Νεότερα δεδομένα για την Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωμάτωση (ΥΑΘ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεότερα δεδομένα για την Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωμάτωση (ΥΑΘ)"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 30, Οκτώβριος - Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2007, σελίδες Νεότερα δεδομένα για την Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωμάτωση (ΥΑΘ) 1 η Συνάντηση του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την ΥΑΘ Παρίσι Φεβρουαρίου 2007 Α. ΚΑΡΑΤΖΑΝΗΣ, Ν. ΧΑΤΖΑΚΗΣ, Ε. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ, Γ. ΒΕΛΕΓΡΑΚΗΣ, Ε. ΧΕΛΙΔΟΝΗΣ ΩΡΛ Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Κρήτης Περίληψη Η θηλωμάτωση του λάρυγγα αποτελεί μια σπάνια αλλά αρκετά σοβαρή νόσο, τόσο στα παιδιά, όσο και σε ενήλικες. Παρά τον καλοήθη χαρακτήρα της, είναι δυνητικά θανατηφόρος μέσω απόφραξης του ανώτερου αεραγωγού και λόγω της πιθανότητας για κακοήθη εξαλλαγή. Η νόσος προκαλείται από τον ιό του ανθρώπινου θηλώματος (HPV) και ειδικότερα από τους υποτύπους 6 και 11. Τα τελευταία χρόνια έχουν διεξαχθεί αρκετές πολυκεντρικές μελέτες, οι οποίες βοήθησαν στην καλύτερη κατανόηση της αιτιολογίας, της επιδημιολογίας και της μετάδοσης της ασθένειας. Η αντιμετώπιση της νόσου, όμως, ακόμα και σήμερα παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη, λόγω της απρόβλεπτης εξέλιξής της, της τάσης να υποτροπιάζει και της επέκτασης αυτής σε άλλες περιοχές του ανώτερου αεραγωγού. Είναι πιθανό η λύση για την αντιμετώπιση της νόσου να βρίσκεται στην πρόληψη αυτής, εάν οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού εμβολίου κατά του ιού ευοδωθούν. Επιπλέον, λόγω της πιθανής συσχέτισης κάποιων υποτύπων του HPV με τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, η εισαγωγή ενός τέτοιου εμβολίου είναι πιθανό να ωφελήσει στην πρόληψη και αυτής της νόσου. Από τις αρχές του έτους κυκλοφορεί στην Ελλάδα ένα εμβόλιο για τα στελέχη 6, 11, 16 και 18 του ιού, με ένδειξη την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Με βάση αυτή την εξέλιξη, διεξήχθη στο Παρίσι ένα συμπόσιο με σκοπό τη διερεύνηση τυχόν οφέλους από τη χρήση του εμβολίου αυτού για τη θηλωμάτωση του λάρυγγα και τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. Σκοπός αυτού του άρθρου είναι η ενημέρωση της ελληνικής ΩΡΛ κοινότητας σχετικά με τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης. Λέξεις κλειδιά: ιός ανθρώπινου θηλώματος, θηλωμάτωση λάρυγγα, εμβόλιο. Εισαγωγή Ο HPV είναι ένας μικρός DNA ιός με διπλή άλυσο, μήκους ζευγών βάσεων, που περιβάλλεται από ένα εικοσαεδρικό καψίδιο. Οι ιοί κατανέμονται σε υποτύπους με βάση τη γενετική ομολογία. Εάν ένας τύπος παρουσιάζει λιγότερο από 90% ομοιότητα όσον αφορά σε συγκεκριμένες περιοχές του γονιδιώματος, τότε αναγνωρίζεται ως διαφορετικός. Η αρίθμηση γίνεται ανάλογα με τη χρονολογική σειρά της ταυτοποίησης του κάθε υποτύπου. Όσο πιο κοντινή είναι η αρίθμηση, τόσο μεγαλύτερη η συγγένεια των ιών σε ό,τι αφορά στις κλινικές τους εκδηλώσεις. Μέχρι σήμερα έχουν ταυτοποιηθεί περισσότεροι από 100 διαφορετικοί τύποι ιών της οικογένειας του HPV 1. Ο ακριβής μηχανισμός δράσης του ιού δεν είναι ακόμα γνωστός. Φαίνεται ότι μία από τις κύριες δράσεις του είναι η επαγωγή του κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Ο ιός δρα σε επίπεδο βασικής στιβάδας του βλεννογόνου, απ όπου το DNA του εισέρχεται στο κύτταρο και μεταγράφεται σε RNA. Από τη μετάφραση αυτού προκύπτουν τελικά οι πρωτεΐνες του ιού. Αρκετοί παράγοντες μεσολαβούν στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Είναι γνωστό ότι ο ιός αυξάνει τα επίπεδα έκφρασης του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα και φαίνεται να αλληλεπιδρά με την πρωτεΐνη p53. Μετά την προσβολή των κυττάρων το DNA του ιού μπορεί να είναι ενεργό και να ακολουθήσει έκφραση της νόσου, ή να παραμείνει σε μια λανθάνουσα κατάσταση, όπου ο βλεννογόνος εμφανίζεται κλινικά και ιστολογικά φυσιολογικός. Στην περίπτωση αυτή ανιχνεύεται πολύ μικρή ποσότητα RNA. Έχει παρατηρηθεί ότι το DNA του ιού ανιχνεύεται σε φυσιολογικό βλεννογόνο ασθενών με θηλωμάτωση λάρυγγα που βρίσκονται σε ύφεση της νόσου. Το γεγονός αυτό εξηγεί την υποτροπή σε αυτούς τους ασθενείς, ακόμα και μετά από αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ελεύθερο νόσου 2. Το γονιδίωμα του ιού αποτελείται από τρεις περιοχές. Μια ρυθμιστική και δύο άλλες που παίρνουν την ονομασία τους ανάλογα με τη φάση της λοίμωξης κατά την οποία εκφράζονται: η πρώιμη (early) και η απώτερη (late) περιοχή. H πρώιμη περιοχή σχετίζεται με πιθανά ογκογονίδια και είναι υπεύθυνη για την αλληλεπίδραση του ιού με τους διαμεσολαβητές του κυττάρου ξενιστή 3. Η απώτερη περιοχή κωδικοποιεί τις πρωτεΐνες του ιού. Οι διάφοροι τύποι του ιού μπορούν να προσβάλλουν ποικίλους επιθηλιακούς ιστούς. Τυπικά μία λοίμωξη από τον HPV κατηγοριοποιείται ανάλογα με τη θέση της λοίμωξης σε ουρογεννητική, μη γεννητική δερματική και μη γεννητι- 24

2 κή επιθηλιακή. Τουλάχιστον 30 τύποι ιών αφορούν στην ουρογεννητική οδό 4. Οι υπoτύποι που σχετίζονται με κακοήθειες χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου, ενώ αυτοί που προκαλούν κονδυλώματα αναφέρονται ως χαμηλού κινδύνου. Οι τύποι 6 και 11 σχετίζονται κυρίως με την ανάπτυξη κονδυλωμάτων, ενώ οι 16 και 18 με τον καρκίνο του τραχήλου σε ποσοστό που ξεπερνά το 70% 5. Στις μέρες μας υπολογίζεται ότι είκοσι εκατομμύρια γυναίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν λοίμωξη της ουρογεννητικής οδού από τον HPV, ενώ έξι εκατομμύρια νέα κρούσματα προστίθενται κάθε χρόνο 4. Ο ιός μεταδίδεται κύρια μέσω της σεξουαλικής επαφής, η μόλυνση από αυτόν, όμως, δεν συνοδεύεται απαραίτητα από κλινική συμπτωματολογία. Αρκετά χρόνια μεσολαβούν από την επίδραση του ιού μέχρι την ανάπτυξη ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας και τελικώς νεοπλασίας του τραχήλου της μήτρας. Η κυτταρική ατυπία που παρατηρείται στα πρώτα στάδια της νόσου μπορεί να ανιχνευθεί με τη βοήθεια του τεστ Παπανικολάου. Ακολούθως η νόσος εξελίσσεται καταλαμβάνοντας βαθύτερα επιθηλιακά στρώματα (τραχηλική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία, CIN), με διαχωρισμό σε τρία στάδια αναλόγως του βάθους επέκτασης (1-3). Η ιστολογική διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας τίθεται όταν συμβεί διάσπαση της βασικής μεμβράνης 4. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά εφόσον διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο. Αυτό είναι δυνατό λόγω της αργής φυσικής εξέλιξης της νόσου από το στάδιο της κυτταρικής ατυπίας και της ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας στη διηθητική μορφή της νόσου. Το τεστ Παπανικολάου έχει προσφέρει τεράστια βοήθεια προς την κατεύθυνση αυτή και στις χώρες στις οποίες εφαρμόζεται συστηματικά έχει παρατηρηθεί σημαντική μείωση της νοσηρότητας από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Όμως, ακόμα και στις δυτικές κοινωνίες, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου στο γυναικείο πληθυσμό. Για το λόγο αυτό, η ανακάλυψη της συσχέτισης της νόσου με τον ιό του ανθρώπινου θηλώματος οδήγησε στην προσπάθεια πρόληψής της μέσω εμβολιασμού κατά του HPV 4,5. Οι διάφοροι τύποι του ιού μπορούν να προσβάλλουν ποικίλους επιθηλιακούς ιστούς. Τυπικά μία λοίμωξη από τον HPV κατηγοριοποιείται ανάλογα με τη θέση της λοίμωξης σε ουρογεννητική, μη γεννητική δερματική και μη γεννητική επιθηλιακή. Τουλάχιστον 30 τύποι ιών αφορούν στην ουρογεννητική οδό 4. Οι υπoτύποι που σχετίζονται με κακοήθειες χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου, ενώ αυτοί που προκαλούν κονδυλώματα αναφέρονται ως χαμηλού κινδύνου. Θηλωμάτωση του λάρυγγα Η θηλωμάτωση του λάρυγγα μπορεί να εκδηλωθεί τόσο κατά την παιδική, όσο και κατά την ενήλικη ζωή, είναι όμως περισσότερο επιθετική στη νεανική της μορφή. Στην παιδική ηλικία η θηλωμάτωση του λάρυγγα αποτελεί την πιο συχνή καλοήθη νεοπλασία του λάρυγγα και είναι το δεύτερο συνολικά αίτιο βράγχους φωνής. Η ακριβής επίπτωση της νόσου είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Η συχνότητα στα παιδιά είναι περίπου 3,60 ανά και στους ενήλικες 1,80 ανά Η νόσος κατανέμεται σε ολόκληρο το ηλικιακό φάσμα. Έχει διαγνωσθεί σε νεογέννητα μίας ημέρας, αλλά και σε ενήλικες 84 ετών. Στους ενήλικες παρατηρείται κυρίως στις ηλικίες μεταξύ 20 και 40, με μια μικρή υπεροχή στους άντρες. Στην παιδική μορφή διαγιγνώσκεται κυρίως μεταξύ 2 και 4 ετών, με το 75% των διαγνώσεων να τίθεται πριν τη συμπλήρωση του 5 ου έτους. Η κατανομή ανάμεσα στα δύο φύλα στα παιδιά είναι σχεδόν η ίδια. Στις περισσότερες περιπτώσεις η διάγνωση τίθεται περίπου ένα χρόνο μετά την έναρξη των συμπτωμάτων 6,7,8. Από τα στελέχη του ιού που προσβάλλουν το γεννητικό σωλήνα και την ανώτερη αναπνευστική οδό, οι τύποι 6 και 11 σχετίζονται με χαμηλή πιθανότητα για ανάπτυξη κακοήθειας και οι τύποι 16 και 18 με υψηλή. Τα στελέχη 31 και 33 έχουν ενδιάμεση συσχέτιση 9. Στην εμφάνιση της παθογένειας από τον ιό στον ανώτερο αεραγωγό σημαντικό ρόλο φαίνεται να έχει η ανοσολογική κατάσταση του προσβεβλημένου οργανισμού, συμπεριλαμβάνοντας τόσο την κυτταρική, όσο και την χυμική ανοσία. Παιδιά αλλά και ενήλικες με επίκτητη ή συγγενή ανοσοανεπάρκεια, αλλά και ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων, παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη θηλωμάτωσης του λάρυγγα. Έχει αποδειχθεί εξάλλου στην παθογένεια της νόσου η διαμεσολάβηση κυτταροκινών, όπως οι ιντερλευκίνες 2, 4 και 10, αλλά και η συμμετοχή του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας 10,11. Ο ακριβής τρόπος μετάδοσης της νόσου δεν είναι γνωστός. Αρκετές μελέτες συνδέουν τη νεανική θηλωμάτωση με τη γεννητική HPV λοίμωξη, θεωρώντας την κάθετη μετάδοση από τη μητέρα στο παιδί ως την πιο πιθανή ερμηνεία, ενώ για την ενήλικη μορφή ενοχοποιείται η στοματογεννητική οδός 12. Οι Kashima και συν. παρατήρησαν ότι η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε πρωτότοκα παιδιά νεαρών μητέρων από κατώτερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα που γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό. Οι πρωτοτόκες μητέρες είναι πιθανό να έχουν μια περισσότερο διευρυμένη δεύτερη φάση κατά τον τοκετό, επιμηκύνοντας έτσι τη διάρκεια έκθεσης στον ιό, άρα και τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου. Επίσης, διατύπωσαν την άποψη ότι γυναίκες με πρόσφατη έκθεση στον ιό είναι περισσότερο μεταδοτικές σε σχέση με εκείνες που έχουν από χρόνια νοσήσει από HPV λοίμωξη. Με αυτό τον τρόπο ερμήνευσαν τη συχνότερη εμφάνιση της νόσου σε παιδιά από μητέρες νεαρής ηλικίας και χαμηλότερης κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, εφόσον αυτές οι γυναίκες είναι συχνότερα φορείς του ιού 13. Παρά τις διαπιστώσεις αυτές, όμως, ελάχιστα από τα νεογέννητα που θα έρθουν σε επαφή με τον ιό δια του γεννητικού σωλήνα θα αναπτύξουν τελικά τη νόσο. Είναι πάντως βέβαιο ότι η νόσος μεταδίδεται μέσω επαφής, κατά την κάθοδο του νεογέννητου, από μητέρες με κονδυλώματα. Ο ιός ανιχνεύεται σε ρινοφαρυγγικές εκκρίσεις νεογνών που γεννήθηκαν από γυναίκες με κονδυλώματα σε ποσοστό που ξεπερνά το 30%. Ένα πολύ μικρό ποσοστό από αυτά τα νεογνά, όμως, θα αναπτύξει τελικά τη νόσο. Είναι 25

3 σαφές λοιπόν, ότι και άλλοι παράγοντες μεσολαβούν στην ανάπτυξη της νόσου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η ανοσολογική επάρκεια του νεογνού, ο τοπικός τραυματισμός, η διάρκεια της έκθεσης στον ιό και το ιικό φορτίο. Περαιτέρω έρευνες θα πρέπει να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Όσον αφορά τέλος στην καισαρική, υπάρχουν μελέτες που αναδεικνύουν χαμηλότερα, αλλά όχι μηδενικά ποσοστά εμφάνισης της νόσου, γεγονός που δεν δικαιολογεί τη διενέργεια καισαρικής ως μέτρο πρόληψης 2. Οι ασθενείς με θηλωμάτωση του λάρυγγα κατά την παιδική ηλικία δεν παρουσιάζουν διαφορές ως προς την ιστολογική εικόνα της νόσου. Η κλινική συμπτωματολογία, όμως, μπορεί να διαφέρει. Συνήθως οι ασθενείς αυτοί εμφανίζουν κάποιου βαθμού δυσφωνία. Τυπικό σύμπτωμα αποτελεί το βράγχος φωνής, η εμφάνιση του οποίου λόγω και των μηχανικών ιδιοτήτων του λάρυγγα δεν σχετίζεται απαραίτητα με το μέγεθος της βλάβης. Ο συριγμός αποτελεί το δεύτερο κλινικό εύρημα και στην αρχή εμφανίζεται ως ένας εισπνευστικός θόρυβος που στην εξέλιξη της νόσου γίνεται διφασικός. Λιγότερο συχνά χρόνιος βήχας, υποτροπιάζοντα επεισόδια πνευμονίας, δύσπνοια, δυσφαγία και απειλητικά για τη ζωή αποφρακτικά φαινόμενα, αποτελούν κλινικές εκδηλώσεις της νόσου 3. Το βράγχος φωνής είναι ένα πολύ συχνό σύμπτωμα της παιδικής ηλικίας, που σπάνια οφείλεται σε θηλωμάτωση του λάρυγγα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη δυσκολία εξέτασης του λάρυγγα στις μικρές ηλικίες, έχει ως αποτέλεσμα συχνά η νόσος να μην ανιχνεύεται εγκαίρως και συνήθως μεσολαβεί ένα διάστημα ενός έτους από την έναρξη της συμπτωματολογίας μέχρι την τελική διάγνωση. Όχι σπάνια οι ασθενείς αυτοί θεραπεύονται για άσθμα, αλλεργία, βρογχίτιδα ή όζους φωνητικών χορδών προτού ανιχνευθεί η πραγματική υποκείμενη αιτία 7. Μία ενδελεχής κλινική εξέταση πρέπει να γίνεται σε όλα τα νεογνά που παρουσιάζουν συριγμό, επίμονο κλάμα, δυσκαταποσία ή αλλεργικές εκδηλώσεις. Ιστορικό σχετικά με την έναρξη των συμπτωμάτων, πρότερο αναπνευστικό τραυματισμό, τυχόν προηγηθείσα διασωλήνωση, παρουσία κονδυλωμάτων στη μητέρα, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Πέραν της παιδιατρικής κλινικής εξέτασης, η ενδοσκόπηση του λάρυγγα με εύκαμπτο ενδοσκόπιο αποτελεί την εξέταση εκλογής που θα αναδείξει το είδος και την έκταση της βλάβης και θα καθορίσει το θεραπευτικό πλάνο 8,9. Σε ασθενείς με τεκμηριωμένη θηλωμάτωση του λάρυγγα η χειρουργική θεραπεία αποτελεί μέθοδο εκλογής. Έχουν αναφερθεί και χρησιμοποιηθεί πολλές τεχνικές για τη χειρουργική εξαίρεση της νόσου, όπως η χρήση cold knife, η χρήση laser (CO 2, KTP laser, laser αργού, dye laser), αλλά και η χρήση microdrebrider. Η καθεμιά από αυτές συγκεντρώνει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, η ανάδειξη των οποίων είναι πέρα από τους σκοπούς αυτού του άρθρου. Όποια μέθοδος και να επιλεγεί πάντως, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή δυνατότητα για εξάλειψη της πιθανότητας υποτροπής της νόσου. Ακόμα και μετά την ολική χειρουργική εξαίρεση των θηλωμάτων, λανθάνον ιικό φορτίο μπορεί να παραμείνει, γεγονός που εξηγεί την υποτροπιάζουσα φύση της νόσου. Για το λόγο αυτό η προσπάθεια του χειρουργού έγκειται στην όσο το δυνατό ριζικότερη αφαίρεση της βλάβης, χωρίς να καταστρέφεται φυσιολογικός ιστός και χωρίς τη δημιουργία ουλής, όταν αυτό είναι εφικτό. Το ζητούμενο είναι η μείωση του ιολογικού φορτίου, η αποφυγή εξάπλωσης της νόσου, η εξασφάλιση ασφαλούς αεραγωγού, η ικανοποιητική φώνηση και η αύξηση του διαστήματος ελεύθερου νόσου 7,14. Η υποτροπή της νόσου πιθανότατα οδηγεί εκ νέου τον ασθενή στο χειρουργείο. Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 75% των παιδιών με θηλωμάτωση του λάρυγγα θα οδηγηθούν στο χειρουργείο τουλάχιστον πέντε φορές, ενώ το ίδιο θα συμβεί και για το 50% των ενηλίκων. Σχεδόν το ίδιο ποσοστό παιδιών και ενηλίκων, περίπου 17%, θα χρειαστεί να χειρουργηθούν έως και 40 φορές κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ σε ένα 13-30% των παιδιών και στο 16% των ενηλίκων θα παρουσιαστεί εξωλαρυγγική επέκταση, χειροτερεύοντας αισθητά την πρόγνωση. Οι εξωλαρυγγικές εντοπίσεις είναι με σειρά συχνότητας η στοματική κοιλότητα, η τραχεία και οι βρόγχοι. Σε μία πρόσφατη μελέτη που διενεργήθηκε από μέλη της ASPO (American Society of Pediatric Otolaryngology), οι μισοί εμπλεκόμενοι ιατροί ανέφεραν τουλάχιστον ένα θάνατο σε ασθενείς με ΥΑΘ κατά τη διάρκεια της καριέρας τους, που αποδόθηκε σε επιπλοκή λόγω των επαναλαμβανόμενων χειρουργικών επεμβάσεων ή σε απόφραξη του ανώτερου αεραγωγού λόγω εξωλαρυγγικής επέκτασης της νόσου 15. Παρά το γεγονός ότι η χειρουργική θεραπεία αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη θηλωμάτωση του λάρυγγα, ένα 20% των ασθενών θα χρειαστεί κάποιου είδους συμπληρωματική θεραπεία. Τα πλέον αναγνωρισμένα κριτήρια για την κατηγορία αυτή των ασθενών είναι οι περισσότερες από τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις ανά έτος, η απομακρυσμένη εξάπλωση της νόσου και η ταχεία ανεξέλεγκτη επέκταση της νόσου, που θέτει σε κίνδυνο τη βατότητα του αεραγωγού. Πολλοί παράγοντες έχουν χρησιμοποιηθεί για το λόγο αυτό, με κύριο εκπρόσωπο το Cidofovir, ένα ανάλογο νουκλεοσιδίου που έχει αντιική δράση ενάντια στον ερπητοϊό και τον κυτταρομεγαλοϊό και έχει βρεθεί ότι επάγει την απόπτωση των προσβεβλημένων από HPV κυττάρων. Έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη η α-ιντερφερόνη, η ινδόλη-3-καρβινόλη, η φωτοδυναμική θεραπεία, η ριμπαβιρίνη, η ακυκλοβίρη και πρόσφατα η πρωτεΐνη (Hsp) E7 (Heat shock protein), χωρίς όμως ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα 16. HPV και καρκίνος κεφαλής και τραχήλου Σε αρκετές περιπτώσεις κακοήθειας κεφαλής και τραχήλου έχει απομονωθεί ο ιός των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων. Κάθε χρόνο περίπου ασθενείς διαγιγνώσκονται με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, του φάρυγγα και του λάρυγγα. Η σχέση ανδρών προς τις γυναίκες είναι 4 προς 1. Ειδικά ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι ο 6 ος συχνότερος στον κόσμο με το 80% των περιπτώσεων να αφορούν σε καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων 17. Στελέχη του HPV και συγκεκριμένα οι τύποι 6 και 11 έχουν ανιχνευθεί στο 31,1% των ασθενών με λευκοπλακία, ενώ για την ερυθροπλακία δεν υπάρχουν εκτενείς αναφορές στη διεθνή βιβλιογραφία 18. Όσον αφορά στον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, HPV-DNA έχει ανιχνευθεί σε ιστολογικά παρασκευάσματα, σε ποσοστό που κυμαίνεται από 12,4% έως 31%. Η απόκλιση αυτή, όπως συμβαίνει Κάνιγγος 28, Αθήνα Τηλ , Fax:

4 και σε άλλες ανατομικές περιοχές όπου ανιχνεύεται ο ιός, οφείλεται πιθανώς στη διαφορετική ευαισθησία των εφαρμοζόμενων μεθόδων για την ανίχνευση του ιού. Τα στελέχη που κυρίως έχουν απομονωθεί είναι τα 16 και 18. Στελέχη του ιού και συγκεκριμένα τα 6 και 11 έχουν ανιχνευθεί και σε verrucous καρκίνωμα της στοματικής κοιλότητας, ακολουθούμενα σε συχνότητα από τα στελέχη 16 και 18. Οι τελευταίοι αυτοί τύποι του ιού έχουν απομονωθεί και σε ακανθοκυτταρικά καρκινώματα των παρίσθμιων αμυγδαλών σε ποσοστό που οριακά ξεπερνά το 50% των υπό εξέταση δειγμάτων, με τον τύπο 16 να εμφανίζεται στο 84% των περιπτώσεων Όσον αφορά στην ανατομική περιοχή του λάρυγγα, όπως προαναφέρθηκε, υπάρχει ισχυρή συσχέτιση της θηλωμάτωσης του λάρυγγα και του HPV, καθώς τα στελέχη 6 και 11 του ιού ανιχνεύονται στο 80% των περιπτώσεων. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των περιπτώσεων είναι καλοήθεις, εντούτοις έχει αποδειχθεί η δυνατότητα κακοήθους εξαλλαγής ορισμένων εξ αυτών. Από την άλλη, σε ασθενείς με καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων του λάρυγγα έχει απομονωθεί HPV-DNA το οποίο, όπως συμβαίνει και στις άλλες ανατομικές περιοχές της κεφαλής και του τραχήλου, ανήκει στον τύπο 16 στην πλειοψηφία των περιπτώσεων 20. Είναι φανερό, επομένως, ότι όπως και στην περίπτωση της ουρογεννητικής οδού, τα στελέχη 6 και 11 του ιού σχετίζονται κυρίως με καλοήθεις νόσους, ενώ τα στελέχη 16 και 18 ανιχνεύονται σε προκαρκινωματώδεις καταστάσεις και σε καρκινώματα. Έχουν γίνει πολλές μελέτες που προσπάθησαν να εξηγήσουν την επίδραση του HPV στις παραπάνω καταστάσεις και το κατά πόσο αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη κακοήθειας. Η ακριβής, όμως, δράση του ιού δεν έχει ακόμα πλήρως διαλευκανθεί και πολλά ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν. Εμβολιασμός έναντι HPV Τη χρονική στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο έχει ήδη κυκλοφορήσει στην ελληνική, αλλά και στη διεθνή αγορά ένα εμβόλιο κατά του HPV, με σκοπό την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Το εμβόλιο αυτό αναπτύχθηκε από δομικά τμήματα όμοια με αντίστοιχα του ιού (virus-like particles) που προσομοιάζουν την επιφάνειά του. Το εμβόλιο παρέχει χυμική ανοσία για τα στελέχη 6, 11, 16 και 18, ο δε εμβολιασμός γίνεται σε τρεις δόσεις (στους 0, 2 και 6 μήνες). Από την ανάλυση των δεδομένων των κλινικών μελετών που έγιναν για το εν λόγω εμβόλιο διαπιστώθηκε τόσο η ασφάλεια στη χορήγησή του, αφού δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές επιπλοκές, όσο και η αποτελεσματικότητά του. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της φάσης ΙΙΙ έδειξαν ότι δρα προφυλακτικά αποτρέποντας τη λοίμωξη του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες που δεν έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό, αλλά και ότι επιβραδύνει την εξέλιξη σε γυναίκες με CIN II/III. Από την άλλη δεν φάνηκε να έχει αποτελεσματικότητα σε γυναίκες με χρόνια HPV λοίμωξη 21,22. Ένα ερώτημα που δεν έχει ακόμα απαντηθεί με ευκρίνεια είναι ποιοι πληθυσμοί και πότε πρέπει να εμβολιαστούν. Σε σχετική μελέτη που έγινε, φάνηκε ότι οι γυναίκες προεφηβικής ηλικίας που δεν έχουν ακόμα συνάψει σεξουαλικές σχέσεις είναι αυτές που εμφάνισαν την καλύτερη ανοσολογική απάντηση, άρα και αυτές με το μεγαλύτερο όφελος από τον εμβολιασμό 23. Από την άλλη, σε εμβολιασμό καλούνται να προχωρήσουν και γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας (έως ετών), σεξουαλικά ενεργές, αλλά χωρίς μόνιμο σύντροφο, οι οποίες δεν έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό. Όσον αφορά στις γυναίκες που έχουν λοίμωξη από τον HPV, το εμβόλιο δεν προστατεύει από το στέλεχος με το οποίο έχουν έρθει ήδη σε επαφή, θεωρητικά όμως προστατεύει από λοίμωξη έναντι των υπολοίπων στελεχών. Τέλος, αναφορά γίνεται στη βιβλιογραφία για τα πιθανά οφέλη που μπορεί να έχει ο προληπτικός εμβολιασμός των ετεροφυλόφιλων ανδρών, όχι σε ατομικό φυσικά επίπεδο, αλλά στη συνολική κοινωνική ωφέλεια η Συνάντηση του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωμάτωση Με βάση τα παραπάνω δεδομένα έχει εδώ και αρκετό καιρό δημιουργηθεί στην ΩΡΛ κοινότητα ένας προβληματισμός σχετικά με την πιθανή χρήση του εν λόγω εμβολίου (ή και άλλων αντίστοιχων που πρόκειται να ακολουθήσουν) και τα οφέλη που μπορεί να υπάρξουν στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου. Στα πλαίσια αυτού του προβληματισμού διεξήχθη στις 23 και 24 Φεβρουαρίου του 2007 στο Παρίσι το 1 ο συμπόσιο με θέμα την Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωμάτωση (ΥΑΘ), με συμμετοχές από ΩΡΛ κέντρα από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Στο συμπόσιο αυτό η ΩΡΛ Κλινική του ΠαΓΝΗ Κρήτης είχε την τιμή να αποτελεί το μοναδικό εκπρόσωπο από τον ελληνικό χώρο και την υποχρέωση να ενημερώσει την ελληνική ΩΡΛ κοινότητα για τις αποφάσεις που ελήφθησαν. Κατά τη διάρκεια του διήμερου συνεδρίου αναπτύχθηκαν τα νεότερα δεδομένα για τη θηλωμάτωση του λάρυγγα, αλλά και των κακοηθειών της κεφαλής και του τραχήλου και τη σχέση τους με τον ΗPV, ενώ έγινε για ακόμα μια φορά σαφής η μεγάλη δυσκολία στην αντιμετώπιση της ΥΑΘ. Με τη σύμφωνη άποψη όλων των συμμετεχόντων διαπιστώθηκε ότι θα ήταν χρήσιμο και επιστημονικά αποδεκτό να διερευνηθεί διεξοδικά η πιθανή χρήση του εμβολίου στην αντιμετώπιση-πρόληψη της ΥΑΘ, αλλά και των σχετιζόμενων με τον ιό κακοηθειών της κεφαλής και του τραχήλου. Λόγω της σπάνιας επίπτωσης της ΥΑΘ, θεωρήθηκε ότι θα είναι αποτελεσματικότερη η διενέργεια μιας πολυκεντρικής και πολυεπίπεδης μελέτης, με τη συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων κέντρων απ όλη την Ευρώπη. Προς αυτή την κατεύθυνση καταρχήν ξεκινά μια προσπάθεια ενημέρωσης της ΩΡΛ κοινότητας για την έναρξη της συγκεκριμένης μελέτης, με άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, όπως το συγκεκριμένο, αλλά και επόμενα που θα ακολουθήσουν. Επίσης, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, οι οποίες και ανέλαβαν ξεχωριστές δράσεις με σκοπό την τελική αξιολόγηση του εμβολιασμού. Η πρώτη από αυτές ανέλαβε καταρχήν τη δημιουργία μιας on line βάσης δεδομένων, όπου όλοι οι εμπλεκόμενοι ιατροί θα μπορούν να ανατρέχουν προκειμένου να αντλούν πληροφορίες και να προσθέτουν ενδεχομένως τα δικά τους περιστατικά θηλωμάτωσης. Θα γίνει δηλαδή μια προσπάθεια καταχώρησης όλων των περιστατικών σε ένα κοινό δικτυακό τόπο, άμεσα προσβάσιμο από την ιατρική κοινότητα. Σκοπός της κίνησης αυτής είναι πρώ-

5 τον να υπολογιστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η επίπτωση της νόσου στην Ευρώπη, δεύτερον να φανεί στο μέλλον το πιθανό όφελος από τον εμβολιασμό και τρίτον να δοθεί η δυνατότητα στους ιατρούς που ασχολούνται με την πάθηση να ανταλλάσουν απόψεις με σκοπό τη λήψη καλύτερων θεραπευτικών αποφάσεων για τους ασθενείς. Η δεύτερη ομάδα ανέλαβε την ορολογική μελέτη του ιού. Αν και στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν αρκετές μελέτες αναφορικά με τα στελέχη του HPV που συναντώνται στις παθήσεις κεφαλής και τραχήλου, δεν είναι ακόμα επαρκώς επιβεβαιωμένη η δράση τους, αλλά και όλοι οι πιθανώς εμπλεκόμενοι τύποι του ιού. Η τρίτη ομάδα εργασίας επιφορτίστηκε με τη διεξαγωγή μιας μελέτης που θα αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα και τα πιθανά οφέλη από τον εμβολιασμό, αλλά και θα καθορίσει τις πιθανές ενδείξεις καθώς και τα υποψήφια προς εμβολιασμό άτομα. Συμπεράσματα Η λοίμωξη από στελέχη του HPV και η δράση του σε ό,τι αφορά στην ουρογεννητική οδό είναι στις μέρες μας επαρκώς τεκμηριωμένη. Προς αυτή την κατεύθυνση η χρήση του νέου εμβολίου αποτελεί για τον κλινικό ιατρό ένα πολύ καλό μέσο για την πρόληψη της νόσου και τη μείωση τελικά της επίπτωσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Αναφορικά με τις παθήσεις της κεφαλής και του τραχήλου και ιδιαίτερα με την ΥΑΘ, υπάρχουν πολλά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν και ένα βασικό είναι η πιθανή ωφέλεια από τη χρήση του εμβολίου. Στο 1 ο Συμπόσιο του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την ΥΑΘ καθορίστηκαν σε σημαντικό βαθμό οι μελλοντικές κινήσεις που απαιτούνται να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση, με γνώμονα όχι μόνο τα πιθανά οφέλη, αλλά και το κοινωνικοοικονομικό κόστος. Ξεκινάει έτσι μια προσπάθεια, στην οποία καλείται να συμμετάσχει η ΩΡΛ κοινότητα, αλλά και κάθε άλλος ενδιαφερόμενος, με σκοπό την περαιτέρω διαλεύκανση μιας σοβαρής και επικίνδυνης για τον ασθενή αλλά και τον ιατρό νόσου, της θηλωμάτωσης του λάρυγγα και την τυχόν αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή της. Summary Recurrent Respiratory Papillomatosis A. Karatzanis, N. Chatzakis, E. Panagiotaki, G. Velegrakis, E. Chelidonis Laryngeal papillomatosis is a rare and severe disease not only in children but also in adults. It can be mortal because of the claudication of the upper airway and the possibility of malignant transformation. Human papillomavirus infection, especially types 6 and 11, are responsible for the disease. Many studies that have been carried out in the last years helped in understanding the aetiology, epidemiology and the transmission of the disease. Treatment even today is difficult because papillomatosis is recurrent and can expands to other areas of the upper airway. One possible effective treatment is the vaccine for the prevention of papillomavirus. The vaccine is used in Greece especially for types 6, 11, 16 and 18 for cervix uteri cancer prevention. A symposium was carried out in Paris for the laryngeal papillomatosis and head and neck cancer. The present article informs about the results of this symposium. Key words: papillomavirus, laryngeal papillomatosis, vaccine. Βιβλιογραφία 1. Centers for Disease Control and Prevention, Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines 2002 vol. 51, no. RR-6, MMWR Derkay CS. Recurrent Respiratory Papillomatosis. The Laryngosope 2001; 111: Derkay CS, Darrow DH. Recurrent Respiratory Papillomatosis of the larynx. Current diagnosis and treatment. Otolarynologic clinics of North America 2000; 33: Kiviat NB, KoutskyLA, Paavonen J. Cervical neoplasia and other STD-related genital tract neoplasias, in: K Holmes, P Sparling, P Mardh, et al. (Eds.) Sexually Transmitted Diseases, 3rd ed., McGraw-Hill, New York, 1999; p Shah KV, Unger R, Derkay CS, Steinberg BM. Papillomavirus Rep 2005; 16(6): Bomholt A. Juvenile laryngeal papillomatosis. An epidemiological study from the Copenhagen region. Acta Otolaryngol 1988; 105(3-4): Derkay CS, Darrow DH. Seminar Series, Recurrent Respiratory Papillomatosis. Annals of ORL 2006; 115(1): Freed GL, Derkay CS. Prevention of Recurrent Respiratory Papillomatosis. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology 2006; 70: Derkay CS. Task force on recurrent respiratory papillomas. A preliminary report. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1995; 121: Armstrong L, Derkay CS, Reeves WC. Initial results from the National Registry for juvenile-onset recurrent respiratory papillomatosis. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1999; 125: Reeves WR, Ruparellia SS, Swanson KL, Derkay CS, Marcu A, Unger ER. National registry for juvenile-onset RRP. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2003; 129(9): Silverberg MJ, Thorsen P, Lindeberg H, Grant LA, Shah KV. Condyloma in pregnancy is strongly predictive of juvenile-onset recurrent respiratory papillomatosis. Obstet Gynecol 2003; 101(4): Kashima HK, Shah F, Lyles A, et al. A comparison of risk factors in juvenile-onset and adult-onset recurrent respiratory papillomatosis. Laryngoscope 1992; 102: Ruparrelia S, Unger ER, Nissenbaum R, Derkay CS, Reeves WR. Predictors of remission in juvenile onset of recurrent respiratory papillomatosis. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2003; 129(12): Schraff S, Derkay CW, Burke B, Lawson L. American Society of Pediatric Otorhinolaryngology members experience with Recurrent Respiratory Papillomatosis. Laryngoscope 1998; 108: Derkay CW, Schraff S. Survey of ASPO membership regarding management of RRP distal spread and the use of adjuvant therapies. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2004; 130: Stina Syrjanen. Human papilloma Virus in head and neck cancer. Journal of Clinical Virology 2005; p Axell T, Pindorg JJ, Smith CJ, et al. Oral white lesions with special reference to precancerous and tobacco related lesions. J Oral Pathol 1994; 25: Stina Syrjanen. HPV infections and tonsillar carcinoma. J Clin Pathol 2004; 57: Stina Syrjanen. HPV antigens in lesions of laryngeal squamous cell carcinomas. ORL J Otorhinolaryngol Relat Spec 1982; 44: Koutsky LA, Ault KA, Wheeler CM, Brown DR, Barr E, Alvarez FB, et al. A controlled trial of a human papillomavirus type 16 vaccine. N Engl J Med 2002; 347(21): Villa LL, Costa RL, Petta CA, Andrade RP, Ault KA, Giuliano AR, et al. Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16 and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo- controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol 2005; 6(5): Harper DM, Franco EL, Wheeler C, Ferris DG, Jenkins D, Schuind A, et al. Efficacy of a bivalent L1 virus-like particle vaccine in prevention of infection with human papillomavirus types 16 and 18 in young women: a randomised controlled trial. Lancet 2004; 364(9447): Ault KA. Vaccines for the prevention of human papillomavirus and associated gynecologic diseases: a review. Obstet Gynecol Surv 2006; 61(6 Suppl 1):S

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Η λοίμωξη από τον ιό HPV

Η λοίμωξη από τον ιό HPV Η λοίμωξη από τον ιό HPV Γενικά Ο ιός HPV ή αλλιώς ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (εικόνα 1) είναι ένας μικρο-οργανισμός που αναπτύσσεται μέσα στα κύτταρα μας, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλους τους ιούς.

Διαβάστε περισσότερα

HPV Human Papilloma Virus. Ιός των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων

HPV Human Papilloma Virus. Ιός των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων HPV Human Papilloma Virus Ιός των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων Καρκίνος τραχήλου της μήτρας Υψηλή θνησιμότητα Ο δεύτερος σε συχνότητα που αφορά τις γυναίκες παγκόσμια 500.000 γυναίκες εμφανίζουν καρκίνο τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καρκίνος στόµατος ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοµατολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Παν/µiου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΜΑΤΟΦΑΡΥΓΓΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σημείωμα του συγγραφέα Ευχαριστίες HPV: Τι είναι, πού βρίσκονται και τι προκαλούν

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σημείωμα του συγγραφέα Ευχαριστίες HPV: Τι είναι, πού βρίσκονται και τι προκαλούν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σημείωμα του συγγραφέα.... 31 Ευχαριστίες.... 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι μολύνσεις από τους HPV και τα πιθανά επακόλουθα HPV: Τι είναι, πού βρίσκονται και τι προκαλούν ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ Η παρούσα έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου

HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου Θεόδωρος Αγοραστός Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Α.Π.Θ., Α' Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. Παπαγεωργίου ισό αιώνα μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

HPV λοίµωξη στα παιδιά Πώς έγινε η µόλυνση; Τι επιπτώσεις µπορεί να έχει; Μαρία Χατζηστυλιανού Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Ανοσολογίας

HPV λοίµωξη στα παιδιά Πώς έγινε η µόλυνση; Τι επιπτώσεις µπορεί να έχει; Μαρία Χατζηστυλιανού Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Ανοσολογίας HPV λοίµωξη στα παιδιά Πώς έγινε η µόλυνση; Τι επιπτώσεις µπορεί να έχει; Μαρία Χατζηστυλιανού Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Ανοσολογίας Λοίµωξη από τον ιό HPV β λ ά β ε ς βλάβες βλάβες δέρµα βλεννογόνους

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις απαντήσεις HPV για τον ιό των ) ανθρώπινων θηλωμάτων(

Ερωτήσεις απαντήσεις HPV για τον ιό των ) ανθρώπινων θηλωμάτων( HPV Ερωτήσεις απαντήσεις HPV για τον ιό των ) ανθρώπινων θηλωμάτων( 1. Ερωτήσεις απαντήσεις για τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) Τι είναι ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV: Human Papillomavirus

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

6η Σύνοδος. Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού. της Ελληνικής HPV Εταιρείας

6η Σύνοδος. Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού. της Ελληνικής HPV Εταιρείας Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού 6η Σύνοδος της Ελληνικής HPV Εταιρείας Αλέξανδρος Ι. Σωτηριάδης Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

14 ερωτήσεις - απαντήσεις για το νέο εμβόλιο

14 ερωτήσεις - απαντήσεις για το νέο εμβόλιο 14 ερωτήσεις - απαντήσεις για το νέο εμβόλιο Ενα νέο προληπτικό «όπλο» ενάντια στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας βρίσκεται πλέον στα χέρια των ειδικών και κυρίως των γυναικών. Ποιες είναι οι δυνατότητές

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014. Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014. Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014 Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας Εισαγωγή Μισό αιώνα µετά τη θεµελιώδη ανακάλυψη της κυτταρολογικής εξέτασης κολπικών

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ HPV (+) ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ - ΤΡΑΧΗΛΟΥ Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΔΗΛΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη

Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ένωσης κατά του Καρκίνου και πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις

Διαβάστε περισσότερα

UROGOLD III: Οι σηµαντικότερες δηµοσιεύσεις της χρονιάς Καρκίνος Όρχεως και Πέους Ευάγγελος Φραγκιάδης Ακαδηµαϊκός Υπότροφος Α Ουρολογική Κλινική ΕΚΠΑ

UROGOLD III: Οι σηµαντικότερες δηµοσιεύσεις της χρονιάς Καρκίνος Όρχεως και Πέους Ευάγγελος Φραγκιάδης Ακαδηµαϊκός Υπότροφος Α Ουρολογική Κλινική ΕΚΠΑ UROGOLD III: Οι σηµαντικότερες δηµοσιεύσεις της χρονιάς Καρκίνος Όρχεως και Πέους Ευάγγελος Φραγκιάδης Ακαδηµαϊκός Υπότροφος Α Ουρολογική Κλινική ΕΚΠΑ Καµία σύγκρουση συµφερόντων Some may think this was

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οι μολύνσεις από τους HPV και τα πιθανά επακόλουθα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οι μολύνσεις από τους HPV και τα πιθανά επακόλουθα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι μολύνσεις από τους HPV και τα πιθανά επακόλουθα 42 ΓΥΝΑΙΚΑ & HPV ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΕΙΤΕ HPV: Τι είναι, πού βρίσκονται και τι προκαλούν 1. Τι σημαίνει HPV: Human Papilloma Virus Το

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Σεξουαλικώς Μεταδιδομένων Νοσημάτων

Βασικές Αρχές Σεξουαλικώς Μεταδιδομένων Νοσημάτων Βασικές Αρχές Σεξουαλικώς Μεταδιδομένων Νοσημάτων Η συχνότητα των Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Ασθενειών (Σ.Μ.Ν) αυξάνει πολύ γρήγορα σε όλες τις χώρες είτε αναπτυγμένες είτε αναπτυσσόμενες. Μπορούν να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus - HPV) Νέες προοπτικές πρόληψης

Λοιμώξεις από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus - HPV) Νέες προοπτικές πρόληψης Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 141 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Λοιμώξεις από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus - HPV) Νέες προοπτικές πρόληψης Μ. Θεοδωρίδου Ε. Ατσάλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι λοιμώξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το τεστ ΠΑΠ; Ο γιατρός μου είπε πως είναι παθολογικό. Σημαίνει ότι έχω καρκίνο;

Τι είναι το τεστ ΠΑΠ; Ο γιατρός μου είπε πως είναι παθολογικό. Σημαίνει ότι έχω καρκίνο; Τι είναι το τεστ ΠΑΠ; Ο γιατρός μου είπε πως είναι παθολογικό. Σημαίνει ότι έχω καρκίνο; Το τεστ ΠΑΠ δεν είναι τεστ διάγνωσης καρκίνου. Αυτό που κάνει είναι να ανιχνεύει επιφανειακά κύτταρα του τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Θ.Γ. Κωνσταντινίδης, Χ. Τσίγαλου, Ι. Αλεξανδροπούλου, Χ. Νικολαΐδης, Θ. Παρασίδης, Θ. Γκιόκα, Γ. Καµπουροµύτη, Θ.Κ. Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθυντής : Καθηγητής Δημήτριος Καφετζής Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ (HPV)

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ (HPV) ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ (HPV) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΗΝ 1 Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΣΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΣΤΙΣ 11 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΜΕ ΓΕΝΙΚΟ ΤΙΤΛΟ «ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Δερματικοί καρκίνοι σε HIV ασθενείς

Δερματικοί καρκίνοι σε HIV ασθενείς Δερματικοί καρκίνοι σε HIV ασθενείς Β.Παπαρίζος, Ε. Δασκαλάκης, Α. Σαρακηνός, Σ.Κουρκουντή, Θ.Ρέτσας, Β.Καψιμάλη, Χ.Αντωνίου Νοσοκομείο «Α.Συγγρός» - Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων ΣΚΟΠΟΣ: Στόχος της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010 Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 21 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας για τη γρίπη. Κατά την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ορθού αποτελεί το δεύτερο πιο συχνό καρκίνο σε γυναίκες και άνδρες και αντιπροσωπεύει το 13% όλων των καρκίνων. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ

HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ Γιώργος Τσεκές Παθολόγος Λοιμωξιολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Μονάδα Λοιμώξεων Κοργιαλένειο Μπενάκειο Νοσοκομείο Ε.Ε.Σ. Αθήνα, 30/11/2014 Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην:

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασματική νόσο που προσβάλλει τις γυναίκες, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο για την ίδια την ασθενή, αλλά και για το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Υπερ- και Υπολειτουργικές διαταραχές του λάρυγγα

Υπερ- και Υπολειτουργικές διαταραχές του λάρυγγα Υπερ- και Υπολειτουργικές διαταραχές του λάρυγγα Δρ. Κων. Λαμπρόπουλος Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Επιστημονικός Υπεύθυνος Κέντρου Φωνιατρικής & Εφαρμοσμένης Λαρυγγολογίας Ιπποκράτειο 26/06/2015 Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Σοφία Τούσα, Ειδικευόµενη Γενικής Ιατρικής στο Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας, MSc, υποψήφια διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΟΥΝ ΟΙ HPV-ΤΥΠΟΙ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (6,11 ) ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ;

ΕΧΟΥΝ ΟΙ HPV-ΤΥΠΟΙ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (6,11 ) ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ; ΕΧΟΥΝ ΟΙ HPV-ΤΥΠΟΙ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (6,11 ) ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ; Δρ. Ε. ΠΑΝΟΤΟΠΟΥΛΟΥ-ΦΛΑΜΠΟΥΡΑΡΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΑΟΝΑ Ο ΑΓ. ΣΑΒΒΑΣ Δήλωση οικονοµικών η άλλου τύπου συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2015-2016 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Την περίοδο γρίπης 2015-2016 το επιδημικό κύμα της γρίπης ξεκίνησε την εβδομάδα 1/2016 (4-10 Ιανουαρίου 2016), κορυφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Εποχικής Γρίπης

Εμβόλιο Εποχικής Γρίπης Εμβόλιο Εποχικής Γρίπης ΤΙ ΧΡΕΙAΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι χρησιμοποιείτε τα κατάλληλα μέτρα προφύλαξης από την εποχική γρίπη; ΕΝΗΜΕΡΩΘΕΙΤΕ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΕΙΤΕ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙΤΕ! ΕΜΒΟΛΙΟ ΓΡΙΠΠΗΣ Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία

Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία Ultra-Fast Breast MRI (3 min MRI) Εάν σε 1000 γυναίκες με φυσιολογική Μαστογραφία και φυσιολογικό Υπερηχογράφημα μαστών προσθέσουμε την Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία θα ανακαλύψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΕΣΤ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

HPV ένας ύπουλος ιός Πραγματικός κίνδυνος για την εγκυμονούσα;

HPV ένας ύπουλος ιός Πραγματικός κίνδυνος για την εγκυμονούσα; HPV ένας ύπουλος ιός Πραγματικός κίνδυνος για την εγκυμονούσα; Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής, Διευθυντής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

εξουαλικώς t μεταδιδόμενα

εξουαλικώς t μεταδιδόμενα ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΗ M i / τεχνολογικά χρονικά εξουαλικώς t μεταδιδόμενα της Ε. Βαβουράκη* Τι είναι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα; Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) είναι ασθένειες που μεταδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA)

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PFAPA 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 21 Οκτωβρίου 2009

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 21 Οκτωβρίου 2009 Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 21 Οκτωβρίου 29 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας για τη γρίπη. Κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσµιακός έλεγχος (screening) για την πρόληψη HPV- σχετιζόµενων καρκίνων. Ο ρόλος του γενικού οδοντιάτρου.

Πληθυσµιακός έλεγχος (screening) για την πρόληψη HPV- σχετιζόµενων καρκίνων. Ο ρόλος του γενικού οδοντιάτρου. Πληθυσµιακός έλεγχος (screening) για την πρόληψη HPV- σχετιζόµενων καρκίνων. Ο ρόλος του γενικού οδοντιάτρου. Κώστας Λουλουδιάδης Αναπλ.Καθηγητής Εργ. Προληπτικής Οδοντιατρικής 2 Ουδεµία σύγκρουση συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008 Ενημερώσου... γιατί η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει μιαbευκαιρiα Αθήνα, Μάϊος 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ Ηπατίτιδα Β & Επιδημιολογία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ 2010-2011 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ 2010-2011 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ Κατά την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2006

ΠΡΟΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ανασκοπησεισ ΠΡΟΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 Ι. Μ. Τζαφέττας, Δ. Σ. Δόβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Dr. Γιώργος ΜΙΧΑΗΛ BSCCP/RCOG DT Diploma in Colposcopy Ο Ο τραχηλικός καρκίνος αποτελεί μια πολύ σπάνια συνέπεια μιας ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Biohe enika ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. μοριακή ανίχνευση του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής

Biohe enika ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. μοριακή ανίχνευση του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής Biohe enika ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ μοριακή ανίχνευση του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΘΗΛΩΜΑΤΩΝ Μοριακή ανίχνευση του

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

2006 διαθεσιμότητα HPV εμβολίων 1

2006 διαθεσιμότητα HPV εμβολίων 1 HPV και καρκίνος του τραχήλου της μήτρας Η φυσική ιστορία της λοίμωξης βάσει επιδημιολογικών και κλινικών δεδομένων Δρ. Ε. ΠΑΝΟΤΟΠΟΥΛΟΥ- ΦΛΑΜΠΟΥΡΑΡΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΙΟΛΟΓΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΟΕΠΧ «Γ.

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα