Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση Καλλιόπη Πολυμέρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση Καλλιόπη Πολυμέρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ"

Transcript

1 Προβλήματα πρόσληψης της ορολογίας και θεωρίας στη μέση εκπαίδευση ΠΕΡΙΛΗΨΗ Καλλιόπη Πολυμέρου Η περίοδος της λυκειακής εκπαίδευσης είναι η κατάλληλη εποχή για να εισαχθούν οι μαθητές σε ζητήματα θεωρίας και ορολογίας. Η εμπειρική διαπίστωση ότι οι μαθητές δυσκολεύονται να χρησιμοποιούν και να αποκωδικοποιούν λόγο που περιέχει ορολογία φαίνεται να συνδέεται με ζητήματα γλωσσικά και συγκεκριμένα με τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η γλωσσική διδασκαλία στην μέση ιδιαίτερα εκπαίδευση. Τα ζητήματα της γλώσσας και της διδασκαλίας της στη χώρα μας αποτέλεσαν συχνά θέματα επιστημονικών αλλά και λαϊκών συζητήσεων και αντεγκλήσεων με μόνιμο ζητούμενο το κατά πόσον αυτή η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά θα μας βοηθήσει να κερδίσουμε ένα πλούσιο γλωσσικό όργανο. Παράλληλα, η εισβολή της εικόνας και η ραγδαία ανάπτυξη της εισαγόμενης τεχνολογίας έχουν περιαγάγει την ορολογία σε δυνάστη, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι να συμβιβάζονται με αμετάφραστους και αγοραίους όρους. Problems of understanding terminology and theory in secondary education Kalliopi Polymerou ABSTRACT The period of upper secondary education is the right time to introduce students to issues of theory and terminology. The empirical conclusion that students find it difficult to use and decode speech that contains terminology, seems to be connected with language matters and specifically with the way language teaching is applied in secondary education. The issues of language and language teaching in our country were often matters of both scientific and popular debates and recriminations in a permanent challenge whether this rich cultural heritage will help us gain a rich language. At the same time the invasion of picture and the rapid growth of imported technology have made terminology seem like an oppressor. The result is more and more students being content with untranslated terms as well as terms imposed by the market. 0 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία είναι προϊόν διδακτικής εμπειρίας, ιδιαίτερα από τον χώρο της δημόσιας μέσης εκπαίδευσης, η οποία άλλωστε και αποτελεί κατά την άποψή μου για διάφορους λόγους το κομβικότερο σημείο του εκπαιδευτικού μας συστήματος, και ιδιαίτερα το τμήμα εκείνο που αφορά στη λυκειακή εκπαίδευση (γενική και τεχνική). Χρησιμοποίησα συνειδητά τον όρο κομβικότερο και δεν θα ήθελα διόλου να θεωρηθεί συνώνυμο του σημαντικότερο, γιατί το σημαντικό μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την αξία που του προσθέτει κανείς, ενώ η 177

2 λυκειακή εκπαίδευση στην ουσία αποτελεί έναν κόμβο, έναν σύνδεσμο ανάμεσα στην υποχρεωτική εκπαίδευση (Δημοτικό Γυμνάσιο) και την τριτοβάθμια εκπαίδευση που τα τελευταία ιδιαίτερα χρόνια αποτελεί πότε τη συνειδητή εκπαιδευτική επιλογή εκάστου και πότε την ασυνείδητη εκπαιδευτική του ρουτίνα. Παράλληλα η λυκειακή εκπαίδευση αποτελεί έναν κόμβο, έναν σύνδεσμο ανάμεσα σε δύο ολόκληρους κόσμους. Κατά τη διάρκειά της οι μαθητές εγκαταλείπουν την τρυφερή τους ηλικία, συγκλονίζονται από την προϊούσα εφηβεία τους και στο κατώφλι του λυκείου χαιρετίζουν την ενηλικίωσή τους. Πρόκειται για μια περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας συμβαίνουν πολλές και βαθιές αλλαγές στον οργανισμό, στον ψυχικό κόσμο, στη σκέψη των εφήβων. Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ηλικία, είναι τελικά και μια πολύ σημαντική περίοδος τόσο για τον μαθητή που είναι πια σε θέση να επικοινωνήσει με τρόπο περισσότερο κριτικό, περισσότερο αφαιρετικό, επομένως και πιο σύνθετο, όσο και για τον δάσκαλο που γίνεται μάρτυρας της αλλαγής και της ωρίμανσής του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο δάσκαλος έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με τον μαθητή όχι μόνο αναφορικά με το απτό, το συγκεκριμένο. Είναι η περίοδος κατά την οποία μπορείς να συζητήσεις με τους μαθητές και για το πέραν του ορατού, του αυτονόητου και του χωρίς δυσκολίες περιγραφόμενου. Οι αφηρημένες έννοιες αποτελούν πλέον τμήμα του εφηβικού προβληματισμού. Είναι η κατάλληλη στιγμή να εισαχθεί ο μαθητής στον κόσμο της θεωρίας και της ορολογίας. Πρόκειται για ένα τμήμα του επιστητού χρήσιμου για τη μετέπειτα ζωή του και μάλιστα όχι μόνον για τη περίπτωση που ο μαθητής θα συνεχίσει τις σπουδές του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση γεγονός που καθιστά την τριβή με τη θεωρία και την ορολογία εξαιρετικά απαραίτητη αλλά ακόμα και στην περίπτωση που απλώς ο απόφοιτος περάσει στον χώρο του βιοπορισμού, δεν είναι λίγες οι φορές που θα απαιτηθεί 1 ον η γνώση κάποιας ειδικής ορολογίας και 2 ον η κατανόηση συνθετότερου ή αφαιρετικού λόγου. 1 Ερωτήματα που ανακύπτουν Στο σημείο αυτό έρχομαι στο επίκεντρο του προβληματισμού της παρούσης εργασίας θέτοντας μια σειρά από ερωτήματα: είναι σε θέση οι σημερινοί μαθητές του Λυκείου να χρησιμοποιούν και να αποκωδικοποιούν λόγο που περιέχει θεωρία και ορολογία; Είναι με άλλα λόγια το θέμα της ορολογίας ιδιαίτερα οχληρό για τους Έλληνες μαθητές και αν ναι, για ποιους λόγους; Περιέχεται και σε τι ποσοστό και σε ποια μαθήματα θεωρητικός λόγος και ορολογία; Ποια βαρύτητα αποδίδεται στη θεωρία και την ορολογία από τα αναλυτικά προγράμματα, τα σχολικά εγχειρίδια, τους διδάσκοντες κοκ; Ποιος είναι ο ρόλος της γλώσσας στην διευκόλυνση πρόσληψης της θεωρίας και της ορολογίας; Πόσοι χειρίζονται εντέλει τη γλώσσα επομένως και ζητήματα θεωρίας και ορολογίας στο σχολείο, με τι 178

3 ευχέρειες ο καθένας και πόσο καθοριστική είναι η συμβολή του στην τελική κατάρτιση του μαθητή; Ποια είναι η συμβολή των φιλολογικών μαθημάτων και κατ επέκταση των φιλολόγων επί του θέματος; Παρατηρείται διαφορά στην ικανότητα πρόσληψης της θεωρίας και της ορολογίας ανάμεσα σε μαθητές των τριών κατευθύνσεων (Θεωρητικής, Θετικής, Τεχνολογικής) στις δύο τελευταίες τάξεις του λυκείου; Παρατηρείται διαφορά στην ικανότητα πρόσληψης της θεωρίας και της ορολογίας ανάμεσα σε μαθητές της Γενικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης; Τα παραπάνω ερωτήματα αποτελούσαν ανέκαθεν τμήμα του προβληματισμού μου, προφανώς και πολλών άλλων που ενδιαφέρονται για ζητήματα της εκπαίδευσης, δυστυχώς όμως με εξαίρεση μια ολιγάριθμη κυρίως αρθρογραφία και μάλιστα όχι ως πρωτεύοντα θέματα αλλά εξαιρετικά ακροθιγώς μπορεί να συναντήσει κανείς μια γνώμη, μια πληροφορία, κάτι που εν πάση περιπτώσει να σχετίζεται μαζί τους. Θεωρώ άκρως απαραίτητο τα παραπάνω ερωτήματα μαζί με άλλα επίσης πολύ σημαντικά, να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας, διότι πέραν των τεκμηριωμένων απαντήσεων, θα αποτελέσουν τη βάση για μια εμπεριστατωμένη μελέτη των εκπαιδευτικών μας πραγμάτων. Απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δεν θα μπορούσαν, επομένως, να υπάρξουν σε επίπεδο επιστημονικό. Σε επίπεδο εμπειρικό είναι προφανές ότι αρκετοί θα μπορούσαν να καταθέσουν την άποψή τους. Ανάμεσά τους και η υποφαινόμενη, με την ευχή και την ελπίδα βεβαίως ότι οι ανωτέρω προβληματισμοί θα περάσουν σε επίπεδο ερευνητικό και με τη δική της συμβολή. 2 Η γλωσσική υφή του προβλήματος Σε μια πρώτη επεξεργασία των ερωτημάτων μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι με έναν έμμεσο ή άμεσο τρόπο όλα συνδέονται με ζητήματα γλωσσικά. Επομένως, λογικό είναι η ευχέρεια ή αντιθέτως η δυσχέρεια στην πρόσληψη θεωρίας και ορολογίας να έχει σχέση και με τον τρόπο που πραγματώνεται γλωσσικά η διδασκαλία της θεωρίας και της ορολογίας στη μέση εκπαίδευση. Φυσικά οι γλωσσικές δυνατότητες των μαθητών του λυκείου είναι ήδη επηρεασμένες από πολλά γλωσσικά περιβάλλοντα τα οποία προηγούνται ή και ενεργούν παράλληλα με εκείνο (ή καλύτερα -α) του λυκείου. Το τελευταίο (-α) όμως συμπίπτει να είναι αυτό το οποίο έχει ή τουλάχιστον πρέπει να έχει στόχους προκειμένου να οδηγήσει τους μαθητές κατά το μάλλον ή ήττον σε ένα επιθυμητό σημείο γλώσσας, επομένως και σκέψης, για να θυμηθούμε τη βασική αρχή του ιδρυτή της σύγχρονης γλωσσολογίας F. Saussure. Άλλωστε αιώνες πριν ο Πλάτωνας στον «Σοφιστή» του εξέφραζε την ίδια άποψη λέγοντας: 179

4 «Διάνοια και λόγος ταὐτόν». 1 Η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων σε κείμενο που διακηρύσσει τις απόψεις της σε σχέση με τη γλώσσα αναφέρει: «Η γλώσσα δεν είναι το ένδυμα αλλά το ίδιο το σώμα της σκέψης. Γλώσσα και σκέψη είναι δεμένες με τρόπο αξεχώριστο. Μαζί τρέφονται και αναπτύσσονται και δυναμώνουν. Η γλωσσική επάρκεια ή ανεπάρκεια προσδιορίζει αντίστοιχα και στον ίδιο βαθμό την πνευματική» [1]. Αποτελεί, επίσης γλωσσικό περιβάλλον έντονης και βαθιάς επιρροής ενώ το σχολείο αποτελεί θεσμό όπου κυριαρχεί η κρατική παρεμβατικότητα (Stubbs) [2], επομένως λειτουργεί ρυθμιστικά και σε ό,τι αφορά στα ζητήματα της γλώσσας. Σύμφωνα με τον Bernstein [3] υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ γλωσσικής αποτυχίας και σχολικής αποτυχίας. Στο βαθμό λοιπόν που μπορούμε να αποτρέψουμε τη γλωσσική αποτυχία συνεισφέρουμε στη σχολική επιτυχία του μαθητή. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας πόσο σημαντική είναι η γλώσσα σε κοινωνικό επίπεδο, κατανοούμε τη συν-ευθύνη του σχολείου στη «γλωσσική αποτυχία» του μαθητή που συνεπάγεται ως ένα βαθμό και την κοινωνική του αποτυχία (Stubbs). 3 Εντοπισμός προβλημάτων Στη δεκαετία του 80 αρκετοί αναφερόμενοι στα γλωσσικά μας πράγματα μιλούν για την ύπαρξη γλωσσικού προβλήματος. Θεωρούν ότι η γλώσσα κινδυνεύει και υποβαθμίζεται. Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθεί χωρίς βεβαίως να υπάρχει η δυνατότητα να επεκταθούμε επί του θέματος ότι η πλούσια διαχρονία και συγχρονία της, η διπλή γλωσσική μας παράδοση (λόγια και δημώδης), η περιπέτεια του γλωσσικού ζητήματος, η νομοθετική στήριξη της δημοτικής από το 1976 και εντεύθεν, καθιστούν τα ζητήματα της γλώσσας και της διδασκαλίας της συχνά θέματα επιστημονικών αλλά και λαϊκών συζητήσεων και αντεγκλήσεων με μόνιμο ζητούμενο το κατά πόσον αυτή η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά θα μας βοηθήσει να κερδίσουμε ένα εξίσου πλούσιο γλωσσικό όργανο ικανό ως προς το αντεπεξέρχεται στις σύγχρονες επιστημονικές και τεχνολογικές κατακτήσεις. Τα γλωσσικά προβλήματα κυρίως εντοπισμένα στο λεξιλόγιο, οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι είναι γλωσσικά φτωχοί. «Λεξιπενία» είναι η λέξη που περιέγραφε την κατάστασή τους. Φυσικά ο χαρακτηρισμός δεν ήταν αβάσιμος, όπως όμως επεσήμαινε ο Αύγουστος Μπαγιόνας [4] πληθωρικό λεξιλόγιο αυτό καθεαυτό δεν αποτελεί επαρκή ένδειξη νοητικής ωρίμανσης, ενώ η ανάπτυξη της αφηρημένης σκέψης και της ικανότητας για γενίκευση, που είναι συνυφασμένη με τη νοητική ωρίμανση του 1 «Οὐκοῦν διάνοια μὲν καὶ λόγος ταὐτόν πλὴν ὁ μὲν ἐντὸς τῆς ψυχῆς πρὸς αὑτὴν διάλογος ἄνευ φωνῆς γιγνόμενος τοῦτ' αὐτὸ ἡμῖν ἐπωνομάσθη, διάνοια» Πλάτωνος Σοφιστής, 263e 180

5 ανθρώπου, συχνά συνεπάγεται περιορισμό του λεξιλογικού πλούτου, της πολυσημίας και της πολυτυπίας. Και καταλήγει ότι θα έπρεπε να ερευνηθεί αν ο περιορισμός του λεξιλογικού πλούτου που διαπιστώνεται είναι ένδειξη συγκεχυμένης σκέψης και χαμηλού παιδευτικού επιπέδου ή αντιθέτως νοητικής ωρίμανσης. Παρά τον εντοπισμό των γλωσσικών προβλημάτων από κάποια στιγμή και ύστερα μέσα στη δεκαετία του 80 αρχίζει να επικρατεί μεγαλύτερη αισιοδοξία στα ζητήματα της γλωσσικής μας διδασκαλίας. Η αισιοδοξία αυτή στηρίζεται και στο γεγονός ότι τα καινούρια βιβλία της γλώσσας εισάγουν στο χώρο της σχολικής εκπαίδευσης ορολογία της γλωσσολογίας, ενώ η λύση που προτείνεται για την ουσιαστική γνώση της μητρικής γλώσσας, αλλά και κάθε γλώσσας, προκειμένου οι μαθητές να κατανοούν και να αναπαράγουν συνθετότερες ή υψηλότερες μορφές λόγου και να είναι σε θέση αργότερα ως φοιτητές να εκφράζουν πολυπλοκότερη και αναλυτικότερη σκέψη, είναι να αναζητήσουμε το δικό μας στίγμα στη σύζευξη δύο κόσμων: να δεχτούμε την προσφορά των σύγχρονων δυτικοευρωπαϊκών κυρίως γλωσσικών αναζητήσεων στηριζόμενοι όμως στην γραμματική μας παράδοση [5]. Η γνώση της συντακτικής και γραμματικής ορολογίας και δομολογίας επιστρατεύτηκε προκειμένου να αποφευχθεί η μηχανιστική γνώση της γλώσσας, να μπορούν να εισδύουν στους μυστικούς και φανερούς μηχανισμούς της, να έχουν τη δυνατότητα να γράφουν χωρίς γραμματικά και συντακτικά λάθη και στη συνέχεια να μπορούν να μάθουν καλά μια ξένη γλώσσα στηριζόμενοι στις γραμματικές και συντακτικές αντιστοιχίες τους με τη δική μας. Η διαπίστωση ότι τα παιδιά έφταναν στα πανεπιστήμια χωρίς να είναι σε θέση να κατανοήσουν ή να αναπαράγουν συνθετότερες ή υψηλότερες μορφές επιστημονικού ή φιλοσοφικού λόγου υπήρξε επί του θέματος καθοριστική. Αυτή την αισιοδοξία τη βίωσα ως καθηγήτρια, τη συμμερίστηκα και προσπάθησα να την υπηρετήσω. Οι καρποί δεν αποδόθηκαν τελικά, τουλάχιστον στον αναμενόμενο βαθμό. Τα πρώτα χρόνια της εφαρμογής των καινούριων βιβλίων της γλώσσας, άλλοι τήρησαν μία θετική και άλλοι μία αρνητική στάση απέναντί τους, πράγμα το οποίο είναι βεβαίως συνηθισμένο σε κάθε τι καινοφανές στην εκπαίδευσή μας. Το πρόβλημα κατά την άποψή μας ξεκινά από το γεγονός ότι ο καθένας μας είχε τη δυνατότητα να εφαρμόζει τη διδακτική της αρεσκείας του χωρίς να λογοδοτεί έναντι ουδενός. Η απομάκρυνση του παλαιού επιθεωρητή, η αντικατάστασή του από το θεσμό του σχολικού συμβούλου με τη μηδαμινή δυνατότητα παρέμβασης, η γενικότερη χαλάρωση και σε κοινωνικό επίπεδο ως συνώνυμη της δίψας μας για περισσότερη δημοκρατία που πέρασε και στο σχολικό χώρο, οδήγησαν σε πολύ προσωπικές διδακτικές προσεγγίσεις όλους τους καθηγητές και πολύ περισσότερο τους φιλολόγους. Εμείς οι φιλόλογοι είχαμε από πάντα την αίσθηση του ρυθμιστή όχι μόνον 181

6 των γλωσσικών θεμάτων σε σχέση με τους μαθητές μας αλλά ακόμη και του ρυθμιστή στις ευάλωτες εφηβικές τους ψυχές. Και πολύ σωστά. Ήμασταν όχι μόνον περισσότερες ώρες μαζί τους αλλά και από τη φύση των φιλολογικών μαθημάτων περισσότερο διεισδυτικοί στον εσώτερο κόσμο τους. Ανάλογα λοιπόν με τις γνώσεις, την ιδιαίτερη φιλολογική ειδίκευση, τις γλωσσικές προτιμήσεις αλλά και ευχέρειες, ο καθένας από εμάς είχε τη δυνατότητα να εφαρμόζει την προσωπική γλωσσική τακτική του, τόσο στη διδασκαλία της νεοελληνικής όσο και στη διδασκαλία της αρχαιοελληνικής γλώσσας, που από το 1992 και εξής αρχίζει να διδάσκεται και στο γυμνάσιο από το πρωτότυπο. Στη συγκεκριμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στηρίχτηκαν οι ελπίδες πολλών για την αναβάθμιση των γλωσσικών μας σπουδών αλλά ήταν πολλοί και εκείνοι που τη θεώρησαν αντιστοίχως ολέθρια. Σοφοί και αγαπητοί δάσκαλοι διασταύρωσαν τότε τα ξίφη τους. Υπηρέτησα τον θεσμό από την αρχική ακόμη πειραματική του εφαρμογή χωρίς να είμαι σε θέση να έχω άποψη ούτε για τα οφέλη ούτε για τις βλάβες που περίμεναν τους μαθητές μου. Κατανοούσα ότι τα ζητήματα της γλώσσας είναι ζητήματα λογικής αλλά και ζητήματα ευαισθησίας. Όταν μάλιστα έχουμε να κάνουμε με μια γλώσσα σαν την ελληνική, τόσο αρχαία και τόσο ανθεκτική, είναι ιδιαιτέρως δύσκολο τα ζητήματα της ευαισθησίας να τεθούν υπό έλεγχο αφού η εθνική μας ταυτότητα δημιουργείται στη βάση της αρχαίας ελληνική μας προέλευσης με επίκεντρο τη γλώσσα. Όχι μόνον το 1992 αλλά ακόμα και σήμερα αν διακινδυνεύσει κανείς μια γνώμη αρνητική στην υπερβολική ενασχόληση με τα αρχαία ελληνικά (π.χ. σε τι εξυπηρετούν 6 ώρες στην Α Λυκείου;) μπορεί εύκολα να περιέλθει στη δυσάρεστη θέση του αντεθνικώς φερομένου. Δεν θα μπω στη διαδικασία να ενοχοποιήσω τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο. Δεν είναι η βαθμίδα που αποτελεί πρόβλημα. Είναι γενικότερα ο τρόπος διδασκαλίας τους. Και δεν αναφέρομαι καθόλου μόνον στον προσωπικό τρόπο εκάστου δασκάλου μόνον ή κυρίως. Αναφέρομαι 1 ον στους διακηρυγμένους στόχους [6] των ιθυνόντων, των αναλυτικών προγραμμάτων, των βιβλίων κοκ., που δεν κατευθύνονται στο προσδοκώμενο αποτέλεσμα είτε γιατί δεν ήταν ειλικρινείς είτε γιατί δεν ήταν σωστά δομημένοι. Αναφέρομαι 2 ον στην πλήρη απουσία ελέγχου της εφαρμογής του μαθήματος, 3 ον στην ανυπαρξία αξιολόγησης που εδώ και χρόνια αποτελεί ζητούμενο αποκλειστικά στο χώρο του εθελοντισμού και της δημοκρατικής διαδικασίας (αυτο-αξιολόγηση), 4 ον στην έλλειψη επιμόρφωσης, που τον τελευταίο καιρό κινδυνεύει ακόμα περισσότερο για λόγους προφανείς, τουτέστιν οικονομικούς, 5 ον στην ελλιπή κατάρτιση πολλών φιλολόγων σε θέματα νεότερης γλωσσολογίας, αλλά και στη βαθιά ριζωμένη διδασκαλία της ρυθμιστικής γραμματικής με τον γνωστό τυποποιημένο τρόπο, που διαμόρφωσε και μια ανάλογη 182

7 νοοτροπία που με τη σειρά της οδήγησε στην αντιμετώπιση κάθε νεωτερισμού με επιφύλαξη και σκεπτικισμό, αν όχι με άρνηση [7], όπως στην άρνηση εφαρμογής της επικοινωνιακής μεθόδου διδασκαλίας, η οποία και δοκιμασμένη είναι και σημαντικά οφέλη έχει φέρει στην εκπαίδευση παγκοσμίως. Τέλος, πέραν της αναμφισβήτητης σχέσης του γλωσσικού επιπέδου των μαθητών με τα φιλολογικά μαθήματα και τους φιλολόγους θα πρέπει να διαλύσουμε μια πλάνη: υπάρχει διάχυτη η αντίληψη ότι η διδασκαλία της γλώσσας είναι αποκλειστικά έργο των φιλολόγων. Εφόσον όμως κάθε μάθημα έχει το δικό του γλωσσικό κώδικα, τις δικές του γλωσσικές δυσκολίες και προϋποθέτει πολλές φορές διαφορετικές δραστηριότητες μαθήσεως και επομένως και γλωσσικές δραστηριότητες, αυτό σημαίνει πως αποτελεί καθήκον των εκπαιδευτικών όλων των ειδικοτήτων να διδάσκουν τη γλώσσα, αφού τελικά η γλώσσα μαθαίνεται όχι μόνο στο μάθημα των ελληνικών αλλά σε όλα τα μαθήματα [8]. Οι φράσεις «κάθε δάσκαλός είναι και δάσκαλός της γλώσσας» και «κάθε μάθημα είναι και μάθημα της γλώσσας» υπονοούν ότι ο καθηγητής οποιουδήποτε μαθήματος οφείλει να διδάξει τη γλώσσα του μαθήματός του, καθιστώντας τους μαθητές του ικανούς να χρησιμοποιούν την κατάλληλη ορολογία και να συγκροτούν λογικά την επιχειρηματολογία τους. Στο σημείο αυτό και πάντα αναφορικά με το γλωσσικό επίπεδο των μαθητών θα πρέπει επομένως να προβληματιστούμε σχετικά με το γλωσσικό επίπεδο των καθηγητών. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι το αναμενόμενο. Χαρακτηριστικά αναφέρεται [9] ότι ένας μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών βρίσκεται σε τόσο χαμηλή γλωσσική στάθμη ώστε οι μαθητές εκφράζουν την απορία: «αφού κι οι καθηγητές μας δεν ξέρουν ελληνικά, γιατί μας πιέζετε να μάθουμε εμείς;» Ιδιαίτερα, στον τομέα της ορολογίας η μέση τεχνική εκπαίδευση θα μπορούσε να έχει σημαντική προσφορά στη διαμόρφωση της επιστημονικής, τεχνικής και επαγγελματικής διάστασης της γλώσσας αν υπάρξει υγιής σχέση ανάμεσα στην ΤΕΕ και τον κόσμο της παραγωγής, της εργασίας και της επιστήμης γενικά, όπως επίσης και υγιής αντιστοιχία ανάμεσα στη μέση τεχνική εκπαίδευση και στην ανώτερη και ανώτατη [10]. Η ανυπαρξία ωστόσο ενιαίας τεχνικής ορολογίας, η ανεύθυνη πολλές φορές απόδοση όρων και η πολυτυπία, η έλλειψη γλωσσικής συνέπειας εκ μέρους των διδασκόντων, έχουν ως αποτέλεσμα «αντί η ΤΕΕ να διαμορφώνει και να συντηρεί μέσα στα παραδεκτά επιστημονικάτεχνολογικά πλαίσια τη γλώσσα, να μετατρέπεται η ίδια σε όργανο επισημοποίησης της γλώσσας της αγοράς, που σε μορφή γεωμετρικής προόδου παραφθείρει, παραμορφώνει, διαστρεβλώνει και παραποιεί τη γλώσσα μας και παράγει εκπαιδευτικά προϊόντα που αποτελούν υποδείγματα γλωσσικής απαιδευσίας». Η επισήμανση του προβλήματος είναι κατά την άποψή μας ένα θετικό βήμα. Ο εντοπισμός της αιτίας του προβλήματος είναι σημαντικότερη και δυσκολότερη υπόθεση. Προσωπικά δεν έχω πεισθεί ότι η αγοραία 183

8 γλώσσα θα μπορούσε να μην είχε μπει στην εκπαίδευση αν γινόταν χρήση των κατάλληλων εξελληνισμένων τύπων από τους δασκάλους. Είναι γεγονός ότι η παρεχόμενη παιδεία δεν είναι αυτή που θα ανέμενε κανείς, ωστόσο η δύναμη της αγοράς είναι τεράστια, ιδιαίτερα όταν είσαι σε μόνιμη βάση ο αγοραστής. Δεν είναι τυχαίος ο ηγεμονισμός της αγγλικής γλώσσας. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε το εξής: ο γλωσσικός σνομπισμός που σύμφωνα με τον Stubbs [11] συνοδεύει μερικές φορές την ειδική γλώσσα κάθε επιστημονικού κλάδου θα πρέπει να μην παρασύρει τον δάσκαλο στο να μην αναγνωρίζει μιαν αξιόλογη ιδέα ενός μαθητή αν δεν την έχει εκφράσει στο γλωσσικό ύφος και την ορολογία που αυτός χρησιμοποιεί. Είναι σημαντικό να μην συγχέουμε το τι λέει ένας μαθητής με το πώς το λέει. Από την άλλη θα πρέπει ο δάσκαλος να είναι σε θέση «να ελέγχει ένα μάθημα ανοίγοντας στα παιδιά ή κλείνοντας διάφορες δυνατότητες μάθησης». Το ιδιαίτερο λεξιλόγιο κάθε μαθήματος είτε πρόκειται για ορολογία που προσιδιάζει μόνο στο συγκεκριμένο μάθημα είτε για λεξιλόγιο που στο συγκεκριμένο μάθημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο ιδιαίτερος τρόπος έκφρασης σ αυτό, πρέπει να γίνουν κτήμα των μαθητών. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές θα καταστούν ικανοί να εκφράζονται με ακρίβεια και επιστημονικά. Η κάθε ειδικότητα πρέπει να κάνει έναν κατάλογο της ορολογίας που πρέπει να μάθουν οι μαθητές και να αναζητήσει τους καλύτερους τρόπους για τη διδασκαλία τους: η κατάλληλη στιγμή για την εισαγωγή ενός καινούριου όρου, ο περιορισμός του αριθμού των καινούριων εννοιών ή όρων που πρέπει να εισαχθούν, η ευκαιρία να δίνουν οι ίδιοι οι μαθητές μας ορισμούς και να διευκρινίζουν με λόγια τις έννοιες που εισάγονται στο μάθημα, το γλωσσικό ύφος που ταιριάζει στο συγκεκριμένο μάθημα, η τεχνική της ενεργητικής ανάγνωσης και πρόσληψης του μαθήματος, όλα αυτά αποτελούν στρατηγικές που ο αρμόδιος καθηγητής [12] πρέπει να χρησιμοποιεί προκειμένου να πετύχει το διδακτικό του στόχο. Στα λεγόμενα θεωρητικά μαθήματα όπου οι έννοιες είναι περισσότερο αφηρημένες, υπάρχει συχνά μια χαλαρότητα στους όρους, που δεν είναι συνώνυμη της ελευθερίας αφού δημιουργεί σκοτεινότητα, ασάφεια και πλαδαρότητα στη γλώσσα [13]. Στην έκθεση Bullock [14] Γλώσσα για τη ζωή αναφέρεται ότι στη βασική εκπαίδευση κάθε δασκάλου και καθηγητή θα πρέπει να υπάρχει μια σημαντική σειρά μαθημάτων για τη γλώσσα στην εκπαίδευση, οποιαδήποτε και αν είναι η ειδικότητα του καθηγητή ή η ηλικία των παιδιών με τα οποία πρόκειται να ασχοληθεί. Το 1985 η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων δίνει τη δική της εκδοχή για το γλωσσικό πρόβλημα:«εμείς δεχόμαστε ότι υπάρχει σήμερα γλωσσικό πρόβλημα που δεν έχει όμως καμιά σχέση με το παλιό γλωσσικό ζήτημα. Το γλωσσικό πρόβλημα που υπάρχει δεν είναι ούτε μόνο ελληνικό ούτε μόνο σημερινό. Στη σημερινή του μορφή προσδιορίζεται γενικότερα από την εισβολή της εικόνας και τη μεταβολή του σημειακού συστήματος επικοινωνίας».[16] 184

9 Όντως στο σημείο αυτό εντοπίζεται ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα που δεν είναι μόνον ελληνικό αλλά παγκόσμιο. Ο ρόλος της εικόνας σε μία κοινωνία που μαθαίνει κυρίως μέσα από αυτήν είναι αυτονόητα κεφαλαιώδης. Η απουσία της εικόνας αντίστροφα λειτουργεί αρνητικά ως προς την είσπραξη της γνώσης. Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς την τηλεοπτική επιτυχία στη δημιουργία προτύπων, απόψεων, συνειδήσεων; Ο Γ. Μπαμπινιώτης [17] αναφέρει ότι η έρευνα αξίζει να ασχοληθεί περισσότερο με την «υπολογιστική γλωσσολογία» και γενικότερα την «εκπαιδευτική τεχνολογία» που θα αποτελέσουν όντως το μέλλον της γλωσσικής μας όπως επίσης και γενικότερα παιδείας. Οι παραπάνω επιστημονικοί εκπαιδευτικοί τομείς χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό την οπτική και ηχητική εικόνα και μπορούν να αποτελέσουν μια μεγάλη βοήθεια επί του θέματος 2. Αν σκεφτούμε ότι έχει ήδη παρέλθει πάνω από ένα τέταρτο του αιώνα από την περίοδο κατά την οποία εντοπίζεται το πρόβλημα και ότι από τότε μέχρι σήμερα η εικόνα δεν έχει απλώς εισβάλει αλλά μονοπωλεί την πληροφόρηση (τηλεόραση, πολυμέσα, διαδίκτυο) κατανοούμε πόσο δύσκολη καθίσταται η διδασκαλία που δεν είναι οπτικοποιημένη και εικονοπλαστική. Πρόσφατη πανελλαδική έρευνα για τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών [18] δείχνει ότι «περισσότερο από τα δύο τρίτα των μαθητών (73,2/100) θα ήθελαν τα βιβλία της Νεοελληνικής γλώσσας να περιέχουν εικονογράφηση με σκίτσα διαφόρων ειδών (κόμικς, γελοιογραφίες κ. ά.)», ενώ παράλληλα «8 στους 10 μαθητές (80,2/100) διατρανώνουν την επιθυμία τους να αξιοποιούνται πολύ ή αρκετά οι Νέες Τεχνολογίες στο γλωσσικό μάθημα». Η διδασκαλία της θεωρίας και της ορολογίας στο λύκειο που όπως αναφέραμε είναι συνυφασμένη με τη νοητική ωρίμανση του εφήβου, απαιτεί την ανάπτυξη της αφηρημένης σκέψης και της ικανότητας για γενίκευση, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με αυτό το οποίο έχει συνηθίσει να εισπράττει ο έφηβος ως τρόπο πληροφόρησης αλλά και διδασκαλίας. Επομένως, δυσκολεύεται πολύ να κατανοήσει κάτι που δεν μπορεί να οπτικοποιήσει. Ο σχολικός θεωρητικός λόγος στην αδυναμία του να γίνει εικονοπλαστικός, επομένως και συγκεκριμένος, χαρακτηρίζεται ως αφηρημένος, πράγμα το οποίο στο μυαλό των εφήβων μαθητών είναι συχνά συνώνυμος του ακατάληπτος. 4 Η έκρηξη της τεχνολογίας και η ορολογία Πέραν της εισβολής της εικόνας και της συνακόλουθης μεταβολής του σημειακού συστήματος επικοινωνίας, η ραγδαία ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας αναγκάζει 2 Το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί από φέτος το Ψηφιακό Σχολείο (http://digitalschool.minedu.gov.gr/ ). 185

10 καθημερινά το ανθρώπινο μυαλό να πλάθει νέες λέξεις για να παραστήσει τις καινούριες έννοιες που εισάγονται στη ζωή μας. Πρόκειται για γλωσσικό πλούτο και ανάπτυξη. Η ελληνική γλώσσα έχει άλλωστε τροφοδοτήσει και εμπλουτίσει με όρους της επιστήμης, της φιλοσοφίας, των τεχνών, της τεχνολογίας και της καθημερινής ζωής τις ευρωπαϊκές γλώσσες και κατ επέκταση όλον τον κόσμο. Στη σημερινή ωστόσο εποχή δεν πρωτοστατεί ούτε στην επιστήμη ούτε στην τεχνολογία, από τις οποίες καθημερινά εκπορεύονται καινούριοι όροι. Η σημερινή έκρηξη της επιστημονικής γνώσης και η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται πλέον, καθιστούν την ορολογία δυνάστη. Ως τα τώρα οι νεωτερισμοί που επέλεγε και αποδεχόταν η γλώσσα μας ήταν πάντα αφομοιώσιμοι, δηλαδή προσαρμοσμένοι στο γλωσσικό μας αισθητήριο φωνολογικά και μορφικά, έτσι ώστε να πειθαρχούν στους κανόνες της [19]. Σήμερα η σωρεία των καινοφανών όρων είναι τέτοια που όπως όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε, δεν προλαβαίνουμε να τους μεταγλωττίσουμε. Είναι προφανές ότι δεχόμαστε ένα πλήγμα, την έκταση του οποίου ακόμη δεν γνωρίζουμε. Είναι επίσης προφανές ότι δεν είναι δυνατόν να υψώσουμε τείχος στη γνώση, στον πολιτισμό, στην πληροφόρηση που εισβάλλει. Ο αδιαμφισβήτητος γλωσσικός ηγεμονισμός της αγγλικής εδραιώνεται καθημερινά. Όλο και περισσότερα μεταπτυχιακά στη χώρα γίνονται στα αγγλικά, για να μην μιλήσουμε για ζητήματα βιβλιογραφίας. 5 Κινδυνεύει άραγε η γλώσσα μας; Κινδυνεύει άραγε η γλώσσα μας; Η αισιόδοξη άποψη λέει θα επιβιώσει, γιατί αυτό έχει αποδειχθεί μέσα από τους αιώνες. Όπως και αν έρθουν τα πράγματα αυτό που θα χρειαστεί δεν είναι να αντιδράσουμε όπως πολύ συχνά ακούγεται, αλλά να δράσουμε: Εκείνο που αποτελεί ένα από τα ζητούμενα της εργασίας αυτής είναι ο επιμερισμός των ευθυνών σε ιθύνοντες (για να συμπεριλάβω όλους εκείνους που χαράσσουν στη χώρα εκπαιδευτική και γλωσσική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων και των αντίστοιχων στρατηγικών που ακολουθούνται) και διδάσκοντες. Στο σημείο αυτό ας μου επιτραπεί να αποτολμήσω μια πρώτη γνώμη: ενώ εικάζω την ύπαρξη μιας εκπαιδευτικής γλωσσικής πολιτικής, δεν βλέπω στο προσκήνιο την ύπαρξη των στρατηγικών εκείνων που αποδεικνύουν ότι τα γλωσσικά θέματα στην ελληνική μέση εκπαίδευση αντιμετωπίζονται με κάποιον συγκεκριμένο έστω τρόπο που να εγγυάται ένα συγκεκριμένο επίσης αποτέλεσμα. Για την ακρίβεια πολύ συχνά αναδύονται κάποιες στρατηγικές οι οποίες όμως εγκαταλείπονται, συνήθως όταν έχουμε αλλαγή στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Όσον αφορά δε σε μια εθνική πολιτική για την παιδεία και τον απαραίτητο εθνικό διάλογο που πρέπει να προηγείται, γνωρίζουμε ότι ουδέποτε επετεύχθη κάτι σε εθνικό επίπεδο ή και σε επίπεδο διαλόγου: αντιθέτως πολλοί μονόλογοι με τον δικό τους μοναχικό τρόπο διαλαλούν 186

11 ένα προσωπικό κάθε φορά παράπονο δίχως να προσθέτουν κάτι στον εθνικό κορβανά. Η μόνη γλωσσική πολιτική με συγκεκριμένο και πολύ σημαντικό αποτέλεσμα είναι η παλαιότερη όλων, που μετράει σχεδόν τα χρόνια του νεοελληνικού κράτους, αναφέρεται στη διαχρονία της ελληνικής γλώσσας, και προσέφερε στο νεοσύστατο κράτος το κύρος της μακραίωνης ιστορίας του. Η γλωσσική εκείνη πολιτική συνεπικουρούμενη από δύο νεοσύστατες επίσης επιστήμες: την αρχαιολογία και τη λαογραφία προσέφερε επίσης στον νεοέλληνα τη σύγχρονη ταυτότητά του. Μια ταυτότητα τραυματισμένη από τις αιτιάσεις του Fallmerayer και όλων όσων δεν επιθυμούσαν να δουν πόσο επίμονα ανθεκτική στον χρόνο είναι η γλώσσα του. Η διαχρονία λοιπόν της ελληνικής γλώσσας είναι εκείνη που συμπαρέσυρε στα στοιχεία της ταυτότητάς μας και την ελπίδα την πεποίθηση ότι και η αρχαιοελληνική σκέψη και ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός αποτελούν στοιχεία της ταυτότητάς μας [20]. Από την πρώτη ημέρα στο ελληνικό σχολείο αυτό το μαθαίνουμε. Δεν θα μας αδικήσω. Ποιος δεν θα ήθελε να είχε έναν παππού Αριστοφάνη, έναν Όμηρο, έναν Οδυσσέα, έναν Δημόκριτο, έναν Μεγαλέξαντρο; Παρατηρώντας σημερινούς λαούς μετά τη διάλυση των κρατών του υπαρκτού σοσιαλισμού στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν μια ταυτότητα με ρίζες παλαιότερες των σύγχρονων ευρωπαίων, δεν τους αδικώ που επιχειρούν πάση θυσία να προσκολληθούν στο άρμα της αρχαιότητας και του Μεγαλέξανδρου. Σε ό,τι αφορά στους διδάσκοντες, όπως ήδη αναφέραμε, το θέμα αντιμετωπίζεται ατομικά: όπως δηλαδή ξέρει, μπορεί, θέλει, προλαβαίνει, τολμά ο καθένας. Και αυτό κατά τη γνώμη μας συνιστά από μόνο του κατάφωρο αναχρονισμό. Εις επίρρωση των ανωτέρω, έχει ήδη εισαχθεί στην επίσημη εκπαιδευτική ορολογία ο όρος παρα-πρόγραμμα, ο οποίος ανάμεσα στις υπόλοιπες χρήσεις του σκέπει και την προσωπική γλωσσική διδακτική εκάστου. Πρόκειται για έναν όρο που κλείνει το μάτι σε αυτό που παλαιότερα ονομάζαμε «πατριωτισμό των Ελλήνων», στον οποίο ως γνωστό επαφίεντο πολλά και σοβαρά ζητήματα, τα οποία κανονικά απαιτούσαν συγκεκριμένους, μελετημένους και επομένως επιστημονικούς χειρισμούς. Κλείνοντας, κρίνουμε απαραίτητο να αναφερθούμε στο πρόβλημα της σημερινής εποχής με μαθητές που σε μεγάλο βαθμό δεν είναι ελληνικής καταγωγής, και αντιμετωπίζουν ένα πρόσθετο γλωσσικό πρόβλημα και διότι η ελληνική αποτελεί για αυτούς β γλώσσα και διότι προέρχονται από μη προνομιούχα οικογενειακά περιβάλλοντα, γεγονός το οποίο καθιστά δυσχερέστερη την επαφή τους με την ελληνική γλώσσα και τη μάθηση. Η πολυπολιτισμικότητα ως έννοια μας διχάζει γιατί, ενώ δεν ενδίδουμε εκόντες σε ρατσιστικές απόψεις και τακτικές, δεν είμαστε εκ παραλλήλου και διατεθειμένοι να θυσιάσουμε τη δεσπόζουσα πολιτισμική μας υπεροχή, κάνοντας ακόμα δυσχερέστερη τη θέση των παιδιών 187

12 των μεταναστών, τα οποία για να προοδεύσουν εκτός από τη μητρική τους γλώσσα και την ελληνική που μαθαίνουν στο σχολείο, θα χρειαστεί να μάθουν και μία γλώσσα από τις ονομαζόμενες υψηλού κύρους, πράγμα που δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο τη θέση τους. Κινδυνεύει άραγε η γλώσσα μας; 6 Βιβλιογραφικές αναφορές [ 1] Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ) «Οι φιλόλογοι και η γλώσσα», Γλώσσα και Εκπαίδευση, Σεμινάριο 5, Αθήνα, 1985, σ. 3, σ. 3-5 [ 2] Michael Stubbs «Γιατί η γλώσσα είναι σημαντική για την εκπαίδευση» Γλώσσα 2, σ.7 κ. ε., σ [ 3] B.Bernstein Class,codes and control Routledge & Kegan Paul, London, 1971 Βλ. και Ι. Ν. Μπασλής, «Απόψεις της κοινωνικής γλωσσολογίας και συνέπειες στη διδασκαλία της γλώσσας», Σεμινάριο 5, Αθήνα, 1985, σ [ 4] Α. Μπαγιόνας «Γύρω από τη σχέση γλώσσας και σκέψης», Σεμινάριο 5, Αθήνα, 1985, σ. 177, σ [ 5] Χρίστος Τσολάκης «Γλωσσική διδασκαλία (Το ελληνικό στίγμα και οι συντεταγμένες του)», Γλώσσα 1, 1983, σ. 60, σ [ 6] Αγαθοκλής Χαραλαμπόπουλος, «Γλωσσολογία και διδασκαλία της μητρικής γλώσσας», Γλώσσα 9, 1985, σ. 43, σ [ 7] Ναπολέων Μήτσης, «Εφαρμοσμένη γλωσσολογία και γλωσσική διδασκαλία. Προτάσεις για μια επιστημονικότερη αντιμετώπιση της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στο γυμνάσιο», λόγος και πράξη 32, 1987, σ. 59, σ , [ 8] Παναγιώτης Περσιάνης «Η γλώσσα σ όλο το φάσμα του σχολικού προγράμματος», Γλώσσα 8, 1985, σ. 32, σ , [ 9] Ευστάθιος Δημητρόπουλος, «Η ελληνική γλώσσα της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης», Γλώσσα 5, Αθήνα 1984, σ. 61, σ [10] Ευστάθιος Δημητρόπουλος, ό. π. σ. 62 [11] Michael Stubbs, ό. π. σ. 8 [12] Βλ. και Θανάσης Τριανταφύλλου, «Η μαθηματική σκέψη και ορολογία ως τρόπος για την καλλιέργεια της γλωσσικής οργάνωσης της σκέψης, της λογικής οργάνωσης της σκέψης και της γλωσσικής έκφρασης», λόγος και πράξη 33-35, 1988, σ Π. Μαρουσάκης, «Γλώσσα και μαθηματικά», λόγος και πράξη 5, 1977, σ Έλλη Γιωτοπούλου Σισιλιάνου Η διδασκαλία της ιστορίας στη μέση εκπαίδευση, Αθήνα 1965 Κων/νος Καφετζόπουλος, Μιχαήλ Μανωλόπουλος, «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑ ή Προσπαθώντας να ενισχύσουμε έναν ασθενή δεσμό», ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ γ τεύχος 63, 2005 Χρίστος Μηλιώνης & Χαρούλα Σταθοπούλου «Προσεγγίσεις μαθηματικών εννοιών στο πλαίσιο της Σημειωτικής», Πρακτικά 3 ου διημέρου διαλόγου για τη διδασκαλία των μαθηματικών, Θεσσαλονίκη 2004 Ι. Ρέντζος, «Η ανάγνωση των φυσικομαθηματικών συνόλων και η δημοτική», λόγος και πράξη 4, 1977, σ. 5-9 Δ. Τσαούσης «Δυσκολίες στη διδασκαλία της Φυσικής», εισήγηση, Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Αθήνα Μάιος 1999 Π. Μαρουσάκης, «Θέματα μαθηματικής ορολογίας», λόγος και πράξη 7, 1979, σ

13 [13] Αλεξάνδρα Ζερβού, Ακρίβεια γλώσσας- Νομοτέλεια στο έπος και ορολογία στη διδακτική πράξη», Γλώσσα 2, σ. 44, σ [14] Bullock Report, A language for life, London: Her Majesty's Stationery Office 1975, και Παναγιώτης Περσιάνης, ό. π. σ. 32 [15] Παναγιώτης Περσιάνης, ό. π. σ. 33 [16] Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ), ό. π. σ. 4 [17] Γ. Μπαμπινιώτης, «Σύγχρονη Γλωσσολογία και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας», Γλωσσολογία 9-10, Αθήνα , σ. 67, σ [18] Χριστίνα Αργυροπούλου, Έρευνα για τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών στο γυμνάσιο και στις δύο τελευταίες τάξεις του δημοτικού, έτη συλλογής δεδομένων , Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2010, σ. 336 [19] Βασίλης Κατσαβός, «Η φυσιολογία του γλωσσικού φαινομένου και η ελληνική γλώσσα», Γλώσσα 10, 1986, σ. 31, σ [20] Βλ. Κ. Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα 1977 σ. 2-6 P. Vidal Naquet, Ο μαύρος κυνηγός, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1983, σ. 26 Jakob Philip Fallmerayer, Περί της καταγωγής των σημερινών Ελλήνων, Νεφέλη, Αθήνα 1984 F. Braudel- F. Coarelli M. Aymard, Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ. Ο χώρος και η ιστορία, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1990, σ. 146 Καλλιόπη Πολυμέρου Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Ν. Φθιώτιδας Δρ Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου Φιλόλογος-Γλωσσολόγος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης πτυχιούχος Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών διπλωματούχος της Ανωτέρας Δραματικής Σχολής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδας λεξικογράφος Λεωνίδου 48, Λαμία 189

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση Πρακτικό εργαλείο για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση Ιούνιος 2013 Στα πλαίσια της επαγγελματικής σας ιδιότητας ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Σημειώνεται ότι για την ετοιμασία και εφαρμογή της ενότητας συνέδραμαν και οι συνάδελφοι Μαρία Ανθίμου και Χριστίνα Κκαΐλη (Δημοτικό Σχολείο Μενεού) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ)

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ) Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα (Κομφούκιος, 551-479 πχ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο παιχνίδι αυτό, κάθε παίκτης έχει το ρόλο ενός Κινέζου πρίκγιπα, προσπαθώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Kεντρικός συντονισμός πολιτικών, μόνιμοι υφυπουργοί, μείωση ειδικών συμβούλων, κατάργηση αναπληρωτών.

Kεντρικός συντονισμός πολιτικών, μόνιμοι υφυπουργοί, μείωση ειδικών συμβούλων, κατάργηση αναπληρωτών. ΣΥΝΤΑΓΜΑ Αν η παρούσα Βουλή διαλυθεί χωρίς προηγουμένως να κινήσει την διαδικασία για την αναθεώρηση του Συντάγματος, θα έχουμε άλλη μια απόδειξη ότι το πολιτικό σύστημα δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Βασικές συμβουλές

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Βασικές συμβουλές ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Βασικές συμβουλές Εισαγωγή Η συνέντευξη είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τρόπους επιλογής προσωπικού - κυρίως στον ιδιωτικό τομέα - και αποτελεί ίσως το κρισιμότερο στάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ Του Βασίλη Γούναρη 19 1. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΤΟΥ 1897 21 η ηττα και η συνθηκολογηση οι συνεπειες της ηττας εξελιξεις και

Διαβάστε περισσότερα

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008)

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Μείωση μέχρι 10% θα έχουμε στις νέες συντάξεις από 1/1/2009 στις περιπτώσεις που χορηγείται από τα Ταμεία μειωμένη σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Κεφάλαιο 03-00 σελ. 1 03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Μια από τις κύριες διαφορές μεταξύ της βιομάζας και των ορυκτών καυσίμων είναι ότι η βιομάζα παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ. Αθήνα, 19 Ιανουαρίου 2015 Α ΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 3/15. ΠΡΟΣ : Όλους τους Βαθμοφόρους της Αθήνας ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ :

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ. Αθήνα, 19 Ιανουαρίου 2015 Α ΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 3/15. ΠΡΟΣ : Όλους τους Βαθμοφόρους της Αθήνας ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ : ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ Αθήνα, 19 Ιανουαρίου 2015 Α ΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 3/15 ΠΡΟΣ : Όλους τους Βαθμοφόρους της Αθήνας ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ : ΘΕΜΑ : Συνέδριο Περιφέρειας - Πορίσματα Αγαπητοί βαθμοφόροι Σας γνωστοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης

Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ Προς τον αναρχικό χώρο i) Το κάλεσμα Κάθε κάλεσμα δράσης, όπως ο «Μαύρος Δεκέμβρης», είναι μία απόπειρα συντονισμού των δυνάμεων μας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική Στρατηγική Διοίκηση και Διαχείριση της Απόδοσης 5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Έως τώρα έχουμε μιλήσει Κεφάλαιο 2: Σημαντική επιρροή του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ολυμπία Καμινιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι Η διοίκηση του Δήμου φέρνει σήμερα προς ψήφιση στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου Αμαρουσίου για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Με την υπαγωγή του τομέα και της πολιτικής για την Έρευνα και την Τεχνολογία στο Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων (ΥΠΔΒΜΘ), το Υπουργείο ανέλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΦΟΥΣΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ «ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Να εξηγηθεί η σειριακή αναζήτηση. Η λειτουργία της αναζήτησης σε πίνακα είναι η εύρεση της θέσης στην οποία υπάρχει μια συγκεκριμένη τιμή που ενδιαφέρει το χρήστη. Οι πιο γνωστές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο. Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο. Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης Γραφείο Τύπου Θεσσαλονίκη, 12 Απριλίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου διαπιστώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Με ποιους τρόπους έτρωγαν τα ψάρια τους; Τα ψάρια τους τα έτρωγαν εκζεστά (βραστά), οφτά (ψητά) ή

Διαβάστε περισσότερα

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Στα τελευταία πέντε χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά περιστατικά πτώσης τμημάτων οικοδομών, κυρίως μπαλκονιών από πολυώροφες οικοδομές και είναι πραγματικά θαύμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 3.1 Εισαγωγή Η Ελληνική Προεδρία πραγµατοποιείται σε µια κρίσιµη, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίοδο. Μια Ένωση που προετοιµάζει την µεγαλύτερη διεύρυνση στην

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Σκοπος μαθηματος: -ορισμος υγιεινης -αρχες υγιεινης -σκοποι υγιεινης -αποτελεσματα υγιεινης. Ορισμος της Υγιεινης: Υγιεινη είναι η επιστημη που ερευνα και μελετα τα Υγειολογικα

Διαβάστε περισσότερα

Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό.

Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό. Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό. Αγαπητοί γονείς και εκπαιδευτικοί, Φανταστείτε την ειρήνη... Αυτή μπορεί να ήταν η σκέψη του βασιλιά Ίφιτου της Ήλιδας όταν

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Ανωριμότητα Προκαταλήψεις- Στερεότυπα Απουσία ανθρωπιστικής παιδείας Ημιμάθεια Έλλειψη έμπρακτης χριστιανικής ζωής ΣΤΟΧΟΙ Να αρχίσουν να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα δικά

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Όμιλος Λογοτεχνίας Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών «Κων/νος Καραμανλής» Δράκογλου Αναστασία, adrakogl@yahoo.gr Κιννά Πασχαλίνα, kinpash@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ ΤΑ ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΣΤΑ ΕΛ-ΤΑ - ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ (ΤΑΠ-ΟΤΕ) ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Π.Ο.Σ.Τ. ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ Μετά την έκδοση της εγκυκλίου με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 8 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Τις δύο τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα έγιναν σηµαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη του αγροτουρισµού, ως µοχλό για την

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ

289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ 289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ 1 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ Φτιάξε ένα κατάλογο με τα πράγματα που θέλεις να κάνεις στην Ομάδα και συζήτησε με τον Αρχηγό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ:

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΡΟΥΓΓΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ10 ΠΕ06 ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΓΚΑΝΑ ΔΑΦΝΗ, ΔΟΣΚΟΡΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ, ΖΑΧΑΡΑΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΚΑΛΙΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ : Ποιο είναι το αγαπημένο ζώο των εφήβων? ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα. Τα χρησιμοποιούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ 11.1 Από τον αντιπραγματισμό στην οικονομία του χρήματος 11.1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

γραμματισμό των νηπίων

γραμματισμό των νηπίων Αξιοποίηση του ονόματος του παιδιού για το γραμματισμό των νηπίων Μέρος 3ο: Καθημερινή Ζωή της Τάξης Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου www.asteria.edu.gr info@asteria.edu.gr www.facebook.com/omades.asteria Αγίου Δημητρίου 177 Άγιος Δημήτριος τηλ.: 6979651231-6986795031 Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ Μετά το τηγάνι.το λάδι γίνεται τοξικό για τη θάλασσα το έδαφος τον υδροφόρο ορίζοντα για όλους μας!!! Tο χρησιµοποιηµένο λάδι ΕΝ το πετάµε στην αποχέτευση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012.

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Στη Μύρινα, σήμερα στις 4 του μήνα Μαΐου του έτους 2012, ημέρα Παρασκευή και ώρα 12:00 στο Δημοτικό Κατάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά

Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Οι ιογενείς λοιμώξεις αποτελούν τη συχνότερη αιτία από την οποία αρρωσταίνουν τα παιδιά και ο άνθρωπος γενικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ 1 ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ 1. Εισαγωγή Γενικός σκοπός της διδασκαλίας των Ξένων Γλωσσών είναι να αποκτήσουν οι μαθητές και μαθήτριες τις αναγκαίες επικοινωνιακές δεξιότητες, που θα τους επιτρέψουν να επικοινωνούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Διεύθυνση Λειτουργικής Ανάπτυξης Πληροφοριακών Συστημάτων ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Έκδοση 1.0 Αύγουστος 2013 Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε με προσοχή και

Διαβάστε περισσότερα

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη,

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη, (Ο Νικολό Μακιαβέλι, μέσα από μία επιστολή του, περιγράφει την ζωή του στο κτήμα του, στο οποίο είχε αποτραβηχτεί, μετά το 1513 που οι Μεδίκοι ανακατέλαβαν την εξουσία.) Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προοίμιο Ο κώδικας δεοντολογίας του ΕΣΠΕΜ σκοπό έχει να κρατήσει υψηλά το κύρος του επαγγέλματος του μουσικοθεραπευτή στην Ελλάδα, να διαφυλάξει τους θεραπευόμενους από τυχόν μη δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Καταστατικές Πρόνοιες και Εσωτερικοί Κανονισμοί που αφορούν τη Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Σχολικών Εφορειών, τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥΡΟΥ ΔΗΛΑΔΗ, ΘΑ ΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕΤΕ...

ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥΡΟΥ ΔΗΛΑΔΗ, ΘΑ ΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕΤΕ... ΥΨΗΛΟΤΑΤΕ, ΤΙ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΟΥΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΡΑΣ; ΕΙ ΕΝΑ ΓΙΓΑΝΤΙΟ ΠΑΝΤΑ. ΕΙ ΕΙΡΗΝΙΚΟ, ΕΥΓΕΝΙΚΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟ, ΕΙΜΑΙ ΣΙΓΟΥΡΟΣ ΟΤΙ ΘΑ ΤΟΝ ΦΡΟΝΤΙΣΕΤΕΤΕ ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ. ΤΟ ΖΩΟ ΑΥΤΟ ΕΙ ΤΟΣΟ ΣΠΑΝΙΟ, ΟΣΟ ΤΟ ΞΑΚΟΥΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΤΣΑΪ.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»

«ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» 1 ο ΕΠΑ.Λ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: «ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2008-2009 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Εκπαιδευτήρια Δούκα Δημοτικό Ιούνιος 2013 Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Επιμέλεια : Γ. Τσούκας ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 1. Εννοιολογική Οριοθέτηση 8. Κριτική θεώρηση Σύνοψη Διαθεματικότητα Διεπιστημονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρική δύναμη

Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρική δύναμη ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ-ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ 2ου ΕΚΦΕ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1 ΘΕΩΡΙΑ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρική δύναμη Εάν τρίψουμε ένα πλαστικό στυλό σε ένα μάλλινο ύφασμα

Διαβάστε περισσότερα

Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα

Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα πρόσφατα κατορθώματά μας στο Νέστο και να μπεις στην

Διαβάστε περισσότερα

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης μέσα από την έρευνα-δράση: διαδικασίες και αποτελέσματα

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης μέσα από την έρευνα-δράση: διαδικασίες και αποτελέσματα Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης μέσα από την έρευνα-δράση: διαδικασίες και αποτελέσματα Σοφία Αυγητίδου Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Εκπαίδευσης Εκπαιδευτικών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας.

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ του ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ της ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. στο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ της Κ.Ε.Δ.Ε. ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Αγαπητοί Φίλοι, Θέλω εκ μέρους των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κρίση υπερχρέωσης και οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής ανέδειξαν τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιφερειακής οικονομίας και προκάλεσαν επιπτώσεις σε σχέση με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σημειώσεις με θέμα «Πιστωτικοί Τίτλοι» Πιστωτικοί τίτλοι καλούνται τα έγγραφα εκείνα με τα οποία αποδεικνύεται τόσο η ύπαρξη της

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισµός και γονείς

Σχολικός εκφοβισµός και γονείς Σχολικός εκφοβισµός και γονείς Ο σχολικός εκφοβισμός έρχεται στην επικαιρότητα συνήθως κατόπιν εορτής. ΌΌταν ένα από τα χιλιάδες περιστατικά καταλήγει στα ΜΜΕ γιατί έχει τραγική έκβαση. Κι όμως, η ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΩ ΥΠΕΡ Η ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΤΖΑΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΟΙΚΙΑΚΉ ΘΕΡΜΑΝΣΗ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΩ ΥΠΕΡ Η ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΤΖΑΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΟΙΚΙΑΚΉ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΩ ΥΠΕΡ Η ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΤΖΑΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΟΙΚΙΑΚΉ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ 1.Καύση απόδοση καυσίμων υλών (Χημεία) 2.Ενέργεια (Φυσική) 3.Ασθένειες

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτέμβριος 2011: Εφημερίδα μηνός Αυγούστου, έκδ. 34 η

Σεπτέμβριος 2011: Εφημερίδα μηνός Αυγούστου, έκδ. 34 η Σεπτέμβριος 2011: Εφημερίδα μηνός Αυγούστου, έκδ. 34 η Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΧΛΩΡΑΚΑΣ Την πάσα ελπίδα μου, και όλες μου τις ελπίδες, εις σε ανατίθημι. Μήτηρ του Θεού φύλαξον με υπό την σκέπη σου: Ο Αύγουστος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΣΠΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ ΣΠΟΡΟΦΥΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΣΠΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ ΣΠΟΡΟΦΥΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε.Ι ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΣΠΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ ΣΠΟΡΟΦΥΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΥ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ: ΑΝΤΩΝΙΟΣ X. ΚΩΝΣΤΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

Απομόνωση χλωροφύλλης

Απομόνωση χλωροφύλλης Απομόνωση χλωροφύλλης Φυτικά κύτταρα Χλωροπλάστης Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.1 Σελ. 39-40 Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.2 Σελ. 43-44 1 Εισαγωγή Οι αυτότροφοι οργανισμοί όπως τα φυτά, παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Περιεχόμενο μαθήματος Διαταραχές κίνησης Διαταραχές οπτικο-χωρικές Διαταραχές οπτικο-κινητικές Δυσπραξία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΧΡΗΜΑΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΧΡΗΜΑΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΧΡΗΜΑΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Η ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και γενικότερα η ιδιοκτησία, η καταστρατήγηση των συνθηκών της αγοράς από τα ολιγοπώλια και τα ολιγοψώνια, η

Διαβάστε περισσότερα

3o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ σχολ. Έτος 2011-2012

3o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ σχολ. Έτος 2011-2012 3o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ σχολ. Έτος 2011-2012 Ερευνητική εργασία β τετραμήνου Ομάδα: «Ποιοτικός έλεγχος και ασφάλεια τροφίμων» Αργυράκης Γιάννης, Αργυρίου Αντώνης, Βασιλάκης Γιώργος, Βρέντζος Θεόφιλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ (Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ :) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑ) ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 1.1 Εισαγωγή στη Λογιστική/Στ όχοι της επιχείρησης Να

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 2. Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής

1. Εισαγωγή. 2. Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής Ενημερωτικό Σημείωμα για το Προσχέδιο Νόμου «Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αναδιάρθρωση των φορολογικών υπηρεσιών και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας υπουργείου οικονομικών» 25/1/2011 1. Εισαγωγή Το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3. Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά

Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3. Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3 Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά Τι είναι άμεση και έμμεση ρύπανση του νερού. Πώς προκαλείται η ρύπανση του νερού. Επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

KATATAΞH APΘPΩN. 6. Αρχές της προσφοράς και προμήθειας, ανθρώπινων ιστών και/ ή κυττάρων

KATATAΞH APΘPΩN. 6. Αρχές της προσφοράς και προμήθειας, ανθρώπινων ιστών και/ ή κυττάρων Ο ΠΕΡΙ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΔΩΡΕΑ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ, ΕΛΕΓΧΟΣ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ) ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΙΣΤΩΝ, ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2007 ---------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Δράση 4.1/10 - «Δημιουργία δικτύου συνεργασίας σε τοπικό επίπεδο μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ» 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή...3 2. Το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Δ.Ε ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ, μέχρι και στα δικά σας περίχωρα του Γαλαξία, υπάρχουν πολλές πνευματικές δυνάμεις που εργάζονται για τον Δημιουργό. Υπάρχουν εμπνευσμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε)

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε) θεωρούνται ανεξάντλητες. Στην κατηγορία αυτή, ανήκουν ο ήλιος, ο άνεμος, τα ποτάμια, οι οργανικές ύλες όπως το ξύλο και τα απορρίμματα

Διαβάστε περισσότερα

...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης

...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης ...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης Κυριακή 9 Αυγούστου 2015 Αγαπητό μου ημερολόγιο Δυσκολεύομαι να προσαρμοστώ, από χθες που έχουμε έρθει στη κατασκήνωση ασχολούμαστε με τη γνωριμία με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Οδηγός Οργάνωσης και Λειτουργίας ΕΚΔΟΣΗ 1.0

ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Οδηγός Οργάνωσης και Λειτουργίας ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Οδηγός Οργάνωσης και Λειτουργίας ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Οδηγός Οργάνωσης και Λειτουργίας Περιεχόμενα Εισαγωγή Σκοπός Απαιτούμενες Γνώσεις Μορφή της Εκπαίδευσης Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΟ ΕΠΕΑΕΚ: «ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» ΥΠΟΕΡΓΟ «ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ» ΔΡΑΣΗ 6: ΚΕΝΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Η ανάγκη να μειωθεί το περίφημο δημοκρατικό έλλειμμα, να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης. Ομιλία Ευρωβουλευτού Ελίζας Βόζεμπεργκ Βρυωνίδη Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην εξωτερική πολιτική και στην ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ Κυρίες και Κύριοι, Λευκωσία, 16-10-2015 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ (ΣΜΥΕ-ΔΥΠ) Λ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 40,11473 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.2108822303/2108064543 FAX 2106124492 EMAIL:info@smye.gr ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς

«Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς «Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς Το «Ειρήνη» αποτελεί ένα εκπαιδευτικό υλικό απευθυνόμενο σε παιδιά ηλικίας 5 έως 8 ετών. Περιλαμβάνει: Μια ταινία κινουμένων σχεδίων (διάρκειας 7 λεπτών) Σημειώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα Περιεχόμενα Σχετικά με την εφημερίδα ΔΗΜΟΣΙΟγραφικά... 2 Κατάργηση της υποβολής επικυρωμένων αντιγράφων... 3 Υπόμνηση της κατάργησης της υποχρέωσης υποβολής πρωτότυπων ή επικυρωμένων αντιγράφων εγγράφων...

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον και Ανάπτυξη ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας. Επιβλέπων: Καθηγητής Δ. Ρόκος

Περιβάλλον και Ανάπτυξη ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας. Επιβλέπων: Καθηγητής Δ. Ρόκος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" Η ΦΤΩΧΕΙΑ Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας Εργασία η οποία υποβάλλεται στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση

11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση 11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση Το σύστημα σχεδιασμού και εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, αποτελεί μία βασική παράμετρο προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας Αρωματικά φυτά της Ελλάδας 1. ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Να ενημερωθούμε περί των αρωματικών φυτών της Ελλάδας. Να μάθουμε για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Να μάθουμε τις τοποθεσίες που βρίσκονται. Να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ»

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Γενικά...3 2 Θέματα Απασχόλησης...3 3 Σύγκρουση συμφερόντων...4

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

αρχαιολόγος- μουσειολόγος- ξεναγός, ΜΑ

αρχαιολόγος- μουσειολόγος- ξεναγός, ΜΑ Νατάσα Μιχαηλίδου αρχαιολόγος- μουσειολόγος- ξεναγός, ΜΑ 6976 478073, 25410 91973 facebook: mikroi.arxaiologoi.thrakis «Παραμυθο- ξενάγηση στα αρχαία Άβδηρα» σελίδα 0 από 19 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Με τη χρήση συστηµάτων δροσισµού ο στόχος είναι να µειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7.1. Περιεχόμενο 1.Κατανόηση Γλώσσας- Ο μαθητής θα κατανοήσει το θέμα που εκφέρεται στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3. Κεφάλαιο 4. Κεφάλαιο 5. Κεφάλαιο 6. Κεφάλαιο 7. Κεφάλαιο 8.

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3. Κεφάλαιο 4. Κεφάλαιο 5. Κεφάλαιο 6. Κεφάλαιο 7. Κεφάλαιο 8. Περιεχόμενα Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1 Η σταχτοπούτα της ζωής μας!... 15 Κεφάλαιο 2 Συνδέοντας τα κομμάτια: o εαυτός μας!... 23 Κεφάλαιο 3 Οι σχέσεις μας είναι ο καθρέφτης μας!... 27 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούνιος 2011) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόγραμμα Αλφαβητισμός, που λειτουργεί κάτω από την εποπτεία της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα