ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ

2

3 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] 1.1 ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΤΟ ΑΤΟΜΟ Άτομα ονομάζονται τα σωματίδια με πολύ μικρές διαστάσεις που αποτελούν την ύλη. Συνδέονται μεταξύ τους με ειδικούς δεσμούς, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τις ιδιότητες της ύλης. Όπως απέδειξε το 1871 ο Rutherford, το άτομο αποτελείται από μία κεντρική περιοχή που ονομάζεται πυρήνας και από μία ομάδα σωματιδίων που ονομάζονται ηλεκτρόνια και περιφέρονται γύρω από τον πυρήνα. Σύμφωνα με τις απόψεις του Rutherford ο πυρήνας αποτελείται από θεμελιώδη σωμάτια, τα οποία ονομάζονται πρωτόνια και νετρόνια. Τα άτομα δεν χαρακτηρίζονται σαν αρνητικά ή θετικά φορτισμένα σωματίδια αλλά σαν ουδέτερα (εικ. 1.1). Εικόνα 1.1 Το άτομο ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟ Ο αριθμός των ηλεκτρονίων που περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα δεν είναι ο ίδιος για όλα τα στοιχεία, αλλά εξαρτάται από τη φύση του κάθε στοιχείου. εν είναι όλα τα ηλεκτρόνια με τον ίδιο τρόπο συνδεδεμένα με τον πυρήνα. Ένα ηλεκτρόνιο που βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τον πυρήνα δέχεται από αυτόν μία ελκτική δύναμη, η οποία αντισταθμίζεται από τη φυγόκεντρο δύναμη που δημιουργείται από την κυκλική κίνηση των ηλε- [ 23 ]

4 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] κτρονίων. Αν κάποια στιγμή η φυγόκεντρος δύναμη γίνει μεγαλύτερη από την ελκτική δύναμη που ασκεί ο πυρήνας, το ηλεκτρόνιο μπορεί να φύγει από την τροχιά του. Τα ηλεκτρόνια αυτά που αλλάζουν εύκολα την τροχιά τους ονομάζονται ελεύθερα ηλεκτρόνια (εικ. 1.2). Εικόνα 1.2 Το ελεύθερο ηλεκτρόνιο ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΙ Τα διάφορα υλικά, ανάλογα με το αν επιτρέπουν την κίνηση των ηλεκτρονίων μέσα στη μάζα τους ή όχι, διακρίνονται σε αγωγούς και μονωτές ή διηλεκτρικά, αντίστοιχα. Τυπικοί αγωγοί είναι τα μέταλλα, ενώ μονωτές ο αέρας, το γυαλί, η πορσελάνη, ο εβονίτης, το μάρμαρο, το απεσταγμένο νερό, το λίπος κ.ά. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι ιδιότητες των μονωτών εξαρτώνται και από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα σώματα αυτά. Έτσι, το γυαλί, όταν φέρεται στη θερμοκρασία τήξεώς του, γίνεται αγωγός. Στην πραγματικότητα, η διαφορά μεταξύ αγωγών και μονωτών δεν είναι τόσο διακρίσιμη. Ειδικότερα οι βιολογικοί ιστοί έχουν ιδιότητες και μονωτών και αγωγών. Υπάρχει επίσης μία ενδιάμεση κατηγορία υλικών, όπως το γερμάνιο, το πυρίτιο κ.ά. στα οποία υπάρχουν λιγότερα ελεύθερα ηλεκτρόνια από τους αγωγούς, αλλά ο αριθμός τους μπορεί να μεγαλώσει με διάφορους τρόπους. Τα υλικά αυτά λέγονται ημιαγωγοί. Στους μονωτές ο αριθμός των [ 24 ]

5 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] ελεύθερων ηλεκτρονίων είναι ασήμαντος και η κατασκευή του ατόμου τους τέτοια που να μην επιτρέπει την αύξησή τους ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζουμε την κίνηση ηλεκτρικών φορτίων που εμφανίζουν την ίδια πολικότητα κατά μία κατεύθυνση. Τα ηλεκτρικά φορτία είναι τα ελεύθερα ηλεκτρόνια ή στην περίπτωση των υγρών, τα ιόντα. Επειδή δε τα θετικά ιόντα είναι στενά συνδεδεμένα με τον πυρήνα του ατόμου, εκείνα που συμμετέχουν στη δημιουργία του ηλεκτρικού ρεύματος είναι τα αρνητικά ιόντα (ηλεκτρόνια). Επομένως, στους υγρούς αγωγούς (ηλεκτρολύτες) το ηλεκτρικό ρεύμα οφείλεται στην κίνηση θετικών και αρνητικών ιόντων και συνοδεύεται από μεταβολές της ύλης τους. Αυτή τη διαδικασία αγωγιμότητας που συνοδεύεται από χημικές μεταβολές την ονομάζουμε ηλεκτρόλυση. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει ηλεκτρικό πεδίο τα ιόντα αυτά κινούνται άτακτα. Στα μέταλλα τα ηλεκτρόνια βρίσκονται σε μια συνεχή και ακατάστατη κίνηση. Αν τα ηλεκτρόνια με κάποιο τρόπο πάρουν όλα την ίδια κατεύθυνση, θα έχουμε τη δημιουργία ηλεκτρικού ρεύματος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ (Q) Το ηλεκτρικό φορτίο είναι ένα μέγεθος θεμελιώδες. Υπάρχουν δύο είδη φορτίων, το αρνητικό και το θετικό φορτίο. Όπως προαναφέρθηκε στη δομή του ατόμου, τα δύο είδη φορτίων (ηλεκτρόνιο-πρωτόνιο) συνδυάζονται έτσι ώστε να σχηματίζουν το άτομο. Αν λοιπόν από ένα άτομο Α αφαιρεθεί ένα ηλεκτρόνιο, το άτομο αυτό θα φορτιστεί θετικά, ενώ, αν προστεθεί το ηλεκτρόνιο αυτό σε ένα άλλο άτομο Β, αυτό θα φορτιστεί αρνητικά. Ένα ηλεκτρικά ουδέτερο άτομο εμφανίζει τον ίδιο αριθμό αρνητικών και θετικών φορτίων. Μονάδα μέτρησης του ηλεκτρικού φορτίου είναι το Coulomb και είναι το φορτίο που μεταφέρει ηλεκτρικό ρεύμα έντασης 1 Ampere σε ένα sec. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε δύο πλήρη δοχεία με ίση ποσότητα ατόμων Α και Β, στα οποία έχει αφαιρεθεί από κάθε άτομο Α ένα ηλεκτρόνιο και έχει προστεθεί σε κάθε άτομο Β (σχ. 1.1). Με αυτό τον τρόπο προκύπτει ένα θετικό ή αρνητικό φορτίο. Έτσι, προκύπτει ότι το ηλεκτρικό φορτίο είναι ένα απλό πολλαπλάσιο του στοιχειώδους φορτίου του ηλεκτρονίου. +Q=K.(+e) όπου Κ μία σχετική διηλεκτρική σταθερά -Q=K.(-e) και e= Coulomb [ 25 ]

6 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] Αν συνδέσουμε τα δύο δοχεία με έναν αγωγό, π.χ. ένα χάλκινο σύρμα, τότε τα ηλεκτρόνια θα μπορούν να μετακινηθούν από τα άτομα Β στα Α +. Έχουμε έτσι τη δημιουργία ηλεκτρικού ρεύματος. Το ηλεκτρικό ρεύμα θα υπάρχει μέχρι να αποκατασταθεί η ισορροπία των ηλεκτρικών φορτίων, δηλαδή τα ηλεκτρόνια των ατόμων Β-να επιστρέψουν στα άτομα Α+ (σχήμα 1.1). Χάλκινο σύρμα Α + B Α B Σχήμα 1.1 Στον αγωγό τα ηλεκτρόνια κινούνται από το (-) προς το(+). Αυτή είναι και η πραγματική φορά του ρεύματος (εικ. 1.3). Στην ηλεκτροθεραπεία όμως θεωρούμε ότι η κίνηση των ηλεκτρονίων γίνεται από το (+) προς το (-) σύμφωνα με τη συμβατική φορά του ρεύματος (εικ. 1.4). Εικόνα 1.3 Πραγματική φορά ηλεκτρικού ρεύματος + Εικόνα 1.4 Συμβατική φορά ηλεκτρικού ρεύματος [ 26 ]

7 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] ΝΟΜΟΣ του Coulomb Μεταξύ δύο φορτίων αναπτύσσονται δυνάμεις οι οποίες μελετήθηκαν από τον Coulomb. Οι δυνάμεις αυτές μπορεί να είναι ελκτικές, όταν πρόκειται για ετερόσημα φορτία, ή απωστικές, όταν πρόκειται για ομόσημα φορτία. q 1 r q 2 Σχήμα 1.2 F Η δύναμη F που αναπτύσσεται μεταξύ δύο φορτίων q 1 και q 2 είναι ένα διανυσματικό μέγεθος με φορά την ευθεία που ενώνει τα δύο φορτία (σχ. 1.2). Το μέτρο της δύναμης F ανάμεσα σε δύο φορτία q 1 και q 2 που βρίσκονται σε απόσταση r μεταξύ τους στο κενό μετριέται σε Newton και υπολογίζεται από το νόμο του Coulomb F=Κ.1/ε q 1 q 2/r 2 όπου ε είναι η «διηλεκτρική σταθερά του υλικού» ε=1 για το κενό ή τον αέρα Κ είναι μία σταθερά η τιμή της οποίας εξαρτάται από το σύστημα μονάδων και είναι Κ=1/4πε ο (ε ο η απόλυτη διηλεκτρική σταθερά) Ο νόμος του Coulomb ορίζει ότι η δύναμη F που αναπτύσσεται μεταξύ δύο φορτίων είναι ανάλογη του γινομένου των φορτίων, αντιστρόφως ανάλογη του τετραγώνου της απόστασης των φορτίων και εξαρτάται από τη φύση του υλικού που υπάρχει μεταξύ των φορτίων ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΙΠΟΛΑ Όταν έχουμε δύο φορτία +q και q τοποθετημένα σε μία απόσταση l μεταξύ τους, το σύστημα αυτό το ονομάζουμε ηλεκτρικό δίπολο (σχ. 1.3). +q l -q Σχήμα ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται το τμήμα του χώρου μέσα στο οποίο το ηλεκτρικό φορτίο δέχεται δύναμη. Τα ηλεκτρικά πεδία δημιουργούνται [ 27 ]

8 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] γύρω από τα ηλεκτρικά φορτία. Αν τα ηλεκτρικά φορτία που δημιουργούν το ηλεκτρικό πεδίο ηρεμούν, το πεδίο ονομάζεται ηλεκτροστατικό ή χρονικά αμετάβλητο πεδίο. Αν τα φορτία επιταχύνονται, το πεδίο ονομάζεται χρονικά μεταβαλλόμενο ΕΙ Η ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ α) Πεδίο Coulomb Πεδίο Coulomb ονομάζεται το πεδίο που σχηματίζεται από σημειακά ηλεκτρικά φορτία για τα οποία ισχύει ο νόμος Coulomb. Οι δυναμικές τους γραμμές έχουν ακτινοειδή διάταξη γύρω από το φορτίο και συγκλίνουν προς αυτό, αν πρόκειται για αρνητικό φορτίο, ενώ αποκλίνουν, όταν πρόκειται για θετικό φορτίο (εικ. 1.5). Εικόνα 1.5 Πεδίο Coulomb β) Ηλεκτρικό πεδίο διπόλου Όπως προαναφέρθηκε, το ηλεκτρικό δίπολο αποτελείται από δύο ετερώνυμα και ίσα φορτία που βρίσκονται σε σταθερή απόσταση μεταξύ τους. Το ηλεκτρικό πεδίο διπόλου σχηματίζεται από το ηλεκτρικό πεδίο που δημιουργείται γύρω από το κάθε φορτίο και η ένταση του πεδίου προκύπτει από τη συνισταμένη των εντάσεων των δύο φορτίων (εικ. 1.6). Εικόνα 1.6 Ηλεκτρικό πεδίο διπόλου [ 28 ]

9 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] γ) Ομογενές ηλεκτρικό πεδίο Το ομογενές ηλεκτρικό πεδίο δημιουργείται ανάμεσα σε δύο παράλληλες πλάκες που φέρουν ίσα και αντίθετα φορτία. Το ομογενές ηλεκτρικό πεδίο έχει δυναμικές γραμμές παράλληλες και ισαπέχουσες μεταξύ τους, ενώ η έντασή του είναι ίδια σε όλα τα σημεία του (εικ. 1.7). Εικόνα 1.7 Ομογενές ηλεκτρικό πεδίο ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΕ ΙΟΥ Το ηλεκτρικό πεδίο ορίζεται από ένα διανυσματικό μέγεθος, την ένταση Ε, που εκφράζει τη δύναμη που ασκείται στη μονάδα του ηλεκτρικού φορτίου σε κάθε σημείο του χώρου ενός ηλεκτρικού πεδίου. Το μέτρο της είναι ίσο με το πηλίκο της δύναμης F που ασκείται σε ένα φορτίο q που βρίσκεται στο συγκεκριμένο σημείο του πεδίου, διά του αντίστοιχου φορτίου q: E=F/q Με αντικατάσταση της δύναμης F από το νόμο του Coulomb έχουμε: E=1/4πε ο. q /r 2 από όπου προκύπτει ότι η ένταση Ε του ηλεκτρικού πεδίου εξαρτάται από την απόσταση r. Η φορά της έντασης ορίζεται συμβατικά η ίδια με τη φορά της δύναμης που ασκείται σε κάποιο θετικό φορτίο που βρίσκεται στο σημείο του πεδίου (σχ. 1.4). q q E F Σχήμα 1.4 Εάν αντί ενός μεμονωμένου φορτίου έχουμε ένα ηλεκτρικό δίπολο, η ένταση του πεδίου δε θα εξαρτάται μόνο από την απόσταση μεταξύ [ 29 ]

10 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] του διπόλου και του σημείου αλλά και από τον προσανατολισμό του διπόλου ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ Για να δοθεί μία εποπτική εικόνα του ηλεκτροστατικού πεδίου, χρησιμοποιούνται οι δυναμικές γραμμές. υναμική γραμμή του ηλεκτρικού πεδίου ονομάζεται μία νοητή γραμμή σε κάθε σημείο της οποίας η εφαπτομένη συμπίπτει με τη διεύθυνση της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου. Η φορά τους είναι ίδια με τη φορά της έντασης. Ξεκινούν από το θετικό φορτίο και καταλήγουν σε κάποιο αρνητικό φορτίο ή στο άπειρο. Στις περιοχές που είναι πυκνότερες το πεδίο είναι ισχυρότερο. Το ηλεκτρικό πεδίο σε κάθε σημείο του οποίου η ένταση Ε είναι σταθερή κατά μέτρο, διεύθυνση και φορά, ονομάζεται ομογενές ηλεκτρικό πεδίο και απεικονίζεται με παράλληλες δυναμικές γραμμές της ίδιας φοράς που ισαπέχουν μεταξύ τους (εικ. 1.7) ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ- ΙΑΦΟΡΑ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΙΣΟ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ Χάλκινο σύρμα Α + B Α Σχήμα 1.5 B Στο παραπάνω σχήμα τα δύο δοχεία συνδέονται με έναν αγωγό, μέσω του οποίου μεταφέρονται ηλεκτρικά φορτία (ηλεκτρόνια) από το δοχείο Β στο δοχείο Α. + Κατά τη μεταφορά αυτή ενός ηλεκτρονίου από το δοχείο Β στο δοχείο Α παράγεται έργο λόγω της επίδρασης μιας ελκτικής δύναμης F. Σαν δυναμικό V ορίζεται το πηλίκο του έργου που παράγεται ή καταναλίσκεται από τη δύναμη F, όταν μετακινείται ένα φορτίο Q από το συγκεκριμένο σημείο Α μέχρι το άπειρο, διά του φορτίου Q. όπου W A το έργο και Q το φορτίο W V A A = Q [ 30 ]

11 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] Η διαφορά δυναμικού (V A-V B) ανάμεσα σε δύο σημεία Α και Β σε ένα ηλεκτρικό πεδίο είναι ίση με το πηλίκο του έργου που παράγεται ή καταναλίσκεται από τις δυνάμεις του ηλεκτρικού πεδίου, όταν το φορτίο μετατοπίζεται από ένα σημείο στο άλλο, διά του φορτίου. W V A V = A Β Β Q Γενικά, στα ηλεκτρικά πεδία ισχύει ότι σε ένα ηλεκτροστατικό πεδίο το έργο που παράγεται στη μετακίνηση ενός φορτίου από ένα σημείο του πεδίου σε ένα άλλο δεν εξαρτάται από τη μορφή της τροχιάς της μετακίνησης. Οι επιφάνειες εκείνες που όλα τα σημεία τους έχουν το ίδιο δυναμικό ονομάζονται ισοδυναμικές επιφάνειες. Η μονάδα μέτρησης του δυναμικού είναι το Volt, από το όνομα του Ιταλού φυσικού Alessandro Volta ( ) ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΡΟΗ Αν μέσα σε ηλεκτρικό πεδίο ορισθεί μία επιφάνεια ds, τότε ορίζεται σαν ηλεκτρική ροή Φ το γινόμενο της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου επί το εμβαδόν της κάθετης επιφάνειας ds και εκφράζει τον αριθμό των δυναμικών γραμμών που διέρχονται από τη θεωρούμενη επιφάνεια (σχ. 1.6). Η στοιχειώδης ηλεκτρική ροή που διέρχεται μέσα από τη στοιχειώδη επιφάνεια ds δίνεται από τη σχέση: dφ=ε. ds.συν θ όπου θ η γωνία μεταξύ των ανυσμάτων Ε και της καθέτου n στην επιφάνεια ds Σχήμα 1.6 Μονάδα της ηλεκτρικής ροής στο SI είναι το 1 Volt.m Σύμφωνα με τον ορισμό της έντασης Ε του ηλεκτρικού πεδίου και του νόμου του Coulomb καταλήγουμε στη σχέση Φολ=Σq/ε ο που αποτελεί το νόμο του GAUSS. Σύμφωνα με αυτόν η ολική ηλεκτρική ροή που διέρχεται από μία υποθετική κλειστή επιφάνεια οποιουδήποτε σχήματος είναι ίση με το αλγεβρικό [ 31 ]

12 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] άθροισμα των φορτίων που περικλείονται από αυτή προς τη διηλεκτρική σταθερά του κενού. ε ο ΑΓΩΓΟΣ ΜΕΣΑ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Μέσα σε ομογενές ηλεκτρικό πεδίο εντάσεως Ε εισάγουμε μία αφόρτιστη μεταλλική πλάκα (σχ. 1.7). Παρατηρούμε τότε μία ανακατανομή των ελεύθερων ηλεκτρονίων της μεταλλικής πλάκας, λόγω της επίδρασης ηλεκτρικών δυνάμεων. Αποτέλεσμα της ανακατανομής αυτής είναι η δημιουργία μέσα στον αγωγό ενός ηλεκτρικού πεδίου εντάσεως Εο που είναι αντίθετο προς το εξωτερικό. Η ανακατανομή αυτή σταματά μόλις το Ε γίνει κατά μέτρο ίσο με το Εο. Επομένως, η ένταση Εο του ηλεκτρικού πεδίου στο εσωτερικό της πλάκας γίνεται ίση με το μηδέν. Αυτό συνεπάγεται ότι το δυναμικό σε οποιοδήποτε σημείο του εσωτερικού της πλάκας θα είναι μηδέν ή σταθερό. Σχήμα 1.7 Η κατανομή των ελεύθερων φορτίων μέσα στους αγωγούς υπό την επίδραση εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου ονομάζεται ηλεκτροστατική επαγωγή ΜΟΝΩΤΗΣ ( ΙΗΛΕΚΤΡΙΚΟ) ΜΕΣΑ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Ο αριθμός των ελεύθερων ηλεκτρονίων ενός μονωτή είναι ασήμαντος. Αν λοιπόν τοποθετήσουμε ένα μονωτή μέσα σε ηλεκτρικό πεδίο, δε θα έχουμε την κατανομή φορτίου που παρατηρήσαμε στην περίπτωση εισόδου ενός αγωγού σε ηλεκτρικό πεδίο. Τα άτομα ή τα μόρια ενός μονωτή έχουν τη συμπεριφορά διπόλου. Παρατηρείται δηλαδή μία μετατόπιση των ελεύθερων ηλεκτρονίων των ατόμων σε σχέση με τους πυρήνες. Σχήμα 1.8 [ 32 ]

13 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] Αν το σύστημα αυτό είναι τοποθετημένο μέσα σε ομογενές ηλεκτρικό πεδίο (βλ. είδη ηλεκτρικών πεδίων), στο δίπολο αυτό εξασκείται μηχανική ροπή που τείνει να προσανατολίσει την ηλεκτρική ροπή p παράλληλα με τη διεύθυνση του ηλεκτρικού πεδίου. Έχουμε έτσι μία μετατόπιση των φορτίων μέσα στα άτομα του μονωτή. Εξαιτίας της μετατόπισης αυτής τα ίδια τα άτομα του μονωτή συμπεριφέρονται σαν δίπολα, όταν ο μονωτής βρεθεί μέσα σε ηλεκτρικό πεδίο και τείνουν να προσανατολιστούν κατά τη διεύθυνση του ηλεκτρικού πεδίου. Όσο ισχυρότερο είναι το εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των διπόλων που προσανατολίζεται. Η μεταβολή αυτή που γίνεται σε ένα μονωτή ονομάζεται πόλωση του μονωτή και ορίζεται ως το πηλίκο της ηλεκτρικής ροπής dp του τμήματος του μονωτή διά του όγκου dv του συγκεκριμένου τμήματος. P= dp/ dv ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΩΓΟΥ Χωρητικότητα αγωγού ονομάζεται η ικανότητά του να συγκεντρώνει ηλεκτρικό φορτίο και εκφράζεται με τη σχέση: όπου C=χωρητικότητα q=ηλεκτρικό φορτίο V=διαφορά δυναμικού C= q/v Μονάδα μέτρησης της χωρητικότητας είναι το Farad: 1 Farad=1Coulomb/1Volt Ο αγωγός στον οποίο έχει αποθηκευτεί ηλεκτρικό φορτίο λειτουργεί σαν ένας πυκνωτής ΕΠΑΓΩΓΗ ΑΓΩΓΟΥ Επαγωγή είναι η ιδιότητα που εμφανίζει ένας αγωγός να συγκεντρώνει ηλεκτρική ενέργεια υπό την έννοια ηλεκτρομαγνητικού πεδίου, με τη βοήθεια ενός επαγωγέα. Μονάδα μέτρησης της ηλεκτρικής επαγωγής είναι η Henry, ενώ πιο συχνά χρησιμοποιούνται οι υποδιαιρέσεις millihenry (mh) και microhenry (μh). Στα εναλλασσόμενα ρεύματα η ολική αντίσταση στη ροή του ρεύματος μέσα από τους αγωγούς εκφράζεται και από τις τρεις ιδιότητες (αντίσταση, χωρητικότητα και επαγωγή). [ 33 ]

14 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] 1.2 ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Στην πρoηγούμενη παράγραφο αναφέρθηκαν φαινόμενα που δημιουργούνται, αν μέσα σε ένα ηλεκτρικό πεδίο τoποθετηθεί ένα μονωτικό υλικό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πόλωση του υλικού. Επίσης, αναφέρθηκε ότι, αν μέσα στο ίδιο ηλεκτρικό πεδίο τοποθετηθεί ένας αγωγός, θα παρατηρηθεί κίνηση των ελεύθερων φορτίων του αγωγού. Η κίνηση αυτή ονομάζεται ηλεκτρική αγωγιμότητα και γίνεται αντιληπτή σαν ηλεκτρικό ρεύμα. Οφείλεται στις δυνάμεις που ασκεί το ηλεκτρικό πεδίο στα ελεύθερα φορτία του αγωγού. Για να έχουμε ηλεκτρική αγωγιμότητα πρέπει: Α) Να υπάρχουν φορτία που να μπορούν να κινηθούν, τα οποία ονομάζονται φορείς. Στους μεταλλικούς αγωγούς φορείς είναι τα ελεύθερα ηλεκτρόνια, ενώ σε ορισμένα στερεά σώματα (κρύσταλλοι NaCl, ημιαγωγοί, γυαλί) το ηλεκτρικό ρεύμα προέρχεται από τη διατεταγμένη κίνηση ιόντων. Στους υγρούς αγωγούς (ηλεκτρολύτες) το ηλεκτρικό ρεύμα οφείλεται στην κίνηση θετικών και αρνητικών ιόντων κατά την αντίθετη φορά. Β) Να υπάρχει ηλεκτρικό πεδίο που θα ασκήσει δυνάμεις στους φορείς, ώστε να τους θέσει σε κίνηση ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Ένταση (Ι) ηλεκτρικού ρεύματος ονομάζεται η ποσότητα του φορτίου Q που περνάει μέσα από μια διατομή εμβαδού (S) μέσα στη μονάδα του χρόνου t. Ο τύπος που ορίζει την ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος είναι: I= Q/ t. Μονάδα έντασης στο SI ορίζεται το Amper (Α) από το όνομα του Γάλλου φυσικού Andre Marie Ampere ( ). Επειδή το Α είναι μία μονάδα πολύ μεγάλη, στην ηλεκτροθεραπεία χρησιμοποιείται το milliamper (1mA=1/1000A). Η πυκνότητα του ρεύματος παριστάνει το φορτίο που περνάει στη μονάδα του χρόνου μέσα από τη μονάδα επιφάνειας του αγωγού (δηλαδή την ένταση του ρεύματος ανά μονάδα επιφανείας) και ορίζεται από τον τύπο: d= I/ S= Q/ S. t Η παραπάνω σχέση ισχύει, όταν η ροή του ρεύματος είναι ομοιόμορφη. εν ισχύει στην περίπτωση εναλλασσόμενου ρεύματος, γιατί όλο το ρεύμα περνάει από μία περιοχή κοντά στην επιφάνεια του αγωγού βάθους ίσου με το «επιδερμικό βάθος» ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΟΗΜ-ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Αν στα άκρα ενός αγωγού εφαρμοσθεί μία διαφορά δυναμικού V, δημιουργείται ηλεκτρικό ρεύμα από την αναγκαστική κίνηση των ηλεκτρονίων του [ 34 ]

15 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] αγωγού. Η ένταση Ι του ρεύματος που δημιουργείται είναι ανάλογη προς τη διαφορά δυναμικού, δηλαδή I=V/R=V.1/R. Η σταθερή αναλογία 1/R ονομάζεται αγωγιμότητα σ του αγωγού και το αντίστροφό της αντίσταση R του αγωγού. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα μετράται σε μονάδες SIEMENS. ηλαδή η ένταση Ι του ρεύματος που περνάει από τον αγωγό είναι ανάλογη προς τη διαφορά δυναμικού που εφαρμόζεται στα άκρα του αγωγού και αντιστρόφως ανάλογη προς την αντίστασή του. Η σχέση μεταξύ της έντασης του ρεύματος, της τάσης και της αντίστασης ονομάζεται Νόμος του ΟΗΜ. Στην περίπτωση που το ηλεκτρικό ρεύμα δεν οφείλεται μόνο στην κίνηση των ηλεκτρονίων (όπως συμβαίνει στους μεταλλικούς αγωγούς) ο νόμος του ΟΗΜ αντικαθίσταται από το νόμο του Nerst-Plank (π.χ. κυτταρικές μεμβράνες). Ηλεκτρική αντίσταση R του αγωγού ορίζεται το πηλίκο τη διαφοράς δυναμικού που εφαρμόζεται στα άκρα ενός αγωγού προς την ένταση Ι του ρεύματος που διέρχεται από αυτόν: R=V/I. Μονάδα αντίστασης είναι το ΟΗΜ, που ορίζει την αντίσταση ενός τμήματος αγωγού που στο άκρο του εφαρμόζεται διαφορά δυναμικού 1 Volt και διαρρέεται από ρεύμα έντασης 1 Ampere. Με τον όρο ειδική αντίσταση ρ ορίζεται η αντίσταση ενός αγωγού με μοναδιαία διατομή και μοναδιαίο μήκος. Η ειδική αντίσταση ρ είναι το αντίστροφο της αγωγιμότητας και δίνεται από τον τύπο: ρ=1/σ. Η ειδική αντίσταση ρ των υλικών μεταβάλλεται με τη θερμοκρασία. Πειραματικά έχει βρεθεί ότι η ειδική αντίσταση ρ των μετάλλων αυξάνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας, ενώ στην περίπτωση των ημιαγωγών και των μονωτών συχνά ελαττώνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας. Αν η μεταβολή της θερμοκρασίας θ ενός αγωγού αντίστασης είναι θ, θα παρατηρηθεί μεταβολή της αντίστασης R κατά R. Η μεταβολή αυτή είναι ανάλογη της μεταβολής θ, της αντίστασης R και ενός συντελεστή α, ο οποίος ονομάζεται «θερμικός συντελεστής αντίστασης» R=α. R. θ Η πλήρης εξαφάνιση της ηλεκτρικής αντίστασης σε ορισμένα μέταλλα (αλουμίνιο, ψευδάργυρο) και κράματα σε μία ορισμένη θερμοκρασία ονομάζεται υπεραγωγιμότητα και τα υλικά που έχουν αυτή τη συμπεριφορά ονομάζονται υπεραγωγοί. Η θερμοκρασία στην οποία τα παραπάνω υλικά εμφανίζουν την υπεραγωγιμότητα ονομάζεται «θερμοκρασία μεταβάσεως σε κατάσταση υπεραγωγιμότητας» Τc. [ 35 ]

16 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] ΙΣΧΥΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (W) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ JOULE Ο Άγγλος φυσικός Joule ανακάλυψε πως το ηλεκτρικό ρεύμα αναπτύσσει θερμότητα μέσα σε έναν αγωγό ή αντίσταση. Η θερμότητα αυτή προέρχεται από το μετασχηματισμό της ενέργειας που μεταφέρεται κατά τη διέλευση του ρεύματος διά μέσου μιας αντιστάσεως σε θερμική ενέργεια του υλικού του αγωγού με αποτέλεσμα την έκλυση θερμότητας από τον αγωγό. Η ανακάλυψη αυτή του Joule ονομάζεται φαινόμενο Joule και βρίσκει πολλές εφαρμογές στην καθημερινή ζωή (ηλεκτρικοί λαμπτήρες, ηλεκτρικές θερμάστρες κ.λπ.) Αν θεωρηθεί ότι στ άκρα ενός αγωγού εφαρμόζεται διαφορά δυναμικού V και ο αγωγός διαρρέεται από ρεύμα έντασης Ι, τότε το έργο που παράγεται από τις ηλεκτρικές δυνάμεις που ασκούνται στα ηλεκτρόνια είναι: W=q.V=I.t.V. (1) εδομένου ότι ο αγωγός είναι ωμική αντίσταση, δηλαδή ακολουθεί το νόμο του ΟΗΜ, αντικαθιστώντας το V στη σχέση (1) έχουμε: W=I.t.I.R=I 2 Rt=V 2.t/R. Η μονάδα μέτρησης της ισχύος στο σύστημα SI είναι το Watt (W) από το όνομα του Άγγλου φυσικού James Watt. Αν λάβουμε υπόψη ότι το έργο W που παράγεται από το ηλεκτρικό πεδίο εκλύεται από τον αγωγό υπό μορφή θερμότητας Q, το ποσό αυτό της θερμότητας μετρούμενο σε cal θα είναι: Q=0.24.I 2 RT=0.24.V 2 /R.t (Νόμος του Joule) όπου Ι = ένταση R= αντίσταση T= χρόνος ηλαδή το ποσό της θερμότητας Q που παράγεται από έναν αγωγό με μία αντίσταση R, που διαρρέεται από ρεύμα Ι επί χρόνο t, είναι ανάλογο του τετραγώνου της έντασης I του ρεύματος, της αντίστασης R και του χρόνου διέλευσης t του ρεύματος. [ 36 ]

17 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] 1.3 ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΑΘΗΤΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΣΤΩΝ Όταν εφαρμόζεται ηλεκτρικό ρεύμα στον ανθρώπινο οργανισμό, οι ιστοί του σώματος συμπεριφέρονται σαν μέρη ενός κυκλώματος. Ανάλογα με τη σύστασή τους και την περιεκτικότητά τους σε ιόντα, παρουσιάζουν διαφορετική αντίσταση στη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος. Τη μεγαλύτερη αγωγιμότητα παρουσιάζουν ο μυϊκός και ο νευρικός ιστός, ενώ το δέρμα, το λίπος και τα οστά χαρακτηρίζονται κακοί αγωγοί του ηλεκτρισμού. Το δέρμα προβάλλει τη μεγαλύτερη αντίσταση στη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος λόγω της ελάχιστης περιεκτικότητάς του σε νερό και της μεγάλης περιεκτικότητάς του σε κερατίνη. Κατά τη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος από τους ιστούς παρατηρείται μετατροπή της ηλεκτρικής ενέργειας που μετατρέπεται λόγω της αντίστασης των ιστών, σε θερμική ενέργεια σύμφωνα με το νόμο του Joule. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παρατηρείται αγγειοδιαστολή στην περιοχή εφαρμογής των ηλεκτροδίων καθώς και στους υποκείμενους ιστούς. Η αντίσταση που παρουσιάζει ο κάθε ιστός εκφράζει την ιδιότητα του να αντιστέκεται στη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος και εξαρτάται από τη σύστασή του, το μήκος του, τη θερμοκρασία του και τη διάμετρό του. Όσο μεγαλύτερο είναι το μήκος του τόσο μεγαλύτερη είναι και η αντίστασή του, ενώ, όσο αυξάνεται ο όγκος του, τόσο ελαττώνεται η αντίστασή του. Αν θεωρηθεί ότι ο οργανισμός είναι ένα βιολογικό ηλεκτρικό σύστημα, τότε η ολική του αντίσταση εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο είναι συνδεδεμένες οι επιμέρους αντιστάσεις. εδομένου ότι ο κάθε ιστός παίζει το ρόλο της αντίστασης σε ένα κύκλωμα, η ολική αντίσταση που παρουσιάζει το βιολογικό ηλεκτρικό σύστημα εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι επιμέρους αντιστάσεις (ιστοί). Η σύνδεση των αντιστάσεων μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: Α) σε σειρά Το δέρμα και το υποδόριο λίπος είναι αντιστάσεις συνδεδεμένες σε σειρά. Άρα η ολική αντίσταση που συναντά το ρεύμα κατά τη διέλευσή του από αυτούς τους ιστούς είναι ίση με το άθροισμα των επιμέρους αντιστάσεων: R ολική=r δέρματος+r λίπους+ [ 37 ]

18 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] Εικόνα 1.8 Σύνδεση αντιστάσεων σε σειρά Β) παράλληλα Οι μύες, τα νεύρα, οι τένοντες, τα οστά, θεωρούνται αντιστάσεις συνδεδεμένες παράλληλα και η ολική τους αντίσταση είναι 1/ R ολική=1/r μυών+r τενόντων+ R οστών+... Εικόνα 1.9 Παράλληλη σύνδεση αντιστάσεων Στη σύνδεση των αντιστάσεων σε σειρά η ολική αντίσταση είναι αρκετά μεγαλύτερη από την ολική αντίσταση της παράλληλης σύνδεσης. Σύμφωνα με το νόμο του OHM η ένταση του ρεύματος Ι είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την αντίσταση R και ανάλογη προς την τάση V. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι στην πρώτη περίπτωση, όπου η αντίσταση είναι μεγάλη, αν η τάση διατηρείται σταθερή, η ένταση του ρεύματος στην περιοχή αυτή θα είναι χαμηλή με αποτέλεσμα την απώλεια ενέργειας που μετατρέπεται σε θερμότητα και υπολογίζεται από το νόμο του Joule. Στη δεύτερη περίπτωση το ρεύμα θα έχει μεγαλύτερη ένταση στους ιστούς που έχουν μεγαλύτερη αγωγιμότητα (τα νεύρα, τους μύες, τα αιμοφόρα αγγεία κ.λπ.). Έτσι, κατά την εφαρμογή θεραπευτικού ηλεκτρικού [ 38 ]

19 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] ερεθισμού στα νεύρα και στους μύες εμφανίζεται η μικρότερη θερμότητα και η μεγαλύτερη ροή ρεύματος. Εικόνα 1.10 Ηλεκτρικό βιολογικό κύκλωμα Η συνολική αντίσταση ή σύνθετη αντίσταση (Impedance) ενός ηλεκτρικού βιολογικού κυκλώματος στη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος περιλαμβάνει την ωμική αντίσταση, τη χωρητική αντίσταση (αντίσταση που προκαλείται από τη χωρητικότητα) και την επαγωγική αντίσταση. Στους βιολογικούς ιστούς παρατηρείται η χωρητική αντίσταση, ενώ δεν παρατηρείται η επαγωγική. Έτσι, η σύνθετη αντίσταση περιλαμβάνει την ωμική και τη χωρητική αντίσταση, ενώ είναι ανάλογη της συχνότητας του ρεύματος που εφαρμόζεται. Επίσης, θα πρέπει να αναφερθεί ότι, εφόσον δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες, οι ιδιότητες των κυκλωμάτων της επαγωγής και της αυτεπαγωγής δεν παρατηρούνται στους βιολογικούς ιστούς. Η χωρητικότητα που παρουσιάζει κάθε ιστός εκφράζει την ικανότητα αποθήκευσης φορτίου και αποτελεί μία ακόμη ηλεκτρική ιδιότητα των ιστών, η οποία παρεμποδίζει αλλαγές στην τάση που εφαρμόζεται σε αυτούς. Αν θεωρηθεί ότι ο οργανισμός είναι ένα βιολογικό ηλεκτρικό σύστημα, οι επιφανειακοί ιστοί μπορούν να θεωρηθούν σαν πυκνωτές και ο λιπώδης ιστός σαν διηλεκτρικό μέσο. Αν θεωρήσουμε έναν πυκνωτή συνδεδεμένο με μία πηγή συνεχούς ρεύματος, τότε η μία πλάκα του πυκνωτή θα φορτιστεί θετικά και η άλλη αρνητικά. Αν κλείσουμε το διακόπτη του κυκλώματος, θα παρατηρηθεί διέλευση του ρεύματος, προκειμένου να αποκατασταθεί το φορτίο (φόρτιση πυκνωτή). Η ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος στην αρχή είναι μεγάλη, ενώ μηδενίζεται, όταν ολοκληρωθεί η φόρτιση του πυκνωτή και η τάση παίρνει τη μέγιστη τιμή της. [ 39 ]

20 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] Αν στο ίδιο κύκλωμα η πηγή συνεχούς ρεύματος αντικατασταθεί με μία πηγή εναλλασσόμενου ρεύματος, τότε παρατηρείται ότι πρώτα η ένταση του ρεύματος μειώνεται και στη συνέχεια αυξάνεται η τάση. ηλαδή η τάση και η ένταση βρίσκονται εκτός φάσης. Κατά την εφαρμογή λοιπόν ρεύματος (συνεχούς ή εναλλασσόμενου) στους ιστούς θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αυτή η σχέση μεταξύ τάσης και έντασης του ρεύματος. Οι άλλες ιδιότητες των ηλεκτρικών κυκλωμάτων (επαγωγή και αυτεπαγωγή) δεν εμφανίζονται στους ιστούς. 1.4 ΒΙΟΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Ο ηλεκτρισμός παίζει σημαντικό ρόλο στα συστήματα των ζώντων οργανισμών, αφού σημαντικές λειτουργίες βασίζονται σε ηλεκτρικά φαινόμενα. Για παράδειγμα, ένα κύτταρο μετά από το κατάλληλο ερέθισμα διεγείρεται και η διέγερση αυτή εκφράζεται με χημικές και ηλεκτρικές μεταβολές στη μεμβράνη του κυττάρου. ιεγερσιμότητα, λοιπόν, είναι η ικανότητα των κυττάρων να «απαντούν» σε ένα ερέθισμα και η απάντηση αυτή εκφράζεται με την παραγωγή ενός ηλεκτρικού σήματος. Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε αυτές τις ηλεκτρικές μεταβολές που λαμβάνουν χώρα στη μεμβράνη του κυττάρου. Μεταξύ της εσωτερικής και της εξωτερικής πλευράς της μεμβράνης ενός κυττάρου αναπτύσσεται μία διαφορά δυναμικού, η οποία είναι εντονότερη στα μυϊκά και νευρικά κύτταρα. Σε κατάσταση ηρεμίας το εσωτερικό της μεμβράνης τους είναι φορτισμένο αρνητικά και παρατηρείται μία διαφορά δυναμικού. Μετά από το κατάλληλο ερέθισμα το δυναμικό αυτό μεταβάλλεται και η μεταβολή μεταδίδεται κατά μήκος του νευρικού άξονα. Έτσι μεταδίδονται οι πληροφορίες από τα αισθητήρια κέντρα στον εγκέφαλο και από εκεί στα μυϊκά κύτταρα. Για να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης, δημιουργείται μια σειρά από δυναμικά ΕΙ Η ΥΝΑΜΙΚΩΝ α) υναμικό Nernst ή υναμικό Ισορροπίας Ιόντων Η διαφορά της συγκέντρωσης των ιόντων, καθώς και η εκλεκτική διαπερατότητα της κυτταρικής μεμβράνης σε ιόντα, έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας διαφοράς δυναμικού ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική επιφά- [ 40 ]

21 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] νεια. Τα σημαντικότερα ιόντα της κυτταρικής μεμβράνης είναι τα ιόντα Κ + τα ιόντα Na + και τα ιόντα Cl. Η κατανομή τους είναι τέτοια ώστε στο εσωτερικό της μεμβράνης να βρίσκονται μεγάλες συγκεντρώσεις ιόντων Κ +, ενώ στο εξωτερικό της μεγάλες συγκεντρώσεις ιόντων Na + και Cl. Η συγκέντρωση των ιόντων Κ +. είναι κατά 30 φορές μεγαλύτερη στο εσωτερικό της μεμβράνης από ό,τι στο εξωτερικό, ενώ η συγκέντρωση των ιόντων Na + είναι κατά 10 φορές μεγαλύτερη στο εξωτερικό από ό,τι στο εσωτερικό. Ανόμοια κατανομή έχουν επίσης τα ιόντα Cl αφού η συγκέντρωσή τους είναι κατά 14 φορές μεγαλύτερη στο εξωτερικό της μεμβράνης από ό,τι στο εσωτερικό. Λόγω της κατανομής αυτής ασκούνται πάνω στα ιόντα ηλεκτρικές και χημικές δυνάμεις. Οι χημικές δυνάμεις οφείλονται στην τάση που έχουν αυτά να διαχέονται από περιοχές μεγαλύτερης συγκέντρωσης σε περιοχές μικρότερης συγκέντρωσης (φαινόμενο ώσμωσης), ενώ οι ηλεκτρικές δυνάμεις ασκούνται από μία ηλεκτρικά φορτισμένη περιοχή που δημιουργείται κάθετα στη μεμβράνη λόγω της διαφοράς συγκεντρώσεως των θετικών και των αρνητικών ιόντων. Κάτω από την επίδραση των δύο αυτών παραγόντων δημιουργείται μία δυναμική ισορροπία κατά την οποία δεν παρατηρείται κίνηση ιόντων. Το δυναμικό που πρέπει να υπάρχει κατά μήκος της μεμβράνης, για να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία, ονομάζεται δυναμικό Nernst. Η τιμή του μπορεί να υπολογιστεί από την εξίσωση του Nernst: V=V-V=±2.3kT/e.logC 1/C 2 όπου η ποσότητα kt εκφράζει την Kινητική Ενέργεια του ιόντος k είναι η σταθερά του Boltzmann e το φορτίο του ηλεκτρονίου. Η τιμή του είναι V= -89,2m V. Το αρνητικό πρόσημο δηλώνει ότι η μεμβράνη επιτρέπει τη διέλευση των θετικών ιόντων, ενώ το θετικό πρόσημο ότι επιτρέπει τη διέλευση αρνητικών ιόντων. υναμικό Nernst αναπτύσσουν μόνο τα ιόντα εκείνα που μπορούν να διαχυθούν μέσα από την κυτταρική μεμβράνη. β) υναμικό Ηρεμίας ή υναμικό Μεμβράνης Όταν η κυτταρική μεμβράνη βρίσκεται σε ηρεμία τα ιόντα Κ + και Cl, περνούν εύκολα μέσα από τη μεμβράνη, ενώ τα ιόντα Na + με δυσκολία. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι στην κατάσταση ηρεμίας η κυτταρική μεμβράνη είναι πολωμένη γεγονός που οφείλεται στη διαφορετική κατανομή ιόντων. Η ποσότητα των ιόντων Na + που διαχέονται προς το εσωτερικό του κυττάρου αποβάλλονται με έναν ενεργητικό μηχανισμό μεταφοράς, που ονομάζεται αντλία Νατρίου. [ 41 ]

22 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] Τα ιόντα Na + που αποβάλλονται με την αντλία Νατρίου συγκρατούν εξωτερικά μία ποσότητα ιόντων Cl τα οποία τείνουν να διαχυθούν μέσα στο κύτταρο. Η τάση διάχυσης των ιόντων Cl εξισορροπείται από την έλξη που ασκούν σε αυτά τα ιόντα Na +, με αποτέλεσμα το ιόντα Cl, να παραμένουν σε ισορροπία. Σε κατάσταση ηρεμίας το κύτταρο χρησιμοποιεί, αντίστοιχα, την αντλία Καλίου, για να διατηρήσει τη συγκέντρωση των ιόντων Καλίου, τα οποία τείνουν να διαχυθούν στο εξωτερικό του κυττάρου. Η διεργασία αυτή (αντλία Νατρίου- Καλίου) είναι μία διεργασία ενεργητικής μεταφοράς κατά την οποία για κάθε 2 Κάλια που αντλούνται προς το εσωτερικό της μεμβράνης, 3 Νάτρια αντλούνται προς το εξωτερικό της, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται στο εσωτερικό του κυττάρου ηλεκτραρνητικότητα. ηλαδή στο εσωτερικό της μεμβράνης το φορτίο που αναπτύσσεται είναι αρνητικό, ενώ το φορτίο που αναπτύσσεται στο εξωτερικό της είναι θετικό και παρατηρείται μία διαφορά δυναμικού. Το δυναμικό αυτό, που αναπτύσσεται σε ένα κύτταρο που βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας και επομένως δεν παράγει ηλεκτρικό σήμα, ονομάζεται υναμικό ηρεμίας ή υναμικό της μεμβράνης και η τιμή του είναι ανάλογη με το είδος του κυττάρου στο οποίο αναφέρεται. Στο μυϊκό κύτταρο η τιμή του κυμαίνεται από 75 έως -90 mv και στο νευρικό κύτταρο -70 mv (εικ. 1.11). Εικόνα 1.11 Αντλία Νατρίου-Καλίου γ) υναμικό Ενέργειας ή ράσης υναμικό ενέργειας ονομάζεται μία απότομη μεταβολή (αύξηση) του δυναμικού ηρεμίας της μεμβράνης του κυττάρου, που μπορεί να παραχθεί από κάποιο παράγοντα (π.χ ηλεκτρική διέγερση). Το δυναμικό ενέργειας διαρκεί για λίγα msec και παράγεται μόνο στα νευρικά και μυϊκά κύτταρα. Οφείλεται στην απότομη αύξηση ης διαπερατότητας της κυτταρικής μεμβράνης για τα ιόντα Νατρίου με αποτέλεσμα να έχουμε την είσοδο των ιόντων Νατρίου στο εσωτερικό της μεμβράνης ( Εκπόλωση της μεμβράνης). [ 42 ]

23 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] Στη συνέχεια παρατηρείται μείωση του αριθμού των ιόντων Νατρίου που εισέρχονται στο εσωτερικό του κυττάρου και αύξηση της διαπερατότητας της μεμβράνης για τα ιόντα Καλίου ( Επαναπόλωση της μεμβράνης) (εικ. 1.12). Εικόνα 1.12 ημιουργία δυναμικού δράσης Το σημείο στο οποίο γίνεται η απότομη μεταβολή (αύξηση) του δυναμικού ηρεμίας του κυττάρου ονομάζεται κριτικό επίπεδο ή επίπεδο πυροδότησης και στο επίπεδο αυτό αυξάνεται η διαπερατότητα της μεμβράνης για τα ιόντα Να (Εκπόλωση της μεμβράνης). Ακολουθεί μετά η επαναπόλωση της μεμβράνης και το κύτταρο ξαναγυρίζει στην αρχική κατάσταση ηρεμίας. Όσο πιο έντονο είναι το ερέθισμα, τόσο πιο γρήγορα φθάνει η εκπόλωση στο επίπεδο πυροδότησης. [ 43 ]

24 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] Όταν το δυναμικό της μεμβράνης γίνει περισσότερο αρνητικό από ό,τι σε κατάσταση ηρεμίας, η κατάσταση αυτή ονομάζεται υπερπόλωση. Σχήμα 1.9 Αγωγιμότητα Να Κ δ) ιαβαθμισμένο υναμικό ιαβαθμισμένο δυναμικό είναι το δυναμικό του οποίου η διάρκεια και το εύρος του μειώνονται κατά τη μετάδοσή του. ε) υναμικό Τελικής Κινητικής Πλάκας υναμικό τελικής κινητικής πλάκας ονομάζεται η σύντομη αντιστροφή της πολικότητας της τελικής κινητικής πλάκας, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή του δυναμικού της. Η αντιστροφή αυτή της πολικότητας είναι ικανή να αντιστρέψει την πολικότητα της μεμβράνης της μυϊκής ίνας που βρίσκεται κοντά σε μία συγκεκριμένη τελική κινητική πλάκα, δηλαδή να δημιουργήσει ένα δυναμικό δράσης της κυτταρικής μεμβράνης της μυϊκής ίνας. στ) υναμικό Υποδοχέων υναμικό υποδοχέων ονομάζεται η βαθμιαία αλλαγή της πολικότητας της κυτταρικής μεμβράνης των κεντρομόλων νευρικών ινών στα περιφερικά σημεία των υποδοχέων τους, η οποία οφείλεται σε εξωτερικό ερεθισμό ΑΝΕΡΕΘΙΣΤΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ Ανερέθιστη περίοδος ονομάζεται το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ένα νευρικό κύτταρο δεν μπορεί να διεγερθεί από ένα ερέθισμα, όσο ισχυρό και να είναι αυτό. Η απόλυτη ανερέθιστη περίοδος έχει χρονική διάρκεια 0,5-2 msec. [ 44 ]

25 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΩΝ Ένα ερέθισμα, για να προκαλέσει ένα δυναμικό δράσης, πρέπει να έχει μία ορισμένη ελάχιστη τιμή έντασης, η οποία ονομάζεται βαλβίδα ερεθισμού και το ερέθισμα βαλβιδικό ερέθισμα. Ερεθίσματα τα οποία έχουν ένταση μικρότερη από τη βαλβίδα ερεθισμού ονομάζονται υποβαλβιδικά, ενώ ερεθίσματα τα οποία έχουν ένταση μεγαλύτερη από τη βαλβίδα ερεθισμού ονομάζονται υπερβαλβιδικά. Οι νευρικές ίνες μεταφέρουν σειρές από ερεθίσματα ή ώσεις (βλ. Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση, Μπάκας 1985, σελ. 63). Ο αριθμός των ώσεων που άγεται ανά δευτερόλεπτο κατά μήκος μιας μυϊκής ίνας ονομάζεται συχνότητα αγωγής των ώσεων, ενώ η ταχύτητα αγωγής τους εξαρτάται: από το αν η νευρική ίνα είναι αμύελη ή εμμύελη και από τη διάμετρο της νευρικής ίνας (u=6.d, όπου u η ταχύτητα αγωγής σε m/sec και d η διάμετρος της ίνας σε μ). Οι μικρές ίνες άγουν τις ώσεις πιο αργά από ό,τι οι μεγαλύτερες ίνες. Η συχνότητα αγωγής των ώσεων για τους αισθητικούς νευρώνες είναι φυσιολογικά ώσεις/sec, ενώ για τους κινητικούς ώσεις/sec. Α) Κατά μήκος της μυϊκής ή νευρικής ίνας Όταν εφαρμοστεί ένα βαλβιδικό ερέθισμα, παράγεται ένα δυναμικό ενέργειας, που μεταδίδεται κατά μήκος του άξονα της νευρικής ή μυϊκής ίνας. Η ένταση του δυναμικού ενέργειας είναι ανεξάρτητη από την ένταση του βαλβιδικού ερεθίσματος. Για οποιαδήποτε αύξηση της έντασης του βαλβιδικού ερεθίσματος δεν παρατηρείται μεγαλύτερη ένταση του δυναμικού ενέργειας, δηλαδή μεγαλύτερη αντίδραση της κυτταρικής μεμβράνης. Η διέγερση δηλαδή της κυτταρικής μεμβράνης της νευρικής ή μυϊκής ίνας ακολουθεί το «Νόμο του Όλου ή ουδενός». Αν το ερέθισμα που θα εφαρμοσθεί είναι βαλβιδικό, η κυτταρική μεμβράνη αντιδρά με τη μέγιστη ένταση, ενώ, αν είναι υποβαλβιδικό, δεν παρατηρείται καμία αντίδραση. Στην περίπτωση που το ερέθισμα που θα εφαρμοσθεί θα είναι υπερβαλβιδικό η κυτταρική μεμβράνη αντιδρά με την ένταση που θα αντιδρούσε, αν αυτό ήταν βαλβιδικό, δηλαδή με τη μέγιστη ένταση. Το δυναμικό ενέργειας που δημιουργείται σε ένα συγκεκριμένο σημείο μεταβιβάζεται κατά μήκος της νευρικής ίνας. Το σημείο ερεθισμού φορτίζεται αρνητικά, ενώ τα γειτονικά σημεία, τα οποία βρίσκονται σε κατάσταση ηρεμίας, είναι φορτισμένα θετικά. Το γεγονός ότι το εξωκυττάριο υγρό περιέχει ηλεκτρολύτες έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός ρεύματος, το οποίο ονομάζεται ρεύμα δράσης, η φορά του οποίου είναι από τη θετικά φορτισμένη περιοχή προς την αρνητικά φορτισμένη. Στη συνέχεια διέρχεται στο [ 45 ]

26 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] εσωτερικό της κυτταρικής μεμβράνης και εξέρχεται από τη μεμβράνη στην αδρανή θετικά φορτισμένη περιοχή. Το ρεύμα αυτό μπορεί να αποτελέσει το ερέθισμα, για να δημιουργηθεί το δυναμικό ενέργειας στη γειτονική περιοχή, μέχρι να φθάσει το δυναμικό ενέργειας στα τελικά άκρα του νευροάξονα. Στις εμμύελες νευρικές ίνες το δυναμικό ενέργειας μεταδίδεται από κόμβο Ranvier σε κόμβο Ranvier, χωρίς να παρατηρείται αποπόλωση των σημείων μεταξύ των κόμβων. Η αγωγή αυτή του ερεθίσματος ονομάζεται αλματώδης αγωγή και παρατηρείται μόνο στις εμμύελες ίνες. Αντίθετα, στις αμύελες ίνες η αγωγή των ερεθισμάτων γίνεται σε όλο το μήκος του νευροάξονα. Αυτό έχει ως επακόλουθο η ταχύτητα αγωγής ενός ερεθίσματος σε μία εμμύελη ίνα να είναι πολύ μεγαλύτερη από την ταχύτητα αγωγής σε μία αμύελη ίνα. Β) Μέσω συνάψεων Σύναψη ονομάζεται η περιοχή στην οποία έρχονται σε επαφή δύο νευρώνες και μέσω αυτής συνεχίζεται η αγωγή των ώσεων. Οι συνάψεις διακρίνονται σε τρία είδη: Αξονοσωματικές, οι οποίες σχηματίζονται μεταξύ του κυτταρικού σώματος ενός νευρώνα Α και των αξονικών απολήξεων άλλου νευρώνα Β (εικ. 1.13). Εικόνα 1.13 Αξονοσωματική σύναψη Αξονοδενδρικές, οι οποίες σχηματίζονται μεταξύ των αξονικών απολήξεων ενός νευρώνα Α και των μετασυναπτικών δενδριτών άλλου νευρώνα Β (εικ. 1.14). [ 46 ]

27 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] Εικόνα 1.14 Αξονοδενδρική σύναψη Αξονοαξονικές οι οποίες σχηματίζονται μεταξύ των αξονικών απολήξεων ενός νευρώνα Α και των αξονικών απολήξεων άλλου νευρώνα Β (εικ. 1.15). Εικόνα 1.15 Αξονοαξονική σύναψη Το τμήμα του νευρώνα πριν από τη σύναψη ονομάζεται προσυναπτικός νευρώνας, ενώ ο νευρώνας που δέχεται το ερέθισμα ονομάζεται μετασυναπτικός νευρώνας. Μεταξύ του προσυναπτικού και του μετασυναπτικού νευρώνα υπάρχει μία περιοχή, η οποία ονομάζεται συναπτική σχισμή και περιέχει υγρό. Στις απολήξεις του προσυναπτικού νευρώνα υπάρχουν μικρές συναπτικές κύστεις οι οποίες περιέχουν τις χημικές μεταβιβαστικές ουσίες που είναι υπεύθυνες για τη μετάδοση των ερεθισμάτων στις συνάψεις (εικ. 1.16). [ 47 ]

28 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] προσυναπτικός νευρώνας συναπτική σχισμή δενδρίτης μετασυναπτικός νευρώνας Εικόνα 1.16 Σχηματική απεικόνιση νευρικής σύναψης Κατά τη μετάδοση ενός ερεθίσματος κατά μήκος ενός νευρώνα οι νευρικές ώσεις ακολουθούν το «Νόμο του όλου ή ουδενός». Στη σύναψη η μετάδοση του ερεθίσματος δεν ακολουθεί το νόμο αυτό και ένα ερέθισμα μπορεί να ενισχυθεί, να μειωθεί ή να ανασταλεί εντελώς. Μία νευρική ώση δεν μπορεί να διασχίσει τη συναπτική σχισμή. Η μετάδοσή της γίνεται ως εξής: όταν η νευρική ώση φθάσει στο άκρο του προσυναπτικού νευρώνα, διεγείρει ένα μηχανισμό, ο οποίος προκαλεί τη ρήξη των συναπτικών κυστιδίων, από τη ρήξη αυτή ελευθερώνεται μία ποσότητα μεταβιβαστικής ουσίας, η οποία είναι ανάλογη με το μέγεθος της ώσης, στη συνέχεια η μεταβιβαστική ουσία διαχέεται μέσα στη συναπτική σχισμή και αντιδρά με τους υποδοχείς στη μετασυναπτική μεμβράνη. Ανάλογα με το είδος των μεταβιβαστικών ουσιών που περιέχονται στα συναπτικά κυστίδια, το αποτέλεσμα της απελευθέρωσής τους στη συναπτική σχισμή μπορεί να είναι διεγερτικό ή ανασταλτικό. Υπάρχουν δηλαδή δύο είδη μεταβιβαστικών ουσιών: Α) οι διεγερτικές, οι οποίες φθάνουν το δυναμικό ηρεμίας της μετασυναπτικής μεμβράνης στο κριτικό επίπεδο. Β) οι ανασταλτικές, οι οποίες εμποδίζουν τη μεταβίβαση του δυναμικού ενέργειας του προσυναπτικού νευρώνα στο μετασυναπτικό νευρώνα. [ 48 ]

29 [ ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ] Οι μεταβιβαστικές ουσίες μετά την απελευθέρωσή τους από τα συναπτικά κυστίδια παραμένουν για μικρό χρονικό διάστημα στη συναπτική σχισμή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι ουσίες αυτές καταστρέφονται από ειδικά ένζυμα, όπως για παράδειγμα την ακετυλοχολινεστεράση, η οποία υδρολύει την ακετυλοχολίνη σε ακετικό οξύ και χολίνη. Η δράση της ακετυλοχολινεστεράσης είναι δυνατό να ανασταλεί από άλλες χημικές ουσίες, όπως η νεοστιγμίνη και η εσερίνη. Στην αντίθετη περίπτωση θα υπήρχε μεγάλη συγκέντρωση των ουσιών αυτών στη συναπτική σχισμή με αποτέλεσμα τη μη σωστή απάντηση της μετασυναπτικής μεμβράνης. Πέρα από τις συνάψεις μεταξύ των νευρώνων, συνάψεις μπορούν να σχηματιστούν και μεταξύ νευρικής και μυϊκής ίνας. Στο σημείο που η νευρική ίνα ενώνεται με τη μυϊκή ίνα κάθε διακλάδωση του άξονα του κινητικού νευρώνα χάνει το κάλυμμα της μυελίνης, καθώς συνδέεται με τη μεμβράνη της μυϊκής ίνας. Η ανατομική κατασκευή, που αποτελείται από το νευρώνα με τις διακλαδώσεις του και τις μυϊκές ίνες που νευρώνει, ονομάζεται κινητική μονάδα. Οι μυϊκές ίνες μιας κινητικής μονάδας νευρώνονται μόνο από τον κινητικό νευρώνα της συγκεκριμένης κινητικής μονάδας και όχι από τους κινητικούς νευρώνες άλλων κινητικών μονάδων. Οι κινητικές μονάδες, ανάλογα με το είδος του κινητικού τους νευρώνα (α-γρήγορος ή α-αργός), διακρίνονται σε αργές και γρήγορες κινητικές μονάδες. Ένας μυς αποτελείται τόσο από αργές όσο και από γρήγορες κινητικές μονάδες. Η περιοχή της μεμβράνης της μυϊκής ίνας, η οποία βρίσκεται ακριβώς κάτω από το τελικό τμήμα της διακλάδωσης του άξονα του κινητικού νευρώνα, ονομάζεται τελική κινητική πλάκα (εικ. 1.17). τελική κινητική πλάκα Εικόνα 1.17 Τελική κινητική πλάκα Ο ανατομικός σχηματισμός που περιλαμβάνει την τελική διακλάδωση του άξονα και την τελική κινητική πλάκα ονομάζεται νευρομυϊκή σύναψη [ 49 ]

30 [ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ] (εικ. 1.18). Στη νευρομυϊκή σύναψη παρατηρείται επίσης μεταξύ της νευρικής και της μυϊκής μεμβράνης η συναπτική σχισμή η οποία ονομάζεται εξωκυτταρική σχισμή. Μυς Τελική διακλάδωση νευρώνα Τελική κινητική πλάκα Εικόνα 1.18 Νευρομυϊκή σύναψη Η μετάδοση των ερεθισμάτων στη νευρομυϊκή σύναψη γίνεται με την απελευθέρωση στην εξωκυτταρική σχισμή μεταβιβαστικών ουσιών, όπως η ακετυλοχολίνη (στις παρασυμπαθητικές και σε ορισμένες συμπαθητικές συνάψεις) και η νορεπινεφρίνη (στις συμπαθητικές συνάψεις) ως εξής: Μετά την απελευθέρωσή της από τα συναπτικά κυστίδια η ακετυλοχολίνη προκαλεί μία χημική επίδραση στη μυϊκή ίνα της κινητικής μονάδας. Συνδέεται με υποδοχείς που βρίσκονται στη μετασυναπτική μεμβράνη και παρατηρείται αύξηση της διαπερατότητας σε ιόντα Να. Στη συνέχεια δημιουργείται ένα δυναμικό ενέργειας και ο μυς συσπάται ανάλογα με τη συχνότητα των ώσεων που δέχεται και το συνολικό αριθμό των μυϊκών ινών που δραστηριοποιούνται. Εκτός από τα είδη των συνάψεων που προαναφέρθηκαν υπάρχει ακόμη ένα είδος συνάψεων, οι συνάψεις διαδρομής. Πρόκειται για μία ειδική κατηγορία συνάψεων που σχηματίζονται μεταξύ των νευρικών κυττάρων του αυτόνομου νευρικού συστήματος και των λείων μυϊκών ινών. [ 50 ]

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες

Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες Περιεχόμενα μαθήματος Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες - Laser Θερμοθεραπεία Υδροθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ Μοντέλο ατόμου m p m n =1,7x10-27 Kg m e =9,1x10-31 Kg Πυρήνας: πρωτόνια (p + ) και νετρόνια (n) Γύρω από τον πυρήνα νέφος ηλεκτρονίων (e -

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9 Νευρικό Σύστημα Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Νευρικό Σύστημα Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων φροντίζουν να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το ηλεκτρικό φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου 1. Από τι σωματίδια αποτελούνται τα άτομα σύμφωνα με τις απόψεις των Rutherford και Bohr;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το ηλεκτρικό φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου 1. Από τι σωματίδια αποτελούνται τα άτομα σύμφωνα με τις απόψεις των Rutherford και Bohr; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Γνωριμία με τη ηλεκτρική δύναμη. 1. Ποιες δυνάμεις λέγονται ηλεκτρικές; Λέμε τις δυνάμεις που ασκούνται μεταξύ σωμάτων που έχουμε τρίψει προηγουμένως δηλαδή σωμάτων ηλεκτρισμένων. 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθμίδα του ηλεκτρικού πεδίου της μεμβράνης τείνει να συγκρατήσει τα θετικά φορτισμένα ιόντα.

Η βαθμίδα του ηλεκτρικού πεδίου της μεμβράνης τείνει να συγκρατήσει τα θετικά φορτισμένα ιόντα. Τα ιόντα χλωρίου βρίσκονται σε πολύ μεγαλύτερη πυκνότητα στο εξωτερικό παρά στο εσωτερικό του κυττάρου, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται παθητικό ρεύμα εισόδου τους στο κύτταρο. Τα αρνητικά φορτισμένα ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός

Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός Κεφάλαιο 5: Στατικός Ηλεκτρισμός Ο Θαλής ο Μιλήσιος (600 π.χ) παρατήρησε ότι αν τρίψουμε το ήλεκτρο (κεχριμπάρι) με ένα στεγνό μάλλινο ύφασμα αποκτά την ιδιότητα να έλκει μικρά κομματάκια από χαρτί, τρίχες

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ο πυκνωτής Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. Η απλούστερη μορφή πυκνωτή είναι ο επίπεδος πυκνωτής, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον;

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον; 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ένα ανοικτό ηλεκτρικό κύκλωμα μετατρέπεται σε κλειστό, οπότε διέρχεται από αυτό ηλεκτρικό ρεύμα που μεταφέρει ενέργεια. Τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ

ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Συστήµατα µονάδων Για το σχηµατισµό ενός συστήµατος µονάδων είναι απαραίτητη η εκλογή ορισµένων µεγεθών που ονοµάζονται θεµελιώδη. Στις επιστήµες χρησιµοποιείται αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Φ Υ Σ Ι Κ Η Τ Α Ξ Η Σ Β 1 ο υ Κ Υ Κ Λ Ο Υ

Φ Υ Σ Ι Κ Η Τ Α Ξ Η Σ Β 1 ο υ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Φ Υ Σ Ι Κ Η Τ Α Ξ Η Σ Β 1 ο υ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Ε π ι σ η μ ά ν σ ε ι ς Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ι Σ Μ Ο Σ a. Σ τ α τ ι κ ό ς Η λ ε κ τ ρ ι σ µ ό ς Ερ.1 Τι είναι το ηλεκτρικό φορτίο; Απ.1 Κανείς δεν γνωρίζει τι είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικό ρεύμα ampere

ηλεκτρικό ρεύμα ampere Ηλεκτρικό ρεύμα Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι ο ρυθμός με τον οποίο διέρχεται ηλεκτρικό φορτίο από μια περιοχή του χώρου. Η μονάδα μέτρησης του ηλεκτρικού ρεύματος στο σύστημα SI είναι το ampere (A). 1 A =

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα ΔΙΑΛΕΞΗ 11 Εισαγωγή στην Ηλεκτροδυναμική Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο ΦΥΣ102 1 Στατικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων

Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων Επαναληπτικές Σημειώσεις για τη Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Κεφάλαιο 3.1 Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων 3.1.1 Ο Νόμος του Coulomb Στη φύση εμφανίζονται δύο ειδών φορτία. Θετικό (+) και αρνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

4πε Όπου ε ο µια φυσική σταθερά που ονοµάζεται απόλυτη διηλεκτρική σταθερά του κενού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ Ο νόµος του Coulomb

4πε Όπου ε ο µια φυσική σταθερά που ονοµάζεται απόλυτη διηλεκτρική σταθερά του κενού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ Ο νόµος του Coulomb ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3.1.1 Ο νόµος του Coulomb Συµπλήρωµα θεωρίας Τα υλικά σώµατα αποτελούνται από άτοµα Ένα άτοµο έχει έναν θετικά φορτισµένο πυρήνα γύρω από τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΘΕΜΑ 1 ΘΕΜΑ 2 ΘΕΜΑ 3

Φυσική ΘΕΜΑ 1 ΘΕΜΑ 2 ΘΕΜΑ 3 Φυσική ΘΕΜΑ 1 1) Υπάρχουν δύο διαφορετικά είδη φορτίου που ονομάστηκαν θετικό και αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο αντίστοιχα. Τα σώματα που έχουν θετικό φορτίο λέμε ότι είναι θετικά φορτισμένα (π.χ. μια γυάλινη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά.

Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά. Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά. Τα νευρικά κύτταρα περιβάλλονται από μία πλασματική μεμβράνη της οποίας κύρια λειτουργία είναι να ελέγχει το πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ):

1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ): 1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ): 1) Ηλεκτρισμένα ονομάζουμε τα σώματα τα οποία, αφού τα τρίψουμε έχουν την ιδιότητα να έλκουν μικρά αντικείμενα. 2) Οι ηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικό ρεύµα ampere

ηλεκτρικό ρεύµα ampere Ηλεκτρικό ρεύµα Το ηλεκτρικό ρεύµα είναι ο ρυθµός µε τον οποίο διέρχεται ηλεκτρικό φορτίο από µια περιοχή του χώρου. Η µονάδα µέτρησης του ηλεκτρικού ρεύµατος στο σύστηµα SI είναι το ampere (A). 1 A =

Διαβάστε περισσότερα

1_2. Δυνάμεις μεταξύ φορτίων Νόμος του Coulomb.

1_2. Δυνάμεις μεταξύ φορτίων Νόμος του Coulomb. 1_2. Δυνάμεις μεταξύ φορτίων Νόμος του Coulomb. Η δύναμη που ασκείται μεταξύ δυο σημειακών ηλεκτρικών φορτίων είναι ανάλογη των φορτίων και αντιστρόφως ανάλογη του τετραγώνου της απόστασης τους (νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ : Γ ΤΜΗΜΑ :. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :..ΒΑΘΜΟΣ :

ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ : Γ ΤΜΗΜΑ :. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :..ΒΑΘΜΟΣ : ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ : Γ ΤΜΗΜΑ :. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :..ΒΑΘΜΟΣ : ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΤΡΙΜΗΝΟΥ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΤΕ ΣΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο : Στις παρακάτω προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζουμε την προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων.

Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζουμε την προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων. 2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι η κοινή αιτία λειτουργίας μιας πολύ μεγάλης κατηγορίας συσκευών που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή μας ζωή, όπως ο ηλεκτρικός λαμπτήρας, ο ηλεκτρικός ανεμιστήρας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ σελ. 1. Ηλεκτρικά φορτία

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ σελ. 1. Ηλεκτρικά φορτία ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ σελ. 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ 1.1 Θεωρητικό Μέρος Ηλεκτρικά φορτία Τα ηλεκτρισμένα σώματα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Θετικά Ηλεκτρισμένα: Είναι τα σώματα που εμφανίζουν συμπεριφορά όμοια

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ Α ΚΑΙ Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Από τη Φυσική της Α' Λυκείου

ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ Α ΚΑΙ Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Από τη Φυσική της Α' Λυκείου ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ Α ΚΑΙ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Από τη Φυσική της Α' Λυκείου Δεύτερος νόμος Νεύτωνα, και Αποδεικνύεται πειραματικά ότι: Η επιτάχυνση ενός σώματος (όταν αυτό θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘEMA A: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τη μια σωστή απάντηση: 1. Αντιστάτης με αντίσταση R συνδέεται με ηλεκτρική πηγή, συνεχούς τάσης V

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κατά την ηλέκτριση με τριβή μεταφέρονται από το ένα σώμα στο άλλο i. πρωτόνια. ii. ηλεκτρόνια iii iν. νετρόνια ιόντα. 2. Το σχήμα απεικονίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑΚΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ 2 ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑΚΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ 3

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑΚΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ 2 ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑΚΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ 3 0 ΔΙΑΤΥΠΩΣΤΕ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ 1 ΔΙΑΤΥΠΩΣΤΕ ΤΟ ΝΟΜΟ ΤΟΥ COULOMB. 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ 1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ρεύμα επιπρόσθετα

1. Ρεύμα επιπρόσθετα 1. Ρεύμα Ρεύμα είναι οποιαδήποτε κίνηση φορτίων μεταξύ δύο περιοχών. Για να διατηρηθεί σταθερή ροή φορτίου σε αγωγό πρέπει να ασκείται μια σταθερή δύναμη στα κινούμενα φορτία. r F r qe Η δύναμη αυτή δημιουργεί

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΜΠΥΛΟΓΡΑΜΜΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ 1 1.1. ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΒΟΛΗ 1 1.. ΟΜΑΛΗ ΚΥΚΛΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ. ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΜΗΣ 4.1. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ 4.. ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. 1. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ. Τι είναι ο ηλεκτρισµός, τι ονοµάζουµε ηλέκτριση των σωµάτων, ποια σώµατα ονοµάζονται ηλεκτρισµένα; Ηλεκτρισµός ονοµάζεται η ιδιότητα που εµφανίζουν ορισµένα

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων Φυσική ενικής Παιδείας Β Λυκείου Δυνάμεις μεταξύ εκτρικών φορτίων- 3. Δυνάμεις μεταξύ εκτρικών φορτίων Φυσική ενικής Παιδείας Β Λυκείου Δυνάμεις μεταξύ εκτρικών φορτίων-. Νόμος του Coulomb Ανάμεσα σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κεφάλαιο 2 - Ηλεκτρικό Ρεύμα Επιμέλεια: Αγκανάκης Παναγιώτης, Φυσικός https://physicscourses.wordpress.com/ Με ποιες θεμελιώδεις έννοιες συνδέεται το ηλεκτρικό ρεύμα; Το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3.1 ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ COULOMB

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3.1 ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ COULOMB ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3.1 ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ COULOMB Η δύναμη που ασκείται μεταξύ σημειακών ηλεκτρικών φορτιών 1, είναι ανάλογη του γινομένου των φορτίων, και αντιστρόφως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Όπως θα παρατηρήσετε, τα θέματα αφορούν σε θεωρία που έχει διδαχθεί στις παραδόσεις και σε ασκήσεις που είτε προέρχονται από τα λυμένα παραδείγματα του βιβλίου, είτε έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας Θέµατα διάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ Τρόποι µετάδοσης νευρικών σηµάτων Ρόλος και λειτουργία των νευροδιαβιβαστών

Διαβάστε περισσότερα

Οι ηλεκτρικές δυνάμεις ασκούνται από απόσταση.

Οι ηλεκτρικές δυνάμεις ασκούνται από απόσταση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ο ηλεκτρισμός ήταν γνωστός από την αρχαιότητα. Ο Θαλής ο Μιλήσιος, σπουδαίος φυσικός φιλόσοφος και μαθηματικός που έζησε στην Ιωνία της Μικρός Ασίας τον 6ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Ηλεκτρικά πεδία

1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Ηλεκτρικά πεδία 1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ηλεκτρικά πεδία Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός Κλάδος της Φυσικής που μελετάει τα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά φαινόμενα. (Σχεδόν) όλα τα φαινομενα που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Στατικός Ηλεκτρισµός

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Στατικός Ηλεκτρισµός ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Στατικός Ηλεκτρισµός 1) Όταν η απόσταση µεταξύ δύο ηλεκτρικών φορτίων υποδιπλασιαστεί, τότε η δύναµη Coulomb µεταξύ τους: α) υποδιπλασιάζεται β) διπλασιάζεται γ) δεν αλλάζει δ) τετραπλασιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Β. Να επιλέξετε την ορθή απάντηση αναγράφοντας στον πίνακα της ακόλουθης

Β. Να επιλέξετε την ορθή απάντηση αναγράφοντας στον πίνακα της ακόλουθης Ονοματεπώνυμο:.. Βαθμός: Ωριαία γραπτή εξέταση Α Τετραμήνου στη Βιολογία [Κεφ. 9 ο, σελ. 153-158] Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις με το γράμμα Ο, εφόσον είναι ορθές, ή με το γράμμα Λ, αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Ηλεκτρικό δυναμικό. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Ηλεκτρικό δυναμικό. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Ηλεκτρικό δυναμικό Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρικό δυναμικό Θα συνδέσουμε τον ηλεκτρομαγνητισμό με την ενέργεια. Χρησιμοποιώντας την αρχή διατήρησης της ενέργειας μπορούμε να λύνουμε διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 25/12/2016. Νόμος του Coulomb q1 q2 F K. C 8,85 10 N m Ένταση πεδίου Coulomb σε σημείο του Α

ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 25/12/2016. Νόμος του Coulomb q1 q2 F K. C 8,85 10 N m Ένταση πεδίου Coulomb σε σημείο του Α ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 5/1/16 Τυπολόγιο 1ου Κεφαλαίου Στατικός Ηλεκτρισμός Τύποι που ισχύουν Νόμος του Coulomb 1 F K Για το κενό ή αέρα στο S: 9 k 91 N m / C Απόλυτη διηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας ο Κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. Η προέλευση της ονομασίας ηλεκτρισμός Τον 6 ο αιώνα π.χ. οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2004 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2004 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2004 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1 4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός

Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός Κεφάλαιο 6: Δυναμικός Ηλεκτρισμός Ηλεκτρική Αγωγιμότητα ονομάζουμε την ευκολία με την οποία το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από τα διάφορα σώματα. Τα στερεά σώματα παρουσιάζουν διαφορετική ηλεκτρική αγωγιμότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. 1. Σώματα, όπως ο πλαστικός χάρακας ή το ήλεκτρο, που αποκτούν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

( ) Στοιχεία που αποθηκεύουν ενέργεια Ψ = N Φ. διαφορικές εξισώσεις. Πηνίο. μαγνητικό πεδίο. του πηνίου (κάθε. ένα πηνίο Ν σπειρών:

( ) Στοιχεία που αποθηκεύουν ενέργεια Ψ = N Φ. διαφορικές εξισώσεις. Πηνίο. μαγνητικό πεδίο. του πηνίου (κάθε. ένα πηνίο Ν σπειρών: Στοιχεία που αποθηκεύουν ενέργεια Λέγονται επίσης και δυναμικά στοιχεία Οι v- χαρακτηριστικές τους δεν είναι αλγεβρικές, αλλά ολοκληρο- διαφορικές εξισώσεις. Πηνίο: Ουσιαστικά πρόκειται για έναν περιεστραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας. Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ

Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας. Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ 2016 Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ Εισαγωγή Η σύσπαση των σκελετικών μυών ελέγχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Τα σώματα που έχουν ομόσημα ( ομώνυμα ) φορτία απωθούνται ενώ τα σώματα που έχουν ετερόσημα ( ετερώνυμα ) φορτία έλκονται.

Τα σώματα που έχουν ομόσημα ( ομώνυμα ) φορτία απωθούνται ενώ τα σώματα που έχουν ετερόσημα ( ετερώνυμα ) φορτία έλκονται. 1. Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό φορτίο Q ή ονομάζεται το φυσικό μέγεθος με το οποίο εξηγούνται οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα ηλεκτρισμένα σώματα και γενικότερα το φαινόμενο του ηλεκτρισμού. Μονάδα ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

α. 16 m/s 2 β. 8 m/s 2 γ. 4 m/s 2 δ. 2 m/s 2

α. 16 m/s 2 β. 8 m/s 2 γ. 4 m/s 2 δ. 2 m/s 2 3 ο ΓΕΛ ΧΑΝΑΝ ΡΙΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: Α Λυκείου 17/5/2011 Ονοµατεπώνυµο: ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις από 1 έως 3 επιλέξτε το γράµµα µε τη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Ηλεκτρικό ρεύμα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Ηλεκτρικό ρεύμα ΓΓ/Μ1 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 2ο: Ηλεκτρικό ρεύμα ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΟΡΟΣΗΜΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Φυσική για την Γ' Τάξη του Γυμνασίου 1. Το ηλεκτρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. 1. Ποια σώματα ονομάζονται ηλεκτρισμένα; Ποιες δυνάμεις λέγονται ηλεκτρικές; Σώματα, όπως ο πλαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Andre-Marie Ampère Γάλλος φυσικός Ανακάλυψε τον ηλεκτροµαγνητισµό. Ασχολήθηκε και µε τα µαθηµατικά.

Andre-Marie Ampère Γάλλος φυσικός Ανακάλυψε τον ηλεκτροµαγνητισµό. Ασχολήθηκε και µε τα µαθηµατικά. Μαγνητικά πεδία Τα µαγνητικά πεδία δηµιουργούνται από κινούµενα ηλεκτρικά φορτία. Μπορούµε να υπολογίσουµε το µαγνητικό πεδίο που δηµιουργούν διάφορες κατανοµές ρευµάτων. Ο νόµος του Ampère χρησιµεύει

Διαβάστε περισσότερα

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μαγνητικό Πεδίο Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Προτεινόμενη βιβλιογραφία: SERWAY, Physics for scientists and engineers YOUNG H.D., University

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΤΟΜΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 1 ΟΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ 7 1.1 Μονάδες και σύμβολα φυσικών μεγεθών..................... 7 1.2 Προθέματα φυσικών μεγεθών.............................. 13 1.3 Αγωγοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται μια διάταξη που αποτελείται από ένα σύνολο ηλεκτρικών στοιχείων στα οποία κυκλοφορεί ηλεκτρικό ρεύμα. Τα βασικά ηλεκτρικά στοιχεία είναι οι γεννήτριες,

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις κεφαλαίου 16 Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Σημειώσεις κεφαλαίου 16 Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Σημειώσεις κεφαλαίου 16 Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Ένα σύστημα ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται από τον πομπό, το δίαυλο (κανάλι) μετάδοσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η αντίσταση ενός µεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας (προσωπικό) (γραμματεία)

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας (προσωπικό) (γραμματεία) ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310-999054 (προσωπικό) 2310-999185 (γραμματεία) anogian@auth.gr Αρχές της ηλεκτρικής διακυτταρικής επικοινωνίας Ή πως το νευρικό

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η επιφάνεια Gauss έχει ακτίνα r μεγαλύτερη ή ίση της ακτίνας του κελύφους, r α.

Α) Η επιφάνεια Gauss έχει ακτίνα r μεγαλύτερη ή ίση της ακτίνας του κελύφους, r α. 1. Ένα σφαιρικό κέλυφος που θεωρούμε ότι έχει αμελητέο πάχος έχει ακτίνα α και φέρει φορτίο Q, ομοιόμορφα κατανεμημένο στην επιφάνειά του. Βρείτε την ένταση του ηλεκτρικού πεδίου στο εξωτερικό και στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Εξετάσεων 100. Μαγνητικό πεδίο

Θέµατα Εξετάσεων 100. Μαγνητικό πεδίο Θέµατα Εξετάσεων 100 Μαγνητικό πεδίο 1) Η ένταση του µαγνητικού πεδίου στο εσωτερικό ενός ρευµατοφόρου σωληνοειδούς: α) είναι κάθετη στον άξονά του β) είναι µηδέν γ) είναι παράλληλη στον άξονά του δ) σχηµατίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΣΥΣΠΑΣΗΣ

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΣΥΣΠΑΣΗΣ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 3 - Η ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΣΥΣΠΑΣΗΣ Βιοχημεία των νευρομυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η αντίσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Θετ.- τεχ. κατεύθυνσης ΘΕΜΑ 1 ο : Σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τη μια σωστή απάντηση: 1. Μια ποσότητα ιδανικού αέριου εκτονώνεται ισόθερμα μέχρι τετραπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΥΕΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΕΩΝ 004 ΦΥΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ ΘΕΜΑ ο Για τις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Υποθέστε ότι έχουμε μερικά ακίνητα φορτισμένα σώματα (σχ.). Τα σώματα αυτά δημιουργούν γύρω τους ηλεκτρικό πεδίο. Αν σε κάποιο σημείο Α του ηλεκτρικού πεδίου τοποθετήσουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ηλεκτρικό φορτίο. 2. Ηλεκτρισµό και δοµή τη ύλη

1. Ηλεκτρικό φορτίο. 2. Ηλεκτρισµό και δοµή τη ύλη 1. Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό φορτίο Q ή ονοµάζεται το φυσικό µέγεθος µε το οποίο εξηγούνται οι αλληλεπιδράσεις ανάµεσα στα ηλεκτρισµένα σώµατα και γενικότερα το φαινόµενο του ηλεκτρισµού. Μονάδα ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Λύση Α. Σωστή η επιλογή α. Β.

Λύση Α. Σωστή η επιλογή α. Β. 1) Αρνητικά φορτισμένο σωμάτιο κινείται σε ομογενές ηλεκτρικό πεδίο μεγάλης έκτασης. Να επιλέξετε τη σωστή πρόταση. Αν η κατεύθυνση της κίνησης του σωματίου παραμένει σταθερή, τότε: α. Συμπίπτει με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ :

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ : ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 5 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Θεωρητική Ανάλυση Πυκνωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά μεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη μονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό.

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά μεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη μονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό. ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά μεγέθη από τη Στήλη Ι και,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ 4_15580 Δύο σημειακά ηλεκτρικά φορτία Q 1 = μc και Q = 8 μc, συγκρατούνται ακλόνητα πάνω σε οριζόντιο μονωτικό δάπεδο, στα σημεία Α και Β αντίστοιχα, σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Δ1. Δ2. Δ3. Δ4. Λύση Δ1. Δ2. Δ3. Δ4.

Δ1. Δ2. Δ3. Δ4. Λύση Δ1. Δ2. Δ3. Δ4. 1) Δύο αντιστάτες με αντιστάσεις R 1 = 2 Ω, R 2 = 4 Ω, είναι μεταξύ τους συνδεδεμένοι σε σειρά, ενώ ένας τρίτος αντιστάτης R 3 = 3 Ω είναι συνδεδεμένος παράλληλα με το σύστημα των δύο αντιστατών R 1, R

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η αντίσταση ενός µεταλλικού αγωγού που

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό Πεδίο

Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό Πεδίο Ηλεκτρικό Φορτίο Ν.Coulomb Όπου χρειάζεται στις παρακάτω ασκήσεις θεωρείστε δεδομένες τις τιμές των μεγεθών: k ηλ = 9.10 9 Nm 2 /C 2, e = 1,6.10-19 C, m e = 9,1.10-31 kg, m p = 1,7.10-27 kg, g = 10 m/s

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις παρακάτω ερωτήσεις 1, 2 και 3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

1. Ηλεκτρικό Φορτίο. Ηλεκτρικό Φορτίο και Πεδίο 1

1. Ηλεκτρικό Φορτίο. Ηλεκτρικό Φορτίο και Πεδίο 1 . Ηλεκτρικό Φορτίο Το ηλεκτρικό φορτίο είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των σωματιδίων από τα οποία οικοδομείται η ύλη. Υπάρχουν δύο είδη φορτίου (θετικό αρνητικό). Κατά την φόρτιση το φορτίο δεν

Διαβάστε περισσότερα

Β ΛΥΚΕΙΟΥ Γενικής Παιδείας. ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω προτάσεις 1 ως και 4 επιλέξτε τη σωστή απάντηση. Μία σε κάθε πρόταση είναι η σωστή απάντηση.

Β ΛΥΚΕΙΟΥ Γενικής Παιδείας. ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω προτάσεις 1 ως και 4 επιλέξτε τη σωστή απάντηση. Μία σε κάθε πρόταση είναι η σωστή απάντηση. Β ΛΥΚΕΙΟΥ Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω προτάσεις 1 ως και 4 επιλέξτε τη σωστή απάντηση Μία σε κάθε πρόταση είναι η σωστή απάντηση 1 Με δεδοµένη την ποσότητα 19 e = 1,6 10 του ηλεκτρισµού, από

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 21 Ηλεκτρικά Φορτία και Ηλεκτρικά Πεδία Στατικός Ηλεκτρισµός, Ηλεκτρικό Φορτίο και η διατήρηση αυτού Ηλεκτρικό φορτίο στο άτοµο Αγωγοί και Μονωτές Επαγόµενα Φορτία Ο Νόµος του Coulomb Το Ηλεκτρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Διάλεξη 4

ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Διάλεξη 4 ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Διάλεξη 4 18 Σεπτεμβρίου, 2012 Δρ. Στέλιος Τιμοθέου ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τα θέματα μας σήμερα Επανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3.2. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα. Κώστας Παρασύρης - Φυσικός

0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3.2. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα. Κώστας Παρασύρης - Φυσικός 0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα -. Ηλεκτρική πηγή Ηλεκτρικό ρεύμα Ο ρόλος της ηλεκτρικής

Διαβάστε περισσότερα