Οι εικόνες του ζωγράφου Δανιήλ στην Άθυτο Χαλκιδικής και άλλα έργα του στο Άγιον Όρος και στα Άγραφα. Σχόλια και παρατηρήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι εικόνες του ζωγράφου Δανιήλ στην Άθυτο Χαλκιδικής και άλλα έργα του στο Άγιον Όρος και στα Άγραφα. Σχόλια και παρατηρήσεις"

Transcript

1 Οι εικόνες του ζωγράφου Δανιήλ στην Άθυτο Χαλκιδικής και άλλα έργα του στο Άγιον Όρος και στα Άγραφα. Σχόλια και παρατηρήσεις Αγγελική ΣΤΡΑΤΗ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ ΑΘΗΝΑ 2007

2 Αγγελική Στρατή ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΔΑΝΙΗΛ ΣΤΗΝ ΑΘΥΤΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΑΠΟΝ ΟΡΟΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ. ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ* ^JTO ναό του Αγίου Δημητρίου στην Άθυτο Χαλκιδικής φυλάσσονται δύο φορητές εικόνες, του Χριστού Παντοκράτορος (Εικ. 1) και της Θεοτόκου βρεφοκρατούσας (Εικ. 2), διαστ. 0,765x0,39x0,035 και 0,71 χ 0,44x0,027 μ., αντίστοιχα, που φέρουν την επωνυμία «Ό Δίκαιος Κριτής» και «Ή Αμόλυντος» 1. Η λεπτομερής εξέταση και ανάλυση τους έδειξε ότι ανήκαν στις δεσποτικές εικόνες τέμπλου ενός άγνωστου μικρού ναού 2. Επειδή είναι γνωστό ότι ο ναός του Αγίου Δημητρίου της Αθύτου πυρπολήθηκε το 1821 και επανοικοδομήθηκε το , θεωρούμε βέβαιο ότι οι δύο εικόνες δεν προέρχονται από το ναό στον οποίο φυλάσσονται αλλά πιθανώς από κάποιο παρεκκλήσι ή εξωκλήσι του χωριού. Μπορούσαμε να υποθέσουμε επίσης και την πιθανή προέλευση τους από κάποια αγιορείτικη μονή και ότι ίσως αποτελούν δωρεά για τον εξοπλισμό του ναού την περίοδο της επανοικοδόμησής του 4. Εικόνες του Χριστού Δίκαιου Κριτή και της Θεοτόκου Αμόλυντου Οι εικονογραφικοί τύποι του Χριστού ένθρονου, μετωπικού και ευλογούντος 5, και της Θεοτόκου Αμόλυντου, συνδεόμενης με την Παναγία του Πάθους 6, είναι κοινοί στη βυζαντινή και τη μεταβυζαντινή τέχνη των εικόνων 7. Το πρόσωπο των μορφών πλάθεται με τη βοήθεια λαδοπράσινων προπλασμών και ρόδινων σαρκωμάτων, ανάμεσα στα οποία παρεμβάλλονται λευκές ψιμμυθιές, σε μορφή μικρών παράλληλων γραμμών, με σκοπό την ανάδειξη του όγκου και της πλαστικότητας. Ο ίδιος * Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στη συνάδελφο Σταυρούλα Σδρόλια για τη ευγενική διάθεση φωτογραφιών από το αρχείο της 7ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, αλλά και για τους γόνιμους προβληματισμούς και τις εποικοδομητικές συζητήσεις μας πάνω σε θέματα που αφορούν στην παρούσα μελέτη. 1 Εικόνων κάλλος άθέατον (επιμ. 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Διαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης «Ορμύλια»), Αθήνα 2004, , εικ (Ι. Α. Παπάγγελος, Α. Στρατή, Μοναχή Δανιηλία), όπου και λεπτομερής ιστορική και αισθητική ανάλυση των εικόνων. 2 Ό.π., κυρίως 209, Α. Παπάγγελος, Χαλκιδική, Θεσσαλονίκη 1981, Στην κτηματική περιφέρεια της Αθύτου υπήρχαν, μέχρι το 1932, τα μεγάλα και παλαιά αγιορείτικα μετόχια των μονών Μεγίστης Λαύρας και Αγίου Παντελεήμονος, με τις οποίες οι Αθυτιώτες διατηρούσαν στενές σχέσεις. 5 Ο τύπος αυτός, που επικρατεί κυρίως από το 14ο αιώνα, καθιερώθηκε κυρίως από τον Ανδρέα Ρίτζο. Βλ. αντιπροσωπευτικά δείγματα από την Πάτμο και το Σεράγιεβο: Μ. Χατζηδάκης, Εικόνες της Πάτμου. Ζητήματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής, Αθήνα 1977, 59-60, αριθ. 9, πίν. 13 και V. Djuric, Icônes de Yougoslavie, Βελιγράδι 1961,55,56,115, αριθ. 52, πίν. LXXII (εικόνα Δέησης, έργο του Νικολάου Ρίτζου), του δεύτερου μισού του 15ου και των μέσων του 16ου αιώνα, αντίστοιχα. 6 Για την Παναγία Αμόλυντο βλ. Th. Gouma-Peterson, «Crete, Venice, the "Madonneri" and a Creto-Venetian Icon in the Allen Art Museum», Bulletin Allen Memorial Art Museum, Oberlin College XXV.2 (1968), 57-61, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. Για τον τύπο αυτό και την αποκρυστάλλωση του αντίστοιχου τύπου της Παναγίας του Πάθους στην κρητική ζωγραφική του δεύτερου μισού του 15ου αιώνα, βλ. ενδεικτικά Α. Δρανδάκη, Εικόνες. 14ος-18ος αιώνας. Συλλογή Ρ. Ανδρεάδη, Αθήνα 2002, , αριθ. 25 (υποσημ. 3), όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 7 Για ενδεικτικά παραδείγματα πρβλ., εκτός από την αναφορά στην υποσημ. 5 (εικόνες Χριστού), και τις εικόνες της Παναγίας Αμόλυντου από τη μονήτοπλού Λασηθίου Κρήτης, του 15ου αιώνα, και του Μουσείου Ζακύνθου, του 1641, έργο του Εμμανουήλ Τζάνε, Εικόνες τής κρητικής τέχνης. 'Από τόν Χάνδακα ως τήν Μόσχα και τήν Αγία Πετρούπολη (επιμ. Μ. Μπορμπουδάκης), Ηράκλειον 1993, , αριθ Μ. Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Εικόνες της Ζακύνθου, Αθήνα 1997, , αριθ. 38 (εικόνες Θεοτόκου). 247

3 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗ Εικ. 1. Ναός Αγίου Δημητρίου Αθύτου. Εικόνα του Χριστού Δίκαιου Κριτή. τρόπος πλασίματος κυριαρχεί και στα γυμνά μέρη του σώματος (λαιμός και χέρια). Είναι χαρακτηριστική για το ζωγράφο η χρήση κόκκινης πινελιάς μεταξύ των φρυδιών και του επάνω βλεφάρου. Οι πτυχώσεις των ενδυμάτων αποδίδονται άλλοτε ως παράλληλες, άλλοτε ως διαγώνιες, ανήσυχα διευθετημένες γραμμές, που έχουν περισσότερο διακοσμητικό παρά λειτουργικό χαρακτήρα. Έτσι, παρά το γεγονός ότι ζωγραφίζονται σύμφωνα με τα πρότυπα της κρητικής σχολής, ουσιαστικά απομακρύνονται από τις κατακτήσεις της που κυριαρχούν στη μνημειακή ζωγραφική κυρίως των καθολικών του Αγίου Όρους και της Θεσσαλίας κατά το 16ο αιώνα 8. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αποτελούν γνώριμα στοιχεία της ζωγραφικής του αιώνα αυτού και κυρίως του δεύτερου μισού του, η χρήση των οποίων όμως επεκτείνεται και κατά το 17ο αιώνα 9. Μεταξύ του θρόνου και του υποποδίου του Χριστού υπάρχει η εξής αναθηματική επιγραφή, με μαύρα μικρά γράμματα: μν(ήσθη)τι κ(νρι)ε τάς ψνχάς των οούλων σον Γαβριήλ μονάχου νίκον αρχοντοϋς και λάσκαρι των έξοδιαστών καί δια χειρός δανιήλ (μον)αχοϋ, όπως φάνηκε καθαρά κατά τη διαγνωστική εξέταση και ανάλυση της εικόνας 10. Στο κάτω αριστερό άκρο της εικόνας της Παναγίας σώζεται η ακόλουθη μικρογράμματη αφιερωτική επιγραφή με κόκκινα στοιχεία: δέησις τον δονλον τ(οϋ) Θ(εο)ϋ δνο... τε και γραμματικής καί των τέκνων αντών. "Ετονς,ζρ'.ω. Με δεδομένο και τεκμηριωμένο στοιχείο ότι από τη χρονολογία της επιγραφής διατηρήθηκε μόνο το,ζρ' (7100) και ακολουθεί διάστημα με ίχνη δύο (;) γραμμάτων, προκύπτει η χρονολόγηση της εικόνας μας σε κάποιο έτος μετά το 1593/4 (,ζρα) ή, και το πιθανότερο, μετά το 1603/4 (,ζρια), με χαμηλότερο όριο το 1691/2 (,ζρθ'). Τα τεχνοτροπικά όμως χαρακτηριστικά και των δύο εικόνων, όπως και η εμφανής ομοιότητα τους, επιβάλλουν τη χρονολόγηση τους στο πρώτο τέταρτο του 17ου αιώνα. Με το συνδυασμό και την ερμηνεία των πληροφοριών, 8 Για τα χαρακτηριστικά της ζωγραφικής αυτής και του σημαντικότερου εκπροσώπου της Θεοφάνη Στρελίτζα-Μπαθά, βλ. ενδεικτι Θεοφάνη και τα γνωρίσματα της, βλ. Μ. Χατζηδάκης, "Ελληνες 9 Για τη ζωγραφική αυτή, που διαφοροποιείται από εκείνη του κά M. Chatzidakis, «Recherches sur le peintre Théophane le Cretois», ζωγράφοι μετά την "Αλωση ( ), τ. 1, Αθήνα 1987, 82-87, DOP ( ) {Études sur la peinture postbyzantine, Variorum κυρίως M. Garidis, La peinture murale dans le monde orthodoxe Reprints, V, Λονδίνο 1976), Ε. Ν. Τσιγαρίδας, «Άγνωστο après la chute de Byzance ( ) et dans les pays sous domination επιστύλιο του Θεοφάνη του Κρητός στη μονή Ιβήρων στο Άγιον étrangère, Αθήνα 1989, σποραδικά και κυρίως , όπου και η Όρος», ΔΧΑΕ ΙΣΤ ( ), 185, υποσημ. 4. Μ. Χατζηδάκης - παλαιότερη βιβλιογραφία. 10 Ε. Δρακοπούλου,ΈΑλτρες ζωγράφοι μετά τήν'άλωση ( ), Εικόνων κάλλος (υποσημ.1), , εικ τ. 2, Αθήνα 1997, , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 248

4 ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΔΑΝΙΗΛ που αντλήθηκαν από την ακτινογραφία και την υπέρυθρη ανακλαστογραφία, επιβεβαιώθηκε η αρχική υπόθεση, ότι είναι έργα του ίδιου καλλιτέχνη 11. Πρόκειται για τον Δανιήλ μοναχό, το όνομα του οποίου απαντά πολλαπλώς στη ζωγραφική τόσο της τελευταίας εικοσαετίας, όσο και της πρώτης του 17ου αιώνα 12. Στη μέχρι τώρα γνωστή βιβλιογραφία αναφέρονται τρεις ζωγράφοι με το όνομα Δανιήλ 13. Από αυτούς, ο τρίτος ζωγράφος, που φέρει το όνομα Δανιήλ μοναχός 14, δραστηριοποιείται στο χώρο της μοναστικής πολιτείας του Αγίου Όρους και συγκεκριμένα στη μονή Διονυσίου 15. Εκεί ζωγραφίζει στα παρεκκλήσια του Αγίου Γεωργίου (1609) 16, των Αγίων Πάντων (1627) 17 -σε συνεργασία με το μαθητή του Μερκούριο-, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (νοσοκομείο) (1608, 1615) 18, των Αρχαγγέλων (τέλη 16ου-αρχές 17ου αι.,) 19 και στο αντίστοιχο των Αγίων Αναργύρων στο μετόχι της μονής, γνωστό ως Μονοξυλίτης (Μάρτιος-Απρίλιος του 1615) 20. Στον ίδιο ζωγράφο αποδίδονται επίσης και κάποιες φορητές εικόνες 21. Τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του ζωγράφου Δανιήλ, που εντοπίζονται αρχικά στις δεσποτικές εικόνες από το ναό του Αγίου Δημητρίου Αθύτου (Εικ. 1 και 2) και κατόπιν στα αποδιδόμενα σε αυτόν έργα (τοιχογραφίες και εικόνες), διαμορφώνονται ως εξής: Χαρακτηριστική και αξιοπρόσεκτη είναι η δυσαναλογία στις διαστά- Εικ. 2. Ναός Αγίου Δημητρίου Αθύτου. Εικόνα της Παναγίας Αμόλυντου. 11 Ό.π., Χατζηδάκης, "Ελληνες ζωγράφοι, Ό.π. 14 Ό.π., 255 (πρόκειται για τον Δανιήλ υπ' αριθ. 3). Βλ. επίσης Κ. Μ. Βαφειάδης, «Ο ζωγράφος Δανιήλ και το έργο του στη μονή Διονυσίου. Πρώτα στοιχεία», Ανασκαφή και μελέτη, III, Πρόγραμμα και περιλήψεις ανακοινώσεων Τρίτον Επιστημονικού Συμποσίου, Αθήνα 2000, Για το ζωγράφο και το έργο του στη μονή Διονυσίου βλ. Κ. Μ. Βαφειάδης, Ο γραπτός διάκοσμος τριών παρεκκλησίων της Ι. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους και ο ζωγράφος Δανιήλ ( ). Συμβολή στη μελέτη της μνημειακής ζωγραφικής στον Άθω του 16ον-17ου αιώνα (αδημοσ. διδακτ. διατριβή), Αθήνα συγγραφέας συμπεριλαμβάνει στο έργο του Δανιήλ και τις τοιχογραφίες της τράπεζας (βλ. σχέδ. υποσημ. 12). Ο G. Trumler (Άθως. Το Άγιον Όρος, Άγιον Όρος 1993, 71, εικ. στη σ. 74), έχει αποδώσει επίσης τις τοιχογραφίες της μονής (1603) και της τράπεζας της στο ζωγράφο Δανιήλ. 16 Χατζηδάκης, 'Έλληνες ζωγράφοι, 255 (τοιχογραφίες, αριθ. 1), εικ. 129,130. Σ. Ν. Καδάς, Ή 'Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου. Ιστορία - Τέχνη - Κειμήλια. Προσκυνηματικός Οδηγός, Άγιον Όρος 1997, Χατζηδάκης, ό.π., 255 (τοιχογραφίες, αριθ. 2). Καδάς, ό.π., Χατζηδάκης, ό.π., 255 (τοιχογραφίες, αριθ. 3). Καδάς, ό.π., Χατζηδάκης, ό.π., 255 (τοιχογραφίες, αριθ. 4). Καδάς, ό.π., Καδάς, ό.π., Σ. Οφλίδης, Ε. Καλαϊτζή-Οφλίδη, Μονοξυλίτης ή Μονοξυλίόιον. Το μετόχι της μονής Διονυσίου στο Αγιον Όρος, Άγιον Όρος 1998,177, Πρόκειται για τις εικόνες Επί σοι χαίρει (1620) και Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος στη μονή Μεγίστης Λαύρας. Θ. Χ. Αλιπράντης, Ό λειτουργικός ύμνος «Επί σοίχαίρει Κεχαριτωμένη πάσα ή κτίσις...» σέ φορητές εικόνες κρητικής τέχνης, Θεσσαλονίκη 2005,47-48, αριθ. 8, εικ. 8,8α-δ. Χατζηδάκης, 'Έλληνες ζωγράφοι, 255 (εικόνες, αριθ. 2). 249

5 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΓΡΑΤΗ σεις του σώματος των μορφών, όπου και υπάρχει σαφής υπεροχή του κάτω μέρους έναντι του άνω μέρους του σώματος. Έτσι, στις καθήμενες μορφές, τόσο του Χριστού όσο και της Παναγίας, ο κορμός αποδίδεται μακρύτερος σε σχέση με τα πόδια, λόγω της ανεπιτυχούς και λανθασμένης προσπάθειας του ζωγράφου για προοπτική βράχυνση. Το σχέδιο αναδεικνύει έναν ικανό και επιμελή ζωγράφο, με τη βοήθεια του οποίου περιγράφονται και τονίζονται, με το δικό του τρόπο και τεχνική, τα επιμέρους φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά των μορφών. Πάνω από τα μεγάλα και αμυγδαλωτά μάτια, τονισμένα από παχιά και βαριά βλέφαρα, και τα σπαθωτά, εκφραστικά και κομψά πλασμένα φρύδια, στο μέτωπο κυριαρχούν έντονες τοξωτές αυλακώσεις, που στα νεανικά πρόσωπα είναι απαλότερες. Η κανονική, λεπτή μάλλον, μύτη, τονισμένη με έντονη σκιά που καταλήγει μέχρι το πάνω χείλος, ενώνεται διχαλωτά με τα φρύδια. Τα αυτιά, που καλύπτονται μερικώς από τα μαλλιά, έχουν το σχήμα μηνίσκου και πλαταίνουν στο λοβό (Εικ. 1). Όταν όμως ζωγραφίζονται ολόκληρα, είναι ελαφρώς προεξέχοντα και σχηματοποιημένα (Εικ. 2). Το στόμα σχηματίζεται μικρό, με λεπτά χείλη. Το πάνω χείλος είναι παχύτερο με ανασηκωμένες τις άκρες, ενώ το κάτω, σαφώς φωτεινότερο, τονίζεται από τη χαρακτηριστική σκιά του πηγουνιού. Τα μαλλιά και τα γένια του Χριστού Δίκαιου Κριτή αποδίδονται καστανόξανθα με καλλιγραφική διάθεση, χωρίς όμως επιμελημένο σχέδιο (Εικ. 1). Αντίθετα, στο μικρό Χριστό της εικόνας της Θεοτόκου Αμόλυντου είναι μεν ίδιου χρώματος, πλάθονται όμως με κυματοειδείς έντονες αυλακωτές γραμμές που απολήγουν σε βοστρύχους (Εικ. 2). Όσον αφορά στην απόδοση των γυμνών σημείων και μελών του, ξεχωρίζουν κυρίως οι ανατομικές λεπτομέρειες στη βάση του λαιμού που πλάθουν την κλείδα σε σχήμα που θυμίζει κάλυκα. Τα χέρια σχεδιάζονται λίγο μικρότερα του κανονικού, χωρίς ιδιαίτερες ανατομικές λεπτομέρειες, με μόνη εξαίρεση τις αρθρώσεις του καρπού και των δακτύλων. Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, τα οποία διαφοροποιούν και εκφράζουν την ανεξάρτητη καλλιτεχνική πορεία και προσωπικότητα του ζωγράφου μοναχού Δανιήλ, έχουμε τη δυνατότητα να αποδώσουμε στο χρωστήρα του και έναν αριθμό από φορητές και δεσποτικές εικόνες τέμπλου, που φυλάσσονται, κατά κύριο λόγο, στην αγιορείτικη μονή Διονυσίου. Ο ζωγράφος μας, εκτός από τις εικόνες του τέμπλου του παρεκκλησίου του Αγίου Γεωργίου (της Θεοτόκου, του Χριστού με τον Πρόδρομο και του αγίου Γεωργίου δρακοντοκτόνου) και των βημοθύρων του (1609) 22, ζωγράφισε και τις εικόνες του τέμπλου, το επιστύλιο με τη Μεγάλη Δέηση και τα βημόθυρα του παρεκκλησίου των Αγίων Αναργύρων στον Μονοξυλίτη 23. Στο μετόχι αυτό εγκαταστάθηκε ο Δανιήλ το 1614 και αργότερα τον ακολούθησε ο μαθητής του Μερκούριος 24. Σε αυτόν οφείλεται επίσης η ανέγερση και η τοιχογράφηση του παρεκκλησίου των Αγίων Αναργύρων. Στην εικόνα της Σύναξης των Αγίων Αναργύρων, αφιερωμένη στους πάτρωνες του παρεκκλησίου -σήμερα τοποθετημένη στο εικονοφυλάκιο της μονής-, υπάρχουν όλα τα τεχνοτροπικά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν την καλλιτεχνική προσωπικότητα του Δανιήλ 25. Στη συνέχεια εξετάζουμε αναλυτικότερα τις εικόνες που μπορούν να αποδοθούν, με σχετική ασφάλεια, στο χρωστήρα του μοναχού ζωγράφου και σήμερα φυλάσσονται στο εικονοφυλάκιο της μονής Διονυσίου. Εικόνα του αγίου Μόδεστου, πατριάρχη Ιεροσολύμων 26 Η εικόνα (Εικ. 3), διαστ. 0,46x0,31x0,03 μ., ζωγραφισμένη σε ενιαίο κομμάτι ξύλου, φέρει αυτόξυλο πλαίσιο που περιγράφεται με κόκκινη στενή ταινία. Είναι ενυπόγραφη, όπως φαίνεται από την κόκκινη μικρογράμματη επιγραφή στο κάτω μέρος: συνδρομητής 'Αθανάσιος μοναχός. Χειρ Δανιήλ (μον)αχ(οϋ). Ο άγιος, ντυμένος την επισκοπική στολή, εικονίζεται στηθαίος και μετωπικός μέσα σε χρυσό βάθος, ευλογώντας με το δεξί χέρι και κρατώντας στο αριστερό πολύ- 22 Καδάς,ό.π., Οφλίδης, Καλαϊτζή-Οφλίδη, ό.π., 177, (οι δεσποτικές εικόνες βρίσκονται σήμερα στο νέο ξυλόγλυπτο τέμπλο του νεόδμητου (1960) παρεκκλησίου του Οσίου Διονυσίου). Καδάς, ό.π., Αυτό επιβεβαιώνεται από την αναγραφή του ονόματος του Δανιήλ στα βημόθυρα του τέμπλου στο παρεκκλήσιο των Αγίων Αναργύρων. Καδάς, ό.π., 36. Οφλίδης, Καλαϊτζή-Οφλίδη, ό.π., 177, εικ. στη σ Οφλίδης, Καλαϊτζή-Οφλίδη, ό.π., εικ. στη σ Η συντηρημένη εικόνα καταγράφηκε και φωτογραφήθηκε από τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με αριθμό καταγραφής 21/1997. Μνεία της γίνεται και από τους Οφλίδη, Καλαϊτζή- Οφλίδη, ό.π.,

6 ί ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΔΑΝΙΗΛ τιμο κλειστό κώδικα. Ο άγιος Μόδεστος φέρει απλό χρυσό φωτοστέφανο, έχει λευκά μαλλιά και μακριά γε νειάδα, αντίθετα από την περιγραφή του στην Ερμη νεία, όπου αναφέρεται φαλακρός 2 7. Ψηλά, εκατέρωθεν των ώμων του, διακρίνεται η μεγαλογράμματη με κόκ κινα στοιχεία επιγραφή: Ο A(TIO)C MOAEÇOC ΠΑTPIAPXHC IEPOCOAYM(QN). Εικόνα του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή 2 8 Η εικόνα (Εικ. 4), διαστ. 0,29x0,21x0,03 μ., ζωγραφι σμένη σε δύο κομμάτια ξύλου, έχει χρυσό βάθος και αυτόξυλο πλαίσιο. Η επιγραφή Ο A(riO)CMAEIMOC ταυ τίζει τον εικονιζόμενο με τον άγιο Μάξιμο τον Ομολο γητή, μεγάλο μαχητή της Ορθοδοξίας, ο οποίος μαρτύ ρησε το 662 για την υπεράσπιση της 2 9. Εικονίζεται στηθαίος, μετωπικός και σύμφωνα με την εικονογραφία του ως γηραιός μοναχός με κοντά λευκά μαλλιά, μα κριά γενειάδα, ντυμένος με χιτώνα, μανδύα και ανάλαβ ο χρυσός φωτοστέφανος του, παρόμοιας τεχνικής με εκείνον του Χριστού Δίκαιου Κριτή (Εικ. 1), είναι διακοσμημένος στο εσωτερικό του με περίγραμμα από πέταλα και μικρά στικτά τρίφυλλα 3 1. Με τα δύο του χέ ρια ξετυλίγει οριζόντια ενεπίγραφο ειλητάριο με την επιγραφή: ΑΕΙ ΜΕΝ ΕΡΓ/ΑΖΟΥ Τ(ΗΝ) CQTHPIAN. ΜΑAICTA Δ Ε ΕΝ/ ΤΩ Κ(ΑΙ)ΡΩ ΤΟΥ TE/A OYC. ΤΟ ΓΗ (PAC) / ΗΛΘΕ ΤΗΝ / ΕΞΟΔΟΝ HPOC/ΔΟΚΑ. Το κείμενο δεν αναφέρεται στην Ερμηνεία32 και πιθανώς αποτελεί επι νόηση του ζωγράφου ή παραγγελία κάποιου μοναχού, με προφανή και σαφή διδακτικό χαρακτήρα. Εικ. 3. Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους. Μόδεστου, πατριάρχη Ιεροσολύμων. Εικόνα του αγίου Εικόνα της αγίας Μαρίας Μαγδαληνής 3 3 Η αγία Μαρία η Μαγδαληνή παριστάνεται έως τη μέ ση, μετωπική, σε εικόνα με αυτόξυλο πλαίσιο, διαστ. 0,33x0,23x0,03 μ., μέσα σε χρυσό βάθος (Εικ. 5). Η επι- γραφή Η Α(ΓΙ)Α ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ταυτίζει την αγία, η οποία, ακολουθώντας την εικονογραφία της 3 4, είναι ντυμένη με σκούρο πράσινο φόρεμα και κόκκινο μαφόριο, ενώ κρατεί σταυρό στο αριστερό χέρι. Στο δε Διονυσίου του εκ Φουρνά, Ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης, υ π ό Α. Παπαδοπούλου-Κεραμέως, Πετρούπολη 1909, 155, 268 (στο εξής: Ερμηνεία). Για την εικονογραφία του βλ. LChrl 8,1976, 20 (G. Kaster), όπου και σχετική βιβλιογραφία. 28 Η συντηρημένη εικόνα έχει καταγραφεί και φωτογραφηθεί α π ό τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με αριθμό καταγρα φής 30/ Για το βίο και την εικονογραφία του βλ. LChrl 7,1974, (G. Kaster), όπου και σχετική βιβλιογραφία. Ε. Voordeckers, «L'iconographie de Saint Maxime le Confesseur dans l'art des églises de rite byzantine», Prohistor (Τιμητικός τόμος για τον Caroli Laga), Leuven 1994, Ερμηνεία, 163,285, Παρόμοιου τύπου διακόσμηση υπάρχει και στο φωτοστέφανο της εικόνας του Χριστού, που χρονολογείται γύρω στο 1600 και βρίσκεται στο Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Βλ. Ει κόνες κρητικής τέχνης (υποσημ.7), , αριθ. 19 (Υ. Piatnitsky). 32 Το κείμενο δεν α π α ν τ ά αλλού και δεν είναι γνωστό α π ό άλλες σωζόμενες πηγές. 33 Η συντηρημένη εικόνα έχει καταγραφεί και φωτογραφηθεί α π ό τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με αριθμό καταγρα φής 19/ Για το βίο της αγίας και την εικονογραφία της βλ. LChrl 7,1974, (Μ. Anstett- Janssen). 251

7 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗ Εικ. 4. Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους. Εικόνα του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή. Εικ. 5. Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους. Εικόνα της αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής. ξί χέρι, καλυμμένο με το μαφόριο, στηρίζει μυροδόχο άωτο σφαιρικό αγγείο, όμοιο με αυτό που κρατούν οι ιαματικοί άγιοι 35. Ο περίτεχνα διακοσμημένος χρυσός φωτοστέφανος της είναι παρόμοιος τόσο με του Χριστού Δίκαιου Κριτή (Εικ. 1) όσο και με του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή (Εικ. 4). Εικόνα της Μεσοπεντηκοστής 36 Η εικόνα (Εικ. 6), διαστ. 0,465x0,30x0,03 μ., είναι ζωγραφισμένη σε ενιαίο κομμάτι ξύλου και έχει χρυσό βάθος και αυτόξυλο πλαίσιο. Η επιγραφή μυσοπεντικός + στην πίσω πλευρά της εικόνας ταυτίζει τη σκηνή με το σπάνιο εικονογραφικό θέμα της Μεσοπεντηκοστής 37. Εδώ ο Χριστός καθισμένος σε ψηλό θρόνο και κάτω από κιονοστήρικτο ρόδινο κιβώριο, σε ώριμη πλέον ηλικία, δεσπόζει στο κέντρο της σύνθεσης. Είναι ντυμένος με κόκκινο, στο χρώμα του κρασιού, χιτώνα και πράσινο ιμάτιο διανθισμένο με χρυσοκονδυλιές, έχει το δεξί χέρι υψωμένο σε θέση διδασκαλίας και κρατεί με το αριστερό ανοιχτό ειλητάριο με το ακόλουθο ευαγγελικό χωρίο: Ο ΔΙΨΩΝ/ ΕΡΧΕΟΘΩ / T1POC ΜΕ / Κ(ΑΙ) ΠΙ- ΝΕΤΩ (Ιω. ζ', 36). Πίσω από το χρυσωμένο σύνθρονο παρατάσσονται οι μαθητές του Ιησού, χωρισμένοι σε Εδώ μάλλον η αγία εικονίζεται με την ιδιότητα της μυροφόρου, στην οποία ενυπάρχει και το στοιχείο της θεραπεύτριας σύμφωνα και με την Ερμηνεία, Η συντηρημένη εικόνα έχει καταγραφεί και φωτογραφηθεί από τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με αριθμό καταγραφής 49/ Για την εικονογραφία του θέματος βλ. Ch. Walter, «Mid-Pentecost», EChR 3.2 (1970), Ο ίδιος, «The Earliest Representation of Mid-Pentecost», Zograf8 (1978), Δ. Πάλλας, «Ό Χριστός ώς ή θεία σοφία. Ή εικονογραφική περιπέτεια μιας θεολογικής έννοιας»,δχαε ΙΕ' ( ),

8 ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΔΑΝΙΗΛ Εικ. 6. Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους. Εικόνα της Μεσοπεντηκοστής. δύο ομίλους, αριστερά πέντε και δεξιά τέσσερις. Το βάθος της σκηνής κλείνει τμήμα κτίσματος δεξιά και δεύτερο κιβώριο πράσινου χρώματος αριστερά. Στο μέσον, εκατέρωθεν του Χριστού και κάτω από αυτόν, κάθονται οι Εβραίοι της συναγωγής σε τέσσερις ομάδες από δύο και τρία άτομα. Το θέμα, σχετικά σπάνιο στα μεταβυζαντινά χρόνια, απαντά κυρίως στην εικονογράφηση των ευαγγελισταρίων 38 η οποία, ως εκ τούτου, πρέ- 38 Βλ. κυρίως Ν. Γκιολές, «Ό Ίησοΰς διδάσκων εν τη συναγωγή της Ναζαρέτ. Σχόλια τίνα περί της είκονογραφήσεως της άρχης του εκκλησιαστικού έτους», ΕΕΒΣ 50 ( ),

9 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗ Εικ. 8. Μονή Κορώνης Αγράφων. Εικόνα τον Χριστού Παντοκράτορος. Εικ. 7. Μονή Κορώνης Αγράφων. Χριστός Σωτήρ. πει να επηρέασε κατόπιν τόσο τη μνημειακή ζωγραφική 39, όσο και τη ζωγραφική των φορητών εικόνων 40. Η τελευταία έρευνα απέδωσε τις εικόνες αυτές -μαζί με κάποιες άλλες- με ασφάλεια στο χέρι του ζωγράφου Δανιήλ, όχι μόνο επειδή υπάρχει σχεδόν απόλυτη ομοιότητα και με τις ενυπόγραφες εικόνες του, αλλά και με- γάλη τεχνοτροπική συνάφεια και σχέση με τις τοιχογραφίες, ιδίως των παρεκκλησίων της μονής Διονυσίου 41. Έτσι, το ιδιαίτερο πλάσιμο των προσώπων από τον Δανιήλ, γνωστό και από τις εικόνες του ναού του Αγίου Δημητρίου Αθύτου (Εικ. 1 και 2), με τα ελαφρά σηκωμένα προς τα έξω φρύδια, τις έντονες τοξωτές αυλακώσεις του μετώπου, τα λοξά αμυγδαλωτά μάτια και το κάπως αφηρημένο βλέμμα, τις έντονες σκιές στην άκρη του χείλους, τους σχετικά ευρείς κυλινδρικούς λαιμούς, την αρκετά επιτηδευμένη και σχηματοποιημένη τριχοφυΐα, απαντά επίσης και στις αγιορείτικες εικό- 3 Για σχετικά παραδείγματα από τη μνημειακή ζωγραφική της Σερβίας του 14ου αιώνα, βλ. G. Babic, «Ο Prepolovlenjy praznika», Zograf 7 (1977), 23-27, εικ. 2,3. Γκιολές, ό.π., , εικ Για ενδεικτικά αγιορείτικα παραδείγματα βλ. Τσιγαρίδας, ό.π. (υποσημ. 8), 194, εικ. 16. Κειμήλια Πρωτάτον, Β', Άγιον Όρος 2004,226, εικ. 111, του 17ου αιώνα (Ά. Παλιούρας,Ί.Ταβλάκης). 41 Βαφειάδης, «Ο ζωγράφος Δανιήλ», ό.π. (υποσημ. 14). 254

10 ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΔΑΝΙΗΛ νες με τον ίδιο πανομοιότυπο τρόπο. Στα χαρακτηριστι 48 ρώνης Αγράφων (1587), παρατηρούμε την επικράτη κά αυτά προσθέτουμε και την απόλυτη συνάφεια και ση του ίδιου καλλιτεχνικού πνεύματος τόσο ως προς το ομοιότητα, με την οποία αποδίδεται ο επιμελημένα πλάσιμο και το σχέδιο, όσο και ως προς το γενικό καλλι- κομψός γραφικός χαρακτήρας του ζωγράφου τόσο γραφικό πνεύμα, στο οποίο ήδη αναφερθήκαμε διεξοδι 42 στις επιγραφές, όσο και στην υπογραφή του. κότερα παραπάνω. Η άποψη αυτή τεκμηριώνεται με την παράθεση κάποιων ενδεικτικών παραδειγμάτων. Το όνομα του Δανιήλ, ως μοναχού ζωγράφου, υπάρχει Η τοιχογραφημένη μορφή του Χριστού Σωτήρος (Εικ. επίσης και στην κτητορική επιγραφή του ναού της Πα 7) και η δεσποτική εικόνα του τέμπλου με τον Χριστό 49 ναγίας Πορταρέας (1581), στη Πορταριά του Πηλίου, Παντοκράτορα (Εικ. 8) στη μονή Κορώνης αφιερωμένου στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Μία φορητή νται πολύ στενά, από τεχνοτροπική άποψη, με την εικό εικόνα του 1580, που φέρει την ίδια υπογραφή και βρί να του Χριστού Δίκαιου Κριτή στην Άθυτο (Εικ. 1). Τα 43 σχετίζο σκεται στο ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στα Κα- επιμέρους φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά των μορφών μπανέλια Σκοπέλου, αποτελεί πιθανότατα έργο του ζω πλάθονται και σχεδιάζονται με παρόμοιους τρόπους γράφου αυτού. Εδώ ο καλλιτέχνης ακολουθεί μεν τις και συγγενική τεχνική. Το ίδιο μπορεί να λεχθεί τόσο επιταγές της κρητικής σχολής, όπως βέβαια εκδη για το πλάσιμο των γυμνών μερών, όσο και για την από 44 λώνεται στα έργα της λεγόμενης «δεύτερης γενιάς» στον δοση των ενδυμάτων (διάρθρωση πτυχώσεων χιτώνα ευρύτερο θεσσαλικό χώρο, αλλά ουσιαστικά υπο και ιματίου του Χριστού), του κατεξοχήν συμβόλου του λείπεται αυτών, κυρίως όσον αφορά στο χαλαρό άτονο Σωτήρος (παρόμοια στάχωση του ευαγγελίου) και των σχέδιο και πλάσιμο 4 6. Στο έργο του υπάρχει ισχυρή επί επιγραφών (ίδιος καλλιγραφικός χαρακτήρας). 45 δραση της τέχνης της ηπειρωτικής Ελλάδας 4 7. Τα γνωρί Οι μεμονωμένες μορφές των αγίων Τρύφωνος και Πλά σματα αυτά δεν συνηγορούν καθόλου στην ταύτιση του τωνος σε στηθάρια, επίσης στη μονή 5 0 Κορώνης, θυμί Δανιήλ του ναού της Πορταριάς με το ζωγράφο μας. ζουν, ως προς το πλάσιμο και την καλλιγραφική διακο- Αντίθετα, στον Δανιήλ μοναχό, στον οποίο οφείλεται ο σμητικότητα, εκτός από τις εικόνες της Αθύτου, και τις τοιχογραφικός διάκοσμος του καθολικού της μονής Κο- εικόνες της μονής Διονυσίου (Εικ. 3,4,5 και 6). 42 λου Μετεώρου με το ζωγράφο που φιλοτέχνησε τις αφηγηματικές εικόνες στο καθολικό της μονής Διονυσίου (1546/7). Κ. Μ. Βαφει άδης, «Οι ζωγράφοι του νέου καθολικού του Μεγάλου Μετεώρου (1552)», Εικοστό Πέμπτο Συμπόσιο ΧΑΕ, Αθήνα 2005, Από φωτογραφίες του μνημείου, που έθεσε στη διάθεση μου, από το αρχείο της 7ης Ε.Β.Α., η Στ. Σδρόλια, συμπεραίνεται ότι ο ομώνυμος με το ζωγράφο μας αγιογράφος ακολουθεί από τη μια, με το δικό του τρόπο, την ομάδα των θεσσαλικών μνημείων, από την άλλη όμως υστερεί αρκετά αυτών σε πολλούς τομείς. 47 Μια χαλαρή σχέση μπορεί να διαπιστωθεί με μνημεία τόσο της Βέροιας, όσο και της Δυτικής Μακεδονίας, του δεύτερου μισού του 16ου αιώνα. Βλ. Θ. Παπαζώτος, «Οι τοιχογραφίες τού καθο λικού της μονής της Παναγίας στον Αλιάκμονα», Μακεδόνικα 21 (1981), , εικ Για τις τοιχογραφίες της μονής βλ. Λ. Δεριζιώτης, «Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του καθολικού της Ιεράς Μονής της Κορώνας», Καρδιτσιώτικα Χρονικά 3 (1997), 47-57, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. Ο Γ. Βιταλιώτης υποστηρίζει ότι η ζωγραφική της μονής των Αγράφων συνδέει κατά κάποιο τρόπο τον ακαδημαϊ σμό των κρητικών ή βορειοελλαδικών εργαστηρίων με το αντικλασικό ρεύμα που εμπνέεται από την υστεροβυζαντινή ζωγρα φική του βαλκανικού χώρου. J. Vitaliotis, Le vieux catholicon du monastère Saint-Etienne aux Météores. La première phase des peintures murales (αδημοσ. διδακτ. διατριβή), Π, Παρίσι 1998, Οι φωτογραφίες προέρχονται από το φωτογραφικό αρχείο της 7ης Ε.Β.Α. 50 Δεριζιώτης, ό.π., εικ. 9. Πρβλ. την υπογραφή του ζωγράφου στην εικόνα του Χριστού της Αθύτου, αλλά και στις εικόνες του τέμπλου του παρεκκλησίου των Αγίων Αναργύρων στον Μονοξυλίτη και του αγίου Μόδε στου στη μονή Διονυσίου, αντίστοιχα. 43 Για το ζωγράφο αυτό, βλ. Χατζηδάκης, "Ελληνες ζωγράφοι (υποσημ. 12), 254 επίσης Φ. Πιομπίνος, 'Έλληνες αγιογράφοι μέ χρι τό 1821, Αθήνα 19842, 92. Β. Ν. Γιαννόπουλος, «Ai παρά την Δημητριάδα βυζαντιναί μοναί», ΕΕΒΣ 2 (1925), , κυρίως ίδιος, «Ή επί του Πηλίου μονή του Αγίου Δημητρίου», ΕΕΒΣ 11 (1935), ΑΔ 19 (1964), Χρονικά, (Π.Λαζαρίδης). 45 Πρόκειται για την ομάδα των ζωγράφων που εμπνέονται μεν από τη ζωγραφική τέχνη του Θεοφάνη, ουσιαστικά όμως απομα κρύνονται από το καλλιτεχνικό του περιβάλλον, εκφράζοντας ένα διαφορετικό, περισσότερο ακαδημαϊκό πνεύμα, επικεντρωμέ νο στην άψογη τεχνική και την επιμελημένη μορφολογία. Ενδει κτικά αναφέρουμε τις τοιχογραφίες του νέου καθολικού της μο νής του Μεγάλου Μετεώρου (1552) και του καθολικού της μονής Ρουσάνου (1560) στα Μετέωρα, Μ. Χατζηδάκης - Δ. Σοφιανός, Τό Μεγάλο Μετέωρο. Ιστορία καί τέχνη, Αθήνα 1990, πίν. στις σ Δ. Ζ. Σοφιανός, Μετέωρα. 'Οδοιπορικό, Μετέωρα 1990,71-85, αντίστοιχα επίσης τις τοιχογραφίες του ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Καλαμπάκα (1573). Ε. Δ. Σαμπανίκου, Ο ζωγρα φικός διάκοσμος τον παρεκκλησίου των Τριών Ιεραρχών της μο νής Βαρλαάμ στα Μετέωρα (1637), Τρίκαλα 1997, (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία), εικ Πρόσφατα έχει υπο στηριχθεί η στενή σχέση του ζωγράφου του καθολικού του Μεγά- 255

11 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗ Οι παρατηρήσεις αυτές βοηθούν στην εξαγωγή των ακολούθων, πιστεύουμε αδιάσειστων, συμπερασμάτων. Ο ζωγράφος Δανιήλ μοναχός -ο τρίτος στη σειρά σύμφωνα με την κατάταξη του Μ. Χατζηδάκη 51 -, η τεκμηριωμένη δραστηριότητα του οποίου εκτείνεται περίπου από το 1587 έως και το 1615, ζωγράφισε εκτός από τις τοιχογραφίες και τις εικόνες του τέμπλου της μονής Κορώνης Αγράφων και τις αποδιδόμενες σε αυτόν τοιχογραφίες στα παρεκκλήσια της μονής Διονυσίου, και τις εικόνες τόσο του εικονοφυλακίου της ίδιας μονής, όσο και εκείνες του ναού του Αγίου Δημητρίου Αθύτου. Το έργο του, αφού πρώτα εκδηλώνεται ουσιαστικά στην περιοχή των θεσσαλικών Αγράφων κατά την τελευταία δεκαετία του 16ου αιώνα, σφραγίζει κατόπιν, με την έντονη και ακάματη δραστηριότητα του, τη ζωγραφική στον Άθω και κατ' επέκταση στη Χαλκιδική κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του 17ου αιώνα. Στον πλούσιο καλλιτεχνικό χώρο της μοναστικής πολιτείας φαίνεται πως διαμόρφωσε και οριστικοποίησε την εικαστική προσωπικότητα του -μετά την εμπειρία του στη Θεσσαλία- και συγκεκριμένα στη μονή Διονυσίου. Ο Δανιήλ, μοναχός πλέον της μονής 52, προφανώς επηρεάστηκε και διδάχθηκε από τους παλαιότερους ονομαστούς ζωγράφους που δραστηριοποιούνταν εκεί 53, αλλά δευτερευόντως από το έργο του περιώνυμου κρητικού ζωγράφου Τζώρτζη 54. Angeliki Strati LE ICONE DEL PITTORE DANIELE AD ATHYTOS NELLA CALCIDICA E ALTRE SUE OPERE SUL MONTE ATHOS E AD AGRAFA. COMMENTI E CONSIDERAZIONI Ne el presente articolo vengono messe a confronto le due icone del Cristo Pantrocratore e della Theotokos Amolyntos provenienti dalla chiesa di San Demetrio ad Athytos nella Calcidica (Figg. 1 e 2), opere del pittore Daniele monaco, e un gruppo di quattro icone custodite nella sagrestia del monastero Dionisiou sul Monte Athos. Si tratta delle icone di San Modesto Patriarca di Gerusalemme (Fig. 3), di San Massimo Omologita (Fig. 4), di Santa Maria Maddalena (Fig. 5) e della festa di "Mezza Pentecoste" (Fig. 6). L'esame e l'analisi dettagliata hanno dimostrato che le icone possono essere attribuite con certezza al pittore Daniele, di cui esistono cicli di pitture parietali in varie cappelle del monastero Dionisiou sul Monte Athos. Le icone e gli affreschi attribuiti a Daniele risalgono al periodo tra l'ultimo ventennio del XVI secolo e il primo quarto del XVII secolo. Affinità con la pittura di queste opere presenta l'icona del monastero Koronis ad Agrafa in Tessaglia (1587), dal momento che i tratti caratteristici delle pitture parietali del suddetto monastero sono simili a quelli delle icone di Athytos e del Monte Athos, nonché a quelli del monastero Dionisiou. Si deduce quindi che il pittore Daniele, la cui attività è attestata dal 1587 al 1615, dipinse non solo gli affreschi e le icone dell'iconostasi del monastero Koronis ad Agrafa (Figg. 7 e 8) insieme alle cappelle a lui stesso attribuite del monastero Dionisou, ma anche le icone della sagrestia del monastero Dionisiou e della chiesa di San Demetrio ad Athytos. 51 Βλ. υποσημ Βλ. Καδάς, Ή 'Ιερά Μονή Διονυσίου (υποσημ. 16). Οφλίδης, Καλαϊτζή-Οφλίδη, ό.π., στις υποσημ. 20 και 24, αντίστοιχα. 53 Είναι προφανές ότι, εφόσον ο Δανιήλ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της δραστηριότητας του στη ζωγραφική της μονής Διονυσίου, επηρεάστηκε από το περιβάλλον του Αγίου Όρους και κυρίως από της μονής στην οποία ήταν εντεταγμένος. Βλ. ενδεικτικά τις αποσπασματικές τοιχογραφίες της Θεοτόκου βρεφοκρατούσας (16ος αι.) και του Αγίου Μανδηλίου (17ος αι.), Θησαυροί τοϋ 'Αγίου "Ορους, κατάλογος έκθεσης, Θεσσαλονίκη , 45-46, αριθ. κατ. 1.7,1.8 (Ι.Ταβλάκης) αντίστοιχα. 54 Στον Τζώρτζη ή Ζώρζη αποδίδονται οι τοιχογραφίες του καθολικού της μονής ( ), βλ. 7ερά Μονή 'Αγίου Διονυσίου, Οι τοιχογραφίες τοϋ καθολικού, Άγιον Όρος Για το ζωγράφο, βλ. ενδεικτικά Γ. Βελένης, «Πρώτες πληροφορίες γιά ένα ζωγράφο του 16ου αιώνα άπό τήν Κωνσταντινούπολη», ΕΕΠΣΑΠΘ 6 (1974), Garidis, La peinture murale (υποσημ. 9), ,352, 241 (μονή Δούσικου), όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 256

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 357-364 ΑΘΗΝΑ 2001 Ε.Ν. Τσιγαρίδας ΑΓΝΩΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ο σκευοφυλάκειο της μονής Βαρλαάμ

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 297-304 ΑΘΗΝΑ 2006 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ. 193-202 ΑΘΗΝΑ 2007 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΠΡΩΙΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα του Χριστού Παντοδύναμου στη μονή Κουτλουμουσίου και η τάση επιστροφής στα πρότυπα της ζωγραφικής του Πρωτάτου κατά τον 16ο αιώνα

Εικόνα του Χριστού Παντοδύναμου στη μονή Κουτλουμουσίου και η τάση επιστροφής στα πρότυπα της ζωγραφικής του Πρωτάτου κατά τον 16ο αιώνα Εικόνα του Χριστού Παντοδύναμου στη μονή Κουτλουμουσίου και η τάση επιστροφής στα πρότυπα της ζωγραφικής του Πρωτάτου κατά τον 16ο αιώνα Νικόλαος ΣΙΩΜΚΟΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ. 139-150 ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ: Εισηγητής :Κυριακουλόπουλος Ευάγγελος ΠΕ1

ΣΤΟΧΟΙ: Εισηγητής :Κυριακουλόπουλος Ευάγγελος ΠΕ1 ΣΤΟΧΟΙ: 1. Σπουδή στα χαρακτηριστικά των δύο τεχνοτροπιών. 2. Προβολή αντιπροσωπευτικών έργων των δύο σχολών. 3. Εστίαση στο Πρωτάτο αγίου Όρους και στη Μονή Σταυρονικήτα. 4. Εστίαση στον Άγιο Νικόλαο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατή (1998). Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση. Μακεδονικά, 31, 323-344.

Στρατή (1998). Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση. Μακεδονικά, 31, 323-344. Μακεδονικά Τομ. 31, 1998 Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση Στρατή Αγγελική 10.12681/makedonika.132 Copyright 1998 ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ To cite this article: Στρατή (1998). Εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχογραφίες στις Καρυές του Αγίου Όρους από το 15ο έως τις αρχές του 19ου αι.

Τοιχογραφίες στις Καρυές του Αγίου Όρους από το 15ο έως τις αρχές του 19ου αι. Τοιχογραφίες στις Καρυές του Αγίου Όρους από το 15ο έως τις αρχές του 19ου αι. Κωνσταντίνος ΒΑΦΕΙΑΔΗΣ Τόμος ΚΕ (2004) Σελ. 37-56 ΑΘΗΝΑ 2004 Κωνσταντίνος Μ. Βαφειάδης ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Νικόλαος ΣΙΩΜΚΟΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 321-334 ΑΘΗΝΑ 2006 Νικόλαος Δ. Σιώμκος ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστο επιστύλιο του Θεοφάνη του Κρητός στη μονή Ιβήρων στο Άγιον Όρος

Άγνωστο επιστύλιο του Θεοφάνη του Κρητός στη μονή Ιβήρων στο Άγιον Όρος Άγνωστο επιστύλιο του Θεοφάνη του Κρητός στη μονή Ιβήρων στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 16 (1991-1992), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του André Grabar (1896-1990) Σελ. 185-208 ΑΘΗΝΑ 1992 Ε. Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εικόνες του 18ου αιώνα στη συλλογή Αιανής Κοζάνης. Συμβολή στο έργο του ζωγράφου Πάνου ή Παναγιώτη «εξ Ιωαννίνων»

Δύο εικόνες του 18ου αιώνα στη συλλογή Αιανής Κοζάνης. Συμβολή στο έργο του ζωγράφου Πάνου ή Παναγιώτη «εξ Ιωαννίνων» Δύο εικόνες του 18ου αιώνα στη συλλογή Αιανής Κοζάνης. Συμβολή στο έργο του ζωγράφου Πάνου ή Παναγιώτη «εξ Ιωαννίνων» Αγαθονίκη ΤΣΙΛΙΠΑΚΟΥ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 365-384 ΑΘΗΝΑ 2001 Αγαθονίκη Δ. Τσιλιπάκου

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Χρυσάνθη ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 381-388 ΑΘΗΝΑ 2005 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1

ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1 ΕΥΓΕΝΙΑ ΧΑΛΚΙΑ ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΟΤΤΛΟΤΜΟΤΣΙΟΤ ΣΤΗΝ ΙΜΒΡΟ: ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ1 Στον τόμο των Εγγράφων τής Μονής Κουτλουμουσίου που δημοσίευσε ό P. Lemerle, περιλαμβάνονται δύο πατριαρχικά σιγιλλιώδη γράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ*

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* Οι έρευνες που έγιναν, κυρίως κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, στη ζωγραφική τόσο του νεότερου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ *

ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ * ΕΥΘΥΜΙΟΣ Ν. ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ * Αντικείμενο της παρούσης μελέτης είναι μια σειρά δεκαέξι ανυπόγραφων φορητών εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η εικόνα του Νικολάου Ρίτζου στο Σεράγεβο. Εικονογραφικές παρατηρήσεις

Η εικόνα του Νικολάου Ρίτζου στο Σεράγεβο. Εικονογραφικές παρατηρήσεις Η εικόνα του Νικολάου Ρίτζου στο Σεράγεβο. Εικονογραφικές παρατηρήσεις Παναγιώτης ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 207-226 ΑΘΗΝΑ 2005 Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΡΙΤΖΟΥ ΣΤΟ ΣΕΡΑΓΕΒΟ.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 45, 2006 Η ΔΕΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΙΒΟΛΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 15Ο ΑΙΩΝΑ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ Νανώ 10.12681/dchae.489 Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194.

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194. Μακεδονικά Τομ. 19, 1979 Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια Παπαζώτος Θανάσης Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσ/νίκης 10.12681/makedonika.455 Copyright 1979 Θανάσης Παπαζώτος To cite this article:

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Νομικός. Ένας κρητικός ζωγράφος του 17ου αιώνα

Γεώργιος Νομικός. Ένας κρητικός ζωγράφος του 17ου αιώνα Γεώργιος Νομικός. Ένας κρητικός ζωγράφος του 17ου αιώνα Βαρβάρα ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Αγλαΐα ΤΣΙΑΡΑ Τόμος ΚΓ' (2002) Σελ. 205-224 ΑΘΗΝΑ 2002 Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου - Αγλαΐα Λ. Τσιάρα ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΟΜΙΚΟΣ. ΕΝΑΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Κρητικό τρίπτυχο με σκηνές Δωδεκαόρτου

Κρητικό τρίπτυχο με σκηνές Δωδεκαόρτου Κρητικό τρίπτυχο με σκηνές Δωδεκαόρτου Γιώργος ΚΑΚΑΒΑΣ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 153-166 ΑΘΗΝΑ 2001 Γιώργος Κακαβάς ΚΡΗΤΙΚΟ ΤΡΙΠΤΥΧΟ ΜΕ ΣΚΗΝΕΣ ΔΩΔΕΚΑΟΡΤΟΥ 2-ι ί ιδιωτική συλλογή της Αθήνας ανήκει ένα τρίπτυχο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Η αγιογραφία, στην ελληνορθόδοξη παράδοση, είναι γνωστό πως έχει μεγάλη ιστορία, η οποία περιλαμβάνει σημαντικά έργα απ όλες της τις περιόδους.

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας)

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας) Έκθεση Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά (15ος & 17ος αιώνας) Συνδιοργανωτές: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Ιερά Μητρόπολις Μόρφου Συμμετέχοντες: Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ

ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΦΡΗΤΕΣ ΕΙΚΝΕΣ ΤΥ ΔΙΝΥΣΙΥ ΤΥ ΕΚ ΦΥΡΝΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΥ ΤΥ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ Αντικείμενο της παρούσης μελέτης είναι μια σειρά δεκαέξι ανυπόγραφων φορητών εικόνων του Διονυσίου του εκ Φουρνά και του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ

ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ 1 Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν Ιταλός αρχιτέκτονας, ζωγράφος, γλύπτης, μουσικός, εφευρέτης, μηχανικός, ανατόμος, γεωμέτρης

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΑΚΟΣΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Αθήνα, 14, 15 και 16 Μαΐου 2010 Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

ΤΡΙΑΚΟΣΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Αθήνα, 14, 15 και 16 Μαΐου 2010 Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο ΤΡΙΑΚΟΣΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Αθήνα, 14, 15 και 16 Μαΐου 2010 Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Παρασκευή, 14 Μαΐου 2010 Πρωινή Συνεδρίαση ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε στο Βυζαντινό Μουσείο

Εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε στο Βυζαντινό Μουσείο Εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε στο Βυζαντινό Μουσείο Ανδρομάχη ΚΑΤΣΕΛΑΚΗ Δελτίον XAE 18 (1995), Περίοδος Δ' Σελ. 129-138 ΑΘΗΝΑ 1995 Ανδρομάχη Κατσελάκη ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΤΖΑΝΕ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ* Xi.

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η μελέτη των εικόνων με υπογραφή του Εμμανουήλ Λαμπάρδου στο Μουσείο Μπενάκη με τη συμβολή της τεχνικής εξέτασης

Η μελέτη των εικόνων με υπογραφή του Εμμανουήλ Λαμπάρδου στο Μουσείο Μπενάκη με τη συμβολή της τεχνικής εξέτασης Η μελέτη των εικόνων με υπογραφή του Εμμανουήλ Λαμπάρδου στο Μουσείο Μπενάκη με τη συμβολή της τεχνικής εξέτασης Αναστασία ΔΡΑΝΔΑΚΗ, Λένα ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Αλεξάνδρα ΚΑΛΛΙΓΑ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΑ' (2000) Σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 2 Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους Ομάδα 2 Οι Θεές των Όφεων Η ενδυμασία στους

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1 Για την ιστορία της μονής βλ. κυρίως ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΜΕ 1928, σ. 301 κ.ε., ΟΡΛΑΝΔΟΣ, ΑΒΜΕ. 2 Βλ. παρακάτω σ. 44 47.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1 Για την ιστορία της μονής βλ. κυρίως ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΜΕ 1928, σ. 301 κ.ε., ΟΡΛΑΝΔΟΣ, ΑΒΜΕ. 2 Βλ. παρακάτω σ. 44 47. ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Μονή της Μυρτιάς (εικ. 24), στο 23 ο περίπου χιλιόμετρο του δρόμου που οδηγεί από το Αγρίνιο στο Θέρμο, κοντά στη λίμνη Τριχωνίδα, είναι η παλαιότερη σε λειτουργία μονή στην Αιτωλία 1. Παράλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ. Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι η πρώτη εικόνα, με την έννοια της αναπαραστάσεως, έγινε από τον ίδιο τον Κύριο και μάλιστα αχειροποίητη. Η ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Φλώρα ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ Τόμος ΚΔ' (2003) Σελ. 257-266 ΑΘΗΝΑ 2003 Φλώρα Καραγιάννη Ο ΖΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο

Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο Μαίρη ΑΣΠΡΑ-ΒΑΡΔΑΒΑΚΗ Δελτίον XAE 13 (1985-1986), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Μαρίνου Καλλιγά (1906-1985) Σελ. 113-124 ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά.

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά. APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ :ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΤΕΧΝΗΣ ΤΡΥΦΩΝ ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ 2310 991119 2394025980 e-mail: tsompanistp@past.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα