ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 1"

Transcript

1 ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 1

2 Arrrrheniius ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (κατά Arrheniius καιι BrönstedLowry) Oξέα είναι οι υδρογονούχες ενώσεις οι οποίες όταν διαλύονται στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (Η ) και αρνητικά φορτισµένα ιόντα. Bάσεις είναι οι ενώσεις οι οποίες όταν διαλύονται στο νερό δίνουν ανιόντα υδροξυλίου (ΟΗ ) και θετικά φορτισµένα ιόντα. Εξουδετέρωση είναι η αντίδραση µεταξύ οξέος και βάσης (προς σχηµατισµό άλατος και νερού). BrrönsttedLowrry Οξύ είναι κάθε µόριο, ή, ιόν που µπορεί να δώσει ένα ή περισσότερα πρωτόνια (Η ) (δότης πρωτονίου). Οξύ (1) Βάση (1) Η Βάση είναι κάθε µόριο, ή, ιόν που µπορεί να πάρει ένα ή περισσότερα πρωτόνια (Η ) (δέκτης πρωτονίου) Βάση (2) Η Οξύ (2) Εξουδετέρωση είναι η µεταφορά ενός πρωτονίου από ένα οξύ σε µια βάση µε αποτέλεσµα να σχηµατιστεί µια νέα βάση (συζυγής βάση) και ένα νέο οξύ (συζυγές οξύ). Με πρόσθεση κατά µέλη των γενικών αντιδράσεων που αναγράφονται στον ορισµό των οξέων και των βάσεων έχουµε : συζυγή Οξύ (1) Βάση (2) Βάση (1) Οξύ (2) συζυγή Για να δράσει µια ένωση σαν οξύ (δότης πρωτονίου) είναι απαραίτητη η παρουσία µιας άλλης ένωσης που να µπορεί να δράσει σαν δέκτης πρωτονίου (βάση). Αντίστοιχα για να δράσει µια ένωση σαν βάση (δέκτης πρωτονίου) είναι απαραίτητη η παρουσία µιας άλλης ένωσης που να µπορεί να δράσει σαν δότης πρωτονίου (οξύ). Στα υδατικά διαλύµατα φορέας (δέκτης ή δότης) πρωτονίου είναι το νερό. Συζυγείς ονοµάζονται οι ενώσεις που διαφέρουν µεταξύ τους κατά ένα πρωτόνιο. Η αντίδραση µεταφοράς πρωτονίου από ένα οξύ σε µια βάση λέγεται πρωτολυτική αντίδραση. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 2

3 Όταν ένα οξύ δώσει πρωτόνια µετατρέπεται σε βάση η οποία λέγεται συζυγής βάση. (Οξύ Συζυγής Βάση Η ) Αµφιπρωτικά, ή, επαµφοτερίζοντα σώµατα, ή, αµφολύτες, λέγονται τα σώµατα που ανάλογα µε τις συνθήκες συµπεριφέρονται είτε σαν οξέα (δότες πρωτονίου), είτε σαν βάσεις (δέκτες πρωτονίου). Χαρακτηριστικό παράδειγµα αµφολύτη αποτελεί το νερό. Όσο πιο ασθενές είναι ένα οξύ, τόσο πιο ισχυρή είναι η συζυγής του βάση και το αντίστροφο. Η αντίδραση µεταξύ ενός οξέος και µιας βάσης, οδηγεί σε στο σχηµατισµό των συζυγών τους : Οξύ (1) Βάση (2) Βάση (1) Οξύ (2). Η κατεύθυνση προς την οποία είναι µετατοπισµένη η παραπάνω ισορροπία είναι αυτή προς την οποία σχηµατίζεται το ασθενέστερο οξύ και η ασθενέστερη βάση. ΟΞΥ 1 ΒΑΣΗ 2 ΒΑΣΗ 1 ΟΞΥ 2 H 3 OOH H 2 O H 3 OO H 3 O H 2 SO 4 H 2 O HSO 4 H 3 O HSO 4 H 2 O SO 4 2 H 3 O H 2 O H 3 OO OH H 3 OOH H 2 O H 2 NH 2 OO OH H 3 NH 2 OO H 2 O NH 3 OH NH 4 H 3 O OH H 2 O H 2 O ( 6 H 5 ) 3 H NH 2 ( 6 H 5 ) 3 NH 3 Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 3

4 1 οο Ποσοττιικό κριιττήριιο ιισχύος ηλεκττρολυττών Βαθµός ιιονττιισµού ((α)) ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Βαθµός ιοντισµού α είναι το πηλίκο του αριθµού των mol του ηλεκτρολύτη που ιοντίζονται (n i ) προς τον αρχικό (ολικό) αριθµό mol του ηλεκτρολύτη που διαλύονται (n ολ ) α = λογική : α = n i = n ολ ni V n V ολ n i. Στην πράξη ο βαθµός ιοντισµού α εκφράζεται σαν πηλίκο συγκεντρώσεων, σύµφωνα µε την n ολ = α = όπου, Μ η συγκέντρωση του ηλεκτρολύτη που έχει ιοντιστεί και Μ η αρχική (ολική) συγκέντρωση του ηλεκτρολύτη. Όσο µεγαλύτερη είναι η τιµή του βαθµού ιοντισµού τόσο µεγαλύτερο είναι το ποσοστό του ηλεκτρολύτη που έχει ιοντιστεί. Ο βαθµός ιοντισµού παίρνει τιµές 0 < α 1 (Μπορεί να εκφραστεί και σαν % ποσοστό οπότε τα αντίστοιχα όρια είναι 0< α% 100) Αν α = 1, η αντίδραση ιοντισµού είναι µονόδροµη (πλήρης ιοντισµός) και ο ηλεκτρολύτης χαρακτηρίζεται ισχυρός Αν α < 1, η αντίδραση ιοντισµού είναι αµφίδροµη και καταλήγει σε ισορροπία (ιοντική ισορροπία µερικός ιοντισµός) και ο ηλεκτρολύτης χαρακτηρίζεται ασθενής Ο βαθµός ιοντισµού α ενός ασθενούς ηλεκτρολύτη εξαρτάται από : α) τη φύση του ηλεκτρολύτη, δηλ. τη µοριακή του δοµή. Π.χ. από το Hl είναι ισχυρό οξύ, ενώ το HF είναι ασθενές οξύ. β) τη φύση του διαλύτη. Ο διαλύτης στην αντίδραση ιοντισµού ενός ηλεκτρολύτη, παίζει το ρόλο της βάσης (σε ιοντισµό οξέος) ή το ρόλο του οξέος (σε ιοντισµό βάσης) µε αποτέλεσµα η ισχύς των οξέων και των βάσεων να εξαρτάται από τη φύση του διαλύτη. Συνήθως σαν διαλύτης χρησιµοποιείται το νερό. Παράδειγµα το H 3 OOH που σε υδατικό διάλυµα είναι ασθενές οξύ, H 3 OΟΗ H 2 Ο H 3 OO Η 3 Ο, ενώ σε διάλυµα υγρής αµµωνίας, εξαιτίας του ισχυρά βασικού χαρακτήρα της αµµωνίας, συµπεριφέρεται σαν ισχυρό οξύ H 3 OΟΗ ΝΗ 3 H 3 OO ΝΗ 4 γ) τη θερµοκρασία. Η αντίδραση ιοντισµού είναι ενδόθερµο φαινόµενο ( Η>0). Με αύξηση της θερµοκρασίας σύµφωνα µε την αρχή Le hatelier η ισορροπία µετατοπίζεται προς τα δεξιά, οπότε και η τιµή του βαθµού ιοντισµού αυξάνεται. δ) την αρχική (ολική) συγκέντρωση του ηλεκτρολύτη. Με αύξηση της συγκέντρωσης (συµπύκνωση προσθήκη ηλεκτρολύτη υπό σταθερό όγκο ή εξάτµιση διαλύτη) ελαττώνεται η τιµή του βαθµού ιοντισµού και αντιστρόφως (βλ. απόδειξη στο νόµο αραίωσης του Ostwald). ε) την Επίδραση Κοινού Ιόντος. Αν σε διάλυµα ασθενούς ηλεκτρολύτη προστεθεί ένας άλλος ο οποίος έχει κοινό ιόν µε τον ασθενή, σύµφωνα µε την αρχή Le hatelier, εξαιτίας αύξησης συγκέντρωσης προϊόντος (το κοινό ιόν) προκαλείται µετατόπιση της ιοντικής ισορροπίας προς τα αριστερά Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 4

5 ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ (ΙΟΝΤΙΚΕΣ) Π Λ Η Ρ Η Σ Ι ΑΣ Τ Α Σ Η ( α=1) των ιόντων που προϋπάρχουν (ΙΣΧΥΡΟΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ) Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Λ Υ Τ Ε Σ ΟΜΟΙΟΠΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ (ΜΟΡΙΑΚΕΣ) Α Ν Τ Ι Ρ Α Σ Ε Ι Σ Ι Ο Ν Τ Ι Σ Μ Ο Υ : Αντίδραση µεταξύ των µορίων της ένωσης και των µορίων του διαλύτη µε αποτέλεσµα τη δηµιουργία ιόντων (αντιδράσεις οξέοςβάσης κατά BronstedLowry). Α Λ Α Τ Α (ΙΣΧΥΡΟΙ & ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ) (ΙΟΝΤΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ) 2 Nal, KBr, ao 3, Mg(NO 3 ) 2, ROONa (H 3 OONa, HOONa, ), KN, π.χ. KF (s) H O K (Η 2 Ο) F (Η 2 Ο) y (εφυδάτωση) ΙΑΣΤΑΣΗ ΑΛΑΤΟΣ ή, απλά δεν γράφεται το νερό KF (s) K (aq) F (aq) M y A ym (aq) A y (aq M (y )M ( )M ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΕΣ (ΙΟΝΤΙΚΕΣ) ΒΑΣΕΙΣ Υδροξείδια µετάλλων (Arrhenius) NaΟΗ, KOH, a(oh) 2, Ba(OH) 2 ΙΑΣΤΑΣΗ Υ ΡΟΞΕΙ ΙΩΝ Β Α Σ Ε ΙΙ Σ Μ(ΟΗ) M (aq) ΟΗ (aq) M M ( )M (BrönstedLowry) NH 2, O 2, RO (H 3 O, ) (ΙΟΝΤΙΚΕΣ & ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ) ΟΜΟΙΟΠΟΛΙΚΕΣ (ΜΟΡΙΑΚΕΣ) ΒΑΣΕΙΣ Αντιδράσεις ιοντισµού (BrönstedLowry) Αµµωνία: ΝΗ 3(a q) Η 2 Ο (l) ΝΗ 4 ( aq) ΟΗ (a q) Αµίνες: RΝΗ 2( aq ) Η 2 Ο (l) RΝΗ 3 (a q) ΟΗ (a q) Γενικά: B (aq ) Η 2 Ο (l) BΗ (aq) ΟΗ (a q) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 5

6 Ο Ξ Ε Α (ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ) Ισχυρά Hl, HBr, HJ, HNO 3, HlO 4, H 2 SO 4 (µόνο στο 1 ο στάδιο ιοντισµού σε ΗSO 4 ) Ασθενή (όλα τα υπόλοιπα) ΗF, HN, HNO 2, HlO, HBrO, HJO, HlO 2, H 2 S, H 2 SO 3, H 2 O 3, H 3 PO 3, H 3 PO 4, ROOH (H 3 OOΗ, HOOΗ, ), ΗSO 4, NH 4, RNH 3, ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΙΟΝΤΙΙ ΙΣΜΟΥ ΟΞΕΩΝ ΠΛΗΡΗΣ ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ (Α%=100%, α=1) Ποσοτική αντίδραση µε το Η 2 Ο ΜΕΛΕΤΗ Ισχυρού οξέος ΜΕΡΙΚΟΣ ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ (Α%<10%, α<0,1) ΜΕΛΕΤΗ Ασθενούς οξέος Hl (aq ) Η 2 Ο ( l ) Η 3 Ο (aq) l (aq )) M M M ΗΑ (aq) Η 2 Ο ( l ) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. I.Ι. ()Μ Μ Μ Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 6

7 2 οο Ποσοττι ικό κριττήρι ιο ισχύος ι ηλεεκττρολυττών Στταθεερά ιονττι ι ισµού Κ αα & Κ bb ασθεενών µονοπρωττι ικών οξξέέων καιι βάσεεων Ασθενές µονοπρωτικό (µονοβασικό) οξύ Έστω υδατικό διάλυµα ασθενούς µονοβασικού οξέος. Στο διάλυµα αποκαθίσταται η παρακάτω ισορροπία : ΗΑ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq), ( Η>0) Κ α = [HO 3 ].[A ] [HA] Ασθενής µονοπρωτική (µονόξινη) βάση Έστω υδατικό διάλυµα ασθενούς µονόξινης βάσης. Στο διάλυµα αποκαθίσταται η παρακάτω ισορροπία : Β (aq) Η 2 Ο (l) ΒΗ (aq) ΟΗ (aq), ( Η>0) Κ b = [BH ].[OH] [B] Όσο µεεγγαλλύττεερη εεί ίνναι ι η ττι ιµή στταθθεεράςς Κ αα κκαι ι Κ bb σεε ορισµέέννη θθεερµοκκρασί ία ττόσο ισχυρόττεερο ι εεί ίνναι ι ττο οξξύ κκαι ι η βάση αννττί ίσττοι ιχα,, δηλλ.. ττόσο πεερι ισσόττεερο µεετταττοπι ισµέέννη προςς ττα δεεξξι ιά εεί ίνναι ι η ισορροπίι ία ττηςς αννττί ίδρασηςς ιοννττι ι ισµού.. Στα ισχυρά οξέα και στις ισχυρές βάσεις η ισορροπία ιοντισµού είναι σχεδόν πλήρως µετατοπισµένη προς τα δεξιά (µονόδροµη αντίδραση). Πρακτικά στα διαλύµατα αυτά δεν υπάρχουν µόρια οξέος ή βάσης, παρά µόνο τα ιόντα τους, µε αποτέλεσµα οι τιµές των Κ α και Κ b αντίστοιχα να είναι υψηλές (της τάξης ). Ουσιαστικά στα διαλύµατα αυτά δεν ορίζεται η Κ α (ο παρονοµαστής τείνει στο µηδέν). Η σταθερά ιοντισµού Κ α ή Κ b ενός ασθενούς µονοβασικού οξέος ή µιας ασθενούς µονόξινης βάσης αντίστοιχα εξαρτάται από : α) τη φύση του οξέος ή της βάσης β) τη θερµοκρασία. Η αντίδραση ιοντισµού είναι ενδόθερµο φαινόµενο ( Η>0). Με αύξηση της θερµοκρασίας σύµφωνα µε την αρχή Le hatelier η ισορροπία µετατοπίζεται προς τα δεξιά, οπότε και η τιµή της σταθεράς Κ α ή Κ b αυξάνεται. γ) τη φύση του διαλύτη. Συνήθως σαν διαλύτης χρησιµοποιείται το νερό. ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Αν αναφερόµαστε σε ένα οξύ (π.χ. H 3 OOH), ή σε µια βάση (π.χ. ΝΗ 3 ) η τιµή της Κ α ή της Κ b αντίστοιχα, εξαρτάται αποκλειστικά από τη θερµοκρασία. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 7

8 Νόµος αραίίωσης ττου Osttwalld Ασθενές µονοπρωτικό (µονοβασικό) οξύ Έστω διάλυµα ασθενούς µονοβασικού οξέος ΗΑ συγκέντρωσης M και βαθµού ιοντισµού α. Στο διάλυµα αποκαθίσταται η ισορροπία : ΗΑ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά Ιοντ./Παρ. α α α I.Ι. (1α) α α [H3O ].[A ] Κ α = = [HA] Προσέγγιση Όταν είναι γνωστός ή µπορεί να υπολογιστεί ο βαθµός ιοντισµού α, το σκεπτικό είναι το εξής: Αν α 0,1 (δηλαδή πολύ ασθενές οξύ), µπορούµε χωρίς σηµαντικό σφάλµα να θεωρήσουµε ότι (1α) 1. Έτσι η σχέση (1) απλοποιείται και γίνεται : Κ α =α 2. (2) α = Kα (3) Από τη σχέση (3) φαίνεται ότι, µε αραίωση του διαλύµατος ( V) ενός ασθενούς µονοβασικού οξέος ελαττώνεται η συγκέντρωση αυτού ( ) άρα αυξάνεται ο βαθµός ιοντισµού α. Σε άπειρη αραίωση (V 0) ο βαθµός ιοντισµού α τείνει στη µέγιστη τιµή του, δηλ. στη µονάδα (α 1). Το αντίστροφο ισχύει για τη συµπύκνωση ενός τέτοιου διαλύµατος. Ασθενής µονοπρωτική (µονόξινη) βάση Έστω διάλυµα ασθενούς µονόξινης βάσης Β συγκέντρωσης M και βαθµού ιοντισµού α. Στο διάλυµα αποκαθίσταται η ισορροπία : Β (aq) Η 2 Ο (l) ΒΗ (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά Ιοντ./Παρ. α α α I.Ι. (1α) α α [BH ].[OH] Κ b = = [B] α.α α 2 Κα =. (1) (1α) 1α α.α α 2 Κb =. (4) (1α) 1α Προσέγγιση Όταν είναι γνωστός ή µπορεί να υπολογιστεί ο βαθµός ιοντισµού α, το σκεπτικό είναι το εξής: Αν α 0,1 (δηλαδή πολύ ασθενής βάση), µπορούµε χωρίς σηµαντικό σφάλµα να θεωρήσουµε ότι (1α) 1. Έτσι η σχέση (3) απλοποιείται και γίνεται : Κ b =α 2. (5) α = Kb (6) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 8

9 Από τη σχέση (6) φαίνεται ότι, µε αραίωση του διαλύµατος ( V) µιας ασθενούς µονόξινης βάσης ελαττώνεται η συγκέντρωση αυτής ( ) άρα αυξάνεται ο βαθµός ιοντισµού α. Σε άπειρη αραίωση (V 0) ο βαθµός ιοντισµού α τείνει στη µέγιστη τιµή του, δηλ. στη µονάδα (α 1). Το αντίστροφο ισχύει για τη συµπύκνωση ενός τέτοιου διαλύµατος. Οι παραπάνω σχέσεις (1), (2), (4) και (5) αποτελούν το νόµο αραίωσης του Ostwald, που καθορίζει τη σχέση των τριών µεγεθών α, και Κ α ή Κ b σε µια ορισµένη θερµοκρασία. Σε αντίστοιχα συµπεράσµατα καταλήγουµε αν εργαστούµε µε την πραγµατική συγκέντρωση του ηλεκτρολύτη που ιοντίζεται = (α.) M Ασθενές µονοπρωτικό (µονοβασικό) οξύ ΗΑ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. I.Ι. ()Μ Μ Μ Κ α = [H3O ].[A ] [HA] = 2.. Κα = (7) Προσέγγιση (Αν το ΗΑ είναι πολύ ασθενές οξύ ισχύει : α= Kα 0,1 Kα 2 0,1 2 Kα 0,01 δηλ αν α 0,1 τότε Kα 0,01). Όταν είναι γνωστά ή µπορούν να υπολογιστούν τα & K α ισχύει : αν Kα 0,01 ( ) Κ α = 2 (8) (& Κ α = α 2. ) Ασθενής µονοπρωτική (µονόξινη) βάση Β (aq) Η 2 Ο (l) ΒΗ (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. I.Ι. ()Μ Μ Μ Κ b = [BH ].[OH] [B] = 2.. Κ b = (9) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 9

10 2 Kb Kb Προσέγγιση (Αν η Β είναι πολύ ασθενής βάση ισχύει : α= 0,1 0,1 2 Kb 0,01 δηλ αν α 0,1 τότε Kb 0,01). Όταν είναι γνωστά ή µπορούν να υπολογιστούν τα & K b, ισχύει : αν Kb 0,01 ( ) Κ b = 2 (10) (& Κ b = α 2.) Συνοπτικά θ θ Αραίωση ( ) Συµπύκνωση ( ) E.K.I. α Κ α & Κ b ΑΥΤΟ ÏÏΟΝΤΙΙΣΜΟΣ ΤΟΥ Η 22 Ο p H O αυτοïοντισµός του νερού είναι µια αντίδραση µεταφοράς πρωτονίων (Η ) από µόρια νερού σε αλλά µόρια νερού κατά την οποία παράγονται κατιόντα Η 3 Ο και ανιόντα ΟΗ. Σε κάθε υδατικό διάλυµα ισχύει [Η 3 Ο ] = [Η ] διότι το κατιόν του οξωνίου ουσιαστικά είναι ένα εφυδατωµένο πρωτόνιο (Η Η 2 Ο Η 3 Ο ), δηλ. Η 2 Ο (l) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) ΟΗ (aq) µε σταθερά αυτοïοντισµού Κ w. = [Η 3 Ο ]. [ΟΗ ] H σταθερά Κ w ονοµάζεται σταθερά γινοµένου ιόντων νερού, είναι ανάλογη µε τη θερµοκρασία (ο ιοντισµός είναι ενδόθερµο φαινόµενο) και ισχύει τόσο στο καθαρό νερό όσο και σε κάθε υδατικό διάλυµα. Πειραµατικά έχει βρεθεί ότι στη θερµοκρασία των 25 ισχύει : [Η 3 Ο ] = [ΟΗ ] = 10 7 Μ άρα : [Η 3 Ο ]. [ΟΗ ] = Γενικά, τα υδατικά διαλύµατα χαρακτηρίζονται σαν όξινα, βασικά και ουδέτερα ανάλογα µε τη σχέση των συγκεντρώσεων κατιόντων υδρογόνου και ανιόντων υδροξυλίου. Σε οποιαδήποτε θερµοκρασία ισχύει : α) Αν [Η 3 Ο ] > [ΟΗ ] όξινο διάλυµα β) Αν [Η 3 Ο ] < [ΟΗ ] βασικό διάλυµα γ) Αν [Η 3 Ο ] = [ΟΗ ] ουδέτερο διάλυµα Στη θερµοκρασία των 25 ισχύει : α) Αν [Η 3 Ο ] > 10 7 όξινο διάλυµα β) Αν [Η 3 Ο ] < 10 7 βασικό διάλυµα γ) Αν [Η 3 Ο ] = [ΟΗ ] = 10 7 ουδέτερο διάλυµα Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 10

11 ph = log [Η 3 Ο ] Όσο πιο µικρή είναι η τιµή του ph τόσο πιο µεγάλη είναι η οξύτητα του διαλύµατος. poh = log [OH ] Όσο πιο µικρή είναι η τιµή του pοη τόσο πιο µεγάλη είναι η βασικότητα του διαλύµατος. Από τη σχέση [Η 3 Ο ].[ΟΗ ] = 10 14, από τον ορισµό του ph και του pοη αποδεικνύεται ότι: ph poh = 14 (θ = 25 ) Από τα παραπάνω προκύπτει ότι στη θερµοκρασία των 25 ισχύει: α. Αν ph < 7, τότε [Η 3 Ο ] > [ΟΗ ] και το διάλυµα χαρακτηρίζεται όξινο β. Αν ph > 7, τότε [Η 3 Ο ] < [ΟΗ ] και το διάλυµα χαρακτηρίζεται βασικό γ. Αν ph = 7, τότε [Η 3 Ο ] = [ΟΗ ] και το διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο Για τον χαρακτηρισµό ενός διαλύµατος σαν ουδέτερου, θα πρέπει να ισχύει: [Η 3 Ο ] = [ΟΗ ], ενώ ταυτόχρονα ισχύει η σχέση Κ w =[Η 3 Ο ]. [ΟΗ ]. Από τις δυο αυτές σχέσεις εξάγεται ότι, [Η 3 Ο ] = Κ w ½, άρα, ph = ½ log K w. Έτσι από αυτή τη σχέση µπορεί να υπολογιστεί το pη ενός ουδέτερου διαλύµατος σε οποιαδήποτε θερµοκρασία αν είναι γνωστή η Κ w στη θερµοκρασία αυτή. Κατά τον υπολογισµό του pη διαλύµατος ισχυρού οξέος πρέπει να λαµβάνεται υπόψη ο ιοντισµός του νερού όταν η συγκέντρωση του οξέος είναι µικρότερη, ή, ίση από 10 7 Μ, διότι αλλιώς θα οδηγηθούµε σε άτοπα αποτελέσµατα (pη > 7)*. Η αραίωση ενός διαλύµατος ισχυρού οξέος, έχει σαν αποτέλεσµα την αύξηση της τιµής του pη του. Αραίωση σε δεκαπλάσιο όγκο, αυξάνει την τιµή του pη του διαλύµατος κατά µια µονάδα (αυτό ισχύει µε την προϋπόθεση ότι κατά την αραίωση η [Η 3 Ο ] δεν γίνεται µικρότερη από 10 6 Μ, ισχύει δηλαδή για την αραίωση διαλυµάτων ισχυρών οξέων µε pη 5). Σε άπειρη αραίωση το pη τείνει στο 7. Κατά τον υπολογισµό του pη διαλύµατος ισχυρής βάσης πρέπει να λαµβάνεται υπόψη η ιοντισµός του νερού όταν η συγκέντρωση της βάσης είναι µικρότερη ή ίση από 10 7, διότι αλλιώς θα οδηγηθούµε σε άτοπα αποτελέσµατα (pη < 7). Η αραίωση ενός διαλύµατος ισχυρής βάσης, έχει σαν αποτέλεσµα την ελάττωση της τιµής του pη του. Αραίωση σε δεκαπλάσιο όγκο, ελαττώνει την τιµή του ph του διαλύµατος κατά µια µονάδα (αυτό ισχύει µε την προϋπόθεση ότι κατά την αραίωση η [ΟΗ ] δεν γίνεται µικρότερη από 10 6 mol/lit, ισχύει δηλαδή για την αραίωση διαλυµάτων ισχυρών βάσεων µε pη 9). Σε άπειρη αραίωση το ph τείνει στο Όξινο ιάλυµα ΑΡΑΙΩΣΗ H 2O ΑΡΑΙΩΣΗ Βασικό ιάλυµα Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 11

12 ΠΟΣΟΤΙΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 1. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΙΣΧΥΡΟΥ ΟΞΕΟΣ (θ = 25 ) 0 ph < 7 2. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΙΣΧΥΡΗΣ ΒΑΣΗΣ (θ = 25 ) 7 < ph 14 Hl (aq ) H 2 O (l) Η 3 O (aq ) l (aq ) Μ Μ Μ [Η 3 O ]= M ph=log NaΟΗ Na (aq) ΟΗ (aq) Μ Μ Μ [ΟΗ ] = M poh = log, ph = 14pΟΗ ph=14 log 3. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ (θ = 25 ) 0<pH<7 4. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ (θ = 25 ) 7<pH <14 ΗΑ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. I.Ι. () Μ Μ B (aq) H 2 O (l) BΗ (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. I.Ι. ()Μ Μ Μ Ισχύουν: α = = α, Κ α = 2 & K α = α 2 1α Ισχύουν : α = = α, Κ b = 2 & K b = α 2 1α Αν Kα Κ α = 0,01 ( ) Κ α = 2 & Κ α = α 2 2 = [H 3 O ] = Kα. ph = log(α.) = log ph = log Kα. Αν Kb Κ b = 0,01 ( ) Κ b = 2 & Κ b = α 2 2 = [OH ] = Kb. poh = log(α.) = log = log Kb. ph = 14pOH ph=14 log Kb. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 12

13 5. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΛΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΟΥ ΟΞΕΟΣ ΟΞΙΝΟ ΙΑΛΥΜΑ (θ = 25 ) 0 < ph< 7 6. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΛΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΗΣ ΒΑΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ (θ=25 ) 7<pH <14 NH 4 l NH 4 (aq) l (aq) Μ Μ Μ KN K (aq) N (aq) Μ Μ Μ ασθ.οξύ συζ. βάση NH 4 (aq) H 2 O (l) NH 3(aq) H 3 O (aq) Αρχικά Μ Ιοντ./Παρ. Ι.Ι. ( )Μ Μ Μ ασθ.βάση συζ. οξύ N (aq) H 2 O (l) HN (aq) OH (aq) Αρχικά Μ Αντ./Παρ. Ι.Ι. ( )Μ Μ Μ Ισχύει : Κ α() = 2, όπου = α & Κ α() = Κ K w b 2 Ισχύει : Κ b() =, όπου = α & Κ b() = Κ K w α Αν Kα 0,01 ( ), Κ α() = 2, ή, Κ α() = α 2 Αν Kb 0,01 ( ), Κ b() = 2, ή, Κ b() = α 2 Κ α = 2 = [H 3 O ] = Kα. Κ b = 2 = [OH ] = Kb. ph = log(α ) = log ph = log K α( ). poh = log(α ) = log = log Kb(). ph = 14pOH ph=14 log Kb(). Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 13

14 7. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΛΑΤΟΣ ΙΣΧΥΡΟΥ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΗΣ ΒΑΣΗΣ ΟΥ ΕΤΕΡΟ ΙΑΛΥΜΑ (θ = 25 ) ph = 7 Nal (aq) Na (aq) l (aq) Μ Μ Μ Το κατιόν επειδή προέρχεται από ισχυρή βάση δεν αντιδρά µε το νερό και δεν παρέχει πρωτόνια, ενώ το ανιόν είναι πολύ ασθενής βάση διότι προέρχεται από ισχυρό οξύ και ουσιαστικά δεν αντιδρά µε το νερό, οπότε το ph του διαλύµατος καθορίζεται αποκλειστικά από τον αυτοϊοντισµό του Η 2 Ο, δηλαδή είναι ΟΥ ΕΤΕΡΟ ΙΑΛΥΜΑ. ph = 7 8. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΛΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ (θ = 25 ) ΒΗΑ ( aq) ΒΗ (aq) Α (aq ), (ΗΑ ασθενές οξύ, Β ασθενής βάση) Και τα δυο ιόντα αντιδρούν µε το νερό δίνοντας τα αντίστοιχα συζυγή σώµατα (κατιόνσυζυγής βάση, ανιόνσυζυγές οξύ). ΒΗ (aq ) Η 2 Ο (l) Β (aq ) Η 3 Ο (aq) Α ( aq ) Η 2 Ο (l) ΗΑ (aq ) ΟΗ (aq ) Κ w Κw Αν Κ ΗΑ = Κ Β = [ΟΗ ] = [Η 3 Ο ] ΟΥ ΕΤΕΡΟ Kα Kb ΙΑΛΥΜΑ ph = 7 Κ w Κw Αν Κ ΗΑ > Κ Β < [ΟΗ ] < [Η 3 Ο ] ΟΞΙΝΟ Kα Kb ΙΑΛΥΜΑ ph < 7 Κ w Κw Αν Κ ΗΑ < Κ Β > [ΟΗ ] > [Η 3 Ο ] ΒΑΣΙΚΟ Kα Kb ΙΑΛΥΜΑ ph > 7 Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 14

15 ΕΠ ΙΙ ΡΑΣΗ ΚΟ ΙΙΝΟΥ ΙΙΟΝΤΟΣ Το φαινόµενο της ελάττωσης του βαθµού ιοντισµού ενός ασθενούς ηλεκτρολύτη, εξαιτίας της παρουσίας στο διάλυµα του ενός ισχυρού ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν µε τον ασθενή χαρακτηρίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος εν ισχύει ο νόµος αραίωσης του Ostwald (διότι ο νόµος αυτός ισχύει για διάλυµα στο οποίο γίνεται ιοντισµός ενός ασθενούς ηλεκτρολύτη και η ισορροπία αυτού δεν επηρεάζεται από την παρουσία κάποιου άλλου ηλεκτρολύτη. Όσο µικρότερη είναι η σταθερά ιοντισµού του ασθενούς ηλεκτρολύτη, τόσο µεγαλύτερη είναι η επίδραση του ισχυρού ηλεκτρολύτη στον ιοντισµό του ασθενούς. Όσο µεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση του ισχυρού ηλεκτρολύτη τόσο µεγαλύτερη είναι η επίδραση στον ιοντισµό του ασθενούς. (Το αποτέλεσµα της επίδρασης του κοινού ιόντος είναι υπολογίσιµο, όταν η συγκέντρωση του ισχυρού ηλεκτρολύτη δεν είναι πολύ µικρότερη από τη συγκέντρωση του ασθενούς). Αν ένα διάλυµα έχει προκύψει από ανάµιξη διαλύµατος ασθενούς ηλεκτρολύτη µε διάλυµα ισχυρού που έχει κοινό ιόν µε τον ασθενή, τότε δεν είναι δυνατόν να αποφανθούµε ποιοτικά για την επίδραση της ανάµιξης στο βαθµό ιοντισµού του ασθενούς ηλεκτρολύτη, αλλά µόνο µετά από ποσοτική µελέτη. Αυτό συµβαίνει διότι µε την ανάµιξη πραγµατοποιούνται ταυτόχρονα δυο αντίθετες δράσεις: Α. η Ε.Κ.Ι. έχει σαν αποτέλεσµα την ελάττωση του βαθµού ιοντισµού του ασθενούς ηλεκτρολύτη, ενώ, Β. η αύξηση του ολικού όγκου του διαλύµατος έχει σαν αποτέλεσµα την ελάττωση της συγκέντρωσης του ασθενούς ηλεκτρολύτη, άρα την αύξηση του βαθµού ιοντισµού αυτού. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Ε.Κ.Ι. Κοινό ιόν Η 3 Ο Ισχυρό οξύ Ηl, HBr, HJ, HNO 3, HlO 4, H 2 SO 4 Κοινό ιόν ΟΗ Ισχυρή βάση ΝaΟΗ, ΚΟΗ, a(οη) 2, Βa(ΟΗ) 2 Κοινό ιόν ανιόν Α (Ρ..) Άλας του τύπου ΝaΑ ΝalO, ΝalO 2, ΝaNO 2, ΝaN, ΝaF, HOOΝa, H 3 OOΝa Κοινό ιόν κατιόν ΒΗ (Ρ..) Άλας του τύπου BHl ΝΗ 4 l, RNH 3 l Σε ασθενές οξύ ΗlO, HlO 2, HNO 2, HN, HF, HOOH, H 3 OOH, NH 4 Σε ασθενή βάση ΝΗ 3, RNH 2, lo, lo 2, NO 2, N, F, HOO, H 3 OO Σε ασθενές οξύ ΗΑ (αντίστοιχα) ΗlO, HlO 2, HNO 2, HN, HF, HOOH, H 3 OOH Σε ασθενή βάση (αντίστοιχα) NH 3, RNH 2 Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 15

16 9. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΟΥ ΟΞΕΟΣ (π.χ. Hl) (θ = 25 ) 0 ph < 7 Hl (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) l (aq) Ισχ Ισχ Ισχ HA (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά o Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( o ) ( Ισχ ) Ισχύει : Κ α = (Ισχ. ). o & α = o = α.o Αν Kα 0,01 ( Ισχ.) Ισχ. & ( o ) o, Κ α =. Επειδή, α = o ph = log( Ισχ ) = log Ισχ ΠΡΟΣΟΧΗ!! Ισχ = loga Ka a Ισχ = Ka. K α = α. Ισχ. & [Η 3 O ] = Ισχ. log Ισχ = log a Ka o ph = pka log log Ισχ = log (Ka. o ph = log a Ka Ισχ o ph= pkα o ) ph = log Kα log o 10. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΗΣ ΒΑΣΗΣ (π.χ. ΝΗ 3 ΝaΟΗ) (θ = 25 ) 7 < ph 14 ΝaΟΗ Νa (aq) ΟΗ (aq) Ισχ Ισχ Ισχ ΝΗ 3(aq) Η 2 Ο ΝΗ 4 (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά β Ιοντ./Παρ Ι.Ι. ( β ) ( Ισχ ).( Ισχύει : Κ b = β ) Ισχ. & α = β = α. β Kb Αν 0,01 ( Ισχ. ) Ισχ. & ( β ) β, Κ b =. Επειδή, α = β K b = α. Ισχ & [ΟΗ ] = Ισχ. poh = log( Ισχ. ) = log Ισχ ph = 14pOH ph = 14 log ισχ ΠΡΟΣΟΧΗ!! Ισχ = Kb a Ισχ = K b. log Ισχ = log a Kb β poh = pka log log Ισχ = log (Ka. β poh = log Kb a Ισχ poh= pk b loga β ) poh = log Kα log β β Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 16

17 11. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΣΥΖ ΒΑΣΗΣ (ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΑΛΑΤΟΣ) Ρ.. (θ = 25 ) 0 < ph 7 ΜΑ Μ (aq) Α (aq) A A A 12. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΖ ΟΞΕΟΣ (ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΑΛΑΤΟΣ) Ρ.. (θ = 25 ) 7 ph < 14 ΝΗ 4 l ΝH 4 (aq) l (aq) A A A ασθ. οξύ συζ. βάση HA (aq) Η 2 Ο (l) H 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά o A Ιοντ./Παρ Ι.Ι. ( o ) ( A ) (A). Ισχύει : Κ α = & α = = α.o o o Kα Αν 0,01 (A ) A & ( o ) o Κ α =. o Επειδή, α = Kα = α. A & [Η 3 Ο ] = M o o ph = log ph = log(α.o) ph = log(k α. ) A A ph = pk α log εξίσωση των HendersonHasselbalch O 1. εν γράφεται ΠΟΤΕ η υδρόλυση του ανιόντος, (H 3 OO H 2 O H 3 OOH OH ) διότι συµπεριλαµβάνεται στον ιοντισµό του ασθενούς οξέος. 2. Στα Ρ.. (βλ. 21) η [Η 3 Ο ] = = α. o παραµένει πρακτικά σταθερή A o ασθ. βάση συζ. οξύ ΝΗ 3(aq) Η 2 Ο (l) ΝΗ 4 (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά β A Ιοντ./Παρ. Ισχύει : Κ b = Αν β Ι.Ι. ( β ) ( A ) (A). β & α = β = α. β Kb 0,01 (A ) A & ( β ) β Κ b =. Επειδή, α = Kb = α. A & [ΟΗ ] = M β B pοh = log pοh = log(α.β) pοh = log(k α ) A A pοh = pk α log εξίσωση των HendersonHasselbalch β 1. εν γράφεται ΠΟΤΕ η υδρόλυση του κατιόντος, (ΝΗ 4 H 2 O ΝΗ 3 Η 3 Ο ) διότι συµπεριλαµβάνεται στον ιοντισµό της ασθενούς βάσης. 2. Στα Ρ.. (βλ. 22) η [ΟΗ ] = = α. β παραµένει πρακτικά σταθερή A β Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 17

18 13. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΥΟ ΑΣΘΕΝΗ ΟΞΕΑ (θ = 25 ) 0 < ph < 7 HA (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά HA * Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( HA ) ( y ) 14. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΥΟ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΕΙΣ (θ = 25 ) 7 < ph < 14 ΝΗ 3 (aq) Η 2 Ο (l) ΝΗ 4 (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά 1 * Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( 1 ) ( y ) HΒ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Β (aq) Αρχικά HB Ιοντ./Παρ. y y y I.Ι. ( HB y) ( y ) y Ισχύει : Κ HA = Αν KHA (y). HA & α 1 = HA 0,01 ( HA ) HA Κ HA = [Η 3 Ο ] = ( y) M Επίσης : Κ HΒ = Αν KHB (y).y HBy και α 2 = y HB 0,01 ( HB y) HB, Κ HB = [Η 3 Ο ] = ( y) M ph = log(y) = α 1. HA (y). HA y = α 2. HB (y).y HB Με τον ίδιο τρόπο εργαζόµαστε σε διαλύµατα που περιέχουν δυο άλατα ασθενών µονόξινων βάσεων και ισχυρών µονοβασικών οξέων (π,χ ιάλυµα ΝΗ 4 l H 3 NH 3 l ουσιαστικά είναι διάλυµα ΝΗ 4 RNH 3, δηλ. διάλυµα δυο ασθενών οξέων) & & RNH 2(aq) Η 2 Ο (l) RNH 3 (aq) OH (aq) Αρχικά 2 Ιοντ./Πα ρ. y y y I.Ι. ( 2 y) y ( y ) Ισχύει : Κ 1 = Αν K 1 1 (y). 1 & α 1 = 0,01 ( 1 ) 1 Κ 1 = [ΟH ] = ( y) M Επίσης : Κ 2 = Αν K 2 2 (y).y 2y 1 και α 2 = y 0,01 ( 2 y) 2, Κ 2 = = α (y). 1 y = α 1. 2 (y).y 2 [ΟH ] = ( y) M poh = log(y) ph = 14 log(y) Με τον ίδιο τρόπο εργαζόµαστε σε διαλύµατα που περιέχουν δυο άλατα ασθενών µονοβασικών οξέων και ισχυρών µονόξινων βάσεων (π,χ ιάλυµα H 3 OONa HOONa ουσιαστικά είναι διάλυµα H 3 OO HOO, δηλ. διάλυµα δυο ασθενών βάσεων) & & Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 18

19 15. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΕΝΑ ΙΒΑΣΙΚΟ ΟΞΥ (π.χ. H 2 S, H 2 O 3, ) (θ = 25 ) 0 < ph < 7 1 ο στάδιο ιοντισµού H 2 A (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) ΗΑ (aq) Αρχικά Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( ) ( y ) ( y) 2 ο στάδιο ιοντισµού HΑ (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) Α 2 (aq) Αρχικά Ιοντ./Παρ. y y y I.Ι. ( y) ( y ) y Κ α(1) = (y).(y) & α 1 = = α 1. (y).y y Κ α(2) = & α 2 = y = α 2. y Ισχύει: << () & Κ α(1) >>> Κ α(2) y<< (y) & (y). Άρα [Η 3 Ο ] = M και [Α 2 ] = y, ενώ υπολογίζονται ως εξής: 16. ΕΞΑΙΡΕΣΗ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ Η 2 SΟ 4 (θ = 25 ) 0 < ph < 7 1 ο στάδιο ιοντισµού (ΙΣΧΥΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗΣ) H 2 SO 4(aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) HSO 4 (aq) Αρχικά ΤΕΛΙΚΑ α 1 =1 και η Κ α(1) δεν ορίζεται 2 ο στάδιο ιοντισµού HSO 4 (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) SO 4 2 (aq) Αρχικά Ιοντ./Παρ. y y y I.Ι. ( y) ( y ) y Το δεύτερο στάδιο γίνεται σε σηµαντική έκταση (υψηλή τιµή σταθεράς, Κ α(2) =1, ). Για το λόγο αυτό δεν γίνεται καµία από τις γνωστές προσεγγίσεις (λύνουµε το τριώνυµο που σχηµατίζεται!!!) Κ α(2) = Κ α(2) = (y).y y (y).y y & α 2 = y y = α 2. y 2 (K α(2) ). y K α(2). = 0 y = γνωστό Η [Η 3 Ο ] από την Κ α(1) : Κ α(1) = ph = log Kα(1).. = [H3 O ] = Kα(1). Με γνωστή πλέον την τιµή του y έχουµε: [Η 3 Ο ] = ( y) ph = log( y) Η [Α 2 ] από την Κ α(2) : Κ α(2) =.y y = [A 2 ] = K α(2) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 19

20 17. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΜΙΑ ΙΣΟΞΙΝΗ ΒΑΣΗ (π.χ. S 2, O 2 3, ) (θ = 25 ) 7 < ph < 14 ιάσταση άλατος Νa 2 Α 2Νa (aq) Α 2 (aq) A 2 A A 1 ο στάδιο ιοντισµού Α 2 (aq) Η 2 Ο (l) ΗΑ (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά A Ιοντ. / Παρ. Ι.Ι. ( A ) (y) ( y) 2 ο στάδιο ιοντισµού HΑ (aq) Η 2 Ο (l) H 2 A (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά Ιοντ. / Παρ. y y y Ι.Ι. ( y) ( y) w [HA ].[OH ] Κ b(1) = = KΚ 2 α(2) [A ] µε α 1 =. =α1 A & Κ α(2) = A [A 2 ].[H O 3 ] [HA ] w [H2A].[OH] y [HA ].[H Κ b(2) = = µε α 2 = y=α(2) KΚ. 3O ] & Κ α(1) = α(1) [HA ] [H2A] Επειδή K α(1) >>> K α(2) Κ b(1) >> Κ b(2) & α (1) >> α (2) >>>> y ( y) & ( y) Άρα, επειδή ο ιοντισµός στο δεύτερο στάδιο είναι πολύ περιορισµένος σε σχέση µε το πρώτο, η [OH ] (άρα και το ph) του διαλύµατος είναι πρακτικά αυτή που προέρχεται από το πρώτο στάδιο. Κ b(1) = Κ K w α(2) poh = log ( y).( y). = = =[OH ]= Α Α K b(1).a K b(1).a, ph =14 poh ph = 14 log K b(1).a 18. ΕΞΑΙΡΕΣΗ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ SΟ 4 2 (θ = 25 ) 7 < ph < 14 Το θειικό ανιόν ( SO 4 2 ) διαθέτει ένα µόνο στάδιο, διότι το θειικό οξύ είναι ισχυρό στο πρώτο στάδιο ιοντισµού του ιάσταση άλατος Νa 2 SO 4 2Νa (aq) SO 4 2 (aq) A 2 A A Ιοντισµός SO 4 2 (aq) Η 2 Ο (l) HSO 4 (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά A Ιοντ. / Παρ. Ι.Ι. ( A ) Επειδή η τιµή της σταθεράς του δεύτερου σταδίου ιοντισµού του θειικού οξέος (ουσιαστικά του HSO 4 ) είναι της τάξης του 10 2 (Κ α(2) = 1, ), συνεπάγεται πως η τιµή της σταθεράς ιοντισµού του θειικού ανιόντος 14 Κ w 10 είναι πολύ µικρή (Κ b = = ), άρα ένα διάλυµα 2 Kα(2) 1,3.10 ουδέτερου θειικού άλατος µε µια ισχυρή βάση (π.χ. Να 2 SO 4 ) θα είναι ελάχιστα βασικό. Κ b = Κ K w α(2) = [OH ] = = 2 A = A poh = log 12.A ph = 14 poh = 14 (6 log A 2 10 poh = 6 log A A ) ph = 8 log A Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 20

21 19. Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΟΞΙΝOΥ ΑΛΑΤΟΣ ΠΟΛΥΒΑΣΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ (π.χ. NaHS, KHO 3, ) (θ = 25 ) ιάσταση άλατος ΝaHΑ Νa (aq) HΑ (aq) A A A Το ΗΑ είναι αµφολύτης (εκτός του HSO 4 ). Μπορεί να δράσει είτε (1) σαν οξύ (δεύτερο στάδιο ιοντισµού του Η 2Α) (1) Όξινη συµπεριφορά ΗΑ HΑ (aq) Η 2 Ο (l) Α 2 (aq) Η 3 Ο (aq) Αρχικά A Ιοντ. / Παρ. Ι.Ι. ( A ) Με Κ α(2) = 2 A είτε (2) σαν βάση, α 1 = A = [Η 3 Ο ] =α 1. A (2) Βασική συµπεριφορά ΗΑ HΑ (aq) Η 2 Ο (l) H 2 A (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά A Ιοντ. / Παρ. y y y Ι.Ι. ( A y) y y 2 Κw y y Κ b(2) = =, α 2 = y = [ΟΗ ] = α. 2 A Kα(1) Ay A Αν Κ α(2) > Κ b, το ΗΑ συµπεριφέρεται σαν οξύ, εργαζόµαστε µε την ισορροπία (1) και το διάλυµα είναι όξινο, µε ph που υπολογίζεται (µετά τις απαραίτητες προσεγγίσεις) από τη σχέση ph = log K α(2).a Αν Κ α(2) < Κ b, το ΗΑ συµπεριφέρεται σαν βάση, εργαζόµαστε µε την ισορροπία (2) και το διάλυµα είναι βασικό, µε pοh που υπολογίζεται (µετά τις απαραίτητες προσεγγίσεις) από τη σχέση poh=log K b(2).a, ph =14 poh ph = 14 log K b(2).a 20. ΕΞΑΙΡΕΣΗ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΟΞΙΝOΥ ΘΕΙΙΚΟΥ ΑΛΑΤΟΣ (π.χ. NaHSΟ 4, ) (θ = 25 ) 0 < ph < 7 ιάσταση άλατος ΝaHSO 4 Νa (aq) HSO 4 (aq) A A A To HSO 4 δρα αποκλειστικά σαν οξύ (2 ο στάδιο ιοντισµού του Η 2 SO 4 ) διότι το συζυγές του οξύ (Η 2 SO 4 ) είναι ισχυρό στο 1 ο στάδιο ιοντισµού του, µε αποτέλεσµα το HSO 4 να µην µπορεί να βρεθεί σε ισορροπία µε το συζυγές αυτό (πρακτικά η αντίδραση ιοντισµού του HSO 4 σαν βάση HSO 4 H 2 O H 2 SO 4 OH είναι µετατοπισµένη προς τα αριστερά). Έτσι στην πραγµατικότητα εργαζόµαστε µε το 2 ο στάδιο ιοντισµού του Η 2 SO 4. 2 ο στάδιο ιοντισµού Η 2SO 4 HSO 4 (aq) Η 2 Ο (l) Η 3 Ο (aq) 2 SO 4 (aq) Αρχικά A Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( A ) Επειδή Κ α(2) =1, δεν γίνεται καµία από τις γνωστές προσεγγίσεις (λύνουµε το τριώνυµο που σχηµατίζεται) Κ α(2) = Κ α(2) = 2 A 2 A & α = = [H 3 O ] = α 2. A 2. K α(2) K α(2). A = 0 = γνωστό Με γνωστή πλέον την τιµή του έχουµε: [Η 3 Ο ] = ph = log Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 21

22 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜ ΑΤΑ Ρυθµιστικά είναι τα διαλύµατα που έχουν την ιδιότητα να διατηρούν πρακτικά το pη τους αµετάβλητο, όταν προστεθούν σ' αυτά µικρές αλλά υπολογίσιµες ποσότητες ισχυρών οξέων, ή, βάσεων, ή, όταν αραιωθούν, ή, συµπυκνωθούν. Είναι διαλύµατα που περιέχουν : Α. Ένα ασθενές µονοβασικό οξύ και το άλας του µε ισχυρή βάση π.χ. διάλυµα H 3 OOH H 3 OONa. Β.) Μια ασθενή µονόξινη βάση και το άλας της µε ισχυρό οξύ π.χ. διάλυµα ΝΗ 3 ΝΗ 4 l. Με βάση τις αντιλήψεις των Brοnsted Lowry, ρυθµιστικά είναι διαλύµατα που περιέχουν ένα ασθενές οξύ και την συζυγή του βάση, ή, µια ασθενή βάση και το συζυγές της οξύ. Έτσι ρυθµιστικά διαλύµατα, εκτός από τα παραπάνω (H 3 OOH H 3 OO & ΝΗ 3 ΝΗ 4 ), είναι και διαλύµατα που περιέχουν ασθενές διβασικό οξύ και το όξινο ιόν του π.χ. διάλυµα Η 2 S NaHS (Η 2 S HS ), ή, διάλυµα H 2 O 3 NaHO 3 (H 2 O 3 HO 3 ), καθώς και διαλύµατα που περιέχουν δυο ιόντα ενός τριβασικού οξέος π.χ. διάλυµα ΝaΗ 2 PO 4 Na 2 HPO 4 (Η 2 PO 4 HPO 2 4 ) Παρασκευές Ρυθµιστικών ιαλυµάτων Α. Με διάλυση στο νερό µίγµατος ασθενούς ηλεκτρολύτη και άλατος αυτού µε ισχυρό, ή, µε ανάµιξη δυο διαλυµάτων που το ένα περιέχει τον ασθενή ηλεκτρολύτη και το άλλο το άλας αυτού. Β. Με τη µερική εξουδετέρωση διαλύµατος ασθενούς ηλεκτρολύτη από διάλυµα ισχυρού π.χ. H 3 OOΗ Hl H 3 OOΝa Nal (περίσσεια H 3 OOH, τελικό διάλυµα H 3 OOH H 3 OONa) NH 3 Hl ΝΗ 4 l (περίσσεια ΝΗ 3, τελικό διάλυµα ΝΗ 3 ΝΗ 4 l) Γ. Με αντίδραση διπλής αντικατάστασης που γίνεται αν σε διάλυµα που περιέχει περίσσεια άλατος ασθενούς οξέος µε ισχυρή βάση προστεθεί ισχυρό οξύ, ή, αν σε διάλυµα που περιέχει περίσσεια άλατος ασθενούς βάσης µε ισχυρό οξύ προστεθεί ισχυρή βάση. π.χ. H 3 OONa Hl H 3 OOH Nal (περίσσεια H 3 OONa, τελικό διάλυµα H 3 OOH H 3 OONa) ΝΗ 4 l NaOH NH 3 H 2 O Nal (περίσσεια ΝΗ 4 l, τελικό διάλυµα ΝΗ 3 ΝΗ 4 l) Από τη σχέση [Η 3 Ο o ] = = Κ α (βλ. παρακάτω) φαίνεται ότι η συγκέντρωση των ιόντων οξωνίου, άρα και το pη ενός ρυθµιστικού διαλύµατος A εξαρτάται µόνο από το λόγο των αρχικών συγκεντρώσεων του οξέος και του άλατος. Επίσης διαπιστώνεται πως το pη ενός ρυθµιστικού διαλύµατος δεν µεταβάλλεται µε την αραίωση, ή, την συµπύκνωση του µε εξάτµιση διαλύτη (είναι ανεξάρτητο του όγκου του διαλύµατος, διότι : = V n, άρα [Η 3 Ο ] = = Κ α o = Κα A no V na V [Η 3 Ο n ] = Κ α n o A Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 22

23 21. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΟΣ ΤΟΥ (ΒΛ. 11) (θ = 25 ) 0 < ph ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΟΣ ΤΗΣ (ΒΛ. 12) (θ = 25 ) 7 ph < 14 ΜΑ Μ (aq) Α (aq) A A A ΝΗ 4 l ΝH 4 (aq) l (aq) A A A ασθ. οξύ συζ. βάση HA (aq) Η 2 Ο (l) H 3 Ο (aq) Α (aq) Αρχικά o A Ιοντ./Παρ Ι.Ι. ( o ) ( A ) (A). Ισχύει :Κ α = & α = = α.o o o Kα Αν 0,01 (A ) A & ( o ) o Κ α =. o A o ασθ. βάση συζ. οξύ ΝΗ 3(aq) Η 2 Ο (l) ΝΗ 4 (aq) ΟΗ (aq) Αρχικά β A Ιοντ./Παρ. I.Ι. ( β ) ( A ) (A). Ισχύει : Κ b = & α = = α. β β β Kb Αν 0,01 (A ) A & ( β ) β Κ b =. β A β Επειδή, α = Kα = α. A & [Η 3 Ο ] = M o Επειδή, α = Kb = α. A & [ΟΗ ] = M β o ph = log ph = log(α.o) ph = log(k α. ) A ph = pk α log A O (εξίσωση των HendersonHasselbalch) 1. εν γράφεται ΠΟΤΕ η υδρόλυση του ανιόντος, (H 3 OO H 2 O H 3 OOH OH ) διότι συµπεριλαµβάνεται στον ιοντισµό του ασθενούς οξέος. 2. Η [Η 3 Ο ] = = α. o παραµένει πρακτικά σταθερή. B pοh = log pοh = log(α.β) pοh = log(k α ) A pοh = pk α log A β (εξίσωση των HendersonHasselbalch) 1. εν γράφεται ΠΟΤΕ η υδρόλυση του κατιόντος, (ΝΗ 4 H 2 O ΝΗ 3 Η 3 Ο ) διότι συµπεριλαµβάνεται στον ιοντισµό της ασθενούς βάσης. 2. Η [ΟΗ ] = = α. β παραµένει πρακτικά σταθερή. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 23

24 ΠΡΩΤΟΛΥΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι συνήθως ασθενή οργανικά οξέα (του τύπου Η ) ή ασθενείς οργανικές βάσεις πολύπλοκης δοµής, των οποίων τα µη ιοντισµένα µόρια έχουν διαφορετικό χρώµα από τα αντίστοιχα ιόντα (ανιόντα για τα οξέαδείκτες και κατιόντα για τις βάσειςδείκτες) κατά τη διάλυση τους σε νερό. Έστω ένα οξύδείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η Η 2 Ο Η 3 Ο [H3O ].[ ] Η σταθερά της ισορροπίας είναι : Κ α(η ) = [H ] (χρώµα 1) (χρώµα 2) Σε όξινο περιβάλλον (π.χ. διάλυµα οξέος άρα µεγάλη συγκέντρωση Η 3 Ο ) η ισορροπία είναι µετατοπισµένη προς τα αριστερά και επικρατεί το χρώµα 1 των µη ιοντισµένων µορίων Η του δείκτη. Σε βασικό περιβάλλον (π.χ. διάλυµα βάσης άρα µεγάλη συγκέντρωση ΟΗ κατά συνέπεια µικρή συγκέντρωση Η 3 Ο ) η ισορροπία είναι µετατοπισµένη προς τα δεξιά και επικρατεί το χρώµα 2 των ανιόντων του δείκτη. [Η ] Παρατήρηση Γενικά το χρώµα του δείκτη καθορίζεται από την τιµή του λόγου η οποία καθορίζεται από το ph του διαλύµατος. Για να [ ] επικρατήσει το χρώµα της µιας από τις δυο µορφές του δείκτη θα πρέπει η συγκέντρωση της να είναι δεκαπλάσια, ή, µεγαλύτερη από τη [Η ] [Η ] συγκέντρωση της άλλης µορφής, άρα ο λόγος θα πρέπει να έχει τιµές 10 και 0,1. [ ] [ ] Συνοπτικά : Αν [Η ] 10, επικρατεί το χρώµα των µη ιοντισµένων µορίων Η Αν [ ] Περιοχή ph αλλαγής χρώµατος δείκτη pk α(η ) 1 pk α(η ) pk α(η ) 1 Χρώµα Η Ανάµιξη χρωµάτων Η και Χρώµα [Η ] 1, επικρατεί το χρώµα των ιόντων [ ] 10 Παρατήρηση Ο κάθε δείκτης έχει διαφορετική περιοχή αλλαγής χρώµατος η οποία εξαρτάται από τη Κ α(η ) του δείκτη. Επίσης ένας δείκτης µπορεί να προσδιορίσει µια περιοχή ph και όχι να χαρακτηρίσει ένα διάλυµα σαν όξινο ή βασικό. Αυτό διότι το χρώµα της όξινης µορφής που εµφανίζεται σε ph pk α(η ) 1 είναι δυνατό να εµφανιστεί και σε βασικό διάλυµα π.χ. η φαινολοφθαλεïνη µε pk α = 9,5 είναι άχρωµη Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 24

25 ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Ογκοµέτρηση είναι ένας τρόπος ποσοτικού προσδιορισµού µιας ένωσης που στηρίζεται στη µέτρηση του ελάχιστου όγκου ενός διαλύµατος γνωστής συγκέντρωσης µιας άλλης ένωσης (πρότυπο διάλυµα), που απαιτείται για να αντιδράσει πλήρως µε την αρχική ένωση. Ισοδύναµο σηµείο είναι εκείνο το σηµείο (τιµή ph) της διαδικασίας της ογκοµέτρησης στο οποίο έχουν αντιδράσει πλήρως το πρότυπο διάλυµα µε την ένωση που ογκοµετρείται. Ο εντοπισµός του ισοδύναµου σηµείου πραγµατοποιείται µε τη χρήση ενός δείκτη ο οποίος στην περιοχή ph του ισοδύναµου σηµείου υφίσταται απότοµη αλλαγή χρώµατος. Στο σηµείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι το ισοδύναµο σηµείο προσδιορίζεται θεωρητικά από τη στοιχειοµετρία της αντίδρασης. Τελικό σηµείο είναι εκείνο το σηµείο (τιµή ph) της διαδικασίας της ογκοµέτρησης στο οποίο παρατηρείται η απότοµη αλλαγή χρώµατος του δείκτη, οπότε και σταµατάει η προσθήκη του πρότυπου διαλύµατος. Το τελικό σηµείο αποτελεί πειραµατικό δεδοµένο. Παρατήρηση Σφάλµα ογκοµέτρησης είναι η διαφορά µεταξύ του τελικού και του ισοδύναµου σηµείου. Όσο µικρότερη είναι η διαφορά αυτή τόσο πιο ακριβής είναι η ογκοµέτρηση. Οξυµετρία είναι η περίπτωση της ογκοµέτρησης στην οποία προσδιορίζεται η άγνωστη συγκέντρωση διαλύµατος µιας βάσης µε τον υπολογισµό του όγκου πρότυπου διαλύµατος ενός οξέος, ο οποίος απαιτείται για την πλήρη εξουδετέρωση του διαλύµατος της βάσης. Αλκαλιµετρία είναι η περίπτωση της ογκοµέτρησης στην οποία προσδιορίζεται η άγνωστη συγκέντρωση διαλύµατος ενός οξέος µε τον υπολογισµό του όγκου πρότυπου διαλύµατος µιας βάσης, ο οποίος απαιτείται για την πλήρη εξουδετέρωση του διαλύµατος του οξέος. Παρατήρηση Ουσιαστικά και οι δύο περιπτώσεις είναι ογκοµετρήσεις εξουδετέρωσης και στηρίζονται στην αντίδραση : Η 3 Ο (aq) OH (aq) 2H 2 O (l) Καµπύλη ογκοµέτρησης είναι η γραφική παράσταση της τιµής του ph του διαλύµατος που ογκοµετρείται σε συνάρτηση µε τον όγκο του πρότυπου διαλύµατος. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 25

26 Tρόποι έκφρασης της περιεκτικότητας των διαλυµάτων α % κατά βάρος (w/w): Εκφράζει τα g της διαλυµένης ουσίας σε 100 g διαλύµατος. α % κατά όγκο κ.ό.(w/v): Εκφράζει τα g της διαλυµένης ουσίας σε 100 ml διαλύµατος. Mοριακότητα κατ' όγκο (Molarity) Εκφράζει τα mol της διαλυµένης ουσίας σε 1 lit (1000 ml) διαλύµατος. H Mοριακότητα κατ'όγκο (Molarity) ονοµάζεται απλά και συγκέντρωση και συµβολίζεται µε. ίνεται από τον τύπο: = V n όπου: n τα mol της διαλυµένης ουσίας και V ο όγκος του διαλύµατος εκφρασµένος πάντα σε lit!!!!! Αραίωση, συµπύκνωση (µε αφαίρεση διαλύτη) & ανάµιξη διαλυµάτων Αραίωση 1 και 2 η αρχική και τελική συγκέντρωση (mol/lit) V 1 και V 2 ο αρχικός και τελικός όγκος Τελικός Όγκος διαλύµατος = Αρχικός Όγκος διαλύµατος Όγκος διαλύτη Μάζα διαλυµένης ουσίας = Σταθερή n δ/νης = σταθερά Σχέσεις Αραίωσης: V 2 = V 1 V H2 O & 1.V 1 = 2.V 2 ο όγκος V πάντα σε lit!!!!! Συµπύκνωση (µε αφαίρεση διαλύτη) 1 και 2 η αρχική και τελική συγκέντρωση (mol/lit) V 1 και V 2 ο αρχικός και τελικός όγκος Τελικός Όγκος διαλύµατος = Αρχικός Όγκος διαλύµατος Όγκος διαλύτη Μάζα διαλυµένης ουσίας = Σταθερή n δ/νης = σταθερά Σχέσεις Συµπύκνωσης: V 2 = V 1 V H2 O & 1.V 1 = 2.V 2 ο όγκος V πάντα σε lit!!!!! Ανάµιξη 1, 2,... και τ οι αρχικές και η τελική συγκέντρωση (mol/lit), V 1, V 2, και V Τ οι αρχικοί και ο τελικός όγκος αντίστοιχα Τελικός Όγκος διαλύµατος = Άθροισµα των όγκων των αναµιγνυόµενων διαλυµάτων. Μάζα διαλυµένης Ουσίας = Άθροισµα των µαζών της διαλυµένης ουσίας στα επί µέρους διαλύµατα n 1 n 2 = n T Σχέσεις Ανάµιξης: V 1 V 2... = Vτ & 1.V 1 2.V 2 = Τ.V Τ ο όγκος V πάντα σε lit!!!!! Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 26

27 ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΙΞΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Όταν αναµιγνύονται δυο διαλύµατα, αρχικά υπολογίζονται τα mol των διαλυµένων σωµάτων που υπάρχουν σε κάθε διάλυµα. Κατόπιν θα εξετάζεται πάντα αν γίνεται αντίδραση µεταξύ των διαλυµένων σωµάτων τους, ή, όχι. 1. Όταν δεν γίνεται αντίδραση Τα mol των σωµάτων που υπήρχαν στα αρχικά διαλύµατα θα υπάρχουν και στο τελικό διάλυµα. Υπολογίζεται ο όγκος του τελικού διαλύµατος Υπολογίζονται οι συγκεντρώσεις σωµάτων που περιέχονται στο τελικό διάλυµα. Γράφονται όλες οι εξισώσεις διάστασης & ιοντισµού Οι πιθανές περιπτώσεις είναι οι παρακάτω : i) Η µια διάστασηιοντισµός δεν επηρεάζει την άλλη. ii) Επίδραση Κοινού Ιόντος. iii) Αντίδραση ενός τουλάχιστον από τα ιόντα ενός άλατος µε το νερό iv) Αντίδραση ενός τουλάχιστον από τα ιόντα ενός άλατος µε το νερό και επίδραση κοινού ιόντος. 2. Όταν γίνεται αντίδραση Οι κυριότερες περιπτώσεις αντίδρασης είναι οι παρακάτω : α. οξύ βάση άλας νερό (εξουδετέρωση) β. άλας οξύ νέο άλας νέο οξύ (διπλή αντικατάσταση) γ. άλας βάση νέο άλας νέα βάση (διπλή αντικατάσταση) Για να είναι δυνατή η παραπάνω αντίδραση θα πρέπει ένα από τα προϊόντα να είναι ασθενής ηλεκτρολύτης (η νέα βάση, ή, το νέο οξύ), ή, αέριο (η νέα βάση, ή, το νέο οξύ), ή, ίζηµα Γράφεται η αντίδραση και από τη στοιχειοµετρία της, υπολογίζονται οι ποσότητες των σωµάτων σε mol που υπάρχουν µετά την αντίδραση (προϊόντα που παράχθηκαν και πιθανώς αντιδρώντα που περίσσεψαν προσοχή στην περίσσεια!!!) Υπολογίζεται ο όγκος του τελικού διαλύµατος. Υπολογίζονται οι συγκεντρώσεις των σωµάτων που περιέχονται στο τελικό διάλυµα. Γράφονται όλες οι εξισώσεις διάστασηςιοντισµού. Οι πιθανές περιπτώσεις είναι οι παρακάτω : i) Η µια διάστασηιοντισµός δεν επηρεάζει την άλλη. ii) Επίδραση Κοινού Ιόντος. iii) Αντίδραση ενός τουλάχιστον από τα ιόντα ενός άλατος µε το νερό iv) Αντίδραση ενός τουλάχιστον από τα ιόντα ενός άλατος µε το νερό και επίδραση κοινού ιόντος. Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 27

28 1. ΕΞΟΥ ΕΤΕΡΩΣΗ (θ=25 ο ) ΙΣΧΥΡΟ ΟΞΥ ΙΣΧΥPH ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ ΝΕΡΟ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ π.χ. Hl NaOH Nal H 2 O Στην περίπτωση αυτή κανένα από τα ιόντα του σχηµατιζόµενου άλατος δεν αντιδρά µε το νερό, εποµένως: α. Πλήρης Εξουδετέρωση : ph 1 (ph Π.Ε ) = 7 β. Περίσσεια Ισχ. Βάσης : 7 < ph 2 14 γ. Περίσσεια Ισχ. Οξέος : 0 ph 3 < 7 0 7=pH Π.Ε. 14 (0 ph 3 < ph 1 = 7 < ph 2 14) (γ.) (α.) (β.) ΙΣΧΥΡΟ ΟΞΥ ΑΣΘΕΝΗΣ ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ ΝΕΡΟ π.χ. Ηl ΝΗ 3 ΝΗ 4 l Έστω : Η 3 Ο Β ΒΗ Η 2 Ο α. Πλήρης Εξουδετέρωση : Μελέτη αντίδρασης του ΒΗ µε το νερό 0 < ph 1 (ph Π.E. ) < 7 β. Περίσσεια Ασθ. Βάσης : Μελέτη ρυθµιστικού δ/τος του ΒΒH 7 ph 2 < 14 γ. Περίσσεια Ισχ. Οξέος : Μελέτη αντίδρασης του ΒΗ µε το νερό Ε.Κ.Ι (Η 3 Ο ) 0 ph 3 < 7 Αν ph δ/τος > ph πλ.εξ. Περίσσεια Βάσης (β.) Αν ph δ/τος < ph πλ.εξ. Περίσσεια Οξέος (γ.) Αν ph δ/τος 7 Περίσσεια Βάσης (β.) Αν ph δ/τος < 7 ιερεύνηση 0 ph Π.Ε 7 14 (0 ph 3 <ph 1 <7 ph 2 <14) (γ.) (α.) (β.) (β.) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 28

29 ΑΣΘΕΝΕΣ ΟΞΥ ΙΣΧΥPH ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ ΝΕΡΟ π.χ. H 3 OOH ΝaOH H 3 OONa H 2 O Έστω : ΗΑ NaOH ΝaΑ Η 2 Ο ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ α. Πλήρης Εξουδετέρωση : Μελέτη αντίδρασης του Α µε το νερό 7 < ph 1 (ph Π.E. ) < 14 β. Περίσσεια Ασθ. Οξέος : Μελέτη ρυθµιστικού δ/τος του HA NaA 0 < ph 2 7 γ. Περίσσεια Ισχ. Βάσης : Μελέτη αντίδρασης του Α µε το νερό Ε.Κ.Ι (OH ) 7 < ph 3 14 Αν ph δ/τος < ph πλ.εξ. Περίσσεια Οξέος (β.) Αν ph δ/τος > ph πλ.εξ. Περίσσεια Βάσης (γ.) Αν ph δ/τος 7 Περίσσεια Οξέος (β.) Αν ph δ/τος > 7 ιερεύνηση 0 7 ph Π.Ε. 14 (0 < ph 2 7< ph 1 <ph 3 14) (β.) (β.) (α.) (γ.) ΑΣΘΕΝΕΣ ΟΞΥ ΑΣΘΕΝΗΣ ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ ΝΕΡΟ π.χ. H 3 OOH ΝΗ 3 H 3 OONΗ 4 Έστω : HΑ Β ΒΗ Α α. Πλήρης Εξουδετέρωση : Μελέτη αντίδρασης των ΒΗ και Α µε το νερό β. Περίσσεια Ασθ. Βάσης : Επίδραση Κοινού ιόντος Β ΒΗ γ. Περίσσεια Ασθ. Οξέος : Επίδραση Κοινού ιόντος ΗΑ Α To ph της πλήρους εξουδετέρωσης εξαρτάται από τις τιµές των Κ α και K b γιατί αντιδρούν µε το νερό και τα δύο ιόντα του άλατος. [Η 3 Ο Kw.Kα Kw.Kα ] Π.Ε. = ph Π.Ε. = log K b b K Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 29

30 2. ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (θ=25 ο ) ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΙΣΧΥΡΟ ΟΞΥ ΑΛΑΣ (ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ) ΑΣΘΕΝΕΣ ΟΞΥ ΑΛΑΣ π.χ. Hl H 3 OONa H 3 OOH Nal (Το παραγόµενο άλας δεν επηρεάζει την οξεοβασική συµπεριφορά του τελικού διαλύµατος διότι κανένα από τα ιόντα του δεν αντιδρά µε το Η 2Ο) Έστω Ηl ΜΑ HA Ml α. Πλήρης Αντίδραση : Μελέτη ιοντισµού του ΗΑ 0 < ph 1 (ph Π.Α. ) < 7 β. Περίσσεια άλατος : Μελέτη ρυθµιστικού δ/τος του HA MA 0 < ph 2 7 γ. Περίσσεια Ισχ. Οξέος : Μελέτη διάστασης Ε.Κ.Ι (Η 3 Ο ) 0 ph 3 < 7 Αν ph δ/τος > ph πλ.αντ. Περίσσεια Άλατος (β.) Αν ph δ/τος < ph πλ.αντ. Περίσσεια Ισχ. Οξέος (γ.) Αν ph δ/τος = 7 Περίσσεια Άλατος (β.) Αν ph δ/τος < 7 ιερεύνηση 0 ph Π.Α (0 ph 3 < ph 1 <ph 2 7) (γ.) (α.) (β.) ΙΣΧΥΡΗ BAΣΗ ΑΛΑΣ (ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΒΑΣΗΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΟ ΟΞΥ) ΑΣΘΕΝΗΣ ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ π.χ. ΝH 4 l NaOH NH 3 H 2 O Nal (Το παραγόµενο άλας δεν επηρεάζει την οξεοβασική συµπεριφορά του τελικού διαλύµατος διότι κανένα από τα ιόντα του δεν αντιδρά µε το Η 2Ο) Έστω ΜΑ NaOH MOH NaA α. Πλήρης Αντίδραση : Μελέτη ιοντισµού της MOH 7 < ph 1 (ph Π.Α. ) < 14 β. Περίσσεια Άλατος : Μελέτη ρυθµιστικού δ/τος MOH MA 7 ph 2 < 14 γ. Περίσσεια Ισχ. Bάσης : Μελέτη ιοντισµού της ΜΟΗ Ε.Κ.Ι (OΗ ) 7< ph 3 14 Αν ph δ/τος < ph πλ.αντ. Περίσσεια Άλατος (β.) Αν ph δ/τος > ph πλ.αντ. Περίσσεια Ισχ. Βάσης (γ.) Αν ph δ/τος = 7 Περίσσεια Άλατος (β.) Αν ph δ/τος > 7 ιερεύνηση 0 7 ph Π.Ε. 14 (7 ph 2 < ph 1 <ph 3 14) (β.) (α.) (γ.) Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 30

31 3. ΑΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (θ=25 ο ) MΕΤΑΛΛΟ ΟΞΥ ΑΛΑΣ Η 2 Εκτός u, Hg π.h 2 SO 4 Σειρά ηλεκτροθετικότητας (δραστικότητας) µετάλλων Ag,Au,Pt αρ. ή π.hno 3 K, Ba, a, Na, Mg, Al, Mn, Zn, r, Fe, o, Ni, Sn, Pb, H, u, Hg, Ag, Pt, Au Αύξηση δραστικότητας MEΤΑΛΛΟ (Όχι Νa, Κ, Βa, a) ΙΣΧΥΡΟ ΟΞΥ ΑΛΑΣ Η 2 Μ Hl Ml 2 H 2 α. Πλήρης Αντίδραση ή Περίσσεια Μετάλλου ph =7 β. Περίσσεια Οξέος 0 ph < 7 Παρατήρηση Αν το µέταλλο είναι Νa, K, a. Ba τότε όταν περισσεύει µέταλλο αυτό αντιδρά µε νερό και δίνει υδροξείδιο του µετάλλου δηλ. το ph του διαλύµατος γίνεται βασικό. Π.χ. Νa Η 2 Ο NaOH 1 2 Η 2 ΜEΤΑΛΛΟ (Όχι Νa, Κ, Βa, a) ΑΣΘΕΝΕΣ ΟΞΥ ΑΛΑΣ Η 2 Μ HA MA 2 H 2 α. Πλήρης Αντίδραση ή Περίσσεια Μετάλλου Αντίδραση του Α µε το Η 2 Ο ph >7 β. Περίσσεια Οξέος Ρυθµιστικό ιάλυµα Παρατήρηση Αν το µέταλλο είναι Νa, K, a, Ba τότε όταν περισσεύει µέταλλο αυτό αντιδρά µε νερό και δίνει υδροξείδιο του µετάλλου δηλ. το ph του διαλύµατος γίνεται πιο βασικό λόγω Ε.Κ.Ι. των ΟΗ της ισχυρής βάσης (ΝaOH, KOH, κ.λ.π.) στον ιοντισµό της ασθενούς βάσης Α. Π.χ. Νa Η 2 Ο NaOH 1 2 Η 2 ΝaΟΗ Νa ΟΗ Α Η 2 Ο ΗΑ ΟΗ Επιµέλεια: Νίκος Μακρολειβαδίτης 31

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα από 7 Κεφάλαιο 3: Οξέα Βάσεις Ιοντική ισορροπία ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ιοντικής ένωσης (υδροξείδια µετάλλων, άλατα): αποµάκρυνση των ιόντων του κρυσταλλικού της πλέγµατος ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός ιοντισμού. Για ισχυρούς ηλεκτρολύτες ισχύει α = 1. Για ασθενής ηλεκτρολύτες ισχύει 0 < α < 1.

Βαθμός ιοντισμού. Για ισχυρούς ηλεκτρολύτες ισχύει α = 1. Για ασθενής ηλεκτρολύτες ισχύει 0 < α < 1. Βαθμός ιοντισμού Ο ιοντισμός μιας ομοιοπολικής ένωσης στο νερό μπορεί να είναι πλήρης ή μερικώς. Ένα μέτρο έκφρασης της ισχύος των ηλεκτρολυτών, κάτω από ορισμένες συνθήκες είναι ο βαθμός ιοντισμού (α).

Διαβάστε περισσότερα

Αποδείξεις σχέσεων και τύπων στο κεφάλαιο της Ιοντικής Ισορροπίας

Αποδείξεις σχέσεων και τύπων στο κεφάλαιο της Ιοντικής Ισορροπίας Αποδείξεις σχέσεων και τύπων στο κεφάλαιο της Ιοντικής Ισορροπίας 3 (q) (l) 3 (q) (q). Να αποδείξετε ότι η ισορροπία H OOH HO H OO H3O έχει σταθερά Κ Κ = Κ,, H3OOH και ΗΝΟ. όπου Κ, και K, είναι αντίστοιχα

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα και Βάσεις ΟΡΙΣΜΟΙ. Οξύ Βάση + Η +

Οξέα και Βάσεις ΟΡΙΣΜΟΙ. Οξύ Βάση + Η + Οξέα και Βάσεις ΟΡΙΣΜΟΙ Arrhenius: ΟΞΕΑ : ενώσεις που παρέχουν σε υδατικό διάλυµα Η + ΒΑΣΕΙΣ: ενώσεις που παρέχουν σε υδατικό διάλυµα ΟΗ - Bronsted και Lowry: ΟΞΕΑ: Ουσίες που δρουν ως δότες πρωτονίων

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ.

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. Άσκηση 5η Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Ιοντικά διαλύματα- 2 Διάσταση Οι ιοντικές ενώσεις γενικώς διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2 ο Κεφάλαιο Οξέα - Βάσεις - Άλατα ph Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθµιστικά διαλύµατα Δείκτες - Ογκοµέτρηση kostasctheos@yahoo.gr 1 1 ο παράδειγµα Να βρεθεί το ph υδατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες.

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες. ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες. Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Όλα τα πολλαπλής επιλογής και

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση

Δρ.Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση Βαθμός./100 Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σύμφωνα με τη θεωρία Bronsted Lowry το HCl είναι οξύ επειδή: α) είναι ηλεκτρολύτης

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση κοινού ιόντος

Επίδραση κοινού ιόντος Επίδραση κοινού ιόντος Έστω υδατικό διάλυμα ασθενούς οξέος ΗΑ. Στο διάλυμα αυτό υπάρχει η ιοντική ισορροπία: ΗΑ + Η 2 Ο Α - + Η 3 Ο + (1) c o -x x x Στο παραπάνω διάλυμα προσθέτουμε έστω άλας NaA σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Ηλεκτρολύτες ονομάζονται: α. όσες χημικές ενώσεις είναι ηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Α. 0,5 mol HCl mol CH 3 COOH Β. 0,5 mol NaOH mol NH 3 Γ. 0,25 mol HCl mol NH 3. 0,5 mol HCl mol NH 3

Α. 0,5 mol HCl mol CH 3 COOH Β. 0,5 mol NaOH mol NH 3 Γ. 0,25 mol HCl mol NH 3. 0,5 mol HCl mol NH 3 1. Αναµιγνύονται ίσοι όγκοι διαλυµάτων Α και Β. Προκύπτει δ/µα µε µεγαλύτερη ρυθµιστική ικανότητα εάν Α. το Α είναι NaOH 0,5 M και το Β είναι CH 3 COOH 1 M B. το Α είναι NaOH 1 M και το Β είναι HCl 0,5

Διαβάστε περισσότερα

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις.

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 1. Ποιο από τα παρακάτω ζεύγη αποτελεί συζυγές ζεύγος οξέος βάσης κατά Bronsted Lowry α) Η 3Ο +

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργίου Κομελίδη. Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Διαλύματα Ηλεκτρολυτών

Γεωργίου Κομελίδη. Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Διαλύματα Ηλεκτρολυτών Γεωργίου Κομελίδη Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Διαλύματα Ηλεκτρολυτών Komelidis Georios 1/8/2013 3. ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 3.1 Οξέα - Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Οι περισσότερες χημικές αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΣ (ΧΗΜΙΚΟΣ)

3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΣ (ΧΗΜΙΚΟΣ) Χημεία Γ Λυκείου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Σταθερά ιοντισμού Κ a - K b Νόμος αραίωσης του Ostwald Επίδραση κοινού ιόντος Ιοντισμός ασθενούς οξέος - Σταθερά ιοντισμού Κ a ασθενούς οξέος: Σταθερά ιοντισμού Κ b ασθενούς

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14 Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14 Ρυθµιστικά διαλύµατα Περιέχουν (από τη διάσταση ή τον ιοντισµό διαφορετικών ηλεκτρολυτών) : ένα ασθενές οξύ και τη συζυγή του βάση (ΗΑ / Α - ) ή µια ασθενή βάση και το

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α A1. β Α. β. Α3. β. Α. γ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α5. α) Το κύριο προϊόν της αντίδρασης καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001 1 2002 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 2 200 2004 4 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 2005 5 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 6 2006 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 7 8 2007 (Σωστό-Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2010 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2010 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. α Α3. α Α4. δ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2010 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α5. α. Σωστό β. Σωστό γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Λάθος ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Όταν γνωρίζουμε τα αρχικά moles όλων των αντιδρώντων:

1. Όταν γνωρίζουμε τα αρχικά moles όλων των αντιδρώντων: Ιοντική Ισορροπία: Ανάμιξη διαλυμάτων Παρατηρήσεις για τη λύση πιο σύνθετων ασκήσεων Α) Ασκήσεις με προσθήκη οξέος ή βάσης σε διάλυμα που περιέχει δύο ηλεκτρολύτες οι οποίοι αντιδρούν και οι δύο με το

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ. Ηµεροµηνία: Τρίτη 5 Ιανουαρίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ. Ηµεροµηνία: Τρίτη 5 Ιανουαρίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τρίτη 5 Ιανουαρίου 06 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Α.. γ Α.. β Α.3. γ Α.4. γ Α.5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.6.. Σ. Λ (Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 0 1 1 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ.0.011 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Α ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Α ΦΑΣΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 06 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Α.. Α.. Α.3. Α.4. Α.5. Α.6. γ β γ γ α ΘΕΜΑ Β Β.. Ηµεροµηνία: Τρίτη 5 Ιανουαρίου 06 ιάρκεια Εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ Α.2 β Α.3 δ Α.4 β Α.5 α. Διαφορές μεταξύ της βάσης κατά Arrhenius και της βάσης κατά Bronsted Lowry: 1. Κατά Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 γ Α.. β Α. γ Α.4 α Α.5 β ΘΕΜΑ Β Β.1 αλ, βσ, γσ, δλ, ελ

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα και βάσεις κατά Brönsted Lowry NH H 2 O F NH 3 + H 3 O + CN - + H 2 O F HCN + OH - H-CN + H-OH F CN - + H 3 O +

Οξέα και βάσεις κατά Brönsted Lowry NH H 2 O F NH 3 + H 3 O + CN - + H 2 O F HCN + OH - H-CN + H-OH F CN - + H 3 O + ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ και ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Οξέα και βάσεις κατά Brönsted Lowry Σύµφωνα µε την θεωρία Brönsted Lowry οξέα είναι τα σώµατα που δίνουν πρωτόνια (κατιόντα υδρογόνου) ΟΤΕΣ ΠΡΩΤΟΝΙΩΝ, ενώ βάσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέμα Α Α.1 γ Α.2 β Α.3 δ Α.4 β (μονάδες 4x5=20) Α.5 1. Σ 2. Σ 3. Λ 4. Σ 5. Λ (μονάδες 5x1=5)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέμα Α Α.1 γ Α.2 β Α.3 δ Α.4 β (μονάδες 4x5=20) Α.5 1. Σ 2. Σ 3. Λ 4. Σ 5. Λ (μονάδες 5x1=5) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Θέμα Α Α.1 γ Α.2 β Α.3 δ Α.4 β (μονάδες 4x5=20) Α.5 1. Σ 2. Σ 3. Λ 4. Σ 5. Λ (μονάδες 5x1=5) Θέμα Β Β.1 1 β 2 δ 3 γ 4 ε 5 α (μονάδες 5x1=5) Β.2 1. Το άλας ΝaΑ διίσταται στο διάλυμα του ΗΑ: NaA

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας Εξεταστέα ύλη: Μάθημα: Χημεία Τάξη: Γ Λυκείου Κατεύθυνση: Θετική Ονοματεπώνυμο:. Ζήτημα 1:.../25 Ημερομηνία: Ζήτημα 2:../25 Διάρκεια: hr Ζήτημα :../25 Ζήτημα 4:../25 Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Σ. Καλαμαράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 02 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΘΕΜΑ Α A1. Όταν το ΚΒr διαλύεται στο νερό: α. ιοντίζεται β. δημιουργούνται ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Η σωστή επανάληψη με τον καθηγητή στην οθόνη σου. Το School Doctor σε προετοιμάζει δίνοντας σου τα SOS!

Η σωστή επανάληψη με τον καθηγητή στην οθόνη σου. Το School Doctor σε προετοιμάζει δίνοντας σου τα SOS! Επίδραση κοινού ιόντος : Ασκήσεις εξάσκησης. Η σωστή επανάληψη με τον καθηγητή στην οθόνη σου. Το School Doctor σε προετοιμάζει δίνοντας σου τα SOS! Τύπωσε και λύσε τις ασκήσεις ακριβώς όπως την λύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 7 ΜΑΪΟΥ 009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΣΧΥΡΩΝ ΟΞΕΩΝ/ΒΑΣΕΩΝ

ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΣΧΥΡΩΝ ΟΞΕΩΝ/ΒΑΣΕΩΝ Ασκήσεις σε διαλύματα ισχυρών ηλεκτρολυτών I.ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΣΧΥΡΩΝ ΟΞΕΩΝ/ΒΑΣΕΩΝ 1. Υδατικό διάλυμα NaOH έχει ph=12. Να υπολογισθεί η %w/v περιεκτικότητα του διαλύματος. [ Απ. 0,04%] 2. Ένα διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Από τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

+ HSO 4 είναι µετατοπισµένη προς την κατεύθυνση του ασθενέστερου οξέος ή της ασθενέστερης βάσης, δηλαδή προς τα αριστερά.

+ HSO 4 είναι µετατοπισµένη προς την κατεύθυνση του ασθενέστερου οξέος ή της ασθενέστερης βάσης, δηλαδή προς τα αριστερά. Β2. α. K a Οξύ Συζυγής βάση K b 10-2 - HSO 4 2- SO 4 10-12 10-5 CH 3 COOH CH 3 COO - 10-9 β. Η ισορροπία: 2- CH 3 COOH + SO 4 CH 3 COO - - + HSO 4 είναι µετατοπισµένη προς την κατεύθυνση του ασθενέστερου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 29 ΜΑΪΟΥ πρωτονιοδέκτης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 29 ΜΑΪΟΥ πρωτονιοδέκτης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 9 ΜΑΪΟΥ 0 ΘΕΜΑ Α Α. γ Α. β Α. δ Α4. β Α5. α. Arrhenius Bronsded - owry. ένωση. ουσία (ένωση ή ιόν). διαλύεται στο νερό. σε οποιοδήποτε δ/τη. δίνουν ανιόντα υδροξειδίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ 3ο ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ης ΚΑΙ 2 ης ΕΣΜΗΣ (ΙΟΥΝΙΟΣ 1998) (Ιοντισµός οξέος Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθµιστικά διαλύµατα)

ΑΣΚΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ 3ο ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ης ΚΑΙ 2 ης ΕΣΜΗΣ (ΙΟΥΝΙΟΣ 1998) (Ιοντισµός οξέος Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθµιστικά διαλύµατα) ΑΣΚΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ 3ο ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ης ΚΑΙ 2 ης ΕΣΜΗΣ (ΙΟΥΝΙΟΣ 1998) (Ιοντισµός οξέος Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθµιστικά διαλύµατα) 1 mol NaOH αντιδρά πλήρως µε 1 L υδατικού διαλύµατος που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΜΑΪΟΥ 0 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α. γ Α. β Α. δ Α4. β Α5. α i) Στην θεωρία Arrhenius ο όξινος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β ) Γ ) Β 4) A 5) Α: οξύ: H O συζυγής βάση: ΟΗ - B: οξύ: H SO 4 συζυγής βάση: HSO 4 - Γ: οξύ: HΝO συζυγής βάση: ΝΟ - 1 6) Γ 7) α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2017 A ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2017 A ΦΑΣΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 017 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α. δ Α. α Α4. δ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Ιανουαρίου 017 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες Α5. α. οξείδωση,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Παναγιώτης Αθανασόπουλος. Διδάκτωρ Χημικός

Επιμέλεια: Παναγιώτης Αθανασόπουλος. Διδάκτωρ Χημικός Απάντηση θέματος A: A1.β, Α.α, Α.δ, Α4.β, Α5. α. Σωστό, β. Σωστό, γ. Λάθος, δ. Λάθος, ε. Σωστό Σχόλιο [Π1]: 4 x5 = 0 μονάδες Σχόλιο [Π]: 1 x5 = 5 μονάδες Απάντηση θέματος Β: Β1: α) κάνω την κατανομή των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Μονάδες Για τις ερωτήσεις 1.1-1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου δ. NaOH - CH 3 COONa. Μονάδες 5

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου δ. NaOH - CH 3 COONa. Μονάδες 5 Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 001 Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1. Το πλήθος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ. A3. Υδατικό διάλυμα ΚΟΗ συγκέντρωσης 10-8 Μ στους 25 ο C έχει ph: α. 6 β. 6,98 γ. 7,02 δ. 8 Μονάδες 5

ΘΕΜΑΤΑ. A3. Υδατικό διάλυμα ΚΟΗ συγκέντρωσης 10-8 Μ στους 25 ο C έχει ph: α. 6 β. 6,98 γ. 7,02 δ. 8 Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17 01 2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρία Ρήγα, Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΘΕΜΑ Α A1. Δίνεται η ισορροπία: ΘΕΜΑΤΑ 2A(g) + B(g)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. β, Α2. α, Α. δ, Α4. β, Α5. α. Σ, β. Σ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Σ ΘΕΜΑ Β Β1.α. β. Β2.α. 12 15 19 26 Mg : 1s 2s 2p 2+ 2 2 6 P : 1s 2s 2p s p

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Αν διαλύσουμε HCl σε υδατικό διάλυμα CH 3 COOH τότε: α. η [Η

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O.

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O. ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 δ Α4 β Α5. α. i. Βάσεις κατά Arrhenius είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο H 2 O δίνουν OH ενώ κατά Bronsted Lowry είναι οι ουσίες που μπορούν να δεχτούν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.3 γράψτε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.3 γράψτε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ : EΠΤΑ (7) Επιµέλεια : Μπεντρός Χαλατζιάν ΘΕΜΑ 1 ο Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.3 γράψτε

Διαβάστε περισσότερα

2) Σύμφωνα με τη θεωρία B-L τα οξέα μπορεί να είναι ουδέτερα μόρια ή ιόντα.

2) Σύμφωνα με τη θεωρία B-L τα οξέα μπορεί να είναι ουδέτερα μόρια ή ιόντα. Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός www.xhmeiastokyma.gr Διάσταση ιοντισμός 1) Όλα τα οξέα είναι υδρογονούχες ενώσεις. 2) Σύμφωνα με τη θεωρία B-L τα οξέα μπορεί να είναι ουδέτερα μόρια ή ιόντα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

π.χ. σε ένα διάλυμα NaOH προσθέτουμε ορισμένη ποσότητα στερεού. ΝαΟΗ, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος.

π.χ. σε ένα διάλυμα NaOH προσθέτουμε ορισμένη ποσότητα στερεού. ΝαΟΗ, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος. XHMEIA Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΞΕΑ-ΒΑΣΕΙΣ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 13 Όταν αναμειγνύουμε διαλύματα μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος Στο σχέδιο μαθήματος 7 είδαμε μια πρώτη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 004 ΘΕΜΑ ο Για τις ερωτήσεις. -.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση... Τι είδους τροχιακό περιγράφεται

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα.

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα. 3.1 Οξέα Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Τι είναι διάλυμα; Διάλυμα είναι κάθε ομογενές μίγμα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων καθαρών ουσιών. Στα διαλύματα, μία από τις ουσίες θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ ΘΕΜΑ Α ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. β, Α2. α, Α. δ, Α4. β, Α5. α. Σ, β. Σ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Σ ΘΕΜΑ Β Β1.α. β. Β2.α. 12 15 19 26 Mg : 1s 2s 2p 2+ 2 2 6 P : 1s 2s 2p s p

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Α Α1. β, Α2. γ, Α3. β, Α4. α Α5. α. Διαφορετική ενέργεια, Διαφορετική μορφή και Διαφορετικό προσανατολισμό.

Θέμα Α Α1. β, Α2. γ, Α3. β, Α4. α Α5. α. Διαφορετική ενέργεια, Διαφορετική μορφή και Διαφορετικό προσανατολισμό. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 0 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Θέμα Α Α. β, Α. γ, Α. β, Α4. α Α5. α. Διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 Ε_3.Χλ3Θ(ε) ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 0 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση επανάληψης που καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του ΡΗ.

Άσκηση επανάληψης που καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του ΡΗ. Άσκηση επανάληψης που καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του ΡΗ. Διάλυμα Δ όγκου V= 10 L, περιέχει το οξύ HA συγκέντρωσης C M και έχει ρη = 3. Το δ/μα Δ χωρίζεται σε 10 ίσα μέρη. 1 ο μέρος: Προσθέτω άλας ΝαΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

10 o ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 231. είκτες - Ογκοµέτρηση

10 o ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 231. είκτες - Ογκοµέτρηση είκτες - Ογκοµέτρηση 231. 10 o είκτες - Ογκοµέτρηση Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ είκτες: Πρωτολυτικοί ή ηλεκτρολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των οποίων το χρώµα αλλάζει ανάλογα µε το ph του διαλύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ ΜΑΪΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α A1 β, Α α, Α δ, Α β Α5: α Σωστό, β Σωστό, γ Λάθος, δ Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Απαντήσεις στα θέµατα πανελλαδικών στη Χηµεία, θετικής κατεύθυνσης Γ Λυκείου

ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Απαντήσεις στα θέµατα πανελλαδικών στη Χηµεία, θετικής κατεύθυνσης Γ Λυκείου Θέµα Α Α 1 γ Α 2 β Α 3 β Α 4 γ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Απαντήσεις στα θέµατα πανελλαδικών στη Χηµεία, θετικής κατεύθυνσης Γ Λυκείου Α 5 (α) Είναι αδύνατο στο ίδιο άτοµο να υπάρχουν δύο ηλεκτρόνια µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΛ. 60 65.60, 60 64.009, FAX 60 65.66 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 8-05-00 ΘΕΜΑ Α Α. β Α. α Α. α Α4. δ Α5. α. Σωστό β. Σωστό γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Λάθος ΘΕΜΑ Β Β. α) α s s p s p 4s 0

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό ιαγώνισµα

Επαναληπτικό ιαγώνισµα ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Επαναληπτικό ιαγώνισµα 3-4-2016 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. α Α2. γ Α3. γ Α4. β Α5. γ Α6. γ Α7. α Α6. α. Ο βαθµός ιοντισµού ενός ηλεκτρολύτη (α) ορίζεται ως το πηλίκο του αριθµού

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Οδηγίες για τον καθηγητή

Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Οδηγίες για τον καθηγητή Τάξη Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Απαιτούµενος χρόνος Γ Λυκείου Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. 2 διδακτικές ώρες Ειδικοί διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ- Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ.gr ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α5 να γράψετε τον αριθμό της

Διαβάστε περισσότερα

CH 3 CH 2 NH 3 + OH ΔΗ > 0

CH 3 CH 2 NH 3 + OH ΔΗ > 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ της 5/10/015 ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το CO 3 δέχεται πρωτόνιο απ το CH 3 COOH και το CH 3 COO απ το HCO 3 ) Α. γ (ασθενές οξύ ΗΑ 10 - Μ άρα [Η 3 Ο + ] -και, βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 01 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/05/2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA ΘΕΜΑ Α A1. γ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ A2. β A3. δ A4. β A5. α. Πρέπει να γραφούν τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 31 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ

Σάββατο, 31 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 008 Σάββατο, Μαΐου 008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ο Για τις ερωτήσεις. -.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. δ Α4. β Α5. Arrhenius ένωση διαλύτης νερό σε υδατικά διαλύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1 Θεωρητικό Μέρος ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1 Ορισμένα ζεύγη οξέων και των συζυγών τους βάσεων (καθώς και βάσεων και των συζυγών τους οξέων) έχουν την ιδιότητα να διατηρούν το ph των διαλυμάτων τους σταθερό όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 17 Απριλίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Για την αντίδραση: Fe (s) + 2HCl (aq) FeCl 2(aq)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Mn ; α. K(2)L(8)M(8)N(7) β. K(2)L(8)M(13)N(2). γ. K(2)L(8)M(15). δ. K(2)L(8)M(14)N(1). Μονάδες 4 ÏÅÖÅ

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Mn ; α. K(2)L(8)M(8)N(7) β. K(2)L(8)M(13)N(2). γ. K(2)L(8)M(15). δ. K(2)L(8)M(14)N(1). Μονάδες 4 ÏÅÖÅ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις..5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Ιουνίου 0 Χημεία Θετικής Κατεύθυνσης Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α. γ Α. β Α. β Α. γ Α5. α. Απαγορευτική αρχή του Pauli: Σύμφωνα με την απαγορευτική αρχή του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. Λογαριθµίζοντας την παραπάνω σχέση προκύπτει η εξίσωση Ηenderson - Hasselbalch, µε

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. Λογαριθµίζοντας την παραπάνω σχέση προκύπτει η εξίσωση Ηenderson - Hasselbalch, µε Ρυθµιστικά διαλύµατα 205. 9 o Ρυθµιστικά διαλύµατα Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ρυθµιστικά διαλύµατα: Ρυθµιστικά είναι τα διαλύµατα που διατηρούν το ph τους πρακτικά σταθερό, κατά την προσθήκη σε αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών Μάθημα 1 Δείκτες Ογκομέτρηση Ορισμός των δεικτών Οι δείκτες οξέων - βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες, είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την τιμή του ph του διαλύματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÖÁÓÌÁ ÐÅÔÑÏÕÐÏËÇ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α1. γ. Α2. β. Α3. δ. Α4. β

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÖÁÓÌÁ ÐÅÔÑÏÕÐÏËÇ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α1. γ. Α2. β. Α3. δ. Α4. β ΘΕΜΑ Α Α. γ Α. β Α. δ Α4. β Α5. α) Θεώρηµα Arrhenius: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 9 ΜΑΪΟΥ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ) Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο νερό δίνουν ΟΗ ) Οι βάσεις είναι ουδέτερα

Διαβάστε περισσότερα

12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ισορροπίες ιοντισμού οξέων Πολυπρωτικά οξέα Ισορροπίες ιοντισμού βάσεων Οξεοβασικές ιδιότητες διαλυμάτων αλάτων Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθμιστικά διαλύματα Καμπύλες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 0 ΜΑΪΟΥ 016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 - γ, Α2 - β, Α - β, Α4 - γ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α5. α. Σύµφωνα µε την απαγορευτική αρχή του Pauli είναι αδύνατο να υπάρχουν στο ίδιο άτοµο δύο ηλεκτρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις

Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις Χηµεία Γ Λυκείου - Θετικής Κατεύθυνσης Βήµα 3 ο Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις 61. Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις 1. ιαθέτουµε 500 ml διαλύµατος ( ) NaOH µε ph = 13. α. Στο διάλυµα ( ) προσθέτουµε 1500 ml

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12

ÏÅÖÅ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις. έως. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Η ενέργεια ιοντισµού του ατόµου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ) Συνεργάτες Χηµικοί: Ερρίκος Γιακουµάκης Γιώργος Καπελώνης Μπάµπης Καρακώστας εκέµβριος 2004 2 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Ρυθµιστικά διαλύµατα:

Διαβάστε περισσότερα

- Νόµος αραίωσης του Ostwald ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ο Α +Η 3. Η σταθερά χηµικής ισορροπίας για τον ιοντισµό του οξέος είναι: Kc.

- Νόµος αραίωσης του Ostwald ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ο Α +Η 3. Η σταθερά χηµικής ισορροπίας για τον ιοντισµό του οξέος είναι: Kc. Σταθερά ιοντισµού Κ a - Κ b - Νόµος αραίωσης του Ostwald 155 7 o Σταθερά ιοντισµού Κ a - K b Νόµος αραίωσης του Οstwald Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ιοντισµός ασθενούς οξέος - Σταθερά ιοντισµού Κ a ασθενούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1., να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 31/5/08 ΘΕΜΑ 1 Ο β 1.2. δ 1.3. γ 1.4. β 1.5. α Λάθος β Σωστό γ Λάθος δ Σωστό ε Λάθος ΘΕΜΑ 2 Ο

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 31/5/08 ΘΕΜΑ 1 Ο β 1.2. δ 1.3. γ 1.4. β 1.5. α Λάθος β Σωστό γ Λάθος δ Σωστό ε Λάθος ΘΕΜΑ 2 Ο ΚΕΝΤΡΟ Αγίας Σοφίας 39 30.44.444 Αγίας Σοφίας 43 30.56.789 ΝΤΕΠΩ Β. Όλγας 03 30.48.0 30.48.4 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 3/5/08 ΘΕΜΑ Ο.. β.. δ.3. γ.4. β.5. α Λάθος β Σωστό γ Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Ο m s µπορεί να πάρει µόνο δύο τιµές: + 1, 1. Οπότε δεν µπορεί ένα τροχιακό να χωρέσει πάνω από δύο ηλεκτρόνια.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Ο m s µπορεί να πάρει µόνο δύο τιµές: + 1, 1. Οπότε δεν µπορεί ένα τροχιακό να χωρέσει πάνω από δύο ηλεκτρόνια. ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ A1. β A. α A. α A4. δ A5. α. Σ, β. Σ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Λ. ΘΕΜΑ Β Β1. α. 0a: 1s s p 6 s p 6 4s 6Fe: 1s s p 6 s p 6 d 6 4s 16S: 1s s p 6 s p 4 β. Το 0 a ανήκει στην η οµάδα και την 4η περίοδο.

Διαβάστε περισσότερα