ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ"

Transcript

1 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Salmonidae Γένος : Oncorhynchus Είδος : Oncorhynchus mykiss (Walbaum 1792) Κοινό όνομα : Ιριδίζουσα πέστροφα, αμερικάνικη πέστροφα 2. Μορφολογικά και ανατομικά χαρακτηριστικά Α) Σχήμα σώματος: Το σχήμα του σώματος μοιάζει με αυτό της "άγριας" πέστροφας (Salmo trutta). Το κεφάλι συνήθως είναι μικρό σε σχέση με το μήκος του σώματος, αλλά μπορεί να ποικίλλει με το στάδιο ωριμότητας και το φύλο. Το σώμα είναι επίμηκες και η αναλογία ύψους σώματος - ολικού μήκους είναι περίπου 1 : 5, ενώ στην ίδια περίπου τιμή κυμαίνεται και η αναλογία μήκους κεφαλής - ολικού μήκους σώματος. Τον 1 ο χρόνο το μήκος της φθάνει στις ευρωπαϊκές συνθήκες εκτροφής τα 10-15cm, ενώ στη χώρα μας τα 17 22cm. Β) Λέπια: Τα λέπια είναι πολύ μικρά, κυκλοειδή και καλά ορατά. Η κεφαλή είναι γυμνή από λέπια. Ο αριθμός των λεπιών της πλευρικής γραμμής είναι

2 Γ) Πτερύγια - εξαρτήματα: Ο αριθμός των ακτινών των πτερυγίων συνήθως δεν μεταβάλλεται μεταξύ διαφόρων ποικιλιών. Το ραχιαίο πτερύγιο έχει ακτίνες, τα θωρακικά 13-14, το ουραίο 11-11, τα κοιλιακά και ο αριθμός των σπονδύλων κυμαίνεται μεταξύ Κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των ειδών αυτής της οικογένειας είναι η παρουσία, πίσω από το ραχιαίο πτερύγιο, ενός συμπληρωματικού μαλακού πτερυγίου. Πρόκειται για μια λιπώδη μάζα, που καλύπτεται από δέρμα, για αυτό και ονομάζεται λιπώδες πτερύγιο. Δ) Χρωματισμός: Είναι ψάρι με λαμπερούς χρωματισμούς. Η ράχη του είναι γαλαζοπράσινη και η κοιλιά υπόλευκη γκρι. Κατά μήκος των πλευρών του και από το βραγχιακό επικάλυμμα μέχρι τη βάση της ουράς έχει μια μακρόστενη πορφυρένια ταινία, με μεγάλες μπλε κηλίδες και ιριδίζουσες ανταύγειες. Σε όλη την επιφάνεια του σώματος μερικές φορές και μέχρι τα ραχιαία, κοιλιακά, και το ουραίο πτερύγιο, έχει κηλίδες μαύρες ή σκουρόχρωμες. Ε) Διαφορές αρσενικών-θηλυκών ατόμων: Τα γεννητικά ώριμα άτομα, αναγνωρίζονται από τη συμπεριφορά τους και από τα δευτερεύοντα γεννητικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, η πλευρική κόκκινη γραμμή είναι ζωηρότερη στα θηλυκά, ενώ στα αρσενικά άτομα προχωρημένης ηλικίας, η άκρη της κάτω γνάθου μοιάζει με άγκιστρο. Τα θηλυκά επίσης έχουν ογκώδη κοιλιά, ενώ ο γεννητικός πόρος είναι κόκκινος. 13

3 3. Εκτροφή της ιριδίζουσας πέστροφας Η εκτροφή της πέστροφας άρχισε αργότερα από του κυπρίνου, αλλά έχει σχετικά μεγάλη ιστορία στην Ευρώπη και τη Β. Αμερική. Ένα σημαντικό ζήτημα για την επέκταση της εκτροφής αποτελούσε και αποτελεί η εξοικονόμηση της απαραίτητης ποσότητας και ποιότητας νερού. Εκτιμάται ότι για την εκτροφή της ιριδίζουσας πέστροφας απαιτούνται 5 lsec -1 για κάθε τόνο τελικού προϊόντος, μικρότερη παροχή μπορεί να είναι αρκετή αν μειωθεί η θερμοκρασία ή χρησιμοποιηθεί σύστημα ανακύκλωσης. Γενικά η παροχή του νερού επηρεάζει τον αριθμό των δεξαμενών και περιορίζει τις δυνατότητες της εκτροφής ακόμη και αν χρησιμοποιηθούν μέθοδοι αερισμού. Η ανακύκλωση του νερού μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση, αλλά το υψηλό κόστος δημιουργεί περιορισμούς στη χρήση. Για να ξεπεραστούν τέτοια προβλήματα οι παραγωγοί σε πολλές χώρες στράφηκαν με επιτυχία στους κλωβούς στα εσωτερικά νερά ή στη θάλασσα. Εκτός από την ποιότητα του νερού, σημαντικός παράγοντας είναι η θερμοκρασία και το διαλυμένο οξυγόνου. Θερμοκρασίες γύρω στους C είναι ιδανικές για την ανάπτυξη της ιριδίζουσας πέστροφας (ανώτερο όριο 21 C). Λίγο πιο χαμηλές θερμοκρασίες προτιμούν τα υπόλοιπα σολομοειδή. Το νερό όμως για εκκολαπτήρια σολομοειδών πρέπει να έχει 100% κορεσμό σε οξυγόνο, ph ~ 7 8 και θερμοκρασία 9 14 C. Το είδος της πέστροφας που είναι σημαντικότερο στις ιχθυοκαλιέργειες είναι αναμφίβολα η ιριδίζουσα πέστροφα (Oncorhynchus mykiss). Νερά κατάλληλα για εκτροφή πέστροφας 14

4 υπάρχουν σε πολλά μέρη όπως: περιοχές χωρίς βλάστηση, τροπικές και υποτροπικές περιοχές της Ασίας, στην Ανατολική Αφρική, στη Νότια Αμερική, στην Ασία, και στην Αφρική. Όπως ήταν αναμενόμενο για τόσο ευρέως διαδεδομένο είδος όπως η ιριδίζουσα πέστροφα, έχουν δημιουργηθεί διάφορες ποικιλίες που μερικές φορές φθάνουν να αναγνωρίζονται ως υποείδη. Η "άγρια" πέστροφα (Salmo trutta) (Εικόνες 1α,β) είναι το πρώτο είδος που αναπαρήχθη τεχνητά. Έχει εισαχθεί σε διάφορες χώρες στον κόσμο για ερασιτεχνική αλιεία, εμπλουτίζοντας φυσικά υδάτινα συστήματα. Εξαιτίας όμως του μειωμένου αριθμού ανάπτυξης, προβληματικής προσαρμογής και των υψηλών απαιτήσεων σε ποιότητα νερού, η εκτροφή του είδους δεν αναπτύχθηκε αρκετά έτσι ώστε να είναι ανταγωνίσιμο προς την ιριδίζουσα πέστροφα. α β Εικ. 1. α) "Άγρια" πέστροφα του ποταμού Καλαμά και β) "Άγρια" πέστροφα του ποταμού Λούρου Ο σαλβελίνος (Salvelinus fontinalis) ενδημικό είδος της Δ. Αμερικής, εισήχθη στην Ευρώπη στα τέλη του 18 ου αιώνα και σε περιοχές όπου η θερμοκρασία του νερού ήταν μεταξύ C (και όχι πάνω από 18 C). Εξαιτίας των υψηλών περιβαλλοντικών απαιτήσεων, και της μικρής αντίστασης σε ασθένειες, η εκτροφή του δεν 15

5 προχώρησε, παρά τη γρήγορη ανάπτυξή του και την υψηλή αποδοχή από τους καταναλωτές. Οι δύο κύριες ποικιλίες της ιριδίζουσας πέστροφας που παρουσιάζουν ενδιαφέρον είναι ο "θαλασσινός" τύπος γνωστός σαν "steelhead" και ο "χερσαίος" τύπος των γλυκών νερών. Η ανάδρομη ποικιλία "steelhead" παρουσιάζει γρήγορο ρυθμό αύξησης σε αλμυρά νερά, φτάνοντας τα 6 9Kg σε 3 χρόνια. Ο τύπος των "γλυκών νερών" που συνήθως χρησιμοποιείται στις υδατοκαλλιέργειες σήμερα, φτάνει το βάρος των 4 5Kg ή και περισσότερο κάτω από ιδανικές συνθήκες. Γενικά η ιριδίζουσα έχει μεγαλύτερο ρυθμός αύξησης από τις άλλες πέστροφες και προσαρμόζεται ευκολότερα στις υψηλές θερμοκρασίες. Αν και η ιδανική θερμοκρασία εκτροφής για την ιριδίζουσα πέστροφα είναι κάτω από 21 C, οι πεστροφοκαλλιεργητές της Ευρώπης προτιμούν θερμοκρασίες C ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα βοηθούσαν σε υψηλότερα επίπεδα μεταβολισμού και ρυθμού αύξησης στο βαθμό που εξασφαλίζεται το απαιτούμενο οξυγόνο. ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ 1. Διαχείριση γεννητόρων Οι γεννήτορες της ιριδίζουσας πέστροφας προέρχονται από εκτροφή, ενώ οι γεννήτορες της "άγριας" πέστροφας σχεδόν πάντα από το περιβάλλον. Πολλές μονάδες έχουν επιτύχει γεννήτορες με ειδικά χαρακτηριστικά όπως γρήγορη ανάπτυξη, υψηλή μετατρεψιμότητα τροφής, "πρώιμη" ή "όψιμη" ωριμότητα, μεγαλύτερα ωάρια, αντίσταση σε ασθένειες όπως η ιογενής αιμοραγγική σηψαιμία (VHS), κ.λ.π. Η ιριδίζουσα πέστροφα είναι το είδος ψαριού στο οποίο έχουν 16

6 εφαρμοστεί με επιτυχία διάφορες τεχνικές γενετικής βελτίωσης, κρυοδιατήρησης του σπέρματος σε μεγάλες ποσότητες όπως και οι νέες τεχνικές της μηχανικής γενετικής. Αυτά τα προγράμματα ελέγχου του γενετικού υλικού είχαν ως αποτέλεσμα τη σταθεροποίηση διαφόρων ομάδων γεννητόρων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (ολοθηλυκός γόνος, στείρα ψάρια, μεταφορά γονιδίων, παραγωγή ανδρογενετικών ατόμων σε μικρά ποσοστά κ.λ.π.). Η ιριδίζουσα πέστροφα αποτελεί ένα από χαρακτηριστικά είδη που εμφανίζεται η πλειτροπική δράση γονιδίων. Έχει αποδειχθεί ότι τα γονίδια που ελέγχουν το χρώμα σχετίζονται και με τον ρυθμό ανάπτυξης, για παράδειγμα οι φαινοτυπικές μορφές albino και palomino έχουν μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης σε σχέση με το τυπικό χρώμα του είδους. Σε πολλά εκκολαπτήρια υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής γόνου όλο τον χρόνο, συνδυάζοντας τη γενετική επιλογή και την κατάλληλη φωτοπερίοδο. Επιλέγοντας "πρώιμους" ή "όψιμους" γεννήτορες είναι δυνατόν να εφαρμόσουμε διαφορετικά φωτοπεριοδικά πρωτόκολλα. Αν για παράδειγμα στην αρχή της περιόδου (Νοέμβρη Δεκέμβρη) εξασφαλίσουμε σταδιακά 18 ώρες φως και 6 ώρες σκοτάδι, επιτυγχάνουμε επιτάχυνση της γεννητικής ωριμότητας κατά 3-4 μήνες. Αν εφαρμοσθεί το αντίστροφο πρωτόκολλο, επιτυγχάνουμε επιβράδυνση της γεννητικής ωριμότητας περίπου κατά 3-4 μήνες. Πάντως στην διαδικασία αυτή φαίνεται να εμπλέκεται και η θερμοκρασία του νερού. Σε πολλές μονάδες, η ομάδα γεννητόρων διαχειρίζεται σε ειδικές λεκάνες με ιχθυοπυκνότητα άτομα/ha, ισχυρή παροχή νερού, φυσική και συνθετική τροφή, στις περισσότερες όμως περιπτώσεις οι γεννήτορες τοποθετούνται σε raceways με ιχθυοπυκνότητα < 3kgm -3 και μόνο με συνθετική τροφή. 17

7 Κατά τη διάρκεια του χρόνου, τρέφονται με ειδική ιχθυοτροφή που ελαττώνεται 1 με 2 μήνες πριν την ωορρηξία και σταματά εντελώς ημέρες πριν την αναπαραγωγική περίοδο. Τα φύλα διατηρούνται χωριστά. Σπάνια χορηγούνται ορμόνες με σκοπό την ωορρηξία και την συλλογή σπέρματος. Σε περίπτωση όμως που απαιτείται συγχρονισμός της όλης διαδικασίας, είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ενέσιμα, υπόφυση σολομού (1.5 mgkg -1 ) ή 25μg συνθετικό ανάλογο γοναδολιμπερίνης LHRHa kg -1. * Αν και 2 ετών πέστροφες είναι γεννητικά ώριμες, τα θηλυκά σπάνια χρησιμοποιούνται για αναπαραγωγή πριν τον 3 ο χρόνο, ενώ τα αρσενικά από το 2 ο έως τον 4 ο χρόνο. Η ποσότητα των γεννητικών προϊόντων αυξάνεται ανάλογα με το μέγεθος των γεννητόρων. 2. Προετοιμασία γεννητόρων Οι γεννήτορες της πέστροφας διατηρούνται (χωριστά το κάθε φύλλο) σε τσιμεντένιες δεξαμενές ή κλωβούς με άφθονο τρεχούμενο νερό, ανάλογα με τη μορφή της μονάδας. Κατά τη διάρκεια του χρόνου τρέφονται με συνθετική τροφή που ελαττώνεται σταδιακά 1 με 2 μήνες πριν την ωορρηξία και διακόπτεται ημέρες πριν την έναρξη της αναπαραγωγικής περιόδου. Η πέστροφα στην πατρίδα μας αναπαράγεται από το Σεπτέμβριο μέχρι και τις αρχές της Άνοιξης, ανάλογα την ποικιλία. Όταν πλησιάζει η περίοδος αναπαραγωγής, οι γεννήτορες μεταφέρονται συνήθως σε δεξαμενές διαστάσεων m με άφθονο τρεχούμενο νερό που βοηθά στον έλεγχο της γεννητικής ωριμότητας. Οι θηλυκοί γεννήτορες είναι γεννητικά ώριμοι στο τέλος του 2 ου έτους της ηλικίας τους. 18

8 3. Κριτήρια επιλογής γεννητόρων Ηλικία Τα θηλυκά που χρησιμοποιούνται ως γεννήτορες πρέπει να έχουν φθάσει το 2 ο 3 ο ή 4 ο έτος της ηλικίας τους, χωρίς όμως να ξεπερνούν το 6 ο. Μεγαλύτεροι σε ηλικία γεννήτορες παράγουν μεγαλύτερο αριθμό ωαρίων, αλλά το ποσοστό εκκολαψιμότητας συνήθως είναι χαμηλό. Διαφοροποίηση φύλων Τα θηλυκά άτομα πριν την περίοδο αναπαραγωγής έχουν διογκωμένη κοιλιά, έντονα χρωματισμένη πλευρική γραμμή, ο γεννητικός τους πόρος είναι στρογγυλός, κόκκινος και προεξέχει. Τα αρσενικά δεν παρουσιάζουν διόγκωση στην κοιλιακή χώρα και ο γεννητικός πόρος είναι μικρός, επιμήκης και ωχρός. Στα μεγάλα αρσενικά άτομα, η κάτω σιαγόνα κάμπτεται προς τα πάνω σαν "αγκίστρι". Αναλογία φύλων Η αναλογία των φύλων κατά την αναπαραγωγή είναι 1 αρσενικό με 2 ή 3 θηλυκά. Είναι απαραίτητος ο συχνός έλεγχος της γεννητικής ωριμότητας όσο πλησιάζει η περίοδος αναπαραγωγής. 4. Έλεγχος σταδίου ωριμότητας των ωαρίων Η μέθοδος βασίζεται στην παρατήρηση των ωαρίων στο στερεοσκόπιο μετά από κατάλληλη επεξεργασία. Όταν τα ωάρια είναι ώριμα ο πυρήνας μετακινείται από το κέντρο προς την περιφέρεια. Όσο πιο κοντά βρίσκεται ο πυρήνας στην περιφέρεια, τόσο πιο ώριμο είναι το 19

9 ωάριο. Υπερώριμα ωάρια δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για γονιμοποίηση. 5. Συλλογή γεννητικών προϊόντων Και στα αρσενικά και στα θηλυκά άτομα, η συλλογή του σπέρματος και των ωαρίων αντίστοιχα, γίνεται με άσκηση πίεσης στην κοιλιακή περιοχή ("άρμεγμα") (Εικόνες 2, 3). Εικ. 2. Συλλογή ωαρίων ιριδίζουσας πέστροφας Εικ. 3. Συλλογή σπέρματος ιριδίζουσας πέστροφας 6. Τεχνητή γονιμοποίηση Ένα θηλυκό βάρους g παράγει ωάρια διαμέτρου 3 5mm, ανάλογα το μέγεθος και την ηλικία. Με ανάλογο τρόπο χειριζόμαστε και το σπέρμα. Προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να χρησιμοποιηθεί ένα στείρο αρσενικό και με σκοπό την αύξηση της 20

10 γενετικής ποικιλομορφίας χρησιμοποιούμε "μίγμα" σπέρματος από 4 5 αρσενικά. Μια πιο ασφαλής μέθοδος είναι ο έλεγχος της κινητικότητας του σπέρματος στο μικροσκόπιο. Το σπέρμα διατηρείται στους 4 7 C (στο ψυγείο είτε σε ουροσυλλέκτη που περιβάλλεται από λεπιδωτό πάγο) για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 3-4 ωρών. Μετά τη συλλογή των γεννητικών προϊόντων των θηλυκών και των αρσενικών ατόμων στα δοχεία, περιχύνουμε τα ωάρια με σπέρμα (Εικόνες 4α,β) (πολλές φορές χρησιμοποιούνται και ουσίες που ενισχύουν την κίνηση του σπέρματος). α β Εικ. 4. α) Προσθήκη σπέρματος σε ωάρια πέστροφας β) Γονιμοποιημένα ωάρια πέστροφας Στη συνέχεια αφήνουμε τα ωάρια για λίγα λεπτά και τα τοποθετούμε σιγά σιγά σε άλλο δοχείο που περιέχει κατά το ήμισυ νερό, όπου και παραμένουν για 15-20min. Τέλος, ξεπλένουμε τα ωάρια και τα τοποθετούμε στις συσκευές επώασης (Εικόνα 5). 21

11 Εικ. 5. Πλύση ωαρίων πέστροφας μετά την γονιμοποίηση 7. Επώαση εκκόλαψη Ο αριθμός των ωαρίων που επωάζονται ανά δίσκο επώασης είναι συνάρτηση του μεγέθους των ωαρίων και των διαστάσεων των δίσκων. Η μέση τιμή είναι ωάρια ανά δίσκο διαστάσεων 50cm 50cm. H παροχή του νερού κυμαίνεται από lmin -1. Επίσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν και φιάλες Zugar διαμέτρου 35cm και ύψους 80cm για την επώαση ωαρίων (Εικόνα 6). Τα ωάρια παραμένουν στις επωαστικές συσκευές μέχρι το στάδιο της οφθαλμοεμφάνισης και μετά μεταφέρονται σε επιμήκεις δεξαμενές (Εικόνα 7). Εικ. 6. Εκκολαπτικές συσκευές: α) Zugar β) συρτάρια και γ) δίσκοι) 22

12 Εικ. 7. Επιμήκεις δεξαμενές επώασης ωαρίων στον Ι/Σ Λούρου Κατά την επώαση εκκόλαψη διακρίνονται τρεις φάσεις (Εικόνα 8): 1 η φάση: από τη γονιμοποίηση ως την οφθαλμοεμφάνιση 2 η φάση: από την οφθαλμοεμφάνιση ως την εκκόλαψη 3 η φάση: από την εκκόλαψη ως την απορρόφηση του λεκιθικού σάκου. Κατά τη διάρκεια των πρώτων 2-3 ημερών μπορούμε να χειριστούμε τα ωάρια χωρίς πρόβλημα, αλλά στην συνέχεια είναι πολύ ευαίσθητα μέχρι το στάδιο της οφθαλμοεμφάνισης. Στο στάδιο αυτό γίνεται μεταφορά των ωαρίων από τα Zugars, αν η εκκόλαψή τους γίνεται σε αυτά, σε επιμήκεις δεξαμενές. Γενικά στο στάδιο αυτό τα ωάρια μπορούν να μεταφερθούν και αποτελούν εμπορεύσιμο προϊόν. 23

13 Εικ. 8. Στάδια ανάπτυξης σολομοειδών Προς το τέλος της 2 ης φάσης τα ωάρια αλλάζουν χρώμα και τελικά εξέρχεται η λεκιθοφόρος προνύμφη (Εικόνα 9). Εικ. 9. Νεοεκκολαφθείσα προνύμφη ιριδίζουσας πέστροφας Στην 3 η φάση παρατηρείται μεταμόρφωση της προνύμφης σε ολοκληρωμένο οργανισμό, αφού προς το τέλος της φάσης αυτής έχει σχηματισθεί το πεπτικό σύστημα και μπορεί να διατρέφεται κανονικά από τη στιγμή που ο λεκιθικός σάκος απορροφηθεί κατά τα ¾ (Εικόνα 10). 24

14 Εικ. 10. Προνύμφη ιριδίζουσας πέστροφας (7 ημερών) έτοιμη για διατροφή Ο χρόνος εκκόλαψης της ιριδίζουσας πέστροφας υπολογίζεται στις βαθμοημέρες και η απορρόφηση του λεκιθικού σάκου διαρκεί βαθμοημέρες. Σε θερμοκρασία 14 C, η όλη διαδικασία διαρκεί 21 ημέρες. ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ Η εκτροφή σε δεξαμενές άρχισε στην Δανία πριν από 30 χρόνια. Οι μονάδες αυτές λειτουργούσαν με χωμάτινες δεξαμενές και παροχή νερού από κοντινό ποτάμι ή άλλη κατάλληλη πηγή. Οι δεξαμενές ήταν ορθογώνιες διαστάσεων 30m 10m, με κλίση πυθμένα προς την έξοδο, βάθος 1m στην αρχή και 1.7m στο τέλος και παρήγαγαν περίπου 1.5 τόνο ιριδίζουσας πέστροφας. Στη Β. Αμερική χρησιμοποιήθηκε το ευρέως πλέον διαδεδομένο σύστημα πεστροφοκαλλιέργειας με την χρήση δεξαμενών τύπου raceways (μακρόστενες). Οι raceways περιλαμβάνουν μακριά 25

15 συνεχόμενα κανάλια ή σειρές καναλιών χωρισμένων με πλέγματα. Κατασκευάζονται από τσιμέντο, σκάβοντας ή χτίζοντας πάνω στην γη. Οι δεξαμενές είναι στενές 2 4m πλάτος, βάθος περίπου 1m και μήκος >50m (Εικόνα 11). Η ιχθυοφόρτιση εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την εναλλαγή του νερού (π.χ. εναλλαγή του νερού 2.5l/min/m 3, ιχθυοφόρτιση 4 5kg/m 3 ). Εικ. 11. Σύγχρονο ιχθυοτροφείο πέστροφας στον ποταμό Λούρο με δεξαμενές τύπου raceways Στην Αμερική και σε πολλές χώρες της Ευρώπης αναπτύχθηκε η εντατική εκτροφή σε κυκλικές δεξαμενές Οι τυπικές δεξαμενές πέστροφας έχουν διάμετρο 4 10m και βάθος 1.6m, συνήθως είναι βυθισμένες στο έδαφος, υψωμένες περίπου 30cm πάνω από αυτό. Οι αποχετεύσεις συνδέονται με αγωγό εξόδου. Επίσης η εκτροφή σε κλωβούς έχει εξαπλωθεί στα εσωτερικά και στα θαλασσινά νερά, ακολουθώντας την εξέλιξη των θαλασσοκαλλιεργειών (Εικόνα 12). 26

16 Εικ. 12. Ιχθυοκλωβοί εκτροφής ιριδίζουσας πέστροφας στην Νορβηγία Αν και η πέστροφα προτιμά την μονοκαλλιέργεια και τα εντατικά συστήματα εκτροφής σε περιοχές όπου οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές, έχουν χρησιμοποιηθεί συστήματα πολυκαλλιέργειας με το αμερικάνικο γατόψαρο (Ictalurus punctatus) ή με τον κοινό κυπρίνο. ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΩΑΡΙΩΝ, ΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΨΑΡΙΩΝ Η μεταφορά ωαρίων μπορεί να γίνει είτε πριν τη γονιμοποίηση, είτε στο στάδιο της οφθαλμοεμφάνισης. Στην πρώτη περίπτωση (αν και δεν συνηθίζεται) τα ωάρια μεταφέρονται μέσα στο υγρό των γονάδων, χωρίς να έρθουν σε επαφή με το νερό. Στη δεύτερη περίπτωση, μεταφέρονται σε υγρή ατμόσφαιρα, πάλι χωρίς παρουσία νερού. Γενικά, τα γονιμοποιημένα ωάρια μετά από επιμελή συσκευασία μπορούν να μεταφερθούν για αρκετές ώρες. Τα γονιμοποιημένα ωάρια των σολομοειδών μπορούν να μεταφερθούν με πάγο για 1-3 ημέρες, όταν βρίσκονται στο στάδιο της οφθαλμοεμφάνισης. 27

17 Αντίθετα τα γονιμοποιημένα ωάρια των θερμόφιλων ειδών μεταφέρονται δύσκολα και μόνο μέσα σε πλαστικούς σάκους με νερό θερμοκρασίας ο C και επίπεδα οξυγόνου >5mgl -1. Οι προνύμφες μεταφέρονται σε ειδικά δοχεία ή πλαστικούς σάκους, σε πυκνότητες ανάλογα με το είδος π.χ. για τα κυπρινοειδή: προνύμφες σε 5-7 l -1 όγκου νερού και l -1 όγκου που καταλαμβάνει το καθαρό οξυγόνο. Ο γόνος μεταφέρεται σε δοχεία των 1-2m 3, σε πυκνότητα περίπου άτομα 100 l -1 νερού, ανάλογα με το είδος και την θερμοκρασία. Περίπου άτομα γόνου, ηλικίας 30 ημερών μπορούν να μεταφερθούν σε 100 l νερού. Η μεταφορά ζωντανών ψαριών μπορεί να γίνει με διαφορετικούς τρόπους. Ένας από αυτούς είναι σε ειδικά θερμομονωτικά δοχεία, με σύστημα παροχής υγρού οξυγόνου (Εικόνα 13). Εικ. 13. Ισοθερμικές δεξαμενές μεταφοράς γόνου Άλλος ένας τρόπος είναι η μεταφορά σε πλαστικές σακούλες. Το 1/4 του όγκου της σακούλας πληρώνεται με νερό, ενώ το υπόλοιπο με καθαρό οξυγόνο. Η σακούλα δένεται καλά ώστε να μη παρουσιάζει 28

18 απώλειες. Έτσι μπορεί να επιτευχθεί μεταφορά για χρονικό διάστημα περίπου 12 ωρών, ανάλογα φυσικά με το είδος του ψαριού και τη θερμοκρασία. Η όλη διαδικασία της μεταφοράς είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου και η διατήρηση της επιθυμητής θερμοκρασίας. Οι χαμηλές γενικά θερμοκρασίες (μικρότερες από 12 ο C) ευνοούν τη μεταφορά. Άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει αρνητικά την περιεκτικότητα του νερού σε οξυγόνο. Προτιμάται, εάν είναι εφικτό, η μεταφορά κατά τη διάρκεια της νύχτας. Μπορεί βέβαια να χρησιμοποιηθεί πάγος κατά τις θερμές περιόδους του έτους, χωρίς όμως να έρχεται σε άμεση επαφή με τα ψάρια. Πριν τη μεταφορά είναι απαραίτητο να διακοπεί η διατροφή των ψαριών (νηστεία) για ώρες, ώστε να αποφευχθεί η συγκέντρωση οργανικών ουσιών και αμμωνίας σε υψηλά επίπεδα κατά τη μεταφορά. Η υγιεινή κατάσταση των ψαριών θα πρέπει να είναι άριστη. Η όλη διαδικασία απαιτείται να πραγματοποιηθεί με μεγάλη προσοχή, ώστε να αποφεύγεται το στρές. Με τη προσθήκη αντιβιοτικού και αναισθητικού στο νερό, βελτιώνουμε κατά πολύ τις συνθήκες και την αντίσταση του οργανισμού των ψαριών, ενώ ταυτόχρονα μειώνουμε το στρές και την κατανάλωση οξυγόνου. Πολλά προβλήματα όμως μπορεί να προκύψουν και κατά την άφιξη των ψαριών. Για αυτό το λόγο, πρέπει να έχουμε ήδη ελέγξει τις φυσικοχημικές παραμέτρους του νερού υποδοχής και κυρίως τη θερμοκρασία του νέου περιβάλλοντος. Αν προκύψουν μεγάλες διαφορές στη θερμοκρασία, αυτές θα πρέπει να εξισορροπηθούν. Αυτό γίνεται είτε 29

19 τοποθετώντας τις σακούλες με τα ψάρια μέσα στο νερό, είτε προσθέτοντας σταδιακά μικρές ποσότητες νερού μέσα στη σακούλα ή το δοχείο μεταφοράς. 30

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Cyprinidae Γένος : Cyprinus Είδος : Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758) Κοινό όνομα : Κυπρίνος, σαζάνι, γριβάδι,

Διαβάστε περισσότερα

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ &

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ηλεκρονικές σημειώσεις για την Παραγωγή Ιχθύων Γλυκού Νερού Επιμέλεια Περδικάρης Κώστας Ναθαναηλίδης Κοσμάς Γκούβα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Παύλος Μακρίδης, επίκουρος καθηγητής Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Ζώων Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι υδατοκαλλιέργειες; Η καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια;

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Περιγραφή πειράματος Αποστολούδα Ο. 1,Ιωακειμίδου Α. 1, Κάλλου Σ. 1, Βακουφτσής Δ 2, Βαρελτζής Γ. 2, Γαβρίδης Δ. 2 Γεροντίδης Δ. 2, Δρακάκης Ε. 2, Ζαχαριάδης Σ. 2, Θεοδοσιάδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ. Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία.

ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ. Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία. ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία. Στον κλωβό δείγμα όπου υπάρχουν 12.450 λαβράκια προσδιορίσθηκε το μέσο βάρος και ήταν 30 g. Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος Ινστιτούτο Μελισσσοκομίας Χαλκιδικής ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Βιολογία Μέλισσας Μέλισσες: Εμφανίστηκαν στη γη πριν περίπου 80 εκ. χρόνια Κοινή μέλισσα: Apis mellifera

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο By Leonard Lovshin and Lucas Manomaitis Department of Fisheries and Allied Aquacultures Auburn University, Alabama, 36849 USA (adapted to Greek for teaching

Διαβάστε περισσότερα

EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Το υλικό µε την εµπορική ονοµασία EXPANDEX είναι ένα µη εκρηκτικό χηµικό µέσο εξόρυξης σκληρών και συµπαγών υλικών, όπως τα διάφορα πετρώµατα, το σκυρόδεµα κλπ. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής Με σχήματα και εικόνες από το βιβλίο: «ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης Βασίλειο: Animalia Υπερσυνομοταξία/Υπερφύλο: Λοφοτροχόζωα Συνομοταξία/Φύλο: Μαλάκια

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

(www.fao.org/docrep/009/ac478e/ac478e00.htm) (www.fishbase.org). ιεύθυνση Αλιευτικών Εφαρµογών & Ε.Α.Π Φυλλάδιο τοννοειδών

(www.fao.org/docrep/009/ac478e/ac478e00.htm) (www.fishbase.org). ιεύθυνση Αλιευτικών Εφαρµογών & Ε.Α.Π Φυλλάδιο τοννοειδών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ Το παρόν φυλλάδιο είναι µία προσπάθεια της ιεύθυνσης Αλιευτικών Εφαρµογών & Ε.Α.Π της Γενικής ιεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Καλλιέργειες υδρόβιων φυτικών ειδών... 15 1.1. Laminaria japonica... 15 1.1.1 Βιολογικά χαρακτηριστικά... 16 1.1.2 Βιολογία... 16 1.1.3 Μέθοδοι καλλιέργειας... 18

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ.

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Πολλά είδη ψαριών έχουν εισβάλλει στην Μεσόγειο από το κανάλι του Σουέζ αλλά και το Γιβραλτάρ και έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Το «INTRANEMMA» είναι Ευρωπαϊκό πρόγραμμα διά βίου μάθησης LDV - Leonardo Da Vinci - Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική.

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική. 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του DIVERSIFY στο Regional Aquaculture Conference, Ιταλία 2014.

Παρουσίαση του DIVERSIFY στο Regional Aquaculture Conference, Ιταλία 2014. Παρουσίαση του DIVERSIFY στο Regional Aquaculture Conference, Ιταλία 2014. Το διεθνές συνέδριο οργανώθηκε υπό την αιγίδα της Ιταλικής Προεδρίας του Συµβουλίου της ΕΕ, την Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Φωτεινή Γεωργίου Ωκεανογράφος Marine & Environmental Research Lab Επισκόπηση I. Θρεπτική Αξία Κριτήρια Νωπότητας Αλιευμάτων II. Διάκριση Νωπού και

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ/ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ/ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Aqua purest S Y S T E M S ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ/ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι οδηγίες είναι απλές και εύκολες για τη σωστή εγκατάσταση του συστήματός σας σε ελάχιστο χρόνο. Η Aqua Pure σας προσφέρει επίσης τη δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΣΤΑ ΣΥΜΒΟΛΩΝ. Περιγραφή χρήσης. Αρμόστοκος

ΛΙΣΤΑ ΣΥΜΒΟΛΩΝ. Περιγραφή χρήσης. Αρμόστοκος ΛΙΣΤΑ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Σύμβολο Περιγραφή Περιγραφή χρήσης Αρμόστοκος Εσωτερικές επιφάνειες τοίχων και δαπέδων, επίσης κάτω από το επίπεδο του εδάφους, εξωτερικές επιφάνειες τοίχων, επίσης κάτω από το επίπεδο του

Διαβάστε περισσότερα

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες Γαμετογένεση Γαμετογένεση Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) G1 Σπερματογένεση Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο Ολοκλήρωση μείωσης Ι Γονιμοποίηση-ολοκλήρωση η η μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΥΡΙΤΣΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Θεματική ενότητα 2: Εκτροφή προβάτων & αιγών. Αναπαραγωγική λειτουργία στα μικρά μηρυκαστικά-1/3 Τμήμα: Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών Διδάσκοντες: Μπιζέλης Ιωσήφ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Οργάνωση Κτηνοτροφικών Μονάδων

Σχεδιασμός και Οργάνωση Κτηνοτροφικών Μονάδων Σχεδιασμός και Οργάνωση Κτηνοτροφικών Μονάδων Ενότητα 4: Όρνιθες (2/3), 2ΔΩ Τμήμα: Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργ. Μηχανικής Διδάσκοντες: Παναγάκης Παναγιώτης, Μπριασούλης Δημήτηρης Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ Το Μοσχοφίλερο πιθανότατα είναι µια απο τις πιο παλιές Ελληνικές ποικιλίες, καθώς σύµφωνα µε ισχυρισµούς

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο Σχολές Συστηματικής Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο Φυλογενετικό δέντρο Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο 14 12 11 7 Φαινόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΝ (BG-SENTINEL Trap) Παγίδα κουνουπιών με μοναδικό σχεδιασμό και ελαφριά κατασκευή ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Πτυσσόμενη για εύκολη αποθήκευση και μεταφορά καθώς και γρήγορη συναρμολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 20/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μία (1) ιατροτεχνολογική συσκευή κρυοθεραπείας Hemor*Rite

Μία (1) ιατροτεχνολογική συσκευή κρυοθεραπείας Hemor*Rite ΚΡΥΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Οδηγίες χρήσης Αυτό το πακέτο περιέχει Μία (1) ιατροτεχνολογική συσκευή κρυοθεραπείας Hemor*Rite Δύο (2) φιάλες που η κάθε μία περιέχει 35,5 γραμμάρια (1,2 fl. oz. περίπου) φυσικό λιπαντικό

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Παραγωγική διαδικασία νέων υποψήφιων για εκτροφή ειδών

4.3 Παραγωγική διαδικασία νέων υποψήφιων για εκτροφή ειδών 294 Καλλιέργειες φυτικών και εκτροφές υδρόβιων ζωικών οργανισμών 4.3 Παραγωγική διαδικασία νέων υποψήφιων για εκτροφή ειδών Η παραγωγική διαδικασία, ως γνωστόν, περιλαμβάνει την ελεγχόμενη αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ & ΜΥΡΙΑΠΟΔΑ ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΑΡΑΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 Υπόβαθρο Τα φυτά προσαρμόζονται πρώτιστα στη ζωή στο έδαφος, αν και πολλά ζουν στο νερό κατά τη διάρκεια μέρους του κύκλου ζωής τους. Αυτό το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ 2007-08

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ 2007-08 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ 2007-08 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2007-8 Σπέρματα-Φύτρωση 1.Να συμπληρώσετε τα κενά: Όταν ανακατέψουμε ασβέστη και νερό παράγεται... το οποίο με διήθηση μετατρέπεται σε... που χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμιστήρες Οροφής 2013. www.fanaway.gr

Ανεμιστήρες Οροφής 2013. www.fanaway.gr Ανεμιστήρες Οροφής 2013 www.fanaway.gr Αυτός ο κατάλογος, παρουσιάζει την πλήρη γκάμα των Ανεμιστήρων Οροφής που καλύπτουν όλες τις προδιαγραφές για κάθε οικία ή επαγγελματικό χώρο. Προτεινόμενο ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ)

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) Περιγραφή Οι αναλυτές οξυγόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Παρακάτω είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού ενός Συλλέκτη EasySolar

Παρακάτω είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού ενός Συλλέκτη EasySolar Ηλιακός Συλλέκτης EasySolar. ΓΕΝΙΚΑ: Ο συλλέκτης EasySolar ή ηλιακός θερμοσίφωνας είναι μια συσκευή που απορροφά τη θερμική ενέργεια του ήλιου και το μετατρέπει σε αξιοποιήσιμη θερμότητα. Η θερμότητα συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΑΙΜΑ Αιμοληψία Φιαλίδια κενού και ειδικές βελόνες (σύστημα VACUTAINER). Σύριγγες συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΠΡΟΣΘΗΚΗ «3» ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΕΛΑΧΙΣTEΣ ΠΡO lαγραφεσ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠlΣΗΜΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο Α Γ Ρ Ι Ν Ι Ο Υ Πρόκληση για κάθε εκτροφή προβάτων αποτελεί: Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας Πως αντιμετωπίζουμε αυτήν την πρόκληση; Κατάλληλο ζωϊκό

Διαβάστε περισσότερα