ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Σεµινάριο: Ζητήµατα Φιλοσοφίας της Γλώσσας Εξάµηνο: Όγδοο Τίτλος Εργασίας: Μια παράλληλη ανάγνωση του How to Do Things with Words και των Philosophical Papers του J.L. Austin Ονοµατεπώνυµο: Αφροδίτη Κεφαλιακού Αριθµός Μητρώου:

2 1.Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία έγινε µια προσπάθεια παράλληλης ανάγνωσης του βιβλίου How to Do Things with Words 1 του J.L. Austin και των δοκιµίων «The Meaning of a Word» 2, «Other Minds» 3, «Truth» 4, «Unfair to Facts» 5, «A Plea for Excuses» 6 και «Performative Utterances», 7 τα οποία συγκεντρώνονται στο βιβλίο Philosophical Papers του ίδιου συγγραφέα. Τα δοκίµια αυτά σχετίζονται µε διάφορους τρόπους µε το How to Do Thing with Words και η προσπάθειά µου ήταν να τα χρησιµοποιήσω για τη διασάφηση αρκετών ζητηµάτων που ο Austin πραγµατεύεται, µερικές φορές µε αινιγµατικό τρόπο, στην παρουσίαση της θεωρίας των λεκτικών πράξεων. Καθώς αποτελούν µεµονωµένα κείµενα και όχι ένα οργανωµένο βιβλίο, η αξιοποίησή τους έγινε προς διάφορες κατευθύνσεις µε οδηγό το περιεχόµενο του κάθε δοκιµίου, έτσι ώστε µόνο αυτό να καθορίζει µε ποιον τρόπο συνδέονται µε το How to Do Things with Words: 1. Αναφορές από τα δοκίµια «The Meaning of a Word», «Truth», «A Plea for Excuses» συνδυάστηκαν και χρησιµοποιήθηκαν για να εξηγήσουν τη µεθοδολογία που ο Austin χρησιµοποιεί στο How to Do Things with Words, δηλαδή την αναγωγή των φιλοσοφικών προβληµάτων σε ζητήµατα χρήσης της γλώσσας σε καθηµερινές περιστάσεις σε συνδυασµό µε την εξέταση της παθολογίας των επικοινωνιακών φαινοµένων. 2. Το δοκίµιο «Other Minds» θεωρήθηκε ότι προσφέρει µια εφαρµογή της θεωρίας των λεκτικών πράξεων στο ρήµα «γνωρίζω», το οποίο θεωρείται ότι έχει ελλεκτική ισχύ στη δωδέκατη διάλεξη του How to Do Things with Words και άρα, αποτέλεσε έναν οδηγό που δηµιουργήθηκε από τον ίδιο τον Austin για τις µετέπειτα εφαρµογές της θεωρίας του για τη χρήση της γλώσσας σε καθηµερινές επικοινωνιακές καταστάσεις. 1 Austin, J. L. (1962) How to Do Things with Words (Επιµ. J.O. Urmson and Marina Sbisa), Oxford University Press. Στο εξής θα αναφέρεται ως HDTW. 2 Austin, J. L. (1979) «Τhe Meaning of a Word», στο Philosophical Papers, (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (55-75). 3 Austin, J. L. (1979) «Other Minds», στο Philosophical Papers, ό.π. (76-116) 4 Austin, J. L. (1979) «Truth», στο Philosophical Papers, ό.π. ( ) 5 Austin, J. L. (1979) «Unfair to Facts», στο Philosophical Papers, ό.π. ( ) 6 Austin, J. L. (1979) «A Plea for Excuses», στο Philosophical Papers, ό.π. ( ) 7 Austin, J. L. (1979) «Performative Utterances», στο Philosophical Papers, ό.π. ( ). Στο εξής τα Philosophical Papers θα παραπέµπονται µε τη συντοµογραφία PP. 1

3 3. Τέλος, το δοκίµιο «A Plea for Excuses» στο σύνολό του χρησιµοποιήθηκε ως ένας αντίστροφος συλλογισµός που οδηγεί στη θεωρία των λεκτικών πράξεων και προσπαθεί µάλιστα να την εντάξει σε µια γενική θεωρία των πράξεων - ένας σκοπός του Austin που ανιχνεύεται στο How to Do Things with Words, χωρίς να αναπτύσσεται. 4. Τα δοκίµια «Truth», «Unfair to Facts» και «Performative Utterances» αξιοποιήθηκαν για να διασαφηνιστεί το περιεχόµενο του How to Do Things with Words όσον αφορά στην κριτική που ασκεί ο Austin στις συνθήκες αλήθειας ψεύδους και στις δηλώσεις. Εκτός από αυτά τα ειδικά ζητήµατα, η παράλληλη ανάγνωση του How to Do Things with Words και των δοκιµίων αποκαλύπτει το συνεκτικό ιστό που τα συνδέει. Όταν τα λόγια (words) ανυψώνονται στο ίδιο επίπεδο µε τα έργα (deeds), τότε είναι αναγκαίο ένα διαφορετικό πλαίσιο κριτικής των λόγων, πολύ πιο αυστηρό και προσανατολισµένο στις συγκεκριµένες περιστάσεις εκφοράς τους. Η απλή αναγωγή της αξιολόγησης των εκφορών στην εξέταση των συνθηκών αληθείας κρίνεται ανεπαρκής και µας απαλλάσσει από ηθικές δεσµεύσεις που είναι όµως σύµφυτες µε την εκφορά των λόγων. 2. Ανάλυση της µεθοδολογίας του Austin στο How to Do Things with Words µε τη βοήθεια των δοκιµίων «The Meaning of a Word», «Truth» και «A Plea for Excuses» Τα Philosophical Papers συχνά προσφέρουν επεξηγήσεις για τη µεθοδολογία που χρησιµοποιεί ο Austin στο How to Do Things with Words. Αυτό γίνεται συνήθως µε δύο τρόπους: είτε µε άµεσο σχολιασµό από τον Austin της µεθοδολογίας του είτε µε εφαρµογή της σε διάφορα θέµατα. 2

4 2.1. Η σηµασία της καθηµερινής γλώσσας για τον Austin υνατότητες και περιορισµοί Στο How to Do Things with Words ο Austin εισάγει τις διακρίσεις που παρουσιάζονται στο βιβλίο (π.χ. διαπιστωτικές / επιτελεστικές εκφορές, locution / illocution / perlocution) εκκινώντας από εκφορές που λέγονται ή θα λέγονταν σε καθηµερινές περιστάσεις. Για παράδειγµα, η αρχική διάκριση µεταξύ επιτελεστικών και διαπιστωτικών εκφορών γίνεται µε παραδείγµατα όπως: «Ονοµάζω αυτό το πλοίο Βασίλισσα Ελισάβετ» όπως εκφέρεται όταν χτυπάµε το µπουκάλι στην πλώρη ενός πλοίου, «ίνω και κληροδοτώ το ρολόι µου στον αδερφό µου» - όπως συµβαίνει σε µια διαθήκη) 8. Οι εκφορές αυτές µοιάζουν µε δηλώσεις, δεν έχουν σκοπό όµως να δηλώσουν κάτι ούτε υπόκεινται σε συνθήκες αλήθειας και ψεύδους. Αυτές οι εκφορές αναλύονται πάντα µε βάση το περιβάλλον στο οποίο εκφέρονται. Η ανάλυσή τους οδηγεί στο συµπέρασµα ότι δεν µπορεί να είναι «δηλώσεις» σύµφωνα µε τον τρόπο που ορίζουν τις δηλώσεις οι φιλόσοφοι ( = µια δήλωση µπορεί µόνο να «περιγράψει» την κατάσταση πραγµάτων ή να «δηλώσει κάποιο γεγονός» αληθώς ή ψευδώς) 9. Η απλή παρατήρηση της καθηµερινής γλώσσας, η παρατήρηση µερικών εκφορών σε καθηµερινές επικοινωνιακές καταστάσεις, καθιστά «προφανές» (µε τέτοιο τρόπο ώστε συχνά να µην υπάρχουν περιθώρια για αµφισβήτηση ούτε για περαιτέρω επιχειρηµατολογία) 10, ότι υπάρχουν εκφορές που δε σκοπεύουν να περιγράψουν ή να δηλώσουν κάτι, και µάλιστα αληθώς ή ψευδώς. Η συµβολή του Austin σχηµατικά είναι η εξής: 1. ανιχνεύει αυτές τις εκφορές στις καθηµερινές πραγµατικές περιστάσεις, 2. τις αναλύει µε βάση το περιβάλλον στο οποίο εκφέρονται, 3. οµαδοποιεί τις εκφορές που παρουσιάζουν οµοιότητες σε µια ενιαία κατηγορία και 8 HDTW, 5. 9 HDTW, HDTW, 6: «καµία από τις εκφορές που παρατίθενται δεν είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής: το θεωρώ ως προφανές και δεν επιχειρηµατολογώ για αυτό». 3

5 4. εφευρίσκει έναν τεχνικό όρο για την ονοµασία της κατηγορίας αυτής (στη συγκεκριµένη περίπτωση πρόκειται για τον όρο performatives επιτελεστικά). Ο Austinλοιπόνθεωρεί ότι, αντί να δηµιουργούνται διακρίσεις από τους φιλοσόφους, είναι προτιµότερο να δεχτούµε πως οι διακρίσεις αυτές υπάρχουν ήδη στη γλώσσα και δουλειά του φιλοσόφου είναι, αρχικά, να τις ανιχνεύσει µε την παρατήρηση των χρήσεων της γλώσσας σε καθηµερινές περιστάσεις και, ακολούθως, να τις διασαφηνίσει. «Αυτή η διασαφήνιση είναι τόσο δηµιουργική όσο µια ανακάλυψη ή µια περιγραφή. Όσο σηµαντικό είναι να µπορεί κανείς να δηµιουργεί εκ νέου σαφείς διακρίσεις, τόσο σηµαντικό είναι και να µπορεί να καθιστά σαφείς διακρίσεις που υπάρχουν ήδη» 11. Η άποψη αυτή αναλύεται µε ιδιαίτερη σαφήνεια στο δοκίµιό του «A Plea for Excuses»: «Το συνηθισµένο απόθεµα λέξεων ενσωµατώνει όλες τις διακρίσεις που οι άνθρωποι θεώρησαν ότι αξίζει να απεικονίσουν, και όλες τις συνδέσεις που θεώρησαν ότι αξίζει να σηµειώσουν, κατά τη διάρκεια της ζωής πολλών γενιών: αυτές οι διακρίσεις, αφού έχουν αντέξει τη µακρόχρονη δοκιµασία της επιβίωσης του πιο κατάλληλου, πιθανώς είναι περισσότερες, πιο βάσιµες και πιο οξυδερκείς, τουλάχιστον για όλα τα καθηµερινά και µετριοπαθώς πρακτικά θέµατα, από όσες εσείς ή εγώ είναι πιθανόν να σκεφτούµε ένα απόγευµα στις πολυθρόνες µας η πιο ευνοηµένη εναλλακτική µέθοδος [για τη δηµιουργία διακρίσεων]» 12. Φυσικά δεν αρκεί η παρατήρηση της καθηµερινής γλώσσας. Το ότι οι άνθρωποι σε µια συγκεκριµένη περίσταση χρησιµοποίησαν µια συγκεκριµένη εκφορά δε σηµαίνει ότι αυτή ήταν και η µόνη δυνατή. Ο Austin δέχεται ότι στην καθηµερινή γλώσσα µπορεί να έχουν επιβιώσει και λάθη. «Η καθηµερινή γλώσσα δεν είναι η τελευταία λέξη: κατ αρχήν, µπορεί παντού να συµπληρωθεί, να βελτιωθεί ή να παραγκωνιστεί. Θυµηθείτε µόνο ότι είναι η πρώτη λέξη» 13. Στα δοκίµια «Truth» και «The Meaning of a Word» η εκκίνηση για το σχολιασµό των θεµάτων που πραγµατεύονται γίνεται µε την απλή αναγωγή του 11 HDTW, PP, σελ PP,

6 προβλήµατος στη διερεύνηση των χρήσεων των εκφορών «είναι αλήθεια» 14 και «Ποιο είναι το νόηµα της λέξης x ;» 15 στις καθηµερινές περιστάσεις. Στο συλλογισµό αυτό για τις διακρίσεις που διασώζονται στη γλώσσα και τις οποίες οι φιλόσοφοι πρέπει να ανιχνεύουν, υπάρχει και ένα προηγούµενο σκαλοπάτι, το οποίο µπορούµε να βρούµε στο δοκίµιο «Truth» 16. Ο Austin εξετάζει ποια είναι τα «συστατικά» της επικοινωνιακής διαδικασίας και συµπεριλαµβάνει σε αυτά α) το απόθεµα συµβόλων (λέξεις) που χρησιµοποιεί ο οµιλητής και που µπορεί να καταλάβει ο ακροατής (audience), β) κάτι πέρα από τις λέξεις ( θα µπορούσε να ονοµαστεί κόσµος world), το οποίο οι λέξεις καλούνται να επικοινωνήσουν και γ) µια σειρά από περιγραφικές και δ) δεικτικές συµβάσεις (συµβάσεις που αφορούν τη σύνδεση των λέξεων µε τις συγκεκριµένες περιστάσεις). Ο Austin, εκτός από τα συστατικά της επικοινωνίας, αναφέρει εδώ και µια βασική προϋπόθεση που τη θεωρεί αναγκαία για την επικοινωνιακή διαδικασία: «στον κόσµο πρέπει να παρατηρούµε οµοιότητες και διαφορές (δε θα µπορούσε να υπάρχει το ένα χωρίς το άλλο): αν όλα τα στοιχεία της πραγµατικότητας ήταν απόλυτα όµοια ή απόλυτα διαφορετικά µεταξύ τους, δε θα υπήρχε τίποτα να πούµε για αυτά» 17. Αδιαµφισβήτητος προορισµός της επικοινωνίας και της γλώσσας είναι, συνεπώς, για τον Austin να µας βοηθούν να εκφράζουµε τις διάφορες διακρίσεις και οµοιότητες που παρατηρούµε στον κόσµο. Και αυτές τις διακρίσεις οι φιλόσοφοι πρέπει να είναι σε θέση να τις ανιχνεύουν Η σηµασία των µη καθηµερινών χρήσεων της γλώσσας για τον Austin Μέχρι εδώ είδαµε ότι ο Austin στηρίζεται πολύ στην καθηµερινή γλώσσα, γιατί θεωρεί ότι σε αυτήν υπάρχουν πολύ χρήσιµες διακρίσεις τις οποίες µπορούν να ανιχνεύσουν οι φιλόσοφοι. «Χρησιµοποιούµε την οξυµένη ενηµερότητα των λέξεων για να οξύνουµε την αντίληψή µας για τα φαινόµενα, όχι όµως και ως τελικό διαιτητή» 18. Το ότι οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να ενσωµατώσουν στην καθηµερινή γλώσσα πολλές διακρίσεις που επιβίωσαν επειδή αποδείχτηκαν αναγκαίες για την επικοινωνία, δε 14 PP, PP, PP, PP, PP,

7 σηµαίνει ότι τις έχουν καταγράψει όλες ούτε αυτό καθιστά άχρηστη τη δουλειά των φιλοσόφων. Οι φιλόσοφοι πρέπει να ανιχνεύσουν τις διακρίσεις που έχουν ήδη ενσωµατωθεί στη γλώσσα, αλλά και να ασχοληθούν µε περιστάσεις ειδικές και όχι καθηµερινές στις οποίες οι λέξεις (µε την έννοια των εκφορών) δε φαίνεται να είναι αποτελεσµατικές και ικανοποιητικές. «Η καθηµερινή γλώσσα καταρρέει σε ασυνήθιστες περιστάσεις» 19. Τέτοιες περιστάσεις αν µπορέσουµε µε τη φαντασία µας να τις σκεφτούµε ή ακόµη και να τις ανιχνεύσουµε στην καθηµερινότητα µπορούν να µας διαφωτίσουν πολύ για τη χρήση των λέξεων. Για παράδειγµα, η δήλωση «Η Γαλλία είναι εξάγωνη» δεν µπορεί να είναι αληθής ή ψευδής µε τον ίδιο τρόπο που είναι αληθής ή ψευδής µια δήλωση όπως «Αυτό είναι κόκκινο», γεγονός που θέτει σε αµφισβήτηση το κατά πόσον οι δηλώσεις µπορούν να περιγράφουν κάτι αληθώς ή ψευδώς. Επίσης, ο Austin ενδιαφέρεται και για τις περιστάσεις όπου κάτι έχει πάει στραβά. Αυτές είναι οι περιστάσεις που µπορούν περισσότερο από τις συνηθισµένες και επιτυχείς περιστάσεις να µας διαφωτίσουν για τα φιλοσοφικά προβλήµατα. Αν οι καθηµερινές χρήσεις της γλώσσας µπορούν να µας βοηθήσουν στην ανίχνευση µιας διάκρισης, η παθολογία της γλώσσας ή των περιστάσεων είναι αυτή που µπορεί να µας οδηγήσει στην καθιέρωση µιας τυπολογίας. Αυτό ακριβώς συµβαίνει µε «το δόγµα των αστοχιών» (the doctrine of infelicities) 20. Η παρατήρηση της καθηµερινής γλώσσας µπορεί να δείξει ότι υπάρχουν εκφορές που δεν περιγράφουν κάτι, αλλά κάνουν κάτι. Για να αποδειχτεί, όµως, ότι δεν υπόκεινται σε συνθήκες αλήθειας/ ψεύδους, αλλά σε συνθήκες ευστοχίας/ αστοχίας, πρέπει να εξεταστούν ενδελεχώς οι περιπτώσεις όπου αυτές οι εκφορές αστοχούν. Για τον ίδιο λόγο και στο δοκίµιο «Α Plea for Excuses» ο Austin υποστηρίζει ότι οι δικαιολογίες αποτελούν ένα πολύ πρόσφορο έδαφος για φιλοσοφική έρευνα. Οι δικαιολογίες χρησιµοποιούνται σε περιστάσεις όπου η επιτέλεση µιας πράξης έχει γίνει µε κάποιον, υποτίθεται, ανάρµοστο, λανθασµένο ή ακατάλληλο τρόπο: «Το να εξετάσει κανείς τις δικαιολογίες ισοδυναµεί µε το να εξετάσει περιπτώσεις όπου έχει υπάρξει κάποια µη κανονικότητα ή αποτυχία: και όπως συµβαίνει συχνά, το µη κανονικό θα ρίξει φως στο κανονικό, θα µας βοηθήσει να διεισδύσουµε στο 19 PP, HDTW, 14. 6

8 παραπέτασµα της ευκολίας και του προφανούς που κρύβει τους µηχανισµούς της φυσικής επιτυχηµένης πράξης. Γρήγορα γίνεται σαφές ότι οι «καταρρεύσεις» που σηµατοδοτούνται από τις διάφορες δικαιολογίες είναι ριζικά διαφορετικών ειδών, και επηρεάζουν διαφορετικά µέρη ή στάδια του µηχανισµού των πράξεων, τα οποία οι δικαιολογίες διαλέγουν και ταξινοµούν για εµάς» «Other Minds»: Μία εφαρµογή της θεωρίας των λεκτικών πράξεων Το δοκίµιο «Other Minds» προσφέρει µια εφαρµογή της θεωρίας των λεκτικών πράξεων για το ρήµα «γνωρίζω» (I know). Στο How to Do Things with Words το ρήµα «γνωρίζω» στη δωδέκατη διάλεξη κατατάσσεται µε ερωτηµατικό στην κατηγορία των επεξηγηµατικών (expositives) 22. Το να τοποθετείται το ρήµα «γνωρίζω» µε ερωτηµατικό στην κατηγορία των επεξηγηµατικών προξενεί απορία, καθώς τουλάχιστον η επιτελεστική του διάσταση είναι ένα από τα θέµατα µε τα οποία ασχολείται το δοκίµιο «Other Minds» και την οποία ο Austin στο συγκεκριµένο δοκίµιο φαίνεται να τεκµηριώνει επαρκώς. Ο Austin βρίσκει πως υπάρχει µια αναλογία µεταξύ του «γνωρίζω» και του «υπόσχοµαι». Α) Ισχύει και για τα δύο ρήµατα η ασυµµετρία του πρώτου προσώπου. Όταν λέω «υπόσχοµαι» δεν περιγράφω ότι υπόσχοµαι, αλλά υπόσχοµαι, µε την ίδια έννοια που όταν λέω «γνωρίζω», δεν περιγράφω ότι γνωρίζω, αλλά «δίνω στους άλλους το λόγο µου: δίνω το κύρος µου για να πω ότι το S είναι P» 23. Β) Όταν χρησιµοποιούµε τα ρήµατα «γνωρίζω» και «υπόσχοµαι» στο πρώτο πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα της ενεργητικής φωνής, δεσµευόµαστε ως προς κάποιες προϋποθέσεις. Απαγορεύεται να πούµε, «γνωρίζω ότι είναι έτσι, αλλά µπορεί να κάνω λάθος», µε τον ίδιο τρόπο που απαγορεύεται να πούµε «υπόσχοµαι, αλλά ίσως αθετήσω την υπόσχεσή µου». Αντίθετα, οι περιπτώσεις του «γνωρίζει...» ή «υπόσχεται...» δεν είναι προβληµατικές. Οι εκφορές «γνωρίζει, αλλά µπορεί να κάνει και λάθος» ή «υπόσχεται, αλλά µπορεί και να αποτύχει» έχουν νόηµα. 21 PP, HDTW, PP, 99. 7

9 Ο Austin εδώ δεν αναφέρεται στην περίπτωση όπου πάντα «είναι φυσικά ανθρωπίνως δυνατό να κάνω ίσως λάθος ή να αθετήσω ίσως το λόγο µου» 24, κάτι που άλλωστε θα εµπόδιζε γενικώς το να λέµε ότι υποσχόµαστε ή ότι γνωρίζουµε. Οι δύο εκφορές είναι απαγορευτικές, όταν δηλώνουν ότι την ώρα που επιτελούµε την πράξη του «υπόσχοµαι...» ή του «γνωρίζω...» έχουµε συγκεκριµένους λόγους για να πιστεύουµε ότι στη συγκεκριµένη περίπτωση είναι πολύ πιθανό να αθετήσουµε το λόγο µας ή να αποδειχτεί ότι κάνουµε λάθος Γ) Λόγω αυτών των προϋποθέσεων, η κριτική για τις επιτελεστικές πράξεις του «γνωρίζω...» και του «υπόσχοµαι...» µπορεί να κινηθεί στα ίδια πλαίσια. Μια υπόσχεση µπορεί να αθετηθεί και µια γνώση που προβάλλαµε ότι κατείχαµε µπορεί να αποδειχτεί λάθος. Και οι δύο αυτές εκφορές δεν είναι ψευδείς αλλά άστοχες. Αν τη στιγµή της επιτέλεσης της υπόσχεσης ή της αξίωσης κατοχής κάποιας γνώσης, γνωρίζαµε ότι δεν πρόκειται να τηρήσουµε την υπόσχεσή µας ή ότι η γνώση που παρέχουµε είναι αναληθής, η αστοχία θα µπορούσαµε να πούµε ότι είναι της µορφής Γ1, όπως παρουσιάζεται στο «δόγµα των αστοχιών» 25 στο How to Do Things with Words. ηλαδή, ήδη από τη στιγµή που οι οµιλητές επιτελούσαν τις συγκεκριµένες πράξεις, δεν είχαν τις απαραίτητες προθέσεις, σκέψεις ή συναισθήµατα που θα καθιστούσαν την πράξη έγκυρη. Μπορεί, βέβαια, οι συγκεκριµένες επιτελεστικές πράξεις να αστοχήσουν εξαιτίας ενός µελλοντικού γεγονότος, το οποίο οι οµιλητές δεν ήταν σε θέση να προβλέψουν τη στιγµή της επιτέλεσης. Αυτού του τύπου η αστοχία, που δεν περιλαµβάνει ανειλικρίνεια, θα αξιολογηθεί µε διαφορετικά κριτήρια από την προηγούµενη περίπτωση. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι σύµφωνα µε το «δόγµα των αστοχιών», εντάσσεται στην κατηγορία Γ2 26, όπου η ακόλουθη συµπεριφορά/ οι µελλοντικές εξελίξεις µετά την επιτέλεση της πράξης της υπόσχεσης/ της παραχώρησης του κύρους µας για τη γνώση κάποιου πράγµατος αποδείχθηκαν στην πορεία ασυνεπείς µε ό,τι υποσχεθήκαµε / µε τη γνώση για την οποία προβάλλαµε την αξίωση ότι την κατείχαµε. Πριν υποσχεθώ κάτι ή πριν πω ότι γνωρίζω κάτι, πρέπει να έχω αξιολογήσει ότι, τουλάχιστον για τη στιγµή που µιλάω (παρόν) και σε σχέση µε την προηγούµενη εµπειρία µου (παρελθόν), το περιεχόµενο της εκφοράς µου βρίσκεται µέσα στην 24 PP, HDTW, HDTW, 15. 8

10 περιοχή των δυνατοτήτων του, των πραγµάτων που µπορώ να υπόσχοµαι ή αντίστοιχα µέσα στην περιοχή των γνώσεών µου. Για αυτό το λόγο, η πιο συχνή πρόκληση όταν κάποιος αµφισβητεί αυτό που λέµε ότι ξέρουµε αφορά στο αν είµαστε το κατάλληλο πρόσωπο στις κατάλληλες συνθήκες για να πούµε ότι γνωρίζουµε κάτι («Είσαι σε θέση να γνωρίζεις;» - «Are you in a position to know?» 27 ) ή τα διαπιστευτήριά µας για το ότι γνωρίζουµε κάτι («Πώς γνωρίζεις ότι ; - «How do you know that...» 28 ). Και στις δύο περιπτώσεις η απάντηση στην πρόκληση έχει τη µορφή του να παρουσιάσουµε προηγούµενες εµπειρίες που µας οδήγησαν σε αυτή τη γνώση, τα χαρακτηριστικά της παρούσας κατάστασης που µας οδηγούν να παραχωρούµε την αυθεντία µας για την κατοχή αυτής της γνώσης, ή συνήθως, ένα συνδυασµό και των δύο. Μία ακόµη µορφή σε αυτήν την απάντηση µπορεί να είναι η παράθεση των πηγών µας («cite authorities» 29 ). Η αναλογία των δύο αυτών εκφορών είναι πολύ σηµαντική αν σκεφτούµε ότι οι λεκτικές πράξεις της υπόσχεσης και του «γνωρίζω» συµπεριλαµβάνουν και ένα προσλεκτικό αντικείµενο (perlocutionary object) ή µια προσλεκτική ακολουθία (perlocutionary sequel). Τη στιγµή που «υπόσχοµαι» ή που «γνωρίζω» αυτόµατα αναλαµβάνω και την ευθύνη για αυτό που υποσχέθηκα ή είπα πως γνωρίζω. Οι µελλοντικές µου δράσεις πρέπει να είναι συνεπείς µε την υπόσχεση, µε τον ίδιο τρόπο που στο µέλλον µπορεί (έχει το δικαίωµα) κάποιος να χρησιµοποιήσει τη γνώση για την οποία εγώ δεσµεύτηκα, «από δεύτερο χέρι». «Το δικαίωµα να πεις Γνωρίζω είναι µεταβιβάσιµο, µε τον ίδιο τρόπο που είναι µεταβιβάσιµη κάποια άλλη εξουσία» 30. Σε µια υποσηµείωση του δοκιµίου 31 ο Austin φαίνεται να ταξινοµεί το «γνωρίζω» στην ίδια κατηγορία µε ρήµατα και εκφορές, όπως «εγγυώµαι», «ορκίζοµαι», «δίνω το λόγο µου», και, φυσικά, «υπόσχοµαι». Το ρήµα «γνωρίζω»λοιπόνόπως χρησιµοποιείται στο πρώτο πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα στην ενεργητική φωνή, έχει µια έντονα δεσµευτική διάσταση. Στην ενδέκατη διάλεξη του How to Do Things with Words, ο Austin τονίζει την ύπαρξη της ίδιας διάστασης και για την εκφορά «δηλώνω...»: «Πολύ συχνά 27 PP, PP, PP, σελ PP, PP,

11 υπάρχουν πράγµατα τα οποία δεν µπορείς να δηλώσεις, δεν έχεις κανένα δικαίωµα να δηλώσεις, δεν είσαι σε θέση να δηλώσεις: αν πεις Είναι πενήντα άνθρωποι στο διπλανό δωµάτιο, µπορώ µόνο να θεωρήσω ότι µαντεύεις ή υποθέτεις» 32. Επίσης, οι δηλώσεις µπορούν να κινητοποιήσουν µια σειρά από συνέπειες: «αν έχω δηλώσει κάτι, αυτό µε δεσµεύει ως προς άλλες δηλώσεις που µπορεί να κάνω: άλλες δηλώσεις που θα γίνουν από εµένα θα είναι κατάλληλες ή ακατάλληλες. Επίσης, κάποιες δηλώσεις ή παρατηρήσεις που θα γίνουν από εσένα, από εδώ και στο εξής ή θα µε διαψεύδουν ή δε θα µε διαψεύδουν, ή θα µε αντικρούουν ή δε θα µε αντικρούουν» 33. Το «δηλώνω» όπως και το «γνωρίζω» ταξινοµούνται στα επεξηγηµατικά, στα ρήµατα, δηλαδή που χρησιµοποιούνται για τη διευκρίνιση των λόγων, των επιχειρηµάτων και της επικοινωνίας. Σύµφωνα, όµως µε την ανάλυση του Austin για το «γνωρίζω» και για το «δηλώνω», πρέπει να λαµβάνουµε υπόψη µας την έντονα δεσµευτική τους διάσταση: ότι, δηλαδή, στη διευκρίνιση λόγων, επιχειρηµάτων και επικοινωνιακών διαδικασιών, συµπεριλαµβάνεται πάντα και η δέσµευση του οµιλητή για το περιεχόµενο της εκφοράς του. 4. Οι συνθήκες αλήθειας και ψεύδους στη νέα διάσταση αξιολόγησης των εκφορών 2.1. Οι συνθήκες αλήθειας ψεύδους και οι δηλώσεις στο How to Do Things with Words Βασικός άξονας του How to Do Things with Words είναι η αξιολόγηση των συνθηκών αλήθειας / ψεύδους, όπως αυτή χτίζεται σταδιακά από την πρώτη µέχρι τη δωδέκατη διάλεξη. Με την «πρωταρχική αποµόνωση των επιτελεστικών» 34 στην πρώτη διάλεξη, οι συνθήκες αλήθειας / ψεύδους περιορίζονται µόνο στις δηλώσεις. Επίσης, µόνο για τις δηλώσεις περιορίζεται και η φράση «αντιστοιχεί µε τα γεγονότα» (corresponds 32 PP, HDTW, HDTW, 4. 10

12 with the facts) που, µέχρι στιγµής, θεωρείται από τους φιλοσόφους ένα ισοδύναµο της φράσης «είναι αληθής» (is true). Αντίθετα, για τις επιτελεστικές εκφορές εισάγεται από τον Austin ένα πλαίσιο κριτικής που αφορά στην ευστοχία τους ή στην αστοχία τους, στο αν, δηλαδή, καταφέρνουν να κάνουν αυτό που λένε. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Με τις εκφορές αυτές ιαπιστωτικές εκφορές περιγράφουµε ή δηλώνουµε κάτι Επιτελεστικές εκφορές Με τις εκφορές αυτές κάνουµε κάτι ΚΡΙΤΙΚΗ Συνθήκες αλήθειας / ψεύδους Συνθήκες ευστοχίας / αστοχίας Το σχήµα αυτό µέχρι την τελική απόρριψή του υπονοµεύεται από τον Austin προς δύο κατευθύνσεις: α) Στη δεύτερη διάλεξη, για παράδειγµα, ο Austin αφού έχει παρουσιάσει το δόγµα των αστοχιών στις οποίες είναι επιρρεπείς οι επιτελεστικές εκφορές, εξετάζει αν θα µπορούσαν και οι δηλώσεις να είναι άστοχες. Αναλύειλοιπόντην πρόταση «Ο βασιλιάς της Γαλλίας είναι φαλακρός» όταν αυτή εκφέρεται στην περίσταση όπου η Γαλλία δεν έχει βασιλιά. Καταλήγει στο συµπέρασµα ότι «υπάρχει µια τάση να εξοµοιώνουµε αυτή την εκφορά µε την περίσταση όπου κληροδοτούµε κάτι, το οποίο δε µας ανήκει» 35. Η υπαρκτική προϋπόθεση που παραβιάζεται σε αυτή τη δήλωση, καθιστά την εκφορά όχι ψευδή, αλλά άκυρη. β) Ήδη από την πρώτη διάλεξη εξετάζεται η περίπτωση της ψευδούς υπόσχεσης (a false promise). Οι επιτελεστικές εκφορές της υπόσχεσης συνήθως αστοχούν εξαιτίας της ανειλικρίνειας του προσώπου που υπόσχεται και η χρήση του false για την κριτική αυτών των υποσχέσεων, µας δείχνει πως το επίθετο false «δε χρησιµοποιείται αναγκαστικά µόνο για τις δηλώσεις» 36. Επιπροσθέτως, η αξιολόγηση των επιτελεστικών εκφορών δε γίνεται µόνο σύµφωνα µε το «δόγµα των αστοχιών», αλλά συχνά περιλαµβάνει και µια εξέταση 35 HDTW, HDTW,

13 της αντιστοιχίας τους µε τα γεγονότα 37. Για παράδειγµα, µια συµβουλή θα κριθεί κακή, όταν αποδεικνύεται ότι δεν είναι κατάλληλη και ωφέλιµη για αυτόν στις συγκεκριµένες περιστάσεις. Η συµβουλή δεν είναι άκυρη, γιατί όντως τον συµβουλεύσαµε να κάνει κάτι. Η συµβουλή είναι απλώς κακή, γιατί εξετάσαµε λανθασµένα τα γεγονότα. Η αξιολόγησή της εκκινεί από την αντιστοιχία της µε τα γεγονότα, αλλά δεν αφορά στη διάσταση της αλήθειας και του ψεύδους, αλλά στη διάσταση της καταλληλότητάς της. Με αυτή την παρατήρηση, που αφορά και τις επιτελεστικές εκφορές των ετυµηγοριακών (verdictives), σε αυτό το πρόωρο σηµείο στην τέταρτη διάλεξη, ο Austin αποκαλύπτει ήδη ένα από τα συµπεράσµατα του How to Do Things with Words: ότι χρειάζεται µια «εντελώς νέα διάσταση αξιολόγησης των εκφορών» 38. Όταν η διάκριση επιτελεστικών διαπιστωτικών αντικαθίσταται από τη θεωρία των λεκτικών πράξεων, παρατηρούµε µία σύζευξη των δύο παραπάνω κατευθύνσεων: α) οι δηλώσεις γίνονται µία κατηγορία ελλεκτικών ισχύων και το ρήµα δηλώνω κατατάσσεται στην κατηγορία των επεξηγηµατικών (expositives) και β) οι συνθήκες αλήθειας / ψεύδους διατηρούνται ως πιθανές αξιολογήσεις για τις εκφορές. Εντάσσονται, όµως, σε ένα γενικό πλαίσιο κριτικής των εκφορών, που τις αξιολογεί χωρίς να τις αποσπά από τις καθηµερινές επικοινωνιακές συνθήκες στις οποίες εκφέρονται. Αυτό το πλαίσιο περιλαµβάνει διάφορες αξιολογικές κρίσεις, όπως σωστό λανθασµένο, κατάλληλο ακατάλληλο, βάσιµο - αβάσιµο και µαζί µε αυτές και το ζεύγος αληθές ψευδές. Συνεπώς, το αληθές και το ψευδές αντιπροσωπεύουν «µόνο µια γενική διάσταση που αξιολογεί αν κάτι ήταν σωστό ή κατάλληλο να ειπωθεί σε αντιδιαστολή µε κάτι που ήταν λανθασµένο σε συγκεκριµένες περιστάσεις, προς ένα συγκεκριµένο κοινό, µε συγκεκριµένους σκοπούς και µε συγκεκριµένες προθέσεις» HDTW, 42 43, υποπεριπτώσεις 2(b), 2(c). 38 HDTW, HDTW,

14 2.2. Οι συνθήκες αλήθειας ψεύδους και οι δηλώσεις στα δοκίµια «Truth», «Unfair to Facts» και «Performative Utterances» Ο συλλογισµός του Austin για τις συνθήκες αλήθειας ψεύδους, ενώ είναι αναµφισβήτητα ουσιώδης για τη θεωρία των λεκτικών πράξεων, αρθρώνεται µε αρκετά αινιγµατικό τρόπο στο How to Do Things with Words και, όπως φάνηκε και από την προηγούµενη ενότητα, µπορεί να συγκροτηθεί µόνο αν καταφύγουµε σε εσωτερικές παραποµπές που βρίσκονται διάσπαρτες στο βιβλίο. Ωστόσο, αν κανείς διαβάσει παράλληλα µε το How to Do Thing with Words, τα δοκίµια «Truth», «Unfair to Facts» και «Performative Utterances» η κριτική του Austin για τις συνθήκες αλήθειας / ψεύδους και για τις δηλώσεις γίνεται πιο κατανοητή. Στο δοκίµιο «Truth» διερευνάται το ζήτηµα της αλήθειας. Αναρωτιόµαστε, σύµφωνα µε τον Austin, αν «η αλήθεια είναι ουσία (η Αλήθεια, το Σώµα της Γνώσης), ή ποιότητα (κάτι σαν το κόκκινο χρώµα, εγγενές στις αλήθειες) ή σχέση (αντιστοιχία)» 40. Ο Austin θεωρεί ότι τα ερωτήµατα αυτά είναι παραπλανητικά: «αυτό που χρειάζεται συζήτηση είναι η χρήση, ή οι συγκεκριµένες χρήσεις της λέξης αλήθεια» 41. Για παράδειγµα, ένα πολύ χρήσιµο ερώτηµα όταν εστιάσει κάποιος στην καθηµερινή γλώσσα είναι το εξής: «για ποια πράγµατα λέµε ότι µπορεί να είναι αληθή ή ψευδή;» 42 Οι υποψήφιοι που προκύπτουν είναι πολλοί: πεποιθήσεις, περιγραφές, αφηγήσεις, ισχυρισµοί, δηλώσεις, προτάσεις ή λέξεις. Πριν προχωρήσει το συλλογισµό του ο Austin κάνει τη διάκριση µεταξύ δήλωσης (statement) και πρότασης (sentence): «Η δήλωση γίνεται και αυτό είναι ιστορικό γεγονός, η εκφορά λέξεων (ή µιας πρότασης) από ένα συγκεκριµένο οµιλητή ή συγγραφέα σε ένα κοινό µε αναφορά σε µια ιστορική κατάσταση, σε ένα ιστορικό γεγονός, ή κάτι παρόµοιο. Μία πρόταση γίνεται από λέξεις, µία δήλωση γίνεται µε λέξεις» 43. Για τον Austin αληθείς µπορεί να είναι µόνο οι δηλώσεις («οι αληθείς περιγραφές και οι αληθείς αφηγήσεις περιλαµβάνονται σε αυτές ως απλές 40 PP, PP, PP, PP,

15 παραλλαγές τους» 44 ). Η αλήθεια ή το ψεύδος µιας πρότασης αφορά πάντα τη χρήση της «από ένα συγκεκριµένο οµιλητή σε µια συγκεκριµένη περίσταση» 45, αφορά, δηλαδή, πάντα µια δήλωση. Προχωρώντας τώρα στην ερώτηση «Πότε µία δήλωση είναι αληθής;», η πιο συχνή τάση είναι να απαντάµε: «Όταν αντιστοιχεί στα γεγονότα» (corresponds with the facts, fits the facts). O Austin θεωρεί ότι αυτή η φράση, «ως κοµµάτι των τυπικών αγγλικών, δύσκολα µπορεί να αποδειχθεί λανθασµένη» 46. Ωστόσο, κάνει µερικές διευκρινήσεις: Α) Πράγµατι, αυτή η φράση ισοδυναµεί ως ένα βαθµό µε το «είναι αλήθεια» (is true) τουλάχιστον για τις δηλώσεις. Β) Αυτή η φράση χρησιµοποιείται για να δείξει τη σχέση που έχουν τα λόγια (words) µε τον κόσµο (world), µια σχέση που δεν πρέπει να ξεχνάµε ότι προέρχεται από µια συµβατική διαδικασία. Τα γεγονότα για τον Austin είναιλοιπόν«κάτι στον κόσµο» 47 ( something in the world ) και άρα είναι διαφορετικά από τις δηλώσεις για αυτά, ακόµα και αν «µπορούµε να τα περιγράψουµε µόνο µε λόγια» 48. Αν λοιπόν η φράση «είναι αλήθεια» θεωρείται για τις δηλώσεις ισοδύναµη της φράσης «αντιστοιχεί µε τα γεγονότα» και «αν παραδεχτούµε ότι ισχύει η αρκετά βαρετή, αλλά ικανοποιητική σχέση µεταξύ του κόσµου και των λέξεων, τότε γιατί δε θα µπορούσε η φράση είναι αλήθεια να είναι ο τρόπος µας για να περιγράφουµε τη σχέση αυτή;» 49 Το συµπέρασµα λοιπόν του Austin είναι ότι οι συνθήκες αλήθειας και ψεύδους: Α) αξιολογούν τη συµβατική σχέση των λόγων µε την πραγµατικότητα Β) επιστρατεύονται για να αξιολογήσουν τη σχέση αυτή µόνο σε συγκεκριµένες περιστάσεις, αξιολογούν, δηλαδή, εκφορές προτάσεων και, συγκεκριµένα δηλώσεις, περιγραφές, εξηγήσεις. 44 PP, PP, PP, PP, 164. Στο δοκίµιο «Unfair to Facts» ο Austin υποστηρίζει ακριβώς αυτή τη θέση: ότι τα γεγονότα (facts) είναι στοιχείο της πραγµατικότητας και είναι διαφορετικά από τις δηλώσεις για τα γεγονότα, µε αφορµή µια κριτική του Strawson που θεωρεί ότι τα γεγονότα είναι µόνο αυτό που οι δηλώσεις δηλώνουν, και άρα είναι ψευδο-οντότητες. 48 PP, PP,

16 Ωστόσο, το να είναι µια δήλωση αληθής ή ψευδής δεν αποτελεί τη µοναδική αξιολόγηση που µπορούµε να κάνουµε γι αυτή: «Υπάρχουν αρκετά άλλα επίθετα που βρίσκονται στην ίδια κατηγορία µε τα επίθετα αληθής και ψευδής και που ασχολούνται µε τις σχέσεις µεταξύ των λόγων (όπως εκφέρονται µε αναφορά σε µια ιστορική κατάσταση) και του κόσµου. [...] Λέµε, για παράδειγµα, ότι µια συγκεκριµένη δήλωση είναι υπερβολική ή ασαφής ή ξερή, µια περιγραφή κάπως πρόχειρη ή παραπλανητική, µια εξήγηση αρκετά γενική ή πολύ σαφής. Σε περιπτώσεις σαν και αυτές είναι ανόητο να επιµένει κανείς να αποφασίσει µε απλούς όρους αν µια δήλωση είναι αληθής ή ψευδής. Είναι αλήθεια ή ψέµατα ότι το Belfast είναι βόρεια του Λονδίνου; Ότι ο γαλαξίας έχει το σχήµα ενός τηγανητού αυγού; [...] Υπάρχουν διάφοροι βαθµοί και διαστάσεις επιτυχίας όταν κάνουµε δηλώσεις: οι δηλώσεις ταιριάζουν πάντα µε τα γεγονότα περισσότερο ή λιγότερο χαλαρά, µε διάφορους τρόπους σε διαφορετικές περιστάσεις, µε διαφορετικούς σκοπούς και προθέσεις» 50. Αυτά τα επίθετα (υπερβολικός, ασαφής, ακριβής, παραπλανητικός), όπως και όλα τα επίθετα που συνοδεύουν τη φράση «fits the facts» µε τα συγγενή τους επιρρήµατα, «συνδέονται µε την αντίληψη της µέτρησης και του ταιριάσµατος σε συνηθισµένα περιβάλλοντα και δεν µπορεί να είναι τυχαίο ότι, µαζί µε το ταίριασµα (fitting) και την αντιστοιχία (correspondence), αποτελούν µια κυρίαρχη οµάδα στη σφαίρα των δηλώσεων και των γεγονότων» 51. Για τον Austin, κυρίαρχα είναι αυτά τα επίθετα και τα επιρρήµατα, των οποίων η λειτουργία έχει παραµεληθεί και πρέπει να διευκρινιστεί, και όχι τα επίθετα αληθής και ψευδής. Επίσης, η αντιστοιχία µε τα γεγονότα δεν αφορά µόνο τις δηλώσεις. Επιστρέφοντας πάλι στην καθηµερινή γλώσσα, ο Austin παρατηρεί ότι συχνά γίνονται ερωτήσεις για την εγκυρότητα µιας απόφασης, για την καταλληλότητα µιας εκτίµησης, µιας συµβουλής ή µιας προειδοποίησης. «Αυτές οι ερωτήσεις µπορούν να απαντηθούν µόνο αν καθοριστεί πώς το περιεχόµενο της εκτίµησης ή της απόφασης συνδέεται µε τα γεγονότα ή µε τα διαθέσιµα τεκµήρια για τα γεγονότα» PP, PP, PP,

17 Γίνεται λοιπόν κατανοητό ότι η αντιστοιχία µε το γεγονότα (µια διάσταση της οποίας µπορεί να είναι η αλήθεια ή το ψεύδος) αφορά τόσο τις δηλώσεις όσο και τις επιτελεστικές εκφορές. Ο Austin µε αυτό το συλλογισµό καταλήγει σε δύο βασικά συµπεράσµατα: Α) «Αυτό που µπορούµε να κάνουµε για την περίπτωση των δηλώσεων και για τον ίδιο λόγο για τις περιγραφές και τις αναφορές, είναι να τις κατεβάσουµε λίγο από το βάθρο τους και να συνειδητοποιήσουµε ότι είναι οµιλιακά ενεργήµατα στον ίδιο βαθµό που είναι όλα τα άλλα οµιλιακά ενεργήµατα, τα οποία αναφέραµε και εξετάσαµε ως επιτελεστικά» 53. Μετά από αυτό, ο Austin προτείνει το κυνήγι επιτελεστικών ρηµάτων «µε τη βοήθεια ενός λεξικού» 54 να µετατραπεί σε κυνήγι «όλων των δυνατών ισχύων των εκφορών» 55, δηλαδή όλων των πιθανών πραγµάτων που µπορούµε να κάνουµε µε τις λέξεις (όπως εκφέρονται σε συγκεκριµένες περιστάσεις). Η δήλωση πια θα ταξινοµηθεί απλά ως µία από αυτές τις «δυνάµεις». Β) Επίσης, πρέπει να «χαλαρώσουµε τις ιδέες µας περί αλήθειας και ψεύδους» 56. Και αυτό που προτείνεται για να προχωρήσουµε, είναι «µια διερεύνηση όλων των αξιολογικών όρων που χρησιµοποιούµε στην εξέταση των οµιλιακών ενεργηµάτων» 57.Το ζεύγος αλήθειας ψεύδους θα αποτελεί απλώς ένα ζευγάρι αξιολογικών όρων σε µια οµάδα που θα περιλαµβάνει πολλά άλλα. 5. «A plea for excuses»: η θεωρία των λεκτικών πράξεων στο πλαίσιο µιας γενικής θεωρίας για τις πράξεις Το δοκίµιο «A plea for excuses» µπορεί να µας διαφωτίσει σχετικά µε διάφορα ζητήµατα που παρουσιάζονται στο How to Do Things with Words, αλλά η πιο σηµαντική συµβολή του είναι ότι µας βοηθά να κατανοήσουµε την ταξινόµηση των λεκτικών πράξεων κάτω από µια γενική θεωρία της πράξης, για την οποία γίνεται αναφορά στο «How to Do Things with Words». Στη δεύτερη διάλεξη, µετά την κατηγοριοποίηση των αστοχιών στις οποίες είναι επιρρεπείς οι επιτελεστικές εκφορές αρχικά, και κάθε εκφορά τελικά, µε την 53 PP, PP, PP, PP, PP,

18 κατάρρευση της διάκρισης µεταξύ επιτελεστικών και διαπιστωτικών εκφορών, ο Austin αναρωτιέται αν το σχήµα των αστοχιών για τις επιτελεστικές εκφορές είναι ολοκληρωµένο. Καταλήγει στο συµπέρασµα ότι δεν είναι, γιατί «από τη στιγµή που µε την εκφορά των επιτελεστικών αναµφίβολα επιτελούµε πράξεις, τότε, ως πράξεις, αυτές θα υπόκεινται σε συγκεκριµένες συνολικές διαστάσεις αστοχίας στις οποίες υπόκεινται όλες οι πράξεις, και οι οποίες είναι διαφορετικές ή διακριτές, από αυτά που έχουµε επιλέξει να συζητήσουµε ως αστοχίες (infelicities)» 58. Και εξηγεί τις περιπτώσεις όπου µια πράξη µπορεί να γίνει από ατύχηµα, κάτω από εκβιασµό, εξαιτίας αυτού ή εκείνου του λάθους ή χωρίς πρόθεση. O Austin, στη συγκεκριµένη διάλεξη, επισηµαίνει πως αναγνωρίζει την ύπαρξη αυτών των πιθανών αστοχιών, και δέχεται ότι, σε πολλές τέτοιες περιπτώσεις, αυτό που µπορούµε να πούµε για τις πράξεις είναι ότι ήταν άκυρες. εν ασχολείται, όµως, µε αυτού του τύπου τις αστοχίες στο σηµείο αυτό, αν και υποστηρίζει ότι «κάποιο πολύ γενικό, υψηλού επιπέδου δόγµα, ίσως θα έπρεπε να περιέχει και όσα έχουµε ονοµάσει αστοχίες, και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της άστοχης διεξαγωγής των πράξεων γενικά στην περίπτωσή µας πράξεις που περιέχουν επιτελεστικές εκφορές σε ένα και µόνο δόγµα» 59. Το δοκίµιο του «A Plea for Excuses», όµως, αναλύει διεξοδικά αυτές τις αστοχίες των πράξεων και η µελέτη του µπορεί να εµπλουτίσει το δόγµα των αστοχιών που ταξινοµούνται στη δεύτερη διάλεξη του «How to Do Things with Words». Για τον Austin η µελέτη των δικαιολογιών (excuses) είναι ένα πολύ πρόσφορο έδαφος για φιλοσοφική έρευνα. Γενικά, «οι δικαιολογίες επιστρατεύονται σε µία κατάσταση όπου κάποιος κατηγορείται ότι έχει κάνει κάτι ή (αν αυτό θα το καταστήσει πιο σαφές) όπου λέγεται ότι κάποιος έχει κάνει κάτι, το οποίο είναι κακό, λανθασµένο, ακατάλληλο, ανεπιθύµητο, ή µε κάποιον από τους πολυάριθµους δυνατούς τρόπους, ανάρµοστο. Αµέσως µετά αυτός που κατηγορείται, ή κάποιος εκ µέρους του, θα προσπαθήσει να υπερασπίσει τη συµπεριφορά του ή να εξέλθει από αυτή την κατάσταση» HDTW, HDTW, PP,

19 Η µελέτη των δικαιολογιών πρέπει να διακριθεί από τη µελέτη των αιτιολογιών (justifications). Στην πρώτη περίπτωση, αποδεχόµαστε ότι αυτό που έγινε ήταν κάτι κακό, αλλά δεν αποδεχόµαστε πλήρως, ή καθόλου, την ευθύνη για τη διεξαγωγή του. Στη δεύτερη περίπτωση, αποδεχόµαστε την ευθύνη, αλλά δεν αποδεχόµαστε ότι αυτό που έγινε ήταν κάτι κακό. Για τη σωστή κριτική και των δύο, ωστόσο, η υπεράσπιση επιµένει σε µια πληρέστερη περιγραφή του γεγονότος στις συγκεκριµένες περιστάσεις στις οποίες συνέβηκε. Από την αρχή του δοκιµίου γίνεται κατανοητό ότι ο Austin επιθυµεί να συµπεριλάβει στις πράξεις και τις λεκτικές πράξεις, αφού κάνει µια ολόκληρη αναφορά στο τι τελικά σηµαίνει «να κάνουµε κάτι» και µήπως τελικά αυτό περιλαµβάνει και το «να λέµε κάτι». Με αντίστροφο τρόπο, στο How to Do Things with Words είχε ξεκινήσει τη διερεύνηση του για να αναρωτηθεί τι σηµαίνει «να λέµε κάτι» και µήπως σε αυτό περιλαµβάνεται και το «να κάνουµε κάτι». Στη συνέχεια, µε τη µέθοδο της άντλησης παραδειγµάτων από την καθηµερινή γλώσσα και µε τη βοήθεια του λεξικού, πάντα λαµβάνοντας υπόψη το πλαίσιο εκφοράς, ανιχνεύει κάποιες χαρακτηριστικές φράσεις, οι οποίες συχνά επιστρατεύονται για τις δικαιολογίες. Αυτές οι φράσεις (επιρρήµατα συνήθως, ή ρήµατα) µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τη δικαιολόγηση ορισµένων εκφορών σε συγκεκριµένες περιστάσεις µε τον ίδιο τρόπο που χρησιµοποιούνται για τη δικαιολόγηση ορισµένων κοινώς αποδεκτών πράξεων. Στην καθηµερινή γλώσσα, µε την ικανότητά της να απεικονίζει διακρίσεις, κρίθηκε αναγκαίο όχι να ενσωµατωθούν διακρίσεις του τύπου «έργο-λόγος», αλλά περισσότερο διακρίσεις που βοηθούν την οµαδοποίηση δράσεων γενικά (λεκτικών ή µη) ανάλογα µε τα πιθανά ολισθήµατα στα οποία είναι πιθανό να υπόκειται ο κάθε τύπος δράσης. Μία από τις εκφράσεις που ανιχνεύει ο Austin και που συχνά χρησιµοποιείται στις δικαιολογίες είναι η έκφραση «δεν το εννοούσα» - «didn t mean to» 61. Αυτή η έκφραση µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να δικαιολογήσει κάτι που είπαµε ή κάτι που κάναµε και σκοπός της είναι να διευκρινίσει πως το νόηµα που είχε αποδοθεί στην πράξη (ή στην εκφορά) δεν είναι τελικά αυτό που ο αποδέκτης έχει προσλάβει ή τουλάχιστον δεν υπήρχε αυτή η πρόθεση από το φορέα της δράσης (ή τον οµιλητή). Μια αντίστοιχη αναφορά για το «νόηµα» µιας λέξης ή µιας πρότασης και για το 61 PP,

20 «νόηµα» µιας πράξης υπάρχει και στο δοκίµιο «The Meaning of a Word», όπου ο Austin θεωρεί ανάλογες τις ερωτήσεις «Ποιο είναι το νόηµα (meaning) της λέξης x (να πεις x );» και «Ποιο είναι το νόηµα (point) να κάνεις x ;» 62. Χαρακτηριστικό είναι ότι και στις δύο ερωτήσεις οι αγγλικές λέξεις point και meaning αποδίδονται µε τον ίδιο όρο στα ελληνικά. Ό,τι ισχύει µε το «δεν το εννοούσα», ισχύει και µε διάφορες επιρρηµατικές φράσεις, όπως «αθέλητα» (inadvertently), «χωρίς πρόθεση» (unintentionally), «αυθόρµητα» (spontaneously). «Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς πως τέτοια επιρρήµατα διάγουν παράλληλους βίους, έναν σε σύνδεση µε σωµατικές πράξεις (doing), και τον άλλο σε σύνδεση µε επικοινωνιακές πράξεις (saying), ή µερικές φορές σε σύνδεση µε πράξεις σκέψης ( «αθέλητα συµπέρανε»)» 63. Μοιάζει λοιπόν ότι το «να λέµε κάτι» περιέχει ακριβώς µια έννοια ευθύνης και δέσµευσης, όπως το «να κάνουµε κάτι». Και τα δύο µπορεί να υπόκεινται σε µορφές αστοχίας, όπου απλά πρέπει να δικαιολογήσουµε ότι δεν αναλαµβάνουµε την ευθύνη για αυτό που είπαµε, µε τον ίδιο τρόπο που δεν αναλαµβάνουµε την ευθύνη για κάτι που πράξαµε χωρίς πρόθεση ή ύστερα από εκβιασµό ή από λάθος. Ένα γενικευµένο σχήµα των αστοχιών για τις λεκτικές πράξεις θα έπρεπε να περιλαµβάνει και αυτούς τους παράγοντες που µειώνουν ή ακυρώνουν την ευθύνη του οµιλητή, όπως ακυρώνουν την ευθύνη του φορέα µιας άλλου τύπου πράξης, αποκλειστικά και µόνο, επειδή ο οµιλητής είναι ταυτόχρονα και ο φορέας της (λεκτικής) του πράξης. Το περίπλοκο συνεχές εκφορών και δράσεων, όπως το περιγράφει ο Austin, καθιστά µε τη σειρά του τη διάκριση λόγων και πράξεων άκυρη. Μπορούµε µε ευκολία να διακρίνουµε σε αυτό το συνεχές τι αποτελεί εκφορά και τι δεν αποτελεί εκφορά, σε καµία περίπτωση, όµως δεν µπορούµε να πούµε ότι τα µέρη που αποτελούν εκφορές είναι τα λόγια (words) και τα µέρη που δεν αποτελούν είναι τα έργα (deeds), όπως και δεν µπορούµε εύκολα να διακρίνουµε που τελειώνει µια πράξη (ως µια σειρά πράξεων) για να αρχίσει µια άλλη. Αυτό µπορεί µόνο να γίνει µε την κριτική του συνολικού ενεργήµατος στο πλαίσιο του, αφού θα λάβουµε υπόψη την πληρέστερη δυνατή περιγραφή της συγκεκριµένης κατάστασης, η οποία θα πρέπει να περιλαµβάνει και τις προθέσεις των φορέων της πράξης και τις συµβάσεις στα πλαίσια των οποίων, οι πράξεις αυτές εξάγονται. 62 PP, PP,

21 Με τον ίδιο τρόπο που για την κριτική ενός συνολικού οµιλιακού ενεργήµατος (total speech act) είναι απαραίτητη η θεώρηση της προσλεκτικής πράξης (perlocution), καθώς και του uptake, το οποίο µπορεί να εκδηλώνεται µε µία µη λεκτική πράξη, µε τον ίδιο τρόπο είναι αναγκαία για την κριτική µιας σωµατικής (physical) πράξης που ήταν ανάρµοστη, η δικαιολογία που µπορεί να τη συνοδεύει και που θα καθορίσει το uptake της πράξης, ενώ ταυτόχρονα θα αποτελεί από µόνη της τη λεκτική πράξη της δικαιολόγησης. 6. Συµπεράσµατα - Ηθική Τα ειδικά ζητήµατα τα οποία εξετάστηκαν στις προηγούµενες ενότητες µας οδηγούν σε µια σειρά συµπερασµάτων που φαινοµενικά φαίνονται ασύνδετα: Α) H ανάλυση της µεθοδολογίας του Austin στο How to Do Things with Words µε τη βοήθεια των Philosophical Papers, µας έδειξε ότι για τον Austin δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθεί κανενός είδους φιλοσοφικός στοχασµός, δίχως προηγουµένως να αναλυθούν εκείνες οι εκφράσεις της καθοµιλούµενης γλώσσας που σχετίζονται µε το υπό ανάλυση ζήτηµα. Β) Το δοκίµιο «Other Minds» µας έδειξε ότι το ρήµα «γνωρίζω» έχει µια επιτελεστική διάσταση που σχετίζεται κυρίως µε τη δέσµευση του οµιλητή που το επικαλείται ως προς το περιεχόµενο της εκφοράς του. Γ) Η παράλληλη ανάγνωση του How to Do Things with Words και του δοκιµίου «A Plea for Excuses» µας έδειξε ότι οι εκφορές προτάσεων ή λέξεων σε συγκεκριµένες περιστάσεις αποτελούν πράξεις και ως τέτοιες πρέπει να αξιολογούνται. ) Η συνδυαστική ανάγνωση των δοκιµίων «Truth», «Unfair to Facts» και «Performative Utterances» µας έδειξαν ότι οι δηλώσεις είναι ένα από τα πολλά πράγµατα που µπορούµε να κάνουµε µε τις λέξεις, ότι οι συνθήκες αληθείας ψεύδους είναι µόνο µια διάσταση της αξιολόγησης των εκφορών (και πιο πολύ των δηλώσεων) και ότι υπάρχει ανάγκη για την οργάνωση ενός ευρύτερου πλαισίου που θα αξιολογεί την αντιστοιχία των λόγων, όπως εκφέρονται σε συγκεκριµένες περιστάσεις, µε τα γεγονότα (µε την πραγµατικότητα). 20

22 Στα συµπεράσµατα (Β), (Γ) και ( ), ο Austin οδηγήθηκε εστιάζοντας στην καθηµερινή γλώσσα και χρησιµοποιώντας την ως το δικό του µεθοδολογικό εργαλείο για να διερευνήσει φιλοσοφικά προβλήµατα που τον έφερναν σε µόνιµη αντιπαράθεση µε άλλους φιλοσόφους 64. Μετά από αυτήν την εστίαση και τον ακόλουθο φιλοσοφικό προβληµατισµό, η θεώρηση της καθηµερινής γλώσσας δεν µπορούσεν να παραµείνει η ίδια. Όταν όλες οι εκφορές σε συγκεκριµένες περιστάσεις ανυψώνονται σε πράξεις και όταν το πλαίσιο κριτικής τους διευρύνεται τόσο πολύ, η θέση της καθηµερινής γλώσσας αναβαθµίζεται. Ταυτόχρονα, η αυστηρή και συγκεκριµένη κριτική που δέχονται πια οι εκφορές κάνει τον αναγνώστη των συγκεκριµένων κειµένων να σκέφτεται πολύ περισσότερο από εδώ και στο εξής όταν επικαλείται τη διαδικασία της υπόσχεσης, του στοιχήµατος, της δήλωσης ή της αξίωσης για κατοχή γνώσης. Σε όλα τα κείµενα του Austin είναι παρούσα η ηθική διάσταση της γλώσσας που δε θεωρητικοποιείται, αλλά αναβαθµίζεται µέσα από τις διευκρινίσεις της σηµασίας της. Ίσως αυτό το δίδαγµα είναι το πιο σηµαντικό σε µια εποχή που ο καθένας «δηλώνει...», «γνωρίζει...», «προειδοποιεί...» ή «υπόσχεται...» χωρίς ποτέ να αναρωτιέται για το αν είναι σε θέση να επικαλείται αυτές τις διαδικασίες, µόνο επειδή θεωρεί ότι κατέχει την αλήθεια και χωρίς ποτέ να σκέφτεται ότι, ως πράξεις, οι εκφορές του µπορούν να κινητοποιήσουν άλλες (λεκτικές ή µη) πράξεις. Με την αξιολόγηση των εκφορών, λαµβάνοντας υπόψη ακόµα και τις προθέσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήµατα των οµιλητών σε συγκεκριµένες περιστάσεις, ο Austin θέλει να εξασφαλίσει ότι δεν «ανοίγουµε κάποιο παραθυράκι για επίορκους, για δίγαµους ή για κοπανατζήδες» 65. Τέλος, είναι η καθηµερινή γλώσσα που και πάλι θα δείξει ότι αυτό το δίδαγµα είναι ενσωµατωµένο στις διακρίσεις της και ότι ο Austin απλώς το ανίχνευσε: µια υπάρχουσα παλιά ρήση, όπως «ο λόγος είναι η εγγύησή µου» 66 (our word is our bond), δηλώνει πως οι εκφορές λόγων είναι πράξεις που γίνονται µε λόγια και φέρουν την ίδια βαρύτητα µε πράξεις που δε διεξάγονται µέσω των λόγων. 64 Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν όλα τα δοκίµια στο Philosophical Papers έχουν αφορµή µια «διαµάχη» του Austin µε κάποιον άλλο φιλόσοφο ως προς την επίλυση ενός φιλοσοφικού προβλήµατος. 65 PP, PP,

23 Βιβλιογραφία Austin, J. L.,(1962), How to Do Things with Words (Επιµ. J.O. Urmson and Marina Sbisa), Oxford University Press. Austin, J. L.,(1979), «Τhe Meaning of a Word» στο Philosophical Papers (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). Austin, J. L.,(1979), «Other Minds» στο Philosophical Papers (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). Austin, J. L.,(1979), «Truth» στο Philosophical Papers (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). Austin, J. L.,(1979), «Unfair to Facts» στο Philosophical Papers, (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). Austin, J. L.,(1979), «A Plea for Excuses» στο Philosophical Papers, (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). Austin, J. L.,(1979), «Performative Utterances» στο Philosophical Papers, (Επιµ. J.O. Urmson and G.J. Warnock), Oxford University Press (σελ ). 22

Σύγκριση των θεωριών του Austin και του Searle για τις λεκτικές πράξεις

Σύγκριση των θεωριών του Austin και του Searle για τις λεκτικές πράξεις Σύγκριση των θεωριών του Austin και του Searle για τις λεκτικές πράξεις ένδια Μαρία (Α.Μ. 210025) Τµήµα Επικοινωνίας και ΜΜΕ Πανεπιστήµιο Αθηνών Ζητήµατα φιλοσοφίας της γλώσσας Εαρινό εξάµηνο 2005 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική µελέτη της θεωρίας των λεκτικών πράξεων του J. L. Austin και της συνοµιλιακής ανάλυσης του H. P. Grice

Συγκριτική µελέτη της θεωρίας των λεκτικών πράξεων του J. L. Austin και της συνοµιλιακής ανάλυσης του H. P. Grice 1 Συγκριτική µελέτη της θεωρίας των λεκτικών πράξεων του J. L. Austin και της συνοµιλιακής ανάλυσης του H. P. Grice Γρηγόρογλου Μυρτώ 220028 Τµήµα Επικοινωνίας και ΜΜΕ Πανεπιστήµιο Αθηνών Ζητήµατα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς είναι δυνατόν να είναι ισοδύναµες οι εξισώσεις που αναφέρονται στο ερώτηµα ii, αφού δεν έχουν το ίδιο πεδίο ορισµού 2 ;

Πώς είναι δυνατόν να είναι ισοδύναµες οι εξισώσεις που αναφέρονται στο ερώτηµα ii, αφού δεν έχουν το ίδιο πεδίο ορισµού 2 ; 1 Ισοδύναµες εξισώσεις και η έννοια του «κοντά» ρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος πρώην Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 e-mail@p-thedrpuls.gr Εισαγωγή Στην εργασία αυτή αναλύονται και αναπτύσσονται οι έννοιες που

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων»

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Παρακολουθώ στο δίκτυο τις τελευταίες µέρες να γίνεται συζήτηση για την «Αρχή ανεξαρτησίας των κινήσεων» ή την «επαλληλία εξισώσεων κίνησης». Προσπαθώ στο µέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Κυριακή Αγγελοπούλου Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Οι πρώτες προσπάθειες μελέτης του τρόπου επιστημονικής εργασίας έγιναν το 1970. Πραγματοποιήθηκαν μέσω της άμεσης παρατήρησης των επιστημόνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Πραγματολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης

Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης Αναστασία Χριστοδούλου, Dr. Γεώργιος Δαμασκηνίδης Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Θεσσαλονίκη, 2015 Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

Σας µεταφέρω τον χαιρετισµό του Προέδρου µας, Γ. Παπανδρέου και σας εύχοµαι καλή επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου σας.

Σας µεταφέρω τον χαιρετισµό του Προέδρου µας, Γ. Παπανδρέου και σας εύχοµαι καλή επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου σας. , Σας µεταφέρω τον χαιρετισµό του Προέδρου µας, Γ. Παπανδρέου και σας εύχοµαι καλή επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου σας. Τα Συνέδρια αποτελούν την κορυφαία διαδικασία για όλα τα κόµµατα. Μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Σκοπός του κειµένου είναι να υποστηριχθούν οι παρακάτω θέσεις εν έχουν κανένα απολύτως νόηµα φράσεις του τύπου «η φάση της ταλάντωσης είναι» ή «η αρχική φάση της ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ Παράρτημα Ι Εργαλείο 1: Γνωριμία - Διερεύνηση προσωπικών θεωριών 1. Τα πιο σημαντικά πράγματα που θέλω να πετύχω στην τάξη μου είναι: Α. Β. Γ. Δ. 2. Είμαι ευχαριστημένος/η από τη δουλειά μου όταν: Α. Β.

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Παρατηρήσεις. Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα (1) Το Λήµµα της Αντλησης. Χρήση του Λήµµατος Αντλησης.

Γενικές Παρατηρήσεις. Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα (1) Το Λήµµα της Αντλησης. Χρήση του Λήµµατος Αντλησης. Γενικές Παρατηρήσεις Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα () Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα Ψηφιακών Συστηµάτων, Πανεπιστήµιο Πειραιώς Υπάρχουν µη κανονικές γλώσσες, π.χ., B = { n n n }. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ Γιώργος Χόνδρης ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης hondris@otenet.gr Ιωάννης Βλαχάβας Τµήµα Πληροφορικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 20/2/2013 1 Περιγραφή της έρευνας Ερευνητικό υπόβαθρο Επιτυχηµένη Οµάδα Τι σηµαίνει; Ερευνητική στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

«Η τροπικότητα στην Νέα Ελληνική» Ανάλυση βάσει του Επικοινωνιακού Δοµολειτουργικού Προτύπου

«Η τροπικότητα στην Νέα Ελληνική» Ανάλυση βάσει του Επικοινωνιακού Δοµολειτουργικού Προτύπου Πώς τροποποιούµε το µήνυµα: 1. Έγκλιση (σελ. 1) 2. Άποψη - Ποιόν Ενεργείας (σελ. 7) 3. Άρνηση - Ερώτηση (σελ. ) 4. Τροπικά (σελ. 13). Επιτονισµός και τόνος (σελ. 13) 1 1. Έγκλιση: Οριστική (+/-) Απαρέµφατο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. Εισαγωγή στη µεθοδολογία ασκήσεων

ΙΙ. Εισαγωγή στη µεθοδολογία ασκήσεων ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ 1 ο : Διεθνής Προστασία Δικαιωµάτων του Ανθρώπου.- Μεθοδολογία ασκήσεων ΙΙ. Εισαγωγή στη µεθοδολογία ασκήσεων Α. Η έκθεση ανάλυσης θέµατος α. Προετοιµασία της εργασίας Κατανόηση θέµατος Οριοθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Τρίτη, 21/02/2017 Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε Αντώνης διαφάνειες Α. Αργυρός του Kees van e-mail: argyros@csd.uoc.gr Deemter, από το University of Aberdeen 2/21/2017

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ και Βιβλίο Γραμματικής σελ

ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ και Βιβλίο Γραμματικής σελ ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ. 32-37 και Βιβλίο Γραμματικής σελ. 146-148 Tι πρέπει να γνωρίζω: Oνοματικές και επιρρηματικές προτάσεις (σελ. 32-34) Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων)

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) Edward de Bono s Six Thinking Hats Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) ρ. Αικατερίνη Πουστουρλή, για το ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 19-01- Dr.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου Ημερομηνία 28/3/2106 Μέσο Συντάκτης Link http://www.islandofman.me/ Άντρυ Κούννου http://www.islandofman.me/interviews/i-epitychia-kryvotan-sto-komodino-mou/ Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

«Έννοια της διάταξης ΟΡΙΣΜΟΣ α > β α β > 0.»

«Έννοια της διάταξης ΟΡΙΣΜΟΣ α > β α β > 0.» 1 Η σχέση της διάταξης στο IR ρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος πρώην Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 e-mail@p-theodoropoulos.gr Η εργασία αυτή αποτελείται από δύο µέρη. Στο πρώτο µέρος ορίζεται η έννοια των θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Πατώντας την επιλογή αυτή, ανοίγει ένα παράθυρο που έχει την ίδια μορφή με αυτό που εμφανίζεται όταν δημιουργούμε μία μεταβλητή.

Πατώντας την επιλογή αυτή, ανοίγει ένα παράθυρο που έχει την ίδια μορφή με αυτό που εμφανίζεται όταν δημιουργούμε μία μεταβλητή. Λίστες Τι είναι οι λίστες; Πολλές φορές στην καθημερινή μας ζωή, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, χρησιμοποιούμε λίστες. Τέτοια παραδείγματα είναι η λίστα του super market η οποία είναι ένας κατάλογος αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 Κύριε Πρόεδρε, Κύριε ντα Σύµβουλε, Συναδέλφισσες- Συνάδελφοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Μερικές παρατηρήσεις και σκέψεις του συγγραφέα του βιβλίου Σχετικά µε τη µετάβαση από Ρ σε ΠΠ υπάρχουν 2 σηµαντικά ερωτήµατα:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Φτάσαμε σιγά σιγά στο τέλος του βιβλίου. Αντί για κάποιον επίλογο σκέφτηκα να συλλέξω κάποια πράγματα που θα ήθελα να πω σε κάποιον ο οποίος αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες Ευάγγελος Ράπτης Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση;

Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση; Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση; Ξεκινώντας θα ήθελα να θυµίσω κάποια στοιχεία που σχετίζονται µε τον ορισµό της συχνότητας σε ένα περιοδικό φαινόµενο, άρα και στην ΑΑΤ.

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος - "Ευθεία Απόδειξη"

Σχέδιο Μαθήματος - Ευθεία Απόδειξη Σχέδιο Μαθήματος - "Ευθεία Απόδειξη" ΤΑΞΗ: Α Λυκείου Μάθημα: Άλγεβρα Τίτλος Ενότητας: Μέθοδοι Απόδειξης - Ευθεία απόδειξη Ώρες Διδασκαλίας: 1. Σκοποί Να κατανοήσουν οι μαθητές την διαδικασία της ευθείας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών 54 ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών Ένας στέρεος ορισµός της παραγώγισης για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών ανάλογος µε τον ορισµό για συναρτήσεις µιας µεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή - Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Γενική εισαγωγή για μια εργασία/διατριβή Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Για να απαντήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή ΘΟΥΚΥ Ι ΗΣ ΟΛΟΡΟΥ ΑΛΙΜΟΥΣΙΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Α. Ελεύθερης ανάπτυξης 1. Να γράψετε ένα κατατοπιστικό βιογραφικό σηµείωµα για το Θουκυδίδη, που θα µπορούσε να αποτελέσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) α) ΣΧΕΔΙΟ ΓΡΑΠΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Προτεινόμενη δομή της Γραπτής Αναφοράς 1. ΤΙΤΛΟΣ: Περιγράφει το περιεχόμενο. 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος Έλεγχοι Υποθέσεων 1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος µ = 100 Κάθε υπόθεση συνοδεύεται από µια εναλλακτική: Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) α) ΣΧΕΔΙΟ ΓΡΑΠΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Προτεινόμενη δομή της Γραπτής Αναφοράς 1. ΤΙΤΛΟΣ: Περιγράφει το περιεχόμενο. 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν 41 Διαγώνισµα 91 Ισότητα των Φύλων Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αποτέλεσε το πρώτο µη χειρωνακτικό επάγγελµα που άνοιξε και θεωρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγµατικοί αριθµοί

Οι πραγµατικοί αριθµοί Οι πραγµατικοί αριθµοί Προλεγόµενα Η ανάγκη απαρίθµησης αντικειµένων, οδήγησε στην εισαγωγή του συνόλου των φυσικών αριθµών Η ανάγκη µέτρησης µεγεθών, οδήγησε στην εισαγωγή του συνόλου των ρητών αριθµών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα