Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος"

Transcript

1 Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος

2 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

3 Stein and Leventhal in 1935: αραιο/αμηνορροια στειρότης δασυτριχισμός παχυσαρκία ιστολογική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών

4 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών 1990-ΝΙΗ Aραιομηνόρροια /ανωοθυλακιορρηξία Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή Rotterdam 2004 Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Aραιομηνόρροια /ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

5 Υπερηχογραφικά κριτήρια-pco >12 ωοθυλάκια σε κάθε ωοθήκη διαμέτρου 2-9 mm ή/και αυξημένος όγκος ωοθηκών (>10 ml)

6

7

8 Φυσιολογική ωοθήκη Πολυκυστικές ωοθήκες

9

10 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligoand/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

11 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή βιοχημική- αφου αποκλειστούν άλλα νοσηματα The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

12 The Ferriman &Gallwey scoring system for hirsutism

13 Yildiz et al Hum Reprod Update. 2010

14

15

16 Yildiz et al Hum Reprod Update. 2010

17

18

19 Μελανίζoυσα ακάνθωση- Acanthosis nigricans έχει σχέση με την αντίσταση στην ινσoυλίνη και την υπερινσoυλιναιμία Μπορεί να εμφανιστεί στο πίσω μέρος του λαιμού, μασχάλες, κάτω από το στήθος και αλλού

20 Βιοχημική Υπερανδρογοναιμία Μέτρηση Ελευθ. Τεστοστερονης, DHEAS-S (Δ4-Ανδροστενδ. ) Να αποκλειστούν άλλα νοσήματα Προβλήματα Μερικές γυναίκες με PCOS δεν εχουν υπερανδρογοναιμία Οι φυσιολογικές τιμές δεν λαμβάνουν υπόψιν ΒΜΙ και ηλικία-free androgen index (FAI-100 T/SHBG) Wide variability Τα ανδρογόνα επηρεάζονται από την ορμονική θεραπεία The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

21 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήριαδιαγνωση εξ αποκλεισμού- FSH, LH, Prl, TSH, συγγ. Υπερπλασ. Επινεφρ, σ. Cushing ) Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

22 Φαινότυποι 1. Ανωοθυλακιορρηξία με Υπερανδρογοναιμία και μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 2. Ανωοθυλακιορρηξία με Υπερανδρογοναιμία χωρίς πολυκυστικών ωοθηκών 3. Ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 4. Υπερανδρογοναιμία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών

23 Εξαιρείται ο φαινότυπος: ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών

24 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Περαιτέρω τροποποίηση Androgen Excess society (AES) Nα εξαιρεθούν από τον ορισμό του συνδρόμου: -Ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών χωρίς υπερανδρογοναιμία (κλινική ή βιοχημική) Επιφυλάξεις: LH, SHBG, συμπτώματα ποικίλλουν και επιδεινώνονται με την παχυσαρκία

25

26 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

27 Συχνότης 21-23% του φυσιολογικού γυναικείου πληθυσμού έχει πολυκυστικές ωοθήκες με βάση υπερηχογραφικά κριτήρια (Lancet, 1988) Συνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών δεν έχουν όλες οι γυναίκες με υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών. 5-7% έχουν το σύνδρομο ΝΙΗ κριτήρια

28 Farquhar, PCO syndrome, % των Ινδών γυναικών εμφανίζουν PCO (Rodin, 1998) 8% των Αφρο-Αμερικών εχουν PCOS vs 4.8% των λευκών (Αziz 2004)

29 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

30 Κλασική συμπτωματολογία του συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Συμπτώματα που σχετίζονται με ανωοθυλακιορρηξία (αμηνόρροια, αραιομηνόρροια, διαταραχές εμμήνου ρύσεως) και υπερανδρογοναιμία (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Στην κλινική εικόνα του συνδρόμου περιλαμβάνονται και γυναίκες με διαταραχές του κύκλου χωρίς δασυτριχισμό καθώς και γυναίκες με δασυτριχισμό και κανονικό κύκλο.

31 A classic reference indicating the prevalence of various presenting clinical symptoms and complaints among a large cohort of women with PCOS ( N = 1089) culled from 187 previously published papers (1963). The frequency is still relevant to today s population of women with PCOS.

32 Κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Όταν η διάγνωση βασίζεται σε υπερηχογραφικά κριτήρια n=556 Δασυτριχισμός 61% Ακμή 24% Παχυσαρκία 35% Υπογονιμότης 29% Αμηνόρροια 26% Αραιομηνόρροια 45%

33 Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στην κλινική και βιοχημική εικόνα του συνδρόμου- Concept of spectrum PCO: γυναίκες με μορφολογία χωρίς συμπτώματα PCOS: γυναίκες που έχουν τα συμπτώματα Η υπερέκκριση των ανδρογόνων είναι το πιο συχνό βιοχημικό εύρημα.

34 Οι πολυκυστικές ωοθήκες είναι η πιό συχνή ενδοκρινική διαταραχή στις γυναίκες Πολυκυστικές ωοθήκες έχουν: 87% των γυναικών με δασυτριχισμό και κανονικό κύκλο 87% των γυναικών με αραιομηνόρροια 30% των γυναικών με δευτεροπαθή αμηνόρροια 83% των γυναικών με υπογονιμότητα λόγω διαταραχών ωοθυλακιορρηξίας (20% της συνολ. υπογονιμότητας) 50% των γυναικών με επανειλλημένες αποβολές 44% των γυναικών με ανεξήγητη στειρότητα 50% των γυναικών με διαβήτη κύησης Franks 1995, NEJM

35 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

36 Βιοχημικά ευρήματα στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Aυξημενα επίπεδα ανδρογόνων (50% των γυναικών με PCO) Αυξημένη LH- φυσιολογική ή oριακά χαμηλή FSH Μειωμένα επίπεδα SHBG Αυξημένη PRL (15-20% τωνγυναικώνμεpco)

37 Τα επίπεδα της LH είναι ψηλότερα στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες 15 * LH (median) 10 * 5 0 control PCO - reg PCO -irreg Control ovpco anovpco

38 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

39 Διαφορική διάγνωση Άλλα νοσήματα που προκαλούν διαταραχές εμμήνου ρύσεως Νοσήματα που προκαλούν υπερανδρογοναιμία Ογκοι υπόφυσης- Υπερπρολακτιναιμία, ακρομεγαλία Υπερ-υποθυρεοειδισμός Ογκοι ωοθηκων- επινεφριδίων Συγγ. υπερπλασία επινεφριδίων (late onset) Σ. Cushing Υποθαλαμική αμηνόρροια Ωοθηκική ανεπάρκεια

40 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

41 Οι γυναίκες με σ. ΠΚΩ εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία και αντίσταση στην ινσουλίνη Insulin area during OGTT and insulin sensitivity in anovulatory women with PCOS median insulin area mu/l ( ) insulin sensitivity mol/l/min ( ) p< 0.01 p< control PCOS 0 control PCOS

42 Correlation of fasting insulin and insulin sensitivity with BMI in women with PCOS BMI vs fasting insulin BMI vs insulin sensitivity Insulin (pmol/l) Insulin sensitivity (%) BMI (kg/m 2 ) BMI (kg/m 2 )

43 Οι γυναίκες με PCO και ανωοθυλακιορρηξία μπορεί να έχουν υπερινσουλιναιμία ακόμα και όταν έχουν φυσιολογικό BMI. Glucose responses during the OGTT were elevated only among obese women with PCOS Dunaif, Endocrine Reviews 1997

44

45 glucose (mmol/l) time (min) 800 AIRg (pmol/l h) insulin (pmol/l) S I 10-4 /min/pmol/l time (min)

46 Διαταραχές του β-κυττάρου του παγκρέατος σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ β-cell defects among lean and obese women with PCOS during the IVGTT-low 1 st phase insulin secretion (AIRg) Dunaif et al 1996 JCEM

47 Η αντίσταση στην ινσουλίνη αφορά κυρίως τις γυναίκες με σ. ΣΠΩ και ανωοθυλακιορρηξία Σ. ΠΚΩ και φυσιολογικός κύκλος και δασυτριχισμόs: αυξημένη LH, αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων Σ. ΠΚΩ και ανωοθυλακιορρηξία : αυξημένη LH (περισσότερο), αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων, αντίσταση στην ινσουλίνη και υπερινσουλιναιμία Η παχυσαρκία επιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη

48 Οι διαταραχές του μεταβολισμού της γλυκόζης είναι συχνές σε γυναίκες με σ. ΣΠΩ Μελέτες που έγιναν στην Ευρώπη: 10-15% των παχύσαρκων νέων γυναικών με PCOS έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης ή διαβήτη τύπου 2 Μελέτες που έγιναν στην Αμερική: 30-40% έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης ή διαβήτη τύπου 2 Συνολικά περίπου 31-35% των γυναικών με σ. ΠΚΩ έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης % διαβήτη τύπου 2 (Legro 1999, Ehrmann 1999) O κίνδυνος για την εμφάνιση διαβήτη είναι 3-7 φορές μεγαλύτερος από τον υπόλοιπο πληθυσμό

49 Υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο σ. ΠΚΩ και στον διαβήτη κύησης Οι γυναίκες με σ. πολυκυστικών ωοθηκών εμφανίζουν σε αυξημένη συχνότητα διαβήτη κυήσεως (Radon 1999, Mikola 2001, Bjercke 2002): 20% vs 8.9% (99 κυήσεις απο γυναίκες με PCOS, 737 controls) (Mikola 2001) 7.7% vs 0.6% (52 κυήσεις απο γυναίκες με PCOS, 355 controls) (Bjercke 2002) Σε ορισμένες μελέτες δεν παρατηρήθηκε διαφορά: Wortsman 1991, Haakova 2003

50 Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη στη κύηση εμφανίζουν σε αυξημένη συχνότητα (39-52%) μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 14 (44%) από τις 31 γυναίκες με ιστορικό διαβήτη στη κύηση είχαν PCO (Anttila 1998) 14 (41%) από τις 33 γυναίκες (Holte 1998) 47 (52%) από τις 91 γυναίκες (Kousta 2000) 13 (39%) από τις 33 γυναίκες (Koivunen 2001)

51 Circulating lipid and lipoprotein values in PCOS women from selected studies (70%) Study PCO S (n) Total cholesterol (mg/dl) LDL-C (mg/dl) HDL-C (mg/dl) TTG Wild et al., ± ± ± ± 11 3 Norman et al., ± ± ± 8 89 ± 27 Talbott et al., ± ± ± ± 89 3 Robinson et al., ± ± (32 44) 4 97 (68 169) 4 Mather et al., ± ± ± ± Legro et al., ± ± ± ± decreased and P < 0.05 compared to controls; 3 increased and P < 0.05 compared to controls; 4 interquartile ranges;

52 Στις γυναίκες με σ. Πολυκυστικών Ωοθηκών παρατηρήθηκαν: Διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου και χρόνια φλεγμονή Diamanti 2001, Paradisi 2001, Κelly 2002, Orio 2004, Tarkun 2004 Πάχυνση εσω-μέσου χιτώνα καρωτίδος Talbott 2000 Orio 2004, Vryonidou 2005

53 Increased intimal medial thickness of the carotid artery among women with PCOS (125 vs 142 controls) Arterioscler Thromb Vasc Biol, 2000

54 Νέες γυναίκες με σ. ΠΚΩ, οι οποίες δεν εμφανίζουν παχυσαρκία, υπέρταση ή διαταραχές των λιπιδίων, εμφανίζουν διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου Women with PCOS (n = 30) Controls (n = 30) HR (bpm) 78.3 ± ± 4.2 SBP (mm Hg) ± ± 6.7 DBP (mm Hg) 74.2 ± ± 4.3 Baseline artery diameter (mm) 3.24 ± ± 0.4 Diameter after reactive 3.7 ± ± 0.2 hyperemia (mm) FMD (%) 14.3 ± ± 2.0 IMT (mm) 0.53 ± ± 0.08 ET-1 (pmol/liter) 1.1 ± ± P < 0.05 vs. controls Orio 2004 JCEM

55 Kαρδιαγγειακός κίνδυνος και σ. Πολυκυστικών ωοθηκών 800 γυναίκες με σ. ΠΚΩ μελετήθηκαν για 30 χρόνια, δεν παρατηρήθηκε αυξημένη θνητότητα από καρδιαγειακά νοσήματα. Αυξημένος αριθμός θανάτων από επιπλοκές του διαβήτη. Pierpoint- J Clin Epidemiol γυναίκες με σ. ΠΚΩ και 1060 μάρτυρες: δεν παρατηρήθηκε αυξημένη θνητότητα από στεφαν. νόσο, αλλά αυξημένη θνητότητα από εγκεφαλικά συμβάματα ακόμα και όταν έγινε στατιστ. προσαρμογή για BMI. Στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ παρατηρήθηκαν συχνότερα διαβήτης, υπέρταση, υπερχοληστεριναιμία, υπερτριγλυκεριδαιμία και αυξημένος λόγος μέσης:γοφούς Wild- Clin Endo 2000 Από 143 γυναίκες με στεφανιαία νόσο 42% ειχαν PCO, και η μορφολογία PCO συσχετίστηκε με σοβαρότερη στεφ. νόσο J Clin Epidemiol 1998

56 Polycystic ovaries and cardiovascular risk factors A model was constructed based on risk factors in the Scandinavian case/control study to calculate the risk for myocardial infarction, and women with PCOS were noted to have a 7-fold increased risk. Dahlgren et al Acta Obstet Gynecol Scand 1992

57 Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Υπερινσουλιναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη Διαταραχές του β-κυττάρου του παγκρέατοςδιαβήτης τύπου 2 Παχυσαρκία (κεντρική) (30%) Υπερλιπιδαιμία Διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου και χρόνια φλεγμονή - Πάχυνση εσω-μέσου χιτώνα καρωτίδος-αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα

58

59

60

61

62 Εφηβεία και πολυκυστικές ωοθήκες Δεν υπάρχει συμφωνία ως προς τα διαγνωστικά κριτήρια του σ. ΠΚΩ στην εφηβεία Διαφορετικά κριτήρια από τις ενήλικες γυναίκες: Oταν πληρούνται και τα 3 κριτήρια Βιοχημική υπερανδρογοναιμία Αραιομηνόρροια για 2 χρόνια μετά την εμμηναρχή ή αμηνόρροια (πρωτοπαθής σε ηλικία >16 ετών) Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα (όγκος ωοθηκών >10cm 3 ) Να προσδιορίζονται μεν τα κορίτσια που έχουν πιθανότητα να εμφανίσουν σ. ΠΚΩ, προσοχή όμως για μην γίνεται υπερδιάγνωση Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

63 Ποιότητα ζωής και πολυκυστικές ωοθήκες Aυξημένη συχνότης ψυχολογικών διαταραχών σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ Αιτια άγνωστα- το ίδιο το νόσημα ή τα συμπτώματα που συνοδεύουν το νόσημα Ψυχολογική εκτίμηση και υποστήριξη ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

64 Εγκυμοσύνη και πολυκυστικές ωοθήκες Aυξημένος κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών στην εγκυμοσύνη σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ: διαβήτης κύησης, υπέρταση και άλλες Ποσοστό αποβολών παρόμοιο με αυτό του υπόλοιπου πληθυσμού αν η σύλληψη δεν είναι υποβοηθούμενη, αλλά αυξημένο (15-25%) με πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας Η χορήγηση μετφορμίνης (πριν ή κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης) δεν έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει το ποσοστό αποβολών ούτε των επιπλοκών της εγκυμοσύνης Νεογνά: αυξημένο κίνδυνο νοσηρότητας και θνησιμότητας ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

65 Διαβήτης τύπου 2 Aυξημένος κίνδυνος εμφάνισης ΣΔ σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ (odds ratio 4.0, BMI matched) και παθολογικής καμπύλης γλυκόζης (odds ratio 2.5) Μoran et al 2010 Human Reprod Update Να γίνεται OGTT σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ: Παχυσαρκία ΒΜΙ>30 ήβμι>25 αν είναι Aσιατικής καταγωγής Ιστορικό διαβήτη κύησης ή οικογενειακό ιστορικό για ΣΔ Υπερανδρογοναιμία και ανωοθυλακιορρηξία Μελανιζουσα ακάνθωση Nα χορηγείται μετφορμίνη σε γυναίκες με ΣΔ ή παθολογική καμπύλη γλυκόζης ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

66 Παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου σε γυναικες με σ. ΠΚΩ Aυξημένοι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (τριπλασια πιθανότητα καιδιπλάσιασεσύγκρισημεγυναίκεςμείδιοβμi): αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικό σύνδρομο, διαταραχές λιπιδίων, δείκτες φλεγμονής, όπως TNF-a, IL-6, vwf, ET-1, κλπ)- Ανεξάρτητα απο ηλικία και επιδεινώνονται από την παχυσαρκία Aυξημένοι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου σε γυναίκες που πληρούν τα κριτήρια του ΝΗΙ Καλοί κλινικοί δείκτες: αυξημ. περίμετρος μέσης και οι διαταραχές λιπιδίων ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

67 Καρδιαγγειακός κίνδυνος Παραμένει άγνωστο αν στο σ. ΠΚΩ η θνητότης απο καρδιαγγειακά νοσήματα είναι αυξημένη αυξημένη θνητότης από εγκεφαλικά επεισόδεια (Pierpoint 1998, Wild 2000). αυξημένη θνητότης από στεφανιαία νόσο σε γυναίκες με διαταραχές εμμήνου ρύσεως (Solomon et al 2002) Αυξημένη συχνότης εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων σε γυναίκες με υπερανδρογοναιμία στην εμμηνόπαυση και ιστορικό σ. ΠΚΩ (Shaw et al 2008). Σχεση και προγνωστική αξία των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου με την εμφάνιση του νοσήματος Διαταραχές στην λειτουργία του ενδοθηλίου, πάχυνση εσω-μέσου χιτώνα καρωτίδων- ασβεστώσεις στεφανιαίων αγγείων Ο ρόλος των διαφορετικών φαινότυπων του σ.πκω στην εμφάνιση καρδιαγγειακού κινδύνου Υπερανδρογοναιμία και αθηρωμάτωση ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, Jan 2012

68 Εμμηνόπαυση και πολυκυστικές ωοθήκες Φαινότυπος στην εμμηνόπαυση Ηλικία εμμηνόπαυσης Με την ηλικία: βελτιώνονται οι κλινικές εκδηλώσεις του συνδρόμου ογκος ωοθηκών -μορφολογία μειώνονται τα επίπεδα των ανδρογόνων ESHRE/ASRM PCOS Concensus Fertility and Sterility Vol. 97, No. 1, January 2012

69

70

71

72 Στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες ετών, με την ηλικία ελαττώνονται τα επίπεδα των ανδρογόνων, αλλά χειροτερεύει η αντίσταση στην ινσουλίνη

73 H μεταγευματική θερμογένεση είναι ελαττωμένη σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών σε σύγκριση με υγιείς γυναίκες (St Mary s, UK) 1200 PPT (J/MIN)) Controls PCO time

74 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

75 Ενδείξεις ότι το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών έχει γενετική βάση Υπάρχει ισχυρή οικογενής κατανομή της μορφολογίας των πολυκυστικών ωοθηκών, της υπερανδρογοναιμίας και της αντίστασης στην ινσουλίνη Ο τρόπος που κληρονομείται είναι άγνωστος. Είναι πιθανόν να ευθύνονται πάνω από ένα γονίδια Αλληλεπίδραση γονιδίων-περιβάλλοντος Δυσκολίες Δεν υπήρχαν εως προσφατα κοινώς αποδεκτά κριτήρια για τον ορισμό του συνδρόμου Ετερογένεια στις κλιν. εκδηλώσεις Φαινότυπος στους άνδρες?

76 Familial Polycystic Ovary Syndrome PCO uncertain ovarian morphology Franks, Hum Repro 1997

77 Ποια γονίδια θα μπορούσαν να ευθύνονται για το σ.πκω Γονίδια που έχουν σχέση Σταδια στεροειδογένεσης-παραγωγή των ανδρογόνων Δραση και την έκκριση της ινσουλίνης Αναπτυξη ωοθυλακίου-ωοκυττάρου LH και τον υποδοχέα της

78 Ποια γονίδια θα μπορούσαν να ευθύνονται για το σ.πκω Γονίδια που έχουν σχέση με την στεροειδογένεση (CYP11a, P450C17) Γονίδια που έχουν σχέση με την δράση της ινσουλίνης (insulin receptor gene, insulin gene -INS VNTR Class I alleles) Aλλα-FBN3 (fibrillin 3)-ΑΜΗ και ΑΜΗ-receptor gene

79 Παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών Που βρίσκεται η πρωτοπαθής βλάβη: αυξημένη έκκριση της LH ωοθήκες: διαταραχές στη στεροειδογένεση-υπερανδρογοναιμία Αντίσταση στην ινσουλίνη

80 Αυξημένη έκκριση της LH δεν είναι η πρωτοπαθής διαταραχή στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών, αλλά μάλλον είναι δευτεροπαθής Οι διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας και η υπερανδρογοναιμία δεν μπορούν να αποδοθούν στην υπερέκκριση της LH: η υπερέκκριση ανδρογόνων από τις ωοθήκες συνεχίζεται μετά την χορήγηση GnRH ανάλογου Παθολογικές καταστάσεις, κατά τις οποίες η LH είναι αυξημένη χρονίως, δεν οδηγούν σε υπερανδρογοναιμία και αμηνόρροια H χορήγηση E2 και προγεστερόνης ελαττώνει τα επίπεδα της LH σε γυναίκες με PCOS Abbot, Dumesic & Franks 2002 J Endocr Strauss & Dunaif 1999 Molec Endocr Eagleson et al 2000, JCEM

81 Kλινικές ενδείξεις ότι η πρωτοπαθής διαταραχή βρίσκεται στις ωοθήκες- 24h μετά τη χορήγηση GnRH agonist (nafarelin) σε γυναίκες με PCO και υπερανδρογοναιμία, στις οποίες έγινε καταστολή των επινεφριδίων με δεξαμεθαζόνη, παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα 17-ΟΗ-Ρ καιδ4 ανδροστενδιόνης. Rosenfield et al, Fertil Steril 1990 Σε ομάδα γυναικών με PCO καικανονικόκύκλοκαισε ομάδα με PCO με ανωοθυλακιορηξία, μετά τη χορήγηση GnRH agonist παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα Δ4 ανδροστενδιόνης και 17-ΟΗ-Ρ (στην ομαδα με την ανωοθυλακιορηξία). White et al, Clin Endo, 1995

82 H αυξημένη LH συμβάλλει στην υπερανδρογοναιμία, αλλά δεν τη προκαλεί Eπίπεδα της 17-ΟΗ-Ρ μετά τη χορήγηση GnRH ανάλογου (leuprolide) και hcg σε φυσιολογικές και πολυκυστικές ωοθήκες Ibanez, 1996 JCEM

83 Normalisation of LH during a spontaneous ovulatory cycle in a woman with PCOS LH/FSH fdbk Pol Data 40 LH iu/l Prog 44 nmol/l menses LH FSH weeks Column 1 Polson, Franks et al. 1988

84 Παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών Που βρίσκεται η πρωτοπαθής βλάβη: αυξημένη έκκριση της LH ωοθήκες: διαταραχές στη στεροειδογένεση-υπερανδρογοναιμία Αντίσταση στην ινσουλίνη

85 Παρατηρήσεις σε πειραματόζωα Η έκθεση σε μεγάλες δόσεις ανδρογόνων κατά την ενδομήτριο ζωή οδηγεί σε: Aυξηση του όγκου των ωοθηκών και του αριθμού των ωοθυλακίων Αυξηση της LH Υπερανδρογοναιμία και ανωοθυλακιορηξία Διαταραχές στην δράση και την έκκριση της ινσουλίνης Abbot et al, 1998, Eisner et al 2000

86 Το ανδρογονικό περιβάλλον στις ωοθήκες, στην ενδομήτριο ζωή (ή/και στην μετέπειτα ζωή), συμβάλλει στην κλινική εικόνα των πολυκυστικών ωοθηκών Γυναίκες με συγγενή υπερπλασία επινεφριδίων παρουσίαζουν μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών, και υπερέκκριση ανδρογόνων από τις ωοθήκες. Βαrnes et al 1994 H μακροχρόνια χορήγηση ανδρογόνων σε female-tomale transsexuals οδηγεί σε μορφολογία ΠΚΩ

87 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages) Πως λειτουργεί και αναπτύσσεται το ωοθυλάκιο

88 Τα περισσότερα ωοθυλάκια σε βρίσκονται στο primordial stage. H επιλογή των αρχέγονων ωοθυλακίων για ανάπτυξη είναι μια συνεχής και αμετάκλητη διαδικασία στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης ωοθυλακίων, οι γοναδοτροφίνες εχουν μικρό ή καθόλου ρόλο

89

90

91 Ovary section stained with H&E, showing examples of follicles at primordial (p), transitional (t) and primaryplus stage. In the primary-plus follicle the majority of GCs are columnar and form a single layer (GCs), although there are some areas that start to show signs of multilayering (e.g. boxed area). Note basement membrane (white arrowheads), theca cells (black arrowheads) and GCs undergoing mitosis (black arrow). Da Silva-Buttkus 2008

92 Follicles were significantly less likely to have started growing if they had 1 or more primordial follicles close by (within 10 μm), predicting that primordial follicles inhibit each other. Α stimulatory relationship exists between growing and neighbouring follicles Primordial (arrowheads) and growing (arrows) follicles near ovarian surface (os).

93 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages)

94 Από κυτταρικές καλλιέργειες βρέθηκε ότι τα κύτταρα της θήκης στις πολυκυστικές ωοθήκες παράγουν 20- πλάσια Δ4-ανδροστενδιόνη σε σύγκριση με τις φυσιολογικές ωοθήκες 100 Androstendione pmol/ 1000 cells/48h 10 basal +LH (median values) 1 normal PCO Gilling-Smith, Franks 1997 JCEM

95 Τα κύτταρα της θήκης στις πολυκυστικές ωοθήκες παράγουν στεροειδικές ορμόνες σε μεγαλύτερη ποσότητα σε σύγκριση με τις φυσιολογικές ωοθήκες 1000 pmol/1000 cells/48h normal PCO 1 P 17OHP DHEA A Gilling-Smith, Franks 1997 JCEM

96

97 Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ και ανωοθυλακιορρηξία Franks 2008

98 Tα κοκκιώδη κύτταρα στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες και ανωοθυλακιορρηξία παρουσίαζουν αυξημένη ευαισθησία στη LH Τα κοκκιώδη κύτταρα, που προέρχονται από φυσιολογικές ωοθήκες, απαντούν στην LH (με παραγωγή E 2 και προγεστερόνης) μόνο όταν η διάμετρος του ωοθυλακίου είναι περίπου >10mm Τα κοκκιώδη κύτταρα, που προέρχονται από πολυκυστικές ωοθήκες με ανωοθυλακιορρηξία, απαντούν στην LH όταν η διάμετρός του ωοθυλακκίου είναι >2-4mm. Επιπλέον η συνολική ορμονική παραγωγή είναι αυξημένη. Willis et al, 1998 JCEM

99 Impaired insulin-dependent glucose metabolism in granulosa-lutein cells from anovulatory women with polycystic ovaries, but no difference in insulin-stimulated steroidogenesis (progesterone production) between polycystic and normal ovaries (Rice et al 2005) Επιπλέον Κοκκιώδη κύτταρα καλλιεργήθηκαν με ινσουλίνη και στη συνέχεια με FSH και LH. H ινσουλίνη αυξάνει την ικανότητα των κοκκιωδών κυττάρων να απαντούν στην LH-στις φυσιολογικές και πολυκυστικές ωοθήκες.willis et al, 1996 JCEM

100 Tα ωοκύτταρα εξαρτώνται από τα κοκκιώδη κύτταρα ως προς τον μεταβολισμό της γλυκόζης

101 Τα ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) στο σ. ΠΚΩ (κυρίως σε ανωοθυλακιορρηξία) εχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σύγκριση με τα ωοθυλάκια που προέρχονται από φυσιολογικές ωοθήκες Τα κύτταρα της θήκης (οvulatory + anovulatory PCO) παράγουν περισσότερα ανδρογόνα Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH. Τα κοκκιώδη κύτταρα, απαντούν πρώιμα στην LH (όταν η διάμετρός τους είναι >2-4mm). (anovulatory PCO) Επιπλέονησυνολικήορμονικήπαραγωγήείναιαυξημένηαλληλεπίδραση με την ινσουλίνη.

102

103 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages)

104 Αυξημένος αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ Hughesdon 1982, Franks 2008

105 Γιατί είναι αυξημένος α αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ; 1. Περισσότερα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα; Περισσότερες κυτταρικές διαιρέσεις- περισσότερα ωοθυλάκια; 2. Χάνονται λιγότερα με την διαδικασία της ατρησίας; Franks 2008

106

107 Αυξημένο ποσοστό αναπτυσσομένων ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ

108 Περισσότερα κοκκιώδη κύτταρα ανά ωοθυλάκιο, μεγαλύτερα ωοθυλάκια. Ποσοστό των ωοθυλακίων με έντονο κυτταρικό πολλαπλασιασμό στα κοκκιώδη κύτταρα (ΜCΜ-2 positive) Σχέση ανάμεσα στην διάμετρο του ωοκυττάρου και στον αριθμό κοκκιωδών κυττάρων Franks, Stark,Hardy 2008

109 Stubbs et al JCEM 2007

110 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Τα κύτταρα της θήκης παράγουν περισσότερα ανδρογόνα Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH. Τα κοκκιώδη κύτταρα, απαντούν πρώιμα στην LH (όταν η διάμετρός τους είναι >2-4mm). Επιπλέον η συνολική ορμονική παραγωγή είναι αυξημένη- αλληλεπίδραση με την ινσουλίνη. Αρχικά στάδια (pre-antral stages) Αυξημένος αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων. Αυξημένη επιβίωση- Χάνονται λιγότερα με την διαδικασία της ατρησίας. Αυξημένο ποσοστό αναπτυσσομένων ωοθυλακίων. Μεγαλύτερα ωοθυλάκια, περισσότερα κοκκιώδη κύτταρα ανά ωοθυλάκιο.

111 To ωοκύτταρο συμβάλλει στην ανάπτυξη και διαφοροποίηση των κοκκιωδών κυττάρων Eppig 2001, Reproduction

112 Eppig et al (2002) transferred mid-sized oocytes from secondary follicles to primordial follicles, in mice. This transfer doubled the rate of follicular development and the differentiation of follicular somatic cells, proving the hypothesis that the oocyte controls the rate of follicle development in mice.

113 Eλαττωμένη έκφραση αυξητικών παραγόντων προερχομένων από τα ωοκύτταρα (GDF-9) σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες Filho et al, JCEM 2002

114 Wood et al 2007

115 Λειτουργία ωοκυττάρου και σ. ΠΚΩ Διαταραχές στην έκφραση του ωοκυττάρου? Ποιότητα του ωοκυττάρου (οσον αφορά την γονιμοποίηση) ίδια σε ΠΚΩ με φυσιολογικές ωοθήκες If a developmental program intrinsic to the oocyte does exist, this program may be different in PCOS and may be the root of excess ovarian androgen and PCOS phenotype.

116 Πιθανοί παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. Πολυκυστικών ωοθηκών 1. Abnormal early folliculogenesis may be the root of the disease. Oocyte-specific factors and genes regulating intraovarian growth factors, folliculogenesis and steroidogenesis contribute to the formation of an abnormal ovarian environment, leading to excess ovarian androgen production 2. Genes regulating insulin action and secretion and adipocyte differentiation

117 Το ΣΠΩ ίσως να αρχίζει πριν την έναρξη της εφηβείας Παιδική ηλικία: 358 κορίτσια παιδική και εφηβική ηλικία- ογκος ωοθηκών- 6% ειχαν πολυκυστικές ωοθήκες σε ηλικία 6 ετών, 26% σε ηλικία 15 ετών (Bridges 2003) Ενδομήτριο ζωή?

118 Αδρεναρχή: ηαρχήτης«εφηβείας» των επινεφριδίων Πρώιμη αδρεναρχή: τρίχωση εφηβαίου (και μασχάλης) <8 χρόνια στα κορίτσια <9 χρόνια στα αγόρια χωρίς όμως έναρξη εφηβείας

119 Η πρώιμη αδρεναρχή συσχετίστηκε με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, διαταραχές στη ωοθυλακιορρηξία και δασυτριχισμό 35 κορίτσια με ιστορικό πρώιμης αδρεναρχής: 46% αραιομηνόρροια και δασυτριχισμός Ibanez et al, JCEM, 1992

120 Τα κορίτσια με ιστορικό πρώιμης αδρεναρχής εμφανίζουν συχνά διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας 21PP vrs 34 controls 15PP vrs 15 controls 12.9 ± 0.2 vrs 14.2 ± 0.2 yrs 16.3 ± 1.4 vrs 16.4 ± 1.2 yrs 61% vrs 62% 91% vrs 20% 25% vrs 22% 47% vrs 12% Ibanez et al, JCEM, 1999

121 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερτριγλυκεριδαιμία πριν, κατά και μετά την εφηβεία n=21 vrs n=14 n=19 vrs n=10 n=21 vrs n=13 n=20vrs n=16 Ibanez et al, Diabetologia, 1998

122 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία πριν, κατά και μετά την εφηβεία Ibanez et al JCEM, 1997 n=32 vrs n=21 n=27 vrs n=15 n=23 vrs n=20 n=16 vrs n=27

123 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία μετά την εφηβεία, ιδίως αν συνυπάρχει αραιομηνόρροια και υπερανδογοναιμία. n=13 n=11 n=21 Ibanez et al, JCEM, 1996

124 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή έχουν μικρότερο βάρος γέννησης από το φυσιολογικό Ibanez et al JCEM 1998

125 Πρώιμη αδρεναρχή, υπερινσουλιναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία: συσχέτιση με χαμηλό βάρος γέννησης Ibanez et al JCEM 1998

126 H πρώιμη αδρεναρχή στα κορίτσια έχει συσχετιστεί με: δασυτριχισμό, αραιομηνόρροια, υπερανδρογοναιμία και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Υπερινσουλιναιμία και υπερτριγλυκεριδαιμία μικρότερο βάρος γέννησης Ισως. η πρώιμη αδρεναρχή να οδηγεί σε σ. ΠΚΩ και να είναι μέρος του μεταβολικού συνδρόμου η αθηρωμάτωση αρχίζει στην παιδική ηλικία οι ασθενείς με ιστορικό αδρεναρχής (και σ. ΠΚΩ) να έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και Σ.Δ.

127 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

128 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

129 Παρατηρήθηκε βελτίωση των ενδοκρινικών διαταραχών μετά την απώλεια βάρους σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες Μελετήθηκαν 24 παχύσαρκες γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες. Απο αυτές 13 κατάφεραν να χάσουν >5% του ΒΣ σε 6 μήνες. Στο 80% τωνγυναικώνπουέχασανβάρος βελτιώθηκαν οι διαταραχές του κύκλου και στο 40% βελτιώθηκε o δασυτριχισμός. Kiddy et al, Clin Endo 1992

130 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

131 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας Συστάσεις: απώλεια βάρους και αλλαγή τρόπου ζωής Η κλομιφένη είναι η θεραπεία πρώτης επιλογής σε γυναίκες με ανωοθυλακιορρηξία-who group II (πολυκυστικές ωοθήκες). Θα απαντήσει στην θεραπεία (ωοθυλακιορρηξία) το 75-80% των γυναικών, 22% πιθανότητα σύλληψης /κύκλο Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την εκβαση της θεραπείας είναι το σωματικό βάρος, η ηλικία και άλλοι παράγοντες υπογονιμότητας Διάρκεια θεραπείας με κλομιφένη εως 6 μήνες, όχι περισσότερο από 12 μήνες Χορήγηση γοναδοτροπινών σε γυναίκες με αντίσταση στην κλομιφένη ή σε αυτές που δεν συλλαμβάνουν με κλομιφένη μετά 6 μήνες θεραπείας Μετφορμίνη, αναστολείς αρωματάσης (anastrozole, letrozole) Consensus on infertility treatment related to polycystic ovary syndrome- Human Reproduction 2008,

132 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με αντιοιστρογόνα Η κλομιφένη είναι η θεραπεία πρώτης επιλογής σε γυναίκες με ανωοθυλακιορρηξία-who group II (πολυκυστικές ωοθήκες). Συνήθης δόση 50mg, για 5 μέρες, max 150mg Yπερηχογραφική παρακολούθηση τουλάχιστον στον 1ο κύκλο θεραπείας Διάρκεια θεραπείας εως 6 μήνες, όχι περισσότερο από 12 μήνες Θα απαντήσει στην θεραπεία το 60-85% των γυναικών, 22% πιθανότητα σύλληψης /κύκλο Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την εκβαση της θεραπείας είναι το σωματικό βάρος, η ηλικία και άλλοι παράγοντες υπογονιμότητας

133 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με κλομιφένη n=113 Kousta, et al Hum Reprod Update 1997

134

135

136 Πίνακας πρόγνωσης της πιθανότητας γέννησης σε γυναίκες με ανωοθυλακιορρηξία και σ. ΠΚΩ που λάβουν τη συμβατική θεραπεία πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας Η πρόγνωση γίνεται με βάση την ηλικία, τη διάρκεια της υπογονιμότητας, και το BMI

137 Μετφορμίνη Βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και την υπερινσουλιναιμία, μειώνει τα επίπεδα των ανδρογόνων, βελτιώνει την ωοθυλακιορρηξία Μπορεί να χρειστούν αρκετοί μήνες για βελτιώσει την ωοθυλακιορρηξία Γαστρεντερικές διαταραχές Δενπλεονεκτείσεσύγκρισημετηνκλομιφένηωςπρος την ωοθυλακιορρηξία. Μονο πλεονέκτημα- δεν κάνει πολλαπλή κύηση Μπορει να χορηγηθεί σε συνδυασμο με κλομιφένη Επίπτωση στην εγκυμοσύνη-επιπλοκές- έμβρυο;; Guidelines: να χορηγείται μόνο σε γυναίκες με διαταραχή στον μεταβολισμό υδατανθράκων

138 Αποτελέσματα από low-dose hmg σε 269 γυναίκες με PCOS (Unit of Reproductive Medicine, St Mary s) Cycles 1117 Ovulatory cycles 810 (73%) Uniovulatory cycles 585 (72%) Pregnancies 129 (48%) Multiples (twin) 7 (5%)

139 Eπίδραση της παχυσαρκίας στην πρόκληση της ωοθυλακιορρηξίας: 135 γυναίκες άρχισαν 50iu hmg 20 γυναίκες με BMI >27 (15%) 5 συνέλαβαν (25%) 3 αποβολές 2 γεννήσεις (10%)

140 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

141 Συμπεράσματα 20% τωνγυναικώνέχουνμορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών, 5-7% εχουν σ. ΠΚΩ. Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου. Οι διαταραχές του μεταβολισμού αποτελούν μέρος του συνδρόμου- οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις είναι σημαντικές. Η αιτιολογία παραμένει άγνωστη

142 Συμπεράσματα Η έγκαιρη διάγνωση του συνδρόμου είναι απαραίτητη για την πρόληψη και αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών. Ο έλεγχος του βάρους σώματος αποτελεί σημαντικόμέροςτηςπρόληψηςκαιτης θεραπευτικής αντιμετώπισης.

143 Anti-Müllerian hormone Εκφράζεται στην ωοθήκη, στα κοκκιώδη κύτταρα στα αναπτυσσόμενα ωοθυλάκια Αυξημένα επίπεδα ΑΜΗ στον ορό σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ.

144 Ελλατωμένη έκφραση της ΑΜΗ στα αρχικά στάδια ανάπτυξης ωοθυλακίου στo σ. ΠΚΩ

145 The constant relationship between the number of follicles and circulating AMH levels exists only after the age of 25 years R. Anderson: What does anti-mullerian hormone tell you about ovarian function?

Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος

Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Βασίλης Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική ESHRE/ASRM PCOS Consensus

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) 1. Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών? Είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Έχουν ενοχοποιηθεί περιβαντολλογικοί διατροφικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία

Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία Διαταραχές Εμμήνου Ρύσεως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών στην Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Επιστημονική Υπεύθυνη Ειδικού Κέντρου Εφηβικής Ιατρικής (Ε.Κ.Ε.Ι.) Α' Παιδιατρικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS)

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ PCOS: Κριτήρια διάγνωσης - Υπερανδρογονισμός

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ 2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome PCOS) είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερανδρογοναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1 ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Καρολίνα Κολιοπούλου 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1 ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ Σ Π Ω ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΚ ΗΛΩΘΟΥΝ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΗΛΙΚΙΕΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΥΠΟΛΕΙΠ.

Διαβάστε περισσότερα

Tο ορμονικό και μεταβολικό προφίλ των ασυμπτωματικών γυναικών με πολυκυστικές ωοθήκες

Tο ορμονικό και μεταβολικό προφίλ των ασυμπτωματικών γυναικών με πολυκυστικές ωοθήκες ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 8, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ. 195-200, 2009 Tο ορμονικό και μεταβολικό προφίλ των ασυμπτωματικών γυναικών με πολυκυστικές ωοθήκες Θάνος Παπαθανασίου Μαιευτήριο ΙΑΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών. PCOS -Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ.ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2011-12 ΑΡΙΘΜ.: 3238 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΥ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΥ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΥ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Βασίλειος Βαγγόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι ίσως

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 2009-10 ΑΡΙΘΜ. 2768 ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Δ.Κ. ΠΑΝΙΔΗΣ, 2 Ε.Α. ΚΑΝΔΑΡΑΚΗ, 3 Ε.Η. ΤΙΜΑΜΟΠΟΥΛΟΥ, 4 Η.Κ. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 16 1 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α. ΛΟΥΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α. ΛΟΥΦΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α. ΛΟΥΦΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΑΡΙΘΜ. 3202 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία

Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία 24 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2010, Τόμος 6, Συμπληρωματικό τεύχος Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία Μαρίνα Α. Δημητράκη, Δημήτριος Γ. Γουλής Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Η εκδήλωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Ενότητα 5: Υπογονιμότητα Νεοκλής Γεωργόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία οφείλονται σε πολλά αίτια.

Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία οφείλονται σε πολλά αίτια. 09 Λειτουργικές διαταραχές κύκλου στην εφηβεία Β.Ε. ΓΚΡΕΚΑ-ΣΠΗΛΙΩΤΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ευανθία Διαμάντη-Κανδαράκη Ενδοκρινολόγος-Αναπλ. Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών α αναφερθώ σε ένα πρόβλημα υγείας που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί?

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Φλωρεντίνα Δελλή Επιμελήτρια Β Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ακμή Από την αιτιοπαθογένεια στα κλινικά ευρήματα Η επίδραση ορμονών

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση

Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση 346 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, 2007 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ-ΜΠΑΚΟΥΛΑ Ευρώ και εκατοστόμετρα Χ. ΚΑΝΑΚΑ Το σύνδρομο πολυκυστικών

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Το σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών σε συσχέτιση µε τη διατροφή Λένη Βασιλένα - Σουλτανιά Βασιλική Επιβλέπων καθηγητής: Τσιριγωτάκης Ιωάννης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύνδροµο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρουσίαση: Ο. Καραπάνου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρούσα νόσος 1 Γυναίκα ηλικίας 43 ετών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες που υποβλήθηκαν σε αγωγή µε αντισυλληπτικά δισκία

Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες που υποβλήθηκαν σε αγωγή µε αντισυλληπτικά δισκία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής AMHNOΡΡΟΙΑ Οδ. Γρηγορίου Αναπλ. Καθηγητής 2009 Αμηνόρροια: πλήρης απουσία εμμηνορρυσίας -Φυσιολογική: παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση -Παθολογική: (α) πρωτοπαθής απουσία περιόδου στα 17 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1

ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1 ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1 Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ, 2 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΟΪΟΥ, 3 Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 36 1 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ., 2 Ιατρός, 3

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Ύψος, βάρος, δείκτης σωματικής μάζας Σοβαρές φλεγμονές. Γυναικείος φαινότυπος Χειρουργικές επεμβάσεις. Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου Νοσηλείες

Ύψος, βάρος, δείκτης σωματικής μάζας Σοβαρές φλεγμονές. Γυναικείος φαινότυπος Χειρουργικές επεμβάσεις. Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου Νοσηλείες Αμηνόρροια και ανωοθυλακιορρηκτικές καταστάσεις Ατομικό αναμνηστικό Οικογενειακό ιστορικό Ρυθμός ανάπτυξης ύψους Ιδιαίτερη έμφαση σε κληρονομήσιμα νοσήμα Ηλικία θηλαρχής (ανάπτυξης μαστών) Ενζυμικές ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδομήτρια θρέψη IUGR. Ενδομήτρια υποθρεψία. Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία

Ενδομήτρια θρέψη IUGR. Ενδομήτρια υποθρεψία. Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία Επίδραση της ενδομήτριας ζωής στην μετέπειτα εμφάνιση του Μεταβολικού συνδρόμου Δρ. Χρ. Κανακά Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Ι. Ρούτσιας ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Μ. Σκουρολιάκου Φ. Σκοπούλη Ι. Ρούτσιας ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΤAΒΟΛΕΣ ΤΗΣ C- ΑΝΤΙ ΡΩΣΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΟΚΥΣΤΕЇΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΟΙ ΜΕΤAΒΟΛΕΣ ΤΗΣ C- ΑΝΤΙ ΡΩΣΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΟΚΥΣΤΕЇΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ.Α. ΜΑΚΕ ΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2005-2006 ΑΡΙΘΜ. 2083 ΟΙ ΜΕΤAΒΟΛΕΣ ΤΗΣ C- ΑΝΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Γονάδες

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Γονάδες Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Γονάδες 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης Ανδρική υπογονιµότητα Ι. Παπαδήµας Ενδοκρινολόγος Α Μαιευτική & Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

PCOS - ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ. 1%-5% του γενικού πληθυσμού. 5%-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. 20%-50% των ανωοθυλακιορρηκτικών υπογόνιμων γυναικών

PCOS - ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ. 1%-5% του γενικού πληθυσμού. 5%-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. 20%-50% των ανωοθυλακιορρηκτικών υπογόνιμων γυναικών PCOS - ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ 1%-5% του γενικού πληθυσμού 5%-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας 20%-50% των ανωοθυλακιορρηκτικών υπογόνιμων γυναικών PCOS - ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ 26% των γυναικών με αμηνόρροια 87% των γυναικών

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΥΠΕΡ-& ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΩΜΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ανεπάρκεια 21- υδροξυλάσης) ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Το Βασικό Ορµονικό Προφίλ των γυναικών (FHP), είναι µια δυναµική «χαρτογράφηση» των βιοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ Μελέτη του πολυμορφισμού deletion/insertion

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Ζωγράφου Ιωάννα ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ. Ν. Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη ΣΔ τύπου 1 ΣΔ τύπου 2 ΣΔ Κύησης Άλλες μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ Γεώργιος Συμεωνίδης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών αποτελεί μια από τις συχνότερες ενδοκρινοπάθειες των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ 21(3):231-236, 2009 Ανασκόπηση Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Η. Κατσίκης Α. Κόιου Ε. Τιμαμοπούλου Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών

ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών Ορισμός ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΕΠΙΝΕΦΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Εξέλιξη σακχαρώδη διαβήτη Το 50% των ΝΕΟΔΙΑΓΝΩΣΘΕΝΤΩΝ ασθενών έχουν εγκατεστημένες επιπλοκές Μίκρο - αγγειακές Μάκρο

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΚΜΗΣ Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΑΚΜΗ:ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόκειται για μία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα