«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ»

Σχετικά έγγραφα
Διαχείριση Υδατικών Πόρων

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Πρωτόκολλο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Νερού. Ανθεμούντα WATER AGENDA

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΕΥΑΜΒ

ΑΝΝΑ ΖΑΧΙΔΟΥ Δ/ΝΤΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΔΕΥΑΛ ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΔΠΘ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΚΟΝΕΛΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Phd

Το έργο 1G MED Αειφορική διαχείριση νερού μέσω της ενδυνάμωσης της κοινής ευθύνης σε Μεσογειακές λεκάνης απορροής

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΥΔΡΕΥΣΗΣ

Διαχείριση Υγρών Αποβλήτων στην Θεσσαλία: Υφιστάμενη Κατάσταση & Προοπτικές. Φωτεινή Αργυρούλη, Κώστας Παπαθανασίου Χημικοί Μηχανικοί

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Τμήμα Περιβάλλοντος Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

OIKONOMIKH ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Το έργο WATERinCORE χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης. Εκλαϊκευμένη Έκθεση. Layman s Report

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείρισηλυµάτων στηνπεριφέρεια Στερεάς Ελλάδας Μάιος 2011

Τιμολόγηση του νερού. Μάρκος Σκληβανιώτης

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα,

Υ.Π.Ε.ΚΑ. Ειδική Γραμματεία Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων (Κ.Υ.Υ.) Ποιοτική Οργάνωση-Αρμοδιότητες-Δράσεις. περιβάλλοντος

514 Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας (Κοζάνη)

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ»

Οικονομική ανάλυση χρήσεων ύδατος

Από όλες τις εταιρείες ύδρευσης Έρχεται το «πράσινο» χαράτσι στο νερό - Ποιοι θα επιβαρυνθούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ»

Διαχείριση Υγρών Αποβλήτων - Βιολογικός Καθαρισμός

1G MED Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Υδρολογικής Περιοχής 8 της Κύπρου Περιβαλλοντική Συμφωνία για το νερό

Situation, potential & prospects for waste water management in Greece

Η Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας- Πλαίσιο περί Υδάτων Πολιτικές Τιμολόγησης Νερού

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος,

Προσυνεδριακή ημερίδα HELECO Ρύπανση εποφανειακών και υπογείων υδάτων. Ιωάννινα, 20 Μαρτίου 2010

Δρ Παναγιώτης Μέρκος, Γενικός Επιθεωρητής

Πολιτική και Εργαλεία Διαχείρισης στερεών αποβλήτων

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Υδατικό ιαμέρισμα Θεσσαλίας. - Σημαντικά Θέματα ιαχείρισης Νερού - Μέτρα Οργάνωσης της ιαβούλευσης

Κατανάλωση νερού σε παγκόσμια κλίμακα

ΔΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ. Ιωάννης Μαστοράκης - ΔΗΜΑΡΧΟΣ- Σάββατο,

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) και Περιφερειακή Ανάπτυξη: Η περίπτωση του Πηνειού

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Πρωτόκολλο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Νερού στην Υδρολογική Λεκάνη του Ανθεμούντα

Οικονομική ανάλυση χρήσεων ύδατος

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

Σας δίνουµε λογαριασµό!

Προτάσεις ομάδας εργασίας για τη διαχείριση νερού της λεκάνης του Ανθεμούντα στον αγροτικό τομέα

Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις

1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

«Oρθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων του Π.Σ. Βόλου και της ευρύτερης περιοχής του Πηλίου»

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αστικού Νερού. Α. Ανδρεαδάκης ομ. Καθηγητής ΕΜΠ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΣ ΣΤΟ ΥΔ09 (EL09)

Παραγωγή πόσιμου νερού με Αφαλάτωση - Επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον. Γεώργιος Βακόνδιος Μηχανολόγος Μηχανικός Γεν.

Βιώσιμη Διαχείριση Υδατικών Πόρων: Απολογισμός Καλές Πρακτικές της Π.Π Δράσεις που θα υλοποιηθούν στην Π.Π

Ο ΠΗΝΕΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 1 ης ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ

2.4 Ρύπανση του νερού

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από τη ιάθεση Επεξεργασµένων Υγρών Αποβλήτων στο Υπέδαφος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. ΔΗΛΩΣΗ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ (Π.Π.Δ.) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ Β της ΥΑ 1958/2012 (ΦΕΚ 21 Β ), όπως ισχύει

ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ. ΔΙΗΜΕΡΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΛΑΡΙΣΑ, 8-9 Δεκεμβρίου 2017

Environmental approach to driving facility performance improvement Δρ. Στέλλα Πιτσαρή

Τι ξέρει ένας Μηχανικός Περιβάλλοντος;

Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Τρέχουσες ερευνητικές δράσεις στην ΕΥΑΘ ΑΕ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΑΡΚΟΣ ΣΚΛΗΒΑΝΙΩΤΗΣ

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΚΟΣΤΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

INTERREG GREECE - BULGARIA,

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΙΟ ΓΙΑ ΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΗ ΣΩΝ ΤΔΑΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Δρ. Αγγελική Καλλία Δικηγόρος Παρ Αρείω Πάγω Εμπειρογνώμων Ευρωπαϊκού Περιβαλλοντικού Δικαίου

του Υδατικού Διαμερίσματος Νήσων Αιγαίου (EL 14)

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

1G MED Διαχείριση νερού στις πιλοτικές μεσογειακές λεκάνες απορροής ποταμών του έργου MED WATERinCORE

Μάθημα 8. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ Υπερκατανάλωση, λειψυδρία, ρύπανση. Λειψυδρία, ένα παγκόσμιο πρόβλημα

1 η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙAΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ (EL10)

Διαμορφώνοντας τις προτεραιότητες του Τομέα «Περιβάλλον Βιώσιμη Ανάπτυξη» στη Νέα Προγραμματική Περίοδο

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Κατεύθυνση Α: Αειφορική Διαχείριση Ορεινών Υδρολεκανών με Ευφυή Συστήματα και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΕΡΓΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ

Ο ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΝΟΜΟΣ. Κανονισμοί σύμφωνα με το άρθρο 32

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής

Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Η Ε Κ Θ Ε Σ Η

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Επιπτώσεις στα υδατικά συστήματα από τη διάθεση υγρών αποβλήτων ελαιοτριβείων. Απλές μέθοδοι προεπεξεργασίας

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο

1 η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατ. Μακεδονίας (EL11)

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ. Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ

Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας

Transcript:

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Τα υγρά απόβλητα, αστικά και βιομηχανικά, και η διαχείρισή τους αποτελούν σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα εφόσον απαιτούν έργα υποδομής σε μεγάλη έκταση με σημαντικό κόστος επένδυσης, υψηλές απαιτήσεις λειτουργίας και με άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα επιφανειακών και υπόγειων νερών. Η ανεξέλεγκτη διάθεση υγρών αποβλήτων εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία και για το περιβάλλον - οικοσύστημα. Συχνά οι περιοχές κρίσης εντοπίζονται κοντά ή μέσα σε αστικές περιοχές είτε σε ευαίσθητα υδατικά σώματα. Μία παράμετρος που δεν πρέπει να υποτιμάται είναι ότι τα υγρά απόβλητα παρά το ρυπαντικό τους φορτίο αποτελούν εναλλακτικούς υδατικούς πόρους, ιδιαίτερα σε περιοχές με ελλειμματικούς υδατικούς πόρους. Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι ιδιαίτερα σημαντικός στη διαχείριση γενικά των υγρών αποβλήτων (κύρια αστικών). Στην Ελλάδα οι ΟΤΑ έχουν την αποκλειστική ευθύνη για την κατασκευή και διαχείριση των δικτύων ακαθάρτων και όμβριων, για την κατασκευή και λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων (βιολογικοί καθαρισμοί), για την τιμολογιακή πολιτική, την προσέλκυση διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων και τον προγραμματισμό έργων. Παράλληλα επιβλέπουν και ελέγχουν τη λειτουργία των υπολοίπων δραστηριοτήτων (κύρια ιδιωτικός τομέας) που παράγουν και διαθέτουν υγρά απόβλητα στο πλαίσιο των ευρύτερων αρμοδιοτήτων τους για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Πρέπει να επισημανθεί ότι τα έργα υγρών αποβλήτων και ιδιαίτερα της επεξεργασίας τους δεν απαιτείται μόνο να κατασκευάζονται αλλά και να λειτουργούν με επάρκεια. Είναι σύνηθες το φαινόμενο αδυναμίας κάλυψης του κόστους λειτουργίας ή να μην έχει αποφασιστεί και συγκροτηθεί φορέας διαχείρισης με αποτέλεσμα και το περιβάλλον να ρυπαίνεται και οι πιστώσεις της αρχικής επένδυσης να μην αξιοποιούνται. Θεσμικό πλαίσιο υγρών αποβλήτων στην Ελλάδα και στην ΕΕ Οι βασικές υγειονολογικές διατάξεις που απαγορεύουν την διάθεση ανεπεξέργαστων υγρών αποβλήτων στην Ελλάδα και υποχρεώνουν ιδιώτες (δευτερογενή και τριτογενή τομέα της οικονομίας) και την αυτοδιοίκηση στην κατασκευή δικτύων ακαθάρτων και Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) χρονολογούνται από το 1964. Η Οδηγία 91/271 της ΕΕ ενσωματώθηκε στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο το 1997 και έθεσε τις προτεραιότητες για τα έργα διαχείρισης υγρών αποβλήτων ως εξής : 1

Μέχρι τις 31/12/2000 οι οικισμοί με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 15.000 κατοίκων θα πρέπει να διαθέτουν δίκτυα αποχέτευσης αστικών λυμάτων και εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας επεξεργασίας, Μέχρι 31/12/2005 οι οικισμοί με πληθυσμό από 2.000 έως 15.000 κατοίκους θα πρέπει να διαθέτουν αποχετευτικό δίκτυο και δευτεροβάθμια ή κατάλληλη για τον αποδέκτη επεξεργασία. Ιδιαίτερα μέτρα λαμβάνονται για περιοχές όπου ο αποδέκτης των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων θεωρείται «ευαίσθητος» σύμφωνα με το οικολογικά του χαρακτηριστικά Σχέδιο διαχείρισης υγρών αποβλήτων σε χωρικές διοικητικές ενότητες Στο παραπάνω πλαίσιο οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις προχώρησαν σε Νομαρχιακούς Σχεδιασμούς για τον προγραμματισμό έργων. Ο σχεδιασμός διαχείρισης υγρών αποβλήτων μιας χωρικής ενότητας πρέπει να περιλαμβάνει : 1. Απογραφή υφιστάμενων έργων αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων, αποτίμηση επιπέδου λειτουργίας και τεχνολογικής στάθμης 2. Εκτίμηση δυνατοτήτων συνδιαχείρισης και συνεπεξεργασίας αποβλήτων στο πλαίσιο κοινών υδρολογικών λεκανών και δημιουργία καταλόγου έργων 3. Προκαταρκτικός σχεδιασμός έργων αποχέτευσης, επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων (και για τη διαχείριση όμβριων υδάτων) 4. Κατάρτιση καταλόγου προτεραιοτήτων με βάση τα πληθυσμιακά φορτία κάθε περιοχής, τις υφιστάμενες επενδύσεις και την «οικολογική ευαισθησία» των περιοχών αποδεκτών 5. Σχεδιασμός φορέων κατασκευής και διαχείρισης έργων και τιμολογιακής πολιτικής. Τυποποίηση και οργάνωση ελεγκτικού μηχανισμού και κεντρικής ομάδας υποστήριξης σε θέματα τεχνογνωσίας. 6. Κοινωνική & πολιτική διαβούλευση για τη διαμόρφωση ενιαίου προγράμματος δράσης 7. Προγραμματισμός έργων και χρονοδιαγράμματος επικαιροποίησης τροποποίησης του σχεδιασμού. Κρίσιμα θέματα στη διαχείριση υγρών αποβλήτων Φορείς διαχείρισης Η τοπική Αυτοδιοίκηση έχει τη βασική ευθύνη για τη σύσταση και λειτουργία των έργων και των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και διαχείρισης της αποχέτευσης ακαθάρτων. Στην Ελλάδα ακολουθούνται τρεις βασικές επιλογές : 2

Η λειτουργία και η διαχείριση δικτύων και μονάδων επεξεργασίας γίνεται από τον ΟΤΑ που έχει και την ιδιοκτησία τους, Γίνεται ανάθεση από τον ΟΤΑ της αρμοδιότητας σε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή δημοτική επιχείρηση ειδικού σκοπού (ΔΕΥΑ) ή σε δημοτική επιχείρηση μικτής λειτουργίας (πχ. αστικό περιβάλλον), Λειτουργία εταιρειών σε επίπεδο μητροπολιτικών συγκροτημάτων (μόνο Αθήνα, Θεσσαλονίκη), με ευθύνη σε όλα τα θέματα νερού και λυμάτων (ύδρευση, αποχέτευση, επεξεργασία λυμάτων, όμβρια). Στην περίπτωση αυτή οι επιχειρήσεις είναι ιδιωτικοποιημένοι δημόσιοι οργανισμοί και τμήμα τους είναι στο χρηματιστήριο. Σημαντικό πολιτικό θέμα αποτελεί η συμμετοχή των αυτοδιοικήσεων της περιοχής σε αυτούς τους φορείς. Σε κάθε περίπτωση απαραίτητη είναι η ανάπτυξη ιδιωτικών επιχειρήσεων με τεχνογνωσία σε όλα τα αντικείμενα των υγρών αποβλήτων οι οποίες αναλαμβάνουν μέσω διαγωνισμών τη λειτουργία μεγάλων ή μικρότερων εγκαταστάσεων υγρών αποβλήτων. Αντίστοιχες επιχειρήσεις δημιουργούνται και στο χώρο της Αυτοδιοίκησης. Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ από το 1997 αναλαμβάνει την παρακολούθηση και λειτουργία ΕΕΛ των μετόχων για εγκαταστάσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους καθώς και αντίστοιχα έργα εκσυγχρονισμού και επέκτασης των μονάδων αυτών. Προσωπικό εγκαταστάσεων λειτουργίας Το θέμα της ύπαρξης εξειδικευμένο επιστημονικού και εργατοτεχνικού προσωπικού για το σχεδιασμό και κύρια για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) αποτελεί κρίσιμη παράμετρο στην επιτυχία αυτών των έργων. Είναι σύνηθες και στην Ελλάδα μικρές και μεσαίες μονάδες να απαξιώνονται λειτουργικά και τεχνολογικά και να μην επιτυγχάνουν τις παραμέτρους λειτουργίας εξαιτίας ελλιπούς στελέχωσης. Την τελευταία 10ετία έχει οργανωθεί πανελλήνια μία προσπάθεια κατάρτισης στελεχών και σε επιστημονικό και σε εργατοτεχνικό προσωπικό με σκοπό να αναλάβουν αυτούς τους ρόλους. Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ έχει οργανώσει επανειλημμένα αντίστοιχα σεμινάρια που αποτελούνται από ένα βασικό κορμό 250 ωρών θεωρίας και πρακτική άσκηση 2 έως 6 μηνών. Προφανώς το θέμα συνδέεται και με την εξεύρεση των αναγκαίων πιστώσεων για την κάλυψη του κόστους αυτού του προσωπικού, είναι όμως δεδομένο ότι η οργανωμένη διοίκηση και συντήρηση μιας μονάδας μειώνει το κόστος συντήρησης και ανανέωσης εξοπλισμού και φυσικά αποτρέπει τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Τιμολογιακή πολιτική Η εξασφάλιση της λειτουργίας των δικτύων και των μονάδων επεξεργασίας αλλά και η εξεύρεση πόρων για νέες επενδύσεις και επεκτάσεις εξαρτώνται από την ύπαρξη ορθολογικής και ανταποδοτικής τιμολογιακής πολιτικής. Το θέμα της τιμολογιακής πολιτικής αντιμετωπίζεται στη συνέχεια για όλα τα θέματα των υδατικών πόρων. 3

Στο σημείο αυτό πρέπει μόνο να σημειωθεί η ελληνική εμπειρία που επιβάλει τη συγκέντρωση πόρων και για τη λειτουργία και συντήρηση των μονάδων. Το τιμολόγιο χρέωσης εξαρτάται από το φορέα κύριο του έργου που αναλαμβάνει τη λειτουργία και καθορίζεται είτε από απόφαση αυτοδιοκητικών οργάνων είτε από την τιμολογιακή πολιτική της εταιρείας υδάτων στην περίπτωση των μητροπολιτικών συγκροτημάτων και διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση. Επαναχρησιμοποίηση λυμάτων και ιλύος Όπως αναφέρθηκε η επαναχρησιμοποίηση λυμάτων σε περιοχές με έλλειψη ή αυξημένη ζήτηση νερού αποτελεί μία δυνατότητα που προωθείται σε επίπεδο ΕΕ. Ιδιαίτερα τομείς όπως η άρδευση, η βιομηχανική χρήση, η πυρόσβεση υπάρχει η δυνατότητα να υδροδοτηθούν από επεξεργασμένα υγρά απόβλητα, μειώνοντας τις περιττές αντλήσεις και βελτιώνοντας την βιωσιμότητα των πόρων. Την περίοδο 1999-2003 η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ υλοποίησε με χρηματοδότηση από την ΕΕ (LIFE 99/ENV) ένα πρωτοπόρο έργο επαναχρησιμοποίησης λυμάτων στην περιοχή της Θέρμης Θεσσαλονίκης. Στο συγκεκριμένο έργο : διαμορφώθηκαν για όλη την Ελλάδα προδιαγραφές επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων για όλες τις δυνατές χρήσεις, σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε ένα σύστημα τεταρτοβάθμιας επεξεργασίας υγρών αποβλήτων με σύγχρονα συστήματα on line παρακολούθησης, τροφοδοτήθηκε ένα δίκτυο άρδευσης με επεξεργασμένα λύματα, σχεδιάστηκε, κατασκευάστηκε και παρακολουθήθηκε ένα πεδίο ενίσχυσης υδροφορέων μέσω κατείσδυσης με επεξεργασμένα λύματα, και οργανώθηκε ένα πρόγραμμα διάδοσης της επαναχρησιμοποίησης λυμάτων σε όλη την Ελλάδα και σε φορείς της Ευρωπαϊκής Μεσογείου. Προγράμματα επαναχρησιμοποίησης εφαρμόζονται και για την βιολογική ιλύ (λάσπη) που αποτελεί γεωργικό εφόδιο (λίπασμα, εδαφοβελτιωτικό) για τη γεωργία και ιδιαίτερα για δενδρώδεις καλλιέργειες, βιομηχανικά φυτά και αναδασώσεις. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σαφής προσδιορισμός της τοξικότητας της ιλύος και ιδιαίτερα της περιεκτικότητας σε βαρέα μέταλλα. Δεν πρέπει επίσης να παραγνωρίζεται η δυνατότητα χρήσης της αφυδατωμένης ιλύος ως καύσιμο. Βιομηχανικά λύματα Δύο βασικά στοιχεία διαφοροποιούν τη διαχείριση βιομηχανικών λυμάτων. 1. Η περίπτωση επαναχρησιμοποίησης (ανάκτησης) του συνόλου ή τμήματός τους και της περιεχόμενης θερμότητας κατά περίπτωση, προλαμβάνοντας τη θερμική ρύπανση αλλά και την άσκοπη 4

2. Η επικινδυνότητα τοξικότητα των εκροών βιομηχανικών διεργασιών όπου απαιτείται ειδική και σχεδιασμένη διαχείριση ώστε να αποτραπεί η διάχυση των ρυπαντικών ουσιών στους αποδέκτες. Στην περίπτωση των βαρέων μετάλλων η εισαγωγή τους στην οικολογική και διατροφική αλυσίδα εγκυμονεί σημαντικότατους κινδύνους σε βάθος χρόνου και για τη δημόσια υγεία. Η ιλύς από αυτές τις διεργασίες απαιτεί ειδικό και αδειοδοτημένο χώρο διάθεσης Καθορισμός προδιαγραφών επεξεργασίας και διάθεσης επεξεργασμένων λυμάτων στο περιβάλλον Ο καθορισμός των παραμέτρων διάθεσης επεξεργασμένων λυμάτων στο περιβάλλον και σε συγκεκριμένους αποδέκτες αποτελεί συνδυασμό επιστήμης και πολιτικής. Ζητούμενο είναι να παραλαμβάνουν οι αποδέκτες ρύπους στα όρια του αυτοκαθαρισμού τους, η λειτουργία των μονάδων να ελέγχεται, τα όρια που τίθενται να είναι ρεαλιστικά και το όλο θέμα να συνδέεται με το σχεδιασμό χρήσεων γης και τον οικονομικό - αναπτυξιακό προγραμματισμό της περιοχής. Στην Ελλάδα αντίστοιχες αποφάσεις λαμβάνονται από τη Β Βαθμού Αυτοδιοίκηση (Νομαρχιακή) για όλο το Νομό και για καθορισμένους αποδέκτες θέτοντας ανώτατες και μέσες συγκεντρώσεις επεξεργασμένων λυμάτων ανά ρυπαντή. Στις περιοχές που δεν υπάρχει καθορισμένος αποδέκτης η επιχείρηση αναλαμβάνει το κόστος προωθημένης επεξεργασίας και υπεδάφιας διάθεσης των επεξεργασμένων λυμάτων. Τιμολογιακή πολιτική υδατικών πόρων Η τιμολόγηση και κοστολόγηση της κατανάλωσης, της χρήσης και της ρύπανσης-επιβάρυνσης υδατικών πόρων αποτελεί το απαραίτητο εργαλείο για την εισαγωγή κινήτρων και αντικινήτρων και για την αποτελεσματική λειτουργία των φορέων διαχείρισης και ελέγχου. Οι κύριοι καταναλωτές παγκοσμίως δεν πληρώνουν για την κατανάλωση νερού και γενικά για την επίδρασή τους στους υδατικούς πόρους (άρδευση και βιομηχανία καταναλώνουν πάνω από 93% των καταναλισκόμενων υδατικών πόρων παγκοσμίως). Παραδείγματα τιμολογιακής πολιτικής αποτελούν : η τοποθέτηση και η παρακολούθηση υδρόμετρων στις επαγγελματικές καταναλώσεις (πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα) η λειτουργία συλλογικών αρδευτικών δικτύων και η διακοπή λειτουργίας ατομικών αρδευτικών γεωτρήσεων η κλιμάκωση της μοναδιαίας τιμής κατανάλωσης νερού ανάλογα με την ποσότητα. 5

Η εισαγωγή τιμολογιακής πολιτικής αποτελεί κίνητρο για περιορισμό της κατανάλωσης. Τα έσοδά της συμβάλλουν στη λειτουργία αξιόπιστων φορέων ύδρευσης, στην εξασφάλιση καλής ποιότητας νερού και στον εκσυγχρονισμό των δικτύων (κυρίως υδρευτικών και αρδευτικών). Για την επιτυχή εφαρμογή της τιμολογιακής πολιτικής απαιτείται η χρέωση του πραγματικού κόστους παραγωγής, επεξεργασίας και απορρύπανσης των υδατικών πόρων. Το περιβαλλοντικό κόστος αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του κάθε έργου και όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων. Η τιμολογιακή πολιτική των υδατικών πόρων πέρα από την άμεση τιμολόγηση μπορεί να υιοθετήσει και μορφές έμμεσης ή ειδικής φορολόγησης. Παραδείγματα ειδικών μορφών τιμολογιακής πολιτικής μπορεί να είναι : Έμμεση φορολόγηση ρυπαντών (πχ. χημικά λιπάσματα παραγωγοί νιτροποίησης) Χρηματοδότηση καθαρών τεχνολογιών και μεθόδων πρόληψης ρύπανσης (IPPC) Η εφαρμογή τιμολογιακής πολιτικής θα οδηγήσει σχετικά γρήγορα σε αποτελέσματα εξοικονόμησης νερού σε όλους τους τομείς. Εξασφαλίζει και την αφύπνιση της περιβαλλοντικής καταναλωτικής συνείδησης των πολιτών αλλά και την αποτελεσματική λειτουργία και συντήρηση των έργων. Η τιμολογιακή πολιτική λειτουργεί ως κίνητρο και ως αντικίνητρο όπως σε όλες τις περιπτώσεις χρήσης περιβαλλοντικών φυσικών πόρων. Βασικά στοιχεία της πρέπει να είναι : Το τιμολόγιο να είναι κλιμακούμενο με βάση την κατανάλωση νερού και με βάση την ποσότητα και την επικινδυνότητα των απορριπτόμενων υγρών αποβλήτων και με βάση την επικινδυνότητα της σύστασής τους. Στην αδειοδοτημένη άντληση νερού από επιφανειακά σώματα ή υπόγειους υδροφορείς και στην αδειοδοτημένη διάθεση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων να καθορίζεται τίμημα ανά ποσότητα, που να εισπράττεται από τους φορείς διαχείρισης υδατικών πόρων ή περιβάλλοντος και αποδίδεται στο περιβάλλον σε τοπικό επίπεδο, με έργα ενίσχυσης και προστασίας των υδατικών πόρων και του οικοσυστήματος Οι τιμές χρέωσης στις περιπτώσεις απευθείας άντλησης από παραγωγούς ιδιώτες να εξαρτώνται από την περιβαλλοντική επιβάρυνση στο οικοσύστημα και τη δυνατότητα ανανέωσης των υδροφορέων Η τιμολόγηση να είναι δημόσια συμφωνημένη, να είναι υποχρεωτική για όλους και για το δημόσιο και να έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα που να διαπιστώνεται ελέγχεται από τους καταναλωτές Οι προσπάθειες και τα έργα ανακύκλωσης και εξοικονόμησης νερού να ενισχύονται και να επιδεικνύονται. 6

Χρηματοδότηση έργων Οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι για την κατασκευή των έργων πόσιμου νερού και υγρών αποβλήτων μπορούν να προκύψουν: Χρηματοδότηση από τους χρήστες των έργων (χρηματοδότηση της απόσβεσης) Κρατικές Ευρωπαϊκές Διεθνείς χρηματοδοτήσεις Χρηματοδότηση από τρίτους Αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων Public Private Partnership (PPP) Αξιοποίηση των τελών άντλησης νερού και διάθεσης επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων Βασική αρχή είναι ότι ο χρήστης του νερού πρέπει να επιφορτίζεται το κόστος παραγωγής του και το κόστος που δημιουργεί ως επίπτωση στο περιβάλλον, είτε ως άντληση είτε ως υγρό απόβλητο. Παράλληλα η κοινωνία που επιλέγει τη βελτίωση των παραμέτρων της ποιότητας ζωής και την προστασία του περιβάλλοντος επιβάλλεται να συμμετέχει στην ευθύνη αλλά και στο κόστος εφαρμογής αυτής της πολιτικής. Στην περίπτωση του ποσίμου νερού πρέπει να δίνεται η απαραίτητη προσοχή ώστε η εφαρμογή αυτών των πολιτικών τιμολόγησης να μην απαγορεύει την πρόσβαση σε καλής ποιότητας πόσιμο νερό σε ομάδες πληθυσμού που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για να ανταποκριθούν στα τρέχοντα τιμολόγια. Για το λόγο αυτό απαιτείται σύνδεση της τιμολογιακής πολιτικής ποσίμου νερού με την κοινωνική πολιτική κάθε κοινωνίας. Επίλογος Το σύνολο των παρεμβάσεων στους υδατικούς πόρους είναι απαραίτητο να εντάσσονται μέσα σε τοπικά και περιφερειακά προγράμματα δράσης με συγκεκριμένους και δημοσιοποιημένους στόχους. Οι δράσεις πρέπει να στηρίζονται στην λογική της Local Agenda 21 ώστε να επιτυγχάνουν τη μέγιστη συμμετοχή αλλά και τον έλεγχο όλων των κοινωνικών εταίρων. Σημαντικό τμήμα αυτών των σχεδίων τοπικής δράσης οφείλει να αποτελεί η εκπαίδευση και η περιβαλλοντική παιδεία που θα στηρίζει την εφαρμογή των σχεδίων και θα εξασφαλίζει την οικολογική συμπεριφορά των επόμενων γενεών. 7