ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 6η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)
Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2
Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του Διδάσκων (2014).τα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο TEI Δυτικής Μακεδονίας και στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Θεσσαλονίκης» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3
Σκοποί ενότητας Η ανάλυση και παρουσίαση των επιπέδων στρατηγικής που ακολουθούνται από τις επιχειρήσεις. Η παρουσίαση των κυριότερων στρατηγικών που μπορούν να ακολουθήσουν οι επιχειρήσεις. 4
Περιεχόμενα ενότητας ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ. ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ. 5
ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ Σχήμα 1: Επίπεδα εφαρμογής στρατηγικής, πηγή: Διδάσκων (2014). 6
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 1/2 Ποιες στρατηγικές επιχειρηματικές μονάδες θα συνεχίσει να διατηρεί στο χαρτοφυλάκιό της η επιχείρηση; Περιγράφει ή/και αποφασίζει: Τη γενικότερη τάση της επιχείρησης έναντι στις επιλογές ανάπτυξης. Τη διοίκηση των διαφόρων δραστηριοτήτων και των γραμμών παραγωγής. Το είδος των δραστηριοτήτων που θα πρέπει να επιλέξει. Τη ροή των χρημάτων και των άλλων πόρων προς τις διαφορετικές επιχειρηματικές δραστηριότητες. Τις σχέσεις με τις άλλες ομάδες (κοινωνικές) και το περιβάλλον. Τους τρόπους με τους οποίους η επιχείρηση μπορεί να αυξήσει την απόδοση των επενδύσεων. 7
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Πώς θα ανταγωνιστεί σε κάθε μία Στρατηγική Επιχειρηματική Μονάδα; Σχετίζεται με τη δημιουργία και διατήρηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε κάθε μία επιχειρηματική δραστηριότητα σε κάθε μία επιχειρηματική μονάδα. 8
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Αφορά τη μεγιστοποίηση της παραγωγικότητας των χρησιμοποιούμενων από την επιχείρηση πόρων. Συντονίζει τις δράσεις και τις ενέργειες κάθε τμήματος της επιχείρησης, προκειμένου να βελτιώσει την αποδοτικότητά του. 9
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ Πίνακας 1: Αντικείμενο στρατηγικη ανά επίπεδο, πηγή: Διδάσκων (2014). 10
ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ Τα επίπεδα της στρατηγικής αλληλεπιδρούν σε μεγάλο βαθμό και συνεχώς επηρεάζουν το ένα το άλλο, διαμορφώνοντας το ανταγωνιστικό περιβάλλον για το επόμενο επίπεδο στην επιχείρηση. Σχήμα 2: Ιεραρχία της στρατηγικής, πηγή: Διδάσκων (2014). 11
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ Σχήμα 3: Περιορισμοί των διαφόρων επιπέδων στρατηγικής, πηγή: Διδάσκων (2014). 12
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ Προγραμματισμένη (προσεκτικά μελετημένη). Αναδυόμενη (Τι υλοποιείται πραγματικά). Επιβαλλόμενη. Κοινή Σοφία. 13
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 2/2 14
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ- ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1/2 Σε τι επιχειρηματικές μονάδες πρέπει η επιχείρηση να δραστηριοποιηθεί και πώς;. Πώς τα διευθυντικά στελέχη θα πρέπει να διοικήσουν τις διαφορετικές επιχειρηματικές μονάδες;. Πώς μία συστηματική σκέψη τόσο των ικανοτήτων και των πόρων της επιχείρησης όσο και των αναγκών και των ευκαιριών δημιουργεί αξία για την εταιρία;. 15
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ- ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2/2 Κάθε επιχείρηση οφείλει να αποφασίσει για το ποια πορεία θα ακολουθήσει στο μέλλον, αν δηλαδή θα δραστηριοποιηθεί σε νέες δραστηριότητες, αν θα συνεχίσει με τις ήδη υπάρχουσες ή αν θα τις περιορίσει. ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ. Στρατηγικές ανάπτυξης. Άφθονες περιβαλλοντικές ευκαιρίες και σημαντικές δυνάμεις. Στρατηγικές σταθερότητας. Επιχειρησιακή σταθερότητα (ουδετερότητα). Στρατηγικές περισυλλογής. Κριτικές περιβαλλοντικές απειλές και κριτικές αδυναμίες. 16
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Σχήμα 4: Κατηγορίες στρατηγικών κατεύθυνσης, πηγή: Διδάσκων (2014). 17
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 1/2 Μία επιχείρηση μπορεί να αναπτυχθεί εσωτερικά, επεκτείνοντας τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες τοπικά ή παγκοσμίως, ή μπορεί να αναπτυχθεί εξωτερικά μέσω συγχωνεύσεων, εξαγορών ή στρατηγικών συμμαχιών. Πιο συγκεκριμένα, η στρατηγική ανάπτυξης μπορεί να επιτευχθεί με τους εξής τρόπους: Κάθετη ολοκλήρωση. Οριζόντια ολοκλήρωση. Διασπορά/ διαφοροποίηση δραστηριοτήτων. Συγκέντρωση- διείσδυση αγοράς. Ανάπτυξη αγοράς. Ανάπτυξη προϊόντων. 18
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΚΑΘΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ 1/2 Ονομάζεται η προσπάθεια της επιχείρησης να αποκτήσει παρουσία είτε προς τα μπροστά (διανομείς ή/και λιανοπωλητές των προϊόντων και υπηρεσιών της) είτε προς τα πίσω (προμηθευτές της). Κινητήρια δύναμη της στρατηγικής είναι η προσπάθεια για ενδυνάμωση της ανταγωνιστικής θέσης της κύριας δραστηριότητας της επιχείρησης. 19
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΚΑΘΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ 2/2 Σχήμα 5: Στρατηγικές ανάπτυξης-κάθετη ολοκλήρωση, πηγή: Διδάσκων (2014). 20
ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΟΥΜΕ ΤΗΝ Λόγοι εφαρμογής: ΚΑΘΕΤΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ; Η προστασία της ποιότητας των προϊόντων της επιχείρησης. Η ύπαρξη ακριβών προμηθευτών/ διανομέων. Η ανάληψη επενδύσεων σε εξειδικευμένους πόρους που θα της προσδώσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το χτίσιμο φραγμών εισόδου στους ανταγωνιστές. Η ύπαρξη πλεονεκτημάτων σταθερής παραγωγής. 21
ΠΟΙΑ ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ; Σχετίζονται κυρίως με εσωτερικά κόστη που απορρέουν από την οργάνωση μίας πλήρως καθετοποιημένης επιχείρησης αλλά και με ανταγωνιστικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η επιχείρηση από το περιβάλλον της. Μειονεκτήματα κόστους. Αποτυχία επίτευξης συνεργειών. Η δυσκολία εξόδου από το συγκεκριμένο κλάδο. Η διαιώνιση απαρχαιωμένων διαδικασιών. 22
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Καλείται η στρατηγική κατά την οποία μία επιχείρηση προσπαθεί να αναπτυχθεί μέσω εξαγοράς, συγχώνευσης ή δημιουργίας παρόμοιων επιχειρήσεων που λειτουργούν στο ίδιο στάδιο της αλυσίδας παραγωγής. Η οριζόντια ολοκλήρωση μπορεί να έχει ως σκοπό την απόκτηση μονοπωλιακών πλεονεκτημάτων σε κάποια συγκεκριμένη αγορά. Μέσω αυτής της στρατηγικής μία επιχείρηση αυξάνει τα μερίδια αγοράς και έτσι εξαλείφεται ο ανταγωνισμός. 23
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2/2 24
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Σχήμα 6: Εναλλακτικοί τρόποι ολοκλήρωσης επιχείρησης, πηγή: Διδάσκων (2014). 25
ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ 1/2 Μία επιχείρηση εφαρμόζει συσχετισμένη διαφοροποίηση όταν οι δραστηριότητες με τις οποίες ασχολείται συνδέονται μεταξύ τους. Λόγοι εφαρμογής συσχετισμένης διαφοροποίησης: Μεταφορά ικανοτήτων. Οικονομίες εύρους. Δύναμη στην αγορά. Μείωση εξάρτησης από μία δραστηριότητα. 26
ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ 2/2 Μία επιχείρηση εφαρμόζει ασυσχέτιστη διαφοροποίηση όταν οι δραστηριότητες της δε συνδέονται μεταξύ τους. Οι επιχειρήσεις που επιλέγου τη συγκεκριμένη στρατηγική θεωρούν ότι η απόκτηση ασυσχέτιστων δραστηριοτήτων αντιπροσωπεύει τις πιο πολλά υποσχόμενες επενδυτικές ευκαιρίες. 27
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ-ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ 1/3 Η επιχείρηση αποφασίζει να διαθέσει τους πόρους της στην πιο επικερδή ανάπτυξη ενός προϊόντος, μιας αγοράς ή μιας κυρίαρχης τεχνολογίας. Τρόποι επίτευξης: Με την αύξηση της χρήσης του προϊόντος της από τους υπάρχοντες πελάτες. Με την προσέλκυση των πελατών των ανταγωνιστών. Η επιχείρηση μπορεί να στοχεύσει στην προσέλκυση μη χρηστών του προϊόντος. 28
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ-ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ 2/3 Εξειδίκευση σε ένα μόνο προϊόν, γραμμή παραγωγής ή υπηρεσία. Επιτυγχάνεται με εσωτερική ανάπτυξη πωλήσεων, της παραγωγικής δυναμικότητας ή του εργατικού δυναμικού. Σχήμα 7: Συγκέντρωση-διείσδυση αγοράς, πηγή: Διδάσκων (2014). 29
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ-ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ 3/3 Ενδείκνυται όταν: Οι παρούσες αγορές δεν είναι κορεσμένες. Υπάρχει περιθώριο αύξησης της χρήσης του προϊόντος από τους υπάρχοντες καταναλωτές. Τα μερίδια αγοράς μειώνονται αι η αγορά αναπτύσσεται. Οικονομίες κλίμακας προσφέρουν σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Ο κλάδος δεν είναι αντικείμενο τεχνολογικών καινοτομιών. Υπάρχουν εμπόδια εισόδου νέων ανταγωνιστών. 30
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Η επιχείρηση προσπαθεί να προωθήσει υπάρχοντα προϊόντα σε νέες αγορές. Τρόποι υλοποίησης: Μέσω ανάπτυξης επιπλέον γεωγραφικών αγορών. Με την προσέλκυση πελατών από άλλα τμήματα της αγοράς. Είσοδος σε νέα κανάλια διανομής. Ενδείκνυται όταν: Υπάρχουν νέα, όχι ακριβά και ταυτόχρονα αξιόπιστα κανάλια διανομής. Υπάρχουν ανεκμετάλλευτες ή μη κορεσμένες αγορές. Υπάρχει υπερβάλλουσα παραγωγική δυναμικότητα. 31
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Αναπτύσσονται νέα προϊόντα για τις υπάρχουσες αγορές ή επιχειρούνται σημαντικές τροποποιήσεις των υπαρχόντων προϊόντων. Τρόποι επίτευξης στρατηγικής: Η επιχείρηση αναπτύσσει νέα χαρακτηριστικά των προϊόντων. Η επιχείρηση αναπτύσσει ποιοτικές παραλλαγές του προϊόντος. Η επιχείρηση αναπτύσσει επιπλέον μεγέθη και μοντέλα. 32
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ 1/2 Οι στρατηγικές σταθερότητας χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικής αλλαγής. Κατηγορίες στρατηγικών σταθερότητας: Στρατηγική καμίας αλλαγής. Συνέχιση υπάρχουσας στρατηγικής και μικρή αύξηση στα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Στρατηγική συγκομιδής κερδών. Θυσιάζεται η μελλοντική ανάπτυξη για να επιτευχθούν άμεσα κέρδη. 33
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ 2/2 Στρατηγικό διάλειμμα. Μία περίοδος περισυλλογής της επιχείρησης και προσπάθειας μεγιστοποίησης του εσωτερικού ελέγχου και των εσωτερικών συστημάτων. Στρατηγική προσεκτικών βημάτων. Αναμένονται σημαντικές εξελίξεις στο εξωτερικό περιβάλλον και η επιχείρηση εκτιμά πως θα πρέπει να περιμένει για να καθορίσει την πορεία που θα ακολουθήσει. 34
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΣΥΛΛΟΓΗΣ Η ανταγωνιστική θέση της επιχείρησης είναι αδύνατη, δεν διαθέτει κάποια διακεκριμένη ή μοναδική ικανότητα και επομένως η απόδοσή της είναι φτωχή (χαμηλές πωλήσεις και αύξηση ζημιών). 1. Στρατηγική αποεπένδυσης. 2. Στρατηγική ρευστοποίησης. 3. Στρατηγική χρεοκοπίας. 4. Στρατηγική διάσωσης ή αναστροφής. 5. Στρατηγική αιχμάλωτης επιχείρησης. 35
ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Σχήμα 8: Μέθοδοι εταιρική κατεύθυνσης, πηγή: Διδάσκων (2014). 36
Τέλος Ενότητας
Σημείωμα Αναφοράς Copyright ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ. «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ». Έκδοση: 1.0. Κοζάνη 2015. 38
Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά, Μη Εμπορική Χρήση Παρόμοια Διανομή 4.0 [1] ή μεταγενέστερη, Διεθνής Έκδοση. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων π.χ. φωτογραφίες, διαγράμματα κ.λ.π., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο «Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων». [1] http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/ Ως Μη Εμπορική ορίζεται η χρήση: που δεν περιλαμβάνει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό όφελος από την χρήση του έργου, για το διανομέα του έργου και αδειοδόχο. που δεν περιλαμβάνει οικονομική συναλλαγή ως προϋπόθεση για τη χρήση ή πρόσβαση στο έργο. που δεν προσπορίζει στο διανομέα του έργου και αδειοδόχο έμμεσο οικονομικό όφελος (π.χ. διαφημίσεις) από την προβολή του έργου σε διαδικτυακό τόπο. Ο δικαιούχος μπορεί να παρέχει στον αδειοδόχο ξεχωριστή άδεια να χρησιμοποιεί το έργο για εμπορική χρήση, εφόσον αυτό του ζητηθεί. 39
Διατήρηση Σημειωμάτων Οποιαδήποτε αναπαραγωγή ή διασκευή του υλικού θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει: το Σημείωμα Αναφοράς. το Σημείωμα Αδειοδότησης. τη δήλωση Διατήρησης Σημειωμάτων. το Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων (εφόσον υπάρχει). μαζί με τους συνοδευόμενους υπερσυνδέσμους. 40