ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ"

Transcript

1 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2016 Αρναούτογλου Ε, Τρικούπη Α, Κλήμη Π, Βογιατζάκη Θ, Μελεμενή Α

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 1 2. Γενικές αρχές 2 3. Περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακούς 3 παράγοντες Περίληψη Εισαγωγή Εκτίμηση αιμορραγικού κινδύνου Εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου Διαχείριση ασθενών Ασθενείς υπό μονή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή Ασθενείς υπό διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή Περιεγχειρητική αιμορραγία σε ασθενείς υπό αντιαιμοπεταλιακή αγωγή 9 4. Περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών που λαμβάνουν αντιπηκτικούς παράγοντες 10 Περίληψη Εισαγωγή Εκτίμηση αιμορραγικού κινδύνου Εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου Διαχείριση ασθενών Ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή με ηπαρίνες 17 i) Μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (κλασική ηπαρίνη, UFH) 17 ii) Μικρού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνες (LMWΗ) 17 iii) Fontaparinaux Ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή με Ανταγωνιστές της Βιταμίνης Κ 18 (VKAs, βαρφαρίνη και ασενοκουμαρόλη) Ασθενείς υπό αγωγή με τα άμεσης δράσης από του στόματος 22 αντιπηκτικά-direct Oral Anticoagulants (DOACs) Επείγουσα χειρουργική επέμβαση σε ασθενή υπό αντιπηκτική αγωγή Βιβλιογραφία 30

3 1. Πρόλογος Η ομάδα εργασίας συνέταξε τις οδηγίες βασιζόμενη σε εκείνες που έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα στη διεθνή βιβλιογραφία και λαμβάνοντας υπόψη ότι: Η περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή αποτελεί ένα περίπλοκο πρόβλημα, καθώς υπάρχει έλλειψη υψηλής ποιότητας δεδομένων στη βιβλιογραφία και οι οδηγίες που έχουν δημοσιευθεί βασίζονται κυρίως σε γνώμες ειδικών (experts opinions), σε μετα-αναλύσεις και σε μελέτες που εκπονήθηκαν, ως επί το πλείστον, σε μη χειρουργικούς πληθυσμούς. Με βάση τα παραπάνω, για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή κρίνεται αναγκαία η συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων ιατρών (αναισθησιολόγων, χειρουργών, καθώς και των ιατρών που συνταγογράφησαν τα αντιθρομβωτικά). Η ιατρική ομάδα, μετά τη συνεκτίμηση του αιμορραγικού και του θρομβωτικού κινδύνου του ασθενούς, αλλά και της συγκεκριμένης επεμβατικής πράξης, θα αντιμετωπίσει τον ασθενή εξατομικευμένα, αποφασίζοντας πότε θα γίνει η διακοπή του φαρμάκου, πότε η έναρξή του και εάν είναι αναγκαία η θεραπεία γεφύρωσης κατά το χρονικό διάστημα της διακοπής. Στη συνέχεια, θα ενημερώσει τον ασθενή και θα ζητήσει την έγγραφη συγκατάθεσή του. Η παράθεση διαφόρων πινάκων και πρωτοκόλλων, που έχουν δημοσιευθεί στη διεθνή βιβλιογραφία, έγινε με την πεποίθηση ότι θα διευκολύνει τη διαχείριση αυτών των ασθενών. Η ομάδα εργασίας, με βάση τα προηγούμενα, κρίνει ότι είναι αναγκαία η τακτική παρακολούθηση της βιβλιογραφίας και ως εκ τούτου η τακτική ενημέρωση των παρακάτω οδηγιών. Επιπλέον, αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει την κ. Μαρία Νταλούκα, ειδικευόμενη Αναισθησιολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων για την πολύτιμη συμμετοχή της στην επιμέλεια του κειμένου των κατευθυντήριων οδηγιών. Τέλος, σκόπιμα δεν γίνεται αναφορά στη διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή που θα υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση με περιοχική αναισθησία, καθώς υπάρχουν ήδη δημοσιευμένες οδηγίες στην ιστοσελίδα της Εταιρείας από άλλη ομάδα εργασίας. 1

4 2. Γενικές αρχές Ένας ιατρός για να αποφασίσει πώς θα γίνει η περιεγχειρητική διαχείριση ενός ασθενούς υπό αντιθρομβωτική αγωγή πρέπει να απαντήσει στα παρακάτω ερωτήματα: 1. Ποιός είναι ο αιμορραγικός κίνδυνος του ασθενούς και ποιος της συγκεκριμένης επέμβασης; 2. Ποιός είναι ο θρομβωτικός κίνδυνος που έχει ο ασθενής και ποιος η συγκεκριμένη επέμβαση; Γενικότερα ισχύει, ότι ασθενής που θα υποβληθεί σε επέμβαση μικρού αιμορραγικού κινδύνου μπορεί με ασφάλεια να συνεχίσει την αντιθρομβωτική αγωγή, ειδικά αν είναι υψηλού κινδύνου για θρομβωτικό επεισόδιο. Αντίθετα, ασθενής που θα υποβληθεί σε επέμβαση υψηλού αιμορραγικού κινδύνου μπορεί με ασφάλεια να διακόψει προσωρινά την αγωγή όταν είναι χαμηλού κινδύνου για θρόμβωση. Η απόφαση όμως για θεραπεία γεφύρωσης σε ασθενή που θα υποβληθεί σε αιμορραγική επέμβαση και έχει μέτριο ή υψηλό θρομβοεμβολικό κίνδυνο πρέπει να είναι εξατομικευμένη, να έχει ληφθεί μετά από συνάντηση των ειδικών και πάντα μετά από ενημέρωση του ίδιου του ασθενούς για τους κινδύνους. Επιπλέον, η διαχείριση διαφέρει για τον ίδιο ασθενή αναλόγως αν θα υποβληθεί σε προγραμματισμένη ή επείγουσα χειρουργική επέμβαση. 3. Πώς θα γίνει η θεραπεία γεφύρωσης σε ασθενή με υψηλό αιμορραγικό και θρομβωτικό κίνδυνο; 4. Πότε θα γίνει διακοπή των φαρμάκων πριν την επέμβαση; 5. Πότε θα γίνει η έναρξη των φαρμάκων μετά την επέμβαση; 2

5 3. Περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακούς παράγοντες Περίληψη Σε ασθενείς υπό θεραπεία με ασπιρίνη ή με αναστολείς της PY12, το φάρμακο διακόπτεται εάν ο αιμορραγικός κίνδυνος της επέμβασης είναι μεγαλύτερος από το θρομβωτικό. Η ασπιρίνη και η πρασουγρέλη διακόπτονται για τουλάχιστον 7 ημέρες, ενώ η κλοπιδογρέλη και η τικαγρελόρη για τουλάχιστον 5 ημέρες. Σε ασθενείς με διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, η χειρουργική επέμβαση πρέπει να αναβάλλεται για 4-6 εβδομάδες μετά από την εισαγωγή ενός BMS (bare metal stent) και 3-12 μήνες μετά από ένα DES (drug eluting stent). Μετά τα διαστήματα αυτά οι ασθενείς θα πρέπει να χειρουργούνται υπό ασπιρίνη. Αν η χειρουργική επέμβαση δεν μπορεί να περιμένει τα ανωτέρω χρονικά διαστήματα, τότε θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με τη διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Στην περίπτωση επέμβασης μεγάλου αιμορραγικού κινδύνου κατά τα ανωτέρω χρονικά διαστήματα, διακόπτεται η κλοπιδογρέλη 5 ημέρες πριν και χορηγείται θεραπεία γεφύρωσης με αναστολείς της GPIIb/IIIa (GPI: tirofiban, eptifibatide). Η διακοπή της ασπιρίνης πρέπει να αποφεύγεται. Η χορήγηση Μικρού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνης (LMWH) δεν αντικαθιστά τα αντιαιμοπεταλιακά. Μετά τη χειρουργική επέμβαση η χορήγηση της κλοπιδογρέλης ξεκινά όσο το δυνατόν συντομότερα. Η διαχείριση των ασθενών αυτών απαιτεί την ύπαρξη λειτουργούντος αιμοδυναμικού εργαστηρίου στο νοσοκομείο, τη συνεργασία αναισθησιολόγου, χειρουργού και καρδιολόγου, την από κοινού ενημέρωση του ασθενούς και την έγγραφη συγκατάθεσή του. 3.1 Εισαγωγή Για την ορθή περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπό αντιαιμοπεταλιακή αγωγή επιβάλλεται η συνεργασία αναισθησιολόγου, χειρουργού και του ιατρού που συνταγογράφησε το αντιαιμοπεταλιακό (καρδιολόγου, αγγειοχειρουργού ή άλλης ειδικότητας). Η ιατρική ομάδα μετά τη συνεκτίμηση του αιμορραγικού και του θρομβωτικού κινδύνου τόσο του ασθενούς όσο και της συγκεκριμένης επεμβατικής πράξης, αντιμετωπίζοντας τον ασθενή εξατομικευμένα, θα αποφασίσει πότε θα γίνει η διακοπή του φαρμάκου, πότε η έναρξή του και εάν είναι αναγκαία η θεραπεία γεφύρωσης κατά το χρονικό διάστημα της διακοπής. Στη συνέχεια, θα ενημερώσει τον ασθενή και θα ζητήσει την έγγραφη συγκατάθεσή του. 3

6 Στον πίνακα που ακολουθεί αναφέρονται οι κυριότεροι αντιαιμοπεταλιακοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πρακτική και ορισμένα χαρακτηριστικά τους. Πίνακας 1: Χαρακτηριστικά των κυριότερων αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων Μηχανισμός δράσης Χρόνος μέγιστης δράσης Χρόνος ημίσειας ζωής Σημειώσεις Ασπιρίνη Μη αναστρέψιμη αναστολή των COX-1 &COX λεπτά λεπτά Το αντιαιμοπεταλιακό αποτέλεσμα εμφανίζεται σε 1 ώρα και μένει για τουλάχιστον 4 ώρες μετά τη διακοπή της χορήγησης Κλοπιδογρέλη Μη αναστρέψιμη αναστολή των P2Y 12ADP υποδοχέων 1 ώρα για το κυκλοφορούν φάρμακο, 3-7 ημέρες για το μέγιστο αντιαιμοπεταλιακό αποτέλεσμα 8 ώρες για το κυκλοφορούν φάρμακο Η δόση φόρτισης οδηγεί σε ταχύτερη αναστολή της αντιιμοπεταλιακής λειτουργίας: Η αντιαιμοπεταλιακή δράση διαρκεί για 10 ημέρες Τικλοπιδίνη Μη αναστρέψιμη αναστολή των P2Y 12ADP υποδοχέων 1-3 ώρες ώρες (μετά από μία δόση) Η αντιαιμοπεταλιακή δράση διαρκεί για 5-7 ημέρες (συνολική διάρκεια ζωής αιμοπεταλίων) Πρασουγρέλη Μη αναστρέψιμη αναστολή των P2Y 12ADP υποδοχέων 30 λεπτά 7 ώρες Η αντιαιμοπεταλιακή δράση διαρκεί για 5-7 ημέρες (συνολική διάρκεια ζωής αιμοπεταλίων) Τικαγκρελόρη Aναστρέψιμη αναστολή των P2Y 12ADP υποδοχέων 1,5 ώρες 7 ώρες Η υπολειπομένη αντιαιμοπεταλιακή δράση μειώνεται στο 30% περίπου 2,5 ημέρες μετά Κανγκρελόρη Aναστρέψιμη αναστολή των P2Y 12ADP υποδοχέων Δευτερόλεπτα με την ενδοφλέβια χορήγηση 2-5 λεπτά Η φυσιολογική λειτουργία των αιμοπεταλιών επιστρέφει 6- λεπτά μετά τη διακοπή της έγχυσης 4

7 3.1.1 Εκτίμηση αιμορραγικού κινδύνου Ο αιμορραγικός κίνδυνος εξαρτάται από το είδος της χειρουργικής επέμβασης (πίνακας 2) αλλά και από τον ίδιο τον ασθενή ( π.χ. συνυπάρχουσες νόσοι του αιμοποιητικού συστήματος, νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια, ταυτόχρονη λήψη και άλλων αντιθρομβωτικών παραγόντων κ. ά.). Παρά το γεγονός ότι η κατηγοριοποίηση των επεμβατικών πράξεων αναλόγως του αιμορραγικού κινδύνου τους παραμένει αμφιλεγόμενη και έχει χαμηλό επίπεδο τεκμηρίωσης, ο παρακάτω πίνακας, ο οποίος βασίζεται στις Κατευθυντήριες Οδηγίες της Καναδικής Καρδιαγγειακής Εταιρείας του 2011 για τη διαχείριση ασθενών υπό Αντιαιμοπεταλιακή Αγωγή, αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμος. 1 Πίνακας 2: Σχετικός κίνδυνος αιμορραγίας των πιο συχνών χειρουργικών και μη επεμβάσεων (2011 Canadian Cardiovascular Society Antiplatelet Guidelines) 1 Πολύ υψηλού κινδύνου Νευροχειρουργική (ενδοκράνια ή επέμβαση σπονδυλικής στήλης) Καρδιοχειρουργική (αορτοστεφανιαία παράκαμψη ή αντικατάσταση βαλβίδων) Μέσου κινδύνου Άλλες ενδοθωρακικές επεμβάσεις Άλλες ενδοκοιλιακές επεμβάσεις Άλλες οροθοπαιδικέςεπεμβάσεις Άλλες αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις Επιλεγμένες επεμβάσεις (βιοψία προστάτη ή τραχήλου) Υψηλού κινδύνου Μείζονες αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις (ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, αορτομηριαία παράκαμψη) Μείζων ορθοπαιδική επέμβαση στο κάτω άκρο (ολική ισχίου/γόνατος) Πνευμονεκτομή Εντερεκτομή και αναστόμωση Τοποθέτηση μόνιμου βηματοδότη ή εσωτερικού απινιδωτή Επιλεγμένες επεμβάσεις (βιοψία νεφρού, περικαρδιοκέντηση, εκτομή πολύποδα του παχέος εντέρου) Χαμηλού κινδύνου Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή Λαπαροσκοπική αποκατάσταση βουβωνοκήλης Οδοντιατρικές επεμβάσεις Δερματολογικές επεμβάσεις Οφθαλμολογικές επεμβάσεις Στεφανιογραφία Γαστροσκόπηση ή κολοσκόπηση Επιλεγμένες επεμβάσεις (βιοψία μυελού οστών ή λεμφαδένα, θωρακοκέντηση, παρακέντηση αρθρώσεως) Πολύ χαμηλού κινδύνου Αφαίρεση οδόντος ή καθαρισμός οδόντων Βιοψία δέρματος ή εκτομή καρκινώματος δέρματος Αφαίρεση καταρράκτη 5

8 3.1.2 Εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου Ο θρομβωτικός κίνδυνος εξαρτάται από τον ίδιο τον ασθενή και από το είδος της χειρουργικής επέμβασης (πίνακας 3). Θρομβωτικός κίνδυνος ασθενούς: Αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο έχουν ασθενείς με stent που διακόπτουν πρώιμα τη διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, ασθενείς προχωρημένης ηλικίας, ασθενείς με ιστορικό οξέος στεφανιαίου συνδρόμου, διαβήτη, νεφρικής ή καρδιακής ανεπάρκειας ή αντίστασης στην κλοπιδογρέλη και ασθενείς με γνωστά υψηλού κινδύνου στεφανιογραφικά ευρήματα, όπως πολλαπλές βλάβες, μεγάλες βλάβες κ.ά. Θρομβωτικός κίνδυνος χειρουργικής επέμβασης: Για την εκτίμηση του θρομβωτικού κινδύνου μιας χειρουργικής επέμβασης είναι χρήσιμος ο πίνακας που ακολουθεί (πίνακας 3), ο οποίος βασίζεται στις πρόσφατες δημοσιευμένες Κατευθυντήριες Οδηγίες για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενούς που θα υποβληθεί σε μη καρδιοχειρουργική επέμβαση από την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία και την Ευρωπαϊκή Αναισθησιολογική Εταιρεία, (2014 ESC/ESA Guidelines on non-cardiac surgery). 2 Πίνακας 3: Εκτιμώμενος κίνδυνος* σύμφωνα με το είδος της χειρουργικής ή μη επέμβασης (2014 ESC/ESA Guidelines on non-cardiac surgery) 2 Χαμηλού κινδύνου: <1% Μέσου κινδύνου: 1-5% Υψηλού κινδύνου: >5% Επιφανειακές επεμβάσεις Μαστός Οδοντιατρικές Θυρεοειδεκτομές Οφθαλμολογικές Επανορθωτικές Ενδαρτηρεκτομές ή ενδαγγειακές επεμβάσεις καρωτίδας σε ασυμπτωματικούς ασθενείς Μικρές γυναικολογικές Μικρές ορθοπαιδικές Μικρές ουρολογικές (διουρηθρική προστατεκτομή) Σπληνεκτομή, αποκατάσταση διαφραγματοκήλης, χολοκυστεκτομή Ενδαρτηρεκτομές ή ενδαγγειακές επεμβάσεις καρωτίδας σε συμπτωματικούς ασθενείς Αγγειοπλαστική περιφερικών αρτηριών Ενδαγγειακή αποκατάσταση ανευρύσματος αορτής Επεμβάσεις κεφαλής και τραχήλου Μείζονες νευροχειρουργικές ή ορθοπαιδικές επεμβάσεις Μείζονες ουρολογικές ή γυναικολογικές Μεταμόσχευση νεφρού Μικρές ενδοθωρακικές Μείζονες επεμβάσεις στην αορτή και τα αγγεία Ανοικτή επαναγγείωση άκρου ή ακρωτηριασμός ή εμβολεκτομή Γαστρική χειρουργική Ηπατεκτομή, επεμβάσεις στα χοληφόρα Οισοφαγεκτομή Διάτρηση εντέρου Επινεφριδεκτομή Ολική κυστεκτομή Πνευμονεκτομή Μεταμόσχευση πνευμόνων ή ήπατος *Η εκτίμηση του κινδύνου μιας χειρουργικής επέμβασης περιλαμβάνει μια ευρεία προσέγγιση του κινδύνου θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια και του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου τις πρώτες 30 ημέρες μετά την επέμβαση, λαμβάνοντας υπόψιν μόνο την συγκεκριμένη χειρουργική επέμβαση, χωρίς τις συνυπάρχουσες παθολογικές νόσους του ασθενούς 6

9 3.2 Διαχείριση ασθενών Ασθενείς υπό μονή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή (σχήμα 1) Σε ασθενείς που λαμβάνουν μονή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, τα αντιαιμοπεταλιακά διακόπτονται εάν ο αιμορραγικός κίνδυνος είναι μεγαλύτερος από το θρομβωτικό, (για παράδειγμα διακοπή της ασπιρίνης η οποία χορηγήθηκε για πρωτογενή πρόληψη - δηλαδή προφυλακτικά για την πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου - σε ασθενή που θα υποβληθεί σε αυξημένου αιμορραγικού κινδύνου επέμβαση). Η ασπιρίνη διακόπτεται 7-10 ημέρες, η κλοπιδογρέλη και η τικαγρελόρη 5 ημέρες και η πρασουγρέλη 7 ημέρες. Για τον καθορισμό του καταλληλοτέρου χρόνου διενέργειας της χειρουργικής επέμβασης προτείνονται οι δοκιμασίες λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων. Σε περίπτωση που ο θρομβωτικός κίνδυνος είναι μεγαλύτερος του αιμορραγικού προτείνεται η συνέχιση των αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων Ασθενείς υπό διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή (σχήμα 1) Η χειρουργική επέμβαση σε ασθενείς οι οποίοι λαμβάνουν διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή λόγω τοποθέτησης ενδοπρόθεσης (stent) στα στεφανιαία αγγεία, θα πρέπει να αναβάλλεται για τουλάχιστον 4-6 εβδομάδες μετά την τοποθέτηση μιας μεταλλικής ενδοπρόθεσης (Bare Metal Stent, BMS) και 3-12 μήνες μετά την τοποθέτηση μιας φαρμακοεκλυτικής ενδοπρόθεσης (Drug Eluting Stent, DES), έτσι ώστε να δοθεί χρόνος για την πλήρη ενδοθηλιοποίηση του stent. Ο χρόνος που μεσολαβεί μετά από ένα DES ποικίλει ανάλογα με το είδος του stent. Τα νεώτερης γενιάς DES χρειάζονται λιγότερο χρόνο για την πλήρη ενδοθηλιοποίησή τους σε σχέση με τα παλαιότερα. Στην περίπτωση που η χειρουργική επέμβαση δεν μπορεί να καθυστερήσει και θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τα ανωτέρω χρονικά διαστήματα, δηλαδή μέσα στις 4-6 εβδομάδες μετά από την τοποθέτηση ενός BMS και μέσα σε 6-12 μήνες μετά από την τοποθέτηση ενός DES, οι ασθενείς θα πρέπει να συνεχίσουν τη διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή και η χειρουργική επέμβαση να γίνεται σε νοσοκομείο, το οποίο διαθέτει αιμοδυναμικό εργαστήριο. Εξαίρεση αποτελούν οι επεμβάσεις υψηλού αιμορραγικού κινδύνου, οπότε οι ασθενείς θα πρέπει να σταματούν την κλοπιδογρέλη σε εξαιρετικά υψηλού αιμορραγικού κινδύνου χειρουργικές επεμβάσεις και την ασπιρίνη - και να γίνεται 7

10 θεραπεία γεφύρωσης με ενδοφλέβια αντιαιμοπεταλιακά (αναστολείς της γλυκοπρωτεΐνης Iib/IIIa (GPI): tirofiban ή eptifibatide, πίνακας 4). 3 Προσοχή!!! Η χορήγηση Mικρού Mοριακού Βάρους Ηπαρίνης (LMWH) δεν αντικαθιστά τα αντιαιμοπεταλιακά, για το λόγο αυτό, η χρήση της ως θεραπεία γεφύρωσης θα πρέπει να αποφεύγεται. Μετεγχειρητικά, η έναρξη της διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν συντομότερα, ιδανικά, εντός των πρώτων 48 ωρών από το πέρας της χειρουργικής επέμβασης. Η χειρουργική επέμβαση σε ασθενείς με BMS και DES μετά το χρονικό διάστημα των 4-6 εβδομάδων και των 6-12 μηνών αντίστοιχα, πρέπει να πραγματοποιείται υπό ασπιρίνη, διακόπτοντας έγκαιρα (βλ. παραπάνω) τον έτερο αντιαιμοπεταλιακό παράγοντα. Πίνακας 4: Πρωτόκολλο θεραπείας γεφύρωσης αντιαιμοπεταλιακών με GPI (Capodanno D et al) 3 8

11 3.2.3 Περιεγχειρητική αιμορραγία σε ασθενή υπό αντιαιμοπεταλιακή αγωγή Ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακά και παρουσιάζουν μεγάλη ή απειλητική για τη ζωή αιμορραγία περιεγχειρητικά, θα πρέπει να μεταγγίζονται με αιμοπετάλια. Στο σχήμα που ακολουθεί φαίνεται ένας απλός αλγόριθμος για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπό αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. 4 Σχήμα 1: Αλγόριθμος περιεγχειρητικής διαχείρισης ασθενών υπό αντιαιμοπεταλιακή αγωγή (Oprea AD et al) 4 ASA: ασπιρίνη, ADP: διφοσφωνική αδενοσίνη, PTCA: διαδερμική αγγειοπλαστική στεφανιαίων, MI: έμφραγμα μυοκαρδίου, DES: Drug Eluting Stent, ST: θρόμβωση stent. Πρωτογενής πρόληψη: χορήγηση αντιαιμοπεταλιακού για την πρόληψη καρδιαγγειακού νοσήματος σε ασθενή που δεν έχει νοσήσει. Δευτερογενής πρόληψη: χορήγηση αντιαιμοπεταλιακού σε ασθενή που έχει ήδη γνωστή καρδιαγγειακή νόσο. 9

12 4. Περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών που λαμβάνουν αντιπηκτικούς παράγοντες Περίληψη Σε ασθενείς υπό θεραπεία με ανταγωνιστές της βιταμίνης Κ (VKAs), δεν απαιτείται διακοπή του φαρμάκου για την πραγματοποίηση μικρών χειρουργικών επεμβάσεων. Σε επεμβάσεις με αιμορραγικό κίνδυνο διακόπτεται το φάρμακο 3-5 ημέρες πριν, ενώ όταν συνυπάρχει υψηλός θρομβοεμβολικός κίνδυνος χορηγείται ενδιάμεσα θεραπεία γεφύρωσης με θεραπευτική Μικρού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνη (LMWH). Μετεγχειρητικά, σε ασθενείς οι οποίοι υποβλήθηκαν σε επεμβάσεις υψηλού αιμορραγικού κινδύνου, η θεραπευτική ηπαρίνη ξεκινά 48 ώρες μετά το πέρας της επέμβασης. Ταυτόχρονα, ξεκινούν οι ανταγωνιστές της βιταμίνης Κ. Ενδιάμεσα, προτείνεται η χρήση προφυλακτικής δοσολογίας LMWH ή τίποτα εάν υπάρχει αιμορραγική διάθεση. Η λήψη καθημερινά πηκτικού ελέγχου (INR) είναι αυτή που θα καθορίσει τη διακοπή της ηπαρίνης μετεγχειρητικά (όταν το INR βρίσκεται σε θεραπευτικά επίπεδα). Σε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με κλασική ηπαρίνη (UFH) συστήνεται η διακοπή της 4-6 ώρες πριν τη χειρουργική επέμβαση. Η ηπαρίνη ξεκινά 1-2 ώρες μετεγχειρητικά και μόνο όταν υπάρχει επαρκής αιμόσταση. Για τη διαχείριση ασθενών που λαμβάνουν τα νεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά (άμεσοι αναστολείς των παραγόντων πήξης, DOACs) λαμβάνονται υπόψιν ο αιμορραγικός κίνδυνος της επέμβασης, ο θρομβωτικός κίνδυνος του ασθενούς και η νεφρική λειτουργία. Σε ασθενείς που υποβάλλονται σε επέμβαση με μικρό αιμορραγικό κίνδυνο και έχουν φυσιολογική νεφρική λειτουργία το φάρμακο διακόπτεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν (2-3 half lives) και η χορήγηση ξεκινά 24 ώρες μετά τη χειρουργική επέμβαση. Σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση με μεγάλο αιμορραγικό κίνδυνο και έχουν φυσιολογική νεφρική λειτουργία το φάρμακο διακόπτεται τουλάχιστον ώρες πριν (4-5 half lives) και η χορήγηση ξεκινά ώρες μετά τη χειρουργική επέμβαση. Η θεραπεία γεφύρωσης με ηπαρίνες παρεντερικά σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση και βρίσκονται υπό αγωγή με DOACs προτιμάται στην περίπτωση υψηλού αιμορραγικού και υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου και συνιστάται όταν ο ασθενής δεν μπορεί να λάβει τίποτα από το στόμα περιεγχειρητικά. 10

13 4.1 Εισαγωγή Στον πίνακα 5 αναφέρονται οι κυριότεροι αντιπηκτικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πρακτική και ορισμένα χαρακτηριστικά τους. Πίνακας 5: Χαρακτηριστικά των κυριότερων αντιπηκτικών παραγόντων Αντιπηκτικός παράγοντας Κύριος μηχανισμός δράσης Χρόνος έως τη μέγιστη δράση Βαρφαρίνη (ρακεμική) Μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (Κλασική ηπαρίνη,ufh) Αναστολή της βιταμίνης Κ- εξαρτώμενη από τη γ- καρβοξυλίωση ΑΤ-μεσολαβούμενη αναστολή της πρωτεϊνάσης της σερίνης 90 λεπτά για το κυκλοφορούν φάρμακο: 5-7 ημέρες για θεραπευτικό INR Άμεση (ενδοφλέβια): εντός 6 ωρών (υποδόρια) Μικρού μοριακού βάρους ηπαρίνη (LMWH) Fontaparinaux Νταμπιγκατράνη, Dabigatran (Pradaxa) Ριβαροξαμπάνη, Rivaroxaban (Xarelto) Απιξαμπάνη, Apixaban (Eliquis) ΑΤ-μεσολαβούμενη αναστολή της πρωτεϊνάσης της σερίνης ΑΤ-μεσολαβούμενη αναστολή του παράγοντα Χa Άμεση αναστολή της θρομβίνης Άμεση αναστολή του παράγοντα Χa Άμεση αναστολή του παράγοντα Χa 3-5 ώρες περίπου 2 ώρες 1,25-3 ώρες 2-4 ώρες 1-3 ώρες Εκτίμηση αιμορραγικού κινδύνου Ο αιμορραγικός κίνδυνος καθορίζεται από το είδος της χειρουργικής επέμβασης αλλά και τον ίδιο τον ασθενή. Αιμορραγικός κίνδυνος χειρουργικής επέμβασης: Με εξαίρεση τις καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, η εκτίμηση του αιμορραγικού κινδύνου μιας χειρουργικής επέμβασης παραμένει αμφιλεγόμενη και έχει χαμηλό επίπεδο τεκμηρίωσης. Ακόμη και στο ίδιο νοσοκομείο υπάρχουν διαφορές ως προς την απώλεια αίματος κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης χειρουργικής επέμβασης εξαιτίας των διαφορετικών χειρουργικών πρακτικών. Παρόλα αυτά, έχουν δημοσιευθεί στη βιβλιογραφία χρήσιμοι πίνακες για την εκτίμηση του αιμορραγικού κινδύνου κάθε χειρουργικής πράξης, οι οποίοι βασίζονται στην έκταση του τραύματος και στον κίνδυνο της περιεγχειρητικής αιμορραγίας και οι οποίοι έχουν 11

14 εφαρμοσθεί σε ασθενείς που θα υποβληθούν σε επέμβαση και βρίσκονται υπό αντιπηκτική θεραπεία με ανταγωνιστές της Βιταμίνης Κ ή με τα νεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά (πίνακας 6,7) 5-7 Αιμορραγικός κίνδυνος που οφείλεται στον ίδιο τον ασθενή: Επιπρόσθετα του αιμορραγικού κινδύνου της συγκεκριμένης χειρουργικής επέμβασης δεν πρέπει να αγνοείται ο αιμορραγικός κίνδυνος που σχετίζεται με τον ίδιο τον ασθενή. Το HAS-BLED bleeding risk score, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε μη χειρουργικούς πληθυσμούς, φαίνεται ότι μπορεί να προβλέψει και τον αιμορραγικό κίνδυνο κατά την περιεγχειρητική περίοδο (πίνακας 8). Έτσι, ασθενής με HAS- BLED score > 3 έχει αυξημένο περιεγχειρητικό αιμορραγικό κίνδυνο. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι η ύπαρξη μιας μεταλλικής βαλβίδας, ο ενεργός καρκίνος και η έναρξη θεραπείας γεφύρωσης μετεγχειρητικά σε λιγότερο από 24 ώρες έχουν συσχετιστεί με περιεγχειρητική αιμορραγία Πίνακας 6: Υψηλού κινδύνου αιμορραγικές επεμβάσεις, (Douketis J et al, ACCP 2012) 6 Ουρολογικές επεμβάσεις: διουρηθρική προστατεκτομή, κυστεκτομή ή αφαίρεση όγκου κύστεως, νεφρεκτομή ή βιοψία νεφρού Εμφύτευση βηματοδότη ή απινιδιστή Αφαίρεση πολύποδα του κόλου, ιδιαίτερα άμισχος > 1-2 cm Χειρουργικές επεμβάσεις οργάνων με πλούσια αγγείωση: ήπαρ, σπλήνας, θυρεοειδής Εντερεκτομές Μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις με μεγάλη ιστική βλάβη: αρθροπλαστικές, καρκινικές επεμβάσεις, μεγάλες επανορθωτικές πλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις Καρδιοχειρουργικές και νευροχειρουργικές επεμβάσεις 12

15 Πίνακας 7: Προτεινόμενη κατηγοριοποίηση του αιμορραγικού κινδύνου σε διάφορες χειρουργικές πράξεις (Spyropoulos A et al, Liew A et al) 7-8 Περιεγχειρητικός αιμορραγικός κίνδυνος Χαμηλός (κίνδυνος για μέγιστη αιμορραγία τις 2 πρώτες ημέρες <2%) Υψηλός (κίνδυνος για μέγιστη αιμορραγία τις 2 πρώτες ημέρες 2-4%)* Κάρδιο-θωρακικές επεμβάσεις Βρογχοσκόπηση +/- βιοψία Μη στεφανιαία αγγειογραφία Τοποθέτηση καρδιακού βηματοδότη/απινιδιστή atrial fibrillation ablation Άορτο-στεφανιαία παράκαμψη Οδοντιατρικές επεμβάσεις Απλές εξαγωγές οδόντων Πολλαπλές εξαγωγές οδόντων Επεμβάσεις γενικής χειρουργικής Αποκατάσταση βουβωνοκήλης Κοιλιακή υστερεκτομή Εκτομή μασχαλιαίων λεμφαδένων Βιοψία: δέρματος, κύστεως, θυρεοειδούς, μαστού και λεμφαδένων Αποκάσταση συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα Χολοκυστεκτομή Αιμορροϊδεκτομή Αποκατάσταση υδροκήλης Ενδοσκοπήσεις γαστρεντερικού σωλήνα Εκτομή κακοήθους εξεργασίας δέρματος Ενδοσκοπικά καθοδηγούμενη βιοψία δια λεπτής βελόνης Διαδερμική γαστροστομία Εκτομή πολυπόδων Θεραπεία κιρσών Σπληνεκτομή Επεμβάσεις χοληφόρων Πνευμοπεριτόναιο Κολεκτομή Μεγάλες καρκινικές επεμβάσεις Ορθοπεδικές επεμβάσεις Αρθροσκόπηση Αρθροπλαστική ισχίου/γόνατος Επέμβαση ώμου, άκρου πόδα και άκρας χείρας Ουρολογικές/Γυναικολογικές επεμβάσεις Διαστολή ουρήθρας Απόξεση Βιοψία νεφρού Διουρηθρική εκτομή προστάτη Λοιπές Αφαίρεση κεντρικού φλεβικού καθετήρα Αποκατάσταση καταρράκτη Αποκατάσταση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής Πεταλεκτομία * Επεμβάσεις νευροχειρουργικές/ουρολογικές/τραχηλικής χώρας/κοιλιακής χώρας/κακοήθειας μαστού και οποιαδήποτε επέμβαση διάρκειας >45 λεπτών. 13

16 Πίνακας 8: HAES-BLED score (Omran et al) 9 HAES-BLED score Παράγοντες Κινδύνου Βαθμολογία H Hypertension Υπέρταση (μη ελεγχόμενη, συστολική αρτηριακή πίεση >160 mmhg) 1 A S B Abnormal Επηρεασμένη νεφρική ή ηπατική λειτουργία Stroke Εγκεφαλικό επεισόδιο Bleeding Ιστορικό αιμορραγίας ή αιμορραγικής προδιάθεσης 1 ή 2 (καθένα από 1) 1 1 L Labile Ευμετάβλητο INR 1 E D Elderly Ηλικιωμένοι (ηλικία >65 έτη) Drug Φάρμακα (αντιαιμοπεταλιακά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη) ή κατάχρηση αλκοόλ 1 1 ή 2 (καθένα από 1) Εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου Αντίστοιχα με τον αιμορραγικό και ο θρομβωτικός κίνδυνος εξαρτάται από τον ίδιο τον ασθενή αλλά και από το είδος της χειρουργικής επέμβασης. Θρομβωτικός κίνδυνος που οφείλεται στον ίδιο τον ασθενή: Στον πίνακα 9 περιγράφεται ο περιεγχειρητικός θρομβωτικός κίνδυνος ενός ασθενούς, ο οποίος λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή λόγω παλαιότερης τοποθέτησης μηχανικής βαλβίδας, ιστορικού κολπικής μαρμαρυγής ή φλεβικής θρομβοεμβολικής νόσου, σύμφωνα με τις Αμερικάνικες Οδηγίες (ACCP). 6 Σύμφωνα με αυτόν, υψηλό θρομβωτικό κίνδυνο έχουν ασθενείς με μεταλλική βαλβίδα στην μιτροειδή, ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή και πρόσφατο παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο ή CHADS2 score 5-6 (πίνακας 10) και ασθενείς με πρόσφατη φλεβική θρομβοεμβολική νόσο (πνευμονική εμβολή ή εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση) ή ασθενείς με θρομβοφιλία ή με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. 14

17 Πίνακας 9: Προτεινόμενη κατηγοριοποίηση περιεγχειρητικού θρομβοεμβολικού κινδύνου 6 Κίνδυνος MHV Κολπική Μαρμαρυγή VTE Υψηλός (>10%/έτος κίνδυνος για ATE ή >10%/μήνα για VTE) Οποιαδήποτε μηχανική μιτροειδής βαλβίδα Βαθμολογία CHADS2 5 ή 6 Πρόσφατή (<3μήνες) VTE Caged-ball or titling disc valve στη μιτροειδή/αορτική βαλβίδα Πρόσφατο (<3 μήνες) εγκεφαλικό ή TIA Σοβαρή θρομβοφιλία Ανεπάρκεια πρωτεϊνών C, S ή αντιθρομβίνης Πρόσφατο (<6 μήνες) εγκεφαλικό ή TIA Ρευματική βαλβιδοπάθεια Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα Πολλαπλές θρομβοφιλίες Μέτριος (4-10%/έτος κίνδυνος για ATE ή 4-10%/μήνα για VTE) Δίφυλλη AVR με μείζονες παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό Βαθμολογία CHADS2 3 ή 4 VTE τους τελευταίους 3-12 μήνες Υποτροπιάζουσες VTE Μη σοβαρή θρομβοφιλία Ενεργός κακοήθεια Χαμηλός (<4%/έτος κίνδυνος για ATEή <2%/μήνα για VTE) Δίφυλλη AVR χωρίς μείζονες παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό Βαθμολογία CHADS2 0 ή 2 (χωρίς προηγούμενο εγκεφαλικό ή ΤΙΑ) VTE >12 μήνες πριν TIA: παροδικό ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, AVR: αντικατάσταση αορτικής βαλβίδας, ATE: αρτηριακή θρομβοεμβολική νόσος, VTE: φλεβική θρομβοεμβολική νόσος, MHV: μιτροειδής βαλβίδα 15

18 Πίνακας 10: CHADS2 Score (εκτίμηση κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή) Ιστορικό Συμφορητικής Καρδιακής Ανεπάρκειας (Congestive Heart Failure) Ιστορικό Αρτηριακής Υπέρτασης (Hypertension) Ηλικία >/= 75 έτη (Age) Ιστορικό Σακχαρώδους Διαβήτη (Diabetes) Ιστορικό Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου ή αναφερόμενα συμπτώματα Παρoδικού Αγγειακού Εγκεφαλικού (Stroke) Παρόμοια είναι η εκτίμηση του θρομβωτικού κινδύνου σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες (2014 ESC/ESA Guidelines on non-cardiac surgery). 2 Η πιο σημαντική διαφορά αφορά στο ότι σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή χρησιμοποιούν αντί του CHADS2 Score, το CHA2DS2-VASc score που θεωρείται πιο ακριβές (πίνακας 11) Έτσι υψηλό θρομβωτικό κίνδυνο έχουν: 2 Aσθενείς με κολπική μαρμαρυγή και CHA2DS2-VASc score 4 (πίνακας 11) Ασθενείς με μηχανική προσθετική βαλβίδα, ή πρόσφατη βιολογική Ασθενείς με αποκατάσταση της μιτροειδούς βαλβίδας (τους τελευταίους 3 μήνες) Ασθενείς με πρόσφατη φλεβική θρομβοεμβολική νόσο (τους τελευταίους 3 μήνες) Ασθενείς με θρομβοφιλία Πίνακας 11: CHA2DS2-VASc score CHA2DS2- VAScscore Παράγοντες Κινδύνου Βαθμολογία C Cardiac failure (καρδιακή ανεπάρκεια) 1 H Hypertension (υπέρταση) 1 A Age 75 (Doubled), (ηλικία, διπλός βαθμός) 2 D Diabetes (Διαβήτης) 1 S Stroke (Doubled), (εγκεφαλικό επεισόδιο, διπλός βαθμός) 2 V Vascular disease (αγγειακή νόσος) 1 A Age: (ηλικία: 65-74) 1 S Sex category (Female), (φύλο, γυναίκες) 1 16

19 Θρομβωτικός κίνδυνος της χειρουργικής επέμβασης: Εκτός από τους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τον ίδιο τον ασθενή, τα τελευταία χρόνια έχει περιγραφεί ένα προθρομβωτικό αποτέλεσμα τόσο στις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις με πνευμοπεριτόναιο και αντίστροφη θέση Trendelenburg, όσο και στις μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, και κυρίως παρουσία ενεργού καρκίνου. Θεωρητικά σε αυτές τις επεμβάσεις αυξάνεται ο μετεγχειρητικός κίνδυνος για θρομβοεμβολική νόσο (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή) έως και 100 φορές. 11 Επιπλέον, ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο μέσα σε 30 ημέρες μετά από νευροχειρουργική ή αγγειοχειρουργική επέμβαση, ενώ το μικρότερο κίνδυνο παρουσιάζουν επεμβάσεις κοιλίας ή πυέλου (π.χ. χολοκυστεκτομή ή υστερεκτομή) Διαχείριση ασθενών Ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή με ηπαρίνες: i) Μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (κλασική ηπαρίνη, UFH) Σε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με κλασική ηπαρίνη εξαιτίας αυξημένου θρομβοεμβολικού κινδύνου, συστήνεται η διακοπή της κλασικής ηπαρίνης 4-6 ώρες πριν τη χειρουργική επέμβαση και λήψη aptt μια ώρα πριν την επέμβαση. Η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται εφόσον υπάρχει φυσιολογική τιμή του aptt. Η ηπαρίνη ξεκινά 1-2 ώρες μετεγχειρητικά και μόνο όταν υπάρχει επαρκής αιμόσταση. ii) Μικρού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνες (LMWH) Σε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με θεραπευτική δοσολογία LMWH συστήνεται η διακοπή της τουλάχιστον 24 ώρες πριν τη χειρουργική επέμβαση. Σε περίπτωση χορήγησης προφυλακτικής δοσολογίας LMWH, το χρονικό διάστημα διακοπής των 12 ωρών προεγχειρητικά κρίνεται αναγκαίο για τη διενέργεια κεντρικών αποκλεισμών. iii) Fontaparinaux (εμπορική ονομασία Arixtra) Σε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με fontaparinaux προτείνεται η διενέργεια της χειρουργικής επέμβασης ώρες μετά την τελευταία λήψη. Το φάρμακο ξεκινά 6-12 ώρες μετεγχειρητικά αναλόγως της αιμόστασης. 17

20 4.2.2 Ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή Ανταγωνιστές της Βιταμίνης Κ (VKAs, βαρφαρίνη και ασενοκουμαρόλη: εμπορική ονομασία Sintrom) Σε ασθενείς που ο αιμορραγικός κίνδυνος είναι πολύ μικρός (πίνακας 2), η επέμβαση μπορεί να γίνει χωρίς διακοπή των VKAs, απλώς πρέπει οι μετρήσεις για τις τιμές του INR το πρωί της επέμβασης να είναι κοντά στα κατώτερα θεραπευτικά επίπεδα, (σχήμα 2). 13 Στους ασθενείς που ο αιμορραγικός κίνδυνος είναι μεγάλος, ενώ ο θρομβοεμβολικός κίνδυνος μικρός, συστήνεται διακοπή των VKA 3-5 ημέρες πριν, αναλόγως του τύπου των VKA, (για την ασενοκουμαρόλη Sintrom - φαίνεται ότι 3 ημέρες διακοπής επαρκούν), και καθημερινή μέτρηση του INR προεγχειρητικά. Όταν το INR 2 μπορεί να ξεκινήσει η χορήγηση LMWH σε προφυλακτική δοσολογία. Η επέμβαση πραγματοποιείται εφόσον το INR 1.5. Μετεγχειρητικά χορηγούνται οι VKA ώρες μετά την επέμβαση και εφόσον έχει επιτευχθεί επαρκής αιμόσταση. Στο ενδιάμεσο χορηγούνται LMWH σε προφυλακτική δοσολογία, οι οποίες διακόπτονται όταν οι καθημερινές μετρήσεις αναδείξουν INR>2, (σχήμα 2). 13 Σε ασθενείς υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου και υψηλού αιμορραγικού κινδύνου πρέπει να γίνει θεραπεία γεφύρωσης με θεραπευτική δοσολογία. Σε όσους γίνεται θεραπεία γεφύρωσης με θεραπευτική δοσολογία LMWH η τελευταία δόση δίνεται 24 ώρες πριν την επέμβαση και συνήθως στο 50% της θεραπευτικής δοσολογίας. Μετεγχειρητικά η θεραπευτική δοσολογία με LMWH ξεκινά ώρες μετά την επέμβαση, ενδιάμεσα χορηγείται προφυλακτική LMWH, ή τίποτα όταν υπάρχει αιμορραγική διάθεση, και όταν επιτευχθεί επαρκής αιμόσταση ξεκινούν ταυτόχρονα και οι VKA. Όταν το INR φτάσει τα επιθυμητά θεραπευτικά επίπεδα σταματά η χορήγηση της LMWH, (σχήμα 2). 13 Σε ασθενείς υψηλού αιμορραγικού κινδύνου και πολύ υψηλού θρομβωτικού κινδύνου (ύπαρξη μεταλλικής βαλβίδας ή πρόσφατη πνευμονική εμβολή), για να μη μείνει ακάλυπτος ο ασθενής μεγάλο χρονικό διάστημα περιεγχειρητικά, προτείνεται η περιεγχειρητική χορήγηση LMWH 12ωρης δράσης ή η χορήγηση κλασικής ηπαρίνης. 18

21 19

22 Χρήση φίλτρων στην κάτω κοίλη φλέβα: Προσοχή!!! Σε ασθενείς με πολύ υψηλό αιμορραγικό κίνδυνο και οξεία φλεβική θρομβοεμβολική νόσο (πρόσφατη πνευμονική εμβολή ή εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση των κάτω άκρων) η χειρουργική επέμβαση πρέπει να αναβάλλεται μέχρι να συμπληρωθούν 3 μήνες συνεχούς αντιπηκτικής αγωγής. Τα φίλτρα της κάτω κοίλης συστήνονται σε ασθενείς που πρέπει να υποβληθούν σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση μέσα σε 1 μήνα από τη διάγνωση της φλεβικής θρομβοεμβολικής νόσου. Προτιμάται η τοποθέτηση αφαιρέσιμων φίλτρων και ως πύλη εισαγωγής η έσω σφαγίτιδα. Τα φίλτρα πρέπει να αφαιρούνται καταλλήλως όταν πια δεν είναι αναγκαία το συντομότερο δυνατόν. Σε ασθενείς με μέτριο θρομβοεμβολικό κίνδυνο (πίνακας 9), η απόφαση για θεραπεία γεφύρωσης ή όχι λαμβάνεται μετά από εκτίμηση του αιμορραγικού και θρομβωτικού κινδύνου ξεχωριστά για κάθε ασθενή. Στον πίνακα 12 περιγράφεται μια πιο αναλυτική προεγχειρητική και μετεγχειρητική προσέγγιση των ασθενών αυτών. 7 20

23 Πίνακας 12: Αναλυτικό πρωτόκολο διαχείρισης αντιπηκτικής αγωγής (AC. Spyropoulos et al) 7 Ημέρα Παρέμβαση Προεγχειρητική Παρέμβαση -7 έως -10 Αξιολόγηση της ανάγκης για προεγχειρητική θεραπεία γεφύρωσης και του αιμορραγικού κινδύνου της επέμβασης ώς υψηλού ή χαμηλού, έλεγχος εργαστηριακών εξετάσεων αναφοράς (Hgb, αριθμός αιμοπεταλίων, κρεατινίνη, INR) -7 Διακοπή της ασπιρίνης (ή οποιουδήποτε άλλου αντιαιμοπεταλιακού) -5 ή -6 Διακοπή της βαρφαρίνης -3 Έναρξη LMWH σε θεραπευτική ή ενδιάμεση δόση* -1 Τελευταία χορήγηση LMWH προεγχειρητικά και όχι νωρίτερα από 24 ώρες από την έναρξη της επέμβασης στη μισή της συνολικής ημερήσιας δόσης, έλεγχος INR πριν την επέμβαση, προχωρήστε με την επέμβαση αν INR <1,5, αν INR >1,5 σκεφτείτε τη διόρθωση με από του στόματος χορήγηση χαμηλής δόσης βιταμίνης Κ (1-2,5mg) Ημέρα εγχειρητικής παρέμβασης 0 ή +1 Επανέναρξη βαρφαρίνης στη δόση συντήρησης το ίδιο απόγευμα ή το πρωί μετά την επέμβαση** Μετεγχειρητική Παρέμβαση ή έως +10 Χαμηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: έναρξη LMWH στην προκαθορισμένη δόση, επανέναρξη βαρφαρίνης Υψηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: όχι χορήγηση θεραπευτικής LMWH, εάν δεν υπάρχει αιμορραγία χορήγηση προφυλακτικής LMWH και επανέναρξη βαρφαρίνης Χαμηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: συνέχιση χορήγησης LMWH Υψηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: επανέναρξη LMWH στην προκαθορισμένη δόση Χαμηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: έλεγχος INR (διακοπή LMWH αν INR >1,9) Υψηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: έλεγχος INR (διακοπή LMWH αν INR >1,9) Χαμηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: έλεγχος INR Υψηλός-αιμορραγικός κίνδυνος: έλεγχος INR *LMWH σκευάσματα: ενοξαπαρίνη 1,5 mg/kg ημερησίως ή 1 mg/kg δύο φορές την ημέρα υποδόρια, δαλτεπαρίνη 200 IU/kg ημερησίως ή 100 IU/kg δύο φορές την ημέρα υποδόρια και τινζαπαρίνη 175 IU/kg μια φορά την ημέρα υποδόρια. Ενδιάμεσες δόσεις LMWH (ναδροπαρίνη ΙU δύο φορές την ημέρα υποδόρια, ενοξαπαρίνη 40 mg δύο φορές την ημέρα υποδόρια) έχουν μελετηθεί λιγότερο. **Δόσεις φόρτισης (2 φορές την ημέρα τη δόση συντήρησης) έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί. Hgb: αιμοσφαιρίνη 21

24 4.2.3 Ασθενείς υπό αγωγή με τα άμεσης δράσης από του στόματος αντιπηκτικά- Direct Oral Anticoagulants (DOACs) Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι ασθενείς υπό αγωγή με τα νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά προσέρχονται για μια χειρουργική επέμβαση. Στους πίνακες 13 και 14 παραθέτονται οι κυριότερες φαρμακολογικές ιδιότητες και οι κλινικές ενδείξεις αυτών των φαρμάκων. 14 Πίνακας 13: Φαρμακολογικές ιδιότητες των άμεσων από του στόματος αντιπηκτικών (DOACs) 14 Νταπιγκατράνη Ριβαροξαμπάνη Απιξαμπάνη Οδός και συχνότητα χορήγησης Από το στόμα, δύο φορές ημερησίως Από το στόμα, μία φορά ημερησίως Από το στόμα, δύο φορές ημερησίως Βιοδιαθεσιμότητα 6-7% 80% 66% Χρόνος έως τη μέγιστη συγκέντρωση 1,25-3 ώρες 2-4 ώρες 1-3 ώρες Χρόνος ημίσειας ζωής ώρες 5-13 ώρες (9 13) 8-15 ώρες (10-14) Χρόνος ημίσειας ζωής με βάση τη νεφρική λειτουργία (ώρες) CrCl>80 ml/min CrCl>50-79 ml/min 16,6 (12-18) 8,7 14,6 CrCl>30-99 ml/min 18,7 (18-24) 9,0 17,6 CrCl<30 ml/min 27,5 9,5 17,3 Αποβολή/Απέκκριση 80% από τους νεφρούς, 20% στα κόπρανα 65% από τους νεφρούς, 35% από το ήπαρ 25% από τους νεφρούς, 70% από το ήπαρ Σύνδεση με πρωτεΐνες πλάσματος Αποβολή με νεφρική διάλυση Αλληλεπίδραση με μεταφορείς P-gp 35% >90% 87% Ναι Πολύ λίγη Πολύ λίγη Αλληλεπίδραση CYP3A

25 Πίνακας 14: Έγκριση για κλινικές ενδείξεις των άμεσων από του στόματος αντιπηκτικών (DOACs) 14 Προφύλαξη από θρομβοεμβολική νόσο μετά από τακτική επέμβαση αντικατάστασης ισχίου και γόνατος Θεραπεία και δευτερογενής προφύλαξη της θρομβοεμβολικής νόσου Προφύλαξη από αγγειακό εγκεφαλικό και συστηματική εμβολή σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή μη βαλβιδικής αιτιολογίας Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο Νταμπιγκατράν η/ Pradaxa U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA Ριβαροξαμπάνη / Xarelto U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA Απιξαμπάνη/ Eliquis U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA U.S. FDA EMA ΕΜΑ: Εuropean Medicines Agency, FDA: Food and Drug Administration, VTE: Venous Thromboembolism (Deep Vein Thrombosis/Pulmonary Embolism) Πολλά πρωτόκολλα έχουν προταθεί για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό DOACs και αναμένονται τα αποτελέσματα εφαρμογής αυτών σε τυχαιοποιημένες μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Μέχρι τότε οι ειδικοί συμφωνούν ότι και σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να γίνεται εκτίμηση του αιμορραγικού και του θρομβωτικού κινδύνου μαζί με την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας του ασθενούς. Για το λόγο αυτό θεωρείται αναγκαίο ο ιατρός να γνωρίζει την φαρμακοκινητική των DOACs. Σε επεμβάσεις με ελάχιστο αιμορραγικό κίνδυνο (πίνακας 15) και φυσιολογική νεφρική λειτουργία συστήνεται η μη διακοπή του φαρμάκου. Η χειρουργική επέμβαση διενεργείται ώρες μετά την τελευταία δόση σε περίπτωση που το φάρμακο χορηγείται μια φορά ημερησίως, ενώ όταν το φάρμακο χορηγείται δύο φορές 23

26 την ημέρα παραλείπεται μία δόση. Η επόμενη χορήγηση ξεκινά 6 ώρες μετά την επέμβαση. 15 Πίνακας 15: Επεμβατικές πράξεις που δεν είναι αναγκαία η διακοπή των DOACs 15 Πραγματοποιείστε τις επεμβάσεις στα μεσοδιαστήματα των επιπέδων των DOACs. Σκεφτείτε τον προγραμματισμό της επέμβασης ώρες μετά την τελευταία λήψη και την επανέναρξη 6 ώρες αργότερα ( παραλείψτε τη μία δόση των DOACs που χορηγούνται δύο φορές ημερησίως) Οδοντιατρικές Αφαίρεση 1 έως 3 οδόντων Περιοδοντικές επεμβάσεις Παροχέτευση αποστήματος Τοποθέτηση εμφυτεύματος Οφθαλμολογικές Αποκατάσταση καταρράκτη και γλαυκώματος Ενδοσκόπηση χωρίς χειρουργική εξαίρεση Επιφανειακές χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. παροχέτευση αποστήματος, ελάσσονες εκτομές δέρματος) Για όλες τις υπόλοιπες επεμβάσεις, δηλαδή σε όσες ο αιμορραγικός κίνδυνος θεωρείται μεγαλύτερος από ελάχιστος (είτε αυτός κατατάσσεται ως μικρός, είτε ως μεγάλος) είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη νεφρική λειτουργία του ασθενή. Η νεφρική λειτουργία του ασθενή θα πρέπει να εκτιμάται με βάση την κάθαρση της κρεατινίνης (estimated CrCl) και άρα τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης (estimated GFR ή egfr) όπως αυτός υπολογίζεται κατά την εξίσωση Cockcroft-Gault (egfr=(( Ηλικία) Βάρος σώματος ( )) / ( Κρεατινίνη ορού ( / )) (. εάν Θηλυκού γένους), καθώς με αυτόν το υπολογισμό έχουν γίνει όλες οι μελέτες των DOACs. Ο παραπάνω υπολογισμός γίνεται πολύ εύκολα μέσω εφαρμογών των σύγχρονων κινητών τηλεφώνων αν γνωρίζουμε το φύλο, την ηλικία, το βάρος και την κρεατινίνη ορού του ασθενούς. Ο αιμορραγικός κίνδυνος (στον πίνακα 7 διακρίνεται ποιες επεμβάσεις θεωρούνται μικρού και ποιες μεγάλου αιμορραγικού κινδύνου), ο θρομβωτικός κίνδυνος και η νεφρική λειτουργία είναι οι παράμετροι που θα καθορίσουν το πότε θα γίνει η διακοπή των αντιπηκτικών φαρμάκων και πότε η έναρξή τους. Γενικότερα, ισχύει ότι σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία και μικρό θρομβωτικό κίνδυνο πρέπει να γίνεται διακοπή του φαρμάκου τουλάχιστον 24 ώρες στην περίπτωση επέμβασης μικρού αιμορραγικού κινδύνου (π.χ. εάν η χειρουργική επέμβαση διενεργηθεί Δευτέρα, ο ασθενής δεν θα πάρει το φάρμακο την Κυριακή) και τουλάχιστον ώρες στην περίπτωση επέμβασης μεγάλου αιμορραγικού κινδύνου (π.χ. εάν η χειρουργική επέμβαση διενεργηθεί 24

27 Δευτέρα, ο ασθενής δεν θα πάρει το φάρμακο το Σάββατο και την Κυριακή ή ακόμα και την Παρασκευή). Στον πίνακα 16 παρατίθεται ένα προτεινόμενο πρωτόκολλο προεγχειρητικής διακοπής των φαρμάκων σύμφωνα με τον αιμορραγικό κίνδυνο της επέμβασης και τη νεφρική λειτουργία του ασθενούς. Στην περίπτωση υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου και παρά το γεγονός ότι η επέμβαση είναι υψηλού αιμορραγικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν 2-3 ημίσειες ζωές μεταξύ της τελευταίας δοσολογίας και της χειρουργικής επέμβασης, στοχεύοντας σε ήπιο ή μέτριο αντιπηκτικό αποτέλεσμα κατά τη χειρουργική επέμβαση λόγω του κινδύνου της θρόμβωσης (σε ασθενή με καλή νεφρική λειτουργία η τελευταία δοσολογία γίνεται τη 2 η προεγχειρητική ημέρα, παραλείποντας 2 δόσεις για το dabigatran και το apixaban και 1 δόση για το rivaroxaban). Μετεγχειρητικά, ο κίνδυνος της αιμορραγίας υπερτερεί του κινδύνου για θρομβοεμβολικές επιπλοκές. Για το λόγο αυτό, η χορήγηση των αντιπηκτικών ξεκινά τουλάχιστον 24 ώρες μετά από μικρού αιμορραγικού κινδύνου επεμβάσεις και τουλάχιστον ώρες μετά από υψηλού αιμορραγικού κινδύνου επεμβάσεις σύμφωνα με την προεγχειρητική δοσολογία. Ενδιάμεσα, σε περίπτωση πολύ υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου, προτείνεται η χορήγηση μιας μειωμένης δοσολογιας (για το dabigatran χορηγούνται mg το βράδυ της χειρουργικής επέμβασης και μια μόνο ίδια δόση την επόμενη ημέρα, για το rivaroxaban χορηγούνται 10 mg το βράδυ της χειρουργικής επέμβασης και μια ίδια δόση την επόμενη ημέρα και για το apixaban χορηγούνται 2,5 mg το βράδυ της χειρουργικής επέμβασης και μια μόνο ίδια δόση την επόμενη ημέρα). Μόλις κριθεί ότι δεν υπάρχει αιμορραγικός κίνδυνος τα φάρμακα χορηγούνται σύμφωνα με την προεγχειρητική δοσολογία. Προσοχή!!!Η θεραπεία γεφύρωσης με ηπαρίνες παρεντερικά σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση και βρίσκονται υπό αγωγή με DOACs προτείνεται από κάποιους ειδικούς στην περίπτωση υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου και αιμορραγικού κινδύνου ή και διενέργειας περιοχικής αναισθησίας εξαιτίας του ότι πρόκειται για νέα φάρμακα, ενώ αντίθετα η θεραπεία γεφύρωσης με ηπαρίνες παρεντερικά είναι καλά εδραιωμένη. Η θεραπεία γεφύρωσης με ηπαρίνες παρεντερικά είναι αναγκαία όταν ο ασθενής δεν μπορεί να λάβει τίποτα από το στόμα ή έχει καθυστερημένη απορρόφηση εντέρου. 25

28 Πίνακας 16: Προτεινόμενο πρωτόκολλο προεγχειρητικής διακοπής των DOACs 7 Φάρμακο (δόση)* Νεφρική λειτουργία Επέμβαση χαμηλού αιμορραγικού κινδύνου (2 ή 3 ημίσειες ζωές μεταξύ της τελευταίας δόσης και της επέμβασης)** Επέμβαση υψηλού αιμορραγικού κινδύνου (4 ή 5 ημίσειες ζωές μεταξύ της τελευταίας δόσης και της επέμβασης) *** Νταπιγκατράνη (150mg δύο φορές/ημέρα) t1/2 = ώρες Φυσιολογική ή ελαφρώς επηρεασμένη (CrCl>50 ml/min) Τελευταία δόση: 2 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 2 δόσεις) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 4 δόσεις) t1/2 = 16-18ώρες Μέτρια επηρεασμένη (CrCl ml/min) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 4 δόσεις) Τελευταία δόση: 4-5 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 6-8 δόσεις) Ριβαροξαμπάνη (20mg μια φορά ημερησίως) t1/2 = 8-9 ώρες Φυσιολογική ή ελαφρώς επηρεασμένη (CrCl>50 ml/min) Τελευταία δόση: 2 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 1 δόση) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 2 δόσεις) t1/2 = 9ώρες Μέτρια επηρεασμένη (CrCl ml/min) Τελευταία δόση: 2 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 1 δόση) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 2 δόσεις) t1/2 = 9-10ώρες Σοβαρά επηρεασμένη (CrCl 15-29,9 ml/min) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 2 δόσεις) Τελευταία δόση: 4 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 3 δόσεις) Απιξαμπάνη (5mg δύο φορές/ημέρα) t1/2 = 7-8ώρες Φυσιολογική ή ελαφρώς επηρεασμένη (CrCl>50 ml/min) Τελευταία δόση: 2 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 2 δόσεις) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 4 δόσεις) t1/2 = 17-18ώρες Μέτρια επηρεασμένη (CrCl ml/min) Τελευταία δόση: 3 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 4 δόσεις) Τελευταία δόση: 4 ημέρες πριν την επέμβαση (παραλείπω 6 δόσεις) *Υπολογισμένο t1/2 βασιζόμενο στη νεφρική κάθαρση, **στοχεύοντας σε ένα ήπιο μέχρι μέτριο αντιπηκτικό αποτέλεσμα στο χειρουργείο (<12%-25%), ***στοχεύοντας σε πολύ μικρό έως καθόλου αντιπηκτικό αποτέλεσμα στο χειρουργείο (<3%-6%), σε ασθενείς που λαμβάνουν ριβαροξαμπάνη 15 mg μια φορά την ημέρα 26

29 Τέλος, η ομάδα εργασίας θεωρεί αναγκαίο να αναφερθούν και οι οδηγίες για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό DOACs που ισχύουν στη Γαλλία, οι οποίες λαμβάνοντας υπόψιν ότι αναφέρθηκε πιο πάνω - δηλαδή ότι πρόκειται για νεοεμφανιζόμενα φάρμακα, που εμπλέκονται με τη νεφρική λειτουργία, έχουν γρήγορη έναρξη δράσης και άμεσο και ισχυρό αντιπηκτικό αποτέλεσμα και η περιεγχειρητική τους διαχείριση δεν έχει επαρκή τεκμηρίωση - προτείνουν μια πιο συντηρητική προσέγγιση, (Σχήμα 3). Σύμφωνα με αυτή για μικρού αιμορραγικού κινδύνου επεμβάσεις η τελευταία δόση χορηγείται δύο ημέρες πριν τη χειρουργική επέμβαση, ενώ για μεσαίου ή υψηλού αιμορραγικού κινδύνου επεμβάσεις η τελευταία δόση χορηγείται 5 ημέρες πριν. Η θεραπεία γεφύρωσης με LMWH ή κλασική ηπαρίνη σε θεραπευτική δοσολογία έχει θέση εάν υπάρχει υψηλός θρομβωτικός κίνδυνος. Η χορήγηση των φαρμάκων ξεκινά τη δεύτερη μετεγχειρητική ημέρα σε επεμβάσεις με μικρό αιμορραγικό κίνδυνο, ενώ σε μεγάλο αιμορραγικό κίνδυνο πολύ αργότερα και όταν κριθεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος αιμορραγίας. Στο ενδιάμεσο προτείνεται η παρεντερική χορήγηση ηπαρινών σαν θεραπεία γεφύρωσης σε προφυλακτική ή θεραπευτική δοσολογία αναλόγως του θρομβωτικού κινδύνου (Σχήμα 3). Με τον τρόπο αυτό θεωρείται πιο ασφαλής η διενέργεια κεντρικών αποκλεισμών. 27

30 Σχήμα 3: Προτεινόμενο πρωτόκολλο περιεγχειρητικής διαχείρισης των DOACs σύμφωνα με τις Γαλλικές Οδηγίες 16 A: επέμβαση με μικρό αιμορραγικό κίνδυνο, Β: επέμβαση με μεσαίο ή μεγάλο αιμορραγικό κίνδυνο, H: ημέρα (διακοπή 2 ημέρες προεγχειρητικά σε μικρού αιμορραγικού κινδύνου επεμβάσεις και 5 ημέρες προεγχειρητικά σε μεσαίου ή μεγάλου κινδύνου αιμορραγικές επεμβάσεις). Σε περίπτωση γεφύρωσης με ηπαρίνη και για επεμβάσεις με μεσαίο ή μεγάλο αιμορραγικό κίνδυνο (Β), δεν επιτρέπεται να χορηγούνται ταυτόχρονα δύο αντιπηκτικά (no overlap) ούτε προεγχειρητικά ούτε μετεγχειρητικά. DOAC (Direct Oral Anticoagulants); ΜΜΒΗ (Μικρού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνες); UFH (κλασική ηπαρίνη); VTE (φλεβική θρομβοεμβολική νόσος) 28

31 4.2.4 Επείγουσα χειρουργική επέμβαση σε ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή Στην περίπτωση ασθενούς που θα υποβληθεί σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση και είναι σε θεραπεία με κλασική ηπαρίνη (UFH) η αναστροφή γίνεται με πρωταμίνη, υπολογίζοντας τη συνολική δοσολογία της ηπαρίνης που έλαβε ο ασθενής τις προηγούμενες δυο ώρες. Η δόση της πρωταμίνης για αναστροφή είναι 1 U πρωταμίνης για 1 U νατριούχου ηπαρίνης. Στην περίπτωση ασθενούς που βρίσκεται σε θεραπεία με ΜΜΒΗ και πρόκειται να υποβληθεί σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση επιτυγχάνεται αναστροφή στο περίπου 50% της δράσης της με τη χορήγηση πρωταμίνης. Η αναστροφή αυτή είναι διαφορετική στις διάφορες ΜΜΒΗ που κυκλοφορούν. Στην περίπτωση ασθενούς που θα υποβληθεί σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση και είναι σε θεραπεία με VKA χορηγούνται σε χαμηλή δοσολογία mg ενδοφλεβίως βιταμίνης K. To αποτέλεσμα της βιταμίνης K αρχίζει σε 6-12 ώρες. Σε περίπτωση που απαιτείται γρήγορη αναστροφή χορηγούνται μαζί με τη βιταμίνη Κ και φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα (FFP) ή συμπυκνωμένα συμπληρώματα προθρομβίνης (prothrombin complex concentrates, PCCs). Στην περίπτωση ασθενούς που θα υποβληθεί σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση και είναι σε θεραπεία με DOACs και μέχρι την κυκλοφορία των αντιδότων τους που αναμένεται να γίνει σύντομα (ήδη αναμένεται το idarucizumab, η κυκλοφορία του οποίου εγκρίθηκε στα τέλη του 2015 από FDA & EΜΑ σαν αντίδοτο του dabigatran, και το Αndexanet Alpha για την αναστροφή των rivaroxaban και apixaban που ολοκλήρωσε με επιτυχία τις πρώτες του μελέτες), προσπαθούμε όσο είναι δυνατό να μεσολαβήσει το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μεταξύ της λήψης του φαρμάκου και της επέμβασης. Εάν η λήψη είναι πρόσφατη (2-3 ώρες) συνιστάται και μόνο για την νταμπιγκατράνη - η από του στόματος χορήγηση ενεργού άνθρακα. Σε περίπτωση που είναι επηρεασμένος ο πηκτικός έλεγχος (αυξημένο aptt για την νταμπιγκατράνη και αυξημένο PT για τη ριβαροξαμπάνη) και ο αιμορραγικός κίνδυνος της επέμβασης είναι μεγάλος μπορεί να χορηγηθούν PCCs (prothrombin complex concentrates). 29

32 5. Βιβλιογραφία 1. Bell AD, Roussin A, Cartier R, Chan WS, Douketis JD, Gupta A, Kraw ME, Lindsay TF, Love MP, Pannu N, Rabasa-Lhoret R, Shuaib A, Teal P, Théroux P, Turpie AG, Welsh RC, Tanguay JF; Canadian Cardiovascular Society. The use of antiplatelet therapy in the outpatient setting: Canadian Cardiovascular Society guideline. Can J Cardiol May-Jun;27 Suppl A:S ESC/ESA Guidelines on non-cardiac surgery: cardiovascular assessment and management. Eur Heart J 2014; 35: Capodanno D, Angiolillo DJ. Management of antiplatelet therapy in patients with coronary artery disease requiring cardiac and noncardiac surgery. Circulation 2013; 128: Oprea AD, Popescu WM. Perioperative management of antiplatelet therapy. Br J Anaesth 2013; 111 (S1): i3 i17 5. T. H. Baron, P. S. Kamath, and R. D. McBane, Management of antithrombotic therapy in patients undergoing invasive procedures. New Eng JMed 2013;(368) 22: Douketis JD, Spyropoulos AC, Spencer FA, Mayr M, Jaffer AK, Eckman MH, Dunn AS, Kunz R; American College of Chest Physicians. Perioperative management of antithrombotic therapy: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest Feb;141(2 Suppl):e326S-50S 7. AC.Spyropoulos, JD. Douketis. How I treat anticoagulated patients undergoing an elective procedure or surgery. Blood 2012; 120: ΑLiew, J Douketis. Perioperative management of patients who are receiving a novel oral anticoagulant. Intern Emerg Med 2013; 8: Omran H, Bauersachs R, Rubenacker S, Goss F, Hammerstingl C The HAS- BLED score predicts bleedings during bridging of chronic oral anticoagulation. Results from the national multicenter BNK ΟnlinebRiDgingREgistRy (BORDER). Thromb Haemost 2012;108(1):

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση αιµορραγικού κινδύνου και προετοιµασία για προγραµµατισµένο χειρουργείο. Κων/νος Γ. Τούτουζας Αν. Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ

Εκτίµηση αιµορραγικού κινδύνου και προετοιµασία για προγραµµατισµένο χειρουργείο. Κων/νος Γ. Τούτουζας Αν. Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ Εκτίµηση αιµορραγικού κινδύνου και προετοιµασία για προγραµµατισµένο χειρουργείο Κων/νος Γ. Τούτουζας Αν. Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ Επείγον χειρουργείο... who cares! Επείγον χειρουργείο... who cares!

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

Μη καρδιακό χειρουργείο: Προηγηθείσα και Προεγχειρητική διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση. Δ. Ζιούτας MD, PhD, FESC

Μη καρδιακό χειρουργείο: Προηγηθείσα και Προεγχειρητική διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση. Δ. Ζιούτας MD, PhD, FESC Μη καρδιακό χειρουργείο: Προηγηθείσα και Προεγχειρητική διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση Δ. Ζιούτας MD, PhD, FESC IICE 2011 Υπολογίζονται περίπου 2000 αγγειοπλαστικές / 1.000.000 πληθυσμού στην Ευρώπη 17000-19000

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδοσκόπηση σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακά ή αντιπηκτικά φάρμακα

Η ενδοσκόπηση σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακά ή αντιπηκτικά φάρμακα Η ενδοσκόπηση σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακά ή αντιπηκτικά φάρμακα Σοφία Καραμπάτσου Γαστρεντερολόγος Επιστημονική συνεργάτης ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ Αναπηρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ Αναπηρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ιαχείριση ασθενούς με χρόνια κολπική μαρμαρυγή και στεφανιαία νόσο υπό τριπλή αντιθρομβωτική αγωγή που πρόκειται να υποβληθεί σε εξωκαρδιακή χειρουργική επέμβαση ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ Αναπηρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδας Ε. Πουλημένος Επιμελητής Καρδιολογικού Τμήματος Γ.Ν. «Ασκληπιείο» Βούλας

Λεωνίδας Ε. Πουλημένος Επιμελητής Καρδιολογικού Τμήματος Γ.Ν. «Ασκληπιείο» Βούλας Λεωνίδας Ε. Πουλημένος Επιμελητής Καρδιολογικού Τμήματος Γ.Ν. «Ασκληπιείο» Βούλας Γενικά Η.Π.Α.. : 3.000.000 ασθενείς σε V.K.A. Ερώτημα βέλτιστης διακοπής αντιπηκτικής: : 400.000/έτος Μεγάλο ποσοστό βαλβιδοπαθών

Διαβάστε περισσότερα

Αντιθρομβωτική αγωγή στις περιφερικές αρτηρίες

Αντιθρομβωτική αγωγή στις περιφερικές αρτηρίες ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 5 η Ομάδα εργασίας: Περιφερικές αρτηρίες (Περιφερική αρτηριακή νόσος Ανευρύσματα Καρωτίδες) Εμπλουτισμένη ανακεφαλαίωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΗ ΧΡΟΝΙΑΣ ΛΗΨΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. ΚΑΛΠΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΗ ΧΡΟΝΙΑΣ ΛΗΨΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. ΚΑΛΠΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΗ ΧΡΟΝΙΑΣ ΛΗΨΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. ΚΑΛΠΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εκτιμάται ότι ένα με δύο εκατομμύρια ευρωπαίων λαμβάνουν από του στόματος αντιπηκτικά

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Δεν

Διαβάστε περισσότερα

15:30 17: 00 Φλεβική θρομβοεμβολική νόσος εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση Προεδρείο: Κ. Κατσένης, TBA

15:30 17: 00 Φλεβική θρομβοεμβολική νόσος εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση Προεδρείο: Κ. Κατσένης, TBA Παρασκευή 3 Μαρτίου 2017 15:00-15:30 Έναρξη Συνεδρίου - Εγγραφές 15:30 17: 00 Φλεβική θρομβοεμβολική νόσος εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση Προεδρείο: Κ. Κατσένης, TBA 15:30-15:45 Ασθενής με ιστορικό ΠΕ και

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Αντιθρομβωτικοί παράγοντες στη 3 η ηλικία

Αντιθρομβωτικοί παράγοντες στη 3 η ηλικία Ηλικιωμένοι ασθενείς Αντιθρομβωτικοί παράγοντες στη 3 η ηλικία Γ. Λάζαρος Επιμελητής Α Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α Πως ορίζεται η 3 η ηλικία? o Αν και κλασικά η ηλικία των 65

Διαβάστε περισσότερα

Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή

Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή Δρ. Αηδονίδης Θ. Γεώργιος Επεμβατικός Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Α. Π. Θ. Επιστημονικός Συνεργάτης Β Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Αθανάσιος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος EUROMEDICA-Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Κολπική μαρμαρυγή και ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό 4-5

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΕΝ ΤΩ ΒΑΘΕΙ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ (ΦΘ) ΠΝΕΥΜΟΝΙ ΚΗ ΕΜΒΟΛΗ (ΠΕ) ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

fondaparinux melagatran ximelagatran :

fondaparinux melagatran ximelagatran : ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟ ΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο Γ.Χαλµούκη, Ν. Σκάρπα, Ε. Παπασπύρου, Α. Μελά, Σ. Κωστάκη Αναισθησιολογικό τµήµα ΓΝΑ «Ασκληπιείο Βούλας» Οι χειρουργικοί ασθενείς έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά.

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Δηλώνω ότι δεν έχω σύγκρουση συμφερόντων Χρήση αντιαιμοπεταλιακών : REACH Registry Ασπιρίνη Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα Θιενοπυριδίνες

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεγχειρητική Αντιπηκτική Αγωγή. Λύση ή Πρόβλημα?

Περιεγχειρητική Αντιπηκτική Αγωγή. Λύση ή Πρόβλημα? Περιεγχειρητική Αντιπηκτική Αγωγή. Λύση ή Πρόβλημα? Το Πρόβλημα. Κ. Θεοδωράκη Ή αλλιώς. Η σκοτεινή πλευρά των αντιπηκτικών Ποιες μπορεί να είναι οι «παρενέργειες» των αντιπηκτικών? Αυξημένη περιεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια 24-26 January 2014 Under the Auspices: Hellenic Cardiovascular Research Society Organization: Κosmos Travel Venue: Divani Apollon Palace, Kavouri επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες

Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες Βασίλειος Καρόγιαννης Καρδιολόγος - 3ο ΝΟΣ/ΜΕΙΟ ΙΚΑ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΗΞΕΩΣ ΕΞΑΡΤΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Κ VΙΙ, ΙΧ, Χ, ΙΙ Οι ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στη Θρόμβωση & την Αντιθρομβωτική Αγωγή 4 & 5 Νοεμβρίου 2011 Ιωάννινα Ξενοδοχείο Epirus Palace ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Οργάνωση: Ινστιτούτο Αγγειακών Παθήσεων (Ι.Α.Π.) Αγγειοχειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο 10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Οι Starr και Edwards ανακοίνωσαν το 1961 την πρώτη κλινικά επιτυχή τοποθέτηση προσθετικής καρδιακής βαλβίδας. Μπουντούλας Χ., Βαλβιδοπάθειες, Εκδ. Γ.Β. Παρισιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ CHA 2 DS 2 -VASc ΣΚΟΡ ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ CHA 2 DS 2 -VASc ΣΚΟΡ ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ CHA 2 DS 2 -VASc ΣΚΟΡ ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ Μ. ΣΙΛΕΛΗ, Φ. ΑΜΠΑΤΖΙΔΟΥ, Α. ΜΑΔΕΣΗΣ, Θ. ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ, Σ. ΤΣΑΓΚΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2014 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή παλαιό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ). Παρουσίαση κλινικών περιπτώσεων. Πρόεδροι:

Διαβάστε περισσότερα

(Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ)

(Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ) 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή 11 & 12 Απριλίου 2014, ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα (Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιθρομβωτική αγωγή κατά και μετά τις επεμβάσεις στις καρωτίδες. Ανδρέας Μ. Λάζαρης Αγγειοχειρουργός, ΠΓΝ Αττικόν, ΕΚΠΑ

Αντιθρομβωτική αγωγή κατά και μετά τις επεμβάσεις στις καρωτίδες. Ανδρέας Μ. Λάζαρης Αγγειοχειρουργός, ΠΓΝ Αττικόν, ΕΚΠΑ Αντιθρομβωτική αγωγή κατά και μετά τις επεμβάσεις στις καρωτίδες Ανδρέας Μ. Λάζαρης Αγγειοχειρουργός, ΠΓΝ Αττικόν, ΕΚΠΑ Καρωτιδικές παρεμβάσεις (ΘΕΚ/ΑΚ) Περιεγχειρητικό ΑΕΕ μετά ΘΕΚ / ΑΚ Δεξιότητες Τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα. Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος

Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα. Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος Types and Classification of AF AF Episode: AF documented by ECG monitoring and duration of 30 seconds, or if

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη. 7-9 Νοεμβρίου 2014 - Καλάβρυτα. Ξενοδοχείο Kalavrita Canyon

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη. 7-9 Νοεμβρίου 2014 - Καλάβρυτα. Ξενοδοχείο Kalavrita Canyon Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Ινστιτουτο Μελετησ και Εκπαιδευσης στη Θρομβωση και την Αντιθρομβωτικη Αγωγη 2 o ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη 7-9 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παρασκευή 24 Απριλίου 2015 09.00-09.15 Εγγραφές 24-25 Απριλίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Συνέδριο Αμερικάνικου Κολεγίου Καρδιολογίας 2017 (ACC.17)

Δελτίο Τύπου. Συνέδριο Αμερικάνικου Κολεγίου Καρδιολογίας 2017 (ACC.17) Δελτίο Τύπου Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι, Αθήνα Tel. +30 210 618 75 00 www.bayer.gr Συνέδριο Αμερικάνικου Κολεγίου Καρδιολογίας 2017 (ACC.17) Ανακοινώθηκε η μελέτη EINSTEIN CHOICE! Το

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την περιεγχειρητική καρδιαγγειακή εκτίµηση και αντιµετώπιση ασθενών που υποβάλλονται σε µη καρδιοχειρουργική επέµβαση (2007). Φωτεινή Ντάνου, Σοφία Σγουροπούλου, Πολυξένη Στρατήγη.

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC)

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Μαριάννα Παπαϊωάννου, MD, MSc Επιµελήτρια Β Αναισθησιολόγος, Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» Σκοπός Ποια είναι τα σύγχρονα κλινικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΕΣ ΝΟΣΟΙ Θρόμβωση είναι η σύνθεση στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ/ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΜΑΤΗ Η ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ/ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΜΑΤΗ Η ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ/ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΜΑΤΗ Η ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ Οι αιμορραγικές επιπλοκές από αντιπηκτικά/αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα ευθύνονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 ο Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Ε τ α ι ρ ε ί α ς Α θ η ρ ο σ κ λ ή ρ ωσ η ς Αθηροθρόμβωση: Από τ ην Πα θοφυσ ιολογία σ τη Θ ε ραπ ε ία 30 Ιουνίου 2 Ιουλίου 2011, Ξενοδοχείο Crowne Plaza,

Διαβάστε περισσότερα

4 o ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

4 o ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 4 o ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Διαχείριση Περιεγχειρητικής Αγωγής και Αντιμετώπιση Επιπλοκών Αντιθρομβωτικών Φαρμάκων 4-6 Νοεμβρίου 2016 - Πορταριά Ξενοδοχείο Xenia Portaria ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.)

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Θνητότητα από ΠΕ στις ΗΠΑ 435.000 ασθενείς /ετησίως 95 επεισόδια ΠΕ/ 100.000 κατοίκους Θνητότητα ΠΕ: 10% 30% των ασθενών με ΕΒΦΘ θα εκδηλώσουν ΠΕ Τα 2/3 παραμένουν αδιάγνωστα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ)

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΑΝΘΗ Σ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΡΟΜΒΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΩΝ ΔΙΑΘΕΣΕΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΙΚΟΥ Η ΗΠΑΡΙΝΗ Ειναι το φάρμακο εκλογής όταν απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Mακρυγιάννης 1, Γ. Aναγνώστου 2, Σ. Kαλιαµπάκος 1, Γ. Τσάκωνας 1, Κ. Παπαδόπουλος 1, N. Σουρλάς 1, Π. Mάλλιος 1, Θ. Kωστελίδου 2, A.

Σ. Mακρυγιάννης 1, Γ. Aναγνώστου 2, Σ. Kαλιαµπάκος 1, Γ. Τσάκωνας 1, Κ. Παπαδόπουλος 1, N. Σουρλάς 1, Π. Mάλλιος 1, Θ. Kωστελίδου 2, A. Επίπεδα Dabigatran, θροµβοελαστογραφία και αιµόσταση σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Προεκτάσεις για την καταλληλότητα πρώιµης διενέργειας µη προγραµµατισµένης επέµβασης Σ. Mακρυγιάννης 1, Γ. Aναγνώστου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΜΕΘΑ Αθήνα, 11 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 09.00 Εγγραφές 09.00-09.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί 09.30-10.30 Εξελίξεις στη θρόμβωση και την

Διαβάστε περισσότερα

από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη

από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη Kλοπιδογρέλη από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη Χ.Κυρπιζίδης, Α.Κεϊβανίδου, Γ.Παπανικολάου, Κ.Τσιπτσής, Μ.Ξαφένιας, Α.Πεχλεβάνης. Καρδιολογική κλινική Στεφανιαία μονάδα 2 ου Νοσοκομείου ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Αγγειοχειρουργού στις παθήσεις της κατιούσας θωρακικής αορτής. Βασικές αρχές συντηρητικής και επεμβατικής αντιμετώπισης.

Ο ρόλος του Αγγειοχειρουργού στις παθήσεις της κατιούσας θωρακικής αορτής. Βασικές αρχές συντηρητικής και επεμβατικής αντιμετώπισης. Οµάδα εργασίας ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Οξέα αορτικά σύνδρομα» Ο ρόλος του Αγγειοχειρουργού στις παθήσεις της κατιούσας θωρακικής αορτής. Βασικές αρχές συντηρητικής και επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF 37 0 Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 21/10/2016 Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF Ε. Φοροζίδου 1, Δ. Βασδέκη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπηκτική αγωγή σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή και συνοδά νοσήματα

Αντιπηκτική αγωγή σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή και συνοδά νοσήματα Αντιπηκτική αγωγή σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή και συνοδά νοσήματα Αλέξανδρος Δ. Τσελέπης Κέντρο Αθηροθρόμβωσης / Εργαστήριο Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 45110 Ιωάννινα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπηκτική αγωγή πριν την εμφύτευση βηματοδοτών, τη στεφανιογραφία, την αγγειοπλαστική και τις επεμβάσεις κατάλυσης. αντιπηκτικά;

Αντιπηκτική αγωγή πριν την εμφύτευση βηματοδοτών, τη στεφανιογραφία, την αγγειοπλαστική και τις επεμβάσεις κατάλυσης. αντιπηκτικά; Αντιπηκτική αγωγή πριν την εμφύτευση βηματοδοτών, τη στεφανιογραφία, την αγγειοπλαστική και τις επεμβάσεις κατάλυσης αρρυθμιών. Αλλάζει τίποτα με τα νέα αντιπηκτικά; Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Aντιθρομβωτικά. Ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη (>40 γενόσημα) πρασουγρέλη τικαγρελόρη, καγρελόρη ελινογρέλη, TRAP

Aντιθρομβωτικά. Ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη (>40 γενόσημα) πρασουγρέλη τικαγρελόρη, καγρελόρη ελινογρέλη, TRAP Nothing to declare Aντιθρομβωτικά Τα ποιό συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα Ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη (>40 γενόσημα) πρασουγρέλη τικαγρελόρη, καγρελόρη ελινογρέλη, TRAP Ανταγωνιστές βιτ Κ: sintrom >2 εκατ άτομα

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΟΦ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΕΟΦ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΟΦ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Επιτροπή Πρόεδρος : Γρηγόρης Θ. Γεροτζιάφας Μέλη : Κώστας Βέμμος, Αλεξανδρος Τσελέπης Εισαγωγικό σημείωμα Τα θεραπευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της αντιθρομβωτικής αγωγής στον χρόνο

Η εξέλιξη της αντιθρομβωτικής αγωγής στον χρόνο Η εξέλιξη της αντιθρομβωτικής αγωγής στον χρόνο Μαριάννα Πολίτου Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθύντρια Υπηρεσίας Αιμοδοσίας-Αιματολογικού Εργαστηρίου ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ Νοσοκομείο Αντιθρομβωτική

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Πνευμονική εμβολή Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Διάγνωση της πνευμονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ CLEXANE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Συγκέντρωση 10.000 anti-xa IU/ml (100 mg/ml) Ανά προγεμισμένη σύριγγα: CLEXANE INJ.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Συνέδριο Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας 2016 (ESC 2016) GR252016F

Δελτίο Τύπου. Συνέδριο Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας 2016 (ESC 2016) GR252016F Δελτίο Τύπου Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι, Αθήνα Tel. +30 210 618 75 00 www.bayer.gr Συνέδριο Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας 2016 (ESC 2016) Νεότερα δεδομένα καθημερινής κλινικής πρακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς με Κολπική Μαρμαρυγή και υψηλή επικινδυνότητα για Αγγειακό Εγκεφαλικό επεισόδιο

Ασθενείς με Κολπική Μαρμαρυγή και υψηλή επικινδυνότητα για Αγγειακό Εγκεφαλικό επεισόδιο Ασθενείς με Κολπική Μαρμαρυγή και υψηλή επικινδυνότητα για Αγγειακό Εγκεφαλικό επεισόδιο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΡΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΕΕ Η πιο συχνή επιπλοκή της ΚΜ υπεύθυνη για 20-25%

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

3 & 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Ανάπτυξη κλινικών περιπτώσεων θρόμβωσης και λήψη θεραπευτικών αποφάσεων» Μαρτίου Ξενοδοχείο Valis Αγριά Βόλου

3 & 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Ανάπτυξη κλινικών περιπτώσεων θρόμβωσης και λήψη θεραπευτικών αποφάσεων» Μαρτίου Ξενοδοχείο Valis Αγριά Βόλου Ινστιτούτο Αγγειακών Παθήσεων (ΙΑΠ) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Ανάπτυξη κλινικών περιπτώσεων θρόμβωσης και λήψη θεραπευτικών αποφάσεων» Xορηγούνται 10 μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΑΘΕΤΗΡΙΑΚΗ (ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ) ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΟΡΤΙΚΩΝ ΒΑΛΒΙΔΩΝ

ΔΙΑΚΑΘΕΤΗΡΙΑΚΗ (ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ) ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΟΡΤΙΚΩΝ ΒΑΛΒΙΔΩΝ 22 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ " Όλα για την Καρδιά µας " Αθήνα, Divani Caravel, 20 21 Οκτωβρίου 2016 ΔΙΑΚΑΘΕΤΗΡΙΑΚΗ (ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ) ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΟΡΤΙΚΩΝ ΒΑΛΒΙΔΩΝ Βαρβάρα Παπαδοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ Eliquis 2,5 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε επικαλυμμένο με

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς με στεφανιαία stents: τροποποίηση αντιθρομβωτικής αγωγής πριν από χειρουργική επέμβαση

Ασθενείς με στεφανιαία stents: τροποποίηση αντιθρομβωτικής αγωγής πριν από χειρουργική επέμβαση Ασθενείς με στεφανιαία stents: τροποποίηση αντιθρομβωτικής αγωγής πριν από χειρουργική επέμβαση Νάσος Μαγγίνας, FESC, FACC Νοσοκομείο Mediterraneo Γλυφάδα Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή (ααα) Ασπιρίνη 75-100

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Χρουµπ- Παπαβάιου Α., Πλακιάς Σ., Δεληγιάννης Γ., Τσατίρης Κ., Μπράχος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής

Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής Θεραπεία ζεύξης στην αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Σύγχρονες απόψεις Ε. Αρναούτογλου Περιγραφή περιστατικού Ασθενής ηλικίας 68 ετών με μακροσκοπική αιματουρία

Διαβάστε περισσότερα

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ευρετήριο Ομιλητών Αβραμίδης Θ. Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός Αρτέμης Ν. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Βαδικόλιας Κ. Νευρολόγος, Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΓΕΝΙΚΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ»

«ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΓΕΝΙΚΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποιο είναι το καρδιολογικό status, του ασθενούς πριν από κάθε χειρουργική επέμβαση; Τι κινδύνους εγκυμονεί για τους ασθενείς η χειρουργική επέμβαση στην οποία θα υποβληθούν; Είναι ερωτήματα τα

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ελληνική Εταιρεία Καρδιαγγειακής Υγείας Hellenic Society of Cardiovascular Health Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ένα Σεμινάριο για τη Χρήση των Νεότερων

Διαβάστε περισσότερα