ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟ ΗΓΔΑΜΟ ΚΑΗ ΑΠΟΠΔΗΡΔ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ ΣΖΝ ΠΡΟΓΡΟΜΖ ΚΑΗ ΟΞΔΗΑ ΦΑΖ ΑΘΔΝΧΝ ΜΔ ΥΗΕΟΦΡΔΝΗΚΔ ΓΗΑΣΑΡΑΥΔ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟ ΗΓΔΑΜΟ ΚΑΗ ΑΠΟΠΔΗΡΔ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ ΣΖΝ ΠΡΟΓΡΟΜΖ ΚΑΗ ΟΞΔΗΑ ΦΑΖ ΑΘΔΝΧΝ ΜΔ ΥΗΕΟΦΡΔΝΗΚΔ ΓΗΑΣΑΡΑΥΔ"

Transcript

1 ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΤΓΔΗΑ ΣΜΖΜΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΦΤΥΗΑΣΡΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΓΗΔΤΘΤΝΣΖ: ΑΝ. ΚΑΘΖΓΖΣΖ ΦΗΛΗΠΠΟ ΓΟΤΡΕΖ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟ ΗΓΔΑΜΟ ΚΑΗ ΑΠΟΠΔΗΡΔ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ ΣΖΝ ΠΡΟΓΡΟΜΖ ΚΑΗ ΟΞΔΗΑ ΦΑΖ ΑΘΔΝΧΝ ΜΔ ΥΗΕΟΦΡΔΝΗΚΔ ΓΗΑΣΑΡΑΥΔ ΑΝΓΡΗΟΠΟΤΛΟ Α. ΗΧΑΝΝΖ ΦΤΥΗΑΣΡΟ Γιδακηορική Γιαηριβή Πάηρα, 2011

2 ΣΡΗΜΔΛΖ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ ηαπξνύια Μπεξάηε Οκόηηκε Καζεγήηξηα Φπρηαηξηθήο, Παηδνςπρηαηξηθήο θαη Φπραλάιπζεο Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ Δπηβιέπνπζα Καζεγήηξηα Φίιηππνο Γνπξδήο Αλαπιεξσηήο Καζεγεηήο Φπρηαηξηθήο Αγγειηθή Καηξηβάλνπ Λέθηνξαο Παηδνςπρηαηξηθήο ΔΠΣΑΜΔΛΖ ΔΞΔΣΑΣΗΚΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ ηαπξνύια Μπεξάηε Οκόηηκε Καζεγήηξηα Φπρηαηξηθήο, Παηδνςπρηαηξηθήο θαη Φπραλάιπζεο Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ Δπηβιέπνπζα Καζεγήηξηα Β. Γθξέθα-πειηώηε Καζεγήηξηα Παηδηαηξηθήο Παηδηαηξηθήο Δλδνθξηλνινγίαο Παλαγηώηεο Παπαζαλαζόπνπινο Καζεγεηήο Νεπξνινγίαο Φίιιηπνο Γνπξδήο Αλαπιεξσηήο Καζεγεηήο Φπρηαηξηθήο Κσλζηαληίλνο Αζεκαθόπνπινο Δπίθνπξνο Καζεγεηήο Φπρηαηξηθήο Ησάλλεο Διινύι Δπίθνπξνο Καζεγεηήο Νεπξνινγίαο Αγγειηθή Καηξηβάλνπ Λέθηνξαο Παηδνςπρηαηξηθήο

3 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ζειίο Πξόινγνο 1 ΓΔΝΗΚΟ ΜΔΡΟ 3 ΔΗΑΓΧΓΖ 4 ΔΠΗΓΖΜΗΟΛΟΓΗΚΑ ΓΔΓΟΜΔΝΑ 4 ΑΗΣΗΟΠΑΘΟΓΔΝΔΗΑ 5 ΠΑΡΑΓΟΝΣΔ ΚΗΝΓΤΝΟΤ 6 1. Απόπεηξεο απηνθηνλίαο θαη απηνθηνληθόο ηδεαζκόο 9 2. Δλαηζζεζία θαη θίλδπλνο απηνθηνλίαο Καηάζιηςε θαη απειπηζία πκπηώκαηα θαη ππόηππνη Θεηηθά θαη αξλεηηθά ζπκπηώκαηα σο παξάγνληεο θηλδύλνπ Πξνζηαθηηθέο αθνπζηηθέο ςεπδαηζζήζεηο πλλνζεξόηεηα δηαηαξαρήο ρξήζεο νπζηώλ 17 ΝΔΤΡΟΒΗΟΛΟΓΗΚΖ ΒΑΖ ΣΖ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟΣΖΣΑ ΣΖ ΥΗΕΟΦΡΔΝΔΗΑ 19 Ο ΚΗΝΓΤΝΟ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ ΣΖΝ ΠΡΧΗΜΖ ΦΤΥΧΖ 20 ΠΡΟΛΖΦΖ ΚΑΗ ΘΔΡΑΠΔΗΑ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟΣΖΣΑ ΣΖΝ ΥΗΕΟΦΡΔΝΔΗΑ 21 A. Φαξκαθεπηηθή αληηκεηώπηζε ηεο απηνθηνληθόηεηαο ζηελ ζρηδνθξέλεηα 21 B. Με θαξκαθεπηηθέο ζεξαπεπηηθέο πξαθηηθέο αληηκεηώπηζεο ηεο απηνθηνληθόηεηαο ζηε ζρηδνθξέλεηα 23 ΔΗΓΗΚΟ ΜΔΡΟ 25 ΚΟΠΟ 26 ΤΛΗΚΟ ΚΑΗ ΜΔΘΟΓΟ 26

4 ΣΑΣΗΣΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ 33 ΑΠΟΣΔΛΔΜΑΣΑ πκθσλία κεηαμύ ησλ εμεηαζηώλ πρλόηεηα απηνθηνληθνύ ηδεαζκνύ θαη απνπεηξώλ απηνθηνλίαο Πξόδξνκα ζπκπηώκαηα Αλεμάξηεηνη πξνγλσζηηθνί παξάγνληεο Δθηίκεζε απηνθηνληθνύ θηλδύλνπ 41 ΤΕΖΣΖΖ 42 ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ 47 ΠΔΡΗΛΖΦΖ 50 SUMMARY 51 ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ 52

5 ΠΡΟΛΟΓΟ Ζ θαηαλόεζε ηεο αηηηνπαζνγέλεηαο ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζηε ζρηδνθξέλεηα απνηειεί ζηόρν πνιιώλ εξεπλεηώλ. Οη πξώηνη εξεπλεηέο είραλ δώζεη πεξηνξηζκέλεο ππνζέζεηο όζνλ αθνξά ηελ αηηηνινγία ηεο απηνθηνληθόηεηαο. Ο Kraepelin δηαπίζησζε όηη ε απηνθηνλία, ηδηαίηεξα ζηα πξώηα ζηάδηα ηεο δηαηαξαρήο, δελ είλαη αζπλήζηζηε θαη όηη ζπκβαίλεη, κεξηθέο θνξέο ρσξίο αλαγλσξίζηκε αηηία αθόκε θαη ζε αζζελείο πνπ γηα θαηξό ε δηαηαξαρή ήηαλ ζε ύθεζε. Παξά ηηο κεγάιεο πξνζπάζεηεο πνπ έρνπλ δνζεί ζηελ έξεπλα, παξακέλεη αθόκε θαη ζήκεξα άγλσζηε ε αηηηνινγία ηεο απηνθηνλίαο ζηε ζρηδνθξέλεηα θαη ζπρλά γίλεηαη αληηιεπηή σο κηα παξνξκεηηθή πξάμε ρσξίο λα πξνκελύεηαη από θάπνηα πξόδξνκα ζπκπηώκαηα. Δληνύηνηο, κειέηεο έρνπλ αλαδείμεη ηνπο παξάγνληεο θηλδύλνπ ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο, ηνπο αζζελείο πςεινύ θηλδύλνπ θαζώο θαη ηηο πεξηόδνπο πςειόηεξνπ θηλδύλνπ. Γεδνκέλεο ηεο αλάγθεο γηα πεξαηηέξσ δηεξεύλεζε ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζηελ πξόδξνκε πεξίνδν ηεο ζρηδνθξέλεηαο, κηα πεξίνδν πνπ σο γλσζηόλ πξνεγείηαη ηεο εθδήισζεο ηεο αιεζνύο ςύρσζεο, αιιά θαη γηα ηελ εθηίκεζε ηεο πνξείαο ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζην ρξόλν απνθαζίζηεθε ε εθπόλεζε ηεο παξνύζαο δηδαθηνξηθήο δηαηξηβήο. Δπραξηζηώ ζεξκά ηελ θαζεγήηξηά κνπ, θ. ηαπξνύια Μπεξάηε, Οκόηηκε Καζεγήηξηα Φπρηαηξηθήο θαη Παηδνςπρηαηξηθήο θαη Φπραλάιπζεο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ, επόπηξηα ηεο δηαηξηβήο, γηα ηε δπλαηόηεηα πνπ κνπ έδσζε λα εκβαζύλσ ζην ρώξν, γηα ηελ ακέξηζηε ζπκπαξάζηαζή ηεο θαη ηελ πνιύηηκε θαζνδήγεζή ηεο. Δπίζεο επραξηζηώ ηδηαηηέξσο ηνλ θ. Νηθόιαν Μπεξάηε Καζεγεηή Παηδηαηξηθήο γηα ηηο πνιύηηκεο ζπκβνπιέο ηνπ. Δπίζεο ζα ήζεια λα εθθξάζσ ηηο εθ βαζέσλ επραξηζηίεο κνπ πξνο ηα άιια κέιε ηεο ηξηκεινύο Δηζεγεηηθήο Δπηηξνπήο, ηνλ θ. Φίιηππν Γνπξδή, Αλαπιεξσηή Καζεγεηή Φπρηαηξηθήο ηεο Φπρηαηξηθήο Κιηληθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ θαη θ. Αγγειίλα Καηξηβάλνπ, Λέθηνξα Παηδνςπρηαηξηθήο ηεο Φπρηαηξηθήο Κιηληθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ γηα ηε ζπκβνιή ηνπο ζηελ παξνύζα εξγαζία. 1

6 Θεξκέο επραξηζηίεο ζα ήζεια λα εθθξάζσ επίζεο ζηνλ θ. Ησάλλε Διινύι, Δπίθνπξν Καζεγεηή Νεπξνινγίαο, ηεο Νεπξνινγηθήο Κιηληθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ θαη ζηελ θ. Μαξία θώθνπ, Δπηκειήηξηα Φπρηαηξηθήο, ηεο Φπρηαηξηθήο Κιηληθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ γηα ηελ ζπλεξγαζία πνπ είρακε ζηελ πεξάησζε απηήο ηεο δηαηξηβήο. Ησάλλεο Α. Αλδξηόπνπινο 2

7 ΓΔΝΗΚΟ ΜΔΡΟ 3

8 ΔΗΑΓΧΓΖ Ζ ζρηδνθξέλεηα είλαη κηα ρξόληα θαη ζνβαξή ςπρηαηξηθή δηαηαξαρή έρνληαο ζπρλά σο απνηέιεζκα θαηαζηξεπηηθέο επηπηώζεηο ζηνλ πξνζσπηθό, θνηλσληθό, θαη επαγγεικαηηθό ηνκέα. Ζ απηνθηνλία είλαη κηα ηέηνηα ζνβαξή εμέιημε θαζώο θαη ε ζεκαληηθή λνζεξόηεηα πνπ ζρεηίδεηαη κε ηηο απόπεηξεο απηνθηνλίαο. Ζ απηνθηνλία έρεη καθξνρξόληεο ζπλέπεηεο ζηηο νηθνγέλεηεο θαη ζηνπο ζεξάπνληεο ηαηξνύο, θαη ν απηνθηνληθόο ηδεαζκόο θαη νη απόπεηξεο απηνθηνλίαο επηθέξνπλ ζεκαληηθό ζηξεο ζηνπο αλζξώπνπο πνπ παξέρνπλ θξνληίδα ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα. Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα έρνπλ κεησκέλν πξνζδόθηκν επηβίσζεο θαηά ρξόληα ζε ζρέζε κε ην γεληθό πιεζπζκό θαη ε απηνθηνλία απνηειεί ηελ αηηία ησλ πεξηζζόηεξσλ πξόσξσλ ζαλάησλ ζηε ζρηδνθξέλεηα. Ζ κεγάιε ζπρλόηεηα ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο θαη ε ζνβαξόηεηα ησλ επηπηώζεώλ ηεο, ηελ θαζηζηνύλ κηα από ηηο ζνβαξόηεξεο ζπλέπεηεο ηεο ζρηδνθξέλεηαο, θαη κηα από ηηο ζεκαληηθόηεξεο πξνθιήζεηο ζην ρώξν ηεο Φπρηαηξηθήο ηόζν ζε επίπεδν πξόβιεςεο όζν θαη ζεξαπείαο. ΔΠΗΓΖΜΗΟΛΟΓΗΚΑ ΓΔΓΟΜΔΝΑ Οη πεξηζζόηεξεο κειέηεο αλαθέξνπλ πςειά πνζνζηά απηνθηνλίαο ζηελ ζρηδνθξέλεηα. Έρνπλ αλαθεξζεί θαη ρακειά πνζνζηά, όπσο 2% [1, 2] αλ θαη ζπρλόηεξα ππνινγίδεηαη από 5% έσο 13%, κε ην 10% λα είλαη ζπλήζσο ην πεξηζζόηεξν απνδεθηό [3-11]. Οη αζζελείο κε έλαξμε ηεο ζρηδνθξεληθήο δηαηαξαρήο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εθεβείαο δηαηξέρνπλ ηνλ πςειόηεξν θίλδπλν. Έρεη αλαθεξζεί εθδήισζε απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζε 21.5% ησλ αλδξώλ κε έλαξμε ηεο λόζνπ ζηελ εθεβεία [12]. Ο θίλδπλνο απηνθηνλίαο ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα είλαη νθηώ θνξέο κεγαιύηεξνο ζε ζρέζε κε ην γεληθό πιεζπζκό (Πξνηππσκέλν Πειίθν Θλεζηκόηεηαο = 8.45) [13]. Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα παξνπζηάδνπλ απμεκέλε ζλεζηκόηεηα ζε ζρέζε κε ην γεληθό πιεζπζκό ηόζν από θπζηθά αίηηα (π.ρ. αλαπλεπζηηθέο παζήζεηο) όζν θαη από κε θπζηθά αίηηα (αηπρήκαηα, απηνθηνλία, αλζξσπνθηνλία). Οη απηνθηνλίεο αληηπξνζσπεύνπλ ην 12% όισλ ησλ ζαλάησλ ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα θαη πεξίπνπ ην 28% ηεο απμεκέλεο ζλεζηκόηεηαο ζηε ζρηδνθξέλεηα [14]. Ζ ζλεζηκόηεηα ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα είλαη πςειόηεξε θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ πξώηνπ ςπρσηηθνύ επεηζνδίνπ 4

9 θαη θαηά ηε δηάξθεηα ηεο αξρηθήο θάζεο ηεο λόζνπ, ππνδειώλνληαο πςειό πνζνζηό απηνθηνληώλ θαηά ηε δηάξθεηα απηήο ηεο πεξηόδνπ [14]. Μειέηεο πνπ έγηλαλ ζηε Γαλία ππνδεηθλύνπλ όηη ην Πξνηππσκέλν Πειίθν Θλεζηκόηεηαο απμάλεηαη θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ πξώηνπ ςπρσηηθνύ επεηζνδίνπ [15] θαη κεηώλεηαη θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ρξόληαο ζρηδνθξέλεηαο [16]. Τπάξρεη κηα εληππσζηαθή δηαθνξά ζηα πνζνζηά απηνθηνληώλ κεηαμύ ησλ αζζελώλ κε πξώην ςπρσηηθό επεηζόδην θαη εθείλσλ κε ρξόληα ζρηδνθξέλεηα, κε ηνπο πξώηνπο λα έρνπλ ηξεηο θνξέο πςειόηεξα πνζνζηά [17]. Δληνύηνηο, άιια δεδνκέλα ππνζηεξίδνπλ όηη ν θίλδπλνο απηνθηνλίαο κπνξεί λα είλαη απμεκέλνο θαηά ηε δηάξθεηα όιεο ηεο πνξείαο ηεο λόζνπ [18]. Σν πνζνζηό απηνθηνληώλ είλαη πςειόηεξν θαηά ηε δηάξθεηα ηεο πξώηεο εβδνκάδνο ή ηνπ πξώηνπ κήλα κεηά ην εμηηήξην, ππνδειώλνληαο όηη κεγάιν κέξνο απηώλ ζα κπνξνύζε λα είρε πξνβιεθηεί κε θαηάιιειε ππνζηήξημε θαη ζεξαπεία [19, 20]. Παξά ην όηη έρνπλ θαηαβιεζεί ζεκαληηθέο πξνζπάζεηεο γηα ηε κείσζε ησλ ζαλάησλ από απηνθηνλία ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, ηόζν ζε επίπεδν θαξκαθνζεξαπείαο, κε ηελ είζνδν ησλ άηππσλ αληηςπρσηηθώλ θαξκάθσλ, όζν θαη κε ςπρνθνηλσληθέο ζεξαπεπηηθέο κεζόδνπο, εληνύηνηο ν αξηζκόο ησλ απηνθηνληώλ ζε απηή ηελ νκάδα αζζελώλ έρεη παξακείλεη ακεηάβιεηνο αλ θαη ζηε Γαλία έρεη κεησζεί ζε αλαινγία κε ηε κείσζε ησλ απηνθηνληώλ θαη ζην γεληθό πιεζπζκό [21]. Οη απόπεηξεο απηνθηνλίαο, νη νπνίεο ζπρλά θαηαιήγνπλ ζε ζάλαην από απηνθηνλία ζε κεηαγελέζηεξν ρξόλν ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, είλαη αθόκε πην ζπρλέο, εθηηκώκελεο από 18% έσο 40% [10, 22-24]. Ο απηνθηνληθόο ηδεαζκόο είλαη επίζεο αξθεηά ζπρλόο ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα. Πεξίπνπ ην 50% ησλ αζζελώλ αλαθέξεη απηνθηνληθέο ηδέεο θάπνηα ζηηγκή θαηά ηε δηάξθεηα ηεο λόζνπ [10, 22, 25-27]. ΑΗΣΗΟΠΑΘΟΓΔΝΔΗΑ Ζ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ηόζν ζηε ζρηδνθξέλεηα όζν θαη ζε άιινπο πιεζπζκνύο είλαη ην απνηέιεζκα ελόο ζπλδπαζκνύ παξαγόλησλ θαη ζπλδέεη ην πεδίν ηεο ςπρνπαζνινγίαο, ηεο γελεηηθήο, ησλ πξώηκσλ εκπεηξηώλ ηνπ αηόκνπ, ηνπ θνηλσληθνύ ζηξεο, ηεο θπζηθήο αζζέλεηαο, θαη ηεο λεπξνβηνινγίαο. Έρνπλ αλαπηπρζεί δηάθνξα επεμεγεκαηηθά κνληέια κε πεξηζζόηεξν απνδεθηό ην κνληέιν ζηξεο-επαισηόηεηα (stress-diathesis model) [28]. Απηό ην κνληέιν θαηαηάζζεη 5

10 ηνπο παξάγνληεο θηλδύλνπ γηα απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε ηδηνζπγθξαζηαθνύο ή αιιηώο εμαξηώκελνπο από ην γλώξηζκα (trait-dependent), θαη ζε εμαξηώκελνπο από ηελ θαηάζηαζε (state-dependent). Ο ρξόλνο πνπ ε απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ιακβάλεη ρώξα θαζνξίδεηαη πεξηζζόηεξν από παξάγνληεο εμαξηώκελνπο από ηελ θαηάζηαζε, όπσο ε ζνβαξόηεηα ηεο θαηάζιηςεο ζε κηα δεδνκέλε ρξνληθή πεξίνδν, ηνπ άγρνπο, ή ηεο απειπηζίαο. Όκσο, νη λεπξνβηνινγηθέο κεηαβνιέο πνπ ζπζρεηίδνληαη κε ηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά κπνξεί λα είλαη εμαξηώκελεο ηόζν από ηελ θαηάζηαζε όζν θαη από ην γλώξηζκα. Έξεπλεο ησλ ηειεπηαίσλ δεθαπέληε εηώλ εηζεγνύληαη όηη θάπνηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ αζζελώλ πνπ απνπεηξώληαη λα απηνθηνλήζνπλ θαίλεηαη όηη είλαη ζηαζεξά γλσξίζκαηα (trait dependent), ηα νπνία αλ θαη ππόθεηληαη ζε θάπνηα δηαθύκαλζε θάησ από νμύ ζηξεο (state dependent), εληνύηνηο, παξακέλνπλ ηδηάδνληα ραξαθηεξηζηηθά ησλ αζζελώλ κε απόπεηξεο απηνθηνλίαο [29]. Οη ςπρνπαζνινγηθέο δηεξγαζίεο πνπ ελέρνληαη ζηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά κπνξεί λα πεξηιακβάλνπλ ηξέρνπζα θαηαζιηπηηθή ζπκπησκαηνινγία, απειπηζία, ή απμεκέλε παξνξκεηηθόηεηα. Τπάξρνπλ θαη βηνρεκηθέο ζπζρεηίζεηο απηώλ ησλ δηαδηθαζηώλ, γηα παξάδεηγκα ε απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά θαίλεηαη λα ζπζρεηίδεηαη κε ρακειόηεξε ζεξνηνληλεξγηθή ιεηηνπξγία. ΠΑΡΑΓΟΝΣΔ ΚΗΝΓΤΝΟΤ Σν θάζκα ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο θιηκαθώλεηαη ζε ζνβαξόηεηα από ηνλ απηνθηνληθό ηδεαζκό, ζηηο απόπεηξεο απηνθηνλίαο, θαη ελ ηέιεη ζηηο νινθιεξσκέλεο απηνθηνλίεο. Όπσο θαη ζηηο ππόινηπεο ςπρηαηξηθέο δηαηαξαρέο, δελ ππάξρεη θάπνηα αζθαιήο κέζνδνο πξόβιεςεο ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζε θάζε ζπγθεθξηκέλν αζζελή κε ζρηδνθξέλεηα [30, 31]. Δληνύηνηο, νη δηαζέζηκεο έξεπλεο πάλσ ζηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζηε ζρηδνθξέλεηα έρνπλ πξνζθέξεη ηθαλνπνηεηηθά ζηαζεξά απνηειέζκαηα έηζη ώζηε λα επηηξέπεηαη ε αλαγλώξηζε ηνπ αζζελή πςεινύ θηλδύλνπ γηα απηνθηνλία, ησλ πεξηόδσλ πςεινύ θηλδύλνπ, θαζώο θαη άιισλ πιεπξώλ ηεο απηνθηνληθόηεηαο ζηε ζρηδνθξέλεηα. Οη δηαζέζηκνη παξάγνληεο θηλδύλνπ κπνξνύλ λα δηαθξηζνύλ ζε γεληθνύο, θνηλνύο κε απηνύο ησλ αηόκσλ κε απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζην γεληθό πιεζπζκό, θαη ζε εηδηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ γηα ηε ζρηδνθξέλεηα [4, 32]. Κνηλνί παξάγνληεο 6

11 θηλδύλνπ αλάκεζα ζην γεληθό πιεζπζκό θαη ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα είλαη ην άξξελ θύιν [30], ε νηθνγελεηαθή θαηάζηαζε ( κόλνο θαη άγακνο ) [33], ε θαηάζιηςε, ε απειπηζία, ν απηνθηνληθόο ηδεαζκόο, πξνεγνύκελεο απόπεηξεο απηνθηνλίαο [23, 25, 30, 34-36], νηθνγελεηαθό ηζηνξηθό απηνθηνλίαο [37], πησρή ςπρνθνηλσληθή ιεηηνπξγηθόηεηα, θνηλσληθή απνκόλσζε, επηδεηλνύκελε πγεία κεηά από πςειή πξνλνζεξή ιεηηνπξγηθόηεηα [4, 30], πξόζθαηε απώιεηα ή απόξξηςε [38] θαη πεξηνξηζκέλα εμσηεξηθά ππνζηεξηθηηθά κέζα [38, 39]. Παξάγνληεο θηλδύλνπ εηδηθνύο γηα ηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα απνηεινύλ ε ρξνληόηεηα ηεο λόζνπ κε πνιιαπιέο ππνηξνπέο [36, 38, 40], ε πςειή ςπρνπαζνινγία κε ιεηηνπξγηθή έθπησζε κεηά ην εμηηήξην [41, 42], ε επίγλσζε ησλ εθθπιηζηηθώλ επηπηώζεσλ ηεο λόζνπ θαηά ηε δηάξθεηα κε ςπρσηηθήο θάζεο [40, 43], ν θόβνο πεξαηηέξσ λνεηηθήο έθπησζεο [40], θαη ε ππεξβνιηθή εμάξηεζε ή ε απώιεηα εκπηζηνζύλεο ζηε ζεξαπεία [44]. Τπάξρεη ζρεδόλ θαζνιηθή ζπκθσλία όηη ν αζζελήο πνπ είλαη πεξηζζόηεξν ζπρλό λα απηνθηνλήζεη είλαη λένο, ιεπθόο άλδξαο, πνπ δελ έρεη παληξεπηεί πνηέ, κε επηδεηλνύκελε ςπρηθή πγεία θαη κε πςειή πξνλνζεξή ιεηηνπξγηθόηεηα, έρεη ιάβεη πξόζθαηα εμηηήξην από κηα ςπρηαηξηθή θιηληθή θαη κπνξεί λα παξνπζηάδεη κεηαςπρσηηθή θαηάζιηςε, ηζηνξηθό θαηάρξεζεο νπζηώλ θαη απνπεηξώλ απηνθηνλίαο. Ζ απειπηζία, ε θνηλσληθή απνκόλσζε, ε πξόζθαηε απώιεηα ή απόξξηςε, ηα πησρά εμσηεξηθά ππνζηεξηθηηθά κέζα θαη ην ελδννηθνγελεηαθό ζηξεο είλαη επίζεο ζεκαληηθνί παξάγνληεο θηλδύλνπ. Απηνί νη αζζελείο ζπλήζσο θνβνύληαη πεξαηηέξσ λνεηηθή έθπησζε θαη επηδεηθλύνπλ είηε ππεξβνιηθή ζεξαπεπηηθή εμάξηεζε είηε απώιεηα εκπηζηνζύλεο ζηε ζεξαπεία. Ζ ελαηζζεζία γηα ηε λόζν έρεη αλαθεξζεί επίζεο σο έλαο κείδσλ παξάγνληαο θηλδύλνπ γηα απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα [4, 45, 46]. Άιινη εξεπλεηέο πεξηγξάθνπλ ηνλ πςεινύ θηλδύλνπ αζζελή σο έλα λέν άλδξα, ν νπνίνο έρεη θαιή ιεηηνπξγηθόηεηα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εθεβείαο κε πςειέο πξνζδνθίεο, πςειό δείθηε λνεκνζύλεο, κε παξαλνεηδή ή κε απνδηνξγαλσηηθή κνξθή ζρηδνθξέλεηαο, πνπ δηαηεξεί ηελ ηθαλόηεηα αθεξεκέλεο ζθέςεο, θαη γηα ηνλ νπνίν είλαη νδπλεξή ε επίγλσζε ηνπ αληίθηππνπ ηεο εθθπιηζηηθήο λόζνπ ζηηο θηινδνμίεο ηνπ [6, 26]. Ο πίλαθαο 1 παξνπζηάδεη ηνπο παξάγνληεο θηλδύλνπ γηα απηνθηνλία ή απόπεηξεο απηνθηνλίαο ζηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα. Γηα ηνπο πιένλ ζεκαληηθνύο εμ απηώλ αθνινπζεί πεξαηηέξσ αλάιπζε. 7

12 Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα ηείλνπλ ζε ζεκαληηθό πνζνζηό λα επηθνηλσλνύλ άκεζα ηε πξόζεζή ηνπο λα δώζνπλ ηέινο ζηε δσή ηνπο. ε κηα αλαδξνκηθή κειέηε επηηπρεκέλσλ απηνθηνληώλ, ην 52% ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα είρε αλαθέξεη ηελ πξόζεζή ηνπ γηα απηνθηνλία ην νπνίν δελ δηαθέξεη ζεκαληηθά από ηηο απηνθηνλίεο ζε αζζελείο πνπ δελ πάζρνπλ από ζρηδνθξέλεηα όπνπ αλαθέξνληαη παξόκνηα πνζνζηά (55%) [47]. Πίλαθαο 1. Παξάγνληεο θηλδύλνπ γηα απηνθηνλία ή γηα απόπεηξεο απηνθηνλίαο ζηε ζρηδνθξέλεηα. Φύιν Φπιή Οηθνγελεηαθή θαηάζηαζε Ηζηνξηθό απηνθηνληθόηεηαο Ννεκνζύλε Δπαγγεικαηηθό ηζηνξηθό Κνηλσληθή ζηήξημε Υξήζε νπζηώλ Καηαζιηπηηθά ζπκπηώκαηα Δλαηζζεζία Πνξεία λόζνπ Γηάξθεηα λόζνπ Άξξελ Λεπθή Άγακνο Οηθνγελεηαθό ηζηνξηθό απηνθηνλίαο Ηζηνξηθό απνπεηξώλ απηνθηνλίαο ρεηηθά πςειό IQ Άλεξγνο Πξώηκεο επαγγεικαηηθέο δπζθνιίεο Πησρή εξγαζηαθή ιεηηνπξγηθόηεηα Κνηλσληθή απνκόλσζε Πησρή εμσηεξηθή ππνζηήξημε Σσξηλή ή θαη παξειζνύζα θαηάρξεζε, εηδηθά αιθνόι εκαληηθά θαηαζιηπηηθά ζπκπηώκαηα ή δηάζεζε Καηαζιηπηηθό επεηζόδην ζηελ ηειεπηαία λνζειεία Απειπηζία, ερζξόηεηα, θαηάζιηςε, ηδενςπραλαγθαζηηθά ζπκπηώκαηα Μεηαςπρσηηθή θαηάζιηςε Ννζειεία ζηελ νπνία ε θαηάζιηςε ήηαλ κέξνο ηεο δηάγλσζεο Φόβνο πεξαηηέξσ λνεηηθήο έθπησζεο Δλαηζζεζία γηα ηηο επηπηώζεηο ηεο λόζνπ Ρεαιηζηηθή εθηίκεζε ηνπ κέιινληνο πρλέο ππνηξνπέο θαη λνζειείεο Πξόζθαην εμηηήξην Δπηδεηλνύκελε δηαηαξαρή εκαληηθή ςπρνπαζνινγία θαη ιεηηνπξγηθή έθπησζε κεηά ην εμηηήξην Μηθξόηεξε δηάξθεηα ηελ αξρηθή πεξίνδν ηεο δηαηαξαρήο 8

13 1. ΑΠΟΠΔΗΡΔ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ ΚΑΗ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΚΟ ΗΓΔΑΜΟ ε ζρέζε κε ηηο απόπεηξεο αηόκσλ δίρσο ζρηδνθξέλεηα, νη απόπεηξεο απηνθηνλίαο ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα είλαη πεξηζζόηεξν ζνβαξέο θαη ζπλήζσο ρξήδνπλ ηαηξηθήο πξνζνρήο. Ζ πξόζεζε γηα απηνθηνλία είλαη ζπλήζσο ηζρπξή, θαη νη πεξηζζόηεξνη εθ ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα πνπ απνπεηξώληαη λα απηνθηνλήζνπλ έρνπλ θάλεη πνιιαπιέο απόπεηξεο ζην παξειζόλ. Δπηπιένλ, νη ρξεζηκνπνηνύκελεο κέζνδνη γηα απόπεηξα ζεσξνύληαη πεξηζζόηεξν ζαλαηεθόξνη από όηη ησλ αηόκσλ ζην γεληθό πιεζπζκό [45]. Ο βαζκόο πξόζεζεο γηα απηνθηνλία, ελλνώληαο ηε ζνβαξόηεηα ή ηελ έληαζε ηεο επηζπκίαο λα ηεξκαηίζεη θάπνηνο ηε δσή ηνπ [48], έρεη αλαδεηρηεί ζε κείδνλα πξνγλσζηηθό παξάγνληα γηα επηηπρεκέλε απόπεηξα ζηηο πεξηζζόηεξεο [49-52] αλ θαη όρη ζε όιεο ηηο κειέηεο [53]. Μειέηε παξαθνινύζεζεο 12 εηώλ, αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα πνπ είραλ λνζειεπηεί γηα απόπεηξα απηνθηνλίαο, έδεημε όηη ν κόλνο ζηαηηζηηθά ζεκαληηθόο παξάγνληαο θηλδύλνπ ζαλάηνπ από απηνθηνλία ήηαλ ν πςειόο βαζκόο απηνθηνληθήο πξόζεζεο [52 52]. Πξνεγνύκελν ηζηνξηθό απνπεηξώλ απηνθηνλίαο ζπζρεηίδεηαη ζηελά κε ηελ απηνθηνλία [4, 10, 47, 54, 55] θαη ν απηνθηνληθόο ηδεαζκόο παξνπζηάδεη επίζεο πςειό θίλδπλν [40, 54]. Οη πην ζεκαληηθνί παξάγνληεο θηλδύλνπ γηα απόπεηξα απηνθηνλίαο ζηε ζρηδνθξέλεηα είλαη: πξνεγνύκελνο απηνθηνληθόο ηδεαζκόο, ηζηνξηθό πξνκειεηεκέλσλ απνπεηξώλ, πξνεγνύκελν θαηαζιηπηηθό επεηζόδην, θαηάρξεζε ή εμάξηεζε από νπζίεο θαη πςειόο αξηζκόο ςπρηαηξηθώλ λνζειεηώλ [56]. Ηδηαίηεξε πξνζνρή απαηηείηαη ην δηάζηεκα κεηά ην εμηηήξην από κηα ςπρηαηξηθή θιηληθή δηόηη ζπλήζσο νη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα απηή ηε πεξίνδν αηζζάλνληαη ζπρλά απειπηζία θαη απνζάξξπλζε. Ηδηαίηεξε πξνζνρή ρξεηάδεηαη θαηά ηε δηάξθεηα ησλ ηξηώλ πξώησλ κελώλ κεηά ην εμηηήξην. Γηα απηνύο ηνπο αζζελείο, ην εμηηήξην ζπρλά ζεκαίλεη απώιεηα ηνπ λνζνθνκείνπ σο πξνζηαηεπηηθνύ πεξηβάιινληνο θαη ησλ αλζξώπσλ πνπ θαηά θάπνην ηξόπν ήηαλ θεληξηθά άηνκα ζηε δσή ηνπο απηό ην δηάζηεκα. Ο αξηζκόο ησλ ςπρηαηξηθώλ επαλεηζαγσγώλ, πνπ είλαη ζπρλά πςειόηεξνο ζηνπο αζζελείο κε απόπεηξεο απηνθηνλίαο, ίζσο είλαη ελδεηθηηθόο κηαο πεξηζζόηεξν ζνβαξήο θαη ππνηξνπηάδνπζαο δηαηαξαρήο [45]. πγθξηλόκελνη νη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα θαη απόπεηξεο απηνθηνλίαο, κε αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα ρσξίο απόπεηξεο, νη πξώηνη έρνπλ κεγαιύηεξν αξηζκό θαηαζιηπηηθώλ επεηζνδίσλ ζην παξειζόλ, πξσηκόηεξε ειηθία έλαξμεο ηεο 9

14 ςύρσζεο θαη πξώηε λνζειεία ζε λεαξόηεξε ειηθία [24]. ε κηα άιιε πξόζθαηε κειέηε αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα πνπ απηνθηόλεζαλ, ην 93% εμ απηώλ είρε πξνεγνύκελε απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά έλαληη κόιηο ηνπ 23% όζσλ έραζαλ ηε δσή ηνπο από άιιε αηηία ζαλάηνπ [57]. 2. ΔΝΑΗΘΖΗΑ ΚΑΗ ΚΗΝΓΤΝΟ ΑΤΣΟΚΣΟΝΗΑ Ζ όξνο ελαηζζεζία πεξηιακβάλεη ηνπιάρηζηνλ ηξεηο έλλνηεο: ελαηζζεζία γηα ηελ αζζέλεηα, γηα ηελ αλάγθε γηα ζεξαπεία, θαη ελαηζζεζία γηα ηηο ζπλέπεηεο ηεο δηαηαξαρήο [58]. Πνιινί ζεσξεηηθνί θαη θιηληθνί έρνπλ πξνηείλεη κηα ζπζρέηηζε κεηαμύ ηεο ελαηζζεζίαο θαη ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο. Από ηηο πξώηεο κειέηεο ζην ρώξν είρε αλαδεηρζεί ε ζπζρέηηζε ηεο θαηαλόεζεο από ηνλ αζζελή ηεο λνζεξόηεηαο από κηα ςπρσηηθή δηαηαξαρή θαη ηεο αίζζεζεο ηεο παξαίηεζεο θαη απειπηζίαο πνπ ζπρλά ζπλνδεύεη ηελ επίγλσζε ηεο λόζνπ. Οη πεξηζζόηεξεο κειέηεο είραλ δείμεη παξόκνηα απνηειέζκαηα, θαη αλέδεημαλ ηελ ελαηζζεζία γηα ηε ζνβαξόηεηα ηεο ςπρνπαζνινγίαο σο έλαλ από ηνπο ζεκαληηθόηεξνπο πξνγλσζηηθνύο παξάγνληεο ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο γεληθόηεξα αιιά θαη ηεο νινθιεξσκέλεο απηνθηνλίαο εηδηθόηεξα [5, 40, 43, 59]. Αλ θαη απηέο νη κειέηεο είραλ αλαδείμεη όηη ε απμεκέλε ελαηζζεζία γηα ηε λόζν ζπζρεηίδνληαλ κε ηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε απηνύο ηνπο αζζελείο, εληνύηνηο, δελ είρε κειεηεζεί θαηά πόζν ε απμεκέλε ελαηζζεζία είρε άκεζε ζπζρέηηζε κε ηελ απηνθηνλία ή έκκεζε κέζσ ηεο επίδξαζήο ηεο ζηελ απειπηζία. Με ηελ είζνδν ζηελ έξεπλα αμηόπηζησλ κέζσλ εθηίκεζεο ηεο ελαηζζεζίαο [60-62] θαηέζηε εθηθηό λα μεθαζαξηζηνύλ νη όπνηεο ζπζρεηίζεηο. Γύν πξόζθαηεο κειέηεο [63, 64], ιακβάλνληαο ππόςε θαη ηνλ παξάγνληα απειπηζία κειεηώληαο ηελ ελαηζζεζία ζηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ηεο ζρηδνθξέλεηαο, θαηέδεημαλ όηη ε ελαηζζεζία ζπζρεηίδεηαη ζεηηθά κε απμεκέλν θίλδπλν γηα απηνθηνλία όηαλ ε ελαηζζεζία εμεηάδεηαη αλεμάξηεηα, όκσο, παύεη λα είλαη ζηαηηζηηθά ζεκαληηθόο παξάγσλ πξόβιεςεο γηα ηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά όηαλ ιακβάλεηαη ππόςε θαη ε απειπηζία. Σα απνηειέζκαηα ζπγθιίλνπλ ζην όηη ε θαιή ελαηζζεζία απνηειεί παξάγνληα θηλδύλνπ γηα απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε απηό ηνλ πιεζπζκό, αιιά κόλν όηαλ ε ελαηζζεζία νδεγεί ζε απειπηζία. Απηό ην ζπκπέξαζκα έξρεηαη λα ηζρπξνπνηήζεη ηηο ζρέζεηο απειπηζίαο θαη απηνθηνληθόηεηαο [65] θαη ηαπηόρξνλα 10

15 πξνζπαζεί λα ζπκβηβάζεη ηε ζεηηθή πξνγλσζηηθή ζεκαζία πνπ έρεη γηα ηε λόζν ε βειηίσζε ηεο ελαηζζεζίαο [66]. Ζ ζνβαξόηεηα ηεο απειπηζίαο πνπ βηώλεη έλαο αζζελήο κε ζρηδνθξέλεηα ζρεηίδεηαη ελ κέξεη κε ην επίπεδν ηεο πξνλνζεξήο ιεηηνπξγηθόηεηαο θαη κε ηελ έθηαζε ηεο ιεηηνπξγηθήο έθπησζεο ζε ζρέζε κε ηελ πξνλνζεξή παξαγσγηθή ηθαλόηεηα [45]. Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα ζα πξέπεη λα αμηνινγνύληαη ηαθηηθά γηα απειπηζία θαη απηνθηνληθό ηδεαζκό, εηδηθά εάλ ππάξρεη ζαθήο βειηίσζε ζηελ ελαηζζεζία. Δπηπιένλ, αλ θαη ε βειηίσζε ηεο ελαηζζεζίαο ζρεηίδεηαη ζπρλά κε βειηίσζε ζε κηα ζεηξά από θιηληθέο παξακέηξνπο, ζα πξέπεη εληνύηνηο λα εξγαδόκαζηε κε ζύλεζε όηαλ πξνζπαζνύκε λα βειηηώζνπκε ηελ ελαηζζεζία ζε αζζελείο κε άιινπο παξάγνληεο θηλδύλνπ, όπσο ε λεαξή ειηθία θαη ε ζεκαληηθή έθπησζε από ηα πξνλνζεξά επίπεδα ιεηηνπξγηθόηεηαο. 3. ΚΑΣΑΘΛΗΦΖ ΚΑΗ ΑΠΔΛΠΗΗΑ Ζ θαηάζιηςε, σο ςπρηθή δηάζεζε ή σο ζύλδξνκν, είλαη ζπρλή ζηε ζρηδνθξέλεηα, όκσο ζπρλά ππνδηαγηγλώζθεηαη θαη ππνζεξαπεύεηαη. Ζ θαηάζιηςε ζεσξείηαη κείδσλ παξάγνληαο θηλδύλνπ γηα απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε θάζε δηαγλσζηηθή νληόηεηα. Ζ θαηάζιηςε κπνξεί λα ζεσξεζεί σο ππαίηηα ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζε άηνκα πνπ ιόγσ πξνδηάζεζεο είλαη ζε απμεκέλν θίλδπλν [67], θαη απηό έρεη απνδεηρηεί θαη ζε αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα [68]. Ζ κείδσλ θαηάζιηςε είλαη ππεύζπλε γηα απόπεηξεο απηνθηνλίαο, θαη ε θαηαζιηπηηθή δηάζεζε θαη ε απειπηζία ζπζρεηίδνληαη θαη κε ηνλ απηνθηνληθό ηδεαζκό [68, 69]. Πνιινί εξεπλεηέο έρνπλ αλαγλσξίζεη ηελ θαηαζιηπηηθή δηάζεζε θαη ηελ απειπηζία σο κηα ζεκαληηθή ζπληζηώζα ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζηε ζρηδνθξέλεηα [43, 70, 71]. Δληνύηνηο, ε θαηάζιηςε ζπρλά αγλνείηαη, παξαβιέπεηαη, ή ππνζεξαπεύεηαη ζε αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, έρνληαο σο απνηέιεζκα απμεκέλν θίλδπλν απηνθηνλίαο. Έρεη θαλεί όηη ηα αληηθαηαζιηπηηθά θάξκαθα κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζνύλ γηα ηε ζεξαπεία ηεο θαηάζιηςεο ζηελ ζρηδνθξέλεηα δίρσο λα επηδεηλώζνπλ ηα ςπρσηηθά ζπκπηώκαηα [72, 73], αιιά εμαθνινπζνύλ λα ρξεζηκνπνηνύληαη ζε πεξηνξηζκέλν βαζκό ζε απηό ηνλ πιεζπζκό. Δλώ ε θαηάζιηςε κπνξεί λα δηαγλσζηεί ιαλζαζκέλα σο αξλεηηθά ζπκπηώκαηα ή σο αλεπηζύκεηε θαξκαθεπηηθή ελέξγεηα ησλ αληηςπρσηηθώλ [74], σζηόζν έλαο πξνζεθηηθόο θιηληθόο κπνξεί λα ηελ αλαγλσξίζεη κε ζηνρεπκέλεο 11

16 εξσηήζεηο. Μπνξεί όιεο νη απόπεηξεο απηνθηνλίαο ζηε ζρηδνθξέλεηα, νινθιεξσκέλεο ή κε, λα κε ππξνδνηνύληαη από ηελ θαηάζιηςε, εληνύηνηο ε ςπρνινγηθή θαη ςπρνθαξκαθνινγηθή ζεξαπεία ηεο θαηάζιηςεο είλαη πηζαλό λα παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηελ πξόιεςε ηεο απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο ζηε ζρηδνθξέλεηα. Γίλεηαη δηάθξηζε αλάινγα κε ην ρξόλν πνπ κπνξεί λα ζεκεησζεί ε θαηάζιηςε ζηε ζρηδνθξέλεηα, θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ ςπρσηηθνύ επεηζνδίνπ ηαπηόρξνλα κε ηελ ςύρσζε, κε ην πέξαο ηνπ επεηζνδίνπ σο κεηαςπρσηηθή θαηάζιηςε, ή θαηά ηε δηάξθεηα ηεο πξόδξνκεο πεξηόδνπ ησλ ππνηξνπώλ. Γπζηπρώο, ζπρλά δελ γίλεηαη δηάθξηζε ζηε βηβιηνγξαθία αλάκεζα ζε απηέο ηηο ηξεηο κνξθέο θαηάζιηςεο ζηελ πνξεία ηεο ζρηδνθξέλεηαο όηαλ εμεηάδεηαη ε ζρέζε θαηάζιηςεο θαη απηνθηνληθόηεηαο [46]. Δληνύηνηο, ε κεηαςπρσηηθή θαηάζιηςε εηδηθά, έρεη αλαθεξζεί όηη ζρεηίδεηαη κε απμεκέλν θίλδπλν απηνθηνλίαο [26, 75]. Ο πην ηζρπξόο πξνγλσζηηθόο παξάγνληαο, ηόζν γηα νινθιεξσκέλεο απηνθηνλίεο όζν θαη γηα απόπεηξεο απηνθηνληώλ, ζε αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, αιιά θαη ζε αζζελείο κε άιιεο δηαγλώζεηο, είλαη ε θαηάζιηςε, είηε σο δηαγλσζηηθή νληόηεηα είηε σο δηάζεζε όπσο εθηηκάηαη κέζσ θιηληθήο εθηίκεζεο ή κέζσ θιηκάθσλ [76]. Μηα ζπγθεθξηκέλε ζπληζηώζα ηεο θαηάζιηςεο, ε απειπηζία, θαίλεηαη όηη απνηειεί πην ηζρπξό πξνγλσζηηθό παξάγνληα γηα απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά από όηη ην γεληθόηεξν θαηαζιηπηηθό ζύλδξνκν [65]. ε κειέηεο παξαθνινύζεζεο εμσηεξηθώλ αζζελώλ ν βαζκόο απειπηζίαο έδεημε λα ζρεηίδεηαη ζεκαληηθά κε επαθόινπζε απηνθηνλία [77]. ε παξόκνηα απνηειέζκαηα ζρεηηθά κε ην ξόιν ηεο απειπηζίαο θαη ηεο θαηάζιηςεο ζηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ησλ αζζελώλ έρνπλ θαηαιήμεη θαη άιινη εξεπλεηέο [35, 78]. Ο πςειόο βαζκόο απειπηζίαο όπσο εθηηκάηαη κέζσ θιηκάθσλ έρεη ζπζρεηηζηεί όρη κόλν κε απμεκέλν θίλδπλν απηνθηνλίαο αιιά θαη κε ρεηξόηεξε κεζνπξόζεζκε έθβαζε ζε αζζελείο κε πξώην ςπρσηηθό επεηζόδην, ζε αληίζεζε κε ηελ θαηάζιηςε πνπ δελ παξνπζηάδεη αλάινγε ζπζρέηηζε [79]. 12

17 4. ΤΜΠΣΧΜΑΣΑ ΚΑΗ ΤΠΟΣΤΠΟΗ Μεξηθά ζπκπηώκαηα είλαη ελδεηθηηθά απμεκέλνπ απηνθηνληθνύ θηλδύλνπ αλεμαξηήησο δηαγλώζεσο, όπσο είλαη ε θαηάζιηςε, ε νπνία πξναλαθέξζεθε. Ζ θαηάζιηςε ζπρλά ζπλππάξρεη κε αγρώδε ζπκπηώκαηα [80]. Σν άγρνο, απμάλεη ηνλ θίλδπλν απηνθηνληθόηεηαο ζηελ κεηαςπρσηηθή θαηάζιηςε [81], θαη ε ζπλλνζεξόηεηα κε θξίζεηο παληθνύ απμάλεη επίζεο ηνλ θίλδπλν απηνθηνλίαο ζε αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα [82]. Ζ ππνθεηκεληθή δπζθνξία ηεο αθαζεζίαο ζρεηίδεηαη επίζεο κε απμεκέλν θίλδπλν απηνθηνληθόηεηαο [83]. Ζ αθαζεζία, εθηόο από ηελ θηλεηηθή ζπληζηώζα, ζπρλά ζπλνδεύεηαη από ζπκπηώκαηα κε ζπλαηζζεκαηηθά θαη αγρώδε ζηνηρεία. Ο απμεκέλνο θίλδπλνο απηνθηνληθόηεηαο ζε αζζελείο κε αθαζεζία κπνξεί λα ζρεηίδεηαη κε ηε βίσζε εζσηεξηθώλ δπζάξεζησλ αηζζεκάησλ ηα νπνία εθθξάδνληαη ηόζν κε θηλεηηθή αλεζπρία όζν θαη κε αίζζεκα απειπηζίαο θαη απηνθηνληθό ηδεαζκό. Ζ ςπρνθηλεηηθή δηέγεξζε θαη ε αλεζπρία έρνπλ επίζεο ζπζρεηηζηεί κε ηηο επηηπρεκέλεο απόπεηξεο απηνθηνλίαο [84]. Κιηληθέο ελδείμεηο κεγάιεο παξνξκεηηθόηεηαο, ερζξόηεηαο, θαη επηζεηηθόηεηαο ππάξρνπλ ζε θάζε επηηπρεκέλε απηνθηνλία. Απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά βνεζνύλ πεξαηηέξσ ζηε δηάθξηζε ησλ αζζελώλ κε απμεκέλν θίλδπλν απηνθηνληθόηεηαο ζε ζρέζε κε απηνύο πνπ δελ ηα έρνπλ [34]. Ζ ερζξόηεηα θαηά ηελ εηζαγσγή έρεη ζπζρεηηζηεί κε απμεκέλν καθξνπξόζεζκν θίλδπλν απηνθηνλίαο [26]. Δληνύηνηο, ίζσο είλαη ε παξνξκεηηθόηεηα παξά ε επηζεηηθόηεηα πνπ ελέρεηαη ηειηθά ζηελ απηνθηνληθόηεηα. ρεηηθά κε ηελ θαηάζηαζε ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα πξηλ ηελ απηνθηνλία δελ ππάξρεη θνηλή εηθόλα. Έρεη πεξηγξαθεί απόζπξζε από ηηο ζρέζεηο ιόγσ θαηαζιηπηηθήο ζπκπησκαηνινγίαο, όπσο έρεη αλαθεξζεί θαη αύμεζε ηεο παξαλντθήο ζπκπεξηθνξάο ηνπ αζζελνύο πξηλ από κηα επηηπρεκέλε απόπεηξα θαη ηα δύν ζα πξέπεη λα ζεσξνύληαη σο άκεζα ζήκαηα απμεκέλνπ απηνθηνληθνύ θηλδύλνπ [85]. Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα ιίγν πξηλ κηα επηηπρεκέλε απόπεηξα απηνθηνλίαο έρνπλ πεξηγξαθεί σο αθξαία ηεηακέλνη, αλήζπρνη, θαη κε απμεκέλε παξνξκεηηθόηεηα. Ξαθληθά, ηε ζηηγκή πνπ έρνπλ ιάβεη ηελ απόθαζε λα δηαπξάμνπλ απηνθηνλία, κπνξεί λα δείρλνπλ ήξεκνη θαη απαζείο [86]. Καηά άιινλ εξεπλεηή, ε θαηάζηαζε ελόο αζζελή κε ζρηδνθξέλεηα ιίγν πξηλ ηελ απηνθηνλία ραξαθηεξίδεηαη από αηζζήκαηα αλεπάξθεηαο, απειπηζίαο, θαη θόβνπ πλεπκαηηθήο 13

18 θαηαθεξκάηηζεο [40]. Δπίζεο, ηείλνπλ λα αλαπηύζζνπλ κηα πεξηζζόηεξν αξλεηηθή ή αδηάθνξε ζηάζε απέλαληη ζην ηαηξηθό πξνζσπηθό, θαη ζπρλά παύνπλ λα αλαδεηνύλ ππνζηήξημε θαη πξνζνρή [44]. Έρνπλ γίλεη πξνζπάζεηεο θαηεγνξηνπνίεζεο ησλ απηνθηνληθώλ αζζελώλ. Μία ηέηνηα θαηεγνξηνπνίεζε δηαθξίλεη δύν ηύπνπο απηνθηνληώλ ζηε ζρηδνθξέλεηα [87]: (1) ηύπνο Η, ραξαθηεξηδόκελνο από έλαξμε ηεο λόζνπ ζε λεαξή ειηθία, παξνπζηάδνληαο δπζθνιίεο ζηελ ςπρνθνηλσληθή πξνζαξκνγή, θαη (2) ηύπνο ΗΗ, ραξαθηεξηδόκελνο από πην όςηκε ειηθία έλαξμεο θαη πςειή πξνλνζεξή ιεηηνπξγηθόηεηα. Οη αζζελείο ηύπνπ ΗΗ, ιόγσ ηεο ζνβαξόηεηαο ηεο δηαηαξαρήο ηνπο βηώλνπλ κεγάιε ςπρνθνηλσληθή θαη εξγαζηαθή έθπησζε. Οη αζζελείο θαη ησλ δύν ηύπσλ, έρνπλ ελαηζζεζία ηεο θαηαζηάζεσο ηνπο, θαη είλαη ηθαλνί λα θάλνπλ κηα ξεαιηζηηθή θαη θξηηηθή αμηνιόγεζε ηεο πξννπηηθήο ηεο δσήο ηνπο. Οη απηνθηνλίεο απηώλ ησλ αζζελώλ δηαπξάηηνληαη θαηά ηε δηάξθεηα κε ςπρσηηθήο θάζεο ηεο δηαηαξαρήο. Οη αζζελείο ηύπνπ Η αληηιακβάλνληαη ηελ απνηπρία ηνπο ζε ζρέζε κε ηνπο ζπλνκειίθνπο ηνπο, ελώ νη αζζελείο ηύπνπ ΗΗ δελ είλαη πιένλ ηθαλνί λα εθπιεξώζνπλ ηηο πςειέο πξνζδνθίεο ηνπο θαη αηζζάλνληαη αλεπαξθείο ζε ζρέζε κε ηνπο ζηόρνπο πνπ είραλ ζέζεη [40]. Καη ζηνπο δύν ηύπνπο, ε απηνθηνλία θαίλεηαη λα είλαη ην απνηέιεζκα κηαο ξεαιηζηηθήο απνηίκεζεο ηεο θαηάζηαζεο ηεο δσήο ηνπο. Μηα άιιε πξνζπάζεηα θαηεγνξηνπνίεζεο ησλ αζζελώλ κε ζρηδνθξέλεηα θαη απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά δηαθξίλεη, αλάινγα κε ην θίλεηξν γηα ηε δηάπξαμε απόπεηξαο απηνθηνλίαο, δύν ππόηππνπο: αζζελείο νη νπνίνη απνπεηξώληαη λα απηνθηνλήζνπλ θάησ από ηελ επίδξαζε ησλ ςπρσηηθώλ ηνπο ζπκπησκάησλ, θαη αζζελείο νη νπνίνη ζέινπλ λα δώζνπλ ηέινο ζηε δσή ηνπο ιόγσ θαηαζιηπηηθήο ζπκπησκαηνινγίαο. Αμίδεη λα ζεκεησζεί εδώ όηη πςειά επίπεδα απειπηζίαο βηώλνπλ νη αζζελείο θαη ησλ δύν ηύπσλ [88]. Ζ ζρηδνθξέλεηα είλαη κηα δηαηαξαρή ε νπνία παξνπζηάδεη ζεκαληηθή εηεξνγέλεηα, θαη έρνπλ γίλεη ζεκαληηθέο πξνζπάζεηεο δηάθξηζεο δηαθόξσλ ππνηύπσλ. ε ζρέζε κε ηελ απηνθηνληθόηεηα, νη θιαζηθνί ππόηππνη ηεο παξαλνεηδνύο, θαηαηνληθήο, απνδηνξγαλσκέλεο θαη αδηαθνξνπνίεηεο ζρηδνθξέλεηαο, δελ έρνπλ κεγάιε θιηληθή ζεκαζία [2, 89] αλ θαη έρεη αλαθεξζεί όηη νη αζζελείο κε ηνλ παξαλντθό ππόηππν ηεο ζρηδνθξέλεηαο είλαη θαηά νθηώ θνξέο πεξηζζόηεξν πηζαλό λα απηνθηνλήζνπλ ζε ζρέζε κε ηνπο αζζελείο κε ηνλ απνδηνξγαλσκέλν ππόηππν [6, 13, 90, 91]. Οη Andreasen θαη Olsen [92] έρνπλ πξνηείλεη ηε δηάθξηζε ζε ζεηηθή, αξλεηηθή, θαη κεηθηή ζρηδνθξέλεηα. Τπάξρεη 14

19 αζζελήο αξλεηηθή ζπζρέηηζε αλάκεζα ζηε ζεηηθή ζρηδνθξέλεηα θαη ηελ απηνθηνλία [84]. Μία άιιε δηάθξηζε είλαη απηή ηνπ Crow [93], ν νπνίνο δηαθνξνπνίεζε ηε ζρηδνθξέλεηα ζε ηύπν Η θαη ηύπν ΗΗ. Οη αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα ηύπνπ Η ηείλνπλ λα εκθαλίδνπλ θπξίσο ζεηηθά ζπκπηώκαηα, θπζηνινγηθή εγθεθαιηθή δνκή ζηελ αμνληθή ηνκνγξαθία θαη ζρεηηθά θαιή αληαπόθξηζε ζηε ζεξαπεία. Αληίζεηα, νη αζζελείο ηύπνπ ΗΗ, έρνπλ ηελ ηάζε λα εκθαλίδνπλ θπξίσο αξλεηηθά ζπκπηώκαηα, δνκηθέο αλσκαιίεο ηνπ εγθεθάινπ ζηελ αμνληθή ηνκνγξαθία θαη ειιηπή απόθξηζε ζηε ζεξαπεία. Ο ηύπνο ΗΗ είλαη ηζνδύλακνο κε ηελ ππνιιεηκκαηηθή ζρηδνθξέλεηα θαη έρεη ζπζρεηηζηεί ζε αξθεηέο κειέηεο κε κεησκέλν θίλδπλν απηνθηνλίαο θαη απηνθηνληθήο ζπκπεξηθνξάο γεληθόηεξα [6, 26, 94] ΘΔΣΗΚΑ ΚΑΗ ΑΡΝΖΣΗΚΑ ΤΜΠΣΧΜΑΣΑ Χ ΠΑΡΑΓΟΝΣΔ ΚΗΝΓΤΝΟΤ Τπάξρνπλ απνδείμεηο όηη ηα ςπρσηηθά επεηζόδηα ππξνδνηνύλ απόπεηξεο απηνθηνλίαο, θαζώο θαη αλζξσπνθηνλίαο, ζε θάπνηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα [95]. Αξθεηέο ελδηαθέξνπζεο κειέηεο έρνπλ δηεξεπλήζεη ηε ζρέζε κεηαμύ ηνπ πεξηερνκέλνπ ησλ παξαιεξεηηθώλ ηδεώλ θαη ησλ ζνβαξώλ απνπεηξώλ απηνθηνλίαο [96, 97]. Κάπνηεο κειέηεο αλαθέξνπλ όηη νη παξαιεξεηηθέο ηδέεο [85, 98] θαη ε ελεξγόο θάζε ηεο ςύρσζεο [18, 33, 94, 99] ζρεηίδνληαη κε πςειό θίλδπλν απηνθηνλίαο. Αζζελείο κε ηνλ παξαλντθό ππόηππν [6, 36] είλαη επίζεο πεξηζζόηεξν πηζαλό λα απηνθηνλήζνπλ. Ληγόηεξεο κειέηεο έρνπλ αζρνιεζεί κε ηηο ζρέζεηο αξλεηηθώλ ζπκπησκάησλ θαη απηνθηνληθόηεηαο. Οη Kaplan & Harrow [100, 101], δηεξεύλεζαλ ηηο ζρέζεηο κεηαμύ ησλ ζεηηθώλ ζπκπησκάησλ, αξλεηηθώλ ζπκπησκάησλ, γλσζηαθώλ ειιεηκκάησλ, θαη ηεο ιεηηνπξγηθόηεηαο θαηά ην εμηηήξην κε ηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε πξννπηηθή κειέηε δύν εηώλ. Σν δείγκα ησλ 203 αζζελώλ πεξηειάκβαλε 71 αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, 35 κε ζρηδνζπλαηζζεκαηηθή δηαηαξαρή θαη 97 κε κείδνλα θαηαζιηπηηθή δηαηαξαρή ρσξίο ςπρσηηθά ζηνηρεία. Σα απνηειέζκαηα ππνζηεξίδνπλ έλα πνιππαξαγνληηθό κνληέιν γηα ηνλ θίλδπλν απηνθηνληθόηεηαο. Κάπνηνη παξάγνληεο θηλδύλνπ δηαηήξεζαλ ηελ πξνβιεπηηθή ηνπο ηζρύ ζε όιεο ηηο δηαγλσζηηθέο θαηεγνξίεο, ελώ άιινη παξάγνληεο θηλδύλνπ ήηαλ πεξηζζόηεξν εηδηθνί γηα θάπνηα μερσξηζηή δηαγλσζηηθή θαηεγνξία. Ζ πξώηκε έλαξμε ηεο ςύρσζεο ήηαλ παξάγνληαο θηλδύλνπ ηόζν γηα ηε ζρηδνθξέλεηα όζν θαη γηα ηε 15

20 ζρηδνθξεληθόκνξθε δηαηαξαρή αιιά όρη γηα ηελ κείδνλα θαηάζιηςε. Κάπνηα αξλεηηθά ζπκπηώκαηα αύμαλαλ ηνλ θίλδπλν ηεο απηνθηνληθόηεηαο γηα ηε ζρηδνζπλαηζζεκαηηθή δηαηαξαρή κόλν. ηνπο αζζελείο κε ζρηδνθξέλεηα, ε αιιειεπίδξαζε ηεο ςύρσζεο κε ην ρακειό επίπεδν ηεο ιεηηνπξγηθόηεηαο αύμαλε ηνλ θίλδπλν ηεο απηνθηνληθόηεηαο, ελώ ζηε ζρηδνζπλαηζζεκαηηθή δηαηαξαρή ε ρακειή ιεηηνπξγηθόηεηα δελ θάλεθε λα επεξεάδεη ηελ απηνθηνληθόηεηα. Σα απνηειέζκαηα απηήο ηεο κειέηεο απνηέιεζαλ ηελ απαξρή ηεο ιεηηνπξγίαο, ζε δνθηκαζηηθή βάζε, ελόο κνληέινπ πξόβιεςεο ηεο απηνθηνληθόηεηαο αλάινγα κε ηελ ππνθείκελε λόζν [45]. Ζ πξνζέγγηζε ελόο πξνγξάκκαηνο πξόβιεςεο ηεο απηνθηνληθόηεηαο ζηε ζρηδνθξέλεηα ζα πξέπεη επνκέλσο, ζύκθσλα κε απηή ηε κειέηε, λα εζηηάζεη ζηε βειηίσζε ηεο ζπλνιηθήο ιεηηνπξγηθόηεηαο ησλ αζζελώλ, θαη ζηε κείσζε ηεο απνζάξξπλζεο θαη ηεο απειπηζίαο. ηνπο αζζελείο κε ζρηδνζπλαηζζεκαηηθή δηαηαξαρή, ε ζεξαπεία ζα πξέπεη λα εζηηαζηεί επηπξόζζεηα θαη ζηε κείσζε ηεο ςπρσηηθώλ, θαζώο θαη ησλ αξλεηηθώλ ζπκπησκάησλ ΠΡΟΣΑΚΣΗΚΔ ΑΚΟΤΣΗΚΔ ΦΔΤΓΑΗΘΖΔΗ Οη πξνζηαθηηθέο αθνπζηηθέο ςεπδαηζζήζεηο, όηαλ δειαδή νη αζζελείο αθνύλ θσλέο πνπ ηνπο παξαθηλνύλ ή ηνπο παξνηξύλνπλ θαηεγνξεκαηηθά λα πξνβνύλ ζε ζπγθεθξηκέλεο ελέξγεηεο [102], είλαη πεξηζζόηεξν ζπρλέο ζηε ζρηδνθξέλεηα από όζν ζπρλά αλαγλσξίδεηαη, εκθαληδόκελεο ζε απηόλ ηνλ πιεζπζκό κε κηα ζπρλόηεηα από 18-50% [103, 104]. πρλά, απηέο νη πξνζηαθηηθέο αθνπζηηθέο ςεπδαηζζήζεηο είλαη απηνθηνληθήο θύζεσο, παξαθηλώληαο απηνύο ηνπο αζζελείο λα δώζνπλ ηέινο ζηε δσή ηνπο, ζέηνληαο απηνύο πνπ έρνπλ πξνδηάζεζε ζηελ απηνθηνληθή ζπκπεξηθνξά ζε απμεκέλν θίλδπλν. Δληνύηνηο, νη δηαζέζηκεο κειέηεο ζην ρώξν είλαη ιίγεο, θαη ηα απνηειέζκαηα αληηθξνπόκελα ζρεηηθά κε ην εάλ ηειηθά απνηεινύλ ηζρπξό παξάγνληα θηλδύλνπ γηα απηνθηνλίεο ή γηα βίαηεο ζπκπεξηθνξέο πξνο ηξίηνπο. ε ηξεηο κειέηεο, νη αθνπζηηθέο πξνζηαθηηθέο ςεπδαηζζήζεηο δελ θαηάθεξαλ λα δηαθνξνπνηήζνπλ ηνπο αζζελείο κε απηνθηνληθόηεηα ζε ζρέζε κε ηνπο αζζελείο ρσξίο απηνθηνληθόηεηα [ ]. Από ηελ άιιε, νη Rogers θαη ζπλ. [105] ζπλέθξηλαλ 56 αζζελείο ηνπ πνηληθνύ ζπζηήκαηνο κε ηζηνξηθό πξνζηαθηηθώλ αθνπζηηθώλ ςεπδαηζζήζεσλ απηνθαηαζηξνθηθνύ πεξηερνκέλνπ, κε 56 αζζελείο ηνπ πνηληθνύ επίζεο ζπζηήκαηνο δίρσο παξόκνηεο ςεπδαηζζήζεηο. Ζ παξνπζία πξνζηαθηηθώλ αθνπζηηθώλ ςεπδαηζζήζεσλ αύμαλε ηνλ θίλδπλν γηα απηνβιαπηηθή 16

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ

ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ Ζ ΚΑΚΖ ΘΡΔΦΖ Δπεξεάδεη: ηε κπτθή ηζρύ ησλ ζθειεηηθώλ κπώλ κε απνηέιεζκα ηε κεησκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ

ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ 2 ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ (Sleeve Gastrectomy) Εςάγγελορ Νάνορ Η Λαπαξνζθνπηθή Δπηκήθεο Γαζηξεθηνκή είλαη κηα λέα ρεηξνπξγηθή κέζνδνο αδπλαηίζκαηνο πνπ κπνξεί λα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΣΑ / Φεβξνπάξηνο Ινύληνο 2015 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 30/4/2015: Κατάθλιψη στη 3 η ηλικία. (Γνύια Αγγειηθή, Ρήγα Αηθαηεξίλε, Μαθξή νθία, Καξαιή Μαξία). ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Βαζίιεο Μνύγηνο Καζεγεηήο βηνρεκείαο ηεο άζθεζεο ΤΔΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Η άζθεζε κεηώλεη ηνπο

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων

Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων Νίκορ Ππωτονοτάπιορ, MD, FESC, Νάξορ Η γελεηηθή ησλ θαξδηαγγεηαθώλ παζήζεσλ έρεη εμειηρζεί νπζηαζηηθά θαηά ηα ηειεπηαία είθνζη ρξόληα. Σε απηό ην ρξνληθό δηάζηεκα εμειίρζεθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ.

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ. Λ. Γαηζέιεο Θ. Εάρνπ Α. Ινπθόπνπινο Δ. Θνπινύιαο Θ.Ξ. Καθαξίηζεο Κ. Κπνύικπνπ Γ. Ληάηνο Γ.Λ. Ληαιέθνο Γ. Ξαπαδάκνπ Α. Ξνιύδνο Δ.Η. Οεγνπνύινπ Α. Παξακνύξηζε Κ. Πγάληδνο Α. Πηέθνο 18.30 ΣΑΗΟΔΡΗΠΚΝΠ-ΞΟΝΠΦΩΛΖΠΔΗΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

9 η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 24-25 Σεπτεμβρίου 2011

9 η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 24-25 Σεπτεμβρίου 2011 9 η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 24-25 Σεπτεμβρίου 2011 Κσλζηαληίλνο Β. Βαζηιεηάδεο Δπηκειεηήο Γαζηξεληεξνινγηθήο Κιηληθήο Ναπηηθό Ννζνθνκείν Αζελώλ - πνηα ε βαζηθή αξρή ησλ κεζόδσλ; - πνηεο νη αληίζηνηρεο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ

RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ Αλαζηαζία Γακέινπ Καξδηνιόγνο Παλεπηζηεκηαθό Ννζνθνκείν Πάηξαο Conflicts of interest: no conflict Patras University Hospital Ιζηνξηθό αζζελνύο, 71 εηώλ, 95 kg Σαθραξώδεο δηαβήηεο/

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money)

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money) Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Te Value of Moey) Εηζαγωγή Η έλλνηα όηη ην ρξήκα έρεη ρξνληθή αμία είλαη κία από ηηο θεθαιαηώδεηο έλλνηεο ζηελ αλάιπζε θάζε πξντόληνο ηεο Κεθαιαηαγνξάο. Σν ρξήκα έρεη ρξνληθή

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ Αγαπεηέ αξρεγέ, Τν λέν ζύζηεκα ησλ playoff πνπ πηινηηθά ζα εθαξκνζηεί ζηε θεηηλή πεξίνδν 2013 14 απνηειεί κηα βειηίσζε ηνπ πθηζηάκελνπ ζπζηήκαηνο πνπ κε επηηπρία εθαξκόζηεθε ζηηο πξώηεο έμη δηνξγαλώζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Τεύρνο 9 ν - Άξζξν 2 β

Τεύρνο 9 ν - Άξζξν 2 β Τεύρνο 9 ν - Άξζξν 2 β ΔΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΜΔΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ΦΑΙΝΔΤΑΙ ΠΟΛΛΑ ΥΠΟΣΦΟΜΔΝΟ ΣΔ ΓΟΚΙΜΑΣΙΑ Φρηζιμοποιούμενο με ανοζο-ενιζτσηικό θάρμακο, ηο εμβόλιο παραηείνει ηην επιβίωζη καηά ζτεδόν 7 μήνες, ανακαλύπηει

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα.

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα. Καηαζηάζεηο ηεο ύιεο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΗΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΟΗ ΦΤΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 1: ΔΗΑΓΧΓΖ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώξγηνο Π. Καξακαλώιεο Ννζνθνκείν Αηηηθόλ 9 ε Εθπαηδεπηηθή δηεκεξίδα ΕΠΕΓΕ, Αζήλα 24-25 Σεπηεκβξίνπ 2011 πνηεο νη βαζηθέο αξρέο ηεο κεζόδνπ; θαηαγξαθή ελδναπιηθώλ πηέζεσλ ζηαηηθέο πηέζεηο αξρέο ηεο κεζόδνπ

Διαβάστε περισσότερα

Γηαγλσζηηθή θαη Θεξαπεπηηθή Πξνζέγγηζε ηνπ «Μεγάθνινπ»

Γηαγλσζηηθή θαη Θεξαπεπηηθή Πξνζέγγηζε ηνπ «Μεγάθνινπ» Γηαγλσζηηθή θαη Θεξαπεπηηθή Πξνζέγγηζε ηνπ «Μεγάθνινπ» Κσλζηαληίλνο Μηκίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο Δπίθνπξνο Καζεγεηήο Παζνινγίαο Γεκνθξίηεην Παλεπηζηήκην Θξάθεο Οξηζκόο Ο όξνο κεγάθνιν αλαθέξεηαη ζηε δηάκεηξν

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο 1 ΑΦΑΛΗΕΟΜΔΝΟΗ α. ΔΛΛΖΝΗΚΔ & ΞΔΝΔ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΗ ΜΔ ΔΓΡΑ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ θαζώο θαη β.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΖΜΑ ΝΟΖΛΔΤΣΗΚΖ. Δπηβιέπσλ Καζεγεηήο: Γξ. Μαξία Καξαληθόια

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΖΜΑ ΝΟΖΛΔΤΣΗΚΖ. Δπηβιέπσλ Καζεγεηήο: Γξ. Μαξία Καξαληθόια ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΖΜΑ ΝΟΖΛΔΤΣΗΚΖ Δπηβιέπσλ Καζεγεηήο: Γξ. Μαξία Καξαληθόια Δμαξηεζηνγόλεο νπζίεο: Ζ θάλλαβε ππξνδνηεί ηελ εκθάληζε ζρηδνθξέλεηαο; Νηθνιέηηα Γεσξγίνπ Α.Φ.Σ: 2007407608 Α.Π.Σ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙΚΟΝΟΜΙΚΓ ΑΝΙΟΣΗΣΓ ΚΑΙ ΑΙΜΑΣΟΛΟΓΙΚΓ ΚΑΚΟΗΘΓΙΓ ΣΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΔΓΔΟΜΓΝΑ ΑΠΟ ΣΗΝ NARECHEM ΣΗΝ ΓΛΛΑΔΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙΚΟΝΟΜΙΚΓ ΑΝΙΟΣΗΣΓ ΚΑΙ ΑΙΜΑΣΟΛΟΓΙΚΓ ΚΑΚΟΗΘΓΙΓ ΣΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΔΓΔΟΜΓΝΑ ΑΠΟ ΣΗΝ NARECHEM ΣΗΝ ΓΛΛΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙΚΟΝΟΜΙΚΓ ΑΝΙΟΣΗΣΓ ΚΑΙ ΑΙΜΑΣΟΛΟΓΙΚΓ ΚΑΚΟΗΘΓΙΓ ΣΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΔΓΔΟΜΓΝΑ ΑΠΟ ΣΗΝ NARECHEM ΣΗΝ Β. ίδη 1, Γ. Πεηρίδοσ 1. Παιδογκολογικό Σμήμα Ιπποκράηειο Νοζοκομείο Θεζζαλομίκης ΔΓΔΟΜΓΝΑ ΑΠO ΣΗΝ NARECHEM

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθεζε, Σθιήρσλζε Καηα Πιάθας & Ποηόηεηα Ζωής

Αζθεζε, Σθιήρσλζε Καηα Πιάθας & Ποηόηεηα Ζωής Αζθεζε, Σθιήρσλζε Καηα Πιάθας & Ποηόηεηα Ζωής Long-term exercise improves functional impairment but not quality of life in multiple sclerosis Η άζθεζε καθράς δηάρθεηας ζε άηοκα κε ζθιήρσλζε θαηα πιάθας

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο. ύξνο 15-10-2009

Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο. ύξνο 15-10-2009 Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο ύξνο 15-10-2009 Ση είλαη ε γξίπε? Ομεία αλαπλεπζηηθή λόζνο πνπ πξνθαιείηαη από ηνπ ηνύο ηεο γξίπεο (θπξίσο Α ή Β) Δκθαλίδεηαη ππό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΑΠΟΜΟΝΩΖ: ΔΝΑ ΑΚΟΜΑ ΠΑΡΑΓΟΝΣΑ ΚΗΝΓΤΝΟΤ ΓΗΑ ΔΜΜΦΡΑΓΜΑ ΜΤΟΚΑΡΓΗΟΤ

ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΑΠΟΜΟΝΩΖ: ΔΝΑ ΑΚΟΜΑ ΠΑΡΑΓΟΝΣΑ ΚΗΝΓΤΝΟΤ ΓΗΑ ΔΜΜΦΡΑΓΜΑ ΜΤΟΚΑΡΓΗΟΤ Γ.Ν ΠΑΠΑΓΔΩΡΓΗΟΤ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΑΠΟΜΟΝΩΖ: ΔΝΑ ΑΚΟΜΑ ΠΑΡΑΓΟΝΣΑ ΚΗΝΓΤΝΟΤ ΓΗΑ ΔΜΜΦΡΑΓΜΑ ΜΤΟΚΑΡΓΗΟΤ ΜΑΡΚΟΤ ΕΑΦΔΗΡΩ: ΠΡΟΗΣΑΜΔΝΖ ΚΑΡΓΗΟΛΟΓΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΘΔΟΓΩΡΗΓΟΤ ΣΤΛΗΑΝΖ: Σ.Δ. ΝΟΖΛΔΤΣΡΗΑ ΚΑΡΓΗΟΛΟΓΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΦΔΒΡΟΤΑΡΗΟ

Διαβάστε περισσότερα