Copyright, 2009, EÎ fiûâè ZHTH,.. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë, EÈÚ.. È ÂÚ Ô,.. A ÈÏÈ,. N. MappleÈÎÈ ÚË

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Copyright, 2009, EÎ fiûâè ZHTH,.. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë, EÈÚ.. È ÂÚ Ô,.. A ÈÏÈ,. N. MappleÈÎÈ ÚË"

Transcript

1

2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô Ê ÚÂÈ ÙËÓ appleôáú Ê ÙˆÓ Û ÁÁÚ Ê ˆÓ ISBN Copyright, 2009, EÎ fiûâè ZHTH,.. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë, EÈÚ.. È ÂÚ Ô,.. A ÈÏÈ,. N. MappleÈÎÈ ÚË TÔ apple ÚfiÓ ÚÁÔ appleóâ Ì ÙÈÎ È ÈÔÎÙËÛ appleúôûù Ù ÂÙ È Î Ù ÙÈ È Ù ÍÂÈ ÙÔ EÏÏËÓÈÎÔ ÓfiÌÔ (N.2121/1993 fiappleˆ ÂÈ ÙÚÔappleÔappleÔÈËıÂ Î È ÈÛ ÂÈ Û ÌÂÚ ) Î È ÙÈ ÈÂıÓÂ Û Ì ÛÂÈ appleâú appleóâ Ì ÙÈÎ È ÈÔÎÙËÛ. Aapple ÁÔÚ ÂÙ È appleôï Ùˆ Ë Ó ÁÚ appleù ÂÈ ÙÔ ÂÎ fiùë Î Ù ÔappleÔÈÔ appleôùâ ÙÚfiappleÔ Ì ÛÔ ÓÙÈÁÚ Ê, ʈÙÔ Ó Ù appleˆûë Î È ÂÓ Á ÓÂÈ Ó apple Ú ÁˆÁ, ÂÎÌ ÛıˆÛË ÓÂÈÛÌfi, ÌÂÙ ÊÚ ÛË, È ÛÎÂ, Ó ÌÂÙ ÔÛË ÛÙÔ ÎÔÈÓfi Û ÔappleÔÈ appleôùâ ÌÔÚÊ (ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎ, ÌË ÓÈÎ ÏÏË) Î È Ë ÂÓ Á ÓÂÈ ÂÎÌÂÙ ÏÏ ÛË ÙÔ Û ÓfiÏÔ Ì ÚÔ ÙÔ ÚÁÔ. ºˆÙÔÛÙÔÈ ÂÈÔıÂÛ EÎÙ appleˆûë BÈ ÏÈÔappleˆÏÂ Ô ZHTH & È OE 18Ô ÏÌ ÂÛ/Ó ÎË - ÂÚ T ñ ÂÚ ÂÛÛ ÏÔÓ ÎË ñ T.K TËÏ.: Fax: EK O EI ZHTH AÚÌÂÓÔappleÔ ÏÔ 27 ñ ÂÛÛ ÏÔÓ ÎË TËÏ , Fax

3 Πρόλογος Αφορµή για την έκδοση του βιβλίου αυτού, υπήρξε η δεκαπενταετής και πλέον λειτουργία του µεταπτυχιακού προγράµµατος σπουδών µε τίτλο Χηµεία και Τεχνολογία Πολυµερών στο Τµήµα Χηµείας του Αριστοτέλειου Πανεπιστη- µίου Θεσσαλονίκης, στο οποίο συµµετέχουν οι συγγραφείς. Οι ίδιοι συγγραφείς, ακόµη συµµετείχαν εθελοντικά και στο ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών του Α.Π.Θ. µε τίτλο ιεργασίες και Τεχνολογία Προηγµένων Υλικών από το 1998 µέχρι σήµερα. Ύστερα από τόσα χρόνια προπτυχιακής και µεταπτυχιακής διδασκαλίας, αλλά και ταυτόχρονης έρευνας πάνω στο επιστηµονικό πεδίο αυτό, οι συγγραφείς έχουν πλέον ξεκαθαρίσει τα θέµατα που αφορούν στην ύλη που θα έπρεπε να συµπεριληφθεί, σε ένα τέτοιο εγχειρίδιο. Έτσι, Θέλω να πιστεύω, ότι το βιβλίο αυτό θα αποτελέσει ένα πολύτιµο βοήθηµα για τους φοιτητές µας και τους συναδέλφους Xηµικούς, Xηµικούς Mηχανικούς, Φυσικούς, Μηχανολόγους Μηχανικούς, Μηχανικούς Υλικών, Τεχνολόγους και γενικότερα για όλους όσους έχουν κάποια ιδιαίτερη σχέση µε το κόσµο των πολυµερικών υλικών. Το βιβλίο αποτελείται από πέντε κύριες ενότητες (κεφάλαια): ιεργασίες παραγωγής πολυµερών Τάξεις πολυµερών µε βάση την εφαρµογή Πρόσθετα πολυµερών Μορφοποίηση πολυµερών Πεδία τεχνολογικών εφαρµογών των πολυµερών Στο πρώτο κεφάλαιο ο αναγνώστης µπορεί να βρει αρκετές λεπτοµέρειες γύρω από τις διεργασίες της βιοµηχανικής παραγωγής των πολυµερών. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα σηµαντικότερα πολυµερή, στο βαθ- µό που επιτρέπει η έκταση ενός διδακτικού βιβλίου, διακρινόµενα αρχικά ως πλαστικά και ελαστοµερή, αλλά και στη συνέχεια µε βάση την τεχνολογική εφαρµογή τους, ως ίνες, επιχρίσµατα και κόλλες.

4 4 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ Στο τρίτο κεφάλαιο έγινε µία λεπτοµερής παρουσίαση των διαφόρων προσθέτων που ενδηµούν σχεδόν πάντοτε στην πολυµερική µάζα και καταβλήθηκε προσπάθεια να εξηγηθεί µε αυστηρά επιστηµονικό τρόπο η βελτιωτική τους δράση στο τελικό προϊόν. Στο τέταρτο κεφάλαιο επιχειρείται η παρουσίαση όλων των τεχνικών µορφοποίησης των πολυµερικών υλικών κατά τρόπο απλό και κατανοητό. Τέλος στο πέµπτο κεφάλαιο συµπεριλήφθηκαν ορισµένα θέµατα τεχνολογικών εφαρµογών των πολυµερών όπως: Μίγµατα πολυµερών Σύνθετα και νανοσύνθετα πολυµερικά υλικά Πολυµερικά σκυροδέµατα Βιοαποικοδοµήσιµα πολυµερή Ανακύκλωση πολυµερών Είναι γεγονός, ότι πολλοί ερευνητές αντί να προσπαθούν να δηµιουργήσουν νέα πολυµερή στο εργαστήριο, ασχολούνται µε τη δηµιουργία νέων πολυµερικών υλικών από την ανάµιξη των ήδη γνωστών. Η προσπάθεια δεν είναι εύκολη, αφού τα πολυµερή δεν αναµιγνύονται µεταξύ τους, αλλά ορισµένες φορές το πετυχαίνουν, οπότε λαµβάνονται τα πολυµερικά κράµατα ή µίγµατα. Τα σύνθετα υλικά µε τις εντυπωσιακές τους ιδιότητες αποτελούσαν πάντα µία πρόκληση στον σχεδιαστή Μηχανικό, πόσο µάλλον σήµερα που εισέβαλαν στην αρένα και τα νανοσύνθετα υλικά µε τα πολλαπλά πλεονεκτήµατά τους. Τα βιοαποικοδοµήσιµα πολυµερή αποτελούν πλέον µία αδήριτη ανάγκη για διάφορα αντικείµενα όχι µεγάλου όγκου παραγωγής, µικροσκοπικά εξαρτήµατα καθώς επίσης και συσκευασίες µιας χρήσης, που είναι ασύµφορη η ανακύκλωσή τους. Τα πολυµερικά σκυροδέµατα, µία τεχνολογία που ολοένα και περισσότερο µπαίνει στη ζωή µας, αφού το παραδοσιακό τσιµέντο τύπου-portland αδυνατεί πολλές φορές να ικανοποιήσει τις ανάγκες της σύγχρονης τεχνολογίας. Τέλος ένα τέτοιο βιβλίο που ο αναγνώστης κρατάει στα χέρια του, πώς θα µπορούσε να ολοκληρώσει τον προορισµό του; Φυσικά µε ένα κεφάλαιο αφιερωµένο στην ανακύκλωση όλων αυτών των πολυµερικών υλικών, αφού µετά την παραγωγή τους, την µορφοποίησή τους σε διάφορα χρήσιµα προϊόντα και την χρησι- µοποίησή τους δεν θα πρέπει µε κανένα τρόπο να απορρίπτονται στο περιβάλλον, αλλά να επιστρέφουν από εκεί που ξεκίνησαν µε κάθε τίµηµα. Στην προσπάθειά µας να κρατήσουµε την ύλη στα πλαίσια ενός πανεπιστη- µιακού διδακτικού συγγράµµατος, παραλήφθηκαν εσκεµµένα ορισµένες λεπτο- µέρειες που για ορισµένους αναγνώστες θα ήταν πιθανόν αναµενόµενες. Έτσι, στο

5 ÚfiÏÔÁÔ 5 τέλος του βιβλίου ακολουθεί ένας εκτεταµένος κατάλογος βιβλιογραφικών πηγών, στις οποίες βασίστηκαν οι συγγραφείς και που ο αναγνώστης θα µπορούσε να ανατρέξει συµπληρωµατικά. Σε µία ραγδαία εξελισσόµενη τεχνολογία, όπως είναι και η τεχνολογία των πολυµερών, οι νέοι όροι που συνεχώς δηµιουργούνται προβληµάτισαν σοβαρά τους συγγραφείς, γι αυτό προτάσεις για µία καλύτερη απόδοση ορισµένων νέων όρων, καθώς επίσης υποδείξεις σχετικές µε λάθη και τυπογραφικές αβλεψίες θα είναι πάντα ευπρόσδεκτες. Τέλος, θα ήθελα και από το σηµείο αυτό να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στους συνσυγγραφείς συνεργάτες µου για την φιλότιµη προσπάθεια που κατέβαλαν, καθώς επίσης και τις Εκδόσεις Π. Ζήτη & Σία Ο.Ε., για την εκπληκτική δουλειά που πραγµατοποιήθηκε, χωρίς την οποία δεν θα ήταν δυνατή η ολοκλήρωση του έργου αυτού. Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2009 Γιώργος Π. Καραγιαννίδης

6 Περιεχόµενα ª ÚÔ 1 ÈÂÚÁ Û Â Ú ÁˆÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ 1.1 Προβλήµατα στο σχεδιασµό αντιδραστήρων πολυµερισµού Τύποι αντιδραστήρων πολυµερισµού Αντιδραστήρας ασυνεχούς λειτουργίας Αντιδραστήρας ηµι-συνεχούς λειτουργίας Αντιδραστήρας συνεχούς λειτουργίας αναδευόµενου δοχείου Αντιδραστήρας συνεχούς λειτουργίας µε εµβολική ροή Τεχνικές διεξαγωγής αντιδράσεων πολυµερισµού ιεργασίες σταδιακού πολυµερισµού Παραγωγή πολυαµιδίων Παραγωγή πολυεστέρων Παραγωγή ρητινών µε βάση τη φορµαλδεΰδη ιεργασίες Αλυσιδωτού πολυµερισµού Οµογενείς αντιδράσεις πολυµερισµού Πολυµερισµός µάζας Πολυµερισµός διαλύµατος Ετερογενείς αντιδράσεις πολυµερισµού Πολυµερισµός καταβύθισης Πολυµερισµός ιλύος (slurry) Πολυµερισµός αέριας φάσης Πολυµερισµός αιωρήµατος Πολυµερισµός γαλακτώµατος... 76

7 8 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ ª ÚÔ 2 ÍÂÈ appleôï ÌÂÚÒÓ ÌÂ ÛË ÙËÓ ÂÊ ÚÌÔÁ 2.1 Πλαστικά Θερµοπλαστικά Πολυολεφίνες Πολυαιθυλένια (polyethylenes, PE) Συµπολυµερή αιθυλενίου Πολυπροπυλένιο (polypropylene, PP) Πολυβουτυλένιο (polybutene, PB) Πολυµεθυλοπεντένιο (polymethylpentene, PMP) Πολυακετυλένιο (polyacetylene) Αλογονούχα βινυλοπολυµερή Πολυβινυλοχλωρίδιο (polyvinyl chloride, PVC) Πολυβινυλιδενοχλωρίδιο (polyvinylidenechloride, PVDC) Πολυτετραφθοροαιθυλένιο (polytetrafluorethylene, PTFE) Πολυ(χλωροτριφθοροαιθυλένιο) (polychlorotrifluoroethylene, PCTFE) Πολυβινυλοφθορίδιο (polyvinylfluoride, PVF) Πολυβινυλιδενοφθορίδιο (polyvinylidenefluoride, PVDF) Πολυµερή στυρενίου Πολυστυρένιο (polystyrene, PS) Συµπολυµερή στυρενίου/ακρυλονιτριλίου [copoly(styrene/ acrylonitrile), SAN] Συµπολυµερή ακρυλονιτριλίου/βουταδιενίου/στυρενίου [copoly(acrylonitrile/butadiene/styrene), ABS] Συµπολυµερή ακρυλικών εστέρων/στυρενίου/ακρυλονιτριλίου [copoly(acrylate/styrene/acrylonitrile), ΑSA] Συµπολυµερή στυρενίου/µηλεϊνικού ανυδρίτη [copoly (styrene/maleic anhydride), SMA] Συµπολυµερή ακρυλονιτριλίου/χλωριωµένου πολυαιθυλενίου/στυρενίου [copoly(acrylonitrile/chlorinated polyethylene/styrene), ACS] Βινυλοπολυµερή µε πολικές πλευρικές οµάδες Πολυ(ακρυλικό οξύ) [poly(acrylic acid), PAAc] Πολυ(ακρυλικός µεθυλεστέρας) [poly(methyl acrylate), PMA] Πολυ(µεθακρυλικό οξύ) [poly(methacrylic acid), PMAAc]

8 ÂÚÈÂ fiìâó Πολυ(µεθακρυλικός µεθυλεστέρας) [poly(methyl methacrylate), PMMA] Πολυ(µεθακρυλικός υδροξυαιθυλεστέρας) [poly(hydroxyethyl methacrylate), PHEMA] Πολυακρυλονιτρίλιο (polyacrylonitrile, PAN) Πολυακρυλαµίδιο (polyacrylamide) Πολυ(οξικός βινυλεστέρας) [poly(vinyl acetate), PVAc)] Πολυ(βινυλική αλκοόλη) [poly(vinyl alcohol), PVAl] Πολυβινυλοκαρβαζόλιο (polyvinylcarbazole, PVCz) Θερµοπλαστικοί πολυεστέρες (thermoplastic polyesters) Πολυ(τερεφθαλικός αιθυλενεστέρας) [poly(ethylene terephthalate), PET] Πολυ(τερεφθαλικός βουτυλενεστέρας) [poly(butylene terephthalate), PBT] Πολυαρυλεστέρες (polyarylates) Υγροκρυσταλλικοί πολυεστέρες (liquid-crystalline polyesters, LCP) Πολυ(ανθρακικοί εστέρες) (polycarbonates, PC) Πολυαµίδια (polyamides, PA) Αλειφατικά πολυαµίδια ή Νάιλον Πολυφθαλαµίδια (polyphthalamides) Αρωµατικά πολυαµίδια ή αραµίδια (aramids) Πολυαιθέρες (polyethers) Πολυσουλφόνες (polysulphones) Θερµοπλαστικά πολυιµίδια (thermoplastic polyimides) Εστέρες κυτταρίνης (Cellulose esters) Θερµοσκληραινόµενα πολυµερή (thermosetting polymers) ικτυωµένοι πολυεστέρες (crosslinked polyesters, UP) Πολυουρεθάνες (polyurethanes PUR) Εποξειδικές ρητίνες (epoxy resins) Pητίνες φορµαλδεΰδης (Formaldehyde resins) Pητίνες ουρίας-φορµαλδεΰδης (UF) Pητίνες µελαµίνης-φορµαλδεΰδης (MF) Pητίνες φαινόλης-φορµαλδεΰδης (ΡF) Αλλυλικές ρητίνες (allyl resins) ις-µηλεϊνιµίδια (Bis-maleimides, BMI) Θερµοσκληραινόµενες πολυµεθακρυλικές ρητίνες (thermosetting polymethacrylates)

9 10 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ 2.2 Ελαστοµερή Εισαγωγή Φυσικό ελαστικό Συνθετικό ελαστικό Eλαστικά στυρενίου/βουταδιενίου Eλαστικά βουταδιενίου Βουτυλικό ελαστικό ή ελαστικό ισοβουτενίου/ισοπρενίου Ελαστικά αιθυλενίου/προπυλενίου Ελαστικά χλωροπρενίου Φθοροελαστοµερή Ελαστικά ακρυλονιτριλίου/ βουταδιενίου Πολυσουλφιδικά ελαστικά Σιλικονούχα ελαστικά Πολυφωσφαζένια Ακρυλικά ελαστοµερή Θερµοπλαστικά ελαστοµερή Βιοελαστοµερή Ελαστικοί τροχοί αυτοκινήτων Υφάνσιµες και βιοµηχανικές ίνες Εισαγωγή Γενικές ιδιότητες των ινών Φυσικές ίνες Μαλλί Βαµβάκι Μετάξι Τεχνητές ίνες Παραγωγή τεχνητών ινών Ινοποίηση από τήγµα Ινοποίηση από διάλυµα Τροποποιηµένα φυσικά πολυµερή Ραιγιόν βισκόζης Οξικοί εστέρες της κυτταρίνης Συνθετικές ίνες Πολυαµιδικές ίνες (Νάιλον) Πολυεστερικές ίνες Πολυακρυλικές ίνες

10 ÂÚÈÂ fiìâó ιάφορες άλλες ίνες Πολυολεφινικές ίνες Πολυουρεθανικές ίνες (Spandex) Οπτικές ίνες Ίνες άνθρακα Ίνες υψηλού µέτρου ελαστικότητας Επιχρίσµατα Εισαγωγή Σύσταση του επιχρίσµατος ηµιουργία του φίλµ Kατάταξη των επιχρισµάτων µε βάση το χρησιµοποιούµενο διαλύτη Επιχρίσµατα µε οργανικό διαλύτη Eπιχρίσµατα µε βάση το νερό (χωρίς οργανικό διαλύτη) Κατάταξη των επιχρισµάτων µε βάση τη χηµική δοµή του συνδετικού µέσου Επιχρίσµατα µε βάση το λινέλαιο (ελαιοχρώµατα-λαδοµπογιές) Αλκυδικά επιχρίσµατα (βερνικοχρώµατα) Επιχρίσµατα δύο συστατικών Κατάταξη των επιχρισµάτων µε βάση το υπόστρωµα στο οποίο εφαρµόζονται Επιχρίσµατα µετάλλων Επιχρίσµατα ξύλου και των προϊόντων του Επιχρίσµατα κτηρίων Eπιχρίσµατα του µέλλοντος Κόλλες Εισαγωγή Θεωρία της κόλλησης Υδατοδιαλυτές κόλλες Παράγωγα της κυτταρίνης Άµυλο και παράγωγά του Άλλοι πολυζαχαρίτες Ζωϊκές κόλλες Συνθετικές ρητίνες UF, PF, RF, MF και PVA Οργανοδιαλυτές κόλλες Κόλλες επαφής Πιεζοευαίσθητες κόλλες Θερµοσταθερές κόλλες

11 12 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ Κόλλες χωρίς διαλύτη Θερµοπλαστικές κόλλες Κυανοακρυλικές κόλλες Αναεροβικές κόλλες Σιλικονούχες κόλλες Πολυσουλφιδικές κόλλες Κόλλες δύο συστατικών Ειδικές κόλλες Οδοντιατρικές κόλλες Σύνθετες κόλλες Κόλλες χυτηρίων Κόλλες µετάλλων Υποβρύχιες κόλλες ª ÚÔ 3 ÚfiÛıÂÙ ÔÏ ÌÂÚÒÓ 3.1 Αντιστατικά πρόσθετα ιογκωτικά µέσα Χηµικά διογκωτικά µέσα Εξώθερµα χηµικά διογκωτικά µέσα Ενδόθερµα χηµικά διογκωτικά µέσα Φυσικά διογκωτικά µέσα Ατµοσφαιρικά αέρια διόγκωσης Πτητικά υγρά Βοηθητικά των διογκωτικών µέσων ιαδικασία παραγωγής αφρωδών πολυµερών Χαρακτηριστικά κυψελίδας Αφροί υψηλής πυκνότητας Αφροί χαµηλής πυκνότητας Μηχανικές ιδιότητες Θερµική αγωγιµότητα Ενισχυτικά µέσα Eισαγωγή Επιλογή ινών ως ενισχυτικών προσθέτων

12 ÂÚÈÂ fiìâó Ανόργανες ίνες Υαλοΐνες Ίνες άνθρακα Αµίαντος Μεταλλικές ίνες Κεραµικές και άλλες πυρίµαχες ίνες Ηλεκτροαγώγιµες ίνες Oργανικές ίνες Πολυπροπυλενικές ίνες Πολυαιθυλενικές ίνες Ίνες πολυ(βινυλικής αλκοόλης) Αραµιδικές ίνες Επιβραδυντές καύσης Eισαγωγή Αλογονούχες οργανικές ενώσεις Ενώσεις φωσφόρου Ένυδρα άλατα και οξείδια Αλογονούχες ενώσεις αντιµονίου Μειωτές καπνού Πλαστικοποιητές Eισαγωγή Κυριότεροι σύγχρονοι πλαστικοποιητές Φθαλικοί εστέρες Φωσφορικοί εστέρες Εστέρες του αδιπικού, αζελαϊκού και σεβακικού οξέος Τριµελλιτικοί εστέρες Βενζοϊκοί εστέρες Σουλφονικοί εστέρες και σουλφοναµίδια Πολυεστέρες (πολυµερικοί πλαστικοποιητές) Κιτρικοί εστέρες Μηχανισµός δράσης πλαστικοποιητών Συµβατότητα πλαστικοποιητών Τοξικότητα πλαστικοποιητών Μελλοντικές προοπτικές της βιοµηχανίας πλαστικοποιητών

13 14 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ 3.6 Πληρωτικά µέσα Φυσικά πληρωτικά υλικά Ανθρακικό ασβέστιο και δολοµίτης Καολίνης Τάλκης Μίκα Βολλαστονίτης Συνθετικά πληρωτικά µέσα Συνθετικό ανθρακικό ασβέστιο Αιθάλη Οξείδια του πυριτίου Σφαιρίδια γυαλιού Σκληρυντικά µέσα Eισαγωγή Σκληρυντές ικτύωση ακόρεστων πολυεστερικών ρητινών ικτύωση εποξειδικών ρητινών ικτύωση σιλικονών Σταθεροποιητές Αντιοξειδωτικά Μηχανισµός αυτοξείδωσης πολυµερούς Κατηγορίες αντιοξειδωτικών και µηχανισµός δράσης Επιλογή αντιοξειδωτικών Aπορροφητές υπεριώδους ακτινοβολίας Μηχανισµός της φωτοξείδωσης Μηχανισµός φωτοσταθεροποίησης Φωτοσταθεροπoιητές Θερµoοξειδωτική σταθεροποίηση Μηχανισµός διάσπασης αλογονούχων βινυλοπολυµερών Θερµική σταθεροποίηση του PVC Συνδετικά µέσα Eισαγωγή Οργανοσιλάνια

14 ÂÚÈÂ fiìâó Βελτιωτικά αντοχής στην κρούση Εισαγωγή Ιδιότητες των βελτιωτικών αντοχής στην κρούση Είδη βελτιωτικών αντοχής στην κρούση Γραµµικά ή διασταυρωµένα ελαστοµερή Βελτιωτικά αντοχής στην κρούση πυρήνα-κελύφους (core-shell impact) Μηχανισµοί ενίσχυσης της αντοχής στην κρούση Μηχανισµός δηµιουργίας µικρορωγµών (Crazing) Μηχανισµός ανάπτυξης διατµητικών ζωνών (Shear bands) Eφαρµογές Χρωστικές ª ÚÔ 4 ªÔÚÊÔappleÔ ËÛË ÔÏ ÌÂÚÒÓ 4.1 Ιξωδοελαστική συµπεριφορά Eισαγωγή Μηχανικά πρότυπα της ιξωδοελαστικής συµπεριφοράς Ιξωδοελαστική συµπεριφορά των πολυµερών Τυπικά διαγράµµατα ερπυσµού και τάσης-ανηγµένης επιµήκυνσης πολυµερών Εξώθηση Εισαγωγή Μηχανές εξώθησης Μονοκόχλιοι εκβολείς ιπλοκόχλιοι εκβολείς Εκβολείς τύπου εµβόλου (ram extruders) Παραγωγή προϊόντων µε εξώθηση Παραγωγή πλαστικών σωλήνων Παραγωγή αφρωδών πλαστικών µε την τεχνική της εξώθησης τήγµατος Παραγωγή φιλµ µε την τεχνική της εξώθησης Συνεξώθηση τήγµατος

15 16 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ 4.3 Έγχυση Εισαγωγή Μηχανές έγχυσης Χαρακτηριστικά µορφοποίησης µε µηχανές παλινδροµούντος κοχλία Κύρια τµήµατα µηχανών έγχυσης Τυπικός κύκλος µορφοποίησης Μορφοποίηση µε εµφύσηση Εισαγωγή Μορφοποίηση µε εξώθηση και εµφύσηση Μορφοποίηση µε έγχυση και εµφύσηση Μορφοποίηση µε έγχυση, τέντωµα και εµφύσηση Παραγωγή φιαλών σε ένα στάδιο Παραγωγή φιαλών σε δύο στάδια Παραγωγή φιαλών από πολυ(τερεφθαλικό αιθυλενεστέρα) (ΡΕΤ) Θερµοµορφοποίηση Εισαγωγή Αρχή θερµοµορφοποίησης Η διαδικασία θερµοµορφοποίησης Μορφοποίηση µε εφαρµογή κενού Μορφοποίηση µε εφαρµογή πίεσης Μορφοποίηση µε χρήση εµβόλου Μορφοποίηση µε αντιστοίχηση Μορφοποίηση µε µηχανικό τράβηγµα Μορφοποίηση διπλών ή δίδυµων φύλλων Ψύξη και απελευθέρωση Μορφοποίηση µε εξώθηση και συνεχή έλξη Εισαγωγή Προϊόντα ιαδικασία ιαθέσιµες ρητίνες Περιστροφική µορφοποίηση Εισαγωγή ιαδικασία

16 ÂÚÈÂ fiìâó Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα Aρχή λειτουργίας Βιοµηχανικός εξοπλισµός περιστροφικής µορφοποίησης Μηχανές περιστρεφόµενων βραχιόνων τύπου Carousel Μηχανές λικνιζόµενου και περιστρεφόµενου τυµπάνου (Rock-and-Roll Machines) Μηχανές τύπου καµπίνας Φόρµες Θέρµανση Σύστηµα εξαερισµού Ψύξη και αποµάκρυνση του τελικού προϊόντος ª ÚÔ 5 Â Â ÓÔÏÔÁÈÎÒÓ Ê ÚÌÔÁÒÓ 5.1 Μίγµατα Πολυµερών Eισαγωγή Μέθοδοι παρασκευής µιγµάτων Ανάµιξη τήγµατος Συνδιάλυση σε κοινό διαλύτη Είδη πολυµερικών µιγµάτων Πλήρως αναµίξιµα πολυµερή Μερικώς αναµίξιµα πολυµερή Μη αναµίξιµα µίγµατα Συµβατά πολυµερή Μη συµβατά πολυµερή Συµβατοποίηση µιγµάτων Θερµοδυναµική θεώρηση της αναµιξιµότητας Ανώτατη και κατώτατη θερµοκρασία ανάµιξης δύο πολυµερών Σύνθετα και νανοσύνθετα πολυµερικά υλικά Εισαγωγή Παραγωγή των σύνθετων πολυµερικών υλικών Ενίσχυση µε ινώδη ενισχυτικά µέσα Ενίσχυση µε φυλλώδη ενισχυτικά µέσα Ενίσχυση µε κοκκώδη ενισχυτικά µέσα Ιδιότητες των σύνθετων πολυµερικών υλικών

17 18 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ Εφαρµογές Νανοσύνθετα πολυµερικά υλικά Προοπτικές της Νανοτεχνολογίας Εφαρµογές των πολυµερών στην τεχνολογία του σκυροδέµατος Eισαγωγή Σκυρόδεµα µε πολυµερή και τσιµέντο Portland (PPCC) Τεχνολογία σκυροδέµατος PPCC Ιδιότητες και εφαρµογές σκυροδέµατος PPCC και ασβεστοκονιάµατος µε πολυµερές Σκυρόδεµα εµποτισµένο µε πολυµερές (PIC) Τεχνολογία σκυροδέµατος PIC Ιδιότητες και εφαρµογές του σκυροδέµατος PIC Σκυρόδεµα µε πολυµερές (PC) Τεχνολογία σκυροδέµατος PC Αλληλεπιδράσεις µεταξύ πολυµερούς και αδρανών συστατικών Ιδιότητες και εφαρµογές του σκυροδέµατος PC Βιοαποικοδοµήσιµα πολυµερή Εισαγωγή Μηχανισµοί αποικοδόµησης των πολυµερών Μη-βιολογική αποικοδόµηση πολυµερών Βιολογική αποικοδόµηση πολυµερών Παράγοντες που επηρεάζουν τη βιοαποικοδόµηση Βιοαποικοδοµήσιµα πολυµερή Φυσικά πολυµερή Συνθετικά παραγόµενα βιοαποικοδοµήσιµα πολυµερή Χρήσεις των βιοαποικοδοµήσιµων πολυµερών Ανακύκλωση Πολυµερών Εισαγωγή Η κατάσταση σήµερα στην Ελλάδα και τον κόσµο Αναγκαιότητα της ανακύκλωσης των πλαστικών Προβλήµατα στην ανακύκλωση των πολυµερών Iεραρχική ταξινόµηση στη διαχείριση των απορριµµάτων και κωδικοποίηση ανακυκλώσιµων πλαστικών Μέθοδοι Ανακύκλωσης Πολυµερών Πρωτογενής ανακύκλωση

18 ÂÚÈÂ fiìâó Μηχανική ή δευτερογενής ανακύκλωση Συλλογή πλαστικών απορριµµάτων Μείωση µεγέθους - Τεµαχισµός Κοσκίνισµα ιαλογή (Sorting) Χειρονακτική διαλογή Μέθοδοι µε βάση τη διαφορά πυκνότητας Οπτική διαλογή Φασµατοσκοπικές µέθοδοι διαλογής ιαχωρισµός µε χρήση φθορισµοµετρίας ακτίνων-χ Ηλεκτροστατικές µέθοδοι διαλογής Συµπίεση Μέθοδος διαλυτοποίησης - επανακαταβύθισης Τήξη και επαναµορφοποίηση ιαχωρισµός µε βάση το σηµείο ρευστοποίησης Παράδειγµα Μηχανικής ανακύκλωσης - Ανακύκλωση PVC Χηµική ανακύκλωση ή ανάκτηση πρώτων υλών (Τριτογενής ανακύκλωση) Χηµική ανακύκλωση του ΡΕΤ Μεθανόλυση Γλυκόλυση Υδρόλυση Αλλες µέθοδοι χηµικής ανακύκλωσης του ΡΕΤ Θερµοχηµική ανακύκλωση των πολυµερών Εξαερίωση ή Αεριοποίηση Πυρόλυση πολυµερών Ανακύκλωση πολυολεφινών µε πυρόλυση Καύση Ανάκτηση ενέργειας APAPTHMATA Παράρτηµα I. Θερµοκρασίες υαλώδους µετάβασης και τήξης Παράρτηµα II. Aκρωνύµια στη Χηµεία και Τεχνολογία των Πολυµερών Παράρτηµα III. Eµπορικές ονοµασίες των κυριότερων πολυµερικών προϊόντων Παράρτηµα IV. Πίνακας αναµιξιµότητας διαλυτών Παράρτηµα V. ιαλύτες και µη διαλύτες των κυριοτέρων πολυµερών συµπύκνωσης

19 20 Â ÓÔÏÔÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ Παράρτηµα VI. ιαλύτες και µη διαλύτες των κυριοτέρων πολυµερών προσθήκης Παράρτηµα VII. Υλικά και οι αντίστοιχες κόλλες τους Παράρτηµα VΙΙΙ. Κόλλες και πεδία εφαρµογής τους Παράρτηµα ΙΧ. ισφαινόλες Παράρτηµα Χ. Κώδικες ανακύκλωσης πλαστικών Bιβλιογραφία Eυρετήριο όρων Eυρετήριο ξενόγλωσσων όρων

20 M ÚÔ 1 ÈÂÚÁ Û Â Ú ÁˆÁ ÔÏ ÌÂÚÒÓ

21 ÚÔ Ï Ì Ù ÛÙÔ Û Â È ÛÌfi ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ. A ÈÏÈ ÈÛ ÁˆÁ Oι διεργασίες παραγωγής πολυµερών αποτελούν ένα σηµαντικό κεφάλαιο της επιστήµης των πολυµερών και αν συνυπολογισθεί ότι σήµερα η παγκόσµια παραγωγή τους ανέρχεται σε πάνω από 120 εκατοµµύρια τόννους ετησίως, αναγνωρίζεται γιατί από µόνο του το κεφάλαιο αυτό θα µπορούσε να καλύψει το περιεχόµενο ενός ολόκληρου βιβλίου. ύο είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των διεργασιών παραγωγής πολυµερών. Το πρώτο έχει να κάνει µε το γεγονός ότι ο τρόπος µε τον οποίο παράγονται τα πολυµερή στη βιοµηχανία, έχει αλλάξει σηµαντικά. Έτσι, κατά τα πρώτα χρόνια της βιοµηχανικής παραγωγής πολυµερών, συνήθως οι χρησιµοποιούµενες διεργασίες ήταν απλές και βασίζονταν µόνο στη µεταφορά αντιστοίχων εργαστηριακών τεχνικών σε µεγάλη κλίµακα. Σήµερα όµως, οι αυξηµένες απαιτήσεις της αγοράς έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη αρκετά πολύπλοκων και εξειδικευµένων διεργασιών για την παραγωγή των διαφόρων τύπων πολυµερών. Το δεύτερο χαρακτηριστικό αφορά την επίδραση της διεργασίας παραγωγής ενός πολυµερούς στις τελικές του ιδιότητες. Είναι γνωστό ότι οι τελικές ιδιότητες ενός πολυµερούς εξαρτώνται από τη χηµική του σύσταση, καθώς επίσης και από άλλες ιδιότητες όπως η κατανοµή µοριακών βαρών (molecular weight distribution, MWD), η κατανοµή αριθµού διακλαδώσεων (στη περίπτωση µη-γραµµικών πολυµερών), η κατανοµή σύστασης (στη περίπτωση συµπολυµερών), κ.α. Το σηµαντικό λοιπόν εδώ είναι ότι το ίδιο µονοµερές µπορεί να δώσει πολυµερές µε τελείως διαφορετικές ιδιότητες όχι µόνο ακολουθώντας διαφορετικό µηχανισµό αντίδρασης, (µικρο-σκοπικός τρόπος), αλλά και µακρο-σκοπικά χρησιµοποιώντας διαφορετικό τύπο αντιδραστήρα. Εδώ έγκειται και η διαφορά µεταξύ της Χηµείας Πολυµερών που εξε-

22 24 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ τάζει τον µικρό-κοσµο της παραγωγής πολυµερών (µηχανισµοί αντίδρασης, κ.α.) µε την Τεχνολογία Πολυµερών που αντικείµενό της είναι ο µακρό-κοσµος στην παραγωγή πολυµερών, προσπαθώντας να επιλύσει ερωτήµατα, όπως τι τύπο αντιδραστήρα θα πρέπει να χρησιµοποιήσω; καθαρό µονοµερές ή διασπορά του; χρειάζεται απαγωγή της θερµότητας ή όχι; κ.ά. Στο κεφάλαιο αυτό, αφού αναφερθούν τα διάφορα προβλήµατα που εντοπίζονται στις διεργασίες παραγωγής πολυµερών, στη συνέχεια παρουσιάζονται οι αντιδραστήρες που χρησιµοποιούνται στη βιοµηχανική παραγωγή των πολυµερών, καθώς και οι διάφορες τεχνικές διεξαγωγής των αντιδράσεων πολυµερισµού ταξινοµηµένες ανάλογα µε το µηχανισµό διεξαγωγής της αντίδρασης. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι δεν υπάρχει µία συγκεκριµένη τεχνική ή ένας τύπος αντιδραστήρα, ο οποίος να θεωρείται ο καλύτερος για τη διεξαγωγή του πολυµερισµού ενός µονοµερούς, αλλά το κύριο κριτήριο επιλογής τεχνικής και αντιδραστήρα είναι οι επιθυµητές ιδιότητες του τελικού προϊόντος. *** Πριν την διεξοδική αναφορά στις τεχνικές πολυµερισµού θα τονισθούν διάφορα προβλήµατα και χαρακτηριστικά των διεργασιών πολυµερισµού, τα οποία πρέπει να λαµβάνονται υπόψη στο σχεδιασµό τόσο των αντιδραστήρων όσο και γενικότερα ολόκληρων των µονάδων όπου διεξάγονται αντιδράσεις πολυµερισµού. Σαν πρώτο αναφέρεται η επικινδυνότητα των περισσοτέρων µονοµερών, όπως για παράδειγµα του βινυλοχλωριδίου που είναι καρκινογόνο, του ακρυλονιτριλίου που είναι τοξικό, πολλών καταλυτών τύπου Ziegler-Natta που είναι εύφλεκτοι, αλλά και γενικότερα η δυσοσµία που αναδύεται από τα περισσότερα µονοµερή. Το επόµενο σηµαντικό στοιχείο που πρέπει να λαµβάνεται υπόψη στο σχεδιασµό αντιδραστήρων πολυµερισµού είναι το υψηλό ποσό θερµότητας που παράγεται κατά την διάρκεια της αντίδρασης, εφόσον οι περισσότερες αντιδράσεις αλυσιδωτού πολυµερισµού είναι εξώθερµες (αντιδράσεις προσθήκης). Ορισµένα ενδεικτικά παραδείγµατα θερµότητας (ενθαλπίας) της αντίδρασης και αδιαβατικής αύξησης της θερµοκρασίας για διάφορες αντιδράσεις πολυµερισµού παρατίθενται στον Πίνακα Όπως φαίνεται, για τα περισσότερα πολυµερή αλυσιδωτού πολυµερισµού η ενθαλπία αντίδρασης είναι τέτοια που οδηγεί σε αδιαβατική αύξηση θερµοκρασίας αρκετών εκατοντάδων βαθµών κελσίου. Αυτό δεν συµβαίνει στις αντιδράσεις σταδιακού πολυµερισµού, όπου η ενθαλπία αντίδρασης είναι ελάχιστη ή µηδενική. Πρέπει εποµένως να λαµβάνεται ειδική µνεία για την αποµάκρυνση της παραγόµενης θερµότητας κατά την διάρκεια της αντίδρα-

23 1.1. ÚÔ Ï Ì Ù ÛÙÔ Û Â È ÛÌfi ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 25 σης προς αποφυγήν πιθανής έκρηξης του αντιδραστήρα. Επίσης η ανεξέλεγκτη αύξηση της θερµοκρασίας πολυµερισµού οδηγεί σε κατώτερης ποιότητας προϊόν (π.χ. διεύρυνση της κατανοµής µοριακών βαρών) Πίνακας Ενθαλπία αντίδρασης και αδιαβατική αύξηση θερµοκρασίας διαφόρων αντιδράσεων παραγωγής πολυµερών Πολυµερές Μηχανισµός πολυ- µερισµού Τεχνική πολυµερισµού Ενθαλπία αντίδρασης, kj/mol Αδιαβατική αύξηση θερµοκρασίας, C* PE Αλυσιδωτός Μάζας 95, PVC Αλυσιδωτός Μάζας 95,8 730 PS Αλυσιδωτός Μάζας 69,9 320 PMMA Αλυσιδωτός Μάζας 56,5 270 Nylon-6 ιάνοιξης δακτυλίου Μάζας 15,9 68 Πολυ(ανθρακι- Πολυσυµπύκός εστέρας) κνωσης ιαφασικός 0 0 Πολυ(τερεφθαλικός Πολυσυµπύαιθυλενεστέρας) κνωσης Τήγµατος 0 0 * Η αδιαβατική αύξηση θερµοκρασίας ( Τ) προκύπτει από τη σχέση: Η m C p Τ = n Η Τ =, µε C p = 2,1 J/ C g. Μ Β C p Οι διάφοροι τρόποι που χρησιµοποιούνται στη βιοµηχανία για την αποµάκρυνση του ποσού της παραγόµενης θερµότητας φαίνονται στο Σχήµα Από τους πλέον διαδεδοµένους τρόπους είναι η χρήση µανδύα όπου κυκλοφορεί κρύο νερό ή ζεστός ατµός (κατά το ξεκίνηµα του πολυµερισµού). Όταν το ποσό της παραγόµενης θερµότητας είναι πολύ υψηλό τότε για την διατήρηση ισοθερµοκρασιακών συνθηκών χρησιµοποιείται και εσωτερική ψυκτική σπείρα (Α), όµως, αυτή συχνά εµφανίζει προβλήµατα επικαθίσεων. Οι εξωτερικοί ψυκτήρες, τύπου αυλού-κελύφους, όπως αυτοί του σχήµατος Β, προσδίδουν ικανοποιητική ψύξη, αλλά απαιτείται µεγάλη αντλητική ικανότητα ειδικά στις περιπτώσεις µιγµάτων υψηλού ιξώδους. Από τους πιό απλούς τρόπους ψύξης είναι αυτός του σχήµατος

24 26 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ (Γ) µε τη χρήση συµπυκνωτή οροφής, όπου η θερµότητα αποµακρύνεται έµµεσα µε την εξάτµιση του µονοµερούς ή άλλου συστατικού και την επαναρροή του στον αντιδραστήρα. Εδώ να σηµειωθεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις αντιδράσεων πολυσυµπύκνωσης η ενθαλπία αντίδρασης είναι µηδαµινή µε αποτέλεσµα να απαιτείται η πρόσληψη θερµότητας από τον αντιδραστήρα ώστε να είναι εφικτή η εξάτµιση των παραπροϊόντων της αντίδρασης. Σε µεγάλης κλίµακας αντιδραστήρες αυτό γίνεται µε εξωτερικούς εναλλάκτες θερµότητας. Άλλες τεχνικές εξασφάλισης χαµηλής θερµοκρασίας κατά τον πολυµερισµό, αποτελούν η διεξαγωγή της αντίδρασης σε µικρούς βαθµούς µετατροπής, ή η διαλυτοποίηση του αρχικού µονοµερούς µε προπολυµερές. A B Γ Ì ÚfiappleÔÈ apple ÁˆÁ ÙË ıâúìfiùëù applefi ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ ( ) ÌÂ Ì Ó Î È ÂÛˆÙÂÚÈÎ - ÎÙÈÎ Ûapple Ú, (µ) ÌÂ Ì Ó Î È Â͈ÙÂÚÈÎ ÍË Î È ( ) ÌÂ Û Ìapple ÎÓˆÙ Âapple Ó ÚÚÔ. Άλλο σηµαντικό χαρακτηριστικό της διεξαγωγής των αντιδράσεων πολυµερισµού είναι ότι αυτές συνοδεύονται και από σηµαντική αύξηση του ιξώδους του µίγµατος καθόλη τη διάρκεια της αντίδρασης. H αύξηση αυτή όµως µε το χρόνο διαφέρει ανάλογα µε τον µηχανισµό της αντίδρασης πολυµερισµού. Όπως φαίνεται και στο Σχήµα 1.1.2, σε αντιδράσεις πολυµερισµού όπου οι µακροµοριακές αλυσίδες έχουν µικρή διάρκεια ζωής, όπως οι ελεύθερες ρίζες, µεγάλου µήκους µακροµόρια παράγονται από την αρχή της αντίδρασης κι εποµένως το ιξώδες αυξάνει σηµαντικά από τα αρχικά στάδια της αντίδρασης και συνεχίζει µέχρι το τέλος. Αντίθετα, στις αντιδράσεις πολυσυµπύκνωσης, µεγάλου µήκους αλυσίδες παράγονται µόνο προς το τέλος της αντίδρασης (βαθµός µετατροπής > 90%), και εποµένως σηµαντική αύξηση του ιξώδους παρατηρείται µόνο σε πολύ υψηλούς βαθµούς µετατροπής. Τυπικές τιµές ιξώδους των µονοµερών είναι της τάξης του

25 1.1. ÚÔ Ï Ì Ù ÛÙÔ Û Â È ÛÌfi ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ cp (1 cp = 10 2 poise), του νερού 1 cp (20 C), λιπαντικών λαδιών 1 poise, ενώ για τήγµα καθαρού πολυµερούς το ιξώδες ξεκινά από p για πολυστυρένιο (160 C) και φθάνει µέχρι 10 6 p για πολυαιθυλένιο (150 C) και 10 7 p για πολυακρυλαµίδιο (30% σε νερό και 25 C). Η αύξηση του ιξώδους του αντιδρώντος µίγµατος έχει σαν αποτέλεσµα η µεταφορά µάζας να γίνεται µε δυσκολία κι εποµένως να παρουσιάζονται προβλή- µατα στην ανάδευση (ανάµειξη) και στην άντληση του µίγµατος. Επίσης το υψηλό ιξώδες δυσκολεύει την απαγωγή θερµότητας από το µίγµα της αντίδρασης. log [Iξώδους, cp] Πολυµερισµός ελευθέρων ριζών Πολυµερισµός πολυσυµπύκνωσης Bαθµός µετατροπής (%) Ì ÁÎÚÈÛË ÙË ÌÂÙ ÔÏ ÙÔ ÈÍÒ Ô ÙÔ ÓÙÈ ÚÒÓÙÔ Ì ÁÌ ÙÔ Û Ó ÚÙ ÛÂÈ ÙÔ ıìô ÌÂÙ ÙÚÔapple ÌÂÙ Í ÓÙÈ Ú ÛÂˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ ÂÏ ı ÚˆÓ ÚÈ ÒÓ Î È appleôï Û Ìapple ÎÓˆÛË. Κατά την διάρκεια των αντιδράσεων αλυσιδωτού κυρίως πολυµερισµού παρατηρείται επίσης συστολή όγκου (συρρίκνωση) του αντιδρώντος µίγµατος. Αυτό είναι αποτέλεσµα του γεγονότος ότι η πυκνότητα του πολυµερούς είναι πάντα µεγαλύτερη από την πυκνότητα του µονοµερούς από το οποίο παράγεται (µετατροπή δεσµών Van der Waals σε µικρότερους οµοιοπολικούς). Προφανώς αυτή η µείωση του όγκου του αντιδρώντος µίγµατος αυξάνει όσο προχωράει η αντίδραση πολυµερισµού µε µέγιστη τιµή σε 100% µετατροπή. Ορισµένες τιµές πυκνότητας µονοµερούς και πολυµερούς και µέγιστης τιµής συρρίκνωσης του αντιδρώντος µίγµατος φαίνονται στον Πίνακα που ακολουθεί.

26 28 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ Πίνακας Πυκνότητες µονοµερών και των αντίστοιχων πολυµερών καθώς και ποσοστό συρρίκνωσης κατά τον πολυµερισµό. Μονοµερές Πυκνότητα Μονοµερούς (g/cm 3 ) Πυκνότητα Πολυµερούς (g/cm 3 ) Συρρίκνωση (%) Βινυλοχλωρίδιο 0,919 1,38 34,4 Ακρυλονιτρίλιο 0,792 1,17 31,0 Μεθακρυλικός Μεθυλεστέρας 0,857 1,11 22,8 Στυρένιο 0,907 1,06 14,7 Στις αντιδράσεις πολυσυµπύκνωσης πολύ σηµαντική είναι η επίτευξη κατά τη διάρκεια της αντίδρασης της απαραίτητης στοιχειοµετρίας µεταξύ των δύο αντιδρώντων µονοµερών, αλλά κυρίως επειδή οι αντιδράσεις είναι αµφίδροµες, για να µπορέσει να µετατοπιστεί η αντίδραση προς την κατεύθυνση παραγωγής µεγάλου µοριακού βάρους µακροµορίων πολύ σηµαντική είναι η αποµάκρυνση των παραπροϊόντων της αντίδρασης, ιδιαίτερα προς το τέλος αυτής. Συνήθως η απο- µάκρυνση αυτή επιτυγχάνεται είτε µε συµπυκνωτές στο πάνω µέρος του δοχείου, είτε µε εφαρµογή υψηλού κενού. Ένα τελευταίο χαρακτηριστικό των αντιδράσεων πολυµερισµού είναι το λεγόµενο φαινόµενο της αυτοεπιτάχυνσης ή Tromsdorff-Norrish effect ή geleffect. Σύµφωνα µε αυτό κατά την διάρκεια της αντίδρασης και όταν έχει παραχθεί ικανοποιητική ποσότητα πολυµερούς (µείωση του διαθέσιµου ελεύθερου όγκου), παρεµποδίζεται η κινητικότητα (διάχυση) των ελευθέρων ριζών από την ύπαρξη των ίδιων των µορίων του πολυµερούς. Οι µακρόρριζες αυτές θα πρέπει αρχικά να κινηθούν στο χώρο για να βρεθούν η µία κοντά στην άλλη (translational diffusion), στη συνέχεια να γίνει ανακατάταξη του µακροµορίου ώστε τα σηµεία όπου βρίσκονται οι ελεύθερες ρίζες να πλησιάσουν το ένα στο άλλο (segmental diffusion) και τέλος να γίνει η αντίδραση, όπως φαίνεται στο Σχήµα Εποµένως, οι µακρόρριζες αυτές δεν µπορούν εύκολα να συναντήσουν η µία την άλλη µε σκοπό τον τερµατισµό της αντίδρασης. Αυτό έχει σαν συνέπεια τη µείωση της κινητικής σταθεράς τερµατισµού κατά τη διάρκεια της αντίδρασης (σύµφωνα µε τα στάδια του Σχήµατος 1.1.3), όπως φαίνεται και στο Σχήµα 1.1.4α. Η µείωση της κινητικής σταθεράς τερµατισµού έχει σαν επακόλουθο αύξηση της συγκέντρωσης των ελευθέρων ριζών κι εποµένως αύξηση της

27 1.1. ÚÔ Ï Ì Ù ÛÙÔ Û Â È ÛÌfi ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 29 Mακροµόριο Mακρόρριζa ιάχυση κύριας µάζας (translational diffusion) Mονοµερές ιάχυση µε ανακατανοµή των ακραίων τµηµάτων (segmental diffusion) Aντίδραση Ì Ù È Î Ù ÙË È ÛË Î È ÓÙ Ú ÛË Ô Ì ÎÚÔÚÚÈ ÒÓ ÛÂ ÓÙÈ Ú ÛÂÈ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ ÂÏÂ ı ÚˆÓ ÚÈ- ÒÓ (D.S. Achilias, Macromol. Theory & Simul., 16, , 2007). ταχύτητας πολυµερισµού µε το χρόνο *. Αυτό οδηγεί σε απότοµη αύξηση του βαθµού µετατροπής της αντίδρασης και ταυτόχρονη αύξηση του µοριακού βάρους των αλυσίδων. Σε πολύ υψηλούς βαθµούς µετατροπής (πάνω από 80%) ακό- µη και η διάχυση των µικρότερων µορίων του µονοµερούς και των αρχικών ριζών που προέκυψαν από τη διάσπαση του εκκινητή παρεµποδίζεται, µε αποτέλεσµα την µείωση της κινητικής σταθεράς προόδου της αντίδρασης και του παράγοντα αποτελεσµατικότητας, αντίστοιχα (Σχήµα 1.1.4β) και η αντίδραση στα- µατάει παγώνει σε αποδόσεις µικρότερες του 100%. * Λεπτοµέρειες για το µηχανισµό ελευθέρων ριζών και απαραίτητες εξισώσεις στο Χηµεία Πολυµερών, Γ. Καραγιαννίδης, Ε. Σιδερίδου, Eκδόσεις Zήτη, 2006.

28 30 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ f/f 0, k p /k p0 k t / (L mol 1 s 1 ) διάχυση µε ανακατανοµή των ακραίων τµηµάτων διάχυση κύριας µάζας διάχυση λόγω αντίδρασης (α) έλεγχος της αντίδρασης προόδου από φαινόµενα διάχυσης Bαθµός µετατροπής (%) f/f 0 k p /k p Bαθµός µετατροπής (%) (β) Ì apple Ú ÛË ÙÔ Ê ÈÓÔÌ ÓÔ ÙË ÙÔÂappleÈÙ ÓÛË ÛÙË ÌÂÙ ÔÏ ÙË ÎÈÓËÙÈÎ ÛÙ ıâú ÙÂÚÌ ÙÈÛÌÔ ( ) Î È appleúôfi Ô, Î ıò Î È ÙÔ apple Ú ÁÔÓÙ appleôùâïâûì ÙÈÎfiÙËÙ ÂÎÎÈÓËÙ ( ), Ì ÙÔ ıìfi ÌÂÙ ÙÚÔapple.

29 1.1. ÚÔ Ï Ì Ù ÛÙÔ Û Â È ÛÌfi ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 31 Ένα πολυµερές µε πολύ χαρακτηριστική την εµφάνιση των φαινοµένων αυτών κατά την διάρκεια της αντίδρασης είναι ο πολυ(µεθακρυλικός µεθυλεστέρας). Αν και αρχικά το φαινόµενο αυτό θεωρούνταν ως εξαίρεση, τώρα θεωρείται µάλλον ο κανόνας που συµβαίνει σχεδόν σε όλα τα πολυµερή µε µηχανισµό ελευθέρων ριζών αλλά και σε σταδιακούς πολυµερισµούς. Η επίδραση του φαινοµένου αυτού στη µεταβολή του βαθµού µετατροπής µε τον χρόνο φαίνεται στο Σχήµα 1.1.5, που ακολουθεί. 100 Bαθµός µετατροπής (%) χωρίς µε 0, Xρόνος (min) Ì apple Ú ÛË ÙÔ Ê ÈÓÔÌ ÓÔ ÙË ÙÔÂappleÈÙ ÓÛË ÛÙË ÌÂÙ ÔÏ ÙÔ ıìô ÌÂÙ ÙÚÔapple ÌÂ ÙÔÓ ÚfiÓÔ.

30 T appleôè ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ. A ÈÏÈ Στον σχεδιασµό των χηµικών αντιδραστήρων διακρίνονται γενικά τέσσερις τύποι ιδανικών αντιδραστήρων. Ο ασυνεχούς λειτουργίας (Batch Reactor, BR), ο ηµι-συνεχούς λειτουργίας (Semi-Batch Reactor), ο συνεχούς λειτουργίας αναδευόµενου δοχείου (Continuous Stirred Tank Reactor, CSTR), ο οποίος µπορεί να λειτουργεί σε οµογενείς (HCSTR), ή ετερογενείς (SCSTR) συνθήκες και ο συνεχούς λειτουργίας χωρίς ανάδευση, ο οποίος λειτουργεί µε εµβολική ροή (Plug Flow Reactor, PFR). Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι η επιλογή και µόνο του τύπου του αντιδραστήρα για την ίδια αντίδραση πολυµερισµού και µε τις ίδιες συνθήκες µπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Έχει παρατηρηθεί ότι οι ιδανικοί αντιδραστήρες συνεχούς λειτουργίας αναδευόµενου δοχείου (HCSTR) δίνουν προϊόν µε σχετικά στενή κατανοµή µοριακών βαρών. Στους αντιδραστήρες ασυνεχούς λειτουργίας παρατηρείται αύξηση της διασποράς προς το τέλος της αντίδρασης, ενώ στους συνεχείς και µη-οµογενούς ανάµειξης (SCSTR) η αύξηση της διασποράς εµφανίζεται από τα µέσα της αντίδρασης (Σχήµα 1.2.1). Ειδικά οι αντιδραστήρες HCSTR δίνουν προϊόντα µε τη στενότερη MWD σε πολυµερισµούς µε ταχεία ανάπτυξη αλυσίδων και µικρή διάρκεια ζωής, όπως οι αντιδράσεις πολυµερισµού ελευθέρων ριζών. Ο µέσος χρόνος παραµονής των µορίων στον HCSTR είναι της τάξης των λεπτών ενώ ο µέσος χρόνος ζωής µιας µακροµοριακής αλυσίδας είναι της τάξης των δευτερολέπτων. Εποµένως, κάθε µακρόρριζα η οποία δηµιουργείται στον HCSTR τερµατίζει και την ανάπτυξη της εκεί. Έτσι, όλα τα µακροµόρια δηµιουργούνται κάτω από ταυτόσηµες (identical) συνθήκες πλήρους ανάµιξης κι εποµένως θα έχουν σηµαντικά στενή MWD (για την ακρίβεια όση επιβάλεται από τον συγκεκριµένο κινητικό µηχανισµό αντίδρασης, συνήθης τιµή του συντελεστή διασποράς της MWD είναι το 2). Σε αντιδράσεις πολυσυµπύκνωσης που λαµβάνουν χώρα σε αντιδραστήρα HCSTR η πολυδιασπορά της

31 34 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ MWD είναι επίσης ίση µε 2 όπως και στους αντιδραστήρες ασυνεχούς λειτουργίας. Αυτό οφείλεται στο ότι όλες οι αλυσίδες στον αντιδραστήρα µεγαλώνουν σε µέγεθος στο ίδιο ακριβώς περιβάλλον µε τον ίδιο ρυθµό και όλη τη διάρκεια παραµονής τους µέσα στο δοχείο. Έτσι το µήκος των αλυσίδων στην έξοδό τους από τον αντιδραστήρα θα είναι ανάλογο του χρόνου που ήταν µέσα στο δοχείο από τη δηµιουργία τους. Τα χαρακτηριστικά λειτουργίας των διαφόρων τύπων αντιδραστήρων περιγράφονται στη συνέχεια W(r) SCSTR HCSTR PDI 5 4 k = 1 k = 2 SCSTR BR 2 BR HCSTR r 10 3 Bαθµός µετατροπής (%) Ì apple Ú ÛË ÙÔ Ù appleô ÙÔ ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú ÛÙËÓ MWD Î È ÙÔ Û ÓÙÂÏÂÛÙ appleôï È ÛappleÔÚ (PDI) ÙË MWD. ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú : BR Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ, HCSTR ÔÌÔÁÂÓ ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Û ÓÂ Ô ÏÂÈ- ÙÔ ÚÁ Ó Â fiìâóô Ô Â Ô, SCSTR ÌË-ÔÌÔÁÂÓ ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ Ó -  fiìâóô Ô Â Ô ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ Ο τύπος αυτός αντιδραστήρα, αποτελείται από ένα δοχείο στο οποίο γίνεται αρχικά η φόρτωση των αντιδρώντων (µονοµερών), στη συνέχεια κλείνει ο αντιδραστήρας, ακολουθεί η διεξαγωγή της αντίδρασης και τέλος µετά από ένα συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα, ανοίγει και παίρνουµε το προϊόν (πολυµερές).

32 1.2. T appleôè ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 35 Στους αντιδραστήρες αυτού του τύπου συνήθως υπάρχει ανάδευση καθώς και σύστηµα ελέγχου της θερµοκρασίας έτσι ώστε αφενός µεν να επιτυγχάνεται η απαιτούµενη αρχική θέρµανση, αφετέρου δε να απάγεται το ποσό θερµότητας που παράγεται κατά την διάρκεια της αντίδρασης. Οι αντιδραστήρες αυτοί είναι σχετικά πιο απλοί, αλλά δεν παρέχουν κανένα έλεγχο της αντίδρασης πολυµερισµού. Έτσι η µεταβολή του µοριακού βάρους του πολυµερούς κατά τη διάρκεια της αντίδρασης οδηγεί στην παραγωγή προϊόντος µε πολύ ευρεία MWD. Επίσης, σε αντιδράσεις συµπολυµερισµού µε αντιδρώντα µονοµερή διαφορετικής δραστικότητας, το τελικό προϊόν εµφανίζει αρκετά διαφορετική σύσταση σε σχέση µε το αρχικό µίγµα. Ένα άλλο σηµαντικό µειονέκτηµα αυτών των αντιδραστήρων όταν χρησιµοποιούνται στη βιοµηχανική παραγωγή, είναι ο νεκρός χρόνος που µεσολαβεί αφενός για το καθάρισµα του δοχείου ανάµεσα σε δύο αντιδράσεις κι αφετέρου για τη διαδικασία έναρξης (τροφοδοσία µονοµερών και άλλων συστατικών, επίτευξη απαραίτητης θερµοκρασίας πολυµερισµού, κ.α.) Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί αρκετά συστήµατα αυτοµατισµού για την ελαχιστοποίση αυτού του νεκρού χρόνου ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú ËÌÈ-Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ Οι αντιδραστήρες αυτού του τύπου είναι αναδευόµενα δοχεία στα οποία κάποιο αντιδρών προστίθεται, ή προϊόν αποµακρύνεται συνεχώς κατά τη διάρκεια του πολυµερισµού. Η συνήθης πρακτική είναι η τροφοδοσία του αντιδραστήρα µε ένα µονοµερές ή µέρος αυτού, η έναρξη της αντίδρασης και στη συνέχεια η σταδιακή προσθήκη καθόλη τη διάρκεια της αντίδρασης, ενός δεύτερου αντιδρώντος ή του υπολοίπου µονοµερούς. Στόχοι, αυτού του τύπου λειτουργίας είναι η επίτευξη οµογενούς σύστασης συµπολυµερούς, ή σχετικά στενής MWD, ή οµαλής ταχύτητας αντίδρασης. Έτσι, στην περίπτωση συµπολυµερισµού δύο µονοµερών µε µεγάλη διαφορά στους λόγους δραστικότητας, αρχικά τροφοδοτείται το λιγότερο δραστικό στον αντιδραστήρα και στη συνέχεια γίνεται συνεχής εισροή του πλέον δραστικού, έτσι η σύσταση του τελικού προϊόντος είναι οµοιόµορφη. Επίσης, για την αποφυγή της ανεξέλεκτης αύξησης θερµοκρασίας κατά τη διάρκεια της αντίδρασης, µία τεχνική είναι η διατήρηση συνεχώς χαµηλής συγκέντρωσης µονοµερούς µέσα στον αντιδραστήρα. Αυτό επιτυγχάνεται σε αυτού του τύπου τους αντιδραστήρες τροφοδοτώντας συνεχώς µίγµα µονοµερούς και εκκινητή σε συγκεκριµµένη αναλογία µέσα στο δοχείο. Έτσι ελέγχεται και το µοριακό βάρος του προϊόντος.

33 36 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ Ó Â fiìâóô Ô Â Ô Οι αντιδραστήρες αυτού του τύπου είναι µεγάλα κυλινδρικά συνήθως δοχεία, στα οποία υπάρχει συνεχής εισροή αντιδρώντος και εκροή προϊόντος. Το δοχείο αναδεύεται για να επιτευχθεί οµοιογένεια. Στους ιδανικούς αντιδραστήρες αυτού του τύπου η ανάµιξη θεωρείται τέλεια. Έτσι πετυχαίνεται συνεχής παραγωγή προϊόντος, αλλά µε µικρούς βαθµούς µετατροπής. Ένας τρόπος για την αύξηση της συνολικής απόδοσης είναι η λειτουργία συστοιχίας τριών ή τεσσάρων τέτοιων αντιδραστήρων σε σειρά. Με την επίτευξη τέλειας ανάµιξης το τελικό προϊόν έχει στενή MWD και δεν εµφανίζει µεταβολή στη σύσταση. Γενικά στη βιοµηχανία οι αντιδραστήρες συνεχούς λειτουργίας σε σχέση µε τους αντιδραστήρες ασυνεχούς λειτουργίας έχουν το πλεονέκτηµα του µικρότερου λειτουργικού κόστους, µεγάλων και συνεχών ρυθµών παραγωγής προϊόντος, παραγωγή οµοιόµορφου προϊόντος και σχετικά απλή λειτουργία ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Û ÓÂ Ô ÏÂÈÙÔ ÚÁ Ì ÂÌ ÔÏÈÎ ÚÔ Οι αντιδραστήρες αυτού του τύπου συνήθως λειτουργούν µε εµβολική ροή, γι αυτό και λέγονται αντιδραστήρες συνεχούς ροής µε εµβολική ροή (Plug Flow Reactors, PFR). Σχηµατικά δίνονται από έναν αυλό, ενώ στην πράξη είναι ένας σωλήνας µε µικρή δηλαδή διάµετρο και µεγάλο µήκος. Υπάρχει συνεχής εισροή των µονοµερών και εκροή του πολυµερούς. Η αντίδραση διεξάγεται κατά µήκος του αντιδραστήρα και η θερµότητα µπορεί να παρέχεται ή να απάγεται εξωτερικά από τον αυλό. Χρησιµοποιούνται για αντιδράσεις που διεξάγονται στην αέρια φάση, είτε το αντιδρών να είναι αέριο. Γι αυτό και στην περίπτωση των πολυµερών βρίσκουν εφαρµογή κύρια στην παραγωγή πολυαιθυλενίου από αέριο αιθυλένιο, απουσία διαλύτη.

34 1.2. T appleôè ÓÙÈ Ú ÛÙ ÚˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 37 Πίνακας Τύποι αντιδραστήρων πολυµερισµού Λειτουργία Ασυνεχής και ηµισυνεχής Τύπος αντιδραστήρα Πλήρους ανάµιξης (Batch Reactor και Semi-Batch Reactor) Βιοµηχανικά πολυµερή PVC, PS, PMMA, ABS, PTFE, PVA, SAN, πολυεστέρες Συνεχής (µε ευρεία κατανοµή χρόνων παραµονής) Aναδυόµενου δοχείου (Continuous Stirred Tank Reactor) LDPE, HDPE, PP, PVC, PS, PAN Ρευστοστερεάς κλίνης HDPE, LLDPE, ΡP Συνεχής (µε πολύ στενή κατανοµή χρόνων παραµονής) Αυλωτός αντιδραστήρας (Plug Flow Reactor) Tύπου Πύργου LDPE πολυαµίδια Συστοιχία CSTR ABS, SBR, SAN, HIPS, πολυισοπρένιο, πολυεστέρες Συστοιχία Πύργων PS, πολυαµίδια Αντιδραστήρας εξώθησης (Extruder) Πολυαµίδια και Πολυουρεθάνες

35  ÓÈÎ ÈÂÍ ÁˆÁ ÓÙÈ Ú ÛÂˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ. A ÈÏÈ Γενικά διακρίνονται δύο κατηγορίες τεχνικών διεξαγωγής αντιδράσεων πολυµερισµού, αναφορικά µε το αν τα αντιδρώντα και τα προϊόντα είναι στην ίδια ή σε διαφορετική φάση, δηλαδή οι οµογενείς και οι ετερογενείς, αντίστοιχα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν η τεχνική του πολυµερισµού µάζας και διαλύµατος, ενώ στη δεύτερη κύρια οι τεχνικές πολυµερισµού αιωρήµατος και γαλακτώµατος. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν επίσης και οι υβριδικές περιπτώσεις του πολυµερισµού καταβύθισης, ιλύος και αέριας φάσης, εφόσον το παραγόµενο πολυµερές είναι αδιάλυτο στο αρχικό µίγµα από το οποίο προέρχεται. Στις ετερογενείς αντιδράσεις µάζας ή διαλύµατος συγκαταλλέγονται οι αντιδράσεις πολυσυµπύκνωσης, εφόσον αρχικά ξεκινούν από ένα υγρό µονοµερές και πιθανό ένα δεύτερο στερεό, ενώ κατά τή διάρκεια της αντίδρασης παράγονται αέρια παραπροϊόντα. Οι τεχνικές αυτές περιγράφονται διεξοδικά στη συνέχεια και έχουν ταξινοµηθεί ανάλογα µε τους δύο βασικούς µηχανισµούς της αντίδρασης πολυµερισµού, δηλαδή σε σταδιακό και αλυσιδωτό πολυµερισµό ÈÂÚÁ Û Â ÛÙ È ÎÔ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ Στο σταδιακό πολυµερισµό, συνήθως δεν παράγονται υψηλού µοριακού βάρους πολυµερή πριν από το τέλος της αντίδρασης. Εποµένως, ο έλεγχος της θερµότητας και προβλήµατα ανάµιξης δεν υφίστανται κατά τα αρχικά στάδια της αντίδρασης. Εφόσον όµως το τελικό προϊόν θα πρέπει να έχει υψηλό µέσο µοριακό βάρος κατά το τέλος της αντίδρασης αναπτύσσονται πολύ υψηλά ιξώδη και θερµοκρασίες, οπότε απαιτείται µεγάλη διεπιφάνεια για την αποµάκρυνση των µικρών µορίων που παράγονται κατά τη διάρκεια της αντίδρασης, γι αυτό και έχουν αναπτυχθεί διάφορες διεργασίες και τύποι αντιδραστήρων όπως αυτός του Σχήµατος

36 40 KÂÊ Ï ÈÔ 1: ÈÂÚÁ Û Â apple Ú ÁˆÁ appleôï ÌÂÚÒÓ Τεχνική Πολυµερισµού Οµογενείς Μάζας ιαλύµατος Ετερογενείς Πολυσυµπύκνωση τήγµατος ή Στερεάς Κατάστασης) Πίνακας Ταξινόµηση τεχνικών πολυµερισµού Συνεχής φάση Πολυµερές διαλυµένο στο µονοµερές του Πολυµερές διαλυ- µένο σε διαλύτη Πολυµερές σε διάλυµα Φάση διασποράς εν υπάρχει εν υπάρχει Κάποιο προϊόν συµπύκνωσης Παραδείγµατα πολυµερών PMMA HDPE σε εξάνιο ΡΕΤ Αιωρήµατος Συνήθως νερό Πολυµερές PS, PVC Γαλακτώµατος Συνήθως νερό Πολυµερές ΡVAc Πολυµερές διο- Καταβύθισης ή Υγρό µονοµερές γκωµένο µε το ΡΡ ιλύος (slurry) µονοµερές του Αέριας φάσης (ρευστοαιωρού- µενη κλίνη) Αέριο µονοµερές Πολυµερές HDPE Ο χρησιµοποιούµενος συνήθως τύπος αντιδραστήρα είναι ο ασυνεχούς λειτουργίας µε παραδείγµατα πολυµερών που παρασκευάζονται σε τέτοιου τύπου αντιδραστήρες το νάιλον-6, οι ρητίνες φαινόλης-φορµαλδεΰδης, ουρίας-φορ- µαλδεΰδης και µελαµίνης-φορµαλδεΰδης. Εντούτοις, στις αντιδράσεις πολυσυ- µπύκνωσης µε στόχο την επίτευξη υψηλών αποδόσεων είναι απαραίτητη η απο- µάκρυνση των παραπροϊόντων πολυσυµπύκνωσης κατά τη διάρκεια της αντίδρασης. Έτσι ο όγκος του αντιδρώντος µίγµατος µειώνεται µε το χρόνο και ο συνήθης τύπος αντιδραστήρα είναι πλέον ο ηµι-συνεχούς λειτουργίας. Τυπικό παράδειγµα σε αυτή την περίπτωση, είναι η παραγωγή του πολυ(τερεφθαλικού αιθυλενεστέρα) (ΡΕΤ), όπου είναι απαραίτητη η αποµάκρυνση της µεθανόλης, αιθυλενογλυκόλης και του νερού.

37 1.3.  ÓÈÎ ÈÂÍ ÁˆÁ ÓÙÈ Ú ÛÂˆÓ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ 41 Ì Ù ÎfiÚ ÊÔ ÎˆÓÈÎfi ÓÙÈ Ú ÛÙ Ú Ì ÏÂapple  ÁÈ appleôï ÌÂÚÈÛÌÔ ËÏÔ ÈÍÒ Ô. Να σηµειωθεί, ότι σε ορισµένες περιπτώσεις οι απαιτήσεις της αντίδρασης οδηγούν στη χρήση εξειδικευµένων τύπων αντιδραστήρων, όπως για παράδειγµα στην περίπτωση παραγωγής πολυουρεθανών όπου η ταχύτητα αντίδρασης είναι τόσο υψηλή, ώστε η αντίδραση να συµβαίνει απλά µε την ανάµιξη των µονοµερών και την εισαγωγή τους σε ειδικά καλούπια (molds). Ετσι αναπτύχθηκε και η τεχνική RIM (reaction injection molding), όπου ο πολυµερισµός γίνεται αυτόµατα µε την εισαγωγή των µονοµερών στα καλούπια. Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά οι διεργασίες παραγωγής τριών µεγάλων κατηγοριών πολυµερών που συνθέτονται µε την τεχνική του σταδιακού πολυµερισµού, των πολυαµιδίων, των πολυεστέρων και των ρητινών µε βασικό µονοµερές τη φορµαλδεΰδη Ú ÁˆÁ appleôï ÌÈ ˆÓ Τα πολυαµίδια παράγονται συνήθως µε δύο διαφορετικούς τρόπους, είτε από κυκλικά µονοµερή όπως οι λακτάµες µε διάνοιξη του δακτυλίου, είτε από διαµίνες και διοξέα µε συµπύκνωση. Τα πιο αντιπροσωπευτικά πολυµερή αυτής της κατη-

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Περιεχόμενα 3 Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Πρόλογος Η Χημική Τεχνολογία άρχισε να εμφανίζεται ως ανεξάρτητη επιστήμη κατά το τέλος του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 10 Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 Στόχος της άσκησης: Η κατανόηση της δομής των πολυμερών. Η εξοικείωση με την βασική ιδέα του πολυμερισμού συμπύκνωσης. Ο χειρισμός των αντιδραστηρίων στον πολυμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Β εξαµήνου ΑΡ. ΧΑΝ ΡΙΝΟΣ, DO, MPhil, cphd. Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Εβδοµάδα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥΣ ΦΑΚΟΥΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ Β. Κανελλόπουλος, Γ. οµπάζης, Χ. Γιαννουλάκης και Κ. Κυπαρισσίδης Τµήµα Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΡΑΜΟΛΕΓΚΟΥ ΦΑΝΟΥΡΙΑ ΛΟΝΤΟΥ ΜΑΡΙΑ - ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΣΚΥΒΑΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Σ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ

ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Σ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Σ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ρ. Ευγενία Λαµπή ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1 Από τη στάµνα Στα!!!! ίκτυα Γενικό Χηµείο του Κράτους 2 2. ΜΕΣΑ ΙΑΝΟΜΗΣ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΝΙΜΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΣΙΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Copyright, 2003, 2006 EÎ fiûâè ZHTH, I. E. ºÚ ÁÎÈ ÎË ÚÒÙË Î ÔÛË 2003 ÚÒÙË Ó Ù appleˆûë ÌÂ ÂÏÙÈÒÛÂÈ 2006

Copyright, 2003, 2006 EÎ fiûâè ZHTH, I. E. ºÚ ÁÎÈ ÎË ÚÒÙË Î ÔÛË 2003 ÚÒÙË Ó Ù appleˆûë ÌÂ ÂÏÙÈÒÛÂÈ 2006 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô Ê ÚÂÈ ÙËÓ appleôáú Ê ÙÔ Û ÁÁÚ Ê ISBN 960-431-854-3 Copyright, 2003, 2006 EÎ fiûâè ZHTH, I. E. ºÚ ÁÎÈ ÎË ÚÒÙË Î ÔÛË 2003 ÚÒÙË Ó Ù appleˆûë ÌÂ ÂÏÙÈÒÛÂÈ 2006 TÔ apple ÚfiÓ ÚÁÔ appleóâ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ 2. ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ 2. ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Σύνταξη πλήρους κατάλογου πρώτων υλών που χρησιµοποιούνται στη βιοµηχανία πολυµερών είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης που σηµειώνεται διαρκώς στον κλάδο των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Β ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου παρατηρείται οργάνωση σε

Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου παρατηρείται οργάνωση σε Άμορφα Πολυμερή Θερμοκρασία Υαλώδους Μετάπτωσης Κινητικότητα πολυμερικών αλυσίδων Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση

Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ - Εργαστήριο Θερμοδυναμικής & Φαινομένων Μεταφοράς Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση Γεωργία Παππά,

Διαβάστε περισσότερα

Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη

Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη Παρουσίαση ενός καινοτομικού προϊόντος με εξαιρετικές έως απίστευτες μελλοντικές προοπτικές τον 21 ο αιώνα! του Γεωργίου Μαντάνη, Καθηγητή ΤΕΙ/Θ Courtesy: Prof. Arthur Ragauskas,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Εκτός από την ιξωδοελαστική συμπεριφορά είναι επιθυμητή η γνώση της συμπεριφοράς των πολυμερών σε μεγάλες παραμορφώσεις. Ο μηχανικός σε μεγάλο βαθμό θα πρέπει να μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Copyright, 2006, EÎ fiûâè ZHTH,. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë - EÈÚ. È ÂÚ Ô

Copyright, 2006, EÎ fiûâè ZHTH,. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë - EÈÚ. È ÂÚ Ô K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô Ê ÚÂÈ ÙËÓ appleôáú Ê ÙˆÓ Û ÁÁÚ Ê ˆÓ ISBN T.A 960-431-991-4 Copyright, 2006, EÎ fiûâè ZHTH,. K Ú ÁÈ ÓÓ Ë - EÈÚ. È ÂÚ Ô TÔ apple ÚfiÓ ÚÁÔ appleóâ Ì ÙÈÎ È ÈÔÎÙËÛ appleúôûù ÙÂ ÂÙ È

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 2 ο ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ - ΙΝΕΣ. Χρήστος Παπακωνσταντίνου

Μάθημα 2 ο ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ - ΙΝΕΣ. Χρήστος Παπακωνσταντίνου Μάθημα 2 ο ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ - ΙΝΕΣ Χρήστος Παπακωνσταντίνου Ίνες Ίνες Οι Οι ίνες ίνες κάνουν κάνουν τα τα σύνθετα σύνθετα υλικά υλικά ισχυρότερα ισχυρότερα, πιο πιο δύσκαμπτα δύσκαμπτα και και πιο πιο σκληρά

Διαβάστε περισσότερα

8. ΜΗ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ

8. ΜΗ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ 72 8. ΜΗ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ 8.1 Πολυμερή 8.1.1 Πολυμερή και πολυμερισμός Τα πολυμερή είναι γνωστά ευρέως και ως πλαστικά, επειδή πολλά από αυτά είναι εύπλαστα, δηλαδή παραμορφώνονται εύκολα. Οι χρήσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ Μ. Βασιλειάδου, Α. Κράλλης, Κ. Κωτούλας, Α. Μπάλτσας, Ε. Παπαδόπουλος, Π. Πλαδής, Χ. Χατζηδούκας

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline

Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline Η εταιρεία µας διαθέτει τα προϊόντα της ελληνικής βιοµηχανίας ασφαλτικών και στεγανωτικών υλικών Bituline A.B.E.E. Η Bituline αποτελεί µία σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΟΙ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: 399/92 Τροποποίηση και συµπλήρωση της απόφασης του Α.Χ.Σ. 2592/84 «Περί περιορισµού κυκλοφορίας στην αγορά και τη χρήση µερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασµάτων» σε εναρµόνιση

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC)

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC) ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC) Τεχνική ανίχνευσης φυσικό/χημικών διεργασιών πολυμερικών και άλλων υλικών (δοκίμια) που συνοδεύονται από ανταλλαγή θερμότητας με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση?

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Περιεχόµενο & Χρησιµότητα Καλώς ήλθατε στο µάθηµα της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΝΑΙ..ΝΑΙ...ΝΑΙ.!! Σε τι διαφέρει από τα άλλα µαθήµατα της κατεύθυνσης??? Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΧΗΜΙΚΗΑΝΑΛΥΣΗ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑθηνάΒουρούδη Μαρούλα Κιούση ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αναπόσπαστο κομμάτιτηςπαραγωγικήςδιεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 31.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 95/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΤ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 286/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 27ης Ιανουαρίου 2012 για τροποποίηση με

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συστήµατα µεταφοράς ρευστών Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας Η αντίσταση στην ροή και η κίνηση ρευστών µέσα σε σωληνώσεις επιτυγχάνεται µε την παροχή ενέργειας ή απλά µε την αλλαγή της δυναµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΦΗ ΥΛΙΚΑ ΕΠΙΠΛΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ

ΣΥΝΑΦΗ ΥΛΙΚΑ ΕΠΙΠΛΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ ΣΥΝΑΦΗ ΥΛΙΚΑ ΕΠΙΠΛΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ & ΕΠΙΠΛΟΥ Δρ. Κακάβας Β. Κων/νος Χημικός Καθηγητής Εφαρμογών Email: kakavas@teilar.gr ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η ανθρωπότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 CO 3 ) µε τη θεωρητική απαίτηση σε υδροξείδιο του ασβεστίου. Αφού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

denitrification in oxidation ditch) mg/l.

denitrification in oxidation ditch) mg/l. 2.3 Συνοπτική εξέταση των συστηµάτων απονιτροποίησης Αρχική προτεταµένη απονιτροποίηση Η πρώτη λύση για µία µονάδα προτεταµένης απονιτροποίησης προτάθηκε από τους Ludzack και Εttinger (1962). Το εισερχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών 5 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Η λίπανση Ως λίπανση ορίζεται η παρεμβολή μεταξύ των δύο στοιχείων του τριβοσυστήματος τρίτου κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) ΘΕΩΡΙΑ Ιξώδες ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) Το ιξώδες είναι η ιδιότητα που έχει ένα ρευστό να παρουσιάζει αντίσταση κατά τη ροή του, ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟY USE OF GREEN SOLVENTS IN POLYMER RECYCLING AND FREE- RADICAL POLYMERIZATION REACTIONS

ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟY USE OF GREEN SOLVENTS IN POLYMER RECYCLING AND FREE- RADICAL POLYMERIZATION REACTIONS ΧΡΗΣΗ ΦΙΛΙΚΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΙΑΛΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΚΑΙ ΣΕ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟY ηµήτρης Σ. Αχιλιάς *, Βασιλική Μποζάνη, Mαγδαληνή Μισχοπούλου Εργαστήριο Οργανικής Χηµικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

235 Χημικών Mηχανικών ΕΜΠ

235 Χημικών Mηχανικών ΕΜΠ 235 Χημικών Mηχανικών ΕΜΠ Επαγγελματικές Διέξοδοι Για την άσκηση του επαγγέλματος του Χημικού Μηχανικού είναι απαραίτητη άδεια που χορηγείται από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας κατόπιν εξετάσεων. Οι πτυχιούχοι

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

LawiPur Versiegelung. ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νο.145. Βερνίκι 2-συστατικών, υδατοδιαλυτο Νο. 77-002. Ι. Το Προϊόν

LawiPur Versiegelung. ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νο.145. Βερνίκι 2-συστατικών, υδατοδιαλυτο Νο. 77-002. Ι. Το Προϊόν ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νο.145 LawiPur Versiegelung Βερνίκι 2-συστατικών, υδατοδιαλυτο Νο. 77-002 Ι. Το Προϊόν Το einza LawiPur Versiegelung είναι µια άχρωµη-άοσµηυδατοδιαλυτη επίστρωση 2-συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ

EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ E π A π π ª π EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ TfiÌÔ A' HÏ appleèù ÎË EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ EappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ YappleÔÏÔÁÈÛÙÒÓ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Σχολή Θετικών Επιστηµών και Τεχνολογίας Πρόγραµµα Σπουδών ΠΛHPOΦOPIKH

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14)

4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14) 4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14) Si, Ge, Sn, Pb Χημεία οργανοπυριτίου: ένα από τα εκτενέστερα κεφάλαια της ΟΧ Ιστορικό Πρώτες ενώσεις Si C: Friedel Crafts 1863 Μέχρι 1930:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος

Περιεχόμενα. Πρόλογος v Πρόλογος Η πλήρης κατανόηση της συσχέτισης μεταξύ της δομής και των ιδιοτήτων των υλικών αποτελεί την βασική προϋπόθεση όχι μόνο της δυνατότητας επιλογής του καταλληλότερου υλικού για συγκεκριμένη εφαρμογή,

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

.. A AP YPH META O Nø IA ƒ ƒπ π

.. A AP YPH META O Nø IA ƒ ƒπ π .. A AP YPH META O Nø IA ƒ ƒπ π E A ONIKH K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô Ê ÚÂÈ ÙËÓ appleôáú Ê ÙÔ Û ÁÁÚ Ê ºˆÙÔÁÚ Ê ÂÍˆÊ ÏÏÔ ªÈÎÚÔÁÚ Ê ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ ÌÈÎÚÔÛÎÔapple Ô È Ï ÛË ( ª). ÔÌ appleâúï ÙË applefi Ï 0,15%C {D.H.Shin,B.C.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology)

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Η παραγωγή υάλου ξεκινά με την ανάμειξη των αρχικών υλικών που αποτελούνται στο μεγαλύτερο μέρος τους από φυσικά ορυκτά ( άμμος ασβεστόλιθος) και σε μικρότερες ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ο κλάδος των πλαστικών υλών στη Γερμανία

Ο κλάδος των πλαστικών υλών στη Γερμανία ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Ντύσσελντορφ, 12 Οκτωβρίου 2010 Ο κλάδος των πλαστικών υλών στη Γερμανία Η γερμανική βιομηχανία πλαστικών υλών παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 9-10-11 ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 ΟΡΙΣΜΟΣ-ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΗΜΑ ΚΑΤΑΤΕΘΕΝ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα