Θέματα σγείας τοσ 21 οσ αιώνα στον τομέα σσσκεσασίας τρουίμων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέματα σγείας τοσ 21 οσ αιώνα στον τομέα σσσκεσασίας τρουίμων"

Transcript

1 Θέματα σγείας τοσ 21 οσ αιώνα στον τομέα σσσκεσασίας τρουίμων Τεο Jane Muncke, PhD Emhart Glass Μάηνο 2009 Τα ηειεπηαία ρξόληα, ζηνλ ηνκέα ζπζθεπαζίαο ηξνθίκσλ, ην δήηεκα ηεο βηώζηκεο ή αεηθόξνπ αλάπηπμεο θεξδίδεη ζπλερώο έδαθνο. Η ζπζθεπαζία πνπ είλαη θηιηθή πξνο ην πεξηβάιινλ ιέγεηαη επίζεο «βηώζηκε» ή «αεηθόξνο» θαη ζρεηίδεηαη θπξίσο κε ηηο κεησκέλεο εθπνκπέο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα (CO 2 ) θαηά ηελ παξαγσγή θαη ηε κεηαθνξά. Αλ ιάβνπκε ππόςε ηηο ηξέρνπζεο δηακάρεο πνπ αθνξνύλ ηελ θιηκαηηθή αιιαγή, πξόθεηηαη γηα έλα ζεκαληηθό δήηεκα, θαη ζε ζρέζε κε ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, ε απμαλόκελε ζπνπδαηόηεηά ηνπ ζηνλ επηρεηξεκαηηθό θόζκν είλαη ζίγνπξα αμηνζεκείσηε. Ελ ηνύηνηο, ε ηδέα ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο δελ αθνξά κόλν ηε ρξήζε ελέξγεηαο θαη ηε ζπκβνιή ζηελ θιηκαηηθή αιιαγή. Η έλλνηα ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο, όπσο πεξηγξάθεηαη ζην «Κνηλό καο κέιινλ» (Our Common Future, 1987), έρεη λα θάλεη κε ηελ αλάπηπμε ηεο θνηλσλίαο καο, ηε δηαηήξεζε ηνπ θπζηθνύ πεξηβάιινληνο γηα ηηο επόκελεο γεληέο θαη ηε ρξήζε πεγώλ κε κε εθκεηαιιεύζηκν, βηώζηκν ηξόπν. Τν αμηνπξόζερην κε ηελ ηδέα απηή είλαη όηη νξίδεηαη δηαθνξεηηθά, αλάινγα κε ην πεξηβάιινλ ζην νπνίν εθαξκόδεηαη. Πίλαθαο 1: Η ηδαληθή ζπζθεπαζία ηξνθίκσλ αληαπνθξίλεηαη θαη ζηηο πην πςειέο απαηηήζεηο Πξνζηαηεύεη ηα ηξόθηκα από ηηο εμσηεξηθέο επηξξνέο Πξνζηαηεύεη ηα ηξόθηκα από αιινηώζεηο Παξέρεη πιεξνθόξεζε ζηνπο θαηαλαισηέο Είλαη πξαθηηθή Δηεπθνιύλεη ηελ αλεύξεζε ηνπ πξντόληνο Σπκβάιιεη ζην κάξθεηηλγθ ηνπ πξντόληνο Είλαη απαξαβίαζηε Δελ επεξεάδεη ηελ πνηόηεηα ησλ ηξνθίκσλ Είλαη πγηεηλή Μπνξεί λα παξαρζεί κε ηηο ειάρηζηεο επηπηώζεηο γηα ην πεξηβάιινλ (όζνλ αθνξά ηε ρεκηθή ξύπαλζε, ηελ ελέξγεηα θαη ηηο εθπνκπέο) Γηα λα θαηαλνήζνπκε θαιύηεξα ηελ αεηθόξν αλάπηπμε ζηνλ ηνκέα ηεο ζπζθεπαζίαο ηξνθίκσλ, ζα πξέπεη πξώηα λα επηζεκάλνπκε ηηο βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ηεο ζπζθεπαζίαο ηξνθίκσλ (Πίλαθαο 1). Υπάξρνπλ νξηζκέλα θξηηήξηα γηα ηελ νηθνλνκηθή, θνηλσληθή θαη πεξηβαιινληηθή δηάζηαζε ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο (Σρήκα 1: ζπλνπηηθή ιίζηα θξηηεξίσλ). Έλα βαζηθό θξηηήξην είλαη, βέβαηα, ε πγεία: Οη ζπζθεπαζίεο ηξνθίκσλ πνπ έρνπλ αξλεηηθέο επηπηώζεηο ζηελ αλζξώπηλε πγεία, δε ζπκβαδίδνπλ κε ηελ αεηθόξν αλάπηπμε. Καηά ζπλέπεηα, ε απνθιεηζηηθή ελαζρόιεζε κε ην δηνμείδην ηνπ άλζξαθα θαη/ή κε ηελ θαηαλάισζε ελέξγεηαο, δελ εγγπάηαη θακία ζπζθεπαζηηθή ιύζε πνπ λα κπνξεί λα ραξαθηεξηζηεί «βηώζηκε». 1

2 Οηθνλνκηθά/Βηνκεραληθά Φακειό θόζηνο Καιή δηαρείξηζε Γηαζεζηκόηεηα, κάξθεηηλγθ Κνηλσληθά Υγηεηλή Σρεδηαζκόο θηιηθόο πξνο ηνλ ρξήζηε Πιεξνθόξεζε γηα ην πξντόλ Οηθνινγηθά Με ηνμηθά ρεκηθά Γπλαηόηεηα αλαθύθισζεο Φακειά επίπεδα εθπνκπώλ Ιδαληθή ζπζθεπαζία 2

3 Σρήκα 1: Οξηζκέλα θξηηήξηα πνπ αθνξνύλ ηελ ηδαληθή ζπζθεπαζία ηξνθίκσλ, ζηα πιαίζηα ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο. Σην παξόλ άξζξν κειεηάκε ηηο ζπζθεπαζίεο ηξνθίκσλ πνπ πεξηέρνπλ πιαζηηθό, γηαηί απηό ην είδνο ζπζθεπαζίαο είλαη ην πιένλ δηαδεδνκέλν. Πεξίπνπ ην 70% όισλ ησλ θαηαλαισηηθώλ ζπζθεπαζηώλ αθνξά ηξόθηκα θαη πνηά (Παγθόζκηνο Οξγαληζκόο ζπζθεπαζίαο θαη Pira International 2008). Δηαρσξίδνληαο ηα πιηθά ζπζθεπαζίαο, ε πην ζεκαληηθή θαηαλαισηηθή ζπζθεπαζία (βάζεη αγνξαίαο αμίαο) είλαη θηηαγκέλε από πιαζηηθό (38%, ηόζν κε άθακπην, όζν θαη κε εύθακπην πιαζηηθό). Αθνινπζνύλ εθείλεο από ραξηί θαη ραξηόλη (30%), κέηαιιν (19%), γπαιί (8%) θαη άιια πιηθά (5%) (Pira International, Rexam 2008). Οη ζπζθεπαζίεο ηξνθίκσλ από κέηαιιν, ραξηί θαη ραξηόλη θπξίσο, επηθαιύπηνληαη εζσηεξηθά κε έλα πιαζηηθό πιηθό, θάλνληαο έηζη ην πιαζηηθό ην βαζηθόηεξν πιηθό ζπζθεπαζίαο (Castle 2007). Τν πιαζηηθό θηηάρλεηαη από παξαπξντόληα ηεο δηύιηζεο πεηξειαίνπ. Ο βαζηθόο νηθνδνκηθόο ιίζνο γηα νπνηνδήπνηε πιαζηηθό είλαη ην κνλνκεξέο, έλα κόξην πνπ απνηειεί κέξνο κηαο αιπζίδαο από παλνκνηόηππα κνλνκεξή πνπ ζρεκαηίδνπλ ην πνιπκεξέο. Τα πνιπκεξή απνηεινύληαη από δέθα ρηιηάδεο κνλνκεξή θαη ε αληίδξαζε πνιπκεξηζκνύ είλαη κηα ζύλζεηε ρεκηθή δηαδηθαζία, ζηελ νπνία απαηηείηαη ε παξνπζία θαη άιισλ ρεκηθώλ (όπσο είλαη νη θαηαιύηεο). Σην πνιπκεξέο πξνζηίζεληαη βνεζεηηθέο νπζίεο πνπ εκπινπηίδνπλ ηηο ηδηόηεηεο ηνπ πιαζηηθνύ πιηθνύ, όπσο είλαη νη καιαθηηθέο νπζίεο θαη νη απνξξνθεηέο UV (Piringer θαη Baner 2000). Έηζη, ην ηειηθό πιαζηηθό πιηθό απνηειεί έλα κίγκα από πνιπκεξέο, πξνζζεηηθά, βνεζεηηθά ζθεπάζκαηα θαη ππνπξντόληα ηεο ζύλζεηεο δηαδηθαζίαο πνιπκεξηζκνύ πνπ δελ έρνπλ πξνζηεζεί ζθόπηκα (NIAS: nonintentionally added substances) (Bradley θαη Coulier 2007). Τα πξνζζεηηθά, ηα NIAS θαη ηα κε αληηδξώληα κνλνκεξή δελ είλαη ρεκηθά δεζκεπκέλα κε ην πνιπκεξέο. Μπνξνύλ λα δηαρσξηζηνύλ από ην πιαζηηθό πιηθό κέζσ ηεο δηάρπζεο. Όηαλ ην πιαζηηθό ρξεζηκνπνηείηαη ζηε ζπζθεπαζία ηξνθίκσλ, ηα ηξόθηκα κπνξνύλ λα κνιπλζνύλ από απηά ηα ρεκηθά κηα δηαδηθαζία πνπ νλνκάδεηαη κεηαλάζηεπζε. Η κεηαλάζηεπζε εμαξηάηαη από ην πιαζηηθό πιηθό θαη ηε ρεκεία ηνπ ζπζθεπαζκέλνπ ηξνθίκνπ. Επεξεάδεηαη, επίζεο, από ηελ ππθλόηεηα ηνπ πιηθνύ ζπζθεπαζίαο θαη ην κέγεζνο ηεο ζπζθεπαζίαο (ιόγνο επηθάλεηαο πξνο όγθν), εληζρύεηαη από ηε ζεξκόηεηα θαη απμάλεηαη κε ην ρξνληθό δηάζηεκα απνζήθεπζεο (de Fatima Pocas θαη Hogg 2007). Όηαλ αγνξάδεη ηξόθηκα ζε πιαζηηθή ζπζθεπαζία, ν θαηαλαισηήο δελ έρεη θακία πιεξνθόξεζε γηα ηηο ζπλζήθεο απνζήθεπζεο ηνπ πξντόληνο (ζεξκνθξαζία, ειηαθό θσο) ή γηα ην ρξνληθό δηάζηεκα πνπ ήηαλ απνζεθεπκέλν παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ην βαζκό κεηαλάζηεπζεο ησλ ρεκηθώλ νπζηώλ από ηε ζπζθεπαζία ζην ηξόθηκν. Επεηδή ην πιαζηηθό είλαη ρεκηθά πνιύ πεξίπινθν, δελ έρνπλ αλαγλσξηζηεί όιεο νη ρεκηθέο νπζίεο πνπ κπνξνύλ λα κεηαλαζηεύζνπλ από ηελ πιαζηηθή ζπζθεπαζία. Όηαλ αλαιύνληαη εθρπιίζκαηα από πιαζηηθά πιηθά γηα ηελ αλεύξεζε ησλ ζπζηαηηθώλ ηνπο, νη ρεκηθνί κηινύλ γηα έλα «δάζνο θνξπθώλ», επεηδή ηα γξαθήκαηα κέηξεζεο έρνπλ πνιιέο δηαθνξεηηθέο θνξπθέο (Σρήκα 2). Κάζε θνξπθή ή «δέληξν» ζε απηό ην δάζνο αληηπξνζσπεύεη κηα δηαθνξεηηθή ρεκηθή νπζία. Οπόηε, θαζίζηαηαη ζαθέο όηη ην πιαζηηθό δελ είλαη έλα νκνηνγελέο πιηθό, αιιά έλα ζύλζεην κίγκα πνιιώλ δηαθνξεηηθώλ ρεκηθώλ κε δηαθνξεηηθέο ζπγθεληξώζεηο. 3

4 Σρήκα 2: Έλα νξγαληθό εθρύιηζκα πιαζηηθνύ (πνιππξνππιέλην θαη πξνζζεηηθά, απόζηαμε κε αηζαλόιε) πνπ αλαιύεηαη κε ηε ρξήζε αέξηαο ρξσκαηνγξαθίαοθαζκαηνκεηξίαο κάδαο (GC-MS). Κάζε θνξπθή αληηπξνζσπεύεη κηα δηαθνξεηηθή ρεκηθή νπζία (από Bradley θαη Coulier 2007). Γηα ξπζκηζηηθνύο ζθνπνύο, εμεηάδνληαη νη πην ζπρλά απαληώκελεο ελώζεηο θαη ε αμηνιόγεζε ηνμηθνινγηθνύ θηλδύλνπ πξαγκαηνπνηείηαη γηα ηηο κεκνλσκέλεο νπζίεο θαη όρη γηα ην ηειηθό πιηθό. Απηό ζεκαίλεη, όηη νη ελώζεηο πνπ εκθαλίδνληαη ζε επίπεδα ρακειόηεξα ελόο νξηζκέλνπ νξίνπ, δελ έρνπλ ηνμηθνινγηθέο ηδηόηεηεο. Επίζεο, νη νπζίεο πνπ δελ είλαη γλσζηέο (δει. δελ έρνπλ αλαγλσξηζηεί) δελ κπνξνύλ λα πνζνηηθνπνηεζνύλ. Επνκέλσο, δελ είλαη δπλαηό λα επηβεβαησζεί όηη νη ελώζεηο απηέο βξίζθνληαη πξάγκαηη θάησ από ην όξην. Σπλεπώο, ζπγθεθξηκέλεο ελώζεηο πνπ βξίζθνληαη ζην πιαζηηθό πιηθό ζπζθεπαζίαο ηξνθίκσλ κπνξνύλ ελδερνκέλσο λα κεηαλαζηεύζνπλ ζην ηξόθηκν, όκσο ε ρξόληα έθζεζε ζε ηέηνηεο νπζίεο δελ έρεη αμηνινγεζεί. Η καθξνπξόζεζκε αζθάιεηα ησλ πιαζηηθώλ πιηθώλ ζπζθεπαζίαο ηξνθίκσλ παξακέλεη νπζηαζηηθά άγλσζηε (Muncke 2009). Η ηδέα ηεο ύπαξμεο νξίσλ ζηελ αμηνιόγεζε ηνπ ηνμηθνινγηθνύ θηλδύλνπ βαζίδεηαη ζε κηα παιηά αξρή ηεο ηνμηθνινγίαο πνπ εηζήγαγε ν Παξάθειζνο (Paracelsus). Ήηαλ ν πξώηνο πνπ ζπζρέηηζε ηε δόζε κηαο ρεκηθήο νπζίαο κε ηελ ηνμηθή δξάζε θαη δήισζε όηη «ε δόζε είλαη εθείλε πνπ θάλεη ην δειεηήξην». Καηά βάζε, απηό ζεκαίλεη όηη θάζε ρεκηθή νπζία έρεη έλα «ηνμηθό επίπεδν» θαη έλα «κε ηνμηθό επίπεδν», ε έθζεζε ζην νπνίν δε ζα έρεη βιαβεξέο ζπλέπεηεο γηα ηελ πγεία. Έηζη, ηα ρεκηθά πνπ βξίζθνληαη ζηα ηξόθηκα, αθόκε θη αλ είλαη άγλσζηα, δε ζα είλαη επηθίλδπλα γηα ηελ πγεία αλ βξίζθνληαη θάησ από έλα νξηζκέλν επίπεδν ζπγθέληξσζεο. Απηή ε αξρή ηεο ηνμηθνινγίαο απνηειεί ηε βάζε γηα ηε ζεκεξηλή δηαρείξηζε ηνπ ρεκηθνύ θηλδύλνπ (γηα πεξηζζόηεξεο πιεξνθνξίεο: van Leeuwen θαη Vermeire 2007). Ο Παξάθειζνο έδεζε ζηε δηάξθεηα ηνπ 16 νπ αηώλα. Τα ηειεπηαία 20 ρξόληα, νη επηζηήκεο ηνμηθνινγίαο γλώξηζαλ κεγάιεο αιιαγέο. Έρνπλ αλαπηπρζεί λέεο κεζνδνινγίεο, νη νπνίεο νδήγεζαλ ζε λέεο αξρέο. Σήκεξα, γλσξίδνπκε όηη ε αξρή «ε δόζε είλαη εθείλε πνπ θάλεη ην δειεηήξην» πξέπεη λα ζπκπιεξσζεί θαη κε άιια ζηνηρεία, όπσο είλαη, γηα παξάδεηγκα, ν ρξόλνο ηεο έθζεζεο. Μηα δσή πνπ αλαπηύζζεηαη είλαη πνιύ πην επαίζζεηε ζε ρεκηθέο νπζίεο θαηά ηε δηάξθεηα ζπγθεθξηκέλσλ ζηαδίσλ θαη ν πιαθνύληαο δελ απνηειεί ην ηέιεην θξάγκα ελάληηα ζε όια ηα ρεκηθά (Bern 1992). Έλα άιιν πξόβιεκα είλαη νη ελώζεηο πνπ κηκνύληαη νξκόλεο, γηαηί κπνξεί λα είλαη ηζρπξέο ζε ρακειέο δόζεηο, ελώ ζε πςειόηεξεο ζπγθεληξώζεηο λα έρνπλ άιιεο επηπηώζεηο (Weltje θ.ά. 2005). Οη νπζίεο απηέο ιέγνληαη ελδνθξηληθνί δηαηαξάθηεο ή πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο. 4

5 Πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο (ελδνθξηληθνί δηαηαξάθηεο) Τν ζώκα καο ειέγρεηαη από νξκόλεο, κνξηαθά ζήκαηα πνπ επηηξέπνπλ ηελ επηθνηλσλία κεηαμύ ησλ θπηηάξσλ, ηζηνύο θαη όξγαλα. Ο έιεγρνο αζθείηαη θαη ζην ζρεκαηηζκό ησλ νξγάλσλ ηνπ αλαπηπζζόκελνπ εκβξύνπ. Υπάξρνπλ πνιιά δηαθνξεηηθά είδε νξκνλώλ, όκσο νη πην γλσζηέο είλαη νη θπιεηηθέο νξκόλεο νηζηξαδηόιε θαη ηεζηνζηεξόλε. Η νηζηξαδηόιε ζρεηίδεηαη κε ην «ζειπθό» θαη ε ηεζηνζηεξόλε κε ην «αξζεληθό», όκσο ηόζν νη άληξεο, όζν θαη νη γπλαίθεο δηαζέηνπλ θαη ηηο δύν νξκόλεο, απιώο παξνπζηάδνπλ δηαθνξεηηθέο ζπγθεληξώζεηο. Σηηο γπλαίθεο, ηα επίπεδα νηζηξαδηόιεο είλαη πνιύ πςειόηεξα, ελώ νη άληξεο έρνπλ πεξηζζόηεξε ηεζηνζηεξόλε. Οη πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο (ελδνθξηληθνί δηαηαξάθηεο) είλαη ελώζεηο πνπ κηκνύληαη ηε βηνινγηθή δξάζε ησλ ελδνγελώλ νξκνλώλ ή γεληθά δηαηαξάζζνπλ ην νξκνληθό ζύζηεκα. Μπνξεί λα πξόθεηηαη γηα θπζηθέο ελώζεηο πνπ ζπλαληάκε ζηα θπηά ή γηα βηνκεραληθά ρεκηθά κε έλα επξύ θάζκα ρξήζεσλ. Καη ηα δύν είδε βξίζθνληαη ζην πεξηβάιινλ, εμνύ θαη ε νλνκαζία. Σπγθεθξηκέλα, ηα μελν-νηζηξνγόλα απνηεινύληαη από πνιιά δηαθνξεηηθά ρεκηθά θαη νη επηπηώζεηο ηνπο ζπρλά πεξηγξάθνληαη σο «νηζηξνγνληθόηεηα». Όια δηαζέηνπλ νηζηξνγνλν-κηκεηηθέο ηδηόηεηεο ζε έλα βαζκό θαη είλαη ην είδνο ησλ ελδνθξηληθώλ δηαηαξαθηώλ πνπ έρεη κειεηεζεί πεξηζζόηεξν απ όια ηα ππόινηπα (Safe θ.ά. 2001). Η αλζξώπηλε έθζεζε ζηα μελν-νηζηξνγόλα απνηειεί δήηεκα πγείαο, γηαηί νη νπζίεο απηέο κπνξνύλ λα δηαηαξάμνπλ ηα θπζηθά νηζηξνγόλα θαη λα έρνπλ δπζκελείο επηπηώζεηο γηα ηελ πγεία. Απηό καο έγηλε γλσζηό κε έλα ηξαγηθό παξάδεηγκα, όπνπ ρνξεγήζεθε έλα μελν-νηζηξνγόλν σο θάξκαθν θαηά ηεο απνβνιήο, ζε πεξίπνπ 8 εθαηνκκύξηα έγθπεο γπλαίθεο παγθνζκίσο, κεηαμύ ησλ δεθαεηηώλ 1940 θαη Η νπζία απηή, πνπ ιέγεηαη DES (δηαηζπινζηηιβνηζηξόιε), δηέζρηζε ηνλ πιαθνύληα θη επεξέαζε ηελ αλάπηπμε ηνπ εκβξύνπ. Μία από ηηο εθβάζεηο απηήο ηεο ηαηξηθήο παξέκβαζεο ήηαλ ε απμεκέλε εκθάληζε κηαο ζπάληαο κνξθήο θαξθίλνπ ζηηο λεαξέο γπλαίθεο, θάηη πνπ ηειηθά νδήγεζε ζηε δηαθνπή ηεο ζπληαγνγξάθεζεο ηνπ DES. Άιιν έλα θαηλόκελν πνπ παξαηεξήζεθε ήηαλ ν απμεκέλνο θίλδπλνο γηα θαξθίλν ηνπ καζηνύ ζε γπλαίθεο άλσ ησλ 40 εηώλ, πνπ σο έκβξπα είραλ εθηεζεί ζε απηή ηε ρεκηθή νπζία. Είλαη πηζαλό, αθόκε θαη ηα εγγόληα ησλ κεηέξσλ πνπ έιαβαλ DES, λα δηαηξέρνπλ πςειό θίλδπλν γηα θαξθίλν, θαζώο απηό δείρλνπλ ηα πεηξάκαηα πνπ πξαγκαηνπνηήζεθαλ ζε δώα (Newbold θ.ά 2006). Μηθξέο δόζεηο - ζεκαληηθέο επηπηώζεηο Εθείλν πνπ γλσξίδνπκε γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο είλαη ε κε κνλνηνληθή θακπύιε δόζεο-απόθξηζεο. Απηό ζεκαίλεη όηη ζε ρακειέο δόζεηο, ηέηνηεο ελώζεηο έρνπλ θάπνηα επίδξαζε, όκσο όηαλ ε ζπγθέληξσζε απμάλεηαη, ε ζπγθεθξηκέλε επίδξαζε κεηώλεηαη θαη κπνξεί λα εκθαληζηεί θάπνηα άιιε ή, αθόκε, λα παξαηεξεζεί θάπνηα αληίζεηε (έλα παξάδεηγκα είλαη ε ηακνμηθαίλε, κηα νπζία πνπ ρνξεγείηαη γηα ηνλ θαξθίλν ηνπ καζηνύ, ε νπνία ζε κηθξέο δόζεηο εληζρύεη ηελ αλάπηπμε ηνπ θπηηαξηθνύ όγθνπ, ελώ ζε πςειόηεξεο ζπγθεληξώζεηο ηελ αλαζηέιιεη). Η ηδηόηεηα απηή αληηηίζεηαη ζηελ αξρή ηνπ Παξάθειζνπ πνπ ππνζηεξίδεη όηη νη πςειέο ζπγθεληξώζεηο απμάλνπλ ηηο επηπηώζεηο (Myers θ.ά., ππό έθδνζε). 5

6 Τν μελν-νηζηξνγόλν πνπ έρεη κειεηεζεί εθηελώο είλαη ε δηζθαηλόιε Α. Γλσζηή θαη σο BPA, ρξεζηκνπνηείηαη ζηε ζπζθεπαζία ηξνθίκσλ θαη κπνξεί λα κεηαθεξζεί από ηε ζπζθεπαζία ζην ηξόθηκν. Οη νηζηξνγνληθέο ηδηόηεηεο ηεο BPA είλαη γλσζηέο από ηε δεθαεηία ηνπ 1930, ηόηε πνπ γίλνληαλ έξεπλεο γηα ηελ θαξκαθνινγηθή ηεο ρξήζε. Από ηα 1950, ε BPA ρξεζηκνπνηείηαη σο κνλνκεξέο γηα ηα πνιπαλζξαθηθά πιαζηηθά θαη ηηο επνμεηδηθέο ξεηίλεο πνπ βξίζθνληαη ζηα κεηαιιηθά δνρεία ησλ ηξνθίκσλ θαη ησλ πνηώλ. Τα ηειεπηαία ρξόληα, έρνπλ εληαηηθνπνηεζεί νη ζπδεηήζεηο γηα ην πόζν αζθαιήο είλαη ε ρξήζε ηεο BPA, ηδηαίηεξα εμαηηίαο ηεο ύπαξμεο ηεο BPA ζηηο πνιπαλζξαθηθέο παηδηθέο θηάιεο, γεγνλόο πνπ εθζέηεη ηα βξέθε ζε ρακειέο δόζεηο ηεο ζπγθεθξηκέλεο νπζίαο. Ο Καλαδάο ήηαλ ε πξώηε ρώξα πνπ απαγόξεπζε ηα παηδηθά πξντόληα πνπ πεξηέρνπλ δηζθαηλόιε Α. Σήκεξα, ε BPA ρξεζηκνπνηείηαη θπξίσο γηα ηελ θαηαζθεπή CD θαη DVD θαη απνηειεί ρεκηθή νπζία πςεινύ όγθνπ παξαγσγήο, κε πεξηζζόηεξα από 4 εθαηνκκύξηα ηόλνπο παγθόζκηα εηήζηα παξαγσγή γηα ην 2006 (Senjen θαη Azoulay 2008). Λόγσ ηεο επξείαο ηεο ρξήζεο, ν άλζξσπνο βξίζθεηαη ζπλερώο εθηεζεηκέλνο ζηε BPA, όκσο νη καθξνρξόληεο επηπηώζεηο ηεο ζηελ πγεία δελ είλαη γλσζηέο. Μία κειέηε ζηηο ΗΠΑ, ε Εζληθή Μειέηε γηα ηελ Υγεία θαη ηε Δηαηξνθή (NHANES), δηαζέηεη κηα ηεξάζηηα βάζε δεδνκέλσλ κε ζηνηρεία γηα ηελ πγεία θαη ην ζσκαηηθό θνξηίν ηνπ ακεξηθαληθνύ πιεζπζκνύ. Πξόζθαηα, κηα έξεπλα πνπ ρξεζηκνπνίεζε απηά ηα ζηνηρεία, δεκνζηεύηεθε ζην πεξηνδηθό ηεο Ακεξηθαληθήο Ιαηξηθήο Εηαηξίαο (Lang, Galloway θ.ά. 2008). Σηε κειέηε NHANES, νη ζπκκεηέρνληεο ξσηήζεθαλ αλ πάζρνπλ από θάπνηα αζζέλεηα. Ο Lang θαη νη ζπλεξγάηεο ηνπ, πνπ πξαγκαηνπνίεζαλ ηε κειέηε, ζπζρέηηζαλ ζηαηηζηηθά ηελ απάληεζε λαη/όρη κε ηα επίπεδα ηεο BPA πνπ βξέζεθαλ ζηα νύξα ησλ ζπκκεηερόλησλ, θάηη πνπ απνηειεί έλα θαιό κέηξν γηα ην ζσκαηηθό θνξηίν ηνπ αηόκνπ ιόγσ ηεο BPA (Σρήκα 3). Τα επξήκαηα ήηαλ εθπιεθηηθά: νη ζπκκεηέρνληεο πνπ έπαζραλ από θαξδηαγγεηαθέο/ θαξδηαθέο παζήζεηο είραλ πνιύ πςειόηεξα επίπεδα ζσκαηηθνύ θνξηίνπ ιόγσ BPA απ όηη νη πγηείο ζπκκεηέρνληεο. Η ίδηα ζπζρέηηζε επηβεβαηώζεθε θαη γηα ηνπο δηαβεηηθνύο αζζελείο, νη νπνίνη είραλ επίζεο πνιύ πςειόηεξα επίπεδα BPA. Γηα άιιεο αζζέλεηεο, όπσο ν θαξθίλνο, δε βξέζεθε θάπνηα ζπζρέηηζε κε ηα επίπεδα BPA. Τα παξαπάλσ απνηειέζκαηα είλαη ηδηαίηεξα αμηόινγα, γηαηί αθνξνύλ ηελ πξώηε επηδεκηνινγηθή κειέηε γηα BPA πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ζε κεγάιν δείγκα πιεζπζκνύ. Αμίδεη λα ζεκεησζεί όηη δε θαίλεηαη λα ππάξρεη θάπνην αίηην. Ωζηόζν, ε έθζεζε ζηε BPA ππεξηζρύεη ζηνλ ακεξηθαληθό πιεζπζκό, κε αληρλεύζηκα επίπεδα πνπ θηάλνπλ ην 93%. Ταπηόρξνλα, πάλσ από ην 8% ησλ θαηνίθσλ ηεο Ακεξηθήο είλαη δηαβεηηθνί. Η κειέηε απηή ππνδεηθλύεη κηα πηζαλή ζύλδεζε κεηαμύ ηεο πςειήο έθζεζεο θαη ηεο ύπαξμεο ηεο αζζέλεηαο θη επηδηώθεη ηελ εύξεζε πηζαλώλ αηηηώλ. Δλδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ην γεγνλόο όηη ηόζν ν δηαβήηεο, όζν θαη νη θαξδηαγγεηαθέο παζήζεηο αλαπηύζζνληαη από ηελ ίδηα ππνθιηληθή πάζεζε, γλσζηή σο «κεηαβνιηθό ζύλδξνκν» ή «ζύλδξνκν αληίζηαζεο ζηελ ηλζνπιίλε» (Σρήκα 4). Η ηλζνπιίλε είλαη κία νξκόλε ηνπ ζώκαηνο πνπ ξπζκίδεη ηα επίπεδα ζαθράξνπ ζην αίκα θαη ν ξόινο ηεο είλαη θαζνξηζηηθόο ζηε ξύζκηζε ηνπ ελεξγεηαθνύ κεηαβνιηζκνύ. Εάλ ην ζώκα δελ θαηαθέξεη λα ξπζκίζεη ηα επίπεδα ηεο ηλζνπιίλεο, κπνξεί λα αλαπηπρζεί αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε. 6

7 Πάζεζε Αξζξίηηδα Καξθίλνο Καξδηαγγεηαθέο παζήζεηο Σηεζάγρε Σηεθαληαία θαξδηαθή λόζνο Έκθξαγκα Γηαβήηεο Ηπαηηθή λόζνο Αλαπλεπζηηθέο παζήζεηο Άζζκα Βξνγρίηηδα ή εκθύζεκα Δγθεθαιηθό Παζήζεηο ζπξενεηδνύο Δηάγλσζε Αλαθεξζείζα O Με αλαθεξζείζα Σρήκα 3: Δθηηκώκελε κέζε ζπγθέληξσζε ηεο BPA, ζε ζρέζε κε ηηο αλαθεξόκελεο αζζέλεηεο θαη παζήζεηο. Οη ππνινγηζκνί έρνπλ γίλεη βάζεη ειηθίαο θαη θύινπ. Οη κπάξεο ζθάικαηνο δείρλνπλ 95% δηαζηήκαηα εκπηζηνζύλεο (από Lang, Galloway θ.ά. 2008). 7

8 Σρήκα 4: Αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε. Η απνηπρία ησλ θπηηάξσλ-ζηόρσλ ηεο ηλζνπιίλεο λα αληαπνθξηζνύλ ζηα εξεζίζκαηα ηεο ηλζνπιίλεο ζην αίκα κπνξεί λα εκθαληζηεί ζε πνιιέο αζζέλεηεο (θόθθηλνο θύθινο). Ο πνξηνθαιί θύθινο δείρλεη ζπκπηώκαηα ηνπ κεηαβνιηθνύ ζπλδξόκνπ (από Biddinger θαη Kahn 2006). Τα πεηξάκαηα πνπ έγηλαλ ζε δώα έδεημαλ όηη ε BPA κπνξεί πξάγκαηη λα νδεγήζεη ζε αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε (Alonso-Magdalena, Morimoto θ.ά. 2006). Σε αξζεληθά ελήιηθα πνληίθηα ρνξεγήζεθε είηε κία κόλν δόζε BPA πνπ ήηαλ ζην έλα πέκπην ηεο Αλεθηήο Ηκεξήζηαο Λήςεο (TDI) ηνπ Οξγαληζκνύ Τξνθίκσλ θαη Φαξκάθσλ (FDA), ή κία κόλν δόζε νηζηξαδηόιεο κε ζπγθέληξσζε ίδηα κε ηεο BPA. Μεηξήζεθαλ ηα επίπεδα ηλζνπιίλεο ζην αίκα ησλ δώσλ θαη δηαπηζηώζεθε όηη ηα δώα ζηα νπνία ρνξεγήζεθε νηζηξαδηόιε ή BPA παξνπζίαζαλ αμηνζεκείσηε θαη ζηαηηζηηθά ζπνπδαία αύμεζε ησλ επηπέδσλ απηώλ, ζε αληίζεζε κε ηα ππόινηπα δώα («Όρεκα») (Σρήκα 5). Όηαλ ε αγσγή ιάκβαλε ρώξα γηα 4 ζπλερόκελεο κέξεο, ηα δώα απνθηνύζαλ αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε. 8 Σρήκα 5: Σε αξζεληθά ελήιηθα ηξσθηηθά ρνξεγήζεθε κία κόλν δόζε BPA ή νηζηξαδηόιεο (E2). Σε ζρέζε

9 κε ηνπο ειέγρνπο («όρεκα»), θαη νη δπν αγσγέο αύμεζαλ ζεκαληηθά ηα επίπεδα ηλζνπιίλεο ζην αίκα (=πιάζκα). Όηαλ ε αγσγή επαλαιακβάλνληαλ γηα 4 ζπλερόκελεο κέξεο, ηα δώα απνθηνύζαλ αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε (από ηνπο Alonso- Magdalena θ.ά 2006). Από ηα πεηξάκαηα θαίλεηαη όηη ε BPA είλαη έλα ηζρπξό μελν-νηζηξνγόλν. Μπνξεί λα πξνθαιέζεη νξηζκέλεο από ηηο επηπηώζεηο πνπ πξνθαιεί ε θπζηθή νξκόλε νηζηξαδηόιε, ζηα ίδηα επίπεδα ζπγθέληξσζεο. Τν εύξεκα απηό είλαη πνιύ ζνβαξό γηα ηε δεκόζηα πγεία. Η BPA επεξεάδεη ηελ παρπζαξθία Πξνζηαηεπηηθέο νξκόλεο Σήκεξα, πεξίπνπ 60 εθαηνκκύξηα Ακεξηθαλνί είλαη παρύζαξθνη, πνπ ζεκαίλεη όηη έρνπλ δείθηε κάδαο ζώκαηνο (BMI) πάλσ από 30. Πεξίπνπ ην έλα ηξίην ηνπ ακεξηθαληθνύ πιεζπζκνύ, ή ηα 100 εθαηνκκύξηα, είλαη ππέξβαξνη (BMI>25). Σηηο κέξεο καο, ε παρπζαξθία απνηειεί έλα από ηα πην επηηαθηηθά δεηήκαηα γηα ηε δεκόζηα πγεία, όζνλ αθνξά ηελ πξόιεςε θαη ηε δηαρείξηζε. Τα αίηηα ηεο παρπζαξθίαο είλαη πνιιά. Εθηόο από ηελ θαθή δηαηξνθή θαη ηελ έιιεηςε άζθεζεο, νη ρεκηθνί ξύπνη ζεσξνύληαη επίζεο πηζαλό αίηην παρπζαξθίαο. Η BPA είλαη κία από ηηο νπζίεο πνπ έρνπλ νλνκαζηεί «παρπζαξθνγόλεο» (obesogen). Παξαθάησ ζα δνύκε άιιε κηα κειέηε πνπ εμέηαζε ην ξόιν ηεο BPA ζηελ απειεπζέξσζε αδηπνλεθηίλεο. Η αδηπνλεθηίλε είλαη κία ελδνγελήο νξκόλε πνπ ζπζρεηίδεηαη αξλεηηθά κε ηα επίπεδα ηλζνπιίλεο θαη ιίπνπο ζην ζώκα, ζηνπο ελήιηθεο. Απνηειεί αληηζηαζκηζηηθό παξάγνληα ηεο ηλζνπιίλεο. Σηε κειέηε απηή, ν αλζξώπηλνο ιηπώδεο ηζηόο ιήθζεθε κε επέκβαζε θνηιηαθήο ζκίθξπλζεο (π.ρ. θνηιηνπιαζηηθή) θαη αλαπηύρζεθε σο θπηηαξνθαιιηέξγεηα. Σηα θύηηαξα ρνξεγήζεθε είηε BPA ή νηζηξαδηόιε, ζε δηαθνξεηηθέο ζπγθεληξώζεηο θαη ε αμηνινγήζεθε ε απειεπζέξσζε αδηπνλεθηίλεο ζε απηά (Σρήκα 6). Σρήκα 6: Η απειεπζέξσζε ηεο νξκόλεο αδηπνλεθηίλεο από ηνλ αλζξώπηλν ιηπώδε ηζηό, σο απόθξηζε ζηε ρνξήγεζε BPA ή νηζηξαδηόιεο (E2). Σε ρακειέο δόζεηο, νη BPA θαη E2 ειαηηώλνπλ ηελ απειεπζέξσζε αδηπνλεθηίλεο κε έλα ζηαηηζηηθά ζπνπδαίν ηξόπν (ζεκεηώλεηαη κε *), ελώ ζε πςειέο δόζεηο όρη (από ηνλ Hugo θ.ά. 2008). 9

10 Οη ρακειέο δόζεηο ησλ BPA θαη E2 κείσζαλ ζεκαληηθά ηελ απειεπζέξσζε αδηπνλεθηίλεο, ελώ νη πςειέο δόζεηο ηνπο δελ είραλ ην ίδην απνηέιεζκα. Μάιηζηα, ε ρνξήγεζε BPA εκπόδηζε ηελ απειεπζέξσζε αδηπνλεθηίλεο, κε δόζε 100 θνξέο κηθξόηεξε ηνπ ηξέρνληνο κέζνπ όξνπ ηνπ ζσκαηηθνύ θνξηίνπ ελόο Ακεξηθαλνύ. Σε κεγαιύηεξεο δόζεηο, ε BPA δελ επεξέαδε ηα επίπεδα αδηπνλεθηίλεο, δείρλνληαο έηζη όηη νη ρακειέο δόζεηο έρνπλ κεγαιύηεξε ζεκαζία από ηηο πςειέο θαη όηη ηα απνηειέζκαηα ρνξήγεζεο πςειώλ θαη ρακειώλ δόζεσλ δελ είλαη θαηάιιεια γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο κε ηέηνηεο ηδηόηεηεο. Τα επξήκαηα είλαη ζεκαληηθά γηαηί: (1) Οη άλζξσπνη είλαη ηδηαίηεξα εθηεζεηκέλνη ζηε BPA, κε δόζεηο πνπ κπνξνύλ λα έρνπλ δπζκελείο επηπηώζεηο ζηηο θπηηαξηθέο ζεηξέο ησλ δώσλ θαη ησλ αλζξώπσλ. (2) Η αδηπνλεθηίλε ζηαδηαθά κεηώλεηαη ζηνπο παρύζαξθνπο θαη ηα ρακειά επίπεδα αδηπνλεθηίλεο είλαη επηθίλδπλα γηα ηελ αλάπηπμε ηεο αληίζηαζεο ζηελ ηλζνπιίλε, κε απνηέιεζκα ηνλ δηαβήηε ηύπνπ 2 θαη ηελ παρπζαξθία. (3) Η απμεκέλε παρπζαξθία ελδέρεηαη λα ζπλδέεηαη κε ηελ έθζεζε ζηελ πεξηβαιινληηθή κόιπλζε, π.ρ. ζηελ BPA θαη κε άιια μελν-νηζηξνγόλα (DES). Απηό έδεημαλ πεηξάκαηα πνπ έγηλαλ ζε δώα. Σπλνςίδνληαο, ππάξρνπλ πνιιά επηζηεκνληθά ζηνηρεία πνπ θαλεξώλνπλ όηη ε επξεία έθζεζε ηνπ αλζξώπνπ ζηελ BPA, ζηα ζεκεξηλά επίπεδα, κπνξεί λα απνηειεί αηηία πνιιώλ παζήζεσλ πνπ παξαηεξνύληαη ζηνπο αλζξώπνπο (Πίλαθαο 2). Πίλαθαο 2: Δπηπηώζεηο πνπ παξαηεξήζεθαλ ζε δώα πνπ εθηέζεθαλ ζε ρακειέο δόζεηο BPA θαη παξαιιειηζκόο κε ηηο ηξέρνπζεο ηάζεηο πνπ παξαηεξνύληαη ζηελ αλζξώπηλε πγεία (από ηνλ vom Saal 2009). Δπηπηώζεηο ηεο BPA ζε πνληίθηα Υπεξπιαζία ηνπ πξνζηάηε θαη θαξθίλνο Υπεξπιαζία ησλ καζηώλ θαη θαξθίλνο Με θπζηνινγηθή νπξήζξα/ απόθξαμε Μείσζε ζπέξκαηνο Πξόσξε εθεβεία ζηηο γπλαίθεο Κύζηεο ηεο σνζήθεο/ ίλσκα κήηξαο Με θπζηνινγηθά ρξσκνζώκαηα σνθπηηάξσλ Αύμεζε ζσκαηηθνύ βάξνπο Αληίζηαζε ζηελ ηλζνπιίλε Υπεξδξαζηεξηόηεηα/ πξνβιήκαηα εθκάζεζεο Με θπζηνινγηθή ζπκπεξηθνξά ζην παηρλίδη Με θπζηνινγηθή θνηλσληθνζεμνπαιηθή ζπκπεξηθνξά Καξθίλνο Αξζεληθό θαη ζειπθό αλαπαξαγσγηθό ζύζηεκα Μεηαβνιηθέο παζήζεηο Δγθέθαινο θαη ζπκπεξηθνξά 10 Τάζεηο ηεο αλζξώπηλεο πγείαο Αύμεζε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ πξνζηάηε Αύμεζε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνύ Υπνζπαδίαζε Μείσζε ζπέξκαηνο Πξόσξε ζεμνπαιηθή σξίκαλζε PCOS/ ίλσκα κήηξαο Απνβνιή Αύμεζε παρπζαξθίαο Γηαβήηεο ηύπνπ 2 ADHD (δηαηαξαρή ειαηησκαηηθήο πξνζνρήο κε ππεξθηλεηηθόηεηα) Απηηζκόο

11 Χεκηθά θαη ηνμηθά κίγκαηα Σηηο κέξεο καο, ρξεζηκνπνηνύληαη πάλσ από ζπλζεηηθά βηνκεραληθά ρεκηθά θαη παξάγνληαη πάλσ από ρεκηθά πνπ μεπεξλνύλ ην 1 εθαηνκκύξην lbs αλά έηνο ζηηο ΗΠΑ. Μόλν γηα κεξηθά από απηά έρεη γίλεη ηνμηθνινγηθόο έιεγρνο (Guyton, Kyle θ.ά. 2008). Άξα, νη άλζξσπνη εθηίζεληαη ζε ζύλζεηα κίγκαηα ρεκηθώλ, νη ηνμηθέο ηδηόηεηεο πνιιώλ εθ ησλ νπνίσλ κάο είλαη άγλσζηεο. Τν 2002, δεκνζηεύηεθε κηα πνιύ αμηόινγε κειέηε πνπ αθνξνύζε ην ηνμηθό δπλακηθό ησλ ρεκηθώλ κηγκάησλ. Οη εξεπλεηέο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ ηνπ Λνλδίλνπ εμέηαζαλ ηελ ηθαλόηεηα 8 μελν-νηζηξνγόλσλ λα κηκνύληαη ηηο βηνινγηθέο επηπηώζεηο ηεο θπζηθήο νξκόλεο νηζηξνγόλνπ (νηζηξνγνληθόηεηα), in vitro, κε ηε ρξήζε θπηηάξσλ δύκεο (Silva θ.ά. 2002). Όηαλ ηα μελν-νηζηξνγόλα εμεηάζζεθαλ ρσξηζηά ζε ρακειέο ζπγθεληξώζεηο, ε «νηζηξνγνληθόηεηα» ήηαλ πνιύ ρακειή ή κε αληρλεύζηκε. Εάλ απηέο νη 8 νπζίεο ήηαλ όιεο παξνύζεο ζε έλα κίγκα ζε απηέο ηηο ρακειέο ζπγθεληξώζεηο, ζα πεξηκέλακε λα έρνπλ όιεο καδί θάπνηεο επίζεο αζζελείο επηπηώζεηο. Ελ ηνύηνηο, όηαλ δνθηκάζηεθε ζηελ πξάμε, ην κίγκα ησλ 8 απηώλ μελν-νηζηξνγόλσλ ζε ρακειή δόζε είρε έληνλεο επηπηώζεηο, πνιύ πην πάλσ από εθείλεο πνπ αλακέλνληαλ από ηηο αληηδξάζεηο ησλ κεκνλσκέλσλ νπζηώλ. Απηό καο δείρλεη όηη γηα λα αμηνινγήζνπκε ζσζηά ηνλ θίλδπλν ησλ ρεκηθώλ, πξέπεη λα ιάβνπκε ππόςε ην πεξηβάιινλ ζην νπνίν νη άλζξσπνη εθηίζεληαη ζε απηά, θαη όρη κόλν ηηο κεκνλσκέλεο νπζίεο. Τν δήηεκα ηεο ηνμηθόηεηαο ησλ κηγκάησλ κειεηήζεθε θαη ζηα δώα. Είλαη γλσζηό όηη κίγκαηα ρεκηθώλ πνπ έρνπλ παξόκνηα δξάζε κπνξνύλ λα έρνπλ εληνλόηεξεο επηπηώζεηο από ηελ θάζε κηα νπζία μερσξηζηά ζηηο ίδηεο ζπγθεληξώζεηο. Γηα παξάδεηγκα, ηα αξζεληθά πνληίθηα ζπλήζσο δελ έρνπλ ζειέο. Όηαλ ηα πνληίθηα πνπ θπνθνξνύλ εθηίζεληαη ζε ζπγθεθξηκέλεο νπζίεο, νη αξζεληθνί γόλνη ηνπο κπνξεί λα γελλεζνύλ κε ζειέο κηα έλδεημε απν-αξξελνπνίεζεο ή κεησκέλεο αξξελσπόηεηαο εμαηηίαο απηώλ ησλ ρεκηθώλ πνπ έρνπλ θη άιιεο επηπηώζεηο. Η αλάπηπμε νξηζκέλσλ ζειώλ νθείιεηαη ζε ζπγθεθξηκέλεο νπζίεο θη εληζρύεηαη κε ηηο πςειόηεξεο δόζεηο ή κε ηα κίγκαηα απηώλ ησλ νπζηώλ. Γηα παξάδεηγκα, κηα νκάδα πιαζηηθώλ πξνζζεηηθώλ πνπ ιέγνληαη θζαιηθέο ελώζεηο έρνπλ απηό ην απνηέιεζκα (Howdeshell, 2007 #1857). Η έθζεζε ηνπ εκβξύνπ ωο αθεηεξία γηα ηηο ρξόληεο παζήζεηο ηωλ ελειίθωλ Τν αλζξώπηλν έκβξπν είλαη ηδηαίηεξα επαίζζεην ζηηο ρεκηθέο επηξξνέο. Σηε δηάξθεηα ηεο αλάπηπμεο ησλ νξγάλσλ, νη δηαηξνθηθέο ειιείςεηο θαη ε έθζεζε ζε ελδνθξηληθνύο δηαηαξάθηεο κπνξνύλ λα έρνπλ κόληκεο αξλεηηθέο επηπηώζεηο, γηα παξάδεηγκα ζηελ θαξδηά, ηνλ εγθέθαιν θαη ηα όξγαλα αλαπαξαγσγήο. Οη πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο πηζηεύεηαη όηη «επαλαπξνγξακκαηίδνπλ» ζεκαληηθέο ζσκαηηθέο ιεηηνπξγίεο ζηνλ αλαπηπζζόκελν άλζξσπν, όπσο είλαη ε αλνζνπνηεηηθή απόθξηζε θαη ε απνζήθεπζε ιίπνπο. Από ην ζπλζεηηθό νηζηξνγόλν DES (δηαηζπινζηηιβνηζηξόιε), πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε γηα θαξκαθεπηηθνύο ζθνπνύο ζηε δηάξθεηα ησλ δεθαεηηώλ 1940 έσο 1970, γλσξίδνπκε όηη ε έθζεζε ηνπ εκβξύνπ ζε απηό κπνξεί λα έρεη βιαβεξέο ζπλέπεηεο ζηε κεηέπεηηα ελήιηθε δσή ηνπ. Τν DES κάο έδσζε έλα θαιό, αλ θαη πνιύ ηξαγηθό, παξάδεηγκα, όπνπ ζε 11

12 έγθπεο γπλαίθεο ρνξεγήζεθαλ δόζεηο μελν-νηζηξνγόλνπ, ηνπ νπνίνπ νη επηπηώζεηο επεξέαζαλ γηνπο, θόξεο θαη εγγόληα. Είλαη, κάιηζηα, ε κνλαδηθή κειέηε γηα ηελ έθζεζε ηνπ αλζξώπνπ ζε μελν-νηζηξνγόλα, πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ζηε δηάξθεηα απηήο ηεο πεξηόδνπ. Γηα ηηο γπλαίθεο πνπ εθηέζεθαλ ζην DES σο έκβξπα, ππάξρεη απμεκέλνο θίλδπλνο εκθάληζεο νξηζκέλσλ ηαηξηθώλ παζήζεσλ, ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνύ. Τα πνληίθηα πνπ έιαβαλ κηθξέο δόζεηο DES in utero (ελδνκήηξηα), κεγαιώλνληαο έγηλαλ παρύζαξθα (Φσηνγξαθία) (Newbold, Padilla-Banks θ.ά. 2007). Φσηνγξαθία: Γύν γελεηηθά παλνκνηόηππα πνληίθηα, ίδηαο ειηθίαο, πνπ έηξσγαλ ην ίδην θαγεηό, αζθνύληαλ ην ίδην θαη ιάκβαλαλ ηελ ίδηα αγσγή. Η δηαθνξά ηνπο είλαη όηη ε κεηέξα ηνπ ελόο εθηέζεθε ζε ρακειέο δόζεηο ζπλζεηηθνύ νηζηξνγόλνπ DES ζηε δηάξθεηα ηεο εγθπκνζύλεο. Τν δών απηό, όηαλ ελειηθηώζεθε έγηλε παρύζαξθν (από Newbold θ.ά. 2007). Καξθίλνο ηνπ καζηνύ Έλαο ζηνπο δέθα θαξθίλνπο πνπ δηαγηγλώζθνληαη θάζε ρξόλν παγθνζκίσο είλαη ν θαξθίλνο ηνπ καζηνύ θαη είλαη ν πην ζπρλά εκθαληδόκελνο θαξθίλνο ζηηο γπλαίθεο, ηόζν ζηηο αλαπηπζζόκελεο, όζν θαη ζηηο αλεπηπγκέλεο ρώξεο. Απνηειεί, επίζεο, ηε βαζηθόηεξε αηηία ζαλάηνπ από θαξθίλν ζηηο γπλαίθεο παγθνζκίσο θαη ε ζπρλόηεηά ηνπ νινέλα θαη απμάλεηαη. Σηηο ΗΠΑ, κεηαμύ ησλ δεθαεηηώλ 1970 θαη 1990 παξνπζηάζηεθε αύμεζε 40% (Brody θαη Rudel 2003). Οη πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο παίδνπλ ζεκαληηθόηεξν ξόιν από ηνπο γελεηηθνύο θαη νη άληξεο κπνξνύλ επίζεο λα εκθαλίζνπλ θαξθίλν ηνπ καζηνύ. Τα άηνκα πνπ πάζρνπλ από θαξθίλν ηνπ καζηνύ έρνπλ πςειόηεξα επίπεδα πεξηβαιινληηθώλ ξύπσλ ζηνλ καζηηθό ηνπο ηζηό. Γη απηό ην ιόγν, ηα κίγκαηα πεξηβαιινληηθώλ ξύπσλ έρνπλ ζπλδεζεί κε ηελ αλάπηπμε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνύ (Ibarluzea, Fernandez θ.ά. 2004). Οη γπλαίθεο πνπ σο έκβξπα εθηέζεθαλ ζην μελννηζηξνγόλν DES δηαηξέρνπλ πνιύ κεγαιύηεξν θίλδπλν εκθάληζεο θαξθίλνπ ηνπ καζηνύ από ηηο γπλαίθεο πνπ δελ έρνπλ εθηεζεί ζε απηό ην μελν-νηζηξνγόλν (Σρήκα 7) (Palmer, Wise θ.ά. 2006). 12

13 Σρήκα 7: Οη γπλαίθεο δηαηξέρνπλ κεγαιύηεξν θίλδπλν εκθάληζεο θαξθίλνπ ηνπ καζηνύ κεηά ηελ ειηθία ησλ 40, εάλ σο έκβξπα είραλ εθηεζεί ζην DES, έλα ζπλζεηηθό νηζηξνγόλν πνπ ρνξεγήζεθε σο θάξκαθν εγθπκνζύλεο (από ηνλ Palmer θ.ά. 2006) Η νηζηξνγνληθόηεηα ηωλ κεηαιιηθώλ λεξώλ θαη ηωλ πιηθώλ ζπζθεπαζίαο Τνλ ηειεπηαίν ρξόλν, δεκνζηεύζεθαλ ηνπιάρηζηνλ ηξεηο κειέηεο γηα ηε ζπλνιηθή νηζηξνγνληθόηεηα ησλ κεηαιιηθώλ λεξώλ πνπ δηαηίζεληαη ζην εκπόξην (Pinto θαη Reali 2008). Γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ησλ κειεηώλ απηώλ, ιήθζεθαλ δείγκαηα από ηε ιηαληθή αγνξά ηεο Γεξκαλίαο, ηεο Ιηαιίαο θαη ησλ ΗΠΑ αληίζηνηρα. Τα λεξά αλαιύζεθαλ κε δηαθνξεηηθά ζπζηήκαηα, όια in vitro (δει. ζε δνθηκαζηηθνύο ζσιήλεο). Όια ηα δείγκαηα ραξαθηεξίζηεθαλ νηζηξνγνληθά, αιιά κε δηαθνξεηηθό βαζκό νηζηξνγνληθόηεηαο. Μία κειέηε αλέιπζε επηπιένλ λεξά ηεο ίδηαο εηαηξίαο, πνπ ήηαλ όκσο ζπζθεπαζκέλα κε δηαθνξεηηθά πιηθά (γπαιί, PET (ηεξεθζαιηθό πνιπαηζπιέλην) θαη/ή επηρξηζκέλν ραξηόλη). Η ζύγθξηζε όισλ ησλ ζπζθεπαζηώλ, κε όια ηα αλαιπηηθά ζηνηρεία πνπ ππήξραλ δηαζέζηκα (αλαιύζεθαλ πάλσ από 600 δείγκαηα από γπαιί θαη PET, πάλσ από 130 δείγκαηα επηρξηζκέλνπ ραξηνληνύ) έδεημε όηη ηα λεξά ζηηο γπάιηλεο ζπζθεπαζίεο είραλ ηε κηθξόηεξε νηζηξνγνληθόηεηα, ελώ ηα πιαζηηθνπνηεκέλα ραξηνθηβώηηα είραλ ηε κεγαιύηεξε (Σρήκα 8). Η νηζηξνγνληθόηεηα ησλ κεηαιιηθώλ λεξώλ κπνξεί λα είλαη απνηέιεζκα είηε ηεο κεηαλάζηεπζεο ησλ ρεκηθώλ από ηε ζπζθεπαζία, πνπ ζεκαίλεη όηη ε κόιπλζε ππάξρεη πξηλ ην γέκηζκα από ηελ πεγή, ή λα είλαη απνηέιεζκα ησλ ζπλζεθώλ απνζήθεπζεο πξηλ ην γέκηζκα. Σρήκα 8: Η νηζηξνγνληθόηεηα ησλ κεηαιιηθώλ λεξώλ κε δηαθνξεηηθά είδε πιηθνύ ζπζθεπαζίαο. Η ζπλέπεηα ε κίκεζε ηεο θπζηθήο νξκόλεο νηζηξνγόλνπ κεηξηέηαη σο «ηζνδύλακα νηζηξνγόλνπ EEQ», θαη νλνκάδεηαη επίζεο νηζηξνγνληθόηεηα. Τα είδε ζπζθεπαζίαο πνπ αλαιύζεθαλ είλαη ην γπαιί, ην ηεξεθζαιηθό πνιπαηζπιέλην (PET) θαη ην επηρξηζκέλν (πιαζηηθνπνηεκέλν) ράξηηλν θνπηί. Σε όια ηα κεηαιιηθά λεξά, ε νηζηξνγνληθόηεηα 13

14 ήηαλ ηδηαίηεξα απμεκέλε ζηαηηζηηθά ζε ζρέζε κε ηνλ αξλεηηθό έιεγρν (NC) (από ηνπο Wagner θαη Oehlmann 2009). Σην δεύηεξν πείξακα, εμεηάζηεθε ε επίδξαζε ηνπ ίδηνπ ηνπ πιηθνύ ζπζθεπαζίαο ζηελ νηζηξνγνληθόηεηα. Γηα ην ιόγν απηό, πδξόβηα ζαιηγθάξηα ηνπνζεηήζεθαλ ζε γπάιηλα ή PET κπνπθάιηα ησλ ίδησλ εηαηξηώλ κεηαιιηθνύ λεξνύ. Η αλάπηπμε εκβξύσλ απνηειεί κία επαίζζεηε νηζηξνγνληθά παξάκεηξν ζε απηά ηα δώα. Έλαο ζεηηθόο έιεγρνο πνπ ρξεζηκνπνίεζε ζπλζεηηθά νηζηξνγόλα (αηζηλπινηζηξαδηόιε, EE2) έδεημε ζεκαληηθά απμεκέλε αλάπηπμε ηνπ εκβξύνπ ζε ζρέζε κε ηνλ αξλεηηθό έιεγρν (NC). Τν ίδην παξαηεξήζεθε, επίζεο, θαη ζηα ζαιηγθάξηα ησλ PET κπνπθαιηώλ, όρη όκσο θαη ζ εθείλα ησλ γπάιηλσλ (ζρήκα 9). Σρήκα 9: Η νηζηξνγνληθόηεηα ησλ πιηθώλ ζπζθεπαζίαο ηνπ κεηαιιηθνύ λεξνύ. Τα ζαιηγθάξηα πνπ δνύζαλ ζηα γπάιηλα ή ηα πιαζηηθά (PET) κπνπθάιηα εμεηάζζεθαλ κεηά από 8 εβδνκάδεο γηα ηνλ αξηζκό ησλ εκβξύσλ ηνπο. Ο ζεηηθόο έιεγρνο (EE2) είλαη έλα επξέσο ρξεζηκνπνηνύκελν μελν-νηζηξνγόλν. Ο αξηζκόο ησλ εκβξύσλ απμήζεθε ζεκαληηθά ζηνλ ζεηηθό έιεγρν θαη ζηα δώα ησλ ζπζθεπαζηώλ PET, ζε ζρέζε κε ηνλ αξλεηηθό έιεγρν (NC), όκσο δε ζπλέβε ην ίδην κε ηα ζαιηγθάξηα πνπ δνύζαλ ζην γπαιί. Απηό ζεκαίλεη όηη ην πιηθό ζπζθεπαζίαο απνηειεί πεγή νηζηξνγνληθόηεηαο γηα ην κεηαιιηθό λεξό (από ηνπο Wagner θαη Oehlmann 2009). Η ζπγθεθξηκέλε έξεπλα δείρλεη όηη ηα κεηαιιηθά λεξά δηαζέηνπλ δηαθνξεηηθά επίπεδα νηζηξνγνληθόηεηαο θαη όηη ε νηζηξνγνληθόηεηα εμαξηάηαη επίζεο από ην πιηθό ζπζθεπαζίαο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη. Η ζπζθεπαζία PET απνηειεί πεγή νηζηξνγνληθώλ νπζηώλ. Τν επόκελν βήκα είλαη ε αλαγλώξηζε όισλ ησλ πεγώλ μελννηζηξνγόλσλ ζηα κεηαιιηθά λεξά, θαζώο θαη ηεο ζπκβνιήο ηνπο ζηε ζπλνιηθή νηζηξνγνληθόηεηα, αιιά θαη ησλ ρεκηθώλ ηνπο δνκώλ. Πην ζπγθεθξηκέλα, εθείλν πνπ καο ελδηαθέξεη είλαη ε ρεκηθή ηαπηόηεηα ησλ μελν-νηζηξνγόλσλ πνπ πξνέξρνληαη από ζπζθεπαζίεο PET. Γνλίδηα, ρεκηθνί ξύπνη θαη ρξόληεο παζήζεηο Γηα πνιύ θαηξό, ηα γνλίδηα ζεσξνύληαλ ν βαζηθόο παξάγνληαο πνπ θαζόξηδε ηελ αλάπηπμε ησλ θιεξνλνκηθώλ ρξόλησλ παζήζεσλ. Σήκεξα, είλαη πιένλ ζαθέο όηη νη πεξηβαιινληηθέο επηξξνέο (ηξνθή, αέξαο, λεξό, θνηλσληθνί παξάγνληεο θιπ.) θαζνξίδνπλ ζε κεγαιύηεξν βαζκό ηελ αλάπηπμε ή όρη κηαο αζζέλεηαο. Τν πην αμηνζεκείσην είλαη όηη απηέο νη πεξηβαιινληηθέο επηξξνέο δελ αιιάδνπλ απαξαίηεηα ηε ζπρλόηεηα ησλ γνληδίσλ, όκσο κπνξνύλ λα επεξεάζνπλ ηελ έθθξαζε ή όρη ηνπ γνληδίνπ, ην πόζν έληνλε είλαη ε δξάζε ηνπ θαη ζε πνηα κέξε ηνπ ζώκαηνο δξαζηεξηνπνηείηαη. Απηή ε ηδηαίηεξα πεξίπινθε δηαδηθαζία κπνξεί λα παξνκνησζεί κε έλα αεξνπιάλν ην αεξνπιάλν ζα πεηάμεη κόλν αλ αλνίμνπλ νη ζσζηνί δηαθόπηεο ζην ζσζηό ρξόλν. Μέζα ζην θύηηαξν, νη δηαθόπηεο απηνί είλαη ζεκάδηα πάλσ ζηα γνλίδηα. Δελ επεξεάδνπλ ηε γνληδηαθή 14

15 ζπρλόηεηα. Οη δηαθόπηεο κπνξνύλ λα θαηαζηξαθνύλ από ρεκηθά θαη ε δεκηά λα πεξάζεη ζε αξθεηέο από ηηο επόκελεο γεληέο. Έηζη, ε επηγελεηηθή (πνπ ζεκαίλεη «πάλσ ζην γνλίδην») είλαη ν επηζηεκνληθόο θιάδνο ησλ θιεξνλνκήζηκσλ αιιαγώλ ζηελ έκθραζη ηοσ γονιδίοσ, πνπ πξαγκαηνπνηνύληαη ρσξίο αιιαγή ζηε ζστνόηηηα ηοσ γονιδίοσ (Dolinoy θ.ά. 2007). Δεδνκέλεο ηεο πνιππινθόηεηαο ηεο έθθξαζεο ηνπ γνληδίνπ, νη έλλνηεο ηνπ ζσζηνύ θαη αθξηβνύο ζπγρξνληζκνύ όηαλ ηα γνλίδηα είλαη ελεξγά θαη όηαλ είλαη ζησπειά, είλαη πνιύ ζρεηηθέο. Ωζηόζν, νη γλώζεηο καο γηα ηνπο κεραληζκνύο απηνύο είλαη πξνο ην παξόλ πεξηνξηζκέλεο. Νέεο πεηξακαηηθέο κέζνδνη, ζίγνπξα ζα βνεζήζνπλ ηνλ θιάδν ηεο επηγελεηηθήο. Σε κηα πξόζθαηα δεκνζηεπκέλε κειέηε, ζειπθά πνληίθηα εθηέζεθαλ ζε δηαθνξεηηθά κηθξνβηνθηόλα ζηε δηάξθεηα ησλ πξώησλ ζηαδίσλ εγθπκνζύλεο. Η έθζεζε απηή επεξέαζε ηα επηγελεηηθά ζεκάδηα ηνπο «δηαθόπηεο» πάλσ ζηα γνλίδηα, θάηη πνπ άιιαμε ηελ έθθξαζε ησλ γνληδίσλ. Οη αξζεληθνί γόλνη ησλ ζειπθώλ πνπ είραλ εθηεζεί, όηαλ ελειηθηώζεθαλ, είραλ θαθήο πνηόηεηαο ζπέξκα ζε ζρέζε κ εθείλνπο πνπ πξνέξρνληαλ από κεηέξεο πνπ δελ είραλ εθηεζεί, όκσο ηα γνλίδηά ηνπο ήηαλ παλνκνηόηππα. Τν θαηλόκελν παξαηεξήζεθε θαη ζηηο 3 επόκελεο γεληέο, παξόιν πνπ ηα δώα δελ ππέζηεζαλ πεξεηαίξσ έθζεζε ζε κηθξνβηνθηόλα (Anway θ.ά. 2005). Πξνο ην παξόλ, δελ είλαη ζαθέο πνηεο ρεκηθέο νπζίεο επεξεάδνπλ ηνπο γνληδηαθνύο δηαθόπηεο. Μεγαιύηεξε επαηζζεζία ζηελ έθζεζε ππάξρεη ζηε δηάξθεηα ηεο εγθπκνζύλεο, αιιά θαη όηαλ ζρεκαηίδνληαη ηα θύηηαξα αλαπαξαγσγήο (ζηηο γπλαίθεο: αβγά (σνθύηηαξα), ζηνπο άληξεο: ζπέξκα). Ωζηόζν, αθόκε θαη ζηε δηάξθεηα ηεο ελήιηθεο δσήο, ε δίαηηα θαη ε έθζεζε ζε ρεκηθά επεξεάδνπλ επίζεο ηνπο γνληδηαθνύο δηαθόπηεο, θη έηζη κπνξεί λα νδεγήζνπλ ζηελ αλάπηπμε ρξόλησλ παζήζεσλ. Εθείλν πνπ ζα βνεζήζεη ζηελ πξόιεςε ησλ ρξόλησλ παζήζεσλ είλαη ε θαηαλόεζε ηεο αιιειεπίδξαζεο γνλίδηνπεξηβάιινλ. Η ηνμηθνινγία ζηνλ 21 ν αηώλα Σπκπεξαζκαηηθά, νη πην πξόζθαηεο αξρέο ηεο ηνμηθνινγίαο δείρλνπλ όηη νη ρξόληεο παζήζεηο δελ εμαξηώληαη κόλν από ηα γνλίδηα ηνπ θάζε αλζξώπνπ, αιιά θαη από ην πεξηβάιινλ ηνπ, θαζώο θαη από ηνλ ηξόπν δσήο ηνπ. Καηά ζπλέπεηα, ε αξρή ηνμηθνινγίαο ηνπ Παξάθειζνπ πνπ ππνζηεξίδεη όηη «ε δόζε είλαη εθείλε πνπ θάλεη ην δειεηήξην» πξέπεη λα αλαλεσζεί, ώζηε λα αληαλαθιά ηηο ηξέρνπζεο γλώζεηο γηα ηελ παζνγέλεζε ησλ ρξόλησλ παζήζεσλ, ιακβάλνληαο ππόςε: 1.) Όηη νη ρακειέο δόζεηο επεξεάδνπλ ηνπο ελδνθξηληθνύο δηαηαξάθηεο (πεξηβαιινληηθέο νξκόλεο) 2.) Τν ηνμηθό κίγκα 3.) Τελ έθζεζε ζε ρεκηθά ζηε δηάξθεηα ηεο εκβξπηθήο αλάπηπμεο (Υπόζεζε γηα ηελ αλαπηπμηαθή πξνέιεπζε ησλ παζήζεσλ ησλ ελειίθσλ) 4.) Τηο επηπηώζεηο ησλ ρεκηθώλ όζνλ αθνξά ηνλ ηξόπν, ην ρξόλν θαη ην ζε πνηα όξγαλα ηα γνλίδηα είλαη ελεξγά (επηγελεηηθή) 5.) Άιινπο, κέρξη ζηηγκήο άγλσζηνπο, παξάγνληεο. 15

16 Από εμεηάζεηο δεηγκάησλ αίκαηνο θαη νύξσλ, θαίλεηαη όηη νη άλζξσπνη είλαη ηδηαίηεξα εθηεζεηκέλνη ζε έλα πξαγκαηηθό «θνθηέηι» βηνκεραληθώλ ρεκηθώλ. Γλσξίδνπκε, επίζεο, όηη πνιιέο από ηηο ρξόληεο παζήζεηο νινέλα θαη απμάλνληαη. Τν εξώηεκα είλαη: Πξνθαιεί ε καθξνρξόληα έθζεζε ηνπ αλζξώπνπ ζε δηαθνξεηηθά κίγκαηα ρεκηθώλ ρξόληεο παζήζεηο; (ζρήκα 10) Η απάληεζε ζε απηό ην θξίζηκν εξώηεκα είλαη πνιύ δύζθνιν λα δνζεί θαη ζα ρξεηαζηνύλ πνιιά ρξόληα εξεπλώλ αθόκε γηα λα γίλεη θάηη ηέηνην. Μέρξη ηόηε, εθείλν πνπ πξνιεπηηθά κπνξνύκε λα θάλνπκε είλαη λα ειαηηώζνπκε ηελ έθζεζε ζε ρεκηθά πνπ γλσξίδνπκε όηη είλαη επηβιαβή. «Είναι πολύ πιθανό, οι ορμονικές διαηαρατές να αποηελούν μεγαλύηερη απειλή για ηο ανθρώπινο γένος απ όηι η κλιμαηική αλλαγή» (Dr. Theo Colborn, έλαο από ηνπο ζπγγξαθείο ηνπ «Our Stolen Future» (Τν θιεκκέλν καο κέιινλ) θαη ηδξπηήο ηνπ κε θεξδνζθνπηθνύ νξγαληζκνύ TEDX-the Endocrine Disrupter Exchange ). (Βιέπε Σρήκα 10) 16

17 17

18 Γηα πεξηζζόηεξεο πιεξνθνξίεο Σπζθεπαζία ηξνθίκσλ: de Fatima Pocas, M. and Hogg, T., Exposure assessment of chemicals from packaging materials in foods: a review. Food Sci Technol. 18, Marsh, K. and Bugusu, B., Food packaging--roles, materials, and environmental issues. J Food Sci. 72, R Arvanitoyannis, I.S. and Bosnea, L., Migration of substances from food packaging materials to foods. Crit Rev Food Sci Nutr. 44, Δλδνθξηληθή δηαηαξαρή: Colborn, T., Dumanoski, D. and Myers, J.P., Our Stolen Future. Are we threatening our fertility, intelligence, and survival? A scientific detective story., Penguine Books. Tabb, M.M. and Blumberg, B., New modes of action for endocrine-disrupting chemicals. Mol Endocrinol. 20, Waring, R.H. and Harris, R.M., Endocrine disrupters: a human risk? Mol Cell Endocrinol. 244, 2-9. Φεκηθά Καηώηαηα όξηα, κίγκαηα θαη θαλνληζκνί: Kortenkamp, A. (2008). Breast cancer and exposure to hormonally active chemicals: An appraisal of the scientific evidence. The Health & Environment Alliance (HEAL), CHEM Trust. Santillo, D. and Johnston, P., Effect thresholds and 'adequate control' of risks: The fatal flaws in the EU council's position on authorisation within REACH. Environ Sci Pollut Res Int. 13, The Breast Cancer Fund (2008). State of the Evidence: The Connection Between Breast Cancer and the Environment. Fifth Edition., The Breast Cancer Fund. Biello, D., Mixing It Up: Harmless levels of chemicals prove toxic together. Scientific American 18

19 Πξάζηλε Φεκεία: Anastas, P.T. and Zimmerman, J.B., The Twelve Principles of Green Engineering as a Foundation for Sustainability. Sustainability Science and Engineering: Defining principles. M. A. Abraham. Amsterdam, Elsevier. 1: Πιαζηηθά: Wargo, J., Cullen, M.R. and Taylor, H.S. (2008). Plastics that may be harmful to children and reproductive health. Environment & Human Health, Inc. vom Saal, F.S., et al., The plastic world: Sources, amounts, ecological impacts and effects on development, reproduction, brain and behavior in aquatic and terrestrial animals and humans. Environmental Research. 108, Charles Moore (2009) Sailing the Great Pacific Garbage Patch. Video presentation (9 mins) Σσκαηηθό θνξηίν, αλζξώπηλε έθζεζε: Is It In Us? Toxic Trespass, Regulatory Failure & Opportunities for Action. A Project on Chemical Contamination in our Bodies. Report Centers for Disease Control and Prevention. National Report on Human Exposure to Environmental Chemicals. Various Reports available Angerer, J., Ewers, U. and Wilhelm, M., Human biomonitoring: state of the art. Int J Hyg Environ Health. 210, Calafat, A.M., Ye, X., Silva, M.J., Kuklenyik, Z. and Needham, L.L., Human exposure assessment to environmental chemicals using biomonitoring. Int J Androl. 29, ; discussion Βηβιηνγξαθία Alonso-Magdalena, P, Morimoto, S, Ripoll, C, Fuentes, E and Nadal, A, The estrogenic effect of bisphenol A disrupts pancreatic beta-cell function in vivo and induces insulin resistance. Environ Health Perspect. 114, Bern, HA, The Fragile Fetus. Chemically-Induced Alterations in Sexual and Functional Development: The Wildlife/Human Connection. T. Colborn and C. Clement. Princeton, NJ, Princeton Scientific Publishing Co., Inc. XXI: Biddinger, SB and Kahn, CR, From mice to men: insights into the insulin resistance syndromes. Annu Rev Physiol. 68,

20 Bradley, E and Coulier, L (2007). An investigation into the reaction and breakdown products from starting substances used to produce food contact plastics. London, Central Science Laboratory. Castle, L, Chemical migration into food: an overview. Chemical Migration and Food Contact Materials. K. A. Barnes, C. R. Sinclair and D. H. Watson. Cambridge, CRC Press/ Woodhead Publishing Limited: de Fatima Pocas, M and Hogg, T, Exposure assessment of chemicals from packaging materials in foods: a review. Food Sci Technol. 18, Dolinoy, DC, Weidman, JR and Jirtle, RL, Epigenetic gene regulation: linking early developmental environment to adult disease. Reprod Toxicol. 23, Hugo, ER, Brandebourg, TD, Woo, JG, Loftus, J, Alexander, JW and Ben-Jonathan, N, Bisphenol A at Environmentally Relevant Doses Inhibits Adiponectin Release from Human Adipose Tissue Explants and Adipocytes. Environ Health Perspect. 116, Muncke, J, Exposure to endocrine disrupting compounds via the food chain: Is packaging a relevant source? Sci Total Environ. in press. Newbold, RR, Padilla-Banks, E and Jefferson, WN, Adverse effects of the model environmental estrogen diethylstilbestrol are transmitted to subsequent generations. Endocrinology. 147, S11-7. Newbold, RR, Padilla-Banks, E, Snyder, RJ, Phillips, TM and Jefferson, WN, Developmental exposure to endocrine disruptors and the obesity epidemic. Reprod Toxicol. 23, Palmer, JR, Wise, LA, Hatch, EE, Troisi, R, Titus-Ernstoff, L, Strohsnitter, W, Kaufman, R, Herbst, AL, Noller, KL, Hyer, M and Hoover, RN, Prenatal diethylstilbestrol exposure and risk of breast cancer. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 15, Piringer, O and Baner, A, Plastic Packaging Materials for Food: Barrier Function, Mass Transport, Quality Assurance, and Legislation. Weinheim, WILEY-VCH. Rexam (2008). Consumer Packaging Report , Rexam. Safe, SH, Pallaroni, L, Yoon, K, Gaido, K, Ross, S, Saville, B and McDonnellc, D, Toxicology of environmental estrogens. Reprod Fertil Dev. 13, Senjen, R and Azoulay, D (2008). Blissfully unaware of Bisphenol A. Reasons why regulators should live up to their responsibilities. Brussels, Friends of the Earth Europe.http://www.foeeurope.org/safer_chemicals/Blissfully_unaware_of_BPA_r eport.pdf Silva, E, Rajapakse, N and Kortenkamp, A, Something from "nothing" - Eight weak estrogenic chemicals combined at concentrations below NOECs produce significant mixture effects. Environmental Science & Technology. 36, van Leeuwen, CJ and Vermeire, TG, Risk Assessment of Chemicals: An Introduction., Springer. vom Saal, FS, 2009 Failure of the FDA risk assessment process for bisphenol A. A timeline of bisphenol A-related publications, statements by FDA officials about BPA, and FDA regulatory decisions. Our Stolen Future.org Wagner, M and Oehlmann, J, Endocrine disruptors in bottled mineral water: total estrogenic burden and migration from plastic bottles. Environ Sci Pollut Res Int. 20

21 Weltje, L, vom Saal, FS and Oehlmann, J, Reproductive stimulation by low doses of xenoestrogens contrasts with the view of hormesis as an adaptive response. Hum Exp Toxicol. 24, World Packaging Organization and Pira International (2008). Market Statistics and Future Trends in Global Packaging, WPO World Packaging Organisation / PIRA International Ltd. 21

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο.

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο. ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ Ζ καγηά δπζνπνηίαο παξάγεηαη από ηελ θαιιηέξγεηα ηνπ Saccharomyces Cerevisiae θαη έρεη πςειή ζξεπηηθή αμία γηα ηελ δηαηξνθή ησλ δώσλ. Φαξαθηεξίδεηαη από: Υςειή πεξηεθηηθόηεηα ζε πξσηεΐλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Βαζίιεο Μνύγηνο Καζεγεηήο βηνρεκείαο ηεο άζθεζεο ΤΔΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Η άζθεζε κεηώλεη ηνπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα

Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα Οξηζκόο Δύξεζε Δπηθαιύπηνληνο Γέλδξνπ κε Διάρηζην Βάξνο, δειαδή ειάρηζην άζξνηζκα βαξώλ αθκώλ Αιγόξηζκνη Prim, Kruskal, Baruvka Βαζίδνληαη ζηελ ηερληθή ηεο Απιεζηίαο Η νξζόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Η επηινγή ηεο θαηάιιειεο κεγέζπλζεο ζην κηθξνζθόπην εμαξηάηαη από ην πξνο παξαηήξεζε αληηθείκελν. Η δπλαηόηεηα δηάθξηζεο ηωλ δηαθόξωλ ηκεκάηωλ ηνπ θπηηάξνπ νθείιεηαη ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1.

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1. Άσκηση 1 ΠΛΗ36 1. Η κόλε πεξίπησζε λα έρνπκε ζύγθξνπζε κεηαμύ παθέησλ ησλ δύν θόκβσλ είλαη λα ζηείιεη ν δεύηεξνο πξηλ πξνιάβεη λα πιεξνθνξεζεί γηα ηελ θαηάιεςε ηνπ δηάπινπ από ηνλ άιιν. Από ηε ζηηγκή πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία. Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ.

Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία. Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ. Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ. 1 Κοηλοηηθή λοκοζεζία REACH - OSH REACH (Registration, Evaluation, Authorization

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1" 23,00 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1" 22,50 01-2019 1/2 22,50

ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1 23,00 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1 22,50 01-2019 1/2 22,50 ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1" 23,00 ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1" 22,50 01-2019 1/2 22,50 20 MIC 10 ΜΙC 80 MIC 10 MIC 0,4 MIC 5 MIC 10 MIC 01-2020 01-2021 01-2034 01-2035

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ

ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ 2 ΛΑΠΑΡΟΚΟΠΙΚΗ ΕΠΙΜΗΚΗ ΓΑΣΡΕΚΣΟΜΗ (Sleeve Gastrectomy) Εςάγγελορ Νάνορ Η Λαπαξνζθνπηθή Δπηκήθεο Γαζηξεθηνκή είλαη κηα λέα ρεηξνπξγηθή κέζνδνο αδπλαηίζκαηνο πνπ κπνξεί λα

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

H Επίδξαζε ηεο Άζθεζεο ζε Αζζελείο κε Πάξθηλζνλ

H Επίδξαζε ηεο Άζθεζεο ζε Αζζελείο κε Πάξθηλζνλ H Επίδξαζε ηεο Άζθεζεο ζε Αζζελείο κε Πάξθηλζνλ Γεκήηξηνο Καηζνππάθεο Φπζηθνζεξαπεπηήο-Δξγ. Σπλεξγ. ΑΤΔΙ Μεηαπηπρ. Φνηη. ΤΔΔΦΑ Θεζ/ληθεο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πξνζδηνξηζκόο ηεο λόζνπ θαη αίηηα Δθθπιηζηηθή πάζεζε πνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΟΚΡΙΝΙΚΑ ΝΟΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΟΣΔΟΠΟΡΩΗ

ΔΝΓΟΚΡΙΝΙΚΑ ΝΟΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΟΣΔΟΠΟΡΩΗ ΔΝΓΟΚΡΙΝΙΚΑ ΝΟΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΟΣΔΟΠΟΡΩΗ αλ νζηενπόξσζε νξίδεηαη ε ειάηησζε ηεο πνζόηεηαο ηνπ νζηνύ θαη ε δηαηαξαρή ηεο κηθξν-αξρηηεθηνληθήο ηνπ ζε ηέηνην βαζκό, ώζηε λα είλαη επηξξεπέο ζηελ πξόθιεζε θαηάγκαηνο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώξγηνο Π. Καξακαλώιεο Ννζνθνκείν Αηηηθόλ 9 ε Εθπαηδεπηηθή δηεκεξίδα ΕΠΕΓΕ, Αζήλα 24-25 Σεπηεκβξίνπ 2011 πνηεο νη βαζηθέο αξρέο ηεο κεζόδνπ; θαηαγξαθή ελδναπιηθώλ πηέζεσλ ζηαηηθέο πηέζεηο αξρέο ηεο κεζόδνπ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΑ ΟΦΕΛΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Η ζπλεηζθνξά ηνπ πξνηεηλόκελνπ ζπζηήκαηνο ζηε βειηίσζε ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ζηνλ πεξηνξηζκό ηεο ξύπαλζήο ηνπ είλαη ηδηαίηεξα ζεκαληηθή θαη εκπίπηεη ζην πιαίζην ηεο βηώζηκεο αλάπηπμεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα ΚΡΑΣ ΙΚΟ ΠΙΣ ΟΠΟΙ ΗΣΙΚ Ο ΓΛΩ ΟΜΑΘΔΙΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα τόχοι του σεμιναρίου Με ην παξόλ ζεκηλάξην απνζθνπνύκε

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας

Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας 1. 3 g θνξεζκέλεο κνλνζζελνύο αιθνόιεο Α αθπδαηώλνληαη κε ζέξκαλζε παξνπζία H 2 SO 4, νπόηε ζρεκαηίδεηαη πδξνγνλάλζξαθαο Β κε απόδνζε 60%. Γηα ηελ πνζόηεηα ηνπ Β πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ ΚΑΣΑΛΟΓΟ 2011 Η VENETA STHUE βαζηδόκελε ζηε καθξνρξόληα εκπεηξία ζηελ θαηαζθεπή ζνκπώλ ζηελ πεξηνρή Σηξόιν ηεο Ιηαιίαο, δεκηνύξγεζε κεραλήκαηα πνπ είλαη εηο ζέζηλ λα εθκεηαιιεπηνύλ ζην κέγηζην ηε ζεξκόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B1 Αθημά Σταύροσ B1 Κσριακή Παπαμικολάοσ B1 Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3

Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B1 Αθημά Σταύροσ B1 Κσριακή Παπαμικολάοσ B1 Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3 Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B Αθημά Σταύροσ B Κσριακή Παπαμικολάοσ B Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3 Υπεύθσμος Καθηγητής: Εμμαμοσήλ Κσριακάκης Λύθεην νιέαο ρνιηθή Χξνληά 2 22 ΝΔΟΙ ΓΗΜΟΙΟΓΡΑΦΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα;

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Έλα από ηα κσζηηθά γηα λα εσταρηζηεζείς ηελ ποδειαζία είλαη λα έτεης ηο θαηάιιειο ποδήιαηο γηα ζέλα. Ασηό ποσ ηαηρηάδεη ζηολ ηρόπο δωή ζας θαη ηελ ζωκαηηθή

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

Intel Accelerate Your Code

Intel Accelerate Your Code Intel Accelerate Your Code Semester Project at Parallel & Distributed systems Dimitrios S. Tsiktsiris University of Western Macedonia Department of Informatics & Telecommunications Engineering Kozani,

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET)

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) 1 Έλλνηα ηνπ Ιζνινγηζκνύ Ο Ιζνινγηζκόο είλαη έλαο πίλαθαο πνπ δείρλεη ηελ νηθνλνκηθή θαηάζηαζε ηεο επηρείξεζεο ζε κηα δεδνκέλε ζηηγκή Σηνλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Δξγαζηεξηαθό Κέληξν Φπζηθώλ Δπηζηεκώλ Αγίωλ Αλαξγύξωλ 2/4/08 Τπεύζπλνο Δξγ. Κέληξνπ: Καιιίληθνο Υαξαθόπνπινο Δπηκέιεηα Παξνπζίαζε : Λακπξηλή ηαθάθα ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γ ΛΤΚΔΗΟΤ (ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ) Α. Δπίδξαζε

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 1 Δηζόδεκα αλά εβδνκάδα Προσφορά εργασίας D θιίζε = w G E 1 iii Δηζόδεκα Αλάπαπζε Δξγαζία i ii 2 0 F T Γηαζέζηκνο ρξόλνο

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάιαην 11: Βαζηθέο αξρέο ηεο ηξηδνδηάγλσζεο. Όηαλ ε πξνβαιιόκελε αιιαγή, είλαη ελεξγή, παξάγεη ηα αθόινπζα απνηειέζκαηα:

Κεθάιαην 11: Βαζηθέο αξρέο ηεο ηξηδνδηάγλσζεο. Όηαλ ε πξνβαιιόκελε αιιαγή, είλαη ελεξγή, παξάγεη ηα αθόινπζα απνηειέζκαηα: Κεθάιαην 11: Βαζηθέο αξρέο ηεο ηξηδνδηάγλσζεο Όηαλ ε πξνβαιιόκελε αιιαγή, είλαη ελεξγή, παξάγεη ηα αθόινπζα απνηειέζκαηα: a. - Σε πεξίπησζε πνπ ε ηξνπνπνίεζε επεξεάδεη ην ιηπώδε ηζηό, ην επίπεδν ηεο ρνιεζηεξόιεο

Διαβάστε περισσότερα

Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο. Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ

Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο. Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ visit us on www.navigateltd.gr / e-mail: info@navigateltd.gr /Tel:2104921786 Let us navigate you to success Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ Τειεκαηηθή δηαρείξηζε νρεκάηωλ: ην κεγαιύηεξν όπιν

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τν κηθξνζθόπην ειεθηξνληθήο ζάξσζεο είλαη έλα είδνο ειεθηξνληθνύ κηθξνζθνπίνπ

Διαβάστε περισσότερα

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΗΜΟ ΦΑΙΣΟΤ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ Φίιεο θαη θίινη, Βξηζθόκαζηε ζήκεξα εδώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΤΜΑΣΟΠΑΘΕΙΕς ΚΑΙ ΚΤΗςΗ. Γξ Αθξνδίηε Διηζζαίνπ Ξελνθώληνο Γπλαηθνιόγνο - Μαηεπηήξαο

ΡΕΤΜΑΣΟΠΑΘΕΙΕς ΚΑΙ ΚΤΗςΗ. Γξ Αθξνδίηε Διηζζαίνπ Ξελνθώληνο Γπλαηθνιόγνο - Μαηεπηήξαο ΡΕΤΜΑΣΟΠΑΘΕΙΕς ΚΑΙ ΚΤΗςΗ Γξ Αθξνδίηε Διηζζαίνπ Ξελνθώληνο Γπλαηθνιόγνο - Μαηεπηήξαο Θέκαηα Ρεπκαηνεηδήο αξζξίηηδα πνλδπιαξζξνπάζεηεο Αγθπινπνηεηηθή πνλδπιίηηδα Ψσξηαζηθή Αξζξίηηδα Αληηδξαζηηθή αξζξίηηδα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα:

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα: ηηο πξνζνκνηώζεηο πνπ αθνινπζνύλ εμεηάδεηαη ε πεξίπησζε ηνπ θπιίλδξνπ δηπιαζίσλ δηαζηάζεσλ θαη γίλεηαη εμέηαζε θάζε θπιίλδξνπ μερσξηζηά (εμσηεξηθνύ θαη εζσηεξηθνύ). Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο

Διαβάστε περισσότερα

ηνλ αζηεξηζκό ησλ πειιεηώλ

ηνλ αζηεξηζκό ησλ πειιεηώλ ηνλ αζηεξηζκό ησλ πειιεηώλ ε απίζηεπηα απόηνκε ΑΝΑΠΣΤΞΗ εγθπκνλεί θηλδύλνπο; ---------------------------------------------- Πνιύ ζύληνκε παξνπζίαζε------ ρξόλν γηα ζπδήηεζε Κώζηαο Ναζίθαο Μέινο Γ Διιεληθήο

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα νινθιεξσκέλεο επεμεξγαζίαο λεξνύ!!

ύζηεκα νινθιεξσκέλεο επεμεξγαζίαο λεξνύ!! ύζηεκα νινθιεξσκέλεο επεμεξγαζίαο λεξνύ!! Ση καο πξνζθέξεη ην νεπό; Σν νεπό είλαη ΑΠΑΡΑΙΣΗΣΟ! Όρη κόλν δηαηεξεί ηε δσή.αιιά κπνξεί λα βειηηώζεη νπζηαζηηθά: Τγεία Φπζηθή θαηάζηαζε Δκθάληζε Όηαλ κεησζεί

Διαβάστε περισσότερα

Γελεηηθό γισζζάξην. Πιεξνθνξίεο γηα Αζζελείο θαη Οηθνγέλεηεο. Μεηαθξαζκέλν από ηελ Καηεξίλα Πνπγνύληα θαη ηελ Μαξία Τδέηε.

Γελεηηθό γισζζάξην. Πιεξνθνξίεο γηα Αζζελείο θαη Οηθνγέλεηεο. Μεηαθξαζκέλν από ηελ Καηεξίλα Πνπγνύληα θαη ηελ Μαξία Τδέηε. 12 Γελεηηθό γισζζάξην Μεηαθξαζκέλν από ηελ Καηεξίλα Πνπγνύληα θαη ηελ Μαξία Τδέηε. Ιαλνπάξηνο 2009 Τξνπνπνηεκέλν από ην γισζζάξην πνπ αξρηθά δεκηνπξγήζεθε από ην Πάξθν Γελεηηθήο Γλώζεο London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO -Γηα επαγγεικαηηθή ρξήζε κόλν. Όηαλ ην ρξεζηκνπνηείηε θνξέζηε πξνζηαηεπηηθά γπαιηά θαη γάληηα. -Να κελ ρξεζηκνπνηείηε ζε θιεηζηνύ ηύπνπ ζπκπηεζηέο. ΗΜΑΝΣΙΚΗ ΗΜΔΙΩΗ Δμαηηίαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

DOM. Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο. Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ

DOM. Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο. Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ DOM Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ Σηόρνο ηεο ώξαο Δμνηθείωζε κε ην DOM Γέληξν DOM: Γηάζρηζε Τξνπνπνίεζε

Διαβάστε περισσότερα

Ιαηπικά πποβλήμαηα - Επιπλοκέρ. Γθέθαο Γηάλλεο Mηρνύη Κακέιηα

Ιαηπικά πποβλήμαηα - Επιπλοκέρ. Γθέθαο Γηάλλεο Mηρνύη Κακέιηα Ιαηπικά πποβλήμαηα - Επιπλοκέρ Γθέθαο Γηάλλεο Mηρνύη Κακέιηα Δςζπεθλέξια Ομύ ζύλδξνκν καδηθήο ζπκπαζεηηθήο εθθόξηηζεο, απνηέιεζκα βιαβεξνύ εξεζίζκαηνο ζε αζζελείο κε ΚΝΜ άλσζελ ηνπ Θ6 Δςζπεθλέξια ςμπηώμαηα:

Διαβάστε περισσότερα

Έξεπλα γηα ηελ Αμηνιόγεζε Παξακέηξσλ Τγείαο ζε Άηνκα ηεο Παλεπηζηεκηαθήο Κνηλόηεηαο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Κύπξνπ

Έξεπλα γηα ηελ Αμηνιόγεζε Παξακέηξσλ Τγείαο ζε Άηνκα ηεο Παλεπηζηεκηαθήο Κνηλόηεηαο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Κύπξνπ ΤΜΒΟΤΛΗΟ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Έξεπλα γηα ηελ Αμηνιόγεζε Παξακέηξσλ Τγείαο ζε Άηνκα ηεο Παλεπηζηεκηαθήο Κνηλόηεηαο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Κύπξνπ Τπεύζπλνο Έξεπλαο: Μηράιεο Κξαζηάο, PhD Δθπόλεζε Δπηζηεκνληθήο Έξεπλαο: Μάξηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

φιλικές προς το περιβάλλον

φιλικές προς το περιβάλλον H εηαηξεία καο παξέρεη θαηαζθεπέο θαη εξγαζίεο εθαξκνζκέλεο κεραληθήο κε ηηο δηθέο ηεο δεκηνπξγηθέο θαη πξνεγκέλεο ηερλνινγίεο φιλικές προς το περιβάλλον όηη ζα κπνξνύζαηε λα εθθξάζεηε ηα ζπλαηζζήκαηα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑ 1 ον ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΧΔΙΡΙΜΟ ΣΗ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Δξαζηηέρλεο Φσηνγξαθίδσ Σι είναι θφηογραθική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη:

Διαβάστε περισσότερα

Ληπίδηα, ιηπαξά νμέα θαη ιηπνεηδή. Nut1_l5

Ληπίδηα, ιηπαξά νμέα θαη ιηπνεηδή. Nut1_l5 Ληπίδηα, ιηπαξά νμέα θαη ιηπνεηδή Nut1_l5 Ληπίδηα Μείγκα ηξηγιπθεξηδίσλ δει Έλα κόξην γιπθεξίλεο Σξία κόξηα ιηπαξώλ νμέσλ Ληπίδηα ηεο ηξνθήο Απνηεινύληαη θπξίσο από ηα ιηπαξά νμέα: Μπξηζηηθό Παικηηηθό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό :

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό : ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Τν πξόγξακκα απηό : Τν είλαη ην κεγαιύηεξν θαη πιένλ θηιόδνμν πξόγξακκα επέκβαζεο ζηνλ θηηξηαθό ηνκέα ζηελ Δπξώπε. Ξεθηλάεη ην 2011 θαη νινθιεξώλεηαη ην 2020 Σύκθσλα κε ηελ δέζκεπζε

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος 3.6 Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος Πνιιέο θνξέο, θαζώο γξάθνπκε ζην Word, βιέπνπκε θπκαηηζηέο θόθθηλεο θαη πξάζηλεο ππνγξακκίζεηο λα εκθαλίδνληαη θάησ από νξηζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Σν άηνκν κε αθραξώδε Δηαβήηε ζην Οδνληηαηξείν. Δξ Μηράιεο Κ Πίθνινο Ελδνθξηλνιόγνο Δηαβεηνιόγνο

Σν άηνκν κε αθραξώδε Δηαβήηε ζην Οδνληηαηξείν. Δξ Μηράιεο Κ Πίθνινο Ελδνθξηλνιόγνο Δηαβεηνιόγνο Σν άηνκν κε αθραξώδε Δηαβήηε ζην Οδνληηαηξείν Δξ Μηράιεο Κ Πίθνινο Ελδνθξηλνιόγνο Δηαβεηνιόγνο Οξηζκόο Ο αθραξώδεο Δηαβήηεο εηλαη κία κεηαβνιηθή πάζεζε θαηά ηελ νπνία ν νξγαληζκνο δελ παξάγεη ή δελ ρξεζηκνπνηεί

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρησ Τςιμπώνησ stsimb@forthnet.gr. System Engineering & Design Forthnet

Σωτήρησ Τςιμπώνησ stsimb@forthnet.gr. System Engineering & Design Forthnet Σωτήρησ Τςιμπώνησ stsimb@forthnet.gr System Engineering & Design Forthnet Απρίλιοσ 2014 (2) Domain Name System (DNS) Υπεξεζία νλνκαηνδνζίαο ζην δηαδίθηπν = Domain Name System (DNS). Υπηρεςίεσ του διαδικτφου

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση περιβαλλοντικών μεταβλητών με την βοήθεια των ΓΣΠ

Συσχέτιση περιβαλλοντικών μεταβλητών με την βοήθεια των ΓΣΠ Συσχέτιση περιβαλλοντικών μεταβλητών με την βοήθεια των ΓΣΠ Μελιάδης Μιληιάδης: Γεωγράθος, Μεηαπηστιακός θοιηηηής ΑΠΘ-ΣΧΟΛΗ ΓΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & Φ.Π. Δργαζηήριο Γαζικής Γιατειριζηικής και Τηλεπιζκόπηζης Μελιάδοσ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ ΟΓΗΓΙΔ ΔΓΚΑΣΑΣΑΗ ΔΝΘΔΣΟΤ Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ Τνπνζεηήζηε ηα θιηπ ηνπ λεξνρύηε ζηηο εγθνπέο πνπ βξίζθνληαη θάηω από ην λεξνρύηε (Σρ. 1). ημείωζη: αλάινγα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο 1 ΑΦΑΛΗΕΟΜΔΝΟΗ α. ΔΛΛΖΝΗΚΔ & ΞΔΝΔ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΗ ΜΔ ΔΓΡΑ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ θαζώο θαη β.

Διαβάστε περισσότερα

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη Το πράζινο ηζάι Τμ πνάζηκμ ηζάη (Camellia Sinensis) είκαη γκςζηό εδώ θαη 5.000 πνόκηα ζημοξ Κηκέδμοξ. Μέζς ηεξ Κίκαξ έθζαζε ζηεκ Ιαπςκία, ζηεκ Ικδία θαη ζηεκ Ικδμκεζία. Σηεκ Γονώπε ημ έθενακ από ηεκ Κίκα

Διαβάστε περισσότερα

233 Π Α Ρ Α Ρ Σ Η Μ Α

233 Π Α Ρ Α Ρ Σ Η Μ Α 233 Π Α Ρ Α Ρ Σ Η Μ Α 234 235 Yποτροφίες για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Σμήματος Φ.Π.Ψ. Οη θνηηεηέο/ηξηεο ηνπ Τκήκαηνο Φηινζνθίαο, Παηδαγσγηθήο θαη Χπρνινγίαο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Ισαλλίλσλ έρνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Ηιεθηξνληθά ΙΙ Γεπηέξα 14/3/2011 Δηδάζθσλ: Γηώξγνο Χαηδεησάλλνπ Τειέθσλν: 99653828 Ε-mail: georghios.h@cytanet.com.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΜΟ- ΕΞΑΝΘΗΜΑ. Αλεξάνδπα Αλεξοπούλος. Επίκοσρη Καθηγήτρια Παθολογίας

ΚΝΗΜΟ- ΕΞΑΝΘΗΜΑ. Αλεξάνδπα Αλεξοπούλος. Επίκοσρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΚΝΗΜΟ- ΕΞΑΝΘΗΜΑ Αλεξάνδπα Αλεξοπούλος Επίκοσρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΦΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΑ ΚΝΗΜΟΤ Γεληθεπκέλνο Σνπηθόο Γηαιείπσλ πλερήο ΠΑΘΟΥΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΝΗΜΟΤ Πξνθαιείηαη κέζσ ρεκνκεηαβηβαζηώλ κεηά από εξεζηζκό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ Σν ηξαλδίζηνξ είλαη ην ζεκαληηθόηεξν «ελεξγό» ειεθηξνληθό εμάξηεκα. Είλαη κία δηάηαμε ε νπνία κπνξεί ζηελ έμνδν ηεο λα δώζεη ζήκα κεγαιύηεξεο

Διαβάστε περισσότερα

ύνολο μεπιζμάηων / Καθαπά κέπδη ππο θόπων Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ην ζπλνιηθό κέξηζκα κε ην ζύλνιν ησλ θεξδώλ πξν θόξσλ ηεο ίδηαο ρξήζεο.

ύνολο μεπιζμάηων / Καθαπά κέπδη ππο θόπων Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ην ζπλνιηθό κέξηζκα κε ην ζύλνιν ησλ θεξδώλ πξν θόξσλ ηεο ίδηαο ρξήζεο. ΓΔΙΚΣΔ ΥΡΗΜΑΣΙΣΗΡΙΟΤ 1. ΑΠΟΓΟΗ Δ ΣΑΜΙΑΚΗ ΡΟΗ ΑΝΑ ΜΔΣΟΥΗ Σαμιακή ποή ανά μεηοσή / σπημαηιζηηπιακή ηιμή μεηοσήρ Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ηελ ηακεηαθή ξνή (θαζαξά θέξδε πξν θόξσλ + απνζβέζεηο) κε ηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 Σνκέαο Βνξείνπ Διιάδνο ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 «Ζ ΑΠΑΡΑΓΔΚΣΖ ΚΑΣΑΣΑΖ ΣΑΘΜΔΤΖ. ΓΤΝΑΣΟΣΖΣΔ ΒΔΛΣΗΩΖ ΜΔ ΤΓΥΡΖΜΑΣΟΓΟΣΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΑΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ πόσβεση είλαη ε βαζκηαία κείσζε ηεο αμίαο ησλ πάγησλ πεηνπζηαθώλ ζηνηρείσλ ιόγσ ιεηηνπγηθήο θζνάο, νηθνλνκηθήο απαμίσζεο (ηερλνινγηθήο παιαίσζεο) ή θαη απιήο παόδνπ ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ.

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ. Λ. Γαηζέιεο Θ. Εάρνπ Α. Ινπθόπνπινο Δ. Θνπινύιαο Θ.Ξ. Καθαξίηζεο Κ. Κπνύικπνπ Γ. Ληάηνο Γ.Λ. Ληαιέθνο Γ. Ξαπαδάκνπ Α. Ξνιύδνο Δ.Η. Οεγνπνύινπ Α. Παξακνύξηζε Κ. Πγάληδνο Α. Πηέθνο 18.30 ΣΑΗΟΔΡΗΠΚΝΠ-ΞΟΝΠΦΩΛΖΠΔΗΠ

Διαβάστε περισσότερα

Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ..

Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ.. Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ.. Ο ύλδεζκνο Δμαγωγέωλ Θξήηεο Από ηελ ίδξπζή ηνπ ην 1995 πξνβαίλεη ζε ελέξγεηεο πνπ πξωηαξρηθό ζθνπό έρνπλ ηελ πξνώζεζε ηωλ εμαγωγώλ

Διαβάστε περισσότερα

Ζ πιένλ ζπρλή νθζαικηθή λόζνο Ζ λόζνο ηεο νθζαικηθήο επηθάλεηαο. Γηώξγνο Γαιηάλεο Γηώξγνο Λακπίξεο Κώζηαο Μπνκπνξίδεο

Ζ πιένλ ζπρλή νθζαικηθή λόζνο Ζ λόζνο ηεο νθζαικηθήο επηθάλεηαο. Γηώξγνο Γαιηάλεο Γηώξγνο Λακπίξεο Κώζηαο Μπνκπνξίδεο Ζ πιένλ ζπρλή νθζαικηθή λόζνο Ζ λόζνο ηεο νθζαικηθήο επηθάλεηαο Γηώξγνο Γαιηάλεο Γηώξγνο Λακπίξεο Κώζηαο Μπνκπνξίδεο 1995-2014: 7.602 αζζελείο 87,6 Δλδνθζάικηεο θιεγκνλέο Δμωηεξηθέο θιεγκνλέο 12,4 1995-2000

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΟΛΤΜΠΙΑΚΟΤ ΛΕΤΚΩΙΑ 14-15 ΜΑΙΟΤ 2011. Γιώργο θα είσαι πάντα στις καρδιές μας ΗΛΙΚΙΕ 1998-1999 & 2000-2001

ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΟΛΤΜΠΙΑΚΟΤ ΛΕΤΚΩΙΑ 14-15 ΜΑΙΟΤ 2011. Γιώργο θα είσαι πάντα στις καρδιές μας ΗΛΙΚΙΕ 1998-1999 & 2000-2001 ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΛΑΙΚΗ ΑΥΑΛΙΣΙΚΗ MTN ΚΟΠ ΠΕ ΣΡΟΒΟΛΟΤ ΑΗΚ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΡΠΕΖΑ METLIFE ALICO ΠΕΣΡΟ ΑΒΒΑ ΚΟΝΣΡΑΞΙΟΝ ΛΣΔ ΠΕΡΓΑΜΟ ΣΟΤΡΣΟΔΙΑΚΟΜΗΕΙ ΠΕΡΓΑΜΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΠΕΣΡΟΤ ΛΣΔ TOP KINISIS ΚΟΚΟΜΙΦ ΚΟΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

12 O PHARMA POINT ΣΡΟΓΓΤΛΟ ΣΡΑΠΔΕΗ «Ζ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΑ Ω ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΖΝ ΚΑΘΖΜΔΡΗΝΟΣΖΣΑ ΣΟΤ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΟΤ»

12 O PHARMA POINT ΣΡΟΓΓΤΛΟ ΣΡΑΠΔΕΗ «Ζ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΑ Ω ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΖΝ ΚΑΘΖΜΔΡΗΝΟΣΖΣΑ ΣΟΤ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΟΤ» 12 O PHARMA POINT ΣΡΟΓΓΤΛΟ ΣΡΑΠΔΕΗ «Ζ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΑ Ω ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΖΝ ΚΑΘΖΜΔΡΗΝΟΣΖΣΑ ΣΟΤ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΟΤ» ΣΡΟΓΓΤΛΟ ΣΡΑΠΔΕΗ «Ζ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΑ Ω ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΖΝ ΚΑΘΖΜΔΡΗΝΟΣΖΣΑ ΣΟΤ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΗΗΟΤ» πληνληζηήο Μηραήι Κνπππάξεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Βιοσημική Τοξικολογία

Βιοσημική Τοξικολογία Βιοσημική Τοξικολογία Μέθοδοι πειπαμαηικήρ μελέηηρ ηηρ καπκινογένεζηρ ζηα ηπωκηικά Γεκήηξεο Κνπξέηαο Καζεγεηήο Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο Τκήκα Βηνρεκείαο & Βηνηερλνινγίαο Δξγαζηήξην Φπζηνινγίαο Εσηθώλ Οξγαληζκώλ

Διαβάστε περισσότερα