ο Toll υποδοχέας εμπλέκεται στον καθορισμό του ραχιαιοκοιλιακού άξονα κατά την εμβρυογένεση του εντόμου και στη συνέχεια ανακαλύφθηκε η ουσιαστική συμμετοχή του στη φυσική ανοσολογική απόκριση κατά των μυκητιασικών λοιμώξεων. 15,16 Οι TLRs μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε υποοικογένειες ανάλογα με τα είδη των PAMPs που αναγνωρίζουν (εικόνα 1). Οι TLR1, 2, 4 και 6 αναγνωρίζουν λιπίδια, ενώ οι TLR3, 7, 8 και 9 νουκλεϊκά οξέα. 3 Ακόμη, αναγνωρίζουν PAMPs είτε με άμεση αλληλεπίδραση είτε με τη μεσολάβηση εξωκυτταρικών πρωτεϊνών. Οι TLR1/2, 3 και 9 δεσμεύουν άμεσα τρι-ακέτυλολιποπεπτιδία, δίκλωνο RNA (dsrna) και DNA με μη μεθυλιωμένες CpG αλληλουχίες αντίστοιχα, ενώ ο TLR4 αναγνωρίζει τον λιποπολυσακχαρίτη (LPS) μέσω της εξωκυτταρικής βοηθητικής πρωτεΐνης MD Περαιτέρω διάκριση μεταξύ των διαφόρων PAMPs επιτυγχάνεται μέσω του σχηματισμού ετεροδιμερών του TLR2 με τους TLR1 ή TLR6. 21 Τα Gram-αρνητικά βακτήρια αναγνωρίζονται από τον TLR4 μέσω του λιπιδίου Α του LPS, 22 ενώ τα λιποτειχοϊκά οξέα, οι λιποπρωτεΐνες και η πεπτιδογλυκάνη των gram θετικών βακτηρίων ανιχνεύονται από τον TLR2. 23 Ωστόσο, τα περισσότερα gram θετικά και αρνητικά βακτήρια μπορούν να ενεργοποιήσουν και άλλους TLRs μέσω εναλλακτικών PAMPs που απαντώνται επιφανειακά ή ενδοκυτταρικά. Ο TLR5 είναι υπεύθυνος για την αναγνώριση της πρωτεΐνης μαστιγίνης, που είναι συστατικό των νηματίων των μαστιγίων που χρησιμοποιούνται από τα βακτήρια προκειμένου να κινηθούν ή να προσκολληθούν σε επιφάνειες. 24 Ο TLR3 εμπλέκεται στην άμυνα έναντι των ιών, μέσω της αναγνώρισης δίκλωνου RNA (dsrna), το οποίο είναι είτε παραπροϊόν της μεταγραφής των DNA ιικών γονιδιωμάτων είτε ενδιάμεσο στην ιική σύνθεση του RΝA. 25 Οι TLR7 και 8 ενεργοποιούνται από μονόκλωνο RNA (ssrna). 26 Τέλος, ο TLR9 είναι ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

10 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Εικόνα 2 Οι TLRs είναι διαμεμβρανικοί υποδοχείς που αναγνωρίζουν παθογόνους μικροοργανισμούς και πυροδοτούν οδούς μεταγωγής μηνυμάτων, οι οποίες οδηγούν σε παραγωγή και απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτταροκινών ή ιντερφερονών. Οι TLRs εντοπίζονται στην κυτταρική μεμβράνη ή στα ενδοσώματα υπεύθυνος για την ανίχνευση του ιικού και βακτηριακού DNA που φέρει μη μεθυλιωμένες CpG αλληλουχίες 27 σε αντίθεση με το DNA του ξενιστή, που αποτελείται από μεθυλιωμένα νουκλεοτίδια, παρουσιάζει χαμηλή συχνότητα CpG δινουκλεοτιδίων και δεν προκαλεί ανοσολογική απόκριση. Ένας άλλος τρόπος ομαδοποίησης των TLRs βασίζεται στην κυτταρική τους κατανομή. Ορισμένοι TLRs (TLR1, 2, 4, 5, 6 και 10) εκφράζονται ως υποδοχείς επιφάνειας και αναγνωρίζουν κυρίως δομές βακτηρίων, ενώ άλλοι (TLR7, 8 και 9) εκφράζονται σχεδόν αποκλειστικά σε ενδοκυτταρικά διαμερίσματα, όπως τα ενδοσώματα και τα λυσοσώματα, και αναγνωρίζουν νουκλεϊκά οξεά (εικόνα 2) Ο TLR3 είναι μοναδικός όσον αφορά την κυτταρική του εντόπιση διότι μπορεί να ανευρεθεί τόσο στην επιφάνεια όσο και ενδοκυττάρια ανάλογα με τον τύπο του κυττάρου. 30 Στους ανθρώπινους ινοβλάστες και στα επιθηλιακά κύτταρα του εντέρου διαπιστώθηκε ότι ο TLR3 εκφράζεται στην επιφάνεια. Ωστόσο, στα ανθρώπινα μυελοειδή DCs, η έκφρασή του εντοπίζεται στα ενδοσώματα. 29 Οι πιο σημαντικοί τύποι κυττάρων που εκφράζουν TLRs είναι τα APCs, που περιλαμβάνουν μακροφάγα, DCs και Β λεμφοκύττταρα. 2 Τα μονοκύτταρα μακροφάγα και τα ουδετερόφιλα εκφράζουν mrna των περισσότερων TLRs εκτός του TLR3. 31 Στον άνθρωπο, τα περιφερικά DCs διακρίνονται σε δυο υποομάδες, τα μυελοειδή DCs (mdcs) και τα πλασματοκυτταροειδή (pdcs). 32 Τα mdcs εκφράζουν TLR1, 2, 4, 5, 6 και 8 και τα pdcs εκφράζουν TLR2, 6, 7 και 9. Τα ανώριμα DCs VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 ωριμάζουν ως απόκριση σε συστατικά μικροβίων και η έκφραση των TLRs μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης. Η υψηλή έκφραση των TLR1, 2, 4 και 5 παρατηρείται σε ανώριμα δενδριτικά κύτταρα αλλά ελαττώνεται καθώς αυτά ωριμάζουν. 33 Ο TLR3 εκφράζεται μόνο σε ώριμα δενδριτικά κύτταρα. 31 Τα φαγοκύτταρα παρουσιάζουν άφθονη έκφραση όλων των γνωστών TLRs, παρόλο που αρκετοί εκφράζονται κυρίως στα Β κύτταρα. Στα φαγοκύτταρα, μετά τη σύνδεση του προσδέματος, ο TLR4 που εκφράζεται στην κυτταρική επιφάνεια εισέρχεται στο κυτταρόπλασμα, ενώ στα επιθηλιακά και στα δενδριτικά κύτταρα εντοπίζεται στο σύμπλεγμα Golgi. 34,35 Τα ηωσινόφιλα εκφράζουν τους TLR1, 2, 4, 6, 7 και 9, 36 τα βασεόφιλα τους TLR2 και 4 και τα σιτευτικά κύτταρα τους TLR1, 2, 4, 6, και 8. 37,38 Τα Β λεμφοκύτταρα εκφράζουν αυξημένα επίπεδα των TLR6, 7 και 9. Τα ΝΚ κύτταρα φέρουν TLR1, 3 και Επιπλέον, τα ΝΚ κύτταρα, όταν διεγείρονται από συνδέτες των TLR2 και 5, επάγουν την παραγωγή IFN-γ και ενισχύουν την έκκριση των α ντεφενσινών. 40 Η έκφραση των TLRs δεν περιορίζεται μόνο στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά παρατηρείται και σε επιθηλιακά ενδοθηλιακά κύτταρα καθώς και σε δομικά κύτταρα των ιστών, όπως οι ινοβλάστες. Τα κερατινοκύτταρα εκφράζουν τους TLR1, 2, 3, 4, 5 και 6 αλλά όχι τους TLR7 και 8. Η έκφραση των TLR2, 4 και 5 στα νεφρικά κύτταρα μπορεί να συμβάλλει στην ανίχνευση της βακτηριακής εισβολής στον αυλό των νεφρικών σωληναρίων και στην έναρξη της

11 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ Εικόνα 3 Ο παράγοντας MyD88 χρησιμοποιείται από όλους τους TLRs εκτός του TLR3. Αλληλεπιδρά με τις IRAKs (interleukin-1 receptor-associated kinases), οι οποίες, όταν φωσφορυλιωθούν, αλληλεπιδρούν με τον TRAF6 (TNF receptor associated factor 6), γεγονός που οδηγεί στην ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα NF-κΒ και των MAP (mitogen-activated protein) κινασών, όπως η p42/p44, η p38 και η JNK. Αυτά τα μονοπάτια οδηγούν στην παραγωγή κυτταροκινών όπως ο TNF και άλλες προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες. Η πρωτεΐνη MyD88 (Myeloid differentiation primary response gene 88) διαδραματίζει έναν επιπρόσθετο ρόλο στην ενεργοποίηση του IRF7 (interferon-regulatory factor 7), που επάγει την IFN-α. Οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων των TLR2 και TLR4 επιστρατεύουν ένα δεύτερο προσαρμοστικό μόριο, την πρωτεϊνη MAL (MyD88 adapter-like). Ο TLR3 χρησιμοποιεί το μόριο TRIF (TIR-domain-containing adapter-inducing interferonβ), που αλληλεπιδρά ειδικά με την κινάση TBK1 (TANKbinding kinase 1) με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα IRF3. Το TRIF αλληλεπιδρά και με την πρωτεΐνη RIP1 (receptor-interacting protein 1) και ενεργοποιεί το σύμπλοκο IKK (inhibitor of NF-κB kinase) 1-IKK2-NEMO. Τέλος, η πρωτεΐνη TRAM (TRIF-related adaptor molecule) χρησιμοποιείται στην οδό μεταγωγής μηνυμάτων του TLR4 για την επιστράτευση του TRIF. (AP1: activator protein 1, BTK: Bruton s tyrosine kinase, ECSIT: evolutionary conserved signaling intermediate in Toll pathway, ISRE: IFN-stimulated response element, MKK: MAP kinase kinase, TAB2: transforming growth factor-activated kinase (TAK)-binding protein-2). 248 φλεγμονώδους απόκρισης. 41 Στους νεφρούς παρατηρούνται υψηλά επίπεδα των TLR1 και 2, στους πνεύμονες και στον σπλήνα των TLR1, 2, 7 και 8. Οι TLR5 και 6 εκφράζονται σε παρόμοια επίπεδα σε όλους τους ιστούς. Το mrna του TLR9 εκφράζεται σε υψηλά επίπεδα στα κύτταρα των σκελετικών μυών, ενώ το mrna του TLR10 εκφράζεται κυρίως στο λεμφικό ιστό. 42 Τα βλεννώδη επιθηλιακά κύτταρα του κατώτερου τμήματος του γυναικείου γεννητικού συστήματος, τα επιθηλιακά κύτταρα του κόλπου και του τραχήλου της μήτρας εκφράζουν τους TLR1-7 και 9, ενώ δεν εκφράζουν TLR8. Οι οδοί μεταγωγής μηνυμάτων των TLRs Όλοι οι TLRs που έχουν χαρακτηριστεί μέχρι σήμερα, εκτός του TLR3, 43 επιστρατεύουν την πρωτεΐνη προσαρμογέα MyD88 (Myeloid Differentiation Factor 88), 44 που πλησιάζει τον υποδοχέα μέσω της TIR περιοχής του καρβοξιλικού της άκρου, η οποία αλληλεπιδρά με την TIR περιοχή του TLR (Εικόνα 3). Ακολουθεί η επιστράτευση και ενεργοποίηση μιας οικογένειας κινασών σερίνης-θρεονίνης, που είναι γνωστές ως IRAKs (IL-1 receptor-associated kinases). Η IRAK4 είναι η πρώτη IRAK που ενεργοποιείται και φωσφορυλιώνει την IRAK1. 45 Αυτές οι κινάσες ενεργοποιούν τον TRAF6 (tumour - necrosis factor - receptor - associated factor 6), ο οποίος σχηματίζει σύμπλοκο με δύο ένζυμα, τα UEV1A και UBC13, και συμβάλει στην ενεργοποίηση κινασών, όπως οι IKKs (inhibitor of NFκB kinases). Η φωσφορυλίωση του IKK συμπλόκου επάγει τη φωσφορυλίωση της IkB, η οποία με τη σειρά της αποικοδομείται και απελευθερώνει τον μεταγραφικό παράγοντα NF-κΒ. Ο NF-κB μετατοπίζεται από το κυτταρόπλασμα στον πυρήνα, όπου επάγει την έκφραση γονιδίων που κωδικοποιούν προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, όπως οι TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8 και IL-12. Παράλληλα, όταν τα παραπάνω μόρια, που συνιστούν το MyD88-εξαρτώμενο μονοπάτι, ενεργοποιηθούν μέσω των ΤLR7, 8 και 9 ενεργοποιούν τους μεταγραφικούς παράγοντες IRF3 και -7 (interferon regulatory factors), που προάγουν τη σύνθεση των ιντερφερονών β και α (IFN-β και -α). Η ποικιλομορφία και η ειδικότητα της λειτουργίας των TLRs καθορίζεται από την επιλεκτική χρήση ενδοκυττάριων προσαρμοστικών μορίων. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί, εκτός του MyD88, ακόμη τέσσερα προσαρμοστικά μόρια, το MAL, το TRIF, το TRAM και το SARM. Το MAL είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργοποίηση του NF-κB μέσω των υποδοχέων TLR2 και 4. Ο TLR3 χρησιμοποιεί μόνο το μόριο TRIF ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

12 Μ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ, Β. ΚΑΨΙΜΑΛΗ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ 12 (Toll/IL-1 receptor domain containing adaptor protein inducing IFN-β) και επάγει τη σύνθεση IFN-β μέσω του μεταγραφικού παράγοντα IRF3. Έτσι ενεργοποιείται μια οδός μεταγωγής μηνυμάτων, γνωστή ως MyD88- ανεξάρτητο μονοπάτι, που είναι κρίσιμη για την ανοσία έναντι ιών, καθώς και για την ενεργοποίηση του NF-κB. 46 Ο TLR4 μπορεί να ενεργοποιήσει και τον IRF3 μέσω μιας διαδικασίας που απαιτεί τη συμμετοχή των μορίων TRIF και TRAM. Υπάρχουν και άλλες οδοί που συνεισφέρουν στην λειτουργία των TLRs, όπως αυτές που περιλαμβάνουν τις κινάσες JNK (Jun N-terminal kinase) και MAPKs (mitogen-activated protein kinases). Συνεπώς, κάθε υποδοχέας TLR επιστρατεύει ένα συγκεκριμένο συνδυασμό προσαρμοστικών μορίων, που ενεργοποιούν διαφορετικούς μεταγραφικούς παράγοντες και επάγουν τις πλέον κατάλληλες και αποτελεσματικές αποκρίσεις κατά των εκάστοτε παθογόνων. Αρνητική ρύθμιση της έκφρασης και της λειτουργίας των TLRs VOL. 59 ISSUE 4, October-December 2014 Έχει διαπιστωθεί ότι η ενεργοποίηση των TLRs εμπλέκεται στους μηχανισμούς της αυτοανοσίας και των χρόνιων φλεγμονωδών νοσημάτων. 47 Η αυξημένη δράση των ώριμων DCs, η ενεργοποίηση των αυτοδραστικών Β λεμφοκυττάρων, η υπέρμετρη παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών, η ιστική βλάβη και η εξασθενημένη δράση των Τ ρυθμιστικών κυττάρων συμπεριλαμβάνονται στους τρόπους με τους οποίους η ενεργοποίηση των TLRs προάγει την παθογένεια των λοιμώξεων. 48 Αν αυτές οι ανοσολογικές αποκρίσεις παραμείνουν ανεξέλεγκτες, τότε ο ξενιστής θα καταπονηθεί από την ενεργοποίηση του ανοσολογικού συστήματος. Για το λόγο αυτό, κατά μήκος των TLR οδών μεταγωγής μηνυμάτων υπάρχουν μηχανισμοί αρνητικής ρύθμισης που συμβάλλουν στη διατήρηση συνεχούς ισορροπίας μεταξύ της ενεργοποίησης και της καταστολής τους. Η αρνητική ρύθμιση επιτυγχάνεται σε πολλαπλά επίπεδα. Κατά την οξεία βακτηριακή λοίμωξη, διαλυτοί TLRs, όπως οι stlr2 και stlr4, που παράγονται υπό φυσιολογικές συνθήκες στο αίμα και τους ιστούς, αποτελούν μια πρώτη γραμμή ρύθμισης, καθώς δρουν ανταγωνιστικά εμποδίζοντας την άμεση αλληλεπίδραση των TLRs με τους βακτηριακής προέλευσης συνδέτες τους. 48,49 Εφόσον λάβει χώρα η αλληλεπίδραση του TLR με τον συνδέτη του, η μεταγωγή μηνυμάτων μπορεί να ελεγχθεί περαιτέρω από ενδοκυττάριους και διαμεμβρανικούς αναστολείς των μορίων-προσαρμογέων, που υπερεκφράζονται κατά την λοίμωξη και εξασθενούν την TLR απόκριση μέσω αρνητικών παλινδρομικών σημάτων. Η βραχεία μορφή της MyD88 (MyD88s) εκφράζεται κυρίως στον σπλήνα, και σε μικρότερη έκταση στον εγκέφαλο, μετά από διέγερση με LPS. 50 Αποτελεί ανταγωνιστή της MyD88 κατά το σχηματισμό του ομοδιμερούς MyD88-MyD88 και φαίνεται ότι παρεμποδίζει την κινάση IRAK-4 να φωσφορυλιώσει την IRAK Η κινάση PI3K παρεμποδίζει τη δράση των p38, JNK και την υπερέκραση της IL Η A20 υδρολύει τον TRAF6 52 και η NOD2 καταστέλλει τη δράση του NF-κB. 53 Η πρωτεΐνη προσαρμογέας SARM δρα ως αρνητικός ρυθμιστής της TRIF εξαρτώμενης μεταγωγής μηνυμάτων από τους TLR3 και Οι πρωτεΐνες SOCS1, IRAK-M, TOLLIP, IRAK2c και IRAK2d επιλεκτικά αναστέλλουν τη λειτουργία των IRAKs Η πρωτεΐνη TRIM30 ρυθμίζει αρνητικά την επαγόμενη από τον TLR4 ενεργοποίηση του ΝF-κΒ μέσω της αποικοδόμησης πρωτεϊνών που απαιτούνται για την ενεργοποίηση και τη λειτουργία της TAK1. 58 Οι νεοσυντιθέμενες ΙκΒ πρωτεΐνες που κυκλοφορούν στο κυτταρόπλασμα ή στον πυρήνα προσκολλώνται στον ελεύθερο ενεργοποιημένο ΝF-κΒ και εμποδίζουν την περαιτέρω δράση του. 59 Οι διαμεμβρανικοί ρυθμιστές ST2L και SIGIRR επηρεάζουν μόνο το MyD88-εξαρτώμενο και όχι το MyD88 -ανεξάρτητο μονοπάτι. 60,61 Συγκεκριμένα, ο ST2L αλληλεπιδρά με το MyD88 και το MAL και εμποδίζει την ενεργοποίηση του NF-κΒ, ενώ ο SIGIRR προσδένεται στον TLR4 και στην IRAK και διακόπτει τη μεταγωγή μηνυμάτων. Αντίθετα, ο TRAILR καταστέλλει την ενεργοποίηση του NF-κB, καθώς σταθεροποιεί την IκB και εμποδίζει την αποικοδόμησή της. 62 Επιπρόσθετα, η ρύθμιση μπορεί να γίνει με την ελάττωση του αριθμού των TLRs είτε με μείωση της μεταγραφής και της μετάφρασης των Tlr γονιδίων είτε με αποικοδόμηση των TLR πρωτεϊνών. Η ουβικιτίνωση αποτελεί ένα φυσιολογικό μηχανισμό ρύθμισης της έκφρασης των μεμβρανικών υποδοχέων μέσω του ελέγχου της πρωτεολυτικής αποικοδόμησής τους. 63 Η λιγάση TRIAD3A είναι ενδοκυττάριος αναστολέας των μορίων-προσαρμογέων, που εκφράζεται σε αρκετούς ιστούς και κύτταρα, προσδένεται στις κυτταροπλασματικές περιοχές των TLR4 και 9 αλλά όχι του TLR2 και προάγει την ουβικιτίνωση. 64 Κάποιοι παράγοντες αρνητικής ρύθμισης στοχεύουν έναν υποδοχέα, ενώ άλλοι επιδρούν σε κοινά συστατικά των οδών μεταγωγής μηνυμάτων παρεμποδίζοντας τη δράση όλων σχεδόν των TLRs. 48 Εάν όλοι οι παραπάνω μηχανισμοί αποτύχουν, τότε ο κυτταρικός θάνατος που επάγεται κατά την TLR ενεργοποίηση εξασφαλίζει την εξάλειψη των υπερδραστικών κυττάρων μέσω της απόπτωσης. Η ενεργοποίηση του TRAF6, μέσω του MyD88 και των IRAKs, ή του TRIF οδηγεί σε ενεργοποίηση του NF-κB και ενισχύει την επιβίωση του κυττάρου. 65 Όμως, σε κύτταρα που

13 TOLL-LIKE ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΟΣΙΑ έχουν ενεργοποιηθεί υπέρμετρα από PAMPs, οι TLRs που έχουν επιστρατεύσει τον MyD88 αλληλεπιδρούν με το FADD (Fas-associated protein with death domain) μέσω των περιοχών θανάτου που διαθέτουν και πυροδοτούν την απόπτωση που εξαρτάται από κασπάσες. 66,67 Το MyD88-ανεξάρτητο μονοπάτι μπορεί επίσης να οδηγήσει σε απόπτωση εάν καταλήξει σε ενεργοποίηση της PKR και όχι του NF-κB. Η PKR επάγει κυτταρικό θάνατο μέσω του IRF3 ή του eif2a. 68 Οπότε, οι TLR ανοσολογικές αποκρίσεις ρυθμίζονται από την ισορροπία μεταξύ των αποπτωτικών και αντιαποπτωτικών μηνυμάτων που επάγονται από τους TLRs. Αναγνώριση ιών από TLRs Η ενεργοποίηση των PRRs από ιούς επάγει ανοσολογική απόκριση που οδηγεί είτε σε αποτελεσματική εξάλειψη της λοίμωξης είτε σε ανάπτυξη κυτταρικού περιβάλλοντος που ευνοεί την αντιγραφή και τη διασπορά του ιού. 69 Ο TLR2 ενεργοποιείται από την πρωτεΐνη H του ιού της ιλαράς, τις γλυκοπρωτεΐνες B και H του ανθρώπινου CMV 70 και την UTPάση του EBV. 71 Επίσης, ο TLR2 αναγνωρίζει τις γλυκοπρωτεΐνες gh/gl και Gb του ιού του απλού έρπητα (HSV). 72 Οι ιοί του επιχείλιου έρπητα (HSV1) και των γεννητικών οργάνων (HSV2) είναι επιθηλιοτρόποι DNA ιοί με κυτταρολυτική δράση, οι οποίοι προκαλούν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στις θέσεις μόλυνσης. Μπορούν να διεισδύουν στο ΚΝΣ και είναι υπεύθυνοι για υψηλά ποσοστά ιογενούς εγκεφαλίτιδας. Κατά τη μόλυνση με HSV ενεργοποιούνται πολλαπλοί μηχανισμοί αναγνώρισης του παθογόνου, ανάλογα με τον τύπο του κυττάρου και το στάδιο του κύκλου της ιικής αντιγραφής. 73 Επιπρόσθετα, ο TLR2 εμπλέκεται στις ανοσολογικές αποκρίσεις έναντι λοιμώξεων που προκαλούνται από τον ιό δαμαλίτιδας, 74 τον λεμφοκυτταρικό ιό της χοριομηνιγγίτιδας 75 και τον ιό ανεμοβλογιάς-έρπητα ζωστήρα (VZV). 76 Ο TLR4 αναγνωρίζει την πρωτεΐνη τήξης του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) και επάγει την παραγωγή IL-6. Επιπρόσθετα, η γλυκοπρωτεΐνη του φακέλου του ρετροϊού MMTV (mouse mammary tumor virus) 77 και οι γλυκοπρωτεΐνες VSV-G και GP του ιού Ebola 78 ενεργοποιούν τον TLR4 και συμβάλουν στην έκφραση IFN-β και/ή προφλεγμονωδών κυτταροκινών. Είναι ενδιαφέρον ότι η χορήγηση συνδετών του TLR4 παρέχει προστασία σε ποντικούς έναντι μολύνσεων από τον ιό της γρίπης, τον Corona ιό SARS και τον HSV2, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ενεργοποίηση της TLR4 οδού μεταγωγής μηνυμάτων επάγει και αντιική ανοσία. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα μακροφάγα των ποντικών που παρουσιάζουν ανεπαρκή έκφραση TLR4 είναι περισσότερο επιρρεπή σε λοίμωξη από ερπητοϊό σχετιζόμενο με το σάρκωμα Kaposi (KSHV) και ότι HIV-θετικά άτομα που φέρουν ένα μεταλλαγμένο TLR4 αλληλόμορφο παρουσιάζουν μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης νόσου του Castleman, μιας λεμφοϋπερπλαστικής νόσου που χαρακτηρίζεται από λεμφαδενοπάθεια και υπεργαμμασφαιριναιμία και προκύπτει λόγω του υπέρμετρου πολλαπλασιασμού του KSHV. 79 Μετά από λοίμωξη με ιό δαμαλίτιδας, ποντικοί που δεν διαθέτουν TLR4 ή TRIF επιτρέπουν εντονότερο πολλαπλασιασμό του ιού και παρουσίαζουν μεγαλύτερη υποθερμία και θνησιμότητα σε σχέση με τα πειραματόζωα ελέγχου. Μετά από μόλυνση με απενεργοποιημένο ιό H5N1 της γρίπης των πτηνών, η οδός TLR4-TRIF-TRAF6 οδηγεί στην ανάπτυξη οξειδωτικού στρες και επιβλαβούς φλεγμονής των πνευμόνων. Η απώλεια των TLR4 ή TRIF καθιστά τα ποντίκια ανθεκτικά στην οξεία πνευμονική βλάβη που προκαλείται από τον H5N1. 80 Ακόμη, ποντίκια που δεν φέρουν TLR4 προστατεύονται από θανατηφόρο λοίμωξη από τον ιό της γρίπης H1N1 σε σύγκριση με τα αγρίου τύπου ποντίκια. Τα ποντίκια που δεν εκφράζουν τον TLR3 είναι επιρρεπή σε λοίμωξη από τον κυτταρομεγαλοϊό του ποντικού, 81 ενώ είναι ανθεκτικά στη μόλυνση από τον West Nile virus (WNV). Οι φλεγμονώδεις αποκρίσεις που προκύπτουν κατά την ενεργοποίηση του TLR3 από τον WNV οδηγούν σε διάρρηξη του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και αποτελεσματική είσοδο του ιού στον εγκέφαλο. 82,83 Παιδιά που γεννιούνται με ελλείψεις στην TLR3 οδό μεταγωγής μηνυμάτων παρουσιάζουν προδιάθεση στην εγκεφαλίτιδα που επάγεται από τον HSV Επίσης η μεταγωγή μηνυμάτων μέσω της TLR3 οδού εξασθενεί την τοξική δράση του ιού της εγκεφαλομυοκαρδίτιδας (EMCV) και προστατεύει την καρδιά κατά την πρόκληση βλαβών που προκαλούνται από τον ιό. 88 Επιπλέον, ο TLR3 ανιχνεύει τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) και τον ιό του δάγγειου πυρετού σε κυτταροκαλλιέργειες και οδηγεί σε IFN απόκριση που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των φλαβοϊών. Μόρια μονόκλωνου RNA ιικής προέλευσης, όπως το ssrna του ΗIV, του ιού φυσαλιδώδους στοματίτιδας (VSV), του ιού της γρίπης, του ιού Coxsackie B, 89,90 των κορόνα ιών (MHV, SARS) και των φλαβοϊών (HCV, ιός του Δαγγείου πυρετού και WNV) συνδέονται με τους TLR7 και 8 και επάγουν την παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών και την έκφραση συνδιεγερτικών μορίων Ο TLR7 ανιχνεύει δυο ρετροϊούς των ποντικών, MMTV (mouse mammary tumor virus) και MMLV (Moloney murine leukemia virus) και μέσω του MyD88-εξαρτώμενου μονοπατιού επάγει την παραγωγή εξουδετερωτικών αντισωμάτων που είναι ζωτικής σημασίας για την κάθαρση από τον ιό. 96 Ο TLR9 αναγνωρίζει το dsdna του CMV των ποντι- ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Α ν α σ κ ό π η σ η Ο ρόλος των Toll-like υποδοχέων στη φυσική ανοσία Μ. Μαυρούλη, Β. Καψιμάλη, Α. Τσακρής Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Περίληψη 7 Η φυσική ανοσία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες Ανοσολογικοί µηχανισµοί Ειδικοί ανοσολογικοί µηχανισµοί (επίκτητη ανοσία) εξαρτώνται από την ειδική αναγνώριση από τα λεµφοκύτταρα της ξένης ουσίας ή κυττάρου Φυσική Ανοσία Μηχανισµοί φυσικής (µη ειδικής)

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΟΡΙΣΜΟΣ: Οι οργανισµοί που δεν τους διακρίνουµε µε γυµνό µάτι (µικρότεροι από 0.1mm)χαρακτηρίζονται ως µικροοργανισµοί ή µικρόβια Βρίσκονται: Στο φυσικό περιβάλλον ( π.χ. νιτροποιητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ METEKΠAIΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2012 2013 ΑΙΘΟΥΣΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ I.ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (3ος όροφος) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 25-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση ιευθύντρια Τµ. Ανοσολογίας- Ιστοσυµβατότητας Γ.Ν.Α.. " Ο Ευαγγελισµός" ανοσιακή απάντηση είναι το σύνολο των πολύπλοκων διεργασιών µε τις οποίες ο οργανισµός (ξενιστής)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΕΝΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΕΩΣ ME Brucella

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΕΝΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΕΩΣ ME Brucella ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Δ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ-ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Matthias Schleiden - Rudolf Schwann : Κυτταρική Θεωρία (1838) Walter Flemming: Κυτταρική διαίρεση (1882) Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΟΙ ΙΟΙ καψομερή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (Μεταφορά γενετικού υλικού στους προκαρυωτικούς οργανισμούς) Μαντώ Κυριακού 2015 Γενετικό υλικό των βακτηρίων Αποτελείται από ένα μόριο DNA σε υπερελιγμένη μορφή και τα άκρα του είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 8 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ 1 8. Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην Ιατρική Φαρμακευτικές πρωτεΐνες Τι είναι οι φαρμακευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εργαστηριακή αξιολόγηση της αξιοπιστίας του strep testστη διάγνωση και τον καθορισμό της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής σε ασθενείς με οξεία πυώδη αμυγδαλίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 11/4/2009 1 Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΥΓΕΙΑ 11/4/2009 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 11/4/2009 4 Η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Ομοιόσταση: η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις διάφορων συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ 1η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΛΑΜΙΑ 21 22 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2005 ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1-δ, Α2-δ, Α3-γ, Α4-β, Α5-δ ΘΕΜΑ B Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Οι µεταβολές της θερµοκρασίας του εξωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ Θεοδώρα Κεραµιτσόγλου Ανοσοβιολογικό Τµήµα Π.Γ.Ν.-Μ. «Έλενα Βενιζέλου» Βενιζέλου» Μό Ανατοµικοί (Φυσικοί) Φραγµοί Τ ο ξ ίν ε ς λ υ ν σ η Μη ειδική ΑνοσίαTLRs Ανοσιακό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Γεωργία Σ. Βρυώνη Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Μικροβιολογίας gvrioni@med.uoa.gr 23/01/08 Μαθήματα Ειδικευόμενων Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΑ Antigens Ags Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Χημική ένωση διαγείρει Β, Τ -λεμφοκύτταρα σε ειδική ανοσολογική απόκριση μέσω υποδοχέων (Igs, ΤCR) Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Μορφές κυτταρικού θανάτου. Απόπτωση Εξωτερικό μονοπάτι

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Μορφές κυτταρικού θανάτου. Απόπτωση Εξωτερικό μονοπάτι Περιεχόμενα Εισαγωγή 1.1. Προγραμματισμένος Κυτταρικός Θάνατος... 00 1.1.1. Ομάδες κυττάρων που υφίστανται προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο... 00 1.1.2. Σήματα επαγωγής του προγραμματισμένου κυτταρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ε ρ ε υ ν η τ ι κ ή Ε ρ γ α σ ί α

Ε ρ ε υ ν η τ ι κ ή Ε ρ γ α σ ί α Ε ρ ε υ ν η τ ι κ ή Ε ρ γ α σ ί α ( Ι σ τ ο ρ ί α τ η ς Μ ι κ ρ ο β ι ο λ ο γ ί α ς ) Η εξέλιξη της Ελληνικής Μικροβιολογίας μέσα από την βιβλιομετρική μελέτη των δημοσιεύσεων του Δελτίου της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2 Αυτοανοσία στο ΣΔ2 Καλλιόπη Κώτσα Επικ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας-Διαβητολογίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Μεταβολισμού Διαβητολογικό Κέντρο Α Παθολογική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Τι θα συζητήσουμε Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

«Άνθρωπος και Υγεία»

«Άνθρωπος και Υγεία» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «Άνθρωπος και Υγεία» Ημερομηνία:. Ονοματεπώνυμο:. Βαθμός: ΘΕΜΑ Α Α1. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις επόμενες προτάσεις: 1. Προκαρυωτικοί οργανισμοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (σύφιλη) Α2. α (ερυθρός μυελός των οστών)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα