Το Βασίλειο των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Βασίλειο των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist)"

Transcript

1 Το Βασίλειο των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist) Φύκη, Μύκητες Λειχήνες, Βρύα Πτεριδόφυτα Γυμνόσπερμα & Αγγειόσπερμα Ανά οικογένεια αγγειοσπέρμων: Εξάπλωση Χαρακτηριστικά αναγνώρισης Καλλιεργούμενα είδη Φαρμακευτικά Αρωματικά Παραδοσιακά θεραπευτικά βότανα Καλλωπιστικά 0

2 Και είπεν ο Θεός: βλαστησάτω η γη βοτάνην χόρτου σπείρον σπέρμα κατά γένος και καθ' ομοιότητα, και ξύλον κάρπιμον ποιούν καρπόν ου το σπέρμα αυτού εν αυτώ κατά γένος επί της γης: και εγένετο ούτως» (Γένεσις, κεφ. α, στίχ. 11) Εις μνήμην του δασκάλου μου Δημητρίου Βουλγαροπούλου 1

3 Λόγια του Συγγραφέα Το Ηλεκτρονικό αυτό βιβλίο αποτελεί τη συνέχεια του βιβλίου που κυκλοφορεί σε τυπωμένη έκδοση με τίτλο «Φυτολογία Γενική βοτανική Σπερματοφύτων Μορφολογία Φυσιολογία Πολλαπλασιασμός». Πρόκειται μια πλήρη σύγχρονη Συστηματική Βοτανική (κατάταξη των φυτών του κόσμου) που είναι σε ελεύθερη δωρεάν διάθεση, σε δύσκολους οικονομικά καιρούς, σε όλους όσους αναζητούν πληροφορίες περί φυτών στο διαδίκτυο και ιδιαίτερα στους αγαπητούς αναγνώστες των βιβλίων μου, στους οποίους το έχω υποσχεθεί. Πολλοί από αυτούς επικοινωνούν μαζί μου τηλεφωνικά ή ηλεκτρονικά. Είναι άτομα όλων των μορφωτικών επιπέδων και επαγγελμάτων, κυρίως όμως του κλάδου Γεωτεχνικών και Βιολογικών επιστημών, καθώς και των φοιτητών που φοιτούν σε ανάλογες Σχολές Πανεπιστημιακές ή Τεχνολογικές. Αρκετά βιβλία συστηματικής βοτανικής που έχω μελετήσει δεν αναφέρουν το σύστημα που ακολουθούν. Το θεωρώ σοβαρή παράλειψη. Στο βιβλίο αυτό μέχρι και τα Γυμνόσπερμα ακολουθείται η κλασική ταξινόμηση. Για τη ταξινόμηση των Αγγειοσπέρμων στην αρχή επέλεξα το σύστημα του Cronquist (1981), αλλά γρήγορα διαπίστωσα πως και αυτό αμφισβητείται από πολλούς «συστηματικούς» βοτανιολόγους. Τελικά με εντυπωσίασε το σύστημα APG II (2003) το οποίο κατατάσσει τα φυτά όχι βάσει μορφολογικών χαρακτηριστικών αλλά βάσει της δομής του DNA τους. (περισσότερα για το σύστημα αυτό αναφέρονται στην αρχή του 2ου Μέρους του βιβλίου). Το σύστημα όμως αυτό, ενώ ακόμη το βιβλίο γράφονταν (η συγγραφή του βιβλίου αυτού άρχισε το 2005) αναθεωρήθηκε τον Οκτώβριο του 2009 και προέκυψε το APG III. Έτσι, 2

4 τελικά ότι είχα γράψει σε APG II σύστημα, το μετέτρεψα σε APG III και πρέπει να ομολογήσω πως οι διαφορές δεν ήταν πολλές. Έτσι στο βιβλίο αυτό παρουσιάζεται η ταξινόμηση των αγγειοσπέρμων βάσει του συστήματος ταξινόμησης APG III, σε αντιπαράθεση με το σύστημα του Cronquist (1981). Θεσσαλονίκη Δρ Θεόδωρος Β. Κουτσός 3

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κέντρα καταγωγής και εξάπλωσης των ειδών των φυτών A. Ταξινομικές βαθμίδες (Taxon, Taxa). Έννοια και ονομασία του είδους B. Η ταξινόμηση του είδους σε ανώτερες ταξινομικές βαθμίδες Μέρος 1ο 1. Βασίλειο των Φυτών του Linnaeus 1.1. Σχιζόφυτα (Schizophyta) 1.2. Μυκόφυτα (Mycophyta) 1.3. Φυκόφυτα (Phycophyta) 1.4. Λειχηνόφυτα (Lichenophyta) 1.5. Βρυόφυτα (Bryophyta, non vascular plants) 1.7. Σπερματόφυτα, φανερόγαμα (Spermatophyta) 2. Ανατροπές στο βασίλειο των φυτών του Λινναίου από τους Whittaker & Woese 2.1. Domain Αρχαία. Βασίλειο των Αρχαιοβακτηρίων Μεθανογενή (Methanogens) Αλόφιλα (Halophiles) Θερμοοξινόφιλα (Thermoacidophiles) 2.2. Donain Βακτήρια. Βασίλειο των Eυβακτηρίων Ετερότροφα (Heterotrophs) Αυτότροφα (Autotrophs) Χημειότροφα (Chemotrophs) Donain Ευκάρυα Βασίλειο των Πρωτίστων (Protists) Βασίλειο των Μυκήτων 4

6 2.3.2α. Χυτριδιομύκητες (Chytridiomycotes) β. Ζυγομύκητες (Zygomycotes) γ. Γκλομερομύκητες (Glomeromycotes) δ. Ασκομύκητες (Ascomycotes) ε. Βασιδιομύκητες (Basidiomycotes) στ. Μυκοφυκόφυτα ή λειχήνες (Mycophycophyta ή lichens) Βασίλειο των Φυτών 2.3.3α. Άσπερμα φυτά και χωρίς αγωγούς ιστούς (Νon seed, non vascular plants) α1. Διαίρεση Ανθοκερατόφυτα (Anthocerophyta, hornworts) α2. Διαίρεση Ηπατόφυτα ( 2.3.3α3. Διαίρεση Βρυόφυτα (Bryophyta, moss) β. Άσπερμα φυτά με αγωγούς ιστούς (Νon seed, vascular plants) β1. Διαίρεση Ψιλόφυτα (Psilophyta, whisk ferns) β2. Διαίρεση Λυκοποδιόφυτα (Lycopodiophyta, lycophyta, club moss, quillworts) 2.3.3β3. Διαίρεση Σφηνόφυτα ή Ιπουρίδες (Equisetophyta horsetails) β4. Διαίρεση Πτεριδόφυτα, φτερόφυτα, φτέρες (Polypodiophyta, pteridophyta pterophyta, ferns) Σπερματόφυτα (Seed plants) 3. Συστηματική βοτανική των γυμνοσπέρμων 3.1. Γνετόφυτα (Gnetophyta, Gneticae) 3.2. Τσικαδόφυτα (Cycadice, Cycadophytina) 3.3. Κωνοφόρα (Pinophyta, Coniferophytina) Κλάση Ginkgoatae Κλάση Pinatae ή Pinopsida. 5

7 I. Οικ. Pinaceae ΙΙ. Οικ. Araucariaceae ΙΙΙ. Οικ. Cupressaceae Μέρος 2 ο Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων 1. Κλάδος Αγγειόσπερμα 1.1. Τάξη Amborellales Οικ. Amborellaceae Τάξη Nymphaeales Οικ. Cabombaceae Οικ. Hydatellaceae Οικ. Nymphaeaceae 1.3. Τάξη Austrobaileyales Οικ. Austrobaileyaceae Οικ. Schisandraceae Οικ. Trimeniaceae 1.4. Τάξη Chloranthales Οικ. Chloranthaceae 2. Kλάδος Μανολιίδια 2.1. Τάξη Canellales Οικ. Canellaceae Οικ. Winteraceae 2.2. Τάξη Laurales Οικ. Atherospermataceae Οικ. Calycanthaceae Οικ. Gomortegaceae Οικ. Hernandiaceae Οικ. Lauraceae Οικ. Monimiaceae Οικ. Siparunaceae 2.3. Τάξη Magnoliales Οικ. Degeneriaceae Οικ. Eupomatiaceae Οικ. Himantandraceae Οικ. Annonaceae Οικ. Magnoliaceae Οικ. Myristicaceae 2.4. Τάξη Piperales 6

8 Οικ Aristolochiaceae Οικ. Hydnoraceae Οικ. Lactoridaceae Οικ. Piperaceae Οικ. Saururaceae 3. Kλάδος Μονοκοτυλήδονα 3.1. Τάξη Acorales Οικ. Acoraceae Tάξη Alismatales Οικ. Alismataceae Οικ. Aponogetonaceae Οικ. Araceae Οικ. Butomaceae Οικ. Cymodoceaceae Οικ. Hydrocharitaceae Οικ. Juncaginaceae Οικ. Posidoniaceae Οικ. Potamogetonaceae Οικ. Ruppiaceae Οικ. Scheuchzeriaceae Οικ. Tofieldiaceae Οικ. Zosteraceae 3.3. Τάξη Asparagales Οικ. Amaryllidaceae Οικ. Asparagaceae Οικ. Asteliaceae Οικ. Blandfordiaceae Οικ. Boryaceae Οικ. Doryanthaceae Οικ. Hypoxidaceae Οικ. Iridaceae Οικ. Ixioliriaceae Οικ. Lanariaceae Οικ. Orchidaceae Οικ. Tecophilaeaceae Οικ. Xanthorrhoeaceae α. Υποοικ. Αsphodelaceae Οικ. Xeronemataceae 3.4. Τάξη Dioscoreales Οικ. Burmanniaceae Οικ. Dioscoreaceae 7

9 Οικ. Nartheciaceae 3.5. Τάξη Liliales Οικ. Alstroemeriaceae Οικ. Campynemataceae Οικ. Colchicaceae Οικ. Corsiaceae Οικ. Liliaceae Οικ. Melanthiaceae Οικ. Philesiaceae Οικ. Ripogonaceae Οικ. Smilacaceae 3.6. Τάξη Pandanales Οικ. Cyclanthaceae Οικ. Pandanaceae Οικ. Stemonaceae Οικ. Triuridaceae Οικ. Velloziaceae 3.7. Τάξη Petrosaviales Oικ. Petrosaviaceae. 4. Kλάδος Κομμελινίδια 4.1. Τάξη Arecales 4.2. Τάξη Commelinales Οικ. Commelinaceae Οικ. Haemodoraceae Οικ. Hanguanaceae Οικ. Philydraceae Οικ. Pontederiaceae 4.3. Τάξη Poales Οικ. Anarthriaceae Οικ. Bromeliaceae Οικ. Centrolepidaceae Οικ. Cyperaceae Οικ. Ecdeiocoleaceae Οικ. Eriocaulaceae Οικ. Flagellariaceae Οικ. Hydatellaceae Οικ. Joinvilleaceae Οικ. Juncaceae Οικ. Mayacaceae Οικ. Poaceae (Graminae, Αγρωστώδη) Οικ. Rapateaceae 8

10 Οικ. Restionaceae Οικ. Thurniaceae Οικ. Typhaceae Οικ. Xyridaceae 4.4. Τάξη Zingiberales Oικ. Cannaceae Oικ. Costaceae Oικ. Heliconiaceae Oικ. Lowiaceae Oικ. Marantaceae Oικ. Musaceae Oικ. Strelitziaceae Oικ. Zingiberaceae. 4.4α. Τάξη Ceratophyllales (Πιθανή αδελφή τάξη των ευκοτηληδόνων) 4.4α.1. Οικ. Ceratophyllaceae. 5. Kλάδος Ευ κοτυλήδονα 5α. Οικ. Sabiaceae Οικ. Buxaceae Οικ. Haptanthaceae 5.2. Τάξη Proteales Οικ. Nelumbonaceae Οικ. Platanaceae Οικ. Proteaceae 5.3. Τάξη Ranunculales Οικ. Berberidaceae Οικ. Eupteleaceae Οικ. Lardizabalaceae Οικ. Menispermaceae Οικ. Papaveraceae Οικ. Ranunculaceae 5.4. Tάξη Trochodendrales Οικ. Trochodendraceae Οικ. Tetracentaceae 6. Kλάδος Βασικά Ευ κοτυλήδονα 6α. Οικ. Dilleniaceae 6.1. Berberidopsicales Οικ. Aextoxicaceae Οικ. Berberidopsidaceae 6.2. Τάξη Caryophyllales Οικ. Achatocarpaceae 9

11 Οικ. Aizoaceae Οικ. Amaranthaceae Οικ. Ancistrocladaceae Οικ. Asteropeiaceae Οικ. Barbeuiaceae Οικ. Basellaceae Οικ. Cactaceae Οικ.Caryophyllaceae Οικ. Didiereaceae Dioncophyllaceae Οικ. Droseraceae Οικ. Drosophyllaceae Οικ. Frankeniaceae Οικ. Gisekiaceae Οικ. Halophytaceae Οικ. Molluginaceae Οικ. Nepenthaceae Οικ. Nyctaginaceae Οικ. Physenaceae Οικ. Phytolaccaceae Οικ. Plumbaginaceae Οικ. Polygonaceae Οικ. Portulacaceae Οικ. Rhabdodendraceae Οικ. Sarcobataceae Οικ. Simmondsiaceae Οικ. Stegnospermataceae Οικ. Tamaricaceae 6.3. Tάξη Gunnerales Οικ. Gunneraceae Οικ. Myrothamnaceae 6.4. Tάξη Santalales Οικ. Balanophoraceae Οικ. Loranthaceae Οικ. Misodendraceae Οικ. Olacaceae Οικ. Opiliaceae Οικ. Santalaceae Οικ. Schoepfiaceae 6.5. Tάξη Saxifragales Οικ. Altingiaceae. 10

12 Οικ. Aphanopetalaceae Οικ Cercidiphyllaceae Οικ. Crassulaceae Οικ. Daphniphyllaceae Οικ. Grossulariaceae Οικ. Haloragaceae Οικ. Hamamelidaceae Οικ. Iteaceae Οικ. Paeoniaceae Οικ. Penthoraceae Οικ. Pteridiscaceae Οικ. Saxifragaceae Οικ. Tetracarpaeaceae 7. Κλάδος Ροζίδια 7.1. Τάξη Vitales 8. Κλάδος Φαβίδια, (Ευ ροζίδια Ι) 8.1. Τάξη Celastrales Οικ. Celastraceae Οικ. Lepidobotryaceae 8.2. Τάξη Curcubitales Οικ. Anisophylleaceae Οικ. Begoniaceae Οικ. Coriariaceae Οικ. Corynocarpaceae Οικ. Cucurbitaceae Οικ. Datiscaceae Οικ. Tetramelaceae 8.3. Τάξη Fabales Οικ. Fabaceae Οικ. Quillajaceae Οικ. Polygalaceae Οικ. Surianaceae 8.4. Τάξη Fagales Οικ. Betulaceae Οικ. Casuarinaceae Οικ. Fagaceae Οικ. Juglandaceae Οικ. Myricaceae Οικ. Nothofagaceae Οικ. Ticodendraceae 8.5. Τάξη Malpighiales 11

13 Οικ. Achariaceae Οικ. Balanopaceae Οικ. Bonnetiaceae Οικ. Caryocaraceae Οικ. Chrysobalanaceae Οικ. Clusiaceae Οικ. Ctenolophonaceae Οικ. Dichapetalaceae Οικ. Elatinaceae Οικ. Erythroxylaceae Οικ. Euphorbiaceae Οικ. Goupiaceae Οικ. Humiriaceae Οικ. Hypericaceae Οικ. Irvingiaceae Οικ. Ixonanthaceae Οικ. Lacistemataceae Οικ. Linaceae Οικ. Lophopyxidaceae Οικ. Malpighiaceae Οικ. Ochnaceae Οικ. Pandaceae Οικ. Passifloraceae Οικ. Peridiscaceae Οικ. Phyllanthaceae Οικ. Picrodendraceae Οικ. Podostemaceae Οικ. Putranjivaceae Οικ. Rafflesiaceae Οικ. Rhizophoraceae Οικ. Salicaceae Οικ. Trigoniaceae Οικ. Violaceae 8.6. Τάξη Oxalidales Brunelliaceae Cephalotaceae Connaraceae Cunoniaceae Elaeocarpaceae Huaceae Oxalidaceae 12

14 8.7. Τάξη Rosales Οικ. Barbeyaceae Οικ. Cannabaceae Οικ. Dirachmaceae Οικ. Elaeagnaceae Οικ. Moraceae Οικ. Rhamnaceae Οικ. Rosaceae Οικ. Ulmaceae Οικ. Urticaceae 8.8. Τάξη Zygophyllales Οικ. Zygophyllaceae Οικ. Krameriaceae 9. Κλάδος Μαλβίδια (Ευ ροζίδια ΙΙ) 9.1. Τάξη Brassicales Οικ. Akaniaceae Οικ. Bataceae Οικ. Brassicaceae Οικ. Capparaceae Οικ. Caricaceae Οικ. Cleomaceae Οικ. Emblingiaceae Οικ. Gyrostemonaceae Οικ. Koeberliniaceae Οικ. Limnanthaceae Οικ. Moringaceae Οικ. Pentadiplandraceae Οικ. Resedaceae Οικ. Salvadoraceae Οικ. Setchellanthaceae Οικ. Tovariaceae Οικ. Tropaeolaceae 9.2. Τάξη Crossosomatales Οικ. Aphloiaceae Οικ. Crossosomataceae Οικ. Geissolomataceae Οικ. Guamatelaceae Οικ. Stachyuraceae Οικ. Staphyleaceae Οικ. Strasburgeriaceae 9.3. Τάξη Geraniales 13

15 Οικ. Geraniaceae Οικ. Melianthaceae Οικ. Vivianiaceae 9.4. Τάξη Huerteales Οικ. Dipentodontaceae Οικ. Gerrardinaceae Οικ. Tapisciaceae 9.5. Τάξη Malvales Οικ. Bixaceae Οικ. Cistaceae Οικ. Cytinaceae Οικ. Dipterocarpaceae Οικ. Malvaceae Οικ. Muntingiaceae Οικ. Neuradaceae Οικ. Sarcolaenaceae Οικ. Sphaerosepalaceae Οικ. Thymelaeaceae 9.6. Τάξη Myrtales Οικ. Alzateaceae Οικ. Combretaceae Οικ. Crypteroniaceae Οικ. Lythraceae Οικ. Melastomataceae Οικ. Myrtaceae Οικ. Onagraceae Οικ. Penaeaceae Οικ. Vochysiaceae 9.7. Τάξη Picramniales 9.8. Τάξη Sapindales Οικ. Anacardiaceae Οικ. Biebersteiniaceae Οικ. Burseraceae Οικ. Kirkiaceae Οικ. Meliaceae Οικ. Nitrariaceae Οικ. Rutaceae Οικ. Sapindaceae Οικ. Simaroubaceae 10. Κλάδος Asterids (Αστερίδια) Τάξη Cornales 14

16 Οικ. Cornaceae Οικ. Curtisiaceae Οικ. Grubbiaceae Οικ. Hydrangeaceae Οικ. Hydrostachyaceae Οικ. Loasaceae Τάξη Ericales Οικ. Actinidiaceae Οικ. Balsaminaceae Οικ. Clethraceae Οικ. Cyrillaceae Οικ. Diapensiaceae Οικ. Ebenaceae Οικ. Ericaceae Οικ. Fouquieriaceae Οικ. Lecythidaceae Οικ. Marcgraviaceae Οικ. Mitrastemonaceae Οικ. Pentaphyllacaceae Οικ. Polemoniaceae Οικ. Primulaceae Οικ. Roridulaceae Οικ. Sapotaceae Οικ. Sarraceniaceae Οικ. Sladeniaceae Οικ. Styracaceae Οικ. Symplocaceae Οικ. Tetrameristaceae Οικ. Theaceae 11. Κλάδος Λαμιίδια (Ευ αστερίδια Ι) 11α. Οικ. Boraginaceae 11β. Οικ. Icacinaceae. 11γ. Οικ. Metteniusaceae. 11δ. Οικ. Oncothecaceae. 11ε. Οικ. Vahliaceae Τάξη Garryales Οικ. Eucommiaceae Οικ. Garryaceae Τάξη Gentianales Οικ. Apocynaceae Οικ. Gelsemiaceae 15

17 Οικ. Gentianaceae Οικ. Loganiaceae Οικ. Rubiaceae Τάξη Lamiales Οικ. Acanthaceae Οικ. Bignoniaceae Οικ. Byblidaceae Οικ. Calceolariaceae Οικ. Carlemanniaceae Οικ. Gesneriaceae Οικ. Lamiaceae Οικ. Linderniacea Οικ. Lentibulariaceae Οικ. Martyniaceae Οικ. Oleaceae Οικ. Orobanchaceae Οικ. Paulowniaceae Οικ. Pedaliacae Οικ. Phrymaceae Οικ. Plantaginaceae Οικ. Schlegeliaceae Οικ. Scrophulariaceae Οικ. Stilbaceae Οικ. Tetrachondraceae Οικ.Thomandersiaceae Οικ. Verbenaceae Τάξη Solanales Οικ. Convolvulaceae Οικ. Montiniaceae Οικ. Solanaceae Οικ. Sphenocleaceae 12. Κλάδος Καμπανουλίδια (Ευ αστερίδια ΙI) Τάξη Apiales Οικ. Apiaceae Οικ. Araliaceae Οικ. Griseliniaceae Οικ. Myodocarpaceae Οικ. Pennantiaceae Οικ. Pittosporaceae Οικ. Torricelliaceae Τάξη Aquifoliales 16

18 Οικ. Aquifoliaceae Οικ. Cardiopteridaceae Οικ. Helwingiaceae Οικ. Phyllonomaceae Οικ. Stemonuraceae Τάξη Asterales Οικ. Alseuosmiaceae Οικ. Argophyllaceae Οικ. Asteraceae Οικ. Calyceraceae Οικ. Campanulaceae α. Oικ. Lobeliaceae Οικ. Goodeniaceae Οικ. Menyanthaceae Οικ. Pentaphragmaceae Οικ. Phellinaceae Οικ. Rousseaceae Οικ. Stylidiaceae Τάξη Bruniales Οικ. Bruniaceae Οικ. Columelliaceae Τάξη Dipsacales Οικ. Adoxaceae Οικ. Caprifoliaceae Τάξη Escalloniales Οικ. Escalloniaceae Τάξη Paracryphiales Οικ. Paracryphiaceae 13. Ταξινομικές μονάδες με αβέβαιη ταξινόμιση 13α. Οικ. Apodanthaceae 13β. Οικ. Cynomoriaceae 13γ. Γένος Gumillea 13δ. Γένος Petenaea (πιθανόν στην τάξη Malvales) 13ε. Γένος Nicobariodendron (πιθανόν στην οικ. Celastraceae) 17

19 Εισαγωγή. Κέντρα καταγωγής και εξάπλωσης των ειδών των φυτών Κανένα είδος φυτού δεν εμφανίσθηκε ταυτόχρονα σ' όλα τα μέρη της γης. Για κάθε φυτικό είδος υπάρχει πάντα μια γεωγραφική περιοχή όπου πρωτοεμφανίσθηκε και έγινε η αφετηρία για την εξάπλωσή του. Η περιοχή της πρωτοεμφάνισης ενός φυτικού είδους ονομάζεται κέντρο καταγωγής του είδους. Η τυχόν εξάπλωση ενός είδους και σε άλλα μέρη ξεκίνησε από το κέντρο καταγωγής του. Όλα τα είδη των φυτών είχαν και έχουν τις ευκαιρίες να διαδοθούν σε όλα τα μέρη της γης. Η εξάπλωση των φυτών έγινε και γίνεται με τη παρέμβαση αβιοτικών (αέρας, νερό) και βιοτικών παραγόντων (άλλα φυτά, ζώα, άνθρωπος). Ο άνθρωπος άθελα ή ηθελημένα είχε και έχει το μεγαλύτερο ρόλο στην εξάπλωσή τους. Κάποια φυτικά είδη δεν ξεπέρασαν την περιοχή που εμφανίσθηκαν, επειδή δεν κατάφεραν να προσαρμοσθούν σε περιβάλλοντα διαφορετικά από εκείνα που εμφανίστηκαν. Μερικά μάλιστα επιβίωσαν αποκλειστικά και μόνο σε μια περιοχή, που μπορεί να είναι μια πεδιάδα ή ακόμη μια κοιλάδα μερικών τετραγωνικών χιλιομέτρων. Τα φυτά αυτά, με την πολύ περιορισμένη εξάπλωση, χαρακτηρίζονται ως ενδημικά φυτά αυτού του τόπου. Τυπικό παράδειγμα ενδημικού φυτού είναι η μαστίχα της Χίου. Η χώρα μας έχει περίπου 1150 (κατ αλλους λιγότερα) ενδημικά αυτοφυή φυτά (είδη και υποείδη). Σε σύγκριση με τα ενδημικά άλλων χωρών, ακόμη και των γειτονικών, ο αριθμός των ενδημικών φυτών της χώρας μας είναι εντυπωσιακός π.χ. η Βουλγαρία έχει περί τα 150 ενδημικά φυτά, η πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία περί τα 100, ενώ υπάρχουν και χώρες όπως η Αγγλία που δεν έχουν ενδημικά φυτά. Άλλα πάλι φυτά μπορούν να επιβιώσουν ως αυτοφυή ή καλλιεργούμενα σε περισσότερα ή λιγότερα μέρη (γεωγραφικά 18

20 μήκη και πλάτη) της γης. Τυπικά παραδείγματα ευρείας εξάπλωσης φυτών είναι ένα είδος ακακίας (Robinia Pseudoacacia L.) και το είδος ιτιά η κλαίουσα (Salix babylonica L.). Η προσαρμοστικότητα όλων των ειδών ελέγχεται από το γονιδίωμα (γένωμα) που έχει, δηλ. η προσαρμοστκότητα έχει γενετική βάση (DNA) και κληρονομείται. Ένα είδος φυτού που μετανάστευσε σε άλλο τόπο και ευδοκίμησε, ακολούθησε κατόπιν το δικό του τρόπο εξέλιξης και στην πορεία του μπορεί να άλλαξε πολύ, ώστε να δημιούργησε διαφορετικούς τύπους (ποικιλίες), ή να άλλαξε τόσο πολύ, ώστε να προέκυψε νέο είδος, μέσα στο ήδη υπάρχον γένος, το οποίο να μη μπορεί να διασταυρωθεί με άτομα του κέντρου καταγωγής του. Καθόσον σύμφωνα με τον ορισμό του γενετικού (βιολογικού) είδους, μόνο άτομα του ίδιου είδους είναι εκείνα που μπορούν να γονιμοποιούνται μεταξύ τους σε φυσικές συνθήκες και να δίνουν βιώσιμους απογόνους. O Ν. Ι. Vavilov, Ρώσος βοτανολόγος μελέτησε τη χλωρίδα των Μεσογειακών χωρών, στα χρόνια πραγματοποιώντας επιστημονμικές περιοδείες και επισκέψεις. Επισκέφθηκε τη Συρία, το Λίβανο, την Παλαιστίνη, την Ιορδανία, την Ελλάδα, μη παραλείποντας την Κρήτη, και την Κύπρο, την Αλγερία, το Μαρόκο, την Τυνησία, την Ιταλία και την Ισπανία. Αποτέλεσμα αυτών των ερευνητικών εξορμήσεων, ήταν η διαπίστωση πως οι Μεσογειακές χώρες είναι κέντρο καταγωγής και εξάπλωσης πολλών καλλιεργουμένων φυτών. Άλλα σπουδαία κέντρα καταγωγής και εξάπλωσης πολλών φυτικών ειδών είναι η Μέση Ανατολή, η Κίνα, η Ινδία, η ΒΑ Αφρική, το βόρειο τμήμα της Ν. Αμερικής και η Κεντρική Αμερική με το δυτικό τμήμα της Β. Αμερικής. Οι Μεσογειακές χώρες, όπου αναπτύχθηκαν πολλοί πολιτισμοί, και οι κάτοικοί τους στηρίχθηκαν στη γεωργία από τους προϊστορικούς ακόμη 19

21 χρόνους, είναι ο τόπος καταγωγής αλλά και της γενετικής εξέλιξης πολλών καλλιεργουμένων φυτών. Η ελιά, η συκιά, η χαρουπιά, το αμπέλι, το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώμη, τα μπιζέλια, οι φακές, τα λαθούρια, τα ρεβίθια, τα λούπινα, τα κουκιά, τα μαρούλια, τα λάχανα, τα τεύτλα, τα κρεμύδια, τα σκόρδα, τα πράσα, αλλά και πολλά μη καλλιεργούμενα έως πρόσφατα, αρωματικά φυτά (δενδρολίβανο, φασκόμηλο, θυμάρι, ο ύσσωπος, λεβάντα, μέντα, άνηθος, μάραθος και το κύμινο), κατάγονται από χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο θάλασσα. Από παρατηρήσεις του Vavilov προέκυψε πως πολλά καλλιεργούμενα είδη της Μεσογείου, σιτηρών και ψυχανθών, είχαν μεγαλύτερους σπόρους από τα αντίστοιχα είδη της Ασίας. Αυτό δείχνει ότι οι καλλιεργητές των Μεσογειακών χωρών επέλεγαν τους μεγαλύτερους σπόρους των φυτών για την επόμενη καλλιέργειά τους. Αργότερα οι επιλογές δε γίνονταν μόνο για το μέγεθος των σπόρων των σιτηρών και ψυχανθών αλλά και για άλλα χαρακτηριστικά και σε άλλες κατηγορίες καλλιεργειών, όπως φρούτων, λαχανικών κ.λπ. Έτσι περίπου μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνος όλες οι καλλιεργούμενες ποικιλίες των φυτών οφείλονταν σε βελτιώσεις των καλλιεργητών. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι οι διαχρονικοί καλλιεργητές έπαιξαν σημαντικό ρόλο ως βελτιωτές των καλλιεργούμενων φυτών και ίσως σημαντικότερο από τον ρόλο των επιστημόνων που από το δεύτερο μισό του 20 ου αιώνα και μετά ανέλαβαν μάλλον αποκλειστικά τη βελτίωση των φυτών. Ο ρόλος του καλλιεργητή ως βελτιωτή φαίνεται και από το ότι είδη που δεν καλλιεργήθηκαν, επειδή οι ανάγκες των ανθρώπων καλύπτονταν από τα αυτοφυή (αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά), παρέμειναν σχεδόν όπως ήταν, από την εποχή της εμφάνισή τους, επειδή δε δέχτηκαν βελτιωτικές επιδράσεις των καλλιεργητών. 20

22 Από την Αμερική ή το νέο κόσμο όπως επικράτησε να λέγεται από την εποχή της ανακάλυψής της, κατάγονται επίσης πολλά φυτικά είδη, και μάλιστα ορισμένα από τα πιο σημαντικά για τη ζωή του ανθρώπου. Τα σπουδαιότερα είναι η πατάτα, η τομάτα, η πιπεριά, το καλαμπόκι, το βαμβάκι (Gossypium hirsutum L.), ο καπνός κ.ά. Υπάρχει και ένα άλλο είδος βαμβακιού που κατάγεται από την Ινδία (Gossypium barbadense L.). Το πρώτο διαδόθηκε περισσότερο από το δεύτερο, λόγω της καλύτερης προσαρμοστικότητάς του σε περιβάλλοντα διαφορετικά από τον τόπο της καταγωγής του. 21

23 Α. Ταξινομικές βαθμίδες (Taxon, Taxa). Έννοια και ονομασία του είδους. Ταξινομική βαθμίδα (Taxon, πληθ. Taxa) είναι μια ομάδα ατόμων φυτών ή ζώων που έχουν κοινά χαρακτηριστικά βάσει των οποίων διαφοροποιούνται και γίνονται διακριτά από άλλες ομάδες φυτών. Η πλέον βασική ταξινομική βαθμίδα είναι αυτή του είδους. Από βιολογική ή γενετική άποψη, το είδος περιλαμβάνει άτομα που το ένα μπορεί να γονιμοποιήσει το άλλο και να δώσουν ως γονείς γόνιμους απογόνους. Αν οι απόγονοι δύο ατόμων που συζεύγνυνται είναι άγονοι (στείροι), τότε παρόλον ότι γονιμοποιούνται μεταξύ τους επιτυχώς, ανήκουν σε διαφορετικά είδη. Θα αναφερθεί ένα παράδειγμα από τα ζώα, στα οποία τα αποτελέσματα είναι πιο ορατά και ευρύτερα γνωστά. Ο ίππος (άλογο) και ο όνος (γαϊδούρι) μπορούν να γονιμοποιηθούν μεταξύ τους αλλά ο απόγονός τους ο ημίονος (μουλάρι) δεν μπορεί να δώσει απογόνους (είναι στείρος). Άρα το άλογο και το γαϊδούρι είναι διαφορετικά είδη. Τα άτομα που ανήκουν σε ένα είδος έχουν πολύ κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους που απορρέει από τη δυνατότητα σύζευξης των ατόμων διαφορετικού φύλου και απόκτησης απογόνων. Η κληρονόμηση των χαρακτηριστικών τους στους εκάστοτε απογόνους τους είναι που δίνει και κοινά χαρακτηριστικά στα άτομα που ανήκουν στο ίδιο είδος και αναπτύσσονται σε ένα περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα, τουλάχιστον αρκετούς αιώνες. Μέσα στα είδη υπάρχουν και μικρότερες ταξινομικές βαθμίδες «υποείδη» και «ποικιλίες» στα φυτά, «υποείδη» και «φυλές (ράτσες)» στα ζώα, τα οποία φυσικά αφού αποτελούν μέλη του ίδιου είδους γονιμοποιούνται μεταξύ τους επιτυχώς και δίνουν γόνιμους απογόνους. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα βασίλεια των φυτών διαρκώς αυξάνουν, ενώ το βασίλειο των ζώων παρέμεινε ένα. Από δω και πέρα θα 22

24 αναφερόμαστε μόνο στα είδη τα οποία ανήκαν στο πάλαι ποτέ Βασίλειο των Φυτών του Λινναίου. Κάθε είδος φυτού έχει ένα κοινό ή δημώδες όνομα καθώς και μια επιστημονική ονομασία. Πολλές φορές για να γίνει αντιληπτό σε ποιο είδος αναφερόμαστε, πρέπει να το αναφέρουμε με το επιστημονικό όνομα, διότι η κοινή ονομασία, παραλλάσσει από τόπο σε τόπο, πολλώ μάλλον από χώρα σε χώρα. Επί πλέον, η κοινή ονομασία δίνεται η ίδια σε διάφορα φυτικά είδη, τα οποία μερικές φορές μπορεί να είναι τελείως ανόμοια. Π.χ. η ονομασία «γαϊδουράγκαθο» δίνεται όχι μόνο σε διαφορετικά είδη αλλά και σε διαφορετικά γένη (Carduus, Cirsium, Galactites, Onopordon, Ptilostemon, Notobasis, Carlina κ. ά.) της οικ. Asteraceae (βλέπε αντίστοιχη οικ. κεφ ). Η επιστημονική ονομασία των φυτών διέπεται από ορισμένους διεθνείς κανόνες οι οποίοι δημιουργήθηκαν από την ανάγκη συννενόησης μεταξύ των λαών. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνονται στο Διεθνή Κώδικα Βοτανικής Ονοματολογίας (International Code of Botanical Nomenclature, ICBN). Βάσει του Διεθνούς Κώδικα η ονομασία των ειδών είναι διωνυμική (binomial), αποτελείται δηλ. από δύο λέξεις. Η πρώτη λέξη, που είναι ουσιαστικό, υποδηλώνει το "γένος" στο οποίο ανήκει το φυτό και η δεύτερη είναι ένα επίθετο, που προσδιορίζει το "είδος" του φυτού μέσα στο γένος του. Μετά τις δύο λέξεις ακολουθεί το όνομα του επιστήμονα που προσδιόρισε το φυτό και του έδωσε την ταυτότητά του, περιγράφοντάς το με τα διακριτά βοτανικά του γνωρίσματα που το ξεχωρίζουν από τα άλλα φυτά. Όταν ο βοτανολόγος που το προσδιόρισε είναι ο Linnaeus τιμητικά αναφέρεται μόνο με το αρχικό γράμμα L στην κανονική γραφή (όχι στην πλάγια), καθώς έχει ταυτοποιήσει τα περισσότερα φυτά από οποιονδήποτε άλλον βοτανολόγο. Όσον αφορά 23

25 τους άλλους επιστήμονες, ο De Candole σημειώνεται με τα αρχικά του ονόματός του DC., ενώ οι άλλοι επιστήμονες τουλάχιστον με τρία ή τεσσερα αρχικά γράμματα του επιθέτου τους, π.χ. Lam., Mill., αντί του Lamarck ή Miller αντίστοιχα, ή με πλήρες το επίθετό τους π.χ. Plenck, Griseb. Μερικές φορές ένα φυτό που έχει προσδιορισθεί από έναν επιστήμονα συμβαίνει να επαναπροσδιορισθεί και από έναν άλλον ή άλλους επιστήμονες. Όταν τελικά διαπιστωθεί ότι οι ονομασίες αυτές αφορούν το ίδιο είδος, τότε το είδος αναφέρεται με την πιο επικρατέστερη και ή άλλη ή οι άλλες ονομασίες αναφέρονται ως syn. (από τα αρχικά της Ελληνικής λέξης «συνώνυμο») του είδους αυτού. Αν πάλι σε ένα είδος, δοθεί το ίδιο όνομα και από έναν άλλο επιστήμονα που έχει προσθέσει μερικά επί πλέον περιγραφικά χαρακτηριστικά, τότε το είδος αυτό αναφέρεται με το όνομα του νέου επιστήμονα και το όνομα του πρώτου που το προσδιόρισε μπαίνει σε παρένθεση ή τοποθετείται πριν το όνομά του η λέξη ex (πρώην). Όταν γνωρίζουμε το γένος του φυτού αλλά όχι το ακριβές είδος, τότε μετά την ονομασία του γένους γράφουμε τα λατινικά γράμματα sp. (είδος) π.χ. Lupinus sp. σημαίνει ένα είδος λούπινου. Στη διεθνή βιβλιογραφία τα ονόματα των φυτών γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες στην πλάγια γραφή. Αν δεν υπάρχει δυνατότητα πλάγιας γραφής υπογραμμίζονται. Το όνομα του γένους γράφεται με κεφαλαίο και του είδους με μικρό γράμμα. Συχνά, η δεύτερη λέξη, που όπως αναφέρθηκε είναι επίθετο, είναι κοινή σε διάφορα φυτά όπως συμβαίνει με τα μικρά ονόματα των ανθρώπων π.χ. για πολλά φυτά συνηθισμένες δεύτερες λέξεις είναι το "sativus" (ήμερος), communis και vulgaris (κοινός), officinallis (φαρμακευτικός), arvensis (του αγρού), sylvestris (του δάσους), oleracea (φυλλώδης), graecum (ελληνικός), 24

26 s(h)inensis (κινέζικος), italicus (ιταλικός), persicus (περσικός) κ.λπ. Όταν θέλουμε να αναφερθούμε στην ποικιλία του είδους, είναι απαραίτητο να προσθέσουμε τα τρία πρώτα γράμματα της λατινικής λέξης varietas (ποικιλία) και μετά το όνομα της ποικιλίας. Π.χ. το είδος του φυτού με όνομα Brassica oleracea αν δεν αναγραφεί η ποικιλία, μπορεί να είναι λάχανο (var. capitata), κουνουπίδι (var. botrytis), μπρόκολο (var. capitata), ή γουλί (var. gongyloides), ή ακόμη και λαχανάκι Βρυξελλών (var. gemmifera). Τα παραπάνω είδη (Brassica sp.) τα θεωρούμε διαφορετικά από μορφολογικής άποψης, πρόκειται όμως για το ίδιο είδος, καθόσον χωρίς κανένα πρόβλημα γονιμοποιούνται μεταξύ τους. Μερικές φορές χρειάζεται να αναφέρουμε ακόμη και τον τύπο (forma) της ποικιλίας. Π.χ. η πλήρης ονομασία του άσπρου λάχανου είναι Brassica oleracea var. capitata L. forma alba και του κόκκινου Brassica oleracea var. capitata L. forma rubra (κόκκινο λάχανο). Tο γένος, το οποίο όπως αναφέρθηκε είναι η πρώτη λέξη της διωνυμικής ονομασίας του «είδους», είναι η ταξινομικη βαθμίδα με το σταθερότερο όνομα. Οι άλλες ταξινομικές ομάδες από την οικογένεια και επάνω, όπως θα δούμε παρακάτω, αλλάζουν συχνότερα όνομα και περιεχόμενο ταξινομικών μονάδων μέσα στα διάφορα βοτανικά συστήματα των επιστημόνων, τα οποία αναφέρονται παρακάτω. Β. Η κατάταξη του είδους σε ανώτερες ταξινομικές βαθμίδες. Η κατάταξη των ειδών του συστήματος του Λινναίου στηρίζεται κυρίως στα βοτανικά γνωρίσματα των αναπαραγωγικών οργάνων. Εισήγαγε την ιεραρχική κατάταξη δηλ. μία ταξινομική ομάδα ακολουθείται από άλλη περισσότερο ευρεία κ.ο.κ. έως ότου καταλήξουμε στο Βασίλειο των φυτών. Έτσι, μετά το γένος (Genus), έβαλε ευρύτερη (ανιούσα φορά) ταξινομική ομάδα κατάταξης, την Οικογένεια (Family). Μετά την 25

27 οικογένεια άλλη ευρύτερη ταξινομική ομάδα την Τάξη (Order) και μετά από αυτήν την Κλάση (Order) μέχρι που να φθάσει στο Άθροισμα ή τη Διαίρεση (Division) του Βασιλείου των φυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις που ο αριθμός των μελών μιας ταξινομικής ομάδος ήταν μεγάλος ή πολύ μεγάλος, την διεχώρισε σε υποομάδες. Δηλ. την Κλάση σε Υποκλάσεις (Subclass), την Τάξη σε Υποτάξεις (Suborder), την Οικογένεια σε Υποοικογένειες (Subfamily), το Γένος σε Υπογένη (Subgenus) και το Είδος σε Υποείδη (Subspecies). Το πλήρες σχήμα της κατάταξης Λινναίου, κατά την κατιούσα φορά, έχει ως εξής: Διαίρεση ή Αθροισμα (Division ) Υποδιαίρεση (Subdivision) Κλάση (Class) Υπόκλαση (Subclass) Τάξη (Order) Υπόταξη (Suborder) Family (Οικογένεια) Υποοικογένεια (Subfamily) Γένος (Genus) Υπογένος (Subgenus) Είδος (Species) Υποείδος (Subspecies) Το βοτανικό σύστημα του Λινναίου ήταν του 18ου αιώνα, άντεξε όλον τον 19ον αιώνα έως και πέραν από τα μισά του 20ου αιώνα, αλλά οι αμφισβητήσεις άρχισαν πολύ νωρίτερα. Έτσι, παρουσιάσθηκαν νέα βοτανικά συστήματα κυρίως στα αγγειόσπερμα (Ανθόφυτα, Flowering plants) με νέες αρχές ταξινόμησης (φυλογενετικές) και ορισμένοι πρόσθεσαν και νέες ταξινομικές ομάδες όπως Υπερτάξεις, Υπεροικογένειες, Φυλές κλπ. Νέα συστήματα βοτανικής ταξινόμησης 26

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ Ταξινόμηση και ονοματολογία

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασίλεια των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist)

Τα Βασίλεια των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist) Τα Βασίλεια των φυτών (από τον Linnaeus στον Woese ) Συστηματική Βοτανική Αγγειοσπέρμων (APG III vs Cronquist) Φύκη, Μύκητες Λειχήνες, Βρύα Πτεριδόφυτα Γυμνόσπερμα & Αγγειόσπερμα Ανά οικογένεια αγγειοσπέρμων:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ / ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ / ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ / ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2013-14 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Στόχος μαθήματος: Είναι η μελέτη, η αναγνώριση, η ταξινόμηση και η επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Species Plantarum (1753) Systema Naturae (1758) Περιέγραψε όλα τα γνωστά στην εποχή του είδη, φυτικά και ζωικά. 'Ηθελε, με τον τρόπο αυτό, να καταγράψει όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 34 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 35 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ Απαντώνται πάνω σε δέντρα, στο δάσος μετά τη βροχή, μέσα σε τρόφιμα αλλά και στα πόδια των αθλητών. Οι περισσότεροι από αυτούς μοιάζουν με φυτά, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων (Magnoliophyta) Τα αγγειόσπερμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση το βρώσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΕΜΙΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΑΡΟΣ, Αν. Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ΑΡΤΕΜΙΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΑΡΟΣ, Αν. Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Θεµελιώδης ορολογία της Συστηµατικής Βοτανικής. Μεθοδολογία της Συστηµατικής Βοτανικής. Ταξινοµικές βαθµίδες. Ονοµατολογία των φυτών. Ιστορική ανασκόπηση της ταξινόµησης των φυτών. ΑΡΤΕΜΙΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΑΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 43 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 44 ΤΑ ΦΥΤΑ Τα πρώτα χερσαία φυτά προήλθαν από ένα οργανισμό, που αν υπήρχε σήμερα, θα ταξινομούνταν ως πολυκύτταρο χλωροφύκος. Οι τόσες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Λιμνοθάλασσες οι λιμνοθάλασσες είναι παράκτιες υδάτινες περιοχές με μικρό βάθος και συνήθως χωρίζονται από τη γειτονική θαλάσσια περιοχή με φυσικό φράκτη την αμμολουρίδα η οποία διαχωρίζει και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών 1 Μαθησιακά αποτελέσματα 1. Καταγραφή των χαρακτηριστικών των διαφόρων τύπων μικροοργανισμών 2. Κατηγοριοποίηση των μικροοργανισμών σε βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, ιούς

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 Το µάθηµα: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 1 Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑ Α: Στέλλα Κοκκίνη, καθηγήτρια Ρεγγίνα Καρούσου, λέκτορας Σοφία Λαυρεντιάδου, ΕΕ ΙΠ ΙΙ 2 1 ΤΡΟΠΟΙ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΧ ΓΕΝΙΚΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΧ ΓΕΝΙΚΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΧ 1 ΓΕΝΙΚΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΧ ΓΕΝΙΚΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ Ι ) ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ Οι µύκητες είναι κατώτερα φυτά στερούµενα χλωροφύλλης, πολυκυττάριοι ή µονοκυττάριοι οργανισµοί. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 1: Εισαγωγή Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ.

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ Ταξινόµηση -κατηγορίες Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. Τοιχογραφίες Αιγιακού Πολιτισµού wall painting Βιβλιογραφία Υποχρεωτική: Προαιρετική:Οι τοιχογραφίες της Θήρας, Ι ΡΥΜΑ ΘΗΡΑΣ,1992

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΚΛΕΙΔΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΑΘΗΝΑ 2012 1 ΚΛΕΙΔΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΑΓΓΕΙΟΣΠΕΡΜΩΝ ΚΛΕΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΗΤΕΣ (BASIDIOMYCETES) Στην κλάση αυτή ταξινομούνται πολλοί παθογόνοι μύκητες με βάση τις εγγενείς καρποφορίες τους. Οι εγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2010 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2010 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.30 ώρες Ονοματεπώνυμο μαθητή/μαθήτριας: Τμήμα: Αριθμός: Όνομα Καθηγητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

VII. Πρώτιστα - Μύκητες. Γενικά στοιχεία Δομή & Οργάνωση Αναπαραγωγή Ταξινόμηση

VII. Πρώτιστα - Μύκητες. Γενικά στοιχεία Δομή & Οργάνωση Αναπαραγωγή Ταξινόμηση VII. Πρώτιστα - Μύκητες Γενικά στοιχεία Δομή & Οργάνωση Αναπαραγωγή Ταξινόμηση Το Βασίλειο των Μυκήτων Μύκητας = μανιτάρι Ωστόσο περιλαμβάνονται οι ζύμες, οι μούχλες και αρκετά παράσιτα Δεν είναι φυτά,

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Με απλά λόγια... Μικροοργανισμοί υπάρχουν παντού. Στον αέρα που αναπνέουμε, στο χώμα, στο νερό, στην τροφή, μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς, στην επιδερμίδα μας, στα φυτά,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ 2 Η ΔΙAΛΕΞΗ 1. ΑΙΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ 2. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΑΙΤΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ EΝΔΟΓΕΝΗ Ζημιές γενετικής φύσης ΕΞΩΓΕΝΗ Ζημιές που προξενούν οι: ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ

2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ 2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΚΥΡΙΩΣΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΣΕ ΜΙΑ ΒΙΟΚΟΙΝΟΤΗΤΑ; Ο κυριότερος παράγοντας που συνδέει τους οργανισμούς μεταξύ τους είναι η διατροφή τους Ο τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες.

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ιστορία της Γης χωρίζεται σε αιώνες, περιόδους και εποχές. Καθεμία από αυτές τις χρονικές περιόδους σηματοδοτείται από σημαντικά γεγονότα για την εξέλιξη της ζωής. Αν η ζωή στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ

ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ ηµήτρης Μ. ήµου, Γεωπόνος, Μυκητολόγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τη λέξη µανιτάρια ονοµάζονται οι µακροσκοπικές καρποφορίες εγγενούς αναπαραγωγής ορισµένων µυκήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ Α,Β & Γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΑΚΡΙΩΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΕ 11 ΠΙΤΣΙΝΗ ΑΝΤΑ ΠΕ 17 ΤΣΑΜΙΤΑ ΣΤΑΡΟΥΛΑ ΠΕ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΑ ΚΑΜΩΜΑΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 0 Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. Στις ερωτήσεις -5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινομία και Συστηματική. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης

Ταξινομία και Συστηματική. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ταξινομία και Συστηματική Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ταξινομία Ταξινομία: παράγει ένα τυποποιημένο σύστημα για την ονομασία και την ταξινόμηση των οργανισμών (ειδών) η οποία αντικατοπτρίζει τις εξελικτικές

Διαβάστε περισσότερα

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή.

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Η καλλιέργεια των οσπρίων στη χώρα μας είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε περίπου 140.000 στρέμματα. Η παραγόμενη ποσότητα οσπρίων δεν επαρκεί για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

1 ( ) 14 MA 2011 : : (4) 1 5. 1......... 2. ( )........ 3......... 4......... 1 4 2 5......... 1. ; 8 2. ; 3., ; 4. ph 5. ( ), 10.000 ( ), 00 ( ). 1. ( 2). N (). 7 2 4 3 2. 50.000 ( ) KJ. ( 2). ( 2). ().

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 23 / 05 /2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα