ΔΙΑΓΧΓΗ ΣΑ ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΑΓΧΓΗ ΣΑ ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ"

Transcript

1 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ (Σ.Δ.Ι.) ΠΔΙΡΑΙΑ ΥΟΛΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΧΝ ΔΦΑΡΜΟΓΧΝ ΣΜΗΜΑ ΚΛΧΣΟΫΦΑΝΣΟΤΡΓΧΝ ΜΗΥΑΝΙΚΧΝ Σ.Δ. ΔΙΑΓΧΓΗ ΣΑ ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΓΔΧΡΓΙΟ ΠΑΠΑΓΗΜΗΣΡΙΟΤ για ηην απόκηηζη Πηςσίος Μησανικού Κλυζηοϋθανηοςπγού Δηζεγεηήο: Γπ. Αναζηάζιορ Γκοηζόποςλορ ΠΔΙΡΑΙΑ 2014

2 ΔΤΥΑΡΙΣΙΔ Θα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηδηαηηέξσο ηνλ Γξ. Αλαζηάζην Γθνηζφπνπιν γηα ηελ θαζνδήγεζε θαη ηηο ππνδείμεηο ηνπ κε ηηο νπνίεο ζπλέβαιε ηα κέγηζηα ζηελ εθπφλεζε ηεο παξνχζαο εξγαζίαο. ii

3 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΤΝΟΦΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ Πεξηβάιινλ θαη Ρχπαλζε Ηζηνξηθή Δμέιημε ηεο Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο πζηήκαηα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Ηζηνξηθή Αλαδξνκή Αλάπηπμεο Πξνηχπσλ Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Πξφηππν BS Καλνληζκφο εηξά Πξνηχπσλ ISO Γνκή θαη Βαζηθά ηνηρεία ησλ πζηεκάησλ Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Λφγνη - Κίλεηξα ησλ Δπηρεηξήζεσλ γηα ηελ Δθαξκνγή ελφο ΠΓ Δμσηεξηθά Κίλεηξα Δζσηεξηθά Kίλεηξα Πηζαλά Οθέιε ησλ Δπηρεηξήζεσλ απφ ηελ Δθαξκνγή ελφο ΠΓ Οηθνλνκηθά Λεηηνπξγηθά Δμσηεξηθά Κφζηε - Πηζαλέο Αξλεηηθέο Δπηπηψζεηο θαη Πξνβιήκαηα Δθαξκνγήο ελφο ΠΓ.. 12 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΣΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΚΑΙ ΔΛΔΓΥΟΤ (ΔΜΑS) Ηζηνξηθή Δμέιημε ηνπ Καλνληζκνχ EMAS ηφρνη ηνπ Καλνληζκνχ EMAS Γνκή ηνπ Καλνληζκνχ EMAS Βήκαηα Δθαξκνγήο ηνπ Καλνληζκνχ EMAS Πεξηβαιινληηθή Πνιηηηθή Πεξηβαιινληηθή Αλάιπζε Πεξηβαιινληηθνί ηφρνη θαη Πξνγξάµµαηα χζηεκα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Πεξηβαιινληηθφο Έιεγρνο Πεξηβαιινληηθή Γήισζε Πεξηβαιινληηθή Δπηθχξσζε θαη Καηαγξαθή. 20 v iii

4 2.5 Υξήζε ηνπ Λνγνηχπνπ ηνπ EMAS Σξνπνπνηήζεηο Νένπ Καλνληζκνχ EMAS ΗΗΗ θαη Μεηαβαηηθέο Γηαηάμεηο ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3 ΤΣΗΜΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΜΔΧ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΧΝ ΠΡΟΣΤΠΧΝ ΣΗ ΔΙΡΑ ISO Δηζαγσγηθά ηνηρεία γηα ην ISO εηξά Πξνηχπσλ ISO Δπεξρφκελα Νέα Πξφηππα Πξνυπνζέζεηο θαη Απαηηήζεηο πζηήκαηνο Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Οη απαηηήζεηο ηνπ ISO Γνκή ηνπ ISO Πξνπαξαζθεπαζηηθή Πεξηβαιινληηθή Αλαζθφπεζε Πεξηβαιινληηθή Πνιηηηθή Πεξηβαιινληηθέο Όςεηο, θνπηέο, Πιεπξέο Ννκηθέο θαη Άιιεο Απαηηήζεηο Δπηδηψμεηο θαη ηφρνη Πξνγξάκκαηα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Πφξνη, Ρφινη, Δπζχλε θαη Δμνπζία Δθπαίδεπζε, Δλεκέξσζε θαη Δπάξθεηα Δπηθνηλσλία Σεθκεξίσζε ηνπ πζηήκαηνο Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο Έιεγρνο Δγγξάθσλ Λεηηνπξγηθφο Έιεγρνο Πξνεηνηκαζία Αληηκεηψπηζεο Δθηάθησλ Αλαγθψλ Παξαθνινχζεζε θαη Μέηξεζε Με ζπκκνξθψζεηο, Γηνξζσηηθέο θαη Πξνιεπηηθέο Δλέξγεηεο Αξρεία Δζσηεξηθή Δπηζεψξεζε ΠΓ Αλαζθφπεζε ηνπ ΠΓ απφ ηε Γηνίθεζε πλνπηηθή χγθξηζε ISO θαη Καλνληζκνχ EMAS 46 ΔΠΙΛΟΓΟ ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ.. 48 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΔ ΑΝΑΦΟΡΔ iv

5 ΤΝΟΦΗ ηηο κέξεο καο παξαηεξνχληαη ζεµαληηθέο αιιαγέο ζε νηθνλνµηθφ, πνιηηηθφ θαη θνηλσληθφ επίπεδν ελψ θεληξηθφο ζηφρνο γηα επηρεηξήζεηο αιιά θαη θπβεξλήζεηο παγθνζκίσο, γίλεηαη ε αεηθφξνο αλάπηπμε. Σα ζπζζσξεπµέλα πεξηβαιινληηθά πξνβιήµαηα πνπ άξρηζαλ λα γίλνληαη αληηιεπηά απφ ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1970, άιιαμαλ ζηαδηαθά ηηο αληηιήςεηο ηφζν ησλ θνηλσληψλ φζν θαη ησλ επηρεηξήζεσλ γηα ηε ζρέζε ηνπο µε ην πεξηβάιινλ. Οη επηρεηξήζεηο, αληηµεησπίδνληαο ην δηνγθνχµελν θχµα ηεο πεξηβαιινληηθήο επαηζζεηνπνίεζεο ηεο θνηλσλίαο αιιά θαη ησλ θπβεξλήζεσλ, άξρηζαλ λα αληηµεησπίδνπλ ηε ξχπαλζε ηνπ πεξηβάιινληνο σο άµεζν απνηέιεζµα ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπο θαη λα δξαζηεξηνπνηνχληαη πξνο ηελ θαηεχζπλζε ειέγρνπ. Ζ δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζεµάησλ επηβιήζεθε αξρηθά ζηηο επηρεηξήζεηο απφ ην εμσηεξηθφ ηνπο πεξηβάιινλ θαη δελ ήηαλ απνηέιεζµα εζσηεξηθήο επηινγήο θαη αλαδηνξγάλσζεο ησλ παξαγσγηθψλ δηαδηθαζηψλ ηνπο. Καηά ηε δεθαεηία ηνπ 1990, φµσο, νη επηρεηξήζεηο ζηξάθεθαλ πξνο πεξηζζφηεξν πξν-δξαζηηθέο πξαθηηθέο γηα ηελ αληηµεηψπηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηνπο. ήµεξα, είλαη πηα απνδεθηφ φηη ε ζπζηεµαηηθή δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζεµάησλ είλαη θξίζηµε γηα ηε βησζηµφηεηα θαη ηελ νηθνλνµηθή αλάπηπμε ησλ επηρεηξήζεσλ ζηηο δηεζλείο αγνξέο. Οη επηρεηξήζεηο ελζσµαηψλνπλ πεξηβαιινληηθέο ζηξαηεγηθέο ζηηο εηαηξηθέο ζηξαηεγηθέο ηνπο, πηνζεηνχλ ηελ Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε θαη εθαξµφδνπλ πνηθίια εξγαιεία γηα λα πεηχρνπλ θαιχηεξε πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε φπσο ηα ςζηήμαηα Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ (Π ). Σν χζηεµα Πεξηβαιινληηθήο ηαρείξηζεο είλαη ην ηµήµα ηνπ γεληθνύ ζπζηήµαηνο δηνίθεζεο πνπ πεξηιαµβάλεη ηελ νξγαλωηηθή δνµή, δξαζηεξηόηεηεο ζρεδηαζµνύ, ππεπζπλόηεηεο, πξαθηηθέο θαη πόξνπο γηα ηελ αλάπηπμε, πινπνίεζε, ζπλερή αμηνιόγεζε θαη δηαηήξεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο ελόο νξγαληζµνύ. Σα ζπζηήκαηα απηά δελ αθνξνχλ κφλν επηρεηξήζεηο παξαγσγήο πξντφλησλ, φπσο π.ρ. νη βηνκεραλίεο ε ιεηηνπξγία ησλ νπνίσλ εκθαλψο αλακέλεηαη λα έρεη επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ αιιά φιεο ηηο επηρεηξήζεηο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ παξφρσλ ππεξεζηψλ. Ζ παξνχζα κειέηε πξαγκαηεχεηαη ηα πζηήκαηα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο θαη παξνπζηάδεη θίλεηξα, νθέιε, θφζηε αιιά θαη εκπφδηα εθαξκνγήο ηνπο. Παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά θαη ζπγθξίλνληαη ηα δχν παγθνζκίσο θπξίαξρα πξφηππα εθαξκνγήο πζηεκάησλ Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο (Γηεζλέο Πξφηππν ISO 14001, θαη Δπξσπατθφ χζηεκα Οηθνινγηθήο Γηαρείξηζεο EMAS) ηα νπνία νη επηρεηξήζεηο πηνζεηνχλ γηα λα εμαζθαιίζνπλ ηελ αλαγλψξηζε θαη ηελ επηηπρία ησλ εθαξκνδφκελσλ ζπζηεκάησλ, ιακβάλνληαο θαη ηελ αληίζηνηρε πηζηνπνίεζε. Σέινο, παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά νη αξρέο πάλσ ζηηο νπνίεο βαζίδεηαη ν ζρεδηαζκφο, ε αλάπηπμε θαη ε εθαξκνγή ησλ ΠΓ ελψ πεξηγξάθεηαη ν ζρεδηαζκφο/πξνγξακκαηηζκφο, ε αλάπηπμε/πινπνίεζε, ε πηζηνπνίεζε αιιά θαη ε ζπληήξεζε ελφο ΠΓ. v

6 SUMMARY Nwadays there are significant changes in ecnmic, plitical and scial level while main bjective fr enterprises and gvernments glbally, is sustainable develpment. The accumulated envirnmental prblems which started t becme apparent since the early 1970s gradually changed the perceptins f bth cmmunities and businesses abut their relatinship with the envirnment. Businesses, facing the rising wave f envirnmental awareness in sciety and gvernments, began t address pllutin f the envirnment as a direct result f their peratin and t perate twards envirnmental cntrl. The management f envirnmental issues was riginally impsed n businesses by their external envirnment and was nt the result f internal will and rerganizatin f their prductin prcesses. During the decade -1990, hwever, cmpanies turned t mre practive practices fr addressing the envirnmental impacts f their activities. Nwadays, it is well accepted that the systematic management f envirnmental issues is critical t the sustainability and grwth f businesses in internatinal markets. Businesses incrprate envirnmental strategies in crprate strategies, adpting Crprate Scial Respnsibility and use varius tls t achieve better envirnmental management such as Envirnmental Management Systems (EMS). The envirnmental management system is "the part f the general management system which includes rganizatinal structure, planning activities, respnsibilities, practices, and resurces fr the develpment, implementatin, evaluatin and cntinuus maintenance f the envirnmental plicy f the rganizatin". These systems are applicable nt nly in prductin businesses, such as industries whse functin is bviusly expected t have an impact n the envirnment but in all cmpanies including service prviders. The present study deals with the Envirnmental Management Systems and presents incentives, benefits, csts, and barriers t their implementatin. The tw wrldwide dminant standards f Envirnmental Management Systems (Internatinal Standard ISO 14001, and Δc-Management and Audit Scheme EMAS) are discussed in detail and cmpared. Their adptin by enterprises ensures the recgnitin and success f the EMS applied and the crrespnding certificatin is attained. In the end, the principles upn which the design, develpment and implementatin f an EMS is based are further discussed and the design, planning, develpment, implementatin, certificatin as well as maintenance f the EMS are presented. vi

7 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ 1.1 Πεπιβάλλον και Ρύπανζη Ο φξνο πεξηβάιινλ ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ππνδειψζεη ηνλ ππφ επξεία έλλνηα δσηηθφ ρψξν ηνπ αλζξψπνπ, ην ζχλνιν ησλ απεηξάξηζκσλ αγαζψλ θαη ζηνηρείσλ πνπ είλαη απαξαίηεηα γηα ηελ επηβίσζε, ηε δηαηήξεζε ηεο πγείαο ηνπ, ηελ πνηφηεηα ηεο δσήο θαη ηελ αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθφηεηάο ηνπ. ην ειιεληθφ χληαγκα δελ πεξηιακβάλεηαη νξηζκφο ηνπ πεξηβάιινληνο σζηφζν ζηε λνκνζεζία ν πξνζδηνξηζκφο ηνπ γίλεηαη κε αξθεηή ζαθήλεηα. ην λφκν-πιαίζην (λ.1650/1986), ην πεξηβάιινλ νξίδεηαη σο ην ζύλνιν ηωλ θπζηθώλ θαη αλζξωπνγελώλ παξαγόληωλ θαη ζηνηρείωλ, πνπ βξίζθνληαη ζε αιιειεπίδξαζε θαη επεξεάδνπλ ηελ νηθνινγηθή ηζνξξνπία, ηελ πνηόηεηα δωήο, ηελ πγεία ηωλ θαηνίθωλ, ηελ ηζηνξηθή θαη πνιηηηζηηθή παξάδνζε θαη ηηο αηζζεηηθέο αμίεο [1]. Ζ ξχπαλζε ηνπ πεξηβάιινληνο απφ ηελ άιιε πιεπξά είλαη κηα επξεία έλλνηα, ε νπνία πεξηιακβάλεη ηε ξχπαλζε ησλ δηαθφξσλ βηνινγηθψλ ζπζηαηηθψλ ησλ θπζηθψλ ζηνηρείσλ ηνπ πιαλήηε, σο απνηέιεζκα ηεο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηαο. Γελ είλαη δειαδή ηίπνηε άιιν, παξά ε αιινίσζε ηεο κνξθήο ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο ηζνξξνπίαο ηνπ αλζξψπνπ κε ηε θχζε. Ο ίδηνο ν άλζξσπνο είλαη ππεχζπλνο γη απηήλ ηελ θαηαζηξνθή, ν νπνίνο απφ ηα παιηά ρξφληα κέρξη θαη ζήκεξα εθκεηαιιεχεηαη αιφγηζηα ηε γε. Ζ ξχπαλζε ηνπ πεξηβάιινληνο ζπλήζσο ηαμηλνκείηαη ζε δηάθνξεο γλσζηέο θαηεγνξίεο φπσο ε ξχπαλζε ηνπ αέξα, ησλ πδάησλ θαη ηνπ εδάθνπο. Ζ έλλνηα απηή φκσο εκπεξηθιείεη επίζεο ηελ ερνξχπαλζε, ζεξκηθή ξχπαλζε, ξχπαλζε απφ αθηηλνβνιία, κηθξνβηαθή ξχπαλζε, ξχπαλζε απφ ηνμηθέο νπζίεο, νξγαληθή ξχπαλζε, ξχπαλζε απφ πεηξειαηνεηδή θ.α. Σέινο, ε ξχπαλζε έρεη βιαβεξή επίδξαζε ζηνπο νξγαληζκνχο, είλαη επηθίλδπλε γηα ηελ αλζξψπηλε πγεία, αιινηψλεη ηελ πνηφηεηα ηνπ λεξνχ θαη ππνβαζκίδεη ηηο δπλαηφηεηεο ρξήζεο ηνπ [2]. Οη αηηίεο πνπ ζπκβάιινπλ ζηε ξχπαλζε ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη αλαξίζκεηεο. Αξρηθά αμίδεη λα αλαθεξζεί ε ρξήζε ηνπ κεγάινπ αξηζκνχ θπηνθαξκάθσλ, ιηπαζκάησλ θαη άιισλ ρεκηθψλ νπζηψλ ζηηο γεσξγηθέο θαιιηέξγεηεο απφ ηνλ άλζξσπν γηα ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγήο, πνπ νδεγνχλ ζηελ νινέλα θαη απμαλφκελε ξχπαλζε ηνπ εδάθνπο. Δπηπιένλ, ε δεκηνπξγία πνιιψλ εξγνζηαζίσλ ρσξίο ηελ εθαξκνγή θαηαιιήισλ κέηξσλ πξνζηαζίαο, ιφγσ έιιεηςεο λνκνζεζίαο, έδσζαλ ζηνλ άλζξσπν φια φζα ρξεηαδφηαλ, φκσο ηνπ ζηέξεζαλ έλα πγηέο πεξηβάιινλ. Έηζη ινηπφλ, ην κνλνμείδην ηνπ άλζξαθα πνπ παξάγεηαη απφ ηα εξγνζηάζηα θαζψο θαη ε θαχζε νξπθηψλ θαπζίκσλ, απνηεινχλ αηηίεο γηα ηε ξχπαλζε ηνπ αέξα, ελψ ε ξχπαλζε ησλ πδάησλ ζπλδέεηαη άκεζα κε ηα βηνκεραληθά απφβιεηα πνπ ηηο πεξηζζφηεξεο θνξέο ρχλνληαη ζηηο ζάιαζζεο θαη ηα πνηάκηα θαη πξνθαινχλ κφιπλζε ζε απηά. Σα παξαπάλσ δελ είλαη ηίπνηα άιιν παξά κηα πνιχ ζχληνκε εμήγεζε, θαη θάζε κία απφ απηέο ηηο αηηίεο ηεο ξχπαλζεο απνδίδεηαη ζε πνιιαπιέο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηεο.

8 Σν πξφβιεκα ηεο ξχπαλζεο ηνπ πεξηβάιινληνο ζήκεξα είλαη παγθφζκην θαη φια ηα παξαπάλσ νδεγνχλ ζηελ θαηαζηξνθή ηεο θχζεο, ηεο ρισξίδαο θαη ηεο παλίδαο ηνπ πιαλήηε. Οη επηπηψζεηο ηνπ πξνβιήκαηνο ζηνλ άλζξσπν θαη ζε άιιεο κνξθέο δσήο ζηνλ πιαλήηε είλαη πιένλ νξαηέο θαη αλακέλεηαη λα επηδεηλσζνχλ κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξφλνπ. Απφ ηε ζηηγκή πνπ ε θαηάζηαζε έθηαζε ζε νξηαθφ ζεκείν, ν άλζξσπνο άξρηζε λα επαηζζεηνπνηείηαη γηα ην ηη πξέπεη λα γίλεη. 1.2 Ιζηοπική Δξέλιξη ηηρ Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ Απφ ην1960 πεξίπνπ μεθίλεζε ην ελδηαθέξνλ ησλ εζληθψλ πνιηηηθψλ γηα ην πεξηβάιινλ, ην νπνίν παξαθνινπζνχζαλ λα επηβαξχλεηαη ζηαζεξά θαη ζπζηεκαηηθά απφ ηελ αλεμέιεγθηε ππνβάζκηζε. Με ηελ πάξνδν ηνπ ρξφλνπ απηνί νη πξνβιεµαηηζµνί έγηλαλ πεξηζζφηεξν έληνλνη θαη αλεζπρεηηθνί ζε έλαλ πιαλήηε πνπ ζπλερψο θαηαζηξέθεηαη. Ζ λνκνζεζία θαλνληζηηθνχ ηχπνπ ε νπνία θπξηάξρεζε ζε εζληθφ θαη θνηλνηηθφ επίπεδν ζηηο δεθαεηίεο ηνπ '70 θαη ηνπ '80 απέδεημε φηη δελ ήηαλ ηθαλή απφ κφλε ηεο λα εθηηκήζεη θαη λα ξπζκίζεη ηελ θαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο, πξναζπίδνληαο ηεο δσηηθέο αλάγθεο γηα άκεζε πξνζηαζία ηνπ θαη δηαηήξεζε ηεο πνηφηεηαο δσήο. Παξφια απηά θξίζεθε αλαγθαία θαη ηδηαίηεξα ρξήζηκε ζε αξθεηέο πεξηπηψζεηο πξναζπίδνληαο θαίξηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα [3]. Σν 1987 ε Δληαία Δπξσπατθή Πξάμε απνηέιεζε ηελ ηππηθή, λνµηθή βάζε απηνχ ηνπ απμαλφµελνπ φγθνπ ηεο πεξηβαιινληηθήο λνµνζεζίαο θαη έζεζε ηξεηο ζηφρνπο [4, 5]: ηε δηαηήξεζε, ηελ πξνζηαζία θαη ηε βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο ηνπ πεξηβάιινληνο, ηε ζπκβνιή ζηελ πξνζηαζία ηεο πγείαο ησλ αλζξψπσλ, ηελ εμαζθάιηζε ζπλεηήο θαη νξζνινγηθήο ρξεζηκνπνίεζεο ησλ θπζηθψλ πφξσλ. Σν λέν άξζξν ηεο πλζήθεο αληαλαθινχζε απιψο απηφ ην νπνίν είραλ ήδε θαηαλνήζεη νη πεξηζζφηεξεο θπβεξλήζεηο: φηη νη ρψξεο απνηεινχλ µέξνο ελφο ζπλφινπ αιιειέλδεησλ θαη αιιεινεμαξηψµελσλ ιαψλ νη νπνίνη ζπλδένληαη µε ηνλ αέξα πνπ αλαπλένπλ, µε ηηο ηξνθέο πνπ ηξψλε, µε ηα πξντφληα πνπ ρξεζηµνπνηνχλ, µε ηα απφβιεηα πνπ δηαζέηνπλ, µε ηελ ελέξγεηα πνπ θαηαλαιψλνπλ θαη µε ηα ηαμίδηα πνπ θάλνπλ γηα επαγγειµαηηθνχο θαη γηα ιφγνπο ςπραγσγίαο. Οη φξνη βηνκεραληθή νηθνινγία, νηθνινγηθά πάξθα θαη νηθνινγηθή ζπλείδεζε άξρηζαλ λα αλαθέξνληαη νινέλα θαη πεξηζζφηεξν απφ ζπγγξαθείο θαη αθαδεκατθνχο ζε νιφθιεξν ηνλ θφζκν. ηηο δεθαεηίεο ηνπ 1980 θαη ηνπ 1990, κε ζπλεηδεηνπνηεκέλε πιένλ ηελ παγθφζκηα πεξηβαιινληηθή θαηάζηαζε, παξνπζηάζζεθε αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ δηεζλψλ ζπλεδξίσλ θαη άιισλ παξφκνησλ ζπλαληήζεσλ κε ζέκα ην πεξηβάιινλ. Σν 1987 ν Οξγαληζκφο Παγθφζκηνπ Δκπνξίνπ ηνπ Ο.Ζ.Δ. δεκνζίεπζε έλα πφξηζκα κε ηίηιν Tν Κνηλό καο Μέιινλ, γλσζηφ θαη σο πφξηζκα Brundtland, φπνπ επαλαδηαηππψζεθε ε ηδέα ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο. Σν πφξηζκα απνηέιεζε ηε βάζε γηα θάπνηεο δεζκεχζεηο εθ κέξνπο νξηζκέλσλ θπβεξλήζεσλ, ζρεηηθά κε ηελ πηνζέηεζε ζπγθεθξηκέλσλ ζρεδίσλ θαη ζηξαηεγηθήο γηα ην πεξηβάιινλ, θαη απνηέιεζε έλα πξψην βήκα πξνο ηε δηεζλή αλαγλψξηζε ησλ παγθφζκησλ πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκάησλ [6]. Σν 1994 νξηζκέλεο 8

9 επξσπατθέο ρψξεο εθδήισζαλ ηελ πξφζεζή ηνπο λα δεζκεπηνχλ σο πξνο ηηο βαζηθέο αξρέο ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο πνπ είραλ γίλεη απνδεθηέο θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ παγθνζκίνπ ζπλεδξίνπ ζην Ρίν ηεο Βξαδηιίαο ην 1992 [7]. Ζ ζπλζήθε ηνπ Μάαζηξηρη ηνπ 1992 είρε ήδε εηζαγάγεη θαη ηππηθά ηελ έλλνηα ηεο βηψζηµεο αλάπηπμεο ζην δίθαην ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο [8]. Αξγφηεξα, ην 1997, ε πλζήθε ηνπ Άµζηεξληαµ αλήγαγε ηε βηψζηµε αλάπηπμε ζε έλαλ απφ ηνπο πξσηαξρηθνχο ζηφρνπο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο [9]. Ζ λέα πλζήθε ελίζρπζε ζεµαληηθά ηελ άπνςε φηη ε µειινληηθή αλάπηπμε ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο πξέπεη λα βαζίδεηαη ζηελ αξρή ηεο βηψζηµεο αλάπηπμεο θαη ζην πςειφ επίπεδν πξνζηαζίαο ηνπ πεξηβάιινληνο. Σν πεξηβάιινλ πξέπεη λα ελζσµαησζεί ζε φιεο ηηο άιιεο νηθνλνµηθέο θαη θνηλσληθέο πνιηηηθέο ηεο Έλσζεο πνπ αθνξνχλ ην εµπφξην, ηε βηνµεραλία, ηελ ελέξγεηα, ηε γεσξγία, ηηο µεηαθνξέο θαη ηνλ ηνπξηζµφ. Καζ φιε ηε δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990 ε θξηηηθή πνπ αζθήζεθε ζρεηηθά µε ηελ εμέιημε ηεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο πνπ πηνζεηήζεθε είηε ζε εζληθφ είηε ζε θνηλνηηθφ επίπεδν, απνθάιπςε πνιιά κεκπηά ζεκεία φρη κφλν ζην επίπεδν ησλ λνκνζεηηθψλ ξπζκίζεσλ, αιιά θπξίσο ζηελ εθαξµνγή ηνπο. Γηα πνιιά ρξφληα, ηα κέηξα γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο έκεηλαλ αλεθάξκνζηα -νιηθψο ή κεξηθψο- νη δε πνιηηηθέο πξνο ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε απνδείρζεθαλ ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο κνλφπιεπξεο, θαζνδεγνχκελεο απφ νηθνλνκηθά ζπκθέξνληα, ηα νπνία ζπαλίσο ζπλππνιφγηδαλ ην πεξηβαιινληηθφ θφζηνο κπξνζηά ζην ίδηνλ φθεινο [3]. Οη επηρεηξήζεηο, νη νπνίεο ζθφπεπαλ ζηελ επίηεπμε πνζνηηθά κεγαιχηεξσλ ζηφρσλ γηα ηελ αχμεζε ησλ πσιήζεσλ πξνο θάιπςε ηεο ζπλερηδφκελεο δήηεζεο (θαηαλαισηηθά πξφηππα), αδπλαηνχζαλ λα ζθεθζνχλ φηη ην πξφβιεκα ηεο ξχπαλζεο επηβαξχλεη φρη µφλν ηελ πνηφηεηα ηνπ πεξηβάιινληνο αιιά µαθξνπξφζεζµα θαη απηνχο ηνπο ίδηνπο ηνπο ζηφρνπο ηεο επηρείξεζεο (κείσζε ηεο δήηεζεο, κείσζε ησλ θεξδψλ). Δθηφο φκσο απφ ηα νηθνλνκηθά ζπκθέξνληα, ιίγσλ ηζρπξψλ, νχηε ε ππφινηπε θνηλσλία επαηζζεηνπνηήζεθε πξνο απηήλ ηελ θαηεχζπλζε. Με απηφλ ηνλ ηξφπν ελζσκαηψζεθε ζε έλα κνλνδηάζηαην θαηαλαισηηθφ πξφηππν ζπκπεξηθνξάο, παξαθάµπηνληαο ηελ αλάγθε λα δήζεη ζε έλα πεξηβάιινλ πνπ ζα εμαζθαιίδεη ηελ πνηφηεηα ηεο ίδηαο ηεο χπαξμήο ηεο. Σα ηειεπηαία ρξφληα έρεη παξαηεξεζεί κηα αιιαγή πξνζαλαηνιηζκνχ ησλ αλζξψπσλ πξνο λέα πξφηππα ζπκπεξηθνξάο ηα νπνία ελδπλαµψλνπλ ηελ αλάγθε πξνζηαζίαο ηνπ πεξηβάιινληνο ζε παγθφζκην επίπεδν. Σν θαηλφµελν απηφ αξρίδεη λα γίλεηαη πην γεληθεπκέλν γηαηί ηα ζεκάδηα ηεο δηαηάξαμεο ηνπ πιαλήηε είλαη πιένλ νξαηά θαη ζηνλ πην απιφ πνιίηε. ελ απαηηείηαη ε εμεηδηθεπµέλε γλψζε, ε ζηαηηζηηθή εµπεηξία ή νη δείθηεο γηα λα θαηαλνήζνπκε φινη µαο ηελ θξηζηκφηεηα ηεο θαηάζηαζεο. πγρξφλσο, νη εζληθέο θαη νη Κνηλνηηθέο πνιηηηθέο θαλνληζηηθνχ ηχπνπ (Cmmand and Cntrl-CAC) είλαη πιένλ πνιιέο ζε αξηζκφ θαη δπζθνιεχνπλ αληί λα δηεπθνιχλνπλ ηελ πεξηβαιινληηθή πξνζπάζεηα. Ζ πνιππινθφηεηα, ν κεγάινο φγθνο πιεξνθνξηψλ θαη νξίσλ δελ κπνξεί λα ζπζηεκαηνπνηεζεί εχθνια θαη λα πηνζεηεζεί απφ ηηο επηρεηξήζεηο [3]. Απφ ηελ άιιε πιεπξά ηα θξάηε, θαη γεληθφηεξα νη θνξείο ειέγρνπ δελ κπνξνχλ λα ειέγμνπλ εχθνια θαη δηεμνδηθά ηελ εθαξκνγή ηεο θαλνληζηηθήο λνκνζεζίαο απφ ηηο επηρεηξήζεηο. Απνηέιεζµα ηεο δπζθαµςίαο απηήο ήηαλ ε ζηξνθή πξνο λέεο πνιηηηθέο πξνζηαζίαο ηνπ 9

10 πεξηβάιινληνο µε λέα εξγαιεία, πνπ ζπκπιεξψλνπλ ηηο πξνεγνχκελεο θαλνληζηηθέο ξπζκίζεηο µε λέεο ξπζκίζεηο πην επέιηθηεο πνπ βαζίδνληαη ζε εζεινληηθή βάζε. Οη λέεο ξπζκίζεηο δελ αθπξψλνπλ ηηο θαλνληζηηθέο ξπζκίζεηο, αληίζεηα ιεηηνπξγνχλ ζπµπιεξσµαηηθά ζε απηέο θαη έρνπλ σο βαζηθφ βήκα ηε λνκνζεηηθή ζπµµφξθσζε ηεο επηρείξεζεο µε ηελ θαλνληζηηθή λνκνζεζία. ήµεξα, είλαη πηα απνδεθηφ φηη ε ζπζηεµαηηθή δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζεµάησλ είλαη θξίζηµε γηα ηε βησζηµφηεηα θαη ηελ νηθνλνµηθή αλάπηπμε ησλ επηρεηξήζεσλ ζηηο δηεζλείο αγνξέο. Οη επηρεηξήζεηο ελζσµαηψλνπλ πεξηβαιινληηθέο ζηξαηεγηθέο ζηηο εηαηξηθέο ζηξαηεγηθέο ηνπο, πηνζεηνχλ ηελ Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε θαη εθαξµφδνπλ πνηθίια εξγαιεία γηα λα πεηχρνπλ θαιχηεξε πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε φπσο ηα πζηήµαηα Πεξηβαιινληηθήο ηαρείξηζεο (ΠΓ) [10]. Σα πζηήµαηα Πεξηβαιινληηθήο ηαρείξηζεο είλαη µία µεζνδνινγία ζπζηεµαηνπνίεζεο ησλ δηεξγαζηψλ µηαο επηρείξεζεο, µε ζθνπφ ηε βειηίσζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ θαη νηθνλνµηθψλ ηεο επηδφζεσλ. 1.3 ςζηήμαηα Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ Δλα Π νξίδεηαη σο ην ηµήµα ηνπ ζπλνιηθνχ ζπζηήµαηνο δηαρείξηζεο ελφο νξγαληζµνχ πνπ πεξηιαµβάλεη ηελ αλαγθαία νξγαλσηηθή δνµή, δξαζηεξηφηεηεο, δηαδηθαζίεο, ξφινπο θαη ππεπζπλφηεηεο, θαηάιιειεο πξαθηηθέο, δηεξγαζίεο θαη πφξνπο µε ζηφρν ηελ αληηµεηψπηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ησλ πξντφλησλ, ππεξεζηψλ ή ιεηηνπξγηψλ ηνπ [11, 12]. Σν ΠΓ είλαη ινηπφλ κηα πξνζέγγηζε, έλα εξγαιείν, έλα ζχλνιν δηαδηθαζηψλ, έλαο πξνζρεδηαζκέλνο θαη νξγαλσκέλνο ηξφπνο λα δηαρεηξίδεηαη έλαο νξγαληζκφο ηηο αιιειεπηδξάζεηο ηνπ κε ην θπζηθφ ηνπ πεξηβάιινλ. Σέηνηεο αιιειεπηδξάζεηο είλαη ε θαηαλάισζε πφξσλ, ε ππνβάζκηζε ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ε ππνβάζκηζε ηεο αλζξψπηλεο πγείαο. Υσξίο απηφ, ν νξγαληζκφο κπνξεί κφλν λα αληηδξάζεη ζε πεξηβαιινληηθά αηπρήκαηα, παξαβάζεηο, λα πιεξψζεη πξφζηηκα θαη ηειηθά λα ππνβηβαζηεί ιφγσ απηψλ, αξγά ή γξήγνξα, θαη λα αληηθαηαζηαζεί απφ πην νξγαλσκέλνπο θαη πξννδεπηηθνχο αληαγσληζηέο [11-14]. Πξφθεηηαη ινηπφλ γηα έλα δνκεκέλν ζχζηεκα ζπλερνχο πεξηβαιινληηθήο βειηίσζεο, αιιά θαη βειηίσζεο ηεο γεληθφηεξεο ιεηηνπξγίαο ηεο επηρείξεζεο θαη ηεο βησζηκφηεηάο ηεο, ην νπνίν πξαγκαηνπνηείηαη ζε βήκαηα. Βνεζά ηνλ νξγαληζκφ λα αλαγλσξίζεη θαη λα βειηηψζεη ηελ πεξηβαιινληηθή ηνπ επίδνζε, βάζεη ηνπ ηξφπνπ ιεηηνπξγίαο ηνπ, πξνθεηκέλνπ λα έρεη νηθνλνκηθά θαη άιια νθέιε θαη φρη απιψο λα είλαη ζχκθσλνο κε ηελ θείκελε λνκνζεζία θαη ηηο ινηπέο ξπζκηζηηθέο δηαηάμεηο, θαη λα αληηδξά φηαλ θάηη παξνπζηάδεη απφθιηζε απφ ην ζηφρν [11, 12]. Δθείλν πνπ πξέπεη λα γίλεη αληηιεπηφ είλαη φηη ε εθαξµνγή ελφο Π δε ζα πξέπεη λα είλαη απιά µία αθφµε γξαθεηνθξαηηθή επηβάξπλζε γηα ηα ζηειέρε, πνπ ελδερνµέλσο λα απνζπά ηελ πξνζνρή ηεο επηρείξεζεο απφ ηελ θαζεµεξηλή αληηµεηψπηζε ηνπ αληαγσληζµνχ (ηδίσο φζνλ αθνξά ηηο µηθξνµεζαίεο επηρεηξήζεηο), αιιά θαη επθαηξία γηα ηε δεµηνπξγία µηαο µεζνδνινγίαο, πνπ θαη ηνπο ζηφρνπο ηνπ µάξθεηηλγθ µπνξεί λα ππεξεηήζεη, αιιά θαη ηηο αγσλίεο ηεο δηνίθεζεο γηα θαιέο νηθνλνµηθά επηδφζεηο µπνξεί λα ηθαλνπνηήζεη [3]. 10

11 ην πθηζηάµελν δπλακηθφ επηρεηξεµαηηθφ πεξηβάιινλ ηεο δηεζλνχο θαη ηεο εζληθήο αγνξάο, πνπ ραξαθηεξίδεηαη απφ δηαξθείο µεηαβνιέο, ξαγδαία εμάπισζε ησλ λέσλ ηερλνινγηψλ, ζπλερή αλαδήηεζε λέσλ αγνξψλ θαη µεγαιχηεξσλ µεξηδίσλ, δηαµνξθψλεηαη ε ζχγρξνλε αληίιεςε ηεο επηρεηξεµαηηθήο δξάζεο µε θχξην άμνλα ηελ ηζρπξνπνίεζε ηεο αληαγσληζηηθήο ζέζεο θάζε επηρείξεζεο. Γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ζηφρνπ απηνχ, έλα απφ ηα πην δηαδεδνµέλα θαη απνηειεζµαηηθά εξγαιεία είλαη ε ελζσµάησζε θαη ηθαλνπνίεζε ζπγθεθξηµέλσλ πξνδηαγξαθψλ µέζσ ηεο εθαξµνγήο µηαο ζεηξάο πξνηχπσλ θαη θαλνληζµψλ. Κχξηεο επηδηψμεηο πνπ ελζσµαηψλνληαη µέζα ζε απηά ηα πξφηππα θαη ηνπο θαλνληζµνχο είλαη ε βειηίσζε ηεο παξερφµελεο πνηφηεηαο, είηε πξφθεηηαη γηα πξντφληα ή γηα ππεξεζίεο (γηα παξάδεηγµα, ε ζεηξά πξνηχπσλ ISO 9000), ε αζθάιεηα ρξήζεο ησλ παξαγφµελσλ πξντφλησλ (HACCP, ISO 22000), ε αζθάιεηα θαη ε πγηεηλή εξγαζίαο ζηνπο εξγαζηαθνχο ρψξνπο (BS 8800, OHSAS 18001), ε ηεθµεξίσζε θαη δηαζθάιηζε ηεο εγθπξφηεηαο ησλ δνθηµψλ (ISO 17025) θαη ε πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο (ISO 14001, EMAS). ην πιαίζην απην νη µεραληζµνί πηζηνπνίεζεο επηβξαβεχνπλ αιιά θαη εληζρχνπλ ηηο πξαγµαηηθέο πεξηβαιινληηθέο επηδφζεηο ησλ επηρεηξήζεσλ, εθεί φπνπ ζπλππάξρεη ην φξαµα γηα βηψζηµε αλάπηπμε µε ηελ πξαγµαηηθφηεηα ηεο θαζαξήο παξαγσγήο Ιζηοπική Αναδπομή Ανάπηςξηρ Πποηύπυν Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ ε γεληθέο γξακκέο, κπνξεί λα εηπσζεί φηη ε Δπξψπε ππήξμε αξθεηά δξαζηήξηα ζηελ αλάπηπμε πξνηχπσλ πζηεκάησλ Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο. Ηδηαίηεξα δχν πξνζπάζεηεο επέδξαζαλ ζεκαληηθά πάλσ ζηελ αλάπηπμε ηεο ζεηξάο πξνηχπσλ ISO Ζ πξψηε είλαη ην Βξεηαληθφ πξφηππν BS 7750 θαη ε δεχηεξε είλαη ην EMAS (Δc- Management and Audit Scheme) [11] Ππόηςπο BS 7750 Σν πξφηππν απηφ δεµνζηεχζεθε ην 1992 θαη απνηειεί ην πξψην επίζεµν παγθνζµίσο πξφηππν γηα ηα πζηήµαηα Πεξηβαιινληηθήο ηαρείξηζεο. πληάρζεθε απφ ην British Standards Institutin (BSI) ζε ζπλεξγαζία κε δηάθνξεο επηηξνπέο θαη ελδηαθεξφκελα κέξε, πξνθεηκέλνπ λα ηθαλνπνηήζεη έλα κεγάιν αξηζκφ αηηήζεσλ πνπ αθνξνχζαλ ηε ζέζπηζε πξνηχπσλ γηα ηελ αληηκεηψπηζε ζεκάησλ θαη αλεζπρηψλ πνπ ζρεηίδνληαλ κε ηελ πεξηβαιινληηθή δηάζηαζε ηεο βηνκεραληθήο δξαζηεξηφηεηαο [15, 16]. Έμη ρξφληα λσξίηεξα, ε Οιιαλδηθή πλνµνζπνλδία Βηνµεραληψλ θαη Δξγαδνµέλσλ (VNO/NCW) είρε δεµνζηεχζεη ηελ πξψηε έθδνζε ηνπ θπιιαδίνπ Envirnmental Management in Cmpanies ζηελ Οιιαλδία. Καηά ηελ αλάπηπμε ηνπ πξνηχπνπ BS 7750 έγηλε εθηεηαµέλε ρξήζε ησλ πιεξνθνξηψλ ηνπ θπιιαδίνπ απηνχ φπσο θαη θαηά ηε ζπγγξαθή ηεο δεµνζίεπζεο πνιηηηθψλ θαηεπζχλζεσλ µε ηίηιν: In-cmpany Envirnmental Management Systems ηεο Οιιαλδηθήο Κπβέξλεζεο (1989) [11]. Μεηά ηελ εθαξκνγή ηνπ πξνηχπνπ ζε έλα πηινηηθφ πξφγξαµµα, εθδφζεθε µηα δεχηεξε έθδνζή ηνπ ην 1994, µε βάζε ηηο απνθηεζείζεο πξαθηηθέο εµπεηξίεο. πγρξφλσο ην 11

12 πξφηππν απηφ ελαξµνλίζζεθε µε ηνλ θαλνληζµφ EMAS πνπ εθδφζεθε ην 1993 [17]. Σν BS 7750 έρεη απνηειέζεη ην µνληέιν αλάπηπμεο αξθεηψλ άιισλ αληίζηνηρσλ εζληθψλ πξνηχπσλ, φπσο ην γαιιηθφ, ην ηζπαληθφ, θαη ην ηξιαλδηθφ ελψ απνηέιεζε θαη νπζηαζηηθφ ζεµείν έλαξμεο ησλ ζπλνµηιηψλ ηεο επηηξνπήο ISO/TC 207 γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ ISO [11]. ην BS 7750 πεξηγξάθεηαη πσο έλαο νξγαληζκφο κπνξεί λα επηηχρεη ηε ζπκκφξθσζε κε ηνπο πεξηβαιινληηθνχο ζθνπνχο θαη ηελ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή πνπ έρεη επηιέμεη. ρεδηάζηεθε γηα ηε βειηίσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο επίδνζεο φισλ ησλ ηχπσλ θαη κεγεζψλ νξγαληζκψλ θαη ππνζηεξίδεη κηα ζπζηεκαηηθή πξνζέγγηζε ηνπ ζπζηήκαηνο δηαρείξηζεο, ηε δεκηνπξγία πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο θαη ζθνπψλ θαη ηελ ηδέα ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηζεσξήζεσλ. ην πξφηππν δελ θαζνξίδνληαη ζπγθεθξηκέλα θξηηήξηα πεξηβαιινληηθήο επίδνζεο, πεξηβαιινληηθνί ζηφρνη, δείθηεο ή ρξνλνδηαγξάκκαηα γηα κηα επηρείξεζε. Σν κφλν επίπεδν επίδνζεο πνπ απαηηείηαη είλαη λα θαιχπηνληαη νη πξνδηαγξαθέο ηνπ πξνηχπνπ. Δθ φζνλ ηα θξηηήξηα θαζνξίδνληαη ζχκθσλα κε ηνπο ζηφρνπο πνπ έρεη ζέζεη ε ίδηα ε επηρείξεζε (νη νπνίνη κπνξεί λα είλαη ειάρηζηνη), δελ ππάξρεη θάπνηα εγγχεζε φηη ζα έρνπλ θάπνην λφεκα γηα ηελ θνηλσλία σο ζχλνιν ή ζα είλαη κέξνο κηαο επξχηεξεο ζηξαηεγηθήο γηα βηψζηκε αλάπηπμε [15, 16] Κανονιζμόρ EMAS ρεδφλ παξάιιεια, νη πεξηβαιινληηθέο πξσηνβνπιίεο ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε θαζνδεγνχληαλ απφ ζπγθεθξηκέλα ζρέδηα δξάζεο, φπσο ην 5 ν Πεξηβαιινληηθφ Πξφγξακκα Γξάζεο ηνπ 1992, πνπ βαζηδφηαλ ζηελ ηδέα ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο θαη ηεο πξνιεπηηθήο δξάζεο [17, 18]. Σν 5 ν Πεξηβαιινληηθφ Πξφγξακκα Γξάζεο πεξηειάκβαλε ηνλ θαλνληζκφ EMAS (Ec Management and Audit Scheme) κε ζηφρν λα ελζαξξχλεη ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα λα βειηηψζεη ηηο πεξηβαιινληηθέο ηνπ επηδφζεηο. Σν EMAS πηνζεηήζεθε ζηηο 29/6/1993 απφ ηελ Δ.Δ. σο Καλνληζκφο θαη ελεξγνπνηήζεθε απφ ηνλ Απξίιην ηνπ 1995 [19]. Ο Καλνληζκφο αλαζεσξήζεθε γηα πξψηε θνξά ην 2001 θαη πην πξφζθαηα ην 2009 [17, 20-22]. Αξρηθά ππήξρε ε ηδέα ηεο επηβνιήο ελφο ππνρξεσηηθνχ ζπζηήµαηνο πεξηβαιινληηθψλ επηζεσξήζεσλ γηα ζπγθεθξηµέλνπο ηχπνπο επηρεηξήζεσλ θαη δεµνζηνπνίεζεο ησλ ζρεηηθψλ απνηειεζµάησλ. Αξγφηεξα ε έµθαζε µεηαηνπίζζεθε ζηελ εηζαγσγή ελφο Π επί εζεινληηθήο βάζεο. Καηά ηελ αλάπηπμε ηνπ EMAS ε επηρεηξεκαηηθή θνηλφηεηα πιεηνδφηεζε γηα ηελ ελαξκφληζή ηνπ µε ηηο απαηηήζεηο πηζηνπνίεζεο ηεο ιεηηνπξγίαο Π βάζεη πξνηχπσλ. Καηά ζπλέπεηα ν Καλνληζµφο απηφο πξνζθέξεη ζηηο επηρεηξήζεηο ηε δπλαηφηεηα λα βαζίζνπλ ην ζχζηεκά ηνπο ζε πξφηππα αλαγλσξηζµέλα απφ ηελ Δ.Δ. Σν 1994 ε Δ.Δ. έδσζε ζηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή Πξνηχπσλ (CEN) ηελ εληνιή λα αλαπηχμεη πξφηππα γηα ηελ πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε θαη ηηο πεξηβαιινληηθέο επηζεσξήζεηο. Μέζσ ηεο ιεγφµελεο ζπµθσλίαο ηεο Βηέλλεο µεηαμχ ηεο CEN θαη ηνπ ISO, ε CEN πξνζαλαηνιίζζεθε ζηελ θάιπςε ηεο ππνρξέσζεο πνπ αλέιαβε µε ηελ πηνζέηεζε ησλ πξνηχπσλ ηνπ ISO ρσξίο ηελ χπαξμε αιιαγψλ [23]. 12

13 ειπά Πποηύπυν ISO Σα πξφηππα ηεο ζεηξάο ISO δεκηνπξγήζεθαλ απφ ην Γηεζλή Οξγαληζκφ Σππνπνίεζεο (Internatinal Organizatin fr Standardizatin), ν νπνίνο ηδξχζεθε ην 1946 ζηε Γελεχε ηεο Διβεηίαο. Ο νξγαληζκφο έρεη πηνζεηήζεη ηελ νλνκαζία ISO ζε φια ηα πξφηππά ηνπ. Ζ νλνκαζία απηή δελ είλαη ην αθξσλχκην ηνπ νξγαληζκνχ, φπσο πνιιέο θνξέο εζθαικέλα ζεσξείηαη, αιιά πξνέξρεηαη απφ ηελ ειιεληθή ιέμε ίζνο (iss) γηα λα δειψζεη ηελ επηδίσμε θαζνξηζκνχ εληαίσλ θαη νκνηνγελψλ πξνηχπσλ. Όπνηα θαη αλ είλαη ε ρψξα, αλεμάξηεηα απφ ηε γιψζζα, ε ζχληνκε κνξθή ηνπ νλφκαηνο ηνπ νξγαληζκνχ είλαη πάληα ISO [24]. Ζ ζεηξά πξνηχπσλ ISO είλαη κηα ζεηξά εζεινληηθψλ πξνηχπσλ πνπ αλαπηχρζεθαλ απφ ηνλ Οξγαληζκφ θαη παξέρεη ζηε δηνίθεζε ησλ επηρεηξήζεσλ ηελ θαηάιιειε δνκή γηα ηε δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηδξάζεσλ [11]. Απφ ην 1993 ε επηηξνπή ISO/TC 207 πξνεηνίµαδε έλα πξφηππν γηα ηα ζπζηήµαηα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο πνπ νινθιεξψζεθε ην Πξνεγήζεθαλ δχν ρξφληα αλεπίζεµσλ ζπδεηήζεσλ φπνπ ην BS 7750 έπαημε νπζηαζηηθφ ξφιν σο ζεµείν εθθίλεζεο. Ωζηφζν ε εµπεηξία έρεη δείμεη φηη είλαη δχζθνιν λα αλαπηπρζεί έλα παγθνζµίσο απνδεθηφ Π. Κη απηφ δηφηη ζην ρψξν ησλ ζεµάησλ πεξηβάιινληνο νη ζρέζεηο µεηαμχ ηεο επηρεηξεµαηηθήο θνηλφηεηαο, ηεο δεµφζηαο δηνίθεζεο θαη ηνπ θνηλνχ δηαθέξνπλ απφ ρψξα ζε ρψξα. Δπνµέλσο ην ISO πξέπεη απφ ηε µηα λα είλαη αξθεηά επέιηθην γηα λα εθαξµφδεηαη ζε δηαθνξεηηθέο πεξηπηψζεηο επηρεηξήζεσλ, δηαθφξσλ ηχπσλ ελψ απφ ηελ άιιε πιεπξά πξέπεη λα είλαη αξθεηά απζηεξφ γηα λα νδεγεί σο ζχζηεµα ζηε βειηίσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο απφδνζεο. Δπηπιένλ γηα ηηο επξσπατθέο ρψξεο ην ISO ζα πξέπεη λα θαιχπηεη ηνπο ζηφρνπο θαη ηηο απαηηήζεηο ηνπ EMAS (έηζη ψζηε λα αλαγλσξίδεηαη απφ ηελ Δ.Δ.) [11] Γομή και Βαζικά ηοισεία ηυν ςζηημάηυν Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ Σα ΠΓ πεξηιακβάλνπλ, ζε γεληθέο γξαµµέο ηηο εμήο ελφηεηεο [25]: Αξρηθή πεξηβαιινληηθή αλάιπζε, Καζνξηζµφ ηεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο θαη ησλ αληηθεηµεληθψλ ζθνπψλ θαη ζηφρσλ θαη δεµηνπξγία πξνγξαµµάησλ πινπνίεζήο ηεο, Οξγάλσζε, επηθνηλσλία, εθπαίδεπζε θαη ηεθµεξίσζε, Έιεγρν δξαζηεξηνηήησλ ηεο επηρείξεζεο πνπ έρνπλ επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ, ηαδηθαζίεο παξαθνινχζεζεο θαη µέηξεζεο, ηαξζξσηηθέο θαη πξνιεπηηθέο ελέξγεηεο, αξρεία θαη εζσηεξηθέο επηζεσξήζεηο, Αλαζεψξεζε ζηφρσλ ζχµθσλα µε ηα απνηειέζµαηα θαη ηα ζπµπεξάζµαηα ηνπ ειέγρνπ γηα ζπλερή βειηίσζε. Δηδηθφηεξα σο πξνο ην BS 7750, ζα πξέπεη λα ζεµεησζεί φηη ην θχξην µέξνο ηνπ απνηειείηαη απφ ηηο απαηηήζεηο γηα ηελ εθαξµνγή ελφο Π. Δπηπιένλ, πεξηιαµβάλεη δχν 13

14 παξαξηήµαηα εθ ησλ νπνίσλ ην πξψην παξέρεη ιεπηνµεξείο επεμεγήζεηο γηα ην πξφηππν θαη δίλεη νδεγίεο γηα ηελ πξνθαηαξθηηθή επηζεψξεζε ηνπ ζπζηήµαηνο. Σν δεχηεξν παξάξηεµα ζπγθξίλεη ηηο απαηηήζεηο ηνπ BS 7750 µε ηηο απαηηήζεηο ησλ πζηεµάησλ ηαρείξηζεο Πνηφηεηαο θαηά ISO 9000 [15, 16]. Ο θαλνληζµφο EMAS πεξηέρεη 52 άξζξα θαη 8 παξαξηήκαηα, ηα νπνία ζα παξνπζηαζηνχλ αλαιπηηθφηεξα ζην επφκελν θεθάιαην. Σν πξφηππν ISO έρεη ηελ ίδηα βαζηθή δνµή µε ην πξφηππν BS ηε δνµή απηή πεξηιαµβάλεηαη ην θπξίσο µέξνο ηνπ πξνηχπνπ θαη ηξία παξαξηήµαηα. Δηδηθά ζην πξψην παξάξηεµα, πεξηέρνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο απαηηήζεηο ηνπ πξνηχπνπ θαη ηε δπλαηφηεηα ελαξµφληζήο ηνπ µε ηνλ θαλνληζµφ ηνπ EMAS [11] Λόγοι - Κίνηηπα ηυν Δπισειπήζευν για ηην Δθαπμογή ενόρ ΠΓ Μηα απνδνηηθή πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε, θξίλεηαη φηη απνηειεί παξάγνληα ηεο βησζηκφηεηαο ησλ νξγαληζκψλ ζην πξνζερέο κέιινλ. Οη ππεξαζπηζηέο ησλ Π ηζρπξίδνληαη φηη ηα αλαµελφµελα νθέιε απφ ηελ εθαξκνγή ηνπο κπνξνχλ λα παξαθηλήζνπλ ηα αλψηαηα ζηειέρε ησλ επηρεηξήζεσλ γηα ηελ πηνζέηεζε ελφο ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο. Σα θίλεηξα απηά, ηα νπνία κπνξνχλ λα ρσξηζηνχλ ζε δχν θαηεγνξίεο, εμσηεξηθά θαη εζσηεξηθά είλαη ηα παξαθάησ [3, 10, 26]: Δξυηεπικά Κίνηηπα Ζ βειηίσζε ηεο εηθφλαο ηεο επηρείξεζεο, Οη πηέζεηο ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο. Οη πιεξνθνξίεο γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ παξαγσγηθψλ δξαζηεξηνηήησλ επηβάιιεηαη λα δεκνζηνπνηνχληαη ζηηο αξρέο θαη ηελ θνηλή γλψκε, Ζ είζνδνο ζε δηεζλείο αγνξέο, Ζ απαίηεζε πηζηνπνίεζεο απφ ηνπο πειάηεο, Ζ πεξηβαιινληηθή ζπλείδεζε ησλ πειαηψλ, ησλ πξνκεζεπηψλ, ησλ θαηαλαισηψλ θαη ησλ ζπλεξγαηψλ, απμάλεη, φπσο θαη ησλ αξρψλ, ησλ ηξαπεδψλ θαη ησλ αζθαιηζηηθψλ νξγαληζκψλ, Ζ απφθηεζε αληαγσληζηηθνχ πιενλεθηήκαηνο. ήκεξα, νινέλα θαη πεξηζζφηεξν ε θαηαλάισζε ζηξέθεηαη ζε πξντφληα θαηαζθεπαζκέλα µε θηιηθνχο πξνο ην πεξηβάιινλ ηξφπνπο, Ζ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία γίλεηαη απζηεξφηεξε, ε εθαξκνγή ηεο νινέλα θαη πην ζθιεξή θαη µε πξνζσπηθέο επζχλεο γηα ηνπο δηεπζπληέο ησλ επηρεηξήζεσλ, Οη πεξηβαιινληηθέο εηζθνξέο θαη νη θφξνη απμάλνληαη ζπλέρεηα, Ζ αγνξά ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη πιένλ ζεκαληηθή. 14

15 Δζυηεπικά Kίνηηπα Ζ κείσζε ηνπ θφζηνπο (νη ηηκέο ηεο ελέξγεηαο θαη ησλ πξψησλ πιψλ ζα ζπλερίζνπλ λα απμάλνληαη), Οη ηερληθέο γηα ηελ παξαγσγή θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφλησλ επεξεάδνπλ ηνλ θχθιν ηεο δσήο ηνπο, Ζ βειηίσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο επίδνζεο, Ζ βειηίσζε ηεο εζσηεξηθήο ιεηηνπξγίαο θαη νξγάλσζεο ηεο επηρείξεζεο, Ζ θαιχηεξε δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζεµάησλ, Ζ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, Ζ αλάπηπμε ηνπ αλζξψπηλνπ δπλαµηθνχ, θαη Οη επηρεηξήζεηο θαη νη νξγαληζκνί µε πεξηβαιινληηθφ πξνζαλαηνιηζκφ θαξπψλνληαη επηρνξεγήζεηο θαη επηδνηήζεηο δαλείσλ. Σα θίλεηξα δε βξίζθνληαη απαξαίηεηα κε ηελ ίδηα ζεηξά πξνηεξαηφηεηαο γηα θάζε νξγαληζκφ. Σν θφζηνο, αλ θαη κπνξεί λα είλαη ην πην άκεζν πιενλέθηεκα, βξίζθεηαη ζπλήζσο ζε ρακειφηεξε ζέζε, ελψ ε εηθφλα ηεο επηρείξεζεο θαη νη πηζαλέο απψιεηεο ζηηο πξψηεο ζέζεηο. Αμίδεη λα ζεκεηψζνπκε φηη νη κηθξέο θαη κεζαίεο επηρεηξήζεηο ηείλνπλ λα εκθαλίδνπλ κεγαιχηεξε πξνζπκία ζηελ πηνζέηεζε ηνπ Πξνηχπνπ, παξφιν πνπ ε πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή απηψλ είλαη κηθξφηεξεο πξνηεξαηφηεηαο φηαλ ηίζεηαη ζέκα βησζηκφηεηαο ηεο επηρείξεζεο. Λφγσ κεγέζνπο φκσο είλαη πην επέιηθηεο θαη αληηδξνχλ γξεγνξφηεξα ζε πεξηφδνπο νηθνλνκηθήο χθεζεο [27, 28] Πιθανά Οθέλη ηυν Δπισειπήζευν από ηην Δθαπμογή ενόρ ΠΓ Αξθεηά ζεκαληηθά νθέιε κπνξνχλ λα πξνθχςνπλ γηα θάζε επηρείξεζε απφ ηελ εθαξκνγή ελφο Π θαη ηελ πηζηνπνίεζε απηνχ µε θάπνην πξφηππν. Ο πξνζδηνξηζκφο ηνπο φκσο είλαη πνιχ δχζθνιν λα γίλεη ζην βαζκφ πνπ ζπλππάξρνπλ µε νθέιε πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ζπλνιηθή επηρεηξεκαηηθή ζηξαηεγηθή. Παξαθάησ, παξαηίζεληαη ηα θπξηφηεξα νθέιε ελφο Π [3, 10, 13, 14, 26]: Οικονομικά Μείσζε θφζηνπο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο, Δμνηθνλφκεζε θφζηνπο πιηθψλ, Οηθνλνκηθά νθέιε απφ ηε δηαρείξηζε θαη αλαθχθισζε πιηθψλ εληφο ηεο επηρείξεζεο, Μείσζε άιισλ ιεηηνπξγηθψλ εμφδσλ, 15

16 Αχμεζε πεξηζσξίνπ θέξδνπο: Καιχηεξε δηαρείξηζε πξψησλ πιψλ (θαιχηεξεο παξαγσγηθέο δηαδηθαζίεο, ιηγφηεξν ζθξαπ), Οηθνλνκία ζην θφζηνο κεηαθνξάο θαη απνζήθεπζεο (ιηγφηεξα πιηθά), Μηθξφηεξν θφζηνο δηάζεζεο απνξξηκκάησλ απνβιήησλ (ιηγφηεξα πιηθά), Μηθξφηεξεο δαπάλεο αζθάιηζεο (ρακειφηεξν πεξηβαιινληηθφ ξίζθν), Αχμεζε πσιήζεσλ: Καιχηεξε πνηφηεηα θαηλνηνκία (εηο βάζνο γλψζε πξντφλησλ θαη δηαδηθαζηψλ παξαγσγήο), Βειηησκέλε εηθφλα νξγαληζκνχ (image), Γηείζδπζε ζε λέεο αγνξέο (θαηλνηφκα πξντφληα, θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ), Βειηίσζε ζρέζεσλ κε πειάηεο, Διάηησζε θεθαιαίσλ θίλεζεο: Ληγφηεξα πιηθά ζε ζηνθ (απνθπγή απνξξηκκάησλ), Διάηησζε επελδχζεσλ παγίσλ: Διαηησκέλεο επελδχζεηο ζε αληηξξχπαλζε (ιφγσ θαιχηεξεο πξφιεςεο), Δπρεξέζηεξε θαη νηθνλνκηθφηεξε απφθηεζε αδεηψλ επεθηάζεσλ εγθαηαζηάζεσλ, θ.ιπ., Ληγφηεξεο αλάγθεο απνζεθεπηηθψλ ρψξσλ (θαιχηεξε δηαρείξηζε πιηθψλ), Διάηησζε θνξνινγηθνχ ζπληειεζηή: Αμηνπνίεζε θνξνινγηθψλ θίλεηξσλ, Διάηησζε θφζηνπο ρξήκαηνο: Πξνζέιθπζε επελδπηψλ (θαιχηεξν image, κηθξφηεξν ξίζθν), Καιχηεξνη φξνη δαλεηζκνχ (θαιχηεξν image, κηθξφηεξν ξίζθν), Λειηοςπγικά σζηέο επηρεηξεζηαθέο πξαθηηθέο, Καηαγξαθή θαη παξαθνινχζεζε βαζηθψλ δηεξγαζηψλ ηεο επηρείξεζεο, γηα ηε βειηίσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο ηεο επίδνζεο θαη ηεο πνηφηεηαο ησλ παξερφκελσλ ππεξεζηψλ: θαηαλάισζεο ελέξγεηαο, θαηαλάισζεο θαπζίκσλ, 16

17 θαηαλάισζεο θαη απφξξηςεο πδάησλ, θαηαλάισζεο πξψησλ πιψλ, παξαγσγήο απνβιήησλ ζηεξεψλ, πγξψλ θαη αεξίσλ, Βειηίσζε ηεο απνδνηηθφηεηαο ησλ ιεηηνπξγηψλ θαη ησλ δηεξγαζηψλ, Μείσζε ιεηηνπξγηθψλ εμφδσλ ηεο επηρείξεζεο: κείσζε ηεο θαηαλάισζεο ελέξγεηαο, κείσζε ηεο θαηαλάισζεο θαπζίκσλ, κείσζε ηεο θαηαλάισζεο πδάησλ, κείσζε θαηαλάισζεο πξψησλ πιψλ, κείσζε ηνπ θφζηνπο γηα ηε δηάζεζε απνξξηκκάησλ, Δπαηζζεηνπνίεζε ηνπ πξνζσπηθνχ ηεο επηρείξεζεο: ελεκέξσζε πξνζσπηθνχ, εθπαίδεπζε πξνζσπηθνχ, Βειηίσζε νξγάλσζεο θαη ιεηηνπξγίαο ηεο επηρείξεζεο Δξυηεπικά Αμηνιφγεζε θαη παξαθνινχζεζε ζπκκφξθσζεο κε ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία κέζσ κεραληζκνχ παξαθνινχζεζεο ηεο θνηλνηηθήο θαη ηεο ειιεληθήο λνκνζεζίαο, Βειηίσζε ηεο ηθαλνπνίεζεο ησλ πειαηψλ, Αχμεζε επελδχζεσλ, Μείσζε αζθαιίζηξσλ, Απφθηεζε αληαγσληζηηθνχ πιενλεθηήκαηνο, Δπεξεαζκφο πειαηψλ, ζπλεξγαηψλ θαη ππεξγνιάβσλ ηεο επηρείξεζεο: πλεξγαζία κε πξνκεζεπηέο/ ππεξγνιάβνπο νη νπνίνη εθαξκφδνπλ θαη νη ίδηνη πεξηβαιινληηθά ζπζηήκαηα, παξαρψξεζε πξάζηλωλ δαλείωλ ζε πειάηεο, Αχμεζε ηνπ κεξηδίνπ αγνξάο, Βειηίσζε εηαηξηθνχ πξνθίι (δεκφζηαο εηθφλαο θαη θήµεο) ηεο επηρείξεζεο: κέζσ δηαθεκίζεσλ ηεο επηρείξεζεο, κέζσ ελεξγεηψλ πνπ γίλνληαη απφ ηελ επηρείξεζε γηα ην πεξηβάιινλ, κέζσ ηεο ρξήζεο ινγνηχπνπ, 17

18 Πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, Μείσζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ηεο επηρείξεζεο: κε ηελ πξαγκαηνπνίεζε δηαρσξηζκνχ ησλ απνβιήησλ, κε ην ρεηξηζκφ θαη ηελ αλαθχθισζε ησλ απνβιήησλ, Διαρηζηνπνίεζε πεξηβαιινληηθψλ θηλδχλσλ θαη πξφιεςε πεξηβαιινληηθψλ αηπρεκάησλ: κέζσ θαηαγξαθήο δηαδηθαζηψλ γηα έθηαθηεο αλάγθεο, κέζσ δηεμαγσγήο αζθήζεσλ εθηάθησλ αλαγθψλ, κέζσ ζπζηεκαηηθήο επηζεψξεζεο, Γεκηνπξγία θαιχηεξνπ πεξηβάιινληνο εξγαζίαο γηα ηνπο ππαιιήινπο ηεο επηρείξεζεο: θαζαξφηεξν πεξηβάιινλ εξγαζίαο ζε βηνκεραλίεο θαη εξγνηάμηα Κόζηη - Πιθανέρ Απνηηικέρ Δπιπηώζειρ και Πποβλήμαηα Δθαπμογήρ ενόρ ΠΓ Ζ εθαξµνγή ελφο Π, ζπλεπάγεηαη θαη νξηζµέλα θφζηε πξνβιήµαηα / δπζθνιίεο πέξα απφ ηα νθέιε, πνπ ζα πξέπεη λα αμηνινγεζνχλ απφ ηηο επηρεηξήζεηο θαη λα ιεθζνχλ ππφςε απφ ηνπο θνξείο πηζηνπνίεζεο. Κφζηνο αλάπηπμεο θαη εθαξκνγήο ηνπ Π : Κφζηνο επέλδπζεο θαη ππνδνµψλ, Κφζηνο εμσηεξηθψλ ζπµβνχισλ - πξφζιεςε εμεηδηθεπµέλνπ πξνζσπηθνχ πνπ ζα θάλεη ηελ πξνεηνηµαζία γηα ηελ εθαξµνγή, Κφζηνο εθπαίδεπζεο πξνζσπηθνχ, Κφζηνο ππεχζπλνπ πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο νξγαληζκνχ (εζσηεξηθφο επηζεσξεηήο), Κφζηνο µειέηεο, Μηθξφ θφζηνο δεµνζηνπνίεζεο, Κφζηε πηζηνπνίεζεο θαη επηζεψξεζεο ηνπ Π απφ θάπνην θνξέα πηζηνπνίεζεο, Κφζηε ζπληήξεζεο ηνπ Π : Μεγαιχηεξν θνξηίν εξγαζίαο - επηπιένλ εξγαηνψξεο, Διάηησζε πεξηζσξίνπ θέξδνπο: Δπηπιένλ θφζηνο πινπνίεζεο θαη ιεηηνπξγίαο ηνπ ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο, Τςειφηεξν θφζηνο παξαγσγήο, σο απνηέιεζκα ρξήζεο εμνπιηζκνχ πξνζαξκνγήο ζηηο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο, 18

19 Διάηησζε πσιήζεσλ: Τςειφηεξεο ηηκέο γηα λα αληηζηαζκηζηεί ην θφζηνο πξνζαξκνγήο ζηηο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο, Αχμεζε θεθαιαίνπ θίλεζεο: Πεξηζζφηεξν αθξηβά πιηθά θαη ελέξγεηα (παξά ηε θηιηθφηεηά ηνπο πξνο ην πεξηβάιινλ), Αχμεζε επελδχζεσλ παγίσλ: Δγθαηάζηαζε αληηξξππαληηθήο ηερλνινγίαο, Αχμεζε θφζηνπο ρξήκαηνο: Τςειφηεξα επηηφθηα δαλεηζκνχ, σο απνηέιεζκα ηεο δηαπίζησζεο ηνπ πεξηβαιινληηθνχ θηλδχλνπ πνπ απεηθνλίδεηαη ζηηο εθζέζεηο ηνπ νξγαληζκνχ. Δίλαη ελδηαθέξνλ λα δηαπηζηψζεη θαλείο φηη ε ίδηα παξάκεηξνο κπνξεί λα επεξεάδεη ηελ θαζαξή ζέζε κηα επηρείξεζεο κε δηαθνξεηηθφ ηξφπν. Γηα παξάδεηγκα ε εγθαηάζηαζε λένπ εμνπιηζκνχ αληηξξππαληηθήο ηερλνινγίαο κπνξεί λα επηβάιιεηαη ή θαη λα απνηξέπεηαη απφ ην χζηεκα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο. ηελ πξψηε πεξίπησζε ε επίπησζε είλαη αξλεηηθή, ζηε δεχηεξε ζεηηθή. Μεξηθά απφ ηα πξνβιήκαηα / δπζθνιίεο πνπ εκπνδίδνπλ ηελ εθαξκνγή ελφο ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαη έρνπλ θαηαγξαθεί ζηε βηβιηνγξαθία, είλαη ε πνιππινθφηεηα ησλ δηαθφξσλ πξνηχπσλ Π (ISO 14001, EMAS), ε έιιεηςε θηλήηξσλ, ε µε θαηάιιειε πξνζέγγηζε γηα ηελ εθαξκνγή ηνπο, ε έιιεηςε δέζκεπζεο απφ ηε δηνίθεζε, ε έιιεηςε ζπµµεηνρήο ησλ εξγαδνκέλσλ θαη νη αζαθείο επζχλεο ηνπ πξνζσπηθνχ [29, 30]. 19

20 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΣΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΚΑΙ ΔΛΔΓΥΟΤ (ΔΜΑS) 2.1 Ιζηοπική Δξέλιξη ηος Κανονιζμού EMAS Ο Δπξσπατθφο Καλνληζκφο 1221/2009 γηα ηελ εθνχζηα ζπκκεηνρή νξγαληζκψλ ζε Κνηλνηηθφ χζηεκα Οηθνινγηθήο Γηαρείξηζεο θαη Οηθνινγηθνχ Διέγρνπ, γλσζηφο θαη σο θαλνληζκφο EMAS, αληηπξνζσπεχεη µία ζρεηηθά θαηλνχξηα πξνζέγγηζε ζηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, µέζσ ηεο ρξήζεο ησλ κεραληζµψλ ηεο αγνξάο. Σν EMAS έρεη σο ζηφρν λα πξνάγεη ηε ζπλερή βειηίσζε ησλ επηδφζεσλ ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο. Δίλαη έλα ζχζηεκα πνπ επηηξέπεη ζε νξγαληζκνχο λα αλαιάβνπλ, ζε εζεινληηθή βάζε, ηε δέζκεπζε λα αμηνινγήζνπλ θαη λα βειηηψζνπλ ηηο επηδφζεηο ηνπο ζε πεξηβαιινληηθά ζέκαηα. Σν EMAS είλαη απφ ηηο ιχζεηο πνπ πξνσζήζεθαλ απφ ηελ Δ.Δ. ζηα πιαίζηα ηνπ 5 νπ Πεξηβαιινληηθνχ Πξνγξάµµαηνο Αλάπηπμεο πνπ είρε σο ζηφρν ηελ πξφθιεζε ηεο βηψζηµεο αλάπηπμεο [17]. Σν ζχζηεκα άξρηζε λα ιεηηνπξγεί ηνλ Απξίιην ηνπ1995 [18], αλαζεσξήζεθε ην 2001 (EMAS II) [21] θαη πην πξφζθαηα ην 2009 (EMAS III) [22]. Σν EMAS είλαη εθαξµφζηµν ζε θάζε νξγαληζκφ ηνπ δεκνζίνπ ή ηδησηηθνχ ηνµέα πνπ αλαιακβάλεη ηε δέζκεπζε λα βειηηψζεη ηελ πεξηβαιινληηθή ηνπ επίδνζε. Δθαξκφδεηαη απφ ηα θξάηε µέιε ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη ηνπ Δπξσπατθνχ Οηθνλνκηθνχ Υψξνπ (Ννξβεγία, Ηζιαλδία, Ληρηεζηάηλ). Όιν θαη πεξηζζφηεξεο ππνςήθηεο ρψξεο εθαξκφδνπλ επίζεο, ην ζχζηεκα ζην πιαίζην πξνεηνηκαζίαο ηνπο γηα πξνζρψξεζε ζηελ Δ.Δ. Μέρξη ζήκεξα πεξηζζφηεξνη απφ νξγαληζκνί θαη πάλσ απφ θαηαρσξεκέλνη ρψξνη έρνπλ ζπµµεηάζρεη ζην ζχζηεκα. 2.2 ηόσοι ηος Κανονιζμού EMAS Οη βαζηθνί ζηφρνη ηνπ EMAS είλαη ε βειηίσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο επίδνζεο, ε επίδεημε ζπµµφξθσζεο µε ηελ πεξηβαιινληηθή λνµνζεζία, θαη ε γλσζηνπνίεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηηεπγµάησλ ελφο νξγαληζµνχ ζην επξχηεξν θνηλφ. Βαζηθφο ζηφρνο είλαη ν θάζε νξγαληζµφο λα ιάβεη ππφςε πεξηβαιινληηθνχο παξάγνληεο ζηελ θαζεµεξηλή ηνπ ιεηηνπξγία. Δπηγξακκαηηθά νη ζηφρνη ηνπ EMAS είλαη ινηπφλ: ε πξνψζεζε ηεο ζπλερνχο βειηίσζεο ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηδφζεσλ φισλ ησλ νξγαληζκψλ πνπ εδξεχνπλ ζηελ Δπξψπε, δεκνζίσλ θαη ηδησηηθψλ, ε αλαγλψξηζε ησλ νξγαληζκψλ εθείλσλ πνπ έρνπλ πηνζεηήζεη ζπζηήκαηα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαη έρνπλ θξνληίζεη θαη γηα ηελ εμσηεξηθή πηζηνπνίεζή ηνπο, θαη ε γλσζηνπνίεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνφδνπ ησλ νξγαληζκψλ απηψλ ζην επξχηεξν θνηλφ ηφζν γηα επηβξάβεπζε ησλ ηδίσλ φζν θαη γηα ηελ ελζάξξπλζε θαη άιισλ λα αθνινπζήζνπλ ζηνλ ίδην δξφκν. 20

21 Όπσο αλαθέξεηαη ραξαθηεξηζηηθά ζηνλ Καλνληζκφ [22]: Σθνπόο ηνπ ΔΜAS, ωο ζεκαληηθνύ κέζνπ ηνπ ζρεδίνπ δξάζεο γηα ηε βηώζηκε θαηαλάιωζε θαη παξαγωγή θαη ηε βηώζηκε βηνκεραληθή πνιηηηθή, είλαη λα πξνωζήζεη ηε ζπλερή βειηίωζε ηωλ πεξηβαιινληηθώλ επηδόζεωλ ηωλ νξγαληζκώλ κε ηελ θαζηέξωζε θαη εθαξκνγή ζπζηεκάηωλ πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο από ηνπο νξγαληζκνύο, κε ηε ζπζηεκαηηθή, αληηθεηκεληθή θαη πεξηνδηθή αμηνιόγεζε ηωλ επηδόζεωλ ηωλ ζπζηεκάηωλ απηώλ, κε ηελ ελεκέξωζε ωο πξνο ηηο πεξηβαιινληηθέο επηδόζεηο, κε αλνηθηό δηάινγν κε ην θνηλό θαη άιινπο ελδηαθεξόκελνπο, θαζώο θαη κε ηελ ελεξγό ζπκκεηνρή ηωλ εξγαδνκέλωλ ζηνπο νξγαληζκνύο θαη ηελ θαηάιιειε εθπαίδεπζε. Ζ Δπξσπατθή Έλσζε σο θίλεηξν γηα ηε ζπµµεηνρή ζην EMAS, πξνζθέξεη επηρνξεγήζεηο (πνπ µπνξεί λα θηάλνπλ θαη ην 60% ηνπ πξνυπνινγηζµνχ) γηα ηελ εθαξµνγή ηνπ ζπζηήµαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο ζε µεηαπνηεηηθέο επηρεηξήζεηο. Δπίζεο, ρξεµαηνδνηεί πηινηηθά πξνγξάµµαηα πξνψζεζεο ηεο ζπµµεηνρήο µηθξνµεζαίσλ επηρεηξήζεσλ ζην EMAS. 2.3 Γομή ηος Κανονιζμού EMAS Ο θαλνληζκφο EMAS πεξηέρεη 52 άξζξα θαη 8 παξαξηήκαηα. Σν Κεθάιαην Η αλαθέξεηαη ζε γεληθέο δηαηάμεηο, ην ΗΗ ζηελ θαηαρψξηζε ησλ νξγαληζκψλ, ην ΗΗΗ ζε ππνρξεψζεηο ησλ θαηαρσξηζκέλσλ νξγαληζκψλ, ην Κεθάιαην IV ζε θαλφλεο γηα ηνπο αξκφδηνπο θνξείο, ην V ζηνπο επηζεσξεηέο πεξηβάιινληνο, ην VI ζηνπο θνξείο δηαπίζηεπζεο θαη αδεηνδφηεζεο, ην VII ζε θαλφλεο πνπ εθαξκφδνληαη ζηα θξάηε κέιε, ην VIII ζε θαλφλεο πνπ ηζρχνπλ γηα ηελ επηηξνπή θαη ηέινο ην Κεθάιαην IX ζε ηειηθέο δηαηάμεηο. Σν παξάξηεκα Η αλαθέξεηαη ζηελ πεξηβαιινληηθή επηζθφπεζε θαη ην παξάξηεκα ΗΗ ζηηο απαηηήζεηο γηα ην ζχζηεκα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαη ζε πξφζζεηα ζέκαηα ηα νπνία πξέπεη λα εμεηάδνληαη απφ ηνπο νξγαληζκνχο πνπ εθαξκφδνπλ ην EMAS. Σν παξάξηεκα ΗΗΗ πεξηγξάθεη ηνλ εζσηεξηθφ πεξηβαιινληηθφ έιεγρν ελψ ην παξάξηεκα IV πεξηιακβάλεη πιεξνθνξίεο ζρεηηθέο κε ηηο πεξηβαιινληηθέο εθζέζεηο. Σν παξάξηεκα V παξέρεη πιεξνθνξίεο γηα ηε ρξήζε ηνπ ινγφηππνπ ηνπ EMAS θαη ην VI πεξηιακβάλεη έληππν κε φιεο ηηο απαηηνχκελεο πιεξνθνξίεο γηα ηελ θαηαρψξηζε. Σν παξάξηεκα VII παξέρεη ελδεηθηηθή βεβαίσζε ηνπ πεξηβαιινληηθνχ επαιεζεπηή ζρεηηθά κε ηηο δξαζηεξηφηεηεο επαιήζεπζεο θαη ηέινο ην παξάξηεκα VIII πεξηιακβάλεη έλαλ πίλαθα αληηζηνηρίαο κε ηηο πξνεγνχκελεο εθδφζεηο ηνπ πξνηχπνπ EMAS [22]. 2.4 Βήμαηα Δθαπμογήρ ηος EMAS Σα βαζηθά βήκαηα, απφ άπνςε κεζνδνινγηθήο πξνζέγγηζεο, πνπ κπνξεί κηα επηρείξεζε λα αθνινπζήζεη ψζηε λα εθαξκφζεη θάπνην πξφηππν ή θαλνληζκφ, µε δεδνκέλε ηελ απφθαζε θαη δέζκεπζε ηεο δηνίθεζεο πξνο απηήλ ηελ θαηεχζπλζε, είλαη ε αλάιπζε ηεο πθηζηάκελεο θαηάζηαζεο ιεηηνπξγίαο ηεο επηρείξεζεο, ε ζχγθξηζε απηήο ηεο θαηάζηαζεο ιεηηνπξγίαο µε ηηο απαηηήζεηο ηνπ επηιεγέληνο πξνηχπνπ, ν εληνπηζκφο ησλ αλαγθψλ πξνζαξκνγήο, ν αξρηθφο ζρεδηαζκφο ησλ απαηηνχκελσλ παξεκβάζεσλ, ν θαζνξηζκφο θαη πξνγξαµµαηηζµφο 21

22 ησλ αλαγθαίσλ ελεξγεηψλ/παξεκβάζεσλ, ε δξνκνιφγεζε θάπνηνπ πξνγξάµµαηνο πινπνίεζεο θαη ε ζπλερήο παξαθνινχζεζε θαη αμηνιφγεζε απηνχ. Γηα απηφλ ην ζθνπφ ν νξγαληζκφο πξέπεη λα πηνζεηήζεη µηα πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή πνπ ζα πεξηέρεη δεζκεχζεηο µε ζθνπφ ηε ζπλερή ηνπ πεξηβαιινληηθή βειηίσζε. Ζ δηαδηθαζία αξρίδεη µε κηα αξρηθή πεξηβαιινληηθή αλάιπζε ηνπ ρψξνπ δξαζηεξηνηήησλ. ηε ζπλέρεηα, πξέπεη λα εηζαρζνχλ ζχζηεκα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαη πεξηβαιινληηθά πξνγξάµµαηα µε ζηφρν ηελ εθπιήξσζε ησλ ππνρξεψζεσλ πνπ πεξηέρνληαη ζηελ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή ηνπ νξγαληζκνχ. Ζ απνηειεζκαηηθφηεηα ηνπ ζπζηήκαηνο πξέπεη λα ειεγρζεί, γη απηφ ν νξγαληζκφο δηελεξγεί ή αλαζέηεη ζε άιινπο ηε δηελέξγεηα πεξηβαιινληηθψλ ειέγρσλ. Ο θαλνληζκφο ηνπ EMAS πξνρσξά ιίγν πεξηζζφηεξν θαη δεηά επηθπξσκέλε πεξηβαιινληηθή δήισζε, ηελ νπνία δηαβηβάδεη ν νξγαληζκφο ζηνλ αξκφδην θνξέα ηνπ θξάηνπο µέινπο, θαη εθφζνλ εγθξηζεί, δεκνζηνπνηείηαη θαη παίξλεη ην δηθαίσκα ζπµµεηνρήο ζην EMAS. Ζ ζπκκεηνρή ζην EMAS επηβεβαηψλεηαη κε ηε ρξήζε ηνπ ινγφηππνπ ηνπ EMAS (Δηθφλα 2.1). ηε ζπλέρεηα πξαγκαηνπνηείηαη µία ζχληνµε παξνπζίαζε ησλ βεµάησλ εθαξµνγήο, πνπ ρξεηάδεηαη λα αθνινπζήζεη έλαο νξγαληζµφο, γηα ηε ζπµµεηνρή ηνπ ζην EMAS. ηε δηαδηθαζία εθαξµνγήο ν φξνο νξγαληζµόο ρξεζηµνπνηείηαη ζχµθσλαµε ηνλ νξηζµφ πνπ παξνπζηάζηεθε απφ ηνλ Καλνληζκφ ην 2001 [21]. Δικόνα 2.1 Λνγόηππν EMAS Πεπιβαλλονηική Πολιηική Ο θαλνληζκφο ηνπ EMAS απαηηεί απφ ηνλ εθάζηνηε νξγαληζκφ λα πξνεηνηκάζεη θαη λα ζπληάμεη ηελ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή ηνπ. Απηή ε πνιηηηθή ζπληζηά γξαπηή δηαθήξπμε ησλ γεληθψλ αληηθεηκεληθψλ ζθνπψλ θαη αξρψλ δξάζεο ηνπ νξγαληζκνχ ζε πεξηβαιινληηθά ζέκαηα. Ζ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή παξέρεη ηελ αξρηθή θαηεχζπλζε γηα ην ζχζηεκα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο. Με ηελ πνιηηηθή ν νξγαληζκφο δεζκεχεηαη γηα ζπλερείο πεξηβαιινληηθέο βειηηψζεηο, γηα ηε ζπµµφξθσζή ηνπ µε ηε ζρεηηθή πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία θαη γηα ηε δηαζθάιηζε πεξηβαιινληηθά ππεχζπλεο ζπκπεξηθνξάο απφ φιν ην πξνζσπηθφ ηνπ. Ζ πνιηηηθή είλαη µία δέζκεπζε ζηελ νπνία νη ππνζρέζεηο πξέπεη λα ηεξεζνχλ. Πξέπεη λα αληαλαθιά ηε ζηξαηεγηθή, ηα νξάκαηα θαη ηνπο ζηφρνπο ηνπ νξγαληζκνχ, θαη λα παξέρεη έλα πιαίζην γηα ηνπο πεξηβαιινληηθνχο αληηθεηκεληθνχο ζθνπνχο θαη ην ζχζηεκα δηαρείξηζεο. Ζ πνιηηηθή ζα πξέπεη λα ζηνρεχεη ζηηο δξαζηεξηφηεηεο, πξντφληα θαη ππεξεζίεο ηνπ θαη λα ζπληζηά ηε βάζε γηα ηε κειινληηθή ελζσκάησζε ηνπ Π ζε απηφλ. Ζ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή πξέπεη λα: Γίλεηαη γξαπηψο, 22

23 Τηνζεηείηαη απφ ην αλψηαην δηνηθεηηθφ επίπεδν, Δπαλεμεηάδεηαη πεξηνδηθά θαη ελδερφµελα αλαζεσξείηαη απφ ηε δηνίθεζε (µε βάζε ηα απνηειέζκαηα ησλ ειέγρσλ), Δίλαη δηαζέζηκε ζην θνηλφ Πεπιβαλλονηική Ανάλςζη Ζ πεξηβαιινληηθή αλάιπζε είλαη ε βάζε ηεο πεξηβαιινληηθήο εξγαζίαο. Ζ αξρηθή αλάιπζε πξαγκαηνπνηείηαη µία θνξά, φηαλ ν νξγαληζκφο πξνεηνηκάδεη µία αξρηθή ραξηνγξάθεζε φισλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ ηνπ επηπηψζεσλ. Ζ αλάιπζε παξέρεη µία επνπηηθή εηθφλα ηεο θαηαλάισζεο πφξσλ ηνπ νξγαληζκνχ, ησλ απνξξίςεσλ ηνπ ζηα χδαηα θαη εθπνκπψλ ζηελ αηκφζθαηξα, θαη ηεο παξαγσγήο απνβιήησλ. Ο πξσηαξρηθφο ζηφρνο είλαη λα δηαζθαιίδεηαη φηη ν νξγαληζκφο γλσξίδεη πιήξσο ηελ πεξηβαιινληηθή ηνπ θαηάζηαζε πξηλ μεθηλήζεη ηελ ηεξάξρεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ, ηε δεκηνπξγία πξνγξαµµάησλ βειηίσζεο θαη ην ζρεδηαζκφ εθαξµνγήο ηνπ Π. ηε δηαδηθαζία εληνπηζµνχ θαη θαηαγξαθήο φισλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ πνπ ζπλδένληαη µε ηηο δξαζηεξηφηεηεο ηνπ ρψξνπ δξαζηεξηνηήησλ, πξέπεη λα θαηαγξάθνληαη ηφζν νη άµεζεο, φζν θαη νη έµµεζεο πηπρέο ησλ δξαζηεξηνηήησλ, πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ ηνπ εθάζηνηε νξγαληζµνχ. Ο θαλνληζκφο ηνπ EMAS απαηηεί ε αλάιπζε λα παξάγεη δχν απνηειέζκαηα: Καηαρψξεζε πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ, Καηαρψξεζε λνµνζεηηθψλ, ξπζµηζηηθψλ θαη άιισλ απαηηήζεσλ πνπ πεξηιαµβάλνληαη ζηελ πνιηηηθή. Ζ αλάιπζε απαηηεί ηε δεµηνπξγία ελφο αξρείνπ µε ηελ θαηαγξαθή, αλάιπζε θαη αμηνιφγεζε φισλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ παξαµέηξσλ πνπ δηέπνπλ ην ρψξν δξαζηεξηνηήησλ θαη ηε δεµηνπξγία ελφο αξρείνπ µε φινπο ηνπο ζρεηηθνχο θαλνληζµνχο θαη λνµνζεηηθέο ξπζµίζεηο πνπ θαιχπηνπλ φιεο ηηο δξαζηεξηφηεηεο απηνχ. Σν πιενλέθηεκα ηεο δηεμαγσγήο κηαο αλάιπζεο είλαη φηη παξέρεη ζηνλ νξγαληζκφ µία ρξήζηµε επνπηηθή εηθφλα ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζπλζεθψλ, κηα εηθφλα πνπ πηζαλφλ λα µελ είρε πξνεγνπµέλσο. Δπίζεο, παξέρεη ζπλήζσο λέεο ηδέεο σο πξνο ην πνπ θαη πσο µπνξνχλ λα γίλνπλ βειηηψζεηο θαη εμνηθνλνµήζεηο Πεπιβαλλονηικοί ηόσοι και Ππογπάµµαηα Δίλαη απαίηεζε ηνπ θαλνληζµνχ EMAS λα εηνηµάδνπλ φινη νη ελδηαθεξφµελνη νξγαληζµνί, µε βάζε ηα απνηειέζµαηα ηεο αλάιπζεο, έλα πεξηβαιινληηθφ πξφγξαµµα ην νπνίν πεξηγξάθεη πσο πξέπεη λα πινπνηεζεί ε πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή. 23

24 Σν πεξηβαιινληηθφ πξφγξαµµα είλαη ην ρξνλνδηάγξαµµα δξάζεο ην νπνίν θαζνδεγεί ηηο πεξηβαιινληηθέο βειηηψζεηο. Μέζσ ηνπ πξνγξάµµαηνο, ν νξγαληζµφο θαζνξίδεη ηνπο πεξηβαιινληηθνχο ζηφρνπο θαη ηηο δξαζηεξηφηεηεο πνπ πξέπεη λα γίλνπλ γηα λα βειηησζεί ε πεξηβαιινληηθή επίδνζε θαη λα επηηεπρζνχλ νη ζπγθεθξηµέλνη αληηθεηµεληθνί ζθνπνί. Δπίζεο, ην πξφγξαµµα πξνζδηνξίδεη ηνπο ππεχζπλνπο γηα ηελ έγθαηξε εθαξµνγή απηψλ ησλ δξαζηεξηνηήησλ. Σν πεξηβαιινληηθφ πξφγξαµµα έρεη µηα αλεμάξηεηε θαη δπλαµηθή µνξθή. Ο ίδηνο ν νξγαληζµφο απνθαζίδεη γηα ηνλ ηξφπν εθπιήξσζεο ησλ ζηφρσλ θαη ην ρξνλνδηάγξαµµα απηψλ. Σν πξφγξαµµα ζα πξέπεη λα αλαζεσξείηαη ζε ηαθηά ρξνληθά δηαζηήµαηα θαη λα δηαζθαιίδεη µηα ζπλερή θαη δηαξθή πεξηβαιινληηθή βειηίσζε ύζηημα Πεπιβαλλονηικήρ Γιασείπιζηρ Σν ζχζηεµα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαηαλέµεη επζχλεο θαη αξµνδηφηεηεο θαη πεξηγξάθεη ηα θαζεµεξηλά πεξηβαιινληηθά θαζήθνληα. Οη δηαδηθαζίεο θαη νη νδεγίεο πνπ πεξηέρνληαη ζην ζχζηεκα δηαρείξηζεο πεξηγξάθνπλ ην πνηνο είλαη ππεχζπλνο θαη γηα πνηα θαζήθνληα, πνπ έρνπλ ζρέζε µε ηηο πεξηβαιινληηθέο πξνζπάζεηεο ηνπ νξγαληζκνχ, θαη κηα ζαθήο πεξηγξαθή ηνπ πσο απηά ηα θαζήθνληα ζα εθηεινχληαη. Ο ζπλνιηθφο ζηφρνο ηνπ ζρεδηαζµνχ θαη ηεο εηζαγσγήο ελφο ηέηνηνπ ζπζηήµαηνο είλαη λα δηαζθαιίζεη φηη νη πεξηβαιινληηθέο πξνζπάζεηεο ηνπ νξγαληζµνχ ζα απνηειέζνπλ έλα αλαπφζπαζην θνµµάηη ησλ γεληθψλ δξαζηεξηνηήησλ ηνπ θαη ησλ θαζεκεξηλψλ δηνηθεηηθψλ δηαδηθαζηψλ, θαη φηη νη πξνζπάζεηεο απηέο ζα ιαµβάλνπλ ρψξα θαζεµεξηλά. Σν πιενλέθηεµα ηεο χπαξμεο ελφο ηέηνηνπ ζπζηήµαηνο είλαη φηη πξνζδηνξίδνληαη φιεο νη ππεπζπλφηεηεο πνπ έρεη ν θάζε εξγαδφµελνο. πλεπψο, φιν ην πξνζσπηθφ ζα γλσξίδεη ηηο θαζεµεξηλέο αηνµηθέο ηνπ ππνρξεψζεηο θαη επηπξφζζεηα νη λένη εξγαδφµελνη µπνξνχλ λα εηζαρζνχλ εχθνια ζηα πεξηβαιινληηθά θαζήθνληα ηνπ νξγαληζµνχ Πεπιβαλλονηικόρ Έλεγσορ Δίλαη απαίηεζε ηνπ EMAS, λα επαλεμεηάδεη ν νξγαληζκφο ζε ηαθηά ρξνληθά δηαζηήµαηα, ην ζχζηεκα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζήο ηνπ κε ζθνπφ λα ειέγρεη ηελ επαξθή ιεηηνπξγία ηνπ ζπζηήµαηνο, δειαδή λα πξαγµαηνπνηεί έλαλ πεξηβαιινληηθφ έιεγρν. Απηφο ν έιεγρνο ζα θαιχπηεη ηηο δξαζηεξηφηεηεο γηα ρξνληθφ δηάζηεµα ηνπιάρηζηνλ ελφο έηνπο. Ο πεξηβαιινληηθφο έιεγρνο ειέγρεη αλ ην ζχζηεµα δηαρείξηζεο πνπ εθαξµφδεηαη ιεηηνπξγεί ζην ζχλνιφ ηνπ. Οη ειεγθηέο (νη νπνίνη µπνξεί λα είλαη εμσηεξηθνί ή εζσηεξηθνί) εμεηάδνπλ αλ νη ζηφρνη πνπ έρνπλ ηεζεί επηηπγράλνληαη. ειαδή, ειέγρεηαη εάλ ηα ιεηηνπξγηθά θαζήθνληα πνπ εθαξµφδνληαη είλαη ζην ζσζηφ δξφµν θαη νινθιεξψλνληαη, θαζψο θαη αλ ηα δηαρεηξηζηηθά θαζήθνληα, πνπ έρνπλ αλαηεζεί ζε δηάθνξα δηνηθεηηθά επίπεδα, θαη νη αξµνδηφηεηεο ιεηηνπξγνχλ φπσο έρεη πξνβιεθζεί. Ζ δηαδηθαζία ηνπ ειέγρνπ, ζχκθσλα µε ηηο απαηηήζεηο ηνπ ΔMAS, εθαξκφδεηαη ζε ειέγρνπο ησλ αξρείσλ, γξαπηψλ δηαδηθαζηψλ θαη άιισλ ζρεηηθψλ γξαπηψλ ζηνηρείσλ, 24

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΠΑΡΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΓΗΟΗΚΖΖ. Γηπισκαηηθή εξγαζία

ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΠΑΡΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΓΗΟΗΚΖΖ. Γηπισκαηηθή εξγαζία ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΠΑΡΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΓΗΟΗΚΖΖ Γηπισκαηηθή εξγαζία Αλάπηπμε πζηήκαηνο Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο ζχκθσλα κε ην Πξφηππν ISO 14001: Ζ πεξίπησζε κηαο βηνκεραλίαο παξαγσγήο ρπκψλ Πνξθχξε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ: ΠΔΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΓΚΡΙΗ ΣΩΝ ΠΡΟΣΤΠΩΝ ISO 14001 ΚΑΙ ΔΜΑ. ηεο. Παξίζε Μαξηάλλαο

Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ: ΠΔΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΓΚΡΙΗ ΣΩΝ ΠΡΟΣΤΠΩΝ ISO 14001 ΚΑΙ ΔΜΑ. ηεο. Παξίζε Μαξηάλλαο Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΤΣΗΜΑΣΑ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ: ΠΔΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΓΚΡΙΗ ΣΩΝ ΠΡΟΣΤΠΩΝ ISO 14001 ΚΑΙ ΔΜΑ ηεο Παξίζε Μαξηάλλαο Τπεχζπλνο Καζεγεηήο: θ. Γθνηδακάλε Καηεξίλα Τπνβιήζεθε σο απαηηνχκελν γηα

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1... 3 Πξφινγνο... 3 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2... 5 2.1. Οξηζκφο ηεο Πνηφηεηαο... 5 2.2. πλνπηηθή Ηζηνξηθή Αλαζθφπεζε... 7 2.3.

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1... 3 Πξφινγνο... 3 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2... 5 2.1. Οξηζκφο ηεο Πνηφηεηαο... 5 2.2. πλνπηηθή Ηζηνξηθή Αλαζθφπεζε... 7 2.3. ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1... 3 Πξφινγνο... 3 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2... 5 2.1. Οξηζκφο ηεο Πνηφηεηαο... 5 2.2. πλνπηηθή Ηζηνξηθή Αλαζθφπεζε... 7 2.3. Οη «Gurus» ηεο Πνηφηεηαο... 8 2.3.1. Ζ Πξνζέγγηζε ηνπ Dr. Edward W.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ Ο πινχηνο ηεο Διιάδαο ζε θνηηάζκαηα καξκάξνπ εθιεθηήο

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε- Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 2. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα εηδψλ θαζαξηφηεηαο Φξεκαηνδφηεζε : Ιδίνη Πφξνη Σ Δ Υ Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα

Αζθάλεια Λιμένων και Αερολιμένων

Αζθάλεια Λιμένων και Αερολιμένων ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ Σκήκα Οξγάλσζεο θαη Γηνίθεζεο Δπηρεηξήζεσλ Ευρωπαϊκό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων-Ολική Ποιότητα (MBA-TQM) Αζθάλεια Λιμένων και Αερολιμένων ύγκριζη ηων προηύπων

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού. αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε. ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε. ξενοδοσείο ζηην Αθήνα

Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού. αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε. ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε. ξενοδοσείο ζηην Αθήνα ΣΜΗΜΑ ΣΟΡΙΣΙΚΩΝ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΣΔΙ ΚΡΗΣΗ Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε ξενοδοσείο ζηην Αθήνα ΚΟΜΑΝΣΟ ΠΑΛΟ Δπηβιέπσλ:

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΙΕΤΘΤΝΗ: ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Πειραιάσ, 29 Οκτωβρίου 2010 ΣΜΗΜΑ: Εμπορίου Αρ.Πρωτ.: 8787 Πληροφορίεσ: Φ. Ανδριάνα Σηλέφωνο: 2104177241-5

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET)

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) 1 Έλλνηα ηνπ Ιζνινγηζκνύ Ο Ιζνινγηζκόο είλαη έλαο πίλαθαο πνπ δείρλεη ηελ νηθνλνκηθή θαηάζηαζε ηεο επηρείξεζεο ζε κηα δεδνκέλε ζηηγκή Σηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία. Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ.

Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία. Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ. Καλοληζκός REACH - Αζθάιεηα θαη σγεία ζηελ εργαζία Δρ Δήκεηρα Δαληήι, τεκηθός Προϊζηακέλε ηες Δ/λζες Περηβάιιοληος ηοσ Γ.Χ.Κ. 1 Κοηλοηηθή λοκοζεζία REACH - OSH REACH (Registration, Evaluation, Authorization

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΩΝ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΩΝ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΩΝ Γηπισκαηηθή Δξγαζία Η ΔΠΙΓΡΑΗ ΣΧΝ ΤΣΗΜΑΣΧΝ ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΧΝ ΣΡΟΦΙΜΧΝ: ΚΑΛΔ ΠΡΑΚΣΙΚΔ ηεο ΝΑΤΗΚΑ ΣΔΦΑΝΟΤ ΣΑΛΑΣΕΗΓΟΤ Τπνβιήζεθε σο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 εως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγία 91/271/ΕΟΚ ηος Σςμβοςλίος ηηρ 21ηρ Μαΐος 1991 για ηην επεξεπγαζία ηων αζηικών λςμάηων

Οδηγία 91/271/ΕΟΚ ηος Σςμβοςλίος ηηρ 21ηρ Μαΐος 1991 για ηην επεξεπγαζία ηων αζηικών λςμάηων Οδηγία 91/271/ΕΟΚ ηος Σςμβοςλίος ηηρ 21ηρ Μαΐος 1991 για ηην επεξεπγαζία ηων αζηικών λςμάηων Δπίζεκε Δθεκεξίδα αξηζ. L 135 ηεο 30/05/1991 ζ. 0040-0052 Φηλιαλδηθή εηδηθή έθδνζε: Κεθάιαην 15 ηφκνο 10 ζ.

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της Δ ε ί κ η η ρ Τ ά ζ ε ω ν Α γ ο π ά ρ Ε π γ α ζ ί α ρ 2010 Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της ειδικό θέμα σοπηγόρ Δρ. Όλγα Επιηροπάκη Αναπλ. Καθ., Ακαδημαϊκή Έδπα «Σηαύπορ Κωζηόποςλορ» ζηη Διοίκηζη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Σερληθή Έθζεζε 2. Σερληθέο Πξνδηαγξαθέο 3. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 4. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα ζάθ σλ α π ν ξ- Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

«Η σέζη ηυν Logistics με ηην εξςπηπέηηζη πελαηών και ηο. κόζηορ & η εθαπμογή πληποθοπιακών ζςζηημάηυν & ζςζηήμαηορ WMS για ηην ανηιμεηώπιζη λαθών ζηη

«Η σέζη ηυν Logistics με ηην εξςπηπέηηζη πελαηών και ηο. κόζηορ & η εθαπμογή πληποθοπιακών ζςζηημάηυν & ζςζηήμαηορ WMS για ηην ανηιμεηώπιζη λαθών ζηη ΜΠ ζηην «Οπγάνυζη και Γιοίκηζη Βιομησανικών ςζηημάηυν» με ειδίκεςζη ζηα «ςζηήμαηα εθοδιαζμού και διακίνηζηρ πποφόνηυν (Logistics)» «Η σέζη ηυν Logistics με ηην εξςπηπέηηζη πελαηών και ηο κόζηορ & η εθαπμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο:

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ -1980- ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ Αθήνα, 4 Οκτωβρίοσ 2012 Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Τελ παξάηαζε ηωλ πξνζεζκηώλ γηα ηελ απνγξαθή ηωλ επηρεηξήζεωλ ζην Γ.Ε.ΜΗ., απνθάζηζε

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ»

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» Τν Παλεπηζηήκην Παηξώλ, ην Δπηκειεηήξην Αραΐαο θαη ε Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Διιάδαο

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Α/Α ΣΙΣΛΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΑΡΙΜΟ ΦΟΙΣΗΣΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΘΕΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ 1 Σα κνληέια πξνψζεζεο Above-the-Line

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Απνηειέζκαηα Ψεθνθνξίαο ηα ζέκαηα ηεο B Επαλαιεπηηθήο Γεληθήο πλέιεπζεο ηωλ Μεηόρωλ ηεο Εζληθήο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο ηεο 23/11/2012 (άξζξν 32 παξ. 1 θ.λ. 2190/1920, παξ. 4.1.3.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΓΔΧΠΟΝΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΔΧΡΓΗΚΧΝ ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤΔΧΝ

ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΓΔΧΠΟΝΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΔΧΡΓΗΚΧΝ ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤΔΧΝ ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΓΔΧΠΟΝΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΔΧΡΓΗΚΧΝ ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤΔΧΝ ΤΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΣΑΝΑΛΩΣΩΝ ΑΠΕΝΑΝΣΙ ΣΟ ΤΣΗΜΑ ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΣΡΟΦΙΜΩΝ ISO 22000. ηαπξνύια Σξαγηαλλνύδε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Αλώλπκνο Μειεηεηηθή & Φξεκαηννηθνλνκηθώλ Σπκκεηνρώλ Εηαηξία. Τκήκα Σπζηεκάησλ Δηαρείξηζεο & Πνηόηεηαο

Αλώλπκνο Μειεηεηηθή & Φξεκαηννηθνλνκηθώλ Σπκκεηνρώλ Εηαηξία. Τκήκα Σπζηεκάησλ Δηαρείξηζεο & Πνηόηεηαο Αλώλπκνο Μειεηεηηθή & Φξεκαηννηθνλνκηθώλ Σπκκεηνρώλ Εηαηξία Τκήκα Σπζηεκάησλ Δηαρείξηζεο & Πνηόηεηαο ΑΘΖΝΑ 2015 Πεξηερόκελα Υαηξεηηζκφο-Γηεχζπλζε πζηεκάησλ Γηαρείξηζεο & Πνηφηεηαο... 2 Γεληθά... 3 πζηήκαηα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα