Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Χρυσαυγή Γαρδέλη ΑΘΗΝΑ 2009

2 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΛΩΡΙΔΑΣ STUDY OF ESSENTIAL OIL COMPOSITION OF SOME AROMATIC PLANTS OF GREEK FLORA ΧΡΥΣΑΥΓΗ ΓΑΡΔΕΛΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Τριµελής Συµβουλευτική Επιτροπή Επιβλέπων Μιχαήλ Κωμαΐτης Καθηγητής Μέλη Αθανάσιος Κουτίνας Καθηγητής Σταυριανός Γιαννιώτης Αναπληρωτής Καθηγητής Επταµελής Εξεταστική Επιτροπή Μιχαήλ Κωμαΐτης Καθηγητής Αθανάσιος Κουτίνας Καθηγητής Σταυριανός Γιαννιώτης Αναπληρωτής Καθηγητής Κωνσταντίνα Τζιά- Καθηγήτρια Θεοφάνης Κωνσταντινίδης- Επίκουρος Καθηγητής Μαρία Καψοκεφάλου- Επίκουρη Καθηγήτρια Βασιλική Ευαγγελίου- Λέκτορας ΑΘΗΝΑ 2009

3 Η έγκρισις της παρούσης διδακτορικής διατριβής υπό του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών δεν υποδηλώνει αποδοχήν των γνώµεων του συγγραφέως [Νόµος 5343/1932, άρθρο 202]

4 Αντί Προλόγου Η ολοκλήρωση μιας διδακτορικής διατριβής ήταν πάντα για μένα ένα μεγάλος στόχος, τον οποίο πάλεψα να πετύχω πολύ σκληρά όλα αυτά τα χρόνια. Στην πορεία αυτή συνέβαλλαν ακαδημαϊκοί δάσκαλοι, συνάδελφοι, φίλοι και παιδιά. Η εργασία με τον Καθηγητή κ. Μιχαήλ Κωμαΐτη, ο οποίος επέβλεψε την παρούσα διδακτορική διατριβή και που όλα αυτά τα χρόνια είχε διττό ρόλο, ως διοικητικός προϊστάμενος και δάσκαλος ήταν πολύ εποικοδομητική. Κυρίως τον ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε όταν έπρεπε να προχωρήσω ανεξάρτητα. Ευχαριστώ θερμά τον Αν. Καθ. κ. Σταυριανό Γιαννιώτη, ο οποίος παρά το πιεστικό πρόγραμμά του λόγω των διοικητικών του αρμοδιοτήτων, μοιράστηκε πολλές φορές τους προβληματισμούς μου και συνέβαλλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση του τρίτου μέρους της παρούσας εργασίας. Τον Καθηγητή κ. Αθανάσιο Κουτίνα ευχαριστώ για τη συμμετοχή του στην τριμελή συμβουλευτική επιτροπή και τη μελέτη του παρόντος κειμένου. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον Επίκουρο Καθηγητή Συστηματικής Βοτανικής κ. Θεοφάνη Κωνσταντίδη. Η όρεξη και η αγάπη του για το αντικείμενο της βοτανικής ήταν για εμένα μια διδακτική και ευχάριστη εμπειρία. Η συμβολή του στην συλλογή και την αναγνώριση του φυτικού υλικού ήταν καθοριστική. Τον ευχαριστώ για το χρόνο που αφιέρωσε οποιαδήποτε στιγμή προέκυπταν απορίες και ανάγκη για διευκρινίσεις. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό για αυτή τη συνεργασία. Η συμμετοχή στην εξεταστική επιτροπή της Καθηγήτριας Κας Κωνσταντίνας Τζιά ήταν καθοριστική στην διαμόρφωση του τελικού κειμένου, καθώς οι εύστοχες παρατηρήσεις της βοήθησαν στην ανάδειξη των αποτελεσμάτων της εργασίας μου. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να την ευχαριστήσω για όσα με δίδαξε και κατά το παρελθόν καθώς είχα την τύχη να συνεργαστώ μαζί της. Η συνεργασία με την Επίκουρη Καθηγήτρια Κα Μαρία Καψοκεφάλου ήταν πάντα εποικοδομητική. Την ευχαριστώ για την στήριξη που μου παρείχε όλα τα χρόνια εκπόνησης της διδακτορικής εργασίας μου τόσο σε προσωπικό όσο και σε ερευνητικό επίπεδο. Ευχαριστώ θερμά για την συμμετοχή στην εξεταστική επιτροπή τη Λέκτορα Κα Βασιλική Ευαγγελίου. Η συμβολή της ήταν καθοριστική στη διεξαγωγή πειραμάτων που αφορούσαν στη χρήση πηκτών. Την ευχαριστώ για τις χρήσιμες υποδείξεις στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων, για το χρόνο που αφιέρωσε και την στήριξη σε προσωπικό επίπεδο που μου παρείχε όλο αυτό το διάστημα. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Επίκουρη Καθηγήτρια Κα Σωτηράκογλου για τη σημαντική βοήθεια στη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, για την αμεσότητα της συνεργασίας, τη φιλική της διάθεση και το χρόνο που αφιέρωσε σε βάρος του δικού της παραγωγικού χρόνου.

5 Αντί Προλόγου Στο σημείο αυτό, καθώς αναφέρομαι σε ακαδημαϊκούς δασκάλους θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Καθηγητή του ΤΕΙ Αθηνών κ. Σπύρο Παπαδάκη για την εποικοδομητική συνεργασία που είχαμε όλα τα χρόνια που εργαζόμουν ως Εργαστηριακή Συνεργάτιδα στο Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, καθώς και για την μετέπειτα φιλία και το ενδιαφέρον του για την ολοκλήρωση της διδακτορικής εργασίας μου. Η εύρεση του φυτικού υλικού αλλά και η συλλογή του έγινε με τη βοήθεια της Κας Αναστασίας Γαρδέλη. Αγαπημένης μου θείας, που ζει στη Ζάκυνθο και γνωρίζει τα πάντα (με τον δικό της τρόπο) για τα φυτά και το τόπο που αυτά φύονται. Την ευχαριστώ θερμά για την προθυμία της και τη διάθεσή της να με βοηθήσει παρόλα τα προσωπικά της προβλήματα. Στο εργαστήριο είχα την τύχη να γνωρίσω και να συνεργαστώ με τον μεταδιδάκτορα κ. Αθανάσιο Μαλλούχο. Η ερευνητική του εμπειρία, η αγάπη του για την έρευνα, η προθυμία του και η φιλική του διάθεση ήταν αυτά που με βοήθησαν καθοριστικά σε πολλά στάδια της εργαστηριακής μου πορείας. Ήταν αυτός που με καθοδήγησε τόσο στη χρήση αναλυτικών οργάνων όσο και αναλυτικών τεχνικών. Τις αμέτρητες ώρες της εργαστηριακής ζωής τις μοιράστηκα κυρίως με την Κα Βασιλική Παπαγεωργίου, η οποία το ίδιο χρονικό διάστημα εκπονούσε τη διδακτορική της εργασία στο εργαστήριο Χημείας και Ανάλυσης Τροφίμων. Μοιραστήκαμε όλες τις αγωνίες και τις ανησυχίες, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες που συνεπάγεται η επιστημονική έρευνα. Ήταν συνοδοιπόρος σ αυτήν τη διαδρομή. Τον διδάκτορα Χαράλαμπο Προεστό, ευχαριστώ για τις ευχάριστες στιγμές που περάσαμε στο εργαστήριο και το αστείρευτο χιούμορ του. Τους μεταπτυχιακούς φοιτητές κ.κ. Μαρία Δαουάχερ, Χρίστο Κόκκινο και Δήμητρα Σοφουλάκη για τη βοήθειά τους και την άψογη συνεργασία που είχαμε. Τους φοιτητές του εργαστηρίου: την Ευδοξία, τη Μαρίνα, το Σάκη, την Ειρήνη, τη Δήμητρα, το Γιάννη, το Στέφανο, το Χριστόφορο και την Κλεοπάτρα για τη φιλότιμη προσπάθειά τους και τη ζεστή τους διάθεση. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς μου που όλα αυτά τα χρόνια είχαν το κουράγιο να μοιράζονται τις αγωνίες μου, να με εμψυχώνουν και να με προτρέπουν να ολοκληρώσω γρήγορα την παρούσα διατριβή. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένειά μου, το σύζυγό μου και τις κόρες μου Ελένη και Νόνη για την υπομονή, τη συμπαράσταση και την κατανόησή τους όλα αυτά τα χρόνια. Στην ερώτηση «Όλο διαβάζεις μαμά. Τόσα πολλά είναι αυτά που έχεις να μάθεις;» Ελπίζω να δώσουν την απάντηση μόνες τους όταν μεγαλώσουν.

6 Στις κόρες μου Ελένη και Νόνη

7 Εισαγωγή Σελίδες Ι. Αρωματικά φυτικά είδη 1 Ι.1 Ταξινομικές μονάδες 1 Ι.2 Οικογένεια Labiatae ( Lamiaceae, Xειλανθή ή Χειλοστέφανα 2 Ι.2.1 Rosmarinus officinalis (κ. Δενδρολίβανο, αρισμαρής, rosmary) 2 Salvia fruticosa Μiller (Syn.: S. triloba L. fil.) (κ. φασκομηλιά ή Ι ελληνικό φασκόμηλο, greek sage) Ι.2.3 Coridothymus capitatus Reinchenb. fil. (Syn.: Τhymus capitatus (L.) Hoffmanns & Link, κ. θυμάρι). 5 Ι.2.4 Satureja thymbra (κ. θρούμπι) Ι 7 Ι.3 Sideritis spp.(κ. τσάι του βουνού) 9 Ι.4 Mentha spp. (κ.μέντα) 10 Ι.5 Mentha spp. (κ.δυόσμος) 11 Ι.6 Foeniculum vulgare Miller (κ.μάραθος) 12 Ι.7 Myrtus communis L. (κ. μυρτιά) 14 Ι.8 Pistacia lentiscus L. (κ. σχίνος) 15 ΙΙ. Βιοσύνθεση 17 ΙΙ.1 Γενικά 17 ΙΙ. 2 Βιοσύνθεση τερπενίων 17 ΙΙ. 3 Βιοσύνθεση των φαινυλοπροπανοειδών 21 IΙΙ. Xημεία αιθερίων ελαίων 23 IΙΙ. 1 Γενικά 23 ΙΙΙ.2 Μη τερπενικοί υδρογονάνθρακες 23 IΙΙ.3 Τερπενοειδή 24

8 IΙΙ.3.1 Moνοτερπένια 24 IΙΙ Άκυκλα μονοτερπένια 25 IΙΙ Κυκλικά μονοτερπένια 26 IΙΙ a Μονοκυκλικά μονοτερπένια 26 IΙΙ b Δικυκλικά μονοτερπένια 27 IΙΙ c Τρικυκλικά μονοτερπένια 28 IΙΙ.3.2 Σεσκιτερπένια 28 IIΙ Άκυκλα σεσκιτερπένια 29 IIΙ a Μονοκυκλικά σεσκιτερπένια 29 IIΙ b Δικυκλικά Σεσκιτερπένια 30 IIΙ Διάφορα άλλα σεσκιτερπένια (miscellaneous) 31 IΙΙ.3.3 Διτερπένια 32 IΙΙ.4 Φαινυλοπροπανοειδή 34 ΙV. Παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγή και τη σύσταση των αιθερίων ελαίων στα φυτά 35 ΙV.1 Γενικά 35 ΙV.1.1 Μεταβολές στη φυσιολογία του φυτού 35 ΙV Το στάδιο ανάπτυξης των οργάνων 35 ΙV Το μέρος του φυτού που αναλύεται 36 ΙV Το εκκριτικό όργανο που παράγει τα αιθέρια έλαια 36 ΙV Εποχιακή διακύμανση 36 ΙV.Ι.1.5 Μηχανικές και χημικές βλάβες 37 ΙV.1.2 Περιβαλλοντικοί παράγοντες 37 ΙV Το κλίμα 37 ΙV Γεωγραφική θέση 37

9 ΙV Γενετικοί παράγοντες 38 ΙV.2 Ο Ρόλος Των Αιθερίων Ελαίων 38 ΙV.3 Αντιοξειδωτική Δράση Αιθερίων Ελαίων 39 V. Προετοιμασία δείγματος πτητικών συστατικών αιθερίων ελαίων 41 V. 1 Γενικά 41 V.2 Σύγχρονες μέθοδοι προετοιμασίας δείγματος πτητικών συστατικών αιθερίων ελαίων 41 V. 3 Απόσταξη 43 V. 4 Εκχύλιση 44 V. 5 Μικροεκχύλιση στερεάς φάσης (solid-phase microextraction, SPME) 45 V Εφαρμογές της τεχνικής SPΜΕ στην ανάλυση αιθερίων ελαίων 47 V. 6 Μηχανική Παραλαβή 49 V. 7 Σχόλιο στις μεθόδους απομόνωσης πτητικών συστατικών 49 V. 8 Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός συστατικών αιθερίων ελαίων 49 V.8.1 Αέρια χρωματογραφία φασματοσκοπία μάζας (GC-MS) 49 V Οργανολογία GC-MS 51 V Εφαρμογή της αέριας υγρής χρωματογραφίας στην ανάλυση αιθερίων ελαίων 53 V.8.2 Σχετικός Χρόνος Κατακράτησης (Relative Retention Indices RRI) 54 V.8.3 Η τεχνική του εσωτερικού προτύπου 55 VI. Μέτρηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας- DPPH Radical Scavenging Method 57 VII. Ξήρανση 61 VII.1 Aφυδάτωση με κατάψυξη-εξάχνωση ή λυοφιλίωση (freeze drying) 61 VII.1.1 Οι ιδιότητες των αφυδατωμένων προϊόντων με την τεχνική της λυοφιλίωσης 63 VII.1.2 Η συγκράτηση του αρώματος κατά τη διάρκεια της ξήρανσης με 63

10 λυοφιλίωση VII.1.3 Ο ρόλος των «υλικών φραγμού» στην ξήρανση 64 VII.2 Βιοπολυμερή 65 VII.2.1 Πήξη βιοπολυμερών 65 VII.2.2 Άμυλο 68 VII Τροποποιημένα άμυλα 69 VII.2.3 Zελατίνη 70 Σκοπός της εργασίας 71 Πειραματικό μέρος 73 I. Υλικά 73 Ι.1 Φυτικό υλικό 73 Ι.2 Διάλυμα πρότυπων ουσιών 75 Ι.3 Διαλύτες Αντιδραστήρια 77 Ι.4 Παρασκευή διαλυμάτων και πηκτών βιοπολυμερών 77 II. Όργανα 77 IΙI. Πειραματική διαδικασία 78 Πρώτο Μέρος. Αρωματικά φυτά-μελέτη της επίδρασης της μεθόδου παραλαβής-απομόνωσης 78 ΙΙΙ.1 Προετοιμασία δείγματος αιθερίων ελαίων Με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης Clevenger (Μέθοδος Ι) Απομόνωση αιθερίων ελαίων με τη μέθοδο Headspace SPME (Solid Phase MicroExtaction) (Μέθοδος ΙΙ) 78 III.1.1 Προσδιορισμός συστατικών αιθερίων ελαίων με αέρια χρωματογραφίαφασματοσκοπία μάζας (GC/MS) 80 III.1.2 Ημιποσοτικός προσδιορισμός συστατικών 81 IΙI.2 Δεύτερο μέρος - Αρωματικά φυτά Μελέτη της εποχιακής 82

11 διακύμανσης IΙI.2.1 Συλλογή και Αποθήκευση φυτικών δειγμάτων 82 IΙI.2.2 Διαδικασία Ξηρανσης με έκθεση στον αέρα 82 IΙI.2.3 IΙI.2.4 Παραλαβή αιθερίων ελαίων με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης σε συσκευή Clevenger Προσδιορισμός συστατικών αιθερίων ελαίων με αέρια χρωματογραφίαφασματοσκοπία μάζας (GC/MS) ΙΙΙ.2.5 Πρότυπα διαλύματα 85 ΙΙΙ.2.6 III.3 Προσδιορισμός αντιοξειδωτικής ικανότητας με τη μέθοδο δέσμευσης ελευθέρων ριζών [με χρήση της ελεύθερης ρίζας DPPH (1,1- diphenyl- 2-picryl hydrazyl)] Τρίτο Μέρος. Μελέτη της επίδρασης του χρόνου ξήρανσης και της μείωσης των απωλειών πτητικών συστατικών κατά την ξήρανση κατάψυξη- εξάχνωση (ή λυοφιλίωση). Σύγκριση με τη συμβατική ξήρανση στον αέρα ΙΙΙ.3.1 Φυτικό υλικό 86 ΙΙΙ.3.2 Παρασκευή διαλυμάτων και πηκτών βιοπολυμερών 86 ΙΙΙ.3.3 Προσδιορισμός υγρασίας 87 ΙΙΙ.3.4 Ξήρανση με λυοφιλίωση 87 IΙΙ Ξήρανση με λυοφιλίωση φυτικού υλικού και υλικών φραγμού 88 ΙΙΙ.3.5 Μέθοδος της Υδροαπόσταξης 88 IΙΙ.3.6 Προσδιορισμός συστατικών αιθερίου ελαίου μάραθου σε GC-FID 88 ΙV. Στατιστική επεξεργασία 89 Aποτελέσματα-Συζήτηση Ι. Πρώτο Μέρος-Αρωματικά φυτά. Μελέτη της επίδρασης της μεθόδου παραλαβής-απομόνωσης 91 Ι.1 Ρίγανη (Origanum vulgare) 91 Ι.2 Τσάϊ του βουνού (Sideritis spp.) 100 Ι.3 Μέντα (Mentha spp.) 107 Ι.4 Δυόσμος (Mentha spp.) 113

12 ΙΙ.1.1 ΙΙ.1.2 ΙΙ.1.3 ΙΙ.1.4 ΙΙ.1.5 ΙΙ.1.6 Δεύτερο μέρος - Αρωματικά φυτά Μελέτη της εποχιακής διακύμανσης Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου της Μυρτιάς Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου του Σχίνου Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου τoυ Θυμαριού Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου στη Θρούμπη Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου του Φασκόμηλου Χημική σύσταση και εποχική διακύμανση του αιθερίου ελαίου του Δενδρολίβανου ΙΙ.2 Αντιοξειδωτική Δράση 177 ΙΙ.2.1 Αντιοξειδωτική δράση πρότυπων ουσιών 177 ΙΙ.2.2 Αντιοξειδωτική δράση αιθερίων ελαίων 179 Τρίτο Μέρος- Μελέτη της επίδρασης του χρόνου ξήρανσης και της μείωσης των απωλειών πτητικών συστατικών κατά την ξήρανση με λυοφιλίωση. Σύγκριση με τη συμβατική ξήρανση στον αέρα ΙΙΙ.1 ΙΙΙ.2 ΙΙΙ.3 Χημική σύσταση και εποχιακή διακύμανση του αιθερίου ελαίου του Μάραθου Μελέτη της επίδρασης της ξήρανσης με κατάψυξη στη σύσταση του αιθερίου ελαίου του μάραθου Μελέτη της επίδρασης βιοπολυμερών διαλυμάτων και πηκτών στις απώλειες πτητικών συστατικών κατά την ξήρανση με κατάψυξη Συμπεράσματα-Προτάσεις 201 Περίληψη 204 Abstract 206 Πaράρτημα Ορισμοί 208 Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου δενδρολίβανου από 209

13 διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου φασκόμηλου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου μυρτιάς από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου σχίνου από 212 διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου του φυτού θρούμπι από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού 213 Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου θυμαριού από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου μάραθου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού ΦΑΣΜΑΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΏΝ Βιβλιογραφία 237

14 Σχήμα 1 : Ευρετήριο Σχημάτων Παραγωγή τερπενίων μέσω της φωτοσυνθετικής οδού (ΙPP: πυροφωσφορικό ισοπεντύλιο και DΜΡΡ: πυροφωσφορικό διμεθυλαλλύλιο) Σελίδες 3 Σχήμα 2: Χημική δομή της rotundifolone 13 Σχήμα 3: Μεβαλονικό οξύ 18 Σχήμα 4: Βιοσύνθεση τερπενίων 18 Σχήμα 5 : Βιοσύνθεση της d-καμφορά από το πυροφωσφορικό γερανύλιο 19 Σχήμα 6 : Βιοσύνθεση τριτερπενίων και στεροειδών 20 Σχήμα 7: Βιοσύνθεση των φαινυλοπροπανοειδών 22 Σχήμα 8: Σχήμα 9: Ποσοστό (%) συστατικών σε συνάρτηση με το χρόνο έκθεσης της ίνας (PDMS-100μm, Supelco) στην εκχύλιση αιθερίου ελαίου από το φυτό κέδρος με SPME Αντίδραση 1: Αναγωγή ελεύθερης ρίζας DPPH από το αντιοξειδωτικό RH Σχήμα 10: Το τριπλό σημείο 62 Σχήμα 11 : Σχηματική παρουσίαση ενός δικτύου πηκτής 67 Σχήμα 12: Παράγοντες που επηρεάζουν την πήξη: (α) ο χρόνος και (β) η συγκέντρωση 68 Σχήμα 13: Η δομή της αμυλόζης 69 Σχήμα 14 : Η δομή της αμυλοπηκτίνης 69 Σχήμα 15 : Σχήμα 16 : Σχήμα 17: Χρωματογράφημα (TIC) συστατικών του αιθερίου ελαίου της ρίγανης που παραλήφθηκε με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Χρωματογράφημα (TIC) συστατικών του αιθερίου ελαίου της ρίγανης που απομονώθηκε με τη μέθοδο SPME και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Σύγκριση των ποσοστών των χημικών ομάδων που συνθέτουν το αιθέριο έλαιο της ρίγανης και παραλήφθηκαν-απομονώθηκαν με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME αντίστοιχα και αναλύθηκαν σε GC-MS

15 Σχήμα 18: Σχήμα 19: Σχήμα 20: Σχήμα 21: Σχήμα 22: Σχήμα 23: Σχήμα 24: Σχήμα 25: Σχήμα 26: Σχήμα 27: Σχήμα 28: Σχήμα 29: Σχήμα 30: Διάγραμμα των συνολικών μέσων ποσοστών των συστατικών του αιθερίου ελαίου της ρίγανης, όπως εκτιμήθηκαν από τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Διάγραμμα των μέσων όρων των τιμών των χημικών ομάδων που συνιστούν το άρωμα της ρίγανης και με τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου του τσαγιού που παραλήφθηκε με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου του τσαγιού που απομονώθηκε με τη μέθοδο SPME και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Σύγκριση των ποσοστών των χημικών ομάδων που συνθέτουν το αιθέριο έλαιο του τσαγιού που παραλήφθηκαν-απομονώθηκαν με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME αντίστοιχα και αναλύθηκαν σε GC-MS. Διάγραμμα των συνολικών μέσων ποσοστών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του τσαγιού, όπως εκτιμήθηκαν από τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Διάγραμμα των μέσων όρων των τιμών των χημικών ομάδων που συνιστούν το άρωμα του τσαγιού και με τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου της μέντας που παραλήφθηκε με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου της μέντας που απομονώθηκε με τη μέθοδο SPME και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Σύγκριση των ποσοστών των χημικών ομάδων που συνθέτουν το αιθέριο έλαιο της μέντας. που παραλήφθηκαν-απομονώθηκαν με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME αντίστοιχα και αναλύθηκαν σε GC-MS. Διάγραμμα των συνολικών μέσων ποσοστών των συστατικών του αιθερίου ελαίου της μέντας, όπως εκτιμήθηκαν από τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Διάγραμμα των μέσων όρων των τιμών των χημικών ομάδων που συνιστούν το άρωμα της μέντας και με τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου του δυόσμου που παραλήφθηκαν με την μέθοδο της υδροαπόσταξης και προσδιορίστηκαν με GC/MS

16 Σχήμα 31: Σχήμα 32: Σχήμα 33: Σχήμα 34: Σχήμα 35 : Σχήμα 36: Σχήμα 37: Σχήμα 38: Χρωματογράφημα συστατικών του αιθερίου ελαίου του δυόσμου που απομονώθηκαν με τη μέθοδο SPME και προσδιορίστηκαν με GC/MS. Σύγκριση των ποσοστών των χημικών ομάδων που συνθέτουν το αιθέριο έλαιο του δυόσμου που παραλήφθηκαν-απομονώθηκαν με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME αντίστοιχα και αναλύθηκαν σε GC-MS. Διάγραμμα των συνολικών μέσων ποσοστών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του δυόσμου, όπως εκτιμήθηκαν από τις δύο μεθόδους : υδροαπόσταξης και SPME. Διάγραμμα των μέσων όρων των τιμών των χημικών ομάδων που συνιστούν το άρωμα του δυόσμου και με τις δύο μεθόδους: υδροαπόσταξης και SPME Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου της μυρτιάς Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των χημικών ομάδων που διακρίνουν τις εποχές συλλογής της μυρτιάς. D1: α-πινένιο, λιναλοόλη, οξικός εστέρας της λιναλοόλης, οξικός εστέρας της μυρτενόλης, μυρτενόλη, λιμονένιο. D2: 1,8 κινεόλη. Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του σχίνου. Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των χημικών ομάδων που διακρίνουν τις εποχές συλλογής του σχίνου. D1: μονοτερπενικοί υδρογονάνθρακες, οξυγονωμένα σεσκιτερπένια και σεσκιτερπενικοί υδρογονάνθρακες. D2: οξυγονωμένα μονοτερπένια Σχήμα 39: Βιοσύνθεση θυμόλης καρβακρόλης (1: γ-τερπινένιο, 2: p -κυμένιο, 3: θυμόλη, 4: καρβακρόλη, 5:τερπινεν-4-όλη. 6: p-κυμένιο-8-όλη, 7: κουμινιλική αλκοόλη 140 Σχήμα 40: Σχήμα 41: Σχήμα 42: Σχήμα 43: Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του θυμαριού Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των τεσσάρων συστατικών του αιθερίου ελαίου του θυμαριού που διακρίνουν τις εποχές συλλογής του. D1: καρβακρόλη, γ-τερπινένιο, p-κυμένιο. D2: βορνεόλη. Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου της θρούμπης Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των πέντε συστατικών του αιθερίου ελαίου της θρούμπης, που διακρίνουν τις εποχές συλλογής του φυτού. D1:θυμόλη, p-κυμένιο, γ-τερπινένιο, trans-καρυοφυλλένιο. D2: καρβακρόλη

17 Σχήμα 44: Βιοσύνθεση καμφοράς 158 Σχήμα 45: Σχήμα 46: Σχήμα 47: Σχήμα 48: Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του φασκόμηλου. Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των χημικών ομάδων που διακρίνουν τις εποχές συλλογής του φασκόμηλου. D1: οξυγονωμένα διτερπένια και οξυγονωμένα σεσκιτερπένια D2:οξυγονωμένα μονοτερπένια και μονοτερπενικοί υδρογονάνθρακες. Διάγραμμα (biplot) των δύο πρώτων κύριων συνιστωσών των συστατικών του αιθερίου ελαίου του δενρολίβανου. Διακριτικές συναρτήσεις (D1 και D2) των χημικών ομάδων που διακρίνουν τις εποχές συλλογής του δενδρολίβανου. D1: οξυγονωμένα σεσκιτερπένια και σεσκιτερπενικοί υδρογονάνθρακες. D2: μονοτερπενικοί υδρογονάνθρακες και οξυγονωμένα μονοτερπένια Σχήμα 49: Μέσοι όροι τιμών IC 50 των αιθερίων των υπό εξέταση φυτών. 179 Σχήμα 50: Τιμές IC 50 του αιθερίου ελαίου των φυτών Coridothymus capitatus L. Satureja thymbra L. στα διάφορα στάδια ανάπτυξης. 180 Σχήμα 51: Σχήμα 52: Σχήμα 53: Σχήμα 54: Σχήμα 55: Σχήμα 56: Σχήμα 57: Σχήμα 58: Σχήμα 59: Αντιοξειδωτική ικανότητα του αιθερίου ελαίου του φασκόμηλου (S. fruticosa) στα διάφορα στάδια ανάπτυξής του. Συσχέτιση των τιμών IC 50 με τα ποσοστά των κύριων ομάδων στο φασκόμηλο. Αντιοξειδωτική ικανότητα του αιθερίου ελαίου του δενδρολίβανου (R. officinalis) στα διάφορα στάδια ανάπτυξής του. Συσχέτιση των τιμών IC 50 με τα ποσοστά των κύριων ομάδων στο δενδρολίβανο. Καμπύλη ξήρανσης του μάραθου( ) και η αντίστοιχη απόδοση σε αιθέριο έλαιο v/w(%)( ) Πειραματική πορεία μελέτης της επίδρασης βιοπολυμερών στην συγκράτηση αιθερίων ελαίων με ξήρανση με κατάψυξη-εξάχνωση. Απώλειες της trans-ανηθόλης ( ) και της ισοανηθόλης ( ) με τη χρήση βιοπολυμερών διαλυμάτων (S, starch) ή πηκτών (G, gelatine) ως υλικά φραγμού. Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου δενδρολίβανου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου φασκόμηλου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού

18 Σχήμα 60: Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου μυρτιάς από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Σχήμα 61: Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου σχίνου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Σχήμα 62: Σχήμα 63: Σχήμα 64: Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου του φυτού θρούμπι από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου θυμαριού από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού Τυπικό χρωματογράφημα (TIC) αιθερίου ελαίου μάραθου από διαφορετικά στάδια ανάπτυξης του φυτού

19 Ευρετήριο Πινάκων Πίνακας 1: Σύσταση αιθερίου ελαίου θυμαριού από τον Ελλαδικό χώρο 6 Σελίδες Πίνακας 2: Χημειότυποι του είδους Foeniculum vulgare ssp.capillaceum (ή vulgare) 13 Πίνακας 3: Πίνακας 4: Πίνακας 5: Πίνακας 6: Πίνακας 7 : Συνοπτική παρουσίαση σύγχρονων μεθόδων προετοιμασίας δείγματος πτητικών συστατικών αιθερίων ελαίων Τύποι ίνας που χρησιμοποιούνται στην τεχνική SPME Εφαρμογές της SPME στην απομόνωση αιθερίων ελαίων αρωματικών φυτών Φυτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στα πειράματα της μελέτης της εποχικής διακύμανσης της σύστασης αιθερίων ελαίων Φυτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στα πειράματα της μελέτης επίδρασης της μεθόδου παραλαβής- απομόνωσης Πίνακας 8: Πρότυπες ουσίες 76 Πίνακας 9: Ποσότητα φυτών που χρησιμοποιήθηκε για τη μέθοδο SPME. 79 Πίνακας 10: Πίνακας 11: Πίνακας 12: Πίνακας 13 : Πίνακας 14: Πίνακας 15: Σύσταση (%) του αιθερίου ελαίου της ρίγανης (Origanum vulgare) που παραλήφθηκε-απομονώθηκε με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME, αντίστοιχα, και προσδιορίστηκε με GC/MS Σύσταση (%) του αιθερίου ελαίου του τσαγιού του βουνού (Sideritis spp.) που παραλήφθηκε-απομονώθηκε με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME, αντίστοιχα, και προσδιορίστηκε με GC/MS. Σύσταση (%) του αιθερίου ελαίου της μέντας (Mentha spp.) που παραλήφθηκε-απομονώθηκε με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME, αντίστοιχα, και προσδιορίστηκε με GC/MS. Σύσταση (%) του αιθερίου ελαίου του δυόσμου (Mentha spp.) που παραλήφθηκε-απομονώθηκε με τις μεθόδους της υδροαπόσταξης και της SPME, αντίστοιχα, και προσδιορίστηκε με GC/MS Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του μυρτιάς (Myrtus communis L.). Ανάλυση με GC-MS. Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του Σχίνου (Pistacia lentiscus L.). Ανάλυση με GC-MS

20 Πίνακας 16: Πίνακας 17: Πίνακας 18: Πίνακας 19: Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του θυμαριού (Coridothymus capitatus L.). Ανάλυση με GC-MS. Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του φυτού θρούμπι (Satureja thymbra L.). Ανάλυση με GC-MS. Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του φασκόμηλου (Salvia fruticosa L). Ανάλυση με GC-MS. Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του δενδρολίβανου ( Rosmarinus officinalis L.). Ανάλυση με GC-MS Πίνακας 20: Τιμές IC 50 προτύπων ουσιών. 177 Πίνακας 21: Πίνακας 22: Η απόδοση σε αιθέριο έλαιο ανά εποχή συλλογής του μάραθου (συλλογή 2005). Εποχική διακύμανση της χημικής σύστασης του αιθερίου ελαίου του μάραθου (Foeniculum vulgare L.). Ανάλυση με GC-MS Πίνακας 23: Αρχική υγρασία των δειγμάτων του μάραθου. 190 Πίνακας 24 : Πίνακας 25: Πίνακας 26 : Ποσοτικός προσδιορισμός των κύριων συστατικών του αιθερίου ελαίου του μάραθου (με τη χρήση εσωτερικού προτύπου και ανάλυση σε GC- FID) (φυτικό υλικό: φρέσκο, αφυδατωμένο με ξήρανση με ρεύμα θερμού αέρα και αφυδατωμένο με ξήρανση με λυοφιλίωση). Συγκέντρωση σε ppm της ισοανηθόλης και της trans-ανηθόλης στο αιθέριο έλαιο του μάραθου με τη χρήση υλικών φραγμού. Συγκέντρωση σε ppm της ισοανηθόλης και της trans-ανηθόλης στο αιθέριο έλαιο του μάραθου που διέφυγε κατά την ξήρανση με κατάψυξη-εξάχνωση και τη χρήση υλικών φραγμού

21 Ευρετήριο Εικόνων Σελίδες Εικόνα 1: Ανθισμένο φυτό δενδρολίβανου 2 Εικόνα 2: Φυτό φασκόμηλου, περιοχή Αγαλά Ζακύνθου, Αύγουστος Εικόνα 3: Φυτό θυμαριού, περιοχή Ρόξα Ζακύνθου, Αύγουστος Εικόνα 4: Φυτό θρούμπης, περιοχή Ρόξα Ζακύνθου, Αύγουστος Εικόνα 5: Τσάι του βουνού 9 Εικόνα 6.1: Tαξιανθία μέντας 10 Εικόνα 6.2: Φυτό μέντας 10 Εικόνα 7.1: Φυτό δυόσμου 11 Εικόνα 7.2: Φύλλα δυόσμου 11 Εικόνα 8: Tαξιανθία μάραθου 12 Εικόνα 9 : Κλάδος με άνθος μυρτιάς 14 Εικόνα 10: Σχίνος, περιοχή Κοιλιωμένος, Ζακύνθου, Αύγουστος Εικόνα 11: Συσκευή Clevenger για την παραλαβή αιθερίων ελαίων από αρωματικά φυτά. 44 Εικόνα 12: Συσκευή SPME και διαδικασία απομόνωσης. 46 Εικόνα 13: Συσκευή Αέρια χρωματογραφίας Φασματοσκοπία μάζας (GC-MS) 50 Εικόνα 14: Διάγραμμα ενός τυπικού αεριοχρωματογράφου τριχοειδούς στήλης συζευγμένου με φασματογράφο μάζας 51 Εικόνα 15: Τετραπολικό φασματόμετρο μαζών 15 Εικόνα 16: Η ιδεατή συμπεριφορά ενός υλικού φραγμού 65 Εικόνα 17: Μέθοδος SPME 79 Εικόνα 18: Εισαγωγή στον αέριο χρωματογράφο 80 Εικόνα 19: Συσκευή Clevenger που χρησιμοποιήθηκε για την παραλαβή αιθερίων ελαίων από τα αρωματικά φυτά 83

22

23 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

24 Εισαγωγή Ι. Αρωματικά φυτικά είδη Η ομάδα των αγγειωδών φυτικών ειδών περιλαμβάνει περίπου διαφορετικά είδη, με τα αρωματικά φυτά να αποτελούν μια σχετικά μικρή ομάδα αποτελούμενη από είδη. Πολλά από τα αρωματικά φυτά χαρακτηρίζονται και ως φαρμακευτικά, διότι περιέχουν ουσίες με αποδεδειγμένες θεραπευτικές ιδιότητες. Κοινό χαρακτηριστικό των αρωματικών φυτών είναι ότι τα διάφορα φυτικά μέρη τους (φύλλα, άνθη, κλπ.) περιέχουν αιθέρια έλαια, τα οποία τους προσδίδουν χαρακτηριστική οσμή. Τα αιθέρια έλαια μπορεί να εμφανίζονται σε όλα τα όργανα των φυτών (βλαστό, ρίζα, φύλλα, άνθη, καρπούς). (Σκουμπρής, 1985). Η χημική σύσταση των αιθέριων ελαίων μπορεί να διαφέρει στα επιμέρους όργανα του ίδιου φυτού π.χ. στην κανέλα το αιθέριο έλαιο των φύλλων περιέχει 50-80% ευγενόλη, ενώ αντίθετα του φλοιού περιέχει μεγάλη ποσότητα κινναμωμικής αλδεΰδης (Φοίτος,1984). Οι εδαφοκλιματικές συνθήκες της Ελλάδας ευνοούν ιδιαίτερα την ανάπτυξη αρωματικών φυτών και μάλιστα εξαιρετικής ποιότητας. Η ελληνική χλωρίδα είναι πλουσιότατη σε είδη, περιλαμβάνοντας ένα πολύ σημαντικό αριθμό σπάνιων ειδών, που απαντώνται αποκλειστικά μόνο στον ελλαδικό χώρο. Έτσι, εμφανίζονται στην Ελλάδα ως αυτοφυή είδη, ορισμένα από τα πλέον εξαιρετικά μπαχαρικά, βότανα και αρωματικά φυτά στον κόσμο, όπως η ρίγανη, το θυμάρι, το τσάι του βουνού και άλλα. Εντούτοις, η συλλογή αυτοφυών φυτών παρουσιάζει αρκετά προβλήματα, όπως δυσκολία ανεύρεσης των φυτών, ανομοιογένεια υλικού, αδυναμία έγκαιρου προσδιορισμού της ποσότητας του προϊόντος, δυσκολίες διατήρησης και επιτόπου μεταποίησης του προϊόντος καθώς και δυσκολία ανεύρεσης εργατικού δυναμικού (Πρόγραμμα: Επενδυτικές Δυνατότητες, 2003). Tαυτόχρονα, δημιουργεί προβλήματα στην μακροχρόνια επιβίωση των αρωματικών φυτών. Η πλειονότητα των ελληνικών αρωματικών φυτών ανήκει στις οικογένειες Apiaceae, Asteraceae, Lamiaceae, Lauraceae, Myrtaceae, Pinaceae, από τις οποίες πιο ενδιαφέρουσα μπορεί να θεωρηθεί αυτή των Lamiaceae (ή αλλιώς Labiatae). Η οικογένεια των Lamiaceae περιλαμβάνει 320 είδη στην Ελλάδα και πολλά μέλη της παράγουν αιθέρια έλαια. Αντιπροσωπεύονται σε όλους τους τύπους βλάστησης σε κλιματικά διαφορετικές περιοχές ενώ πολλά από αυτά είναι ενδημικά (Kokkini et al.,1994). Ι.1 Ταξινομικές μονάδες Η έννοια του είδους στα φυτά αποτελεί τη θεμελιώδη μονάδα βιολογικής ταξινόμησης, βάσει της οποίας όλες οι άλλες βαθμίδες, ανώτερες ή κατώτερες του είδους γίνονται καταληπτές. Το είδος αναφέρεται σε περιορισμένο σύνολο ατόμων, που 1

25 Εισαγωγή χαρακτηρίζεται από κοινά, σταθερά και κληρονομήσιμα γνωρίσματα. Οι μεγαλύτερες από το είδος ταξινομικές μονάδες είναι οι εξής : Το γένος το οποίο περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα είδη, η οικογένεια, η οποία περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα γένη, η τάξη η οποία περιλαμβάνει μία ή περισσότερες οικογένειες, η κλάση, η οποία περιλαμβάνει μία ή περισσότερες τάξεις και το άθροισμα (φύλο ή διαίρεση), το οποίο περιλαμβάνει μία ή περισσότερες κλάσεις. Αλλά και εντός του είδους έχουμε το υποείδος, την ποικιλία και τη μορφή (Φοίτος,1984). Ι.2 Οικογένεια Labiatae ( Lamiaceae, Xειλανθή ή Χειλοστέφανα) Στην Οικογένεια αυτή ανήκουν φυτά μονοετή ή πολυετή, με τετράγωνο βλαστό, ποώδη, θαμνώδη ή ημιθαμνώδη, με αρωματικά φύλλα, σπάνια δέντρα ή αναρριχώμενα. Τα φύλλα των χειλανθών είναι συνήθως απλά, αντίθετα και σταυροειδώς τοποθετημένα ή κατά σπονδύλους, χωρίς παράφυλλα, πλούσια σε αδένες που εκκρίνουν αιθέριο έλαιο. Στην οικογένεια των Χειλανθών ταξινομούνται 200 γένη με περίπου είδη που εξαπλώνονται παγκοσμίως (Αυστραλία, ΝΔ. Ασία, Αφρική, Ευρώπη και Ν. Αμερική) με επίκεντρο την περιοχή της Μεσογείου. Αντιπροσωπευτικά γένη για την Ελλάδα είναι τα Teucrium, Mentha, Rosmarinus, Salvia, Sideritis, Satureja, Thymus, Origanum κ.ά.(στεφανάκη-νικηφοράκη,1999). Ι.2.1 Rosmarinus officinalis L. (κ. δενδρολίβανο, αρισμαρής, rosmary) Εικόνα 1: Ανθισμένο φυτό δενδρολίβανου Το είδος Rosmarinus officinalis, κοινώς δενδρολίβανο, ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae και είναι πολυετής θάμνος. Ο βλαστός του είναι ορθόκλαδος, τετραγωνικός, πολύκλαδος και πυκνόφυλλος. Το ύψος φτάνει τα 0,5-1,2m. Τα φύλλα του είναι δερματώδη, 2

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές Προσδοκίες για αγρότες και µεταποιητές στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Καθηγητής Μόσχος Πολυσίου ιευθυντής Εργαστηρίου Χηµείας Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 Το µάθηµα: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 1 Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑ Α: Στέλλα Κοκκίνη, καθηγήτρια Ρεγγίνα Καρούσου, λέκτορας Σοφία Λαυρεντιάδου, ΕΕ ΙΠ ΙΙ 2 1 ΤΡΟΠΟΙ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ»

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ MS PUBLISHER ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» Λεβάντα Η λεβάντα είναι αειθαλές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση: Ένα φλυτζάνι του καφέ κάθε μέρα βοηθάει για το ζάχαρο.

Χρήση: Ένα φλυτζάνι του καφέ κάθε μέρα βοηθάει για το ζάχαρο. Περιγραφή: Είναι φυτό πολυετές, με πυκνή χνουδωτή βλάστηση που φτάνει σε ύψος τα 30 εκατοστά. Τα φύλλα του είναι ωοειδή, οξύληκτα, οδοντωτά και στιλπνά. Τα άνθη του είναι ρόδινα, διαταγμένα σε βραχύ στάχυ

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Δρ. Κατερίνα Γρηγοριάδου Γεωπόνος Βιοτεχνολόγος http://myrtisfytoria.com e-mail: info@myrtisfytoria.com Γιατί καλλιέργεια των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ Χρυσόχορτο Είναι μικρό φυτό ποώδες με ύψος 20 εκ. χωρίς βλαστό και άνθη. Ζει πολλά χρόνια. Έχει φύλλα σε σχηματισμό ροδέλας και σχήμα λόγχης,ε χρώμα ξανθό.το φυτό αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δίκταμο ή (Έρωντας) (Origanum dictamnus)

Δίκταμο ή (Έρωντας) (Origanum dictamnus) Δίκταμο ή (Έρωντας) (Origanum dictamnus) Ενδημικό βότανο της Πελοποννήσου που αποκαλείται και έρωντας ή στομαχόχορτο. Γνωστό από την αρχαιότητα, το χρησιμοποιούσαν ως αιμοστατικό και επουλωτικό πληγών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΖΑΡΑΝΙΑΚΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΤΑΝΙΔΟΥ ΑΝΝΑ ΜΠΕΚΟΓΙΑΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ευεργετική δράση των βοτάνων και των φυτών στον κόσμο των καλλυντικών και της αρωματοποιίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών

Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών ΗΜΕΡΙΔΑ «ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΦΟΡΕΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΕΛΤΑ ΝΕΣΤΟΥ-ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ-ΙΣΜΑΡΙΔΑΣ, Κομοτηνή, 3-2-2014 Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΒΕΡΓΑΝΕΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ APIVITA - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Β.ΕΛΛΑΔΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Αρωματοθεραπεία είναι μια πανάρχαια μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Πανεπιστημίου Πατρών Τάξη Β Σχ. Έτος 2012-2013 1 Περιεχόμενα TΟ ΕΛΑΤΟ... 2 ΔΑΦΝΗ... 4 ΤΟ ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ... 5 ΤΟ ΕΛΑΤΟ... 6 ΤΟ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος;

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Δρ. Κώστας Δ. Οικονομάκης Γεωπόνος, τέως Τακτικός Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ c.economakis@yahoo.gr Α) ΠΑΡΟΎΣΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ Η αρωματική-φαρμακευτική χλωρίδα της Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών Δρ. Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια EΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σεβαστή Μακροπούλου: Χημικός Senior Product Manager Apivita. Αρωματοθεραπεία Η θεραπεία μέσω του αρώματος Μια πανάρχαια μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΑΥΤΟΦΥΗ ΕΙ Η ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΑΥΤΟΦΥΗ ΕΙ Η ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ 1 ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΑΥΤΟΦΥΗ ΕΙ Η ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ (Sideritis L.). ΓΚΟΛΙΑΡΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Κέντρο Γεωργικής Έρευνας, Μακεδονίας - Θράκης Τµήµα Αρωµατικών και Φαρµακευτικών Φυτών,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 ΠΡΑΚΤΙΚΑ 4 ης ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 Βιολογικά ενεργά αιθέρια έλαια και άλλες ευεργετικές για την υγεία ουσίες από Ελληνικά και Κινέζικα ενδημικά φυτά - Bioactive essential oils and other beneficial

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 9: Αντιμικροβιακά Εμπόδια - Αιθέρια Έλαια, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά).

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά). ΑΡΤΥΜΑΤΑ Κάποια φυτά/τμήμα φυτών με έντονες και χαρακτηριστικές γεύσεις και αρώματα χρησιμοποιούνται αποξηραμένα είτε νωπά ως καρυκεύματα ή μπαχαρικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται καρποί, σπόροι, φλοιοί δένδρων.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Η μαστίχα Χίου Η μαστίχα Χίου, αποτελεί 100% φυσικό προϊόν, προέρχεται από τον κορμό και τα κλαδιά του μαστιχόδεντρου (Pistacia Lentiscus var. Chia), Το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα ΒΟΤΑΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα βότανα της Κρήτης Ιστορία Α. παλιά χρόνια Β. αρχαιολογικές ανασκαφές Γ. πως βοηθούσαν τους ανθρώπους τότε Δ. πως βοηθούν εμάς σήμερα Καταστροφή φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ Α,Β & Γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΑΚΡΙΩΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΕ 11 ΠΙΤΣΙΝΗ ΑΝΤΑ ΠΕ 17 ΤΣΑΜΙΤΑ ΣΤΑΡΟΥΛΑ ΠΕ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΑ ΚΑΜΩΜΑΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ LAMIACEAE ΓΙΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ LAMIACEAE ΓΙΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ LAMIACEAE ΓΙΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κ. Μπράβου, Ε. Χουλιτούδη, Α. Μπιμπίλας, Δ. Τσιμογιάννης, Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΜΗΜΑ Α1

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ:

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Τ Ο Α Ρ Ω Μ Α Ερευνητική Εργασία του Ε5 Τμήματος της Α Λυκείου του 3 ου ΓΕΛ Αλεξανδρούπολης Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗς ΓΟΗΤΕΙΑς: ΤΟ ΑΡΩΜΑ Παλιές και νέες μέθοδοι παρασκευής αρωμάτων Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων

Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων Αγαπητοί φίλοι του χωριού μας και συγχωριανοί, ο τόπος μας είναι ευλογημένος, γιατί σ αυτό τον τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ Επιστηµονικός υπεύθυνος : Δρ. Αντώνιος Τσαρµπόπουλος Τίτλος διδακτορικής διατριβής: Προσδιορισµός και µελέτη πτητικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα και τσάι της Ελληνικής φύσης.

Βότανα και τσάι της Ελληνικής φύσης. 2 ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου Βότανα και τσάι της Ελληνικής φύσης. Οι υπεύθυνοι καθηγητές του προγράμματος Ταγγίλης Νίκος Ζήκου Μαρία Ελευθεριάδου Δέσποινα Παπαχρήστου Σοφία Σχ. Έτος 2012-13 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΛΟΓΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης ΑΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΓΕΝΙΚA ΠΟΣOΤΗΤΕΣ, ΩΣΤΟΣΟ ΠΑΙΖΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΓΕΥΣΗΣ. Μπαχαρικά και βότανα Αποτελούν τους καρπούς ή τα αποξηραμένα τμήματα φυτών που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Fritilaria pontica Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 817/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Αυγούστου 2013 για την τροποποίηση των παραρτημάτων II και III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια µε πολύτιµες φαρµακευτικές ιδιότητες Θήβα,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου Ημερίδα Η Καλλιέργεια των αρωματικών φυτών στο Νομό Φλώρινας και η δυνατότητα αξιοποίησης των παραγόμενων πρώτων υλών τους Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο

Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο Κυριάκος Γεωργίου Τομέας Βοτανικής, Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών E-mail kgeorghi@biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΟΙΤΥΛΟΥ

ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΟΙΤΥΛΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΟΙΤΥΛΟΥ Μελέτη Σχεδιασμού και Υλοποίησης Πιλοτικής Δράσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣ :

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣ : ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Αριθ Πρωτ:5.200 ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΣΥΝΤ/ΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΘ/ΣΗΣ ΔΑΣΩΝ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Σεμινάριο Βάμος 25-11-2008 Γεωργία- Διατροφή- Ποιότητα ζωής ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Κλεόνικος Σταυριδάκης Υπεύθ. Α/θμιας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Ρεθύμνου Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ Παραλαβή & Εφαρµογές Αιθερίων Ελαίων ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Αθανάσιος Κυµπάρης Επίκουρος Καθηγητής Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Ορισµός:

Διαβάστε περισσότερα

πανεπιστημιούπολη Καισαριανή Βύρωνας ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ Τοποθεσία Έτος ίδρυσης Έκταση Γεωγρ. Μήκος Γεωγρ. Πλάτος Υψόμετρο Προσανατολισμός Πέτρωμα Κατώτερη θερμοκρασία Ανώτερη θερμοκρασία Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΖΕΛΟΒΙΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ PhD ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΤΕΙ) ΗΠΕΙΡΟΥ Technological Educational Institute

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό 1ο Δημοτικό σχολείο Παλλήνης Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ τάξης Το φυτολόγιό μας Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Ανάμεσα στον άνθρωπο και στο φυτικό κόσμο αναπτύχθηκε στα χρόνια που πέρασαν ένας βαθύς και ακατάληπτος δεσμός, τόσο παλιός όσο και η ιστορία του. Έτσι, η φύση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα αρωματικών φυτών της ελληνικής χλωρίδας: Καταγραφή των αιθερίων ελαίων των Origanum, Satureja, Τhymbra και Thymus

Βιοποικιλότητα αρωματικών φυτών της ελληνικής χλωρίδας: Καταγραφή των αιθερίων ελαίων των Origanum, Satureja, Τhymbra και Thymus ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Διατήρηση της Βιοποικιλότητας και Αειφορική Εκμετάλλευση Αυτοφυών φυτών» (ΒΑΦ) Βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις 1 ΗΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ Βότανα Συνεργασίες Έρευνα Εκχυλίσεις 2 ΗΘΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ MASTIHA Εκτεταμένηέρευναελληνικής χλωρίδαςσε συνεργασίαμε το Eργαστήριο Bιολογικής Γεωργίας της Γεωπονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla)

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla) Σκοπός της άσκησης Τρόπος καρποφορίας οπωροφόρων δένδρων κύρια καρποφόρα όργανα των οπωροφόρων δέντρων σε ποια ηλικίας βλαστούς βρίσκονται τα καρποφόρα όργανα µακροσκοπική διάκριση βλαστοφόρων από ανθοφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΑΝ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΑΝ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορική χρήση των Ελληνικών Αρωματικών Φυτών

Αειφορική χρήση των Ελληνικών Αρωματικών Φυτών Αειφορική χρήση των Ελληνικών Αρωματικών Φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών, Κέντρο Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Στεφανίδης

Κωνσταντίνος Στεφανίδης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ (Sideritis raeseri) ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΒΡΥΝΑΙΝΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ (Sideritis raeseri) ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΒΡΥΝΑΙΝΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Γ. Χ. ΣΑΜΑΡΑ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ- ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ- ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ- ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ Διαμάντω Λάζαρη Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Φαρμακευτικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Από αρχαιοτάτων χρόνων η επιβίωση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ & ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ Αναστασιάδου Μ. (1), Παπιγγιώτη Ε. (1), Ντότας Β. (1), Χατζηζήσης Λ. (2), Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 Η λέξη «Ρίγανη», «Ορίγανος» προέρχεται από τις λέξεις «όρος» (βουνό) και το «γάνυμαι» (χαίρομαι, λαμπρύνομαι). Ρίγανη: Η χαρά του βουνού, το φως του, η λαμπράδα του Οι

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Τσάι του Βουνού (Sideritis spp)

Τσάι του Βουνού (Sideritis spp) Τσάι του Βουνού (Sideritis spp) Δημήτριος Σιούλας, Χημικός, MSc Αγορίτσα Σχιζοδήμου, Χημικός Μηχ/κός, MSc, Υποψήφια Διδάκτορας Ονομασία Είδη Το τσάι του βουνού ανήκει στην οικογένεια των χειλανθών (Lαmiαceαe)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου. Βιολόγος

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου. Βιολόγος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου Βιολόγος Ταξινόμηση, κατανομή και αιθέρια έλαια αρωματικών φυτών στους τύπους οικοτόπων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ.

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ Ταξινόµηση -κατηγορίες Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. Τοιχογραφίες Αιγιακού Πολιτισµού wall painting Βιβλιογραφία Υποχρεωτική: Προαιρετική:Οι τοιχογραφίες της Θήρας, Ι ΡΥΜΑ ΘΗΡΑΣ,1992

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα