"Η Μοριακή Βάση του Φαινομένου της Ζωής" Ομιλητής: Κ. ΣΚΡΕΤΤΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""Η Μοριακή Βάση του Φαινομένου της Ζωής" Ομιλητής: Κ. ΣΚΡΕΤΤΑΣ"

Transcript

1 "Η Μοριακή Βάση του Φαινομένου της Ζωής" Ομιλητής: Κ. ΣΚΡΕΤΤΑΣ (Τον οριλητή προλόγισε και παρουσίασε aro ακροατήριο ο Διευθύνων Σύμδουλος του Ιδρύματος Καθηγητής κ. Κ. Σέκερης) Τ 1 ο φαινόμενο της ζωής είναι τόσο πολύπλοκο ώστε δε μπορεί να είναι κανείς βέβαιος ότι το κατανοεί επαρκώς ώστε να του δώσει και τον σωστό ορισμό. Ένας λίγο ως πολύ ατελής ορισμός βασιζόμενος στην περιγραφή των βασικότερων ιδιοτήτων των αντικειμένων τα οποία χαρακτηρίζονται ως ζώντα είναι ο εξής: "Ζωή είναι η ύπαρξη εξατομικευμένων οντοτήτων οι οποίες έχουν ημερομηνία λήξεως και έναν αριθμό κοινών χαρακτηριστικών, τα βασικότερα από τα ο ποία είναι: η ικανότητα να διατρέφονται, να αναπτύσσονται, να αναπαράγονται και να αντιδρούν σε ερεθίσματα". Η ζωή και η πληθώρα των διεργασιών που τη χαρακτηρίζουν είναι το αντικείμενο της Βιολογίας. Η βιολογία ξεκίνησε σαν μια καθαρά περιγραφική επιστήμη, αλλά εδώ και ε ξήντα περίπου χρόνια άρχισε να χρησιμοποιεί τις μεθόδους της χημείας και των άλλων φυσικών επιστημών και έτσι από περιγραφική έχει μετατραπεί σε μοριακή ή μηχανιστική επιστήμη. Επειδή λοιπόν θα μιλήσουμε για μόρια θα ήθελα να υπενθυμήσω σε όσους δε θυμούνται μερικές βασικές έννοιες της χημείας.οπως οι λέξεις ενός κειμένου προκύπτουν από συνδυασμούς 24 το πολύ γραμμάτων, έτσι και τα υλικά αντικείμενα που μας περιβάλλουν είναι καμωμένα από ένα σχετικά μικρό αριθμό ειδών ύλης τα οποία ονομάζομε χημικά στοιχεία.τα χημικά στοιχεία είναι ασυνεχή, που σημαίνει ότι αποτελούνται από ξεχωριστές οντότητες τις οποίες ονομάζομε άτομα. Τα άτομα ενός στοιχείου είναι όλα όμοια μεταξύ τους και διακρίνονται από τα άτομα των άλλων στοιχείων από τη μάζα τους, την ενέργεια τους και τον όγκο τους. Θα πρέπει να τονίσομε ότι τα άτομα των στοιχείων είναι απείρως μικρά αλλά αυτό δεν εμπόδισε την επιστήμη να προσδιορίσει με εκπληκτική ακρίβεια τη μάζα, την ενέργεια και τον όγκο των ατόμων.τα άτομα των διαφόρων στοιχείων, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, έχουν την τάση να ενώνονται σύμφωνα με ορισμένους κανόνες και να σχηματίζουν μόρια. Τα άτομα που σχηματίζουν μόριο προσδίδουν σ' αυτό μάζα, ενέργεια και όγκο. Ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ενώνονται τα άτομα στο μόριο λέγεται δομή του μορίου. Είναι δηλαδή δυνατόν μια συγκεκριμένη ομάδα ατόμων να σχηματίσει ένα ή περισσότερα μόρια. Τα μόρια λοιπόν αυτά έχουν διαφορετική δομή. Για παράδειγμα, όπως τα γράμματα Α, Ε και Ν μπορούν να σχηματίσουν τις λέξεις ΕΝΑ κα ΝΕΑ, έτσι και η ίδια ομάδα ατόμων μπορεί να σζηματίσει δυο ή περισσότερα μόρια. Τα μόρια συχνά αναφέρονται και ως χημικές ενώσεις. Μια ά\\η έννοια που μας χρειάζεται είναι η έννοια του μηχανισμού αντιδράσεως. Σε μια χημική αντίδραση συγκρούονται δυο συνήθως μόρια και ανταλλάσουν άτομα ή ο μάδες ατόμων. Την πλήρη κατανόηση των όσων συμβαίνουν σε μια αντίδραση την ονομάζομε μηχανισμό της αντιδράσεως. Ο μηχανισμός αντιδράσεως είναι αποτέλεσμα πειραματικών μετρήσεων σε συνδυασμό με αξιολόγηση των πειραματικών αποτελεσμάτων επι τη βάσει ενός θεωρητικού προτύπου. 131

2 Έτσι, όταν λέμε ότι σήμερα η βιολογία είναι μοριακή ή μηχανιστική επιστήμη, εννοούμε ότι ασχολείται με τη μελέτη χημικών διεργασιών που συμβαίνουν στο κύτταρο, προσπαθώντας να διεκρινίσει τους μηχανισμούς αυτών των διεργασιών. Και τώρα νομίζω ότι μπορούμε να μπούμε στο κυρίως θέμα μας. Ζωή και Χημεία του Άνθρακα Το 1869 ανακαλύφθηκε μια κατηγορία οργανικών ενώσεων οι οποίες ονομάστηκαν νουκλεϊνικά οξέα. Το όνομα τους το οφείλουν στο γεγονός ότι απομονώθηκαν από πυρήνες κυττάρων. Έπειτα από μακροχρόνιες έρευνες χημικών και βιολόγων τα μόρια αυτά αναγνωρίστηκαν ως τα πιο θεμελειώδη συστατικά των ζώντων οργανισμών. Νομίζω ότι όλοι θα έχομε ακούση κάτι για το DNA, που είναι ακρωνύμιο του δεσοξυριδονονκλεϊνικού οξέος. Θα μπορούσε να πει κανείς απλά ότι το DNA είναι η ταινία πάνω στην οποία είναι γραμμένη η κληρονομικότητα. Ανάλυση των νουκλεϊνκών οξέων έδειξε ότι περιέχουν άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο, άζωτο και φωσφόρο. Και επειδή τα προαναφερθέντα στοιχεία χαρακτηρίζονται από τη μικρή τους σχετικά μάζα,και λόγω της θεμελειώδους οημαοίας των νεουκλεϊνικών οξέων για τη ζωή, δεν θα ήταν υ περβολή να πούμε ότι η ζωή στον πλανήτη μας αποτελεί εκδήλωση της χημείας των ελαφρών στοιχείων και κυρίως του άνθρακα. Η χημεία της ζώσας ύλης επιπλέον χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλό βαθμό μοριακής πολυπλοκότητας. Κι αυτό αν το δει κανείς από τη σκοπιά της πληροφορικής σημαίνει ότι η ζώσα ύλη έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε πληροφορίες. Αυτό ισχύει τόσο για τους πιο μικρούς ιούς όσο και για τους πλέον εξελιγμένους οργανισμούς: δηλαδή, όλα τα έμβια όντα θεμελειώνονται πάνω στα νουκλεϊνικά οξέα και τις πρωτεΐνες που είναι τα κατεξοχήν μόρια με πληθώρα πληροφοριών. Όλα τα κύτταρα και οργανισμοί αποτελούν εκφράσεις των πληροφοριών που εμπεριέχονται στη δομή των γονιδίων τους, δηλαδή το DNA. Όλες αυτές οι πληροφορίες αφορούν άμεσα ή έμμεσα στην παραγωγή μορίων πρωτεΐνης Επιλέον, οι πληροφορίες αυτές καθορίζουν τη δομή των πρωτεϊνών, το χρόνο της εμφάνισης τους καθώς και την ταχύτητα σύνθεσης τους. Έτσι, η γενετική κληρονομιά κάθε έμβιου είδους αποτελεί μια ομάδα προδιαγραφών οι οποίες είναι κωδικοποιημένες στο DNA, για τη σύνθεση μιας σειράς ενζύμων και άλλων πρωτεϊνικών μορίων. Όλα λοιπόν τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού, δηλαδή, η δομή, η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός και η συμπεριφορά είναι γενετικώς καθορισμένα. Και τώρα άς δούμε πως δημιουργείται ο γενετικός κώδικας. Οι πληροφορίες που περιέχονται στα γονίδια δημιουργούνται από τυχαίες μεταλλάξεις στο DNA, ύστερα από φυσική επιλογή. Οι γενετικές, λοιπόν, προδιαγραφές αποτελούν προϊόν εξέλιξης, δηλαδή, αρχείο στο οποίο καταγράφονται οι κατά καιρούς ανακαλυφθέντες τρόποι επιβίωσης όταν το είδος διέτρεχε κινδύνους αφανισμού κατά τη μακρά ιστορία της ύπαρξης του. Το ό,τι λοιπόν σήμερα υπάρχει ένας σχεδόν αλάνθαστος μηχανισμός αναδιπλασιασμού των νουκλεϊνικών οξέων και μέσω αυτών μηχανισμός σύνθεσης πρωτεϊνών, αυτό είναι αποτέλεσμα εξέλιξης και φυσικής επιλογής. Επειδή η γενετική ιδιότητα είναι ο κοινός παρονομαστής όλων των αντικειμένων τα οποία χαρακτηρίζομε ως ζώντα, είναι αυτή η ιδιότητα η οποία θεμελειωδώς ξεχωρίζει τη ζώσα από την ανόργανο ύλη. 132

3 Όμως πίσω από την ικανότητα δημιουργίας, αποθήκευσης, αναπαραγωγής και χρησιμοποίησης μεγάλου αριθμού πληροφοριών κρύβεται μια μοριακή πολυπλοκότητα η οποία είναι γνωστή μόνο στις χημικές ενώσεις του άνθρακα. Τα άτομα του άνθρακα έχουν την ιδιορρυθμία να ενώνονται μεταξύ τους καθώς και με άτομα άλλων στοιχείων και να σχηματίζουν μακρές αλυσίδες. Αλλά εκείνη η ιδιότητα που κάνει τον άνθρακα τόσο απαραίτητο για τη ζωή είναι η καταλληλότητα του για την κατασκευή μεγάλων και πολύπλοκων μορίων και σε τεράστια ποικιλία, τα οποία άν και ασταθή θερμοδυναμικώς, είναι κινητικώς σταθερά. Ως παράδειγμα ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να αναφέρει κανείς την εκρηκτική γόμωση της χειροβομβίδας. Η χειροβομβίδα είναι ένα χημικό σύστημα με υψηλό ενεργειακό περιεχόμενο που του δίνει θερμοδυναμική αστάθεια, αλλά είναι κινητικώς σταθερό σύστημα. Και μόνον όταν μπει σε λειτουργία ο πυροκροτητής, εκδηλώνεται η θερμοδυναμική αστάθεια του στυστημάτος. Όπως καταλαβαίνεται λοιπόν, χωρίς αυτή τη θεμελειώδη ιδιότητα των μορίων που περιέχουν άνθρακα, ζωή δεν θα ήταν δυνατόν να υπάρξει. Όπως έχομε αναφέρει προηγουμένως, ο γενετικός κώδικας αποτελεί καταγραφή λύσεων σε προβλήματα επιβίωσης, και ότι οι λύσεις αυτές επιτυγχάνονται με αλλαγές στο γενετικό κώδικα. Δηλαδή στην περίπτωση αυτή η μάχη για την επιβίωση δύνεται από ένα και μόνο είδος οργανισμού. Υπάρχει όμως και άλλος, οικονομικότερος τρόπος επιβίωσης, κατά τον οποίο δυο ή περισσότεροι οργανισμοί συμμαχούν για να δώσουν τη μάχη της επιβίωσης με μεγαλύτερη πιθανότητα νίκης. Αυτός ο τρόπος συμπληρωματικής επιβίωσης ονομάζεται συμβίωση. Και για να κατανοήσομε καλύτερα τη χημική διάσταση της συμβίωσης, και κατά συνέπεια της ζωής, θα ήθελα να σας αναφέρω μια ιστορία που τη γνώριζαν οι εντομολόγοι εδώ και εκατό και πλέον χρόνια.άλλα η βιοχημική της ερμηνεία είναι αποτέλεσμα μόλις των τελευταίων ετών. Πρόκειται για ένα είδος μυρμηγκιών που ζουν στα τροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, γνωστά στους εντομολόγους με το όνομα Atta. Υπάρχουν πολλά είδη μυρμηγκιών Atta, και ενδεικτικά αναφέρω το είδος εκείνο που φέρει το όνομα Μυκοκηπουρός. Και πραγματικά, τα μυρμήγκια αυτά κάνουν εκείνο που δηλώνει το όνομα τους. δηλαδή καλλιεργούν την τροφή τους που είναι ένα συγκεκριμένο είδος μυκήτων. Οι μύκητες καλλιεργούνται συνήθως πάνω σε κομμάτια φύλλων και λουλουδιών που κόβουν τα μυρμήγκια από χλωρά φυτά. Οι μύκητες που καλλιεργούνται από τα μυρμήγκια δεν έχουν βρεθεί παρά μόνο σε άμεση συνύπαρξη με τα συγκεκριμένα μυρμήγκια. Αν επιχειρήσει κανείς να καλλιεργήσει τους μύκητες αυτούς σε θρεπτικά υποστρώματα, διαπιστώνει ότι αυτό είναι αδύνατο. Δηλαδή, οι μύκητες αναπτύσσονται τόσο αργά, που τελικά υ ποσκελίζονται και αφανίζονται από άλλα είδη μυκήτων που αναπτύσσονται γρήγορα στο θρεπτικό υπόστρωμα. Έχει παρατηρηθεί όμως, ότι αν το υπόστρωμα στο οποίο επιχειρείται η καλλιέργεια των μυκήτων έρχεται σε επαφή με τα μυρμήγκια, τότε η καλλιέργεια μπορεί να διατηρηθεί επ αόριστον, και αν ακόμη βρίσκεται κοντά σε μεγάλες περιοχές με ανταγωνιστικούς μύκητες. Από τη στιγμή, όμως που πάλι διακοπεί η επαφή των μυρμηγκιών με το θρεπτικό υπόστρωμα, οι μύκητες των μυρμηγκιών χειροτερεύουν γρήγορα και σύντομα αντικαθίστανται από άλλους ανταγωνιστικούς μύκητες. 133

4 Βλέπομε, λοιπόν, ότι η αύξηση των μυκήτων σε φωλιές μυρμηγκιών δεν είναι τυχαία αλλά, μάλλον εξαρτάται κατά τρόπο κρίσιμο από τις δραστηριότητες και λειτουργίες των μυρμηγκιών. Οι εντομολόγοι έχουν καταγράψει την εκ μέρους των μυρμηγκιών φροντίδα και συντήρηση κήπων με μύκητες και πολλά χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς των μυρμηγκιών αυτών. Για παράδειγμα, όταν το μυρμήγκι έρθει σε επαφή με ένα υπόστρωμα αποθέτει πάνω σ ' αυτό υγρά περιττώματα ή και σίελο, προτού το ενσωματώσει στον κήπο των μυκήτων. Προφανώς, το υλικό των περιττωμάτων και του σιέλου δημιουργούν τις περιβαντολογικές εκείνες συνθήκες οι οποίες ευνοούν την αύξηση των μυκήτων. Όλα αυτά μπορούμε τώρα να τα δούμε από οικολογική σκοπιά. Οι δραστηριότητες των μυρμηγκιών Atta, που σχετίζονται με την καλλιέργεια μυκήτων επηρεάζουν το αποτέλεσμα των ειδικών ανταγωνιστικών αλληλεπιδράσεων στο συγκεκριμένο οικοσύστημα. Έτσι, έχομε πρώτον έξω από τη φωλιά των μυρμηγκιών τον μύκητα να είναι ένας πολύ αδύνατος ανταγωνιστής και ε κεί να αποκλείεται από άλλους ανταγωνιστές, παρά το γεγονός ότι το εκτός της φωλιάς των μυρμηγκιών υπόστρωμα μπορεί να είναι κατά τα άλλα πολύ κατάλληλο για την ανάπτυξη του. Αντίθετα, ο μύκητας μέσα στη φωλιά των μηρμηγκιών είναι τόσο ισχυρός ανταγωνιστής, ώστε να είναι πάντοτε το επικρατέστερο είδος. Όλα αυτά, λοιπόν, τώρα μπορούν να μπουν σε μια χημική ή μοριακή Βάση. Και έτσι, ερχόμαστε στο θέμα της συμβίωσης, η οποία δεν είναι τίποτε άλλο πάρα μια βιοχημική συμμαχία. Η βιοχημική αυτή συμμαχία εκφράζεται από την συμπληρωματικότητα των μεταβολικών ικανοτήτων των μυρμηγκιών και των μυκήτων. Συμβολή των μυκήτων Ας δούμε λοιπόν τι προσφέρουν οι μύκητες στους συμμάχους τους, τα μυρμήγκια. Τα τελευταία ζώντας μέσα σε τροπικά δάση,βρίσκονται σε ένα περιβάλλον με ατέλειωτες ποσότητες κυτταρίνης. Επομένως, η κυτταρίνη, ένας πολυσακχαρίτης, θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση της διατροφής των μυρμηγκιών Atta. Το πρόβλημα όμως είναι ότι πολύ λίγοι από τους ανώτερους οργανισμούς μπορούν να μεταβολίσουν κυτταρίνη. Επομένως, οι ανώτεροι οργανισμοί, όπως τα μυρμήγκια Atta, εξαρτώνται από την παρουσία συμβιωτικών μικροοργανισμών για να τους παράσχουν ένζυμα που χρειάζονται για την αποικοδόμηση των πολυσακχαριτών. Οι μύκητες αποπολυμερίζουν πολύ εύκολα κυτταρίνη. Έτσι, όταν τα μυρμήγκια απομυζούν τους χυμούς οι ο ποίοι περιέχονται στα μυκήλια των μυκήτων λαμβάνουν θρεπτικά συστατικά τα οποία περιέχουν άνθρακα, ο οποίος προέρχεται από την κυτταρίνη του υποστρώματος ανάπτυξης των μυκήτων. Συμβολή των μυρμηγκιών Έχει αποδειχθεί ότι οι μύκητες που καλλιεργούνται από τα μυρμήγκια Atta, έχουν πρόβλημα με τον μεταβολισμό πρωτεϊνών. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη πρωτεολυτικών ενζύμων τα οποία χρειάζονται για να εκμεταλλευτούν το άζωτο των πολυπεπτιδίων. Όπως καταλαβαίνετε, αυτό το μεταβολικό χαρακτηριστικό των μυκήτων είναι σημαντικής οικολογικής σημασίας, διότι τους Βάζει σε πολύ μειονεκτική θέση απέναντι σε άλλα είδη μυκήτων που από μόνα τους έχουν την ικανότητα να μεταβολίζουν πρωτεΐνες. 134

5 Ας θυμηθούμε τώρα ότι οι μύκητες αναπτύσσονται πάνω σε κομμάτια φύλλων, μέσα στη φωλιά των μυρμηγκιών. Το άζωτο όμως των φύλλων βρίσκεται υπό μορφή πολυπεπτιδίων. Η συνεισφορά, λοιπόν, των μυρμηγκιών στη βιοχημική τους ουμμαχία με τους μύκητες είναι η παροχή των πρωτεολυτικών ενζύμων, τα οποία έχουν ανάγκη οι μύκητες. Εδώ ίσως να ήταν σκόπιμο να αναφέρομε ότι πολλοί οργανισμοί, όπως είναι σήμερα, είναι α ποτέλεσμα της πλήρους ενσωμάτωσης συμβιούντων οργανισμών σε ενιαία οντότητα. Για παράδειγμα, θεωρείται πολύ πιθανό ότι οι χλωροπλάστες έχουν εξελιχθεί από βακτηρίδια τα οποία έιχαν εισχωρήσει μέσα σε κύτταρα υπό συνθήκες συμβίωσης. Τελικά η συναρμογή των Βιοχημικών λειτουργιών έφθασε να είναι τόσο τέλεια, ώστε στο τέλος οι συμβιούντες οργανισμοί ενώθηκαν σε ένα ενιαίο οργανίδιο. Το ίδιο ισχύει και για τα μιτοχόνδρια. Τα παραπάνω προκύπτουν από το γεγονός ότι οι χλωροπλάστες (όπου γίνεται η μετατροπή της ενέργειας του φωτός οε χημική ενέργεια) και τα μιτοχόνδρια (όπου γίνεται μετατροπή χημικής ενέργειας μιας μορφής σε χημική ενέργεια άλλης μορφής) έχουν το δικό τους γενετικό υλικό, το οποίο μοιάζει με εκείνο των βακτηριδίων. Αν δούμε τώρα το φαινόμενο της συμβίωσης σε όλη του τη έκταση, θα διαπιστώσομε ότι ζωή χωρίς συμβίωση δεν είναι δυνατόν να υπάρξει. Αυτό θα φανεί αν εξετάσομε την προέλευση των θρεπτικών υλών που έχει ανάγκη κάθε οργανισμός γαι τη διατροφή του. Όλα αυτά τα θρεπτικά υλικά αντλούνται σε τελευταία ανάλυση από τη λιθόσφαιρα και την ατμόσφαιρα. Ο άνθρωπος, φυσικά, δεν μπορεί να αντλήσει αυτά τα υλικά χωρίς τη διαμεσολάβιση άλλων κατώτερων οργανισμών. Δηλαδή μεταξύ της λιθόσφαιρας και της ατμόσφαιρας παρεμβάλλονται τα βακτηρίδια του εδάφους, τα φυτά, οι μικροοργανισμοί του πεπτικού συστήματος των μηρυκαστικών, και τα μηρυκαστικά. Αυτό λοιπόν μας επιτρέπει να δούμε τη ζωή από μια άλλη σκοπιά και μας οδηγεί σε εναλλακτικό ορισμό της ζωής. Ζωή είναι μηχανισμός άντλησης στοιχείων από τη λιθόσφαιρα και την ατμόσφαιρα της Γης, την οργάνωση τους σε εξατομικευμένες οντότητες οι οποίες στη συνέχεια προωθούν τα στοιχεία βαθμιαία σε καλύτερα οργανωμένες οντότητες και μέχρι της κορυφαίας, δηλαδή τον άνθρωπο. Η διεργασία αυτή της άντλησης απαιτεί ενέργεια την οποία παρέχει το φως. Ενέργεια και Ζωή Οι χημικές διεργασίες που συμβαίνουν μέσα στο κύτταρο έχουν κάποιο σκοπιμότητα. Παράδειγμα μιας τέτοιας διεργασίας είναι η αντίδραση που σκοπό έχει τη σύνθεση γλυκογόνου στον οργανισμό. Το γλυκογόνο είναι ένας πολυσακχαρίτης τον οποίο συνθέτει ο οργανισμός για να α ποταμιεύσει ενέργεια. Το γλυκογόνο αποτίθεται στους μυϊκούς ιστούς, αλλά οι μυϊκοί ιστοί μπορούν να αποθηκεύσουν μέχρι 60 γραμμάρια γλυκογόνου ανά χιλιόγραμμα μυϊκού ιστού. Όταν ο οργανισμός υποχρεωθεί, λόγω πολυφαγίας, να παραγάγει πρόσθετες ποσότητες γλυκογόνου, α ναγκάζεται, λόγω κορεσμού των μυϊκών ιστών, να αλλάξει μηχανισμό και αρχίζει να συνθέτει λίπος. Τα λίπη γενικά είναι εστέρες λιπαρών οξέων με γλυκερόλη, δηλαδή γλυκερίνη. Τα φυσικά λιπαρά οξέα έχουν πάντοτε άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα στο μοριό τους. Και αυτό είναι συνακόλουθο του μηχανισμού σύνθεσης τους από τον οργανισμό. Όταν ο άνθρωπος υποβάλ\εται οε εντατική άσκηση, και το γλυκογόνο των μυών τείνει να εξαντληθεί, τότε ο οργανισμός αρχίζει να χρησιμοποιεί και την ενέργεια που έχει αποταμιεύσει υπό μορφή λίπους. 135

6 Ας δούμε τώρα πως κατανέμεται η ενέργεια μέσα στο μόριο ενός λιπαρού οξέος. Και ας πάρομε για παράδειγμα το βουτυρικό οξύ. Το Βουτυρικό οξύ έχει τρεις όμοιες φαινομενικά ομάδες, τις μεθυλενικές, από τις οποίες η κάθε μια από αυτές βρίσκεται σε διαφορετικό χημικό περιβάλλον. Παρόλα αυτά και οι τρείς είναι ενεργειακά ισότημες, δηλαδή, όλες περιέχουν την ίδια ποσότητα ενέργειας. Αυτό αποτελεί φυσικοχημικό παράδοξο, και, νομίζω ότι, συμβαίνει προς χάριν της ζωής. Δηλαδή ο οργανισμός όταν χρειάζεται ενέργεια πρέπει να την παίρνει κατά συγκεριμένες και προβλέψιμες ποσότητες αποικοδομώντας τα λιπαρά οξέα.και για να συμβαίνει αυτό θα πρέπει όλες οι μεθυλενικές ομάδες να δίνουν την ίδια ποσότητα ενέργειας. Το ίδιο συμβάνει και με τις άλλες κατηγορίες οργανικών ενώσεων, όπως αλκοόλες, αμίνες, νιτρίλια κ.τ.λ. Δηλαδή και στις ενώσεις αυτές όλες οι μεθυλενικές ομάδες είναι ενεργειακά ισότιμες. Αυτό όμως μας δίνει την εξής δυνατότητα. Αν από την ενέργεια του μορίου π.χ. της προπανόλης, αφαιρέσομε τρείς φορές την ενέργεια μιας μεθυλενικής ομάδας, εκείνο που θα μας μείνει είναι η ενέργεια του νερού. Κάτι ανάλογο θα συμβεί αν αφαιρέσομε τρεις φορές την ενέργεια μιας μεθυλενικής ομάδας από την ενέργεια της προπυλαμίνης. δηλαδή θα προκύψει η ενέργεια της αμμωνίας. Τα μόρια του νερού και της αμμωνίας είναι μόρια που υπήρχαν προτού εμφανισθεί η ζωή στον πλανήτη μας, δηλαδή είναι αβιωτικά μόρια. Αυτό μας κάνει, λοιπόν, να σκεφτούμε ότι οι οργανικές ενώσεις "θυμούνται" ότι προέρχονται από αβιωτικές χημικές διεργασίες. Δηλαδή υπήρχαν και πριν από την εμφάνιση της ζωής. Και έτσι μπαίνομε στο θέμα "χημική προέλευση της ζωής", Ο άνθρακας στο Σύμπαν Ο άνθρακας και τα άλλα ελαφρά στοιχεία τα οποία συγκροτούν το βιολογικό υλικό είναι από τα πλέον διαδεδομένα στο Σύμπαν. Στο ηλιακό μας σύστημα ο άνθρακας κατέχει την τέταρτη θέση, μετά το οξυγόνο, και με πρώτο το υδρογόνο. Επειδή όμως το 99-9% της μάζας του ηλιακού μας συστήματος βρίσκεται συγκεντρωμένη στον ήλιο και επειδή όλοι οι ήλιοι, ακόμη και των πιο απομεμακρυσμένων γαλαξιών, έχουν την ίδια σύσταση με τον ήλιο του δικού μας ηλιακού συστήματος, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο άνθρακας είναι το τέταρτο στοιχείο από απόψεως ποσότητας στο Σύμπαν. Οργανική ύλη σε μετεωρίτες Εκτός από την ευρεία εξάπλωση του άνθρακα στο Σύμπαν, στο διαστρικό χώρο συμβαίνουν χημικές αντιδράσεις οι οποίες οδηγούν στο σχηματισμό μεγάλων ποσοτήτων μορίων βιολογικού ενδιαφέροντος. Ήταν ήδη γνωστό από το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ότι μερικοί μετεωρίτες περιέχουν οργανική ύλη. Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι οργανικές ενώσεις ευρίσκονται σχεδόν αποκλειστικά στους ανθρακούχους χονδρίτες. Οι χονδρίτες είναι μια κατηγορία μετεωριτών οι οποίοι περιέχουν πρωταρχικά, αμετάβλητα προϊόντα συμπύκνωσης από αντιδράσεις που συμβαίνουν σε νεφελώματα του διαπλανητικού χώρου. Οι μετεωρίτες αυτοί περιέχουν μέχρι και 5% άνθρακα, κυρίως υπό οργανική μορφή. Το μεγαλύτερο ποσοστό του άνθρακα ευρίσκεται υπό μορφή αδιάλυτου αρωματικού πολυμερούς, ενώ το εκχυλίσιμο μέρος περιέχει υδρογονάνθρακες και μια ποικιλία ενώσεων που περιέχουν οξυγόνο, άζωτο, αλογόνα, και θείο. Φυσικά, θα 136

7 μπορούσε να αμφισβητήσει κανείς την προέλευση των οργανικών ενώσεων που περιέχονται στους μετεωρίτες. Δηλαδή θα μπορούσαν οι οργανικές ενώσεις να είχαν ενσωματωθεί στη μάζα του μετεωρίτη κατά την πρόσκρουση του στην επιφάνεια του εδάφους. Ευτυχώς όμως σύγχρονες αναλυτικές μέθοδοι επιτρέπουν την διάκριση μεταξύ εξωγήινων και γήινων οργανικών ενώσεων. Οι εξωγήινες οργανικές ενώσεις είναι πλούσιες σε ισότοπο άνθρακα 13. Επομένως, οι οργανικές ενώσεις των χονδριτών είναι εγγενείς. Αλλά εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το ό,τι έχουν βρεθεί ελεύθερα αμινοξέα σε υδατικά εκχυλίσματα μετεωριτών, καθώς και ενώσεις οι οποίες υδρολυόμενες μπορούν να δώσουν αμινοξέα. Έχουν ταυτοποιηθεί είκοσι αμινοξέα από τα οποία τα οκτώ είναι συστατικά πρωτεϊνών. Τα εξής: γλυκίνη, αλανίνη, βαλίνη, λευκίνη, ισολευκίνη, προλίνη, γλουταμινικό οξύ και ασπαραγινικό οξύ. Όλα τα αμινοξέα με ασύμμετρο άτομο άνθρακα βρέθηκαν να είναι ρακεμικά. Αυτά τα αποτελέσματα αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι τα αμινοξέα των χονδριτών έχουν εξωγήινη και μη Βιολογική προέλευση. Οργανικές ενώσεις στο διαστρικό χώρο Πολύπλοκες οργανικές ενώσεις έχουν ανιχνευθεί στο διαστρικό χώρο. Πολλές από τις ενώσεις αυτές μπορούν να μετατραπούν σε αμινοξέα, για παράδειγμα, με υδρόλυση. Η σημαντική αυτή ανακάλυψη έχει γίνει με φασματοσκοπία μικροκυμάτων. Τα μόρια έχουν βρεθεί να συνυπάρχουν σε αστρικά νεφελώματα αποτελούμενα από αέρια και διαστημική σκόνη. Εικάζεται ότι τα σωματίδια της σκόνης συμβάλλουν στο σχηματισμό των οργανικών ενώσεων από αραιά α στρικά αέρια και επιπλέον προστατεύουν τις ενώσεις από τη διάσπαση που θα μπορούσε να προκαλέση η υπεριώδης ακτινοβολία. Τα κυριότερα από τα αέρια που έχουν ανιχνευθεί στα νεφελώματα αυτά είναι: Μονοξείδιο του άνθρακα, Υδρογόνο, Αμμωνία, Υδροκυάνιο, Μυρμηκικό οξύ, Φορμαλδεΰδη, Μεθυλακετυλένιο, Κυανοακετυλένιο, Μεθανόλη, Ακετονιτρίλιο, Νερό, Ακεταλδεϋδη, Φορμαμίδιο και Ακρυλονιτρίλιο. Οι ενώσεις οι οποίες έχουν ανιχνευθεί στο διαστρικό χώρο και σε μετεωρίτες μοιάζουν πολύ με εκείνες που έχουν παρασκευασθεί σε εργαστηριακά πειράματα υπό συνθήκες όμοιες με εκείνες που επικρατούν στα νεφελώματα και στην προβιωτική Γη. Ολα τα αμινοξέα τα οποία έχουν ευρεθεί σε μετεωρίτες και τα μόρια που έχουν ανιχνευθεί στον διαστρικό χώρο, έχουν παρασκευασθεί στο εργαστήριο. Υποτίθεται, λοιπόν, ότι αρχικά η ατμόσφαιρα της Γης ήταν αναγωγική και ότι περιείχε μεθάνιο, αμμωνία, μονοξείδιο του άνθρακα, διοξείδιο του άνθρακα, άζωτο και νερό. Μια τέτοια α τμόσφαιρα δεν προστατεύεται από την υπεριώδη ακτινοβολία, διότι δεν υπάρχει στρώμα όζοντος. Η υπεριώδης ακτινοβολία ή και ηλεκτρικές εκκενώσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν το σχηματισμό μορίων σαν και αυτά που έχουν ανιχνευθεί στο διαστρικό χώρο. Και όπως έχομε ήδη προαναφέρει, αυτό έχει αποδειχθεί πειραματικά. Λόγω της θμελειώδους σημασίας των νουκλεϊνικών οξέων για τη ζωή η όλη προσπάθεια στρέφεται γύρω από την ερμηνεία του σχηματισμού του πρώτου νουκλεϊνικού οξέος από οργανικά μόρια προβιωτικής προέλευσης. Τα νουκλεϊνικά οξέα είναι πολυ-διεοτέρες του φωσφορικού ο ξέος. Πλήρης υδρόλυση αυτών των πολυεστέρων δίνει κάτι το μη αναμενόμενο. Δηλαδή, ένα σχετικά απλό μίγμα από τέσσερες κατηγορίες ενώσεων. Και πρώτα- πρώτα φωσφορικό οξύ, πεντόζες, δηλαδή σάκχαρα με πέντε άτομα άνθρακα και ετεροκυκλικές βάσεις, πυριμιδίνες και πουρίνες. 137

8 Επομένως θα πρέπει να εξηγήσομε την προβιωτική ύπαρξη των σακχάρων και των ετεροκυκλικών βάσεων. Ήδη από τον περασμένο αιώνα ήταν γνωστή η αντίδραση Butlerow η οποία μετέτρεπε τη φορμαλδεΰδη σε μίγμα σακχάρων με τη χρήση αλκαλικών καταλυτών. Ανάλυση του μίγματος με τις σημερινές μεθόδους έδειξε και την παρουσία ριβόζης, δηλαδή του σακχάρου που βρίσκομε στα προϊόντα υδρόλυσης του RNA. Αυτό λοιπόν μπορεί να θεωρηθεί ως ικανοποιητική ένδειξη ότι σάκχαρα ήταν δυνατόν να υπάρχουν πριν από την εμφάνιση της ζωής. Αλλά και οι ετεροκυκλικές αμίνες, δηλαδή οι πουρίνες και πυριμιδίνες έχουν παρασκευασθεί από προβιωτικά μόρια. Για παράδειγμα, βράζοντας επί πολλές ώρες υδατικό διάλυμα αμμωνίας και υδροκυανίου, σχηματίζεται η πουρίνη αδενίνη. Αλλά και η πυριμιδίνη, κυτοσίνη μπορεί να συντεθεί από κυανοακετυλένιο και κυανικό οξύ. Φυσικά για το φωσφορικό οξύ δεν γεννάται θέμα σύνθεσης, διότι είναι ανόργανο μόριο. Γενικά, βιολογικώς σημαντικές ενώσεις, όπως σάκχαρα, αμινοξέα, πουρινικές βάσεις και πυρψιδινικές βάσεις μπορούν να παρασκευαστούν σε υδατικό διάλυμα υπό ήπιες συνθήκες από μια μικρή ομάδα μορίων, όπως αμμωνία, φορμαλδεΰδη, υδροκυάνιο, κυανοακετυλένιο, και δικυάνιο τα οποία με τη σειρά τους, μπορούν να παρασκευστούν από μεθάνιο υδρογόνο, άζωτο και νερό. Η θεωρία υποστηρίζει ότι στο προβιωτικό διάλυμα όπου υπήρχαν τα σάκχαρα, οι ετεροκυκλικές αμίνες και το φωσφορικό οξύ, σχηματίστηκαν αρχικά πιο πολύπλοκα μόρια από τη συνένωση ενός μορίου σακχάρου, ενός μορίου ετεροκυκλικής βάσης και ενός μορίου φωσφορικού οξέος. Αυτά τα μόρια ονομάζονται νουκλεοτίδια. Συμπολυμερισμός διαφόρων νουκλεοτιδίων θα μπορούσε να οδηγήσει στο σχηματισμό του πρώτου νουκλεϊνικού οξέος. Μέχρι πρότινος επικρατούσε η άποψη ότι to πρώτο αυτοαναδιπλασιαζόμενο σύστημα ήταν έ νας συνδυασμός νουκλεϊνικού οξέος και πρωτεΐνης. Το νουκλεϊνικό οξύ χρησίμευε για την διατήρηση των πληροφοριών ενώ η πρωτεΐνη παρείχε την καταλυτική δράση, η οποία απαιτείται για την κατασκευή αντιτύπων του νουκλεϊνικού οξέος ώστε να αναπαραγάγουν τον εαυτό τους. Πριν από μερικά χρόνια, ανακοινώθηκαν περιπτώσεις κατά τις οποίες το ριβονουκλεϊνικό οξύ δρα ως ένζυμο. Αυτό έδωσε αφορμή στον Walter Gilbert, των εργαστηρίων Βιολογίας του πανεπιστημίου Harvard να υποστηρίξει την άποψη ότι, εφόσον έχουν αποδειχθεί ενζυμικές δράσεις του RNA, είναι δυνατόν να υπάρχουν και άλλες ανάλογες δράσεις, και έτσι θα μπορούσε το RNA, χωρίς τη σύμπραξη πρωτεΐνης να ξεκινήση τη ζωή. 138

9 Επίλογος Ελπίζω από τα όσα ελέχθησαν να έχει διαφανεί ότι οι διεργασίες που χαρακτηρίζουν το φαινόμενο της ζωής είναι χημικής ή και φυσικοχημικής φύσεως.αυτό λοιπόν καθιστά τον ανθρώπινο οργανισμό να υπόκειται στους νόμους της χημείας. Δηλαδή ο ανθρώπινος οργανισμός, όπως και κάθε οργανισμός έχει όρια τα οποία είναι γενετικώς καθορισμένα. Ως έμβιο ον, όμως, έχει και την ικανότητα να αντιδρά σε ερεθίσματα. Όταν το ερέθισμα είναι αφύσικα έντονο και ισχυρό, δηλαδή ξεπερνά τα γενετικώς καθορισμένα όρια αντοχής, ο οργανισμός μπαίνει οε δοκιμασία και προσπαθεί να αντιδράσει για να επιβιώσει. Αν θυμάστε επιβίωση επιτυγχάνεται με λύση που οδηγεί σε μετάλλαξη. Μια μετάλλαξη δεν οδηγεί πάντοτε σε σωστή λύση σε πρόβλημα επιβίωσης, αλλά τουναντίον μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο κακό. Έτσι ερχόμαστε στο θέμα του καπνίσματος και του καρκίνου των πνευμόνων. Τα αέρια που ε κλύονται κατά την καύση του καπνού και που εισπνέονται από τον καπνιστή ή τους παθητικούς καπνιστές, περιέχουν μια πληθώρα συστατικών μεταξύ των οποίων και φορμαλδεΰδη. Η φορμαλδεΰδη είναι ενα πολύ δραστικό αέριο, δηλαδή έχει την τάση να αντιδρά σχεδόν ακαριαία με ορισμένες χαρακτηριστικές ομάδες που βρίσκονται σε μεγάλη αφθονία σε Βιολογικά μόρια, ό πως αμινομάδες, αμιδικές ομάδες και τη σουλφυδρυλική ομάδα της κυστεΐνης. Η σουλφυδρυλική ομάδα είναι απαραίτητη για τη δράση πολλών ένζυμων και συνενζύμων. Η ένωση λοιπόν της φορμαλδεΰδης με το δραστικό σημείο του ενζύμου μπορεί να προκαλέσει την αδρανοποίηση του. Στην προσπάθεια του λοιπόν, ο οργανισμός να λύση αυτό το πρόβλημα, μπορεί να οδηγηθεί σε ατυχείς μεταλλάξεις, που σημαίνει καρκίνο. Και τώρα ας δούμε και το θέμα της χρήσης ναρκωτικών. Αν λάβομε υπόψη μας και πάλι ότι ο ανθρώπινος οργανισμός υπόκειται στους νόμους της χημείας, θα κατανοήσομε εύκολα ότι η χρήση ναρκωτικών ουσιών αποτελή βάναυση εκβίαση του ανθρώπινου οργανισμού. Δηλαδή,σχεδόν όλες οι λειτουργίες του οργανισμού μας είναι γενετικά προγραμματισμένες να γίνονται με συγκεκριμένη ταχύτητα. Για παράδειγμα η έκκριση αδρεναλίνης γίνεται με τέτοια ταχύτητα ώστε να υπάρχει στο αίμα μας συνεχώς, διότι έλλειψη αδρεναλίνης θα προκαλούσε δυσθυμία. Αν, τώρα, πάρομε κάτι που μπορεί να προκαλέσει ταχύτερη έκκριση αδρεναλίνης, ο οργανισμός μας που όπως είπαμε υπόκειται στους νόμους της χημικής κνητικής, δεν προλαβαίνει να συνθέσει αδρεναλίνη και επομένως θα ακολουθήσει περίοδος έλλειψης. Έτσι εξηγείται η γνωστή περίοδος δυσθυμίας που ακολουθεί το κάπνισμα χασισιού. Ένα τρίτο και τελευταίο θέμα που θα ήθελα να τονίσω και πάλι είναι το ό,τι συμβίωση είναι η ίδια η ζωή. Αν το συνειδητοποιήσομε αυτό θα κατανοήσομε καλύτερα την αξία της αρμονικής συνύπαρξης μας με τη Φύση και τη σημασία που έχει για την επιβίωση του ανθρώπινου γένους η διατήρηση των οικοσυστημάτων. 139

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΕΥΦΥΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΕΥΦΥΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΓΗ 2 Κατά την επιστημονική άποψη (δημοσιεύθηκε στο τεύχος 66, Μάρτιος 2006 του περιοδικού ΙΧΩΡ) Μέχρι τα μέσα του 19 ου αιώνα οι περισσότεροι άνθρωποι, επηρεασμένοι από τις εβραιογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ 1ο Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΣΥΓΓΡΑΦΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Θα περιέχει ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, ασκήσεις ανοικτούκλειστού τύπου µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: / /2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Η ποσότητα του DNA είναι α. διπλάσια στα νευρικά κύτταρα σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΑΛΥΨΤΕ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ALOE VERA

ΑΝΑΚΑΛΥΨΤΕ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ALOE VERA Η FM GROUP δημιουργεί για εσάς μια μοναδική σειρά καλλυντικών υψηλής ποιότητας με βασικό συστατικό την Aloe Vera από βιολογικές καλλιέργειες, με την εγγύηση ποιότητας του Οργανισμού Ecocert και των πιστοποιητικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Οι James Watson Francis Crick δίπλα το μοντέλο της διπλής έλικας του DNA που τους εξασφάλισε το Βραβείο Νόμπελ. 2013 2 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΜΗΜΑ Χ Η Μ Ι Κ Ω Ν ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Θεσσαλονίκη, 2015 Η συνεισφορά της Χημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ. 2η έκδοση. βιολογία ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ. 2η έκδοση. βιολογία ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ 2η έκδοση βιολογία Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Το γενετικό υλικό...13 Κεφάλαιο 2 Αντιγραφή, έκφραση και ρύθμιση της γενετικής πληροφορίας... 65 Κεφάλαιο 3 Ιοί...127

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο Κεφάλαιο 5-1 5 Μοριακή Αναγνώριση 5.1. Εισαγωγή Ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισµών είναι ότι τα µακροµόρια που περιέχουν κάνουν πολύ εξειδικευµένες αλληλεπιδράσεις µε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η XHMEIA είναι: Η επιστήμη που μελετά τη μετατροπή μιας μορφής της ύλης σε άλλες μορφές μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 Β6 (ΚΕΦ. 2, 3) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΙΙ. Στο φυτικό κύτταρο συνυπάρχουν δύο οργανίδια τα οποία διαθέτουν γενετικό υλικό και τα οποία σχετίζονται λειτουργικά, στο πλαίσιο δύο βασικών μεταβολικών διεργασιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα