Ά Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα. συστηματική φυσική δραστηριότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ά Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα. συστηματική φυσική δραστηριότητα"

Transcript

1 Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση 2010, 51: Κλινική Έρευνα Η Επίδραση της Μέτριας Έντασης Αερόβιας Άσκησης στη Μάζα της Αριστερής Κοιλίας, στην Ικανότητα Άσκησης και στην Απάντηση της Αρτηριακής Πίεσης στη Δοκιμασία Κόπωσης σε Οριακούς και Ήπια Υπερτασικούς Άντρες Χρήστος Πίτσαβος, Χριστίνα Χρυσοχόου, Ματίνα Κουτρουμπή, Κωνσταντίνα Αγγέλη, Γεωργία Κουρλαμπά, Δημοσθένης Παναγιωτάκος, Ανδρέας Μιχαηλίδης, Χριστόδουλος Στεφανάδης Ά Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα Λέξεις ευρετηρίου: Kαρδιακή αποκατάσταση, υπερτροφία, δοκιμασία κόπωσης. Ημερ. παραλαβής εργασίας: 28 Ιανουαρίου 2009^ Ημερ. αποδοχής: 15 Μαρτίου 2010 Διεύθυνση Επικοινωνίας: Χριστίνα Χρυσοχόου Παλαιών Πολεμιστών Αθήνα Σκοπός: Στην παρούσα μελέτη εκτιμήθηκε η επίδραση της μέτριας έντασης άσκησης στη μάζα της αριστερής κοιλίας, στην ανοχή στην άσκηση και στην ανταπόκριση της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια δοκιμασίας κόπωσης, σε μέσης ηλικίας ασθενείς με προυπέρταση ή ήπια αρτηριακή υπέρταση και υπερτροφία της αριστερής κοιλίας, χωρίς στεφανιαίας νόσο. Μέθοδος: Τυχαιοποιημένη μελέτη παρέμβασης σε πρόγραμμα άσκησης αποκατάστασης 40 ανδρών (μέσης ηλικίας 53 ± 7 ετών) με οριακή και ήπια αυξημένη αρτηριακή πίεση με φυσιολογική απάντηση στη δοκιμασία κόπωσης και υπερτροφία αριστερής κοιλίας στην υπερηχοκαρδιογραφική εκτίμηση. Τα άτομα στην ομάδα παρέμβασης συμμετείχαν σε πρόγραμμα αερόβιας άσκησης διάρκειας 16 εβδομάδων, στο 60 με 80% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας της προηγηθείσας δοκιμασίας κόπωσης. Αποτελέσματα: Στις βασικές μετρήσεις δεν παρατηρήθηκε διαφορά στα METS, στο δείκτη μάζας σώματος της αριστερής κοιλίας και στις μετρήσεις αρτηριακής πίεσης ηρεμίας και στη μέγιστη κόπωση, μεταξύ των δύο ομάδων. Στο τέλος της παρέμβασης μετά 16 εβδομάδες, η ομάδα παρέμβασης εμφάνισε βελτίωση στα METS σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (p < 0,001), ενώ υπήρξε σημαντική διαφορά στις μεταβολές στα METS από τις αρχικές μετρήσεις μεταξύ των δύο ομάδων (p value ανά ομάδα και χρονική μεταβολή < 0,001). Επιπρόσθετα, 16 εβδομάδες μετά την τυχαιοποίηση, η συστολική/ διαστολική αρτηριακή πίεση και η καρδιακή συχνότητα μειώθηκαν σημαντικά στην ομάδα παρέμβασης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου σε όλα τα στάδια της δοκιμασίας κόπωσης. Τέλος, ο δείκτης μάζας της αριστερής κοιλίας, μειώθηκε σημαντικά στην ομάδα παρέμβασης (118,801 ± 3,890 σε 96,108 ± 8,952 kg/m) μετά το πρόγραμμα άσκησης 16 εβδομάδων, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Συμπέρασμα: Η μελέτη αναδεικνύει τον ευεργετικό ρόλο της συστηματικής άσκησης στο δείκτη μάζας της αριστερής κοιλίας, την ικανότητα άσκησης και τα επίπεδα συστολικής/διαστολικής αρτηριακής πίεσης ακόμα και σε ασθενείς με ήπια αρτηριακή υπέρταση και υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Η συστηματική φυσική δραστηριότητα σχετίζεται με αιμοδυναμικές αλλαγές και μετατροπές στις συνθήκες φόρτισης του μυοκαρδίου. 1 Σημαντικά μεγάλος αριθμός επιδημιολογικών μελετών υποστηρίζει πως η καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, ενώ αντίθετα η αυξημένη ενασχόληση με σωματικές δραστηριότητες, συσχετίζεται τόσο με χαμηλότερα επίπεδα αρτηριακής πίεσης, 2-4 όσο και με μείωση της μάζας της αριστερής κοιλίας. 5-9 (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση) HJC 327

2 Χ. Πίτσαβος και συν. Παρόλο που η διάρκεια, η συχνότητα και η ένταση της σωματικής άσκησης χρήζουν περαιτέρω μελέτης, γίνεται ξεκάθαρο πως τα μεγαλύτερα κλινικά οφέλη με τον λιγότερο πιθανό κίνδυνο, εμφανίζονται σε χαμηλής και μέτριας έντασης σωματική άσκηση. Συγκεκριμένα αν και υπάρχει μεγάλη ποικιλία στις συστάσεις άσκησης για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και την μείωση του κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου, πρόσφατες μελέτες συστήνουν πως χαμηλή και μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα (από το 35% ως το 79% της μέγιστης προβλεπόμενης για την ηλικία καρδιακής συχνότητας ή 30% με 70% της μέγιστης κατανάλωσης οξυγόνου), μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική στην μείωση της αρτηριακής πίεσης, σε αντίθεση με υψηλής έντασης σωματική δραστηριότητα. 10 Επιπλέον, πολλές δημοσιεύσεις, συμπεριλαμβανομένης και μιας μετά-ανάλυσης 29 μελετών, συμπεραίνουν πως η συστηματική άσκηση πάνω από 3 φορές την εβδομάδα δεν είχε επιπλέον επίδραση στη μείωση της αρτηριακής πίεσης Πληθώρα δημοσιευμάτων, παρουσιάζει τον ευεργετικό ρόλο της άσκησης στην θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης και στην βελτίωση της ικανότητας άσκησης. 14,15 Ακόμα και σε ασθενείς με ήπια υπέρταση, η συστηματική άσκηση 12 εβδομάδων παρουσίασε ευεργετικά οφέλη στα επίπεδα αρτηριακής πίεσης και στις τιμές της μάζας της αριστερής κοιλίας. 16 Καθώς οι πληροφορίες στη βιβλιογραφία, για το ρόλο της συστηματικής άσκησης στην μάζα της αριστερής κοιλίας σε ασυμπτωματικά άτομα, είναι ανεπαρκείς, σκοπός αυτής της μελέτης είναι να εκτιμήσει το ρόλο της συστηματικής σωματικής άσκησης μέτριας έντασης στην ικανότητα άσκησης, στην αρτηριακή πίεση στη δοκιμασία κόπωσης και στην μάζα της αριστερής κοιλίας, σε άντρες μέσης ηλικίας, με υψηλές φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης ηρεμίας, χωρίς κλινική εκδήλωση στεφανιαίας νόσου. Μεθοδολογία Για το σκοπό της μελέτης ο πληθυσμός αρχικά, αποτελείτο από 100 ασυμπτωματικούς άντρες οι οποίοι είχαν παραπεμφθεί για δοκιμασία κόπωσης στα πλαίσια ελέγχου ρουτίνας. Η ηλικία τους κυμαινόταν από 40 ως και 60 ετών, εμφάνισαν αρνητική απάντηση για ισχαιμία στη δοκιμασία κόπωσης, ανώτατες φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές στην αρτηριακή πίεση ηρεμίας ( < 160 mmhg) και δεν ακολουθούσαν φαρμακευτική αγωγή για στεφανιαία νόσο ή για υπέρταση. Επιπλέον, δεν έπασχαν από διαβήτη και δεν κάπνιζαν. Μετά από υπερηχοκαρδιογραφικό έλεγχο, τα κριτήρια του οποίου περιγράφονται στη συνέχεια, 52 άντρες χωρίς κλινικές ενδείξεις στεφανιαίας νόσου, εμφάνιζαν υπερτροφία αριστερής κοιλίας. Τέλος για τους 6 μήνες πριν από την ένταξη τους στην μελέτη ακολουθούσαν καθιστική ζωή και ήταν πρόθυμοι να συμμετέχουν στην μελέτη. Κριτήρια εισαγωγής αποτελούσαν η αρνητική απάντηση για ισχαιμία στη δοκιμασία κόπωσης, η ανώτατες φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές στην αρτηριακή πίεση ηρεμίας (< 160 mmhg), όπως έχουν οριστεί απο τις πρόσφατες οδηγίες. 17 Αποκλείστηκαν ασθενείς με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιακής ανεπάρκεια, ασθενείς με διαβήτη, όσοι είχαν ιστορικό αλκοολισμού ή ψυχιατρικές διαταραχές, ασθενείς με μυοσκελετικές δυσλειτουργίες ικανές να τους εμποδίσουν να συμμετέχουν στο πρωτόκολλο άσκησης. Πραγματοποιήθηκαν σωματομετρικές μετρήσεις και μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο τέλος της κλινικής εξέτασης, σε καθιστή θέση. Η αρτηριακή πίεση μετρήθηκε 3 φορές στο δεξί χέρι, το οποίο στηριζόταν σε τραπέζι, με γωνία 45º του χεριού από τον κορμό. Η συστολική αρτηριακή πίεση ορίστηκε από την τιμή που της πρώτης αντίληψης ήχου (χτυπήματος). Η διαστολική αρτηριακή πίεση ορίστηκε, από την τιμή της στιγμής διακοπής του χτυπήματος. Δεν λάβαμε υπόψη μας, αλλαγές στην ένταση του ήχου. Τους μετέχοντες όπου οι τιμές της μέσης αρτηριακής πίεσης των τριών μετρήσεων, ήταν μικρότερες από 140 / 90 mmhg και δεν ακολουθούσαν φαρμακευτική αγωγή, τους κατηγοριοποιήσαμε μη υπερτασικούς. Οι μετέχοντες στη μελέτη τυχαιοποιήθηκαν σε δύο ομοιογενής ομάδες. Μια ομάδα ελέγχου με 26 άνδρες και μια παρεμβατική ομάδα συστηματικής σωματικής δραστηριότητας με 26 άνδρες. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 16 εβδομάδες (4 μήνες). Έξι άτομα αποκλείστηκαν από την ομάδα παρέμβασης διότι δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν το πρόγραμμα 4 μηνών συστηματικής σωματικής δραστηριότητας. Δύο άτομα από την ομάδα ελέγχου αποκλείστηκαν διότι κατά την διάρκεια των 16 εβδομάδων ξεκίνησαν αντιυπερτασική αγωγή αφού εμφάνισαν αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης. Επιπλέον ένας έπασχε από ελαφρά κατάθλιψη οπότε αναγκαστήκαμε να τον αποκλείσουμε από την μελέτη και ακόμα 3 δεν ήρθαν την προκαθορισμένη ημερομηνία, να επαναλάβουν τη δοκιμασία κόπωσης. Τελικά, 40 άτομα ολοκλήρωσαν το πρωτόκολλο της μελέτης, είκοσι στην ομάδα άσκησης και είκοσι στην ομάδα ελέγχου. 328 HJC (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση)

3 Συστηματική Άσκηση και Υπερτροφία Αριστερής Κοιλίας Δοκιμασία κοπώσεως Όλοι οι ασθενείς συμμετείχαν σε δοκιμασία κόπωσης σε δαπεδοεργόμετρο ακολουθώντας το πρωτόκολλο Bruce. 18 Ενθαρρύναμε τους ασθενείς να καταβάλουν την μέγιστη προβλεπόμενη προσπάθεια και παρέμειναν στη μελέτη εκείνοι που δεν εμφάνισαν ισχαιμία κατά την δοκιμασία και πέτυχαν τουλάχιστον το 90% της προβλεπόμενης για την ηλικία τους καρδιακής συχνότητας, ορισμένο ως 220-ηλικία. 18 Για τον ακριβή υπολογισμό του φορτίου έργου, δεν επιτρέπαμε στους ασθενείς να χρησιμοποιούν τις χειρολαβές. Η αρτηριακή πίεση (χρήση σφυγμομανομέτρου στο δεξί χέρι), η καρδιακή συχνότητα και ο υπολογισμός του φορτίου έργου σε METs (όπου 1 MET ισοδυναμεί 3,5 ml πρόληψης οξυγόνου ανά κιλό σωματικού βάρους το λεπτό), καταγράφονταν στο τέλος κάθε φάσης του πρωτοκόλλου Bruce, στη μέγιστη προσπάθεια και κάθε λεπτό μετά το τέλος της δοκιμασίας για σύνολο τριών λεπτών. Η ταχύτητα και η κλίση του δαπεδοεργόμετρου οδήγησαν στην αξιολόγηση της ικανότητας άσκησης (σε METs). 19 Τρία λεπτά περπάτημα στο δαπεδοεργόμετρο με ταχύτητα 2 χιλιομέτρων την ώρα και κλίση 2,5% αποτελούσαν την περίοδο αποκατάστασης. Η τιμή αποκατάστασης της καρδιακής συχνότητας (HRRV) ορίστηκε ως η διαφορά μεταξύ της μέγιστης επιτευχθείσας καρδιακής συχνότητας και της καρδιακής συχνότητας ένα λεπτό μετά το τέλος της δοκιμασίας. Η πίεση παλμού κατά την άσκηση υπολογίστηκε από την διαφορά της συστολικής από την διαστολική πίεση στο τέλος κάθε φάσης του πρωτοκόλλου της δοκιμασίας. Η αξιολόγηση της δοκιμασίας κοπώσεως πραγματοποιήθηκε από δύο εξεταστές που δεν γνώριζαν για το πρωτόκολλο της μελέτης. Υπερηχοκαρδιογράφημα Η υπερηχοκαρδιογραφική αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από δύο εξεταστές που δεν γνώριζαν για το πρωτόκολλο της μελέτης, με τους ασθενείς τοποθετημένους σε εμβρυακή στάση στην αριστερή τους πλευρά. Η Τελοδιαστολική Διάμετρος της Αριστερής Κοιλίας (LVDD), η Τελοσυστολική Διάμετρος της Αριστερής Κοιλίας (LVSD), το Πάχος του Μεσοκοιλιακού Διαφράγματος στην Τελοδιαστολή (IVS) και το Πάχος του Οπισθίου Τοιχώματος της Αριστερής Κοιλίας στην Τελοδιαστολή (PW), μετρήθηκαν στους συμμετέχοντες και των δύο ομάδων, τόσο αρχικά, όσο και μετά τις 16 εβδομάδες παρέμβασης, σύμφωνα με τις οδηγίες της Αμερικανικής Υπερηχοκαρδιογραφικής Εταιρείας. Η μάζα της Αριστερής Κοιλίας (LVM) υπολογίστηκε σύμφωνα με την ανατομική φόρμα αξιολόγησης. LVM = 1,04 [(IVS + LVDD + PW)³ - (LVDD)³] 13,6g Η μάζα αριστερής κοιλίας διαιρέθηκε με την επιφάνεια σώματος (BSA) για να υπολογίσουμε το δείκτη μάζας της αριστερής κοιλίας (LVMI), χρησιμοποιώντας τον τύπο του Devereaux: 20 LVMI = LVM / BSA Ενώ ο τύπος για τον υπολογισμό της επιφάνειας σώματος υπολογίζεται με τον τύπο: BSA = (ύψος) 0,725 (βάρος) 0,425 0, Συμμετέχοντες με τιμές LVMI πάνω από 116 (Kg/ m²), ορίστηκε πως εμφάνιζαν μετρίου βαθμού υπερτροφία αριστερής κοιλίας. 21 Πρωτόκολλο άσκησης Για την ομάδα παρέμβασης, είχαν οριστεί 3 συνεδρίες ελεγχόμενης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, για 16 εβδομάδες. Ο τύπος της σωματικής δραστηριότητας ήταν αερόβιος σε στατικό κυκλοεργόμετρο (SportsArt C570r). Η κάθε συνεδρία προπόνησης ξεκινούσε με προθέρμανση 5 λεπτών (διατατικές ασκήσεις και αργό πεντάλ). Ακολουθούσε κυρίως μέρος, όπου η ένταση ξεκινούσε στο 60% και δεν ξεπερνούσε το 80% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας που είχε επιτευχθεί στη δοκιμασία κοπώσεως. Παρακολουθούσαμε την καρδιακή συχνότητα συνεχώς με φορητούς ατομικούς παλμογράφους (Polar RS200), όπου προγραμματίζονταν έτσι ώστε να ενημερωνόμαστε, με ηχητικό σήμα, κάθε φορά που ο εκάστοτε ασκούμενος δεν γυμναζόταν με την προεπιλεγμένη για εκείνον ένταση. Επίσης παρακολουθούσαμε συστηματικά την αρτηριακή πίεση για να βεβαιωθούμε πως βρισκόταν σε ασφαλή όρια (συστολική αρτηριακή πίεση <220 mmhg και διαστολική αρτηριακή πίεση < 110 mmhg). Το φορτίο ρυθμιζόταν συνεχώς ώστε να επιτυγχάνεται και να διατηρείται η επιθυμητή και προσυνταγογραφημένη καρδιακή συχνότητα και αρτηριακή πίεση για τον εκάστοτε συμμετέχοντα σε κάθε συνεδρία. Κατά το κυρίως μέρος η καρδιακή συχνότητα βρισκόταν μεταξύ παλμούς το λεπτό (μέση τιμή 126 παλμούς το λεπτό). Με αποτέλεσμα οι συμμετέχοντες να ασκούνται στο 75% της καρδιακής τους συχνότητας. Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης γινόταν 3 φορές, ανά 20 λεπτά σε κάθε συνεδρία. Στην έναρξη, στα 20 λεπτά της άσκησης και 5 (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση) HJC 329

4 Χ. Πίτσαβος και συν. λεπτά μετά το τέλος οποιασδήποτε δραστηριότητας και υπολογίσαμε την μέση τιμή αυτών των μετρήσεων κάθε φορά. Ηθική Έγκριση Το πρωτόκολλο της μελέτης εγκρίθηκε το 2003 από την Επιτροπή Ηθικής και το Συμβούλιο Εσωτερικών Θεμάτων της Α Καρδιολογικής Κλινικής του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου. Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν ενημερωθεί για το σκοπό και τις διαδικασίες της μελέτης, και συναίνεσαν γραπτώς. Στατιστική Ανάλυση Υπολογίσαμε πως χρειάζονταν τουλάχιστον 20 άτομα σε κάθε ομάδα για την επίτευξη στατιστικής δύναμης τουλάχιστον 80%, για την ανίχνευση διαφορών στην αλλαγή των τιμών της LVMI 45% ± 7,3% μεταξύ των δύο ομάδων, στις αρχικές τιμές και στις τιμές στο τέλος της μελέτης με βαθμό σημαντικότητας p<0,05. Κάθε άτομο που συμμετείχε στη μελέτη τυχαιοποιήθηκε στην ομάδα ελέγχου και στην ομάδα άσκησης. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται με μέση τιμή ± τυπική απόκλιση. Για όλες τις συνεχείς μεταβλητές πραγματοποιήθηκε έλεγχος κανονικότητας με τη δοκιμασία Kolmogorov Smirnov. Όσον αφορά τη διαφορά μεταξύ των αρχικών τιμών και των τιμών μετά τις 16 εβδομάδες άσκησης, των υπερηχοκαρδιογραφικών παραμέτρων και των παραμέτρων της δοκιμασίας κοπώσεως, σε κάθε ομάδα ξεχωριστά (ομάδα ελέγχου και ομάδα άσκησης), χρησιμοποιήθηκε προσημικός έλεγχος (sign test) αν η διαφορά δεν ακολουθούσε την κανονική κατανομή και t-test για συσχετισμένα δείγματα (paired t test) αν ακολουθούσε την κανονική κατανομή. Η σχέση των διαφόρων παραμέτρων με την ομάδα σε κάθε χρονική στιγμή ξεχωριστά, πραγματοποιήθηκε με τη δοκιμασία t-students αν οι παράμετροι ακολουθούσαν την κανονική κατανομή και με τη δοκιμασία Mann Whitney αν δεν την ακολουθούσαν. Τέλος, ο έλεγχος της ύπαρξης διαφοράς στην αλλαγή των μέσων τιμών των διαφόρων παραμέτρων κατά μήκος του χρόνου στις δύο ομάδες ελέγχου πραγματοποιήθηκε με Ανάλυση Διασποράς για επαναλαμβανόμενες μετρήσεις (Repeated Measures ANOVA). Όλες οι στατιστικές αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν σε SPSS 14 (SPSS Inc., Chicago, Il, USA). Αποτελέσματα Δεν εμφανίστηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις αρχικές τιμές της ηλικίας, και του δείκτη μάζας σώματος στις δύο ομάδες. Οι αρχικές τιμές των δύο ομάδων εμφανίζονται στον Πίνακα 1. Παρατηρήσαμε πως δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των τιμών των δύο ομάδων στις αρχικές μετρήσεις της μάζας της αριστερής κοιλίας (LVM) (Πίνακας 2), ενώ μετά από τις 16 εβδομάδες, η ομάδα άσκησης εμφάνισε στατιστικά σημαντική μείωση των τιμών μάζας αριστερής κοιλίας σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (Πίνακας 2). Οι αλλαγές σε όλες τις υπερηχοκαρδιογραφικές μετρήσεις διέφεραν σημαντικά μετά από 16 εβδομάδες μεταξύ της ομάδας άσκησης και της ομάδας παρέμβασης (Πίνακας 2). Επιπλέον, 16 εβδομάδες μετά την τυχαιοποίηση, όλες οι παράμετροι μειώθηκαν σημαντικά στην ομάδα άσκησης, ενώ στην ομάδα ελέγχου η LVDD και η LVM αυξήθηκαν σημαντικά (Πίνακας 2). Στους Πίνακες 3, 4 και 5 παρατηρούμε πως εμφανίζονται μεγαλύτερες αλλαγές στις τιμές της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης στα διάφορα στάδια της δοκιμασίας κόπωσης μετά από τις 16 εβδομάδες στην ομάδα άσκησης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Η ομάδα άσκησης εμφάνισε σημαντική χαμηλότερες τιμές συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης και καρδιακής συχνότητας σε όλα τα στάδια της δοκιμασίας κόπωσης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Επιπλέον η τιμή της πίεσης παλμού ηρεμίας (PP), που ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της συστολικής και της διαστολικής πίεσης, εμ- Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των ατόμων της μελέτης. Ομάδα ελέγχου Ομάδα άσκησης p-value Ηλικία (έτη) 55,3 ± 6,4 51,7 ± 8,2 0,135 Σωματικό Βάρος (kg) 80,4 ± 6,1 75,4 ± 7,9 0,032 Δείκτης μάζας σώματος (kg/m 2 ) 26,00 ± 1,9 25,02 ± 2,4 0,165 METS 11,4 ± 1,6 11,0 ± 1,9 0,528 p-value για την διαφορά των μεταβολών μεταξύ των 2 ομάδων σύμφωνα με το Student s t-test. 330 HJC (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση)

5 Συστηματική Άσκηση και Υπερτροφία Αριστερής Κοιλίας Πίνακας 2. Αποτελέσματα της υπερηχοκαρδιογραφικής μελέτης. Ομάδα ελέγχου Ομάδα άσκησης p-value Τελοδιαστολική πάχυνση οπισθίου τοιχώματος αριστερής κοιλίας (cm) Αρχικά 1,090 ± 0,05 1,110 ± 0,04 0,35 Μετά 16 εβδομάδες 1,093 ± 0,05 1,007 ± 0,06 <0,001 Μεταβολή 0,003 ± 0,02-0,103 ± 0,06 <0,001 Τελοδιαστολική πάχυνση μεσοκοιλιακού διαφράγματος αριστερής κοιλίας (cm) Αρχικά 1,115 ± 0,05 1,110 ± 0,05 0,82 Μετά 16 εβδομάδες 1,093 ± 0,06 1,009 ± 0,05 <0,001 Μεταβολή -0,023 ± 0,06-0,100 ± 0,04 <0,001 Τελοσυστολική διάμετρος αριστερής κοιλίας (cm) Αρχικά 2,795 ± 0,25 2,880 ± 0,29 0,31 Μετά 16 εβδομάδες 2,780 ± 0,24 2,595 ± 0,28 0,03 Μεταβολή -0,015 ± 0,22-0,285 ± 0,16* <0,001 Τελοδιαστολική διάμετρος αριστερής κοιλίας (cm) Αρχικά 4,785 ± 0,14 4,725 ± 0,27 0,90 Μετά 16 εβδομάδες 4,865 ± 0,12 4,531 ± 0,23 <0,001 Μεταβολή 0,080 ± 0,11* -0,194 ± 0,23* <0,001 Μάζα αριστερής κοιλίας (g) Αρχικά 227,733 ± 13,34 225,100 ± 16,95 0,58 Μετά 16 εβδομάδες 231,131 ± 13,11 181,877 ± 18,65 <0,001 Μεταβολή 3,398 ± 6,76* -43,224 ± 18,63* <0,001 Δείκτης μάζας αριστερής κοιλίας (kg/m 2.7 ) Αρχικά 115,948 ± 5,98 118,80 ± 3,89 0,08 Μετά 16 εβδομάδες 117,527 ± 6,78 96,10 ± 8,95 <0,001 Μεταβολή 1,579 ± 3,60-22,69 ± 9,67 <0,001 * p-value για διαφορές μεταξύ ομάδων κάθε χρονικής στιγμής με Mann-Whitney test, ενώ τα υπόλοιπα p-values έχουν υπολογιστεί με Students t-test. p> 0.05 και p < 0.05: Κατά ζεύγη t-test για μεταβολές μεταξύ 2 χρονικών στιγμών σε κάθε ομάδα p> 0.05 και p < 0.05: Μη παραμετρικό κριτήριο για μεταβολές μεταξύ των 2 χρονικών στιγμών σε κάθε ομάδα p-value για τη διαφορά των μεταβολών μεταξύ των 2 ομάδων προέρχεται από ANOVA επανειλημμένων μετρήσεων. φανίστηκε σημαντικά χαμηλότερη στην ομάδα άσκησης από την ομάδα ελέγχου, ενώ αλλαγές που παρατηρήθηκαν στην HRRV δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων (p = 0,107). Οι τιμές των ΜETs στη δοκιμασία κόπωσης δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική διαφορά στις αρχικές τιμές των δύο ομάδων (p = 0,528), ενώ 16 εβδομάδες αργότερα η ομάδα άσκησης είχε υψηλότερες τιμές MmHg σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (p < 0,001). Οι αλλαγές μεταξύ των δύο ομάδων στις τιμές των METs αρχικά και μετά την επανεξέταση στις 16 εβδομάδες διέφεραν σημαντικά (p <0,001). Επιπλέον, δεν εμφανίστηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο σωματικό βάρος των δύο ομάδων μετά τις 16 εβδομάδες τυχαιοποίησης. Συζήτηση Στην παρούσα μελέτη βρέθηκε ότι η συστηματική αερόβια άσκηση διάρκειας 16 εβδομάδων προωθεί την μείωση των τιμών της αρτηριακής πίεσης ηρεμίας, καθώς επίσης και τις τιμές της αρτηριακής πίεσης κατά την άσκηση. Επιπλέον βελτιώνει την αντοχή στην κόπωση σε άντρες μέσης ηλικίας χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου και με ανώτατες φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές στην αρτηριακή πίεση ηρεμίας. Τέλος ο δείκτης μάζας της αριστερής κοιλίας μειώθηκε στατιστικώς σημαντικά στην ομάδα άσκησης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Η συστηματική ενασχόληση με φυσικές δραστηριότητες έχει αποδειχτεί πως έχει ευεργετικές επιπτώσεις στην υγεία γενικότερα και ειδικότερα στην μείωση των ποσοστών νοσηρότητας και θνησιμότητας από καρδιαγγειακή νόσο. Επιπλέον, η καθιστική ζωή έχει οριστεί ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη της στεφανιαίας νόσου, του εγκεφαλικού, και της περιφερικής αγγειοπάθειας. Επίσης, πρέπει να αναφέρουμε πως τα περισσότερα ευεργετικά οφέλη της άσκησης σχετίζονται με τις τροποποιήσεις που επιφέρει στους κλασσικούς παράγοντες κινδύνου, όπως η αρτηριακή πίεση και ο δείκτης μάζας σώματος. 21 Στην δική μας μελέτη η συστηματική άσκηση, οδήγησε σε σημαντική μείωση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης, αν κα δεν πα- (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση) HJC 331

6 Χ. Πίτσαβος και συν. Πίνακας 3. Επίπεδα συστολικής πίεσης κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας κόπωσης (mm Hg) Ομάδα ελέγχου Ομάδα άσκησης p-value Κατακεκλιμένη θέση πριν την άσκηση Αρχικά 137,25 ± 17,13 131,50 ± 13,48 0,24 Μετά 16 εβδομάδες 134,25 ± 14,89 119,45 ± 6,87 <0,001 Μεταβολή -3,00 ± 5,93* -12,05 ± 8,17* <0,001 Ορθια θέση πριν την άσκηση Αρχικά 133,50 ± 14,69 133,00 ± 10,80 0,90 Μετά 16 εβδομάδες 133,50 ± 14,96 121,25 ± 7,23 0,003 Μεταβολή 0,00 ± 2,29-11,75 ± 8,32 <0,001 Τέλος 1ου σταδίου Αρχικά 162,00 ± 17,50 156,76 ± 13,98 0,30 Μετά 16 εβδομάδες 163,6 ± 16,72 134,50 ± 8,47 <0,001 Μεταβολή 1,6 ± 2,54-22,25 ± 11,52 <0,001 Τέλος 2ου σταδίου Αρχικά 181,05 ± 12,95 176,85 ± 9,19 0,24 Μετά 16 εβδομάδες 181,15 ± 11,79 147,70 ± 8,57 <0,001 Μεταβολή 0,1 ± 2,42-29,15 ± 10,63 <0,001 Τέλος 3ου σταδίου Αρχικά 190,00 ± 17,95 186,00 ± 18,04 0,49 Μετά 16 εβδομάδες 190,74 ± 16,18 164,2 ± 7,57 <0,001 Μεταβολή 0,74 ± 6,86-21,85 ± 17,66* <0,001 Τέλος 4ου σταδίου Αρχικά 191,66 ± 21,4 190,18 ± 10,22 0,84 Μετά 16 εβδομάδες 191,66 ± 16,32 171,10 ± 6,56 0,03 Μεταβολή 0,00 ± 5,47-18,00 ± 7,86* <0,001 Μέγιστη συστολική πίεση Αρχικά 192,50 ± 17,80 192,60 ± 12,05 0,98 Μετά 16 εβδομάδες 193,60 ± 16,23 173,10 ± 6,57 <0,001 Μεταβολή 1,10 ± 5,02-19,0 ± 13,00* <0,001 p> 0.05 and p < 0.05: Κατά ζεύγη t-test για διαφορές μεταξύ των 2 χρονικών στιγμών ανά ομάδα p> 0.05 and p < 0.05 Μη παραμετρικό κριτήριο για μεταβολές μεταξύ των 2 χρονικών στιγμών σε κάθε ομάδα p-value για τη διαφορά των μεταβολών μεταξύ των 2 ομάδων προέρχεται από ANOVA επανειλημμένων μετρήσεων. ρουσίασε σημαντική μείωση στις τιμές του βάρους, μετά την περίοδο παρέμβασης και στις 2 ομάδες. Μεγάλος αριθμός ερευνών παρουσιάζει τα ευεργετικά οφέλη της μέτριας έντασης συστηματικής άσκησης για την διαχείριση της υπέρτασης και την βελτίωση της ικανότητας άσκησης. 14,15 Ακόμη και σε ασθενείς με ήπια υπέρταση, που παρακολούθησαν πρόγραμμα συστηματικής άσκησης 12 εβδομάδων, εμφάνισαν ευεργετικές τιμές αρτηριακής πίεσης 16 ικανότητας άσκησης, και μεγαλύτερη μείωση των τιμών εμφανίστηκε στους ασθενείς με υπερτροφία αριστερής κοιλίας. 22,23 Η βιβλιογραφία αναφέρει τα ευεργετικά οφέλη της συστηματικής άσκησης σε ποικιλία καρδιαγγειακών δυσλειτουργιών. Μελέτες έχουν παρουσιάσει τον ευεργετικό ρόλο της συστηματικής άσκησης στην αναδιαμόρφωση της μάζας της αριστερής κοιλίας, σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. 24 Επιπλέον, ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και συστηματικής άσκησης φαίνεται πως επιδρά στην μείωση της υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας. 25 Στην δική μας μελέτη σε άτομα με ανώτατες φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές στην αρτηριακή πίεση ηρεμίας, η συστηματική άσκηση οδήγησε σε σημαντική μείωση του δείκτη μάζας της αριστερής κοιλίας, ακόμα και σε εκείνους με υπερτροφία. Η υπερτροφία αριστερής κοιλίας έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας καρδιαγγειακής νόσου, οδηγώντας σε αύξηση του ποσοστού νοσηρότητας. 26 Αν και έχουμε δει πως η έντονη άσκηση, οδηγεί σε αύξηση της μάζας του μυοκαρδίου, όπου κοινώς ονομάζεται «αθλητική καρδία», χαμηλής και μέτριας έντασης συστηματική άσκηση, όπως και στην μελέτη μας, οδηγεί σε σημαντική μείωση των διαστάσεων της αριστερής κοιλίας. Αν και η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητα της άσκησης είναι ακόμα υπό συζήτηση, γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο, πως τα περισσότερα οφέλη, με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο, κερδίζονται με δραστηριότητες χαμηλής και μέτριας έντασης, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας. Η 332 HJC (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση)

7 Συστηματική Άσκηση και Υπερτροφία Αριστερής Κοιλίας Πίνακας 4. Επίπεδα διαστολικής πίεσης κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας κόπωσης (mm Hg). Ομάδα ελέγχου Ομάδα άσκησης p-value Κατακεκλιμένη θέση πριν την άσκηση Αρχικά 83,75 ± 6,25 83,00 ± 4,97 0,64 Μετά 16 εβδομάδες 82,60 ± 5,22 76,55 ± 4,88 0,001 Μεταβολή -1,15 ± 3,26-6,45 ± 4,92* 0,001 Όρθια θέση πριν την άσκηση Αρχικά 83,75 ± 6,46 84,50 ± 5,35 0,69 Μετά 16 εβδομάδες 82,75 ± 5,25 77,35 ± 4,49 0,003 Μεταβολή -1,00 ± 3,07-7,15 ± 4,30* <0,001 Τέλος 1ου σταδίου Αρχικά 85,50 ± 6,67 85,50 ± 6,46 0,98 Μετά 16 εβδομάδες 84,00 ± 5,98 78,25 ± 4,94 0,003 Μεταβολή -1,50 ± 2,85* -7,25 ± 6,78* 0,004 Τέλος 2ου σταδίου Αρχικά 84,50 ± 6,26 86,50 ± 7,27 0,44 Μετά 16 εβδομάδες 83,50 ± 5,40 79,00 ± 5,53 0,01 Μεταβολή -1,00 ± 5,03-7,50 ± 7,69* 0,002 Τέλος 3ου σταδίου Αρχικά 83,68 ± 8,13 88,25 ± 8,31 0,11 Μετά 16 εβδομάδες 84,74 ± 6,76 80,6 ± 6,31 0,038 Μεταβολή 1,05 ± 2,67-7,65 ± 9,91* <0,001 Τέλος 4ου σταδίου Αρχικά 81,66 ± 6,83 90,90 ± 9,43 0,03 Μετά 16 εβδομάδες 81,67 ± 6,83 82,25 ± 7,52 0,79 Μεταβολή 0,00 ± 0,00-8,64 ± 8,68* 0,03 Μέγιστη διαστολική πίεση Αρχικά 84,50 ± 7,93 88,75 ± 8,25 0,12 Μετά 16 εβδομάδες 85,25 ± 6,97 82,25 ± 7,52 0,10 Μεταβολή 0,75 ± 2,45-6,50 ± 8,59* <0,001 Πίεση σφυγμού σε όρια θέση στην ηρεμία Αρχικά 49,75 ± 13,81 48,5 ± 10,64 0,75 Μετά 16 εβδομάδες 50,75 ± 13,5 43,90 ± 6,47 0,05 Μεταβολή -1,00 ± 4,16-4,60 ± 8,84* 0,01 p-value για διαφορές μεταξύ ομάδων κάθε χρονικής στιγμής με Mann-Whitney test p> 0.05 και p < 0.05: Μη παραμετρικό κριτήριο για μεταβολές μεταξύ των 2 χρονικών στιγμών σε κάθε ομάδα p-value για τη διαφορά των μεταβολών μεταξύ των 2 ομάδων προέρχεται από ANOVA επανειλημμένων μετρήσεων. αερόβια συστηματική άσκηση είναι ο ιδανικός τύπος άσκησης για την πρόληψη και θεραπεία της υπέρταση. Πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν άσκηση διάρκειας λεπτών, 3-5 μέρες την εβδομάδα, έντασης 40-70% της μέγιστης πρόληψης οξυγόνου. Πρόσφατες οδηγίες της Γενικής Χειρουργικής, 27 του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας, 28 του Κέντρου για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Νοσημάτων και του Αμερικανικού Κολεγίου Αθληιατρικής, 19 συνιστούν τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα της περισσότερες ή όλες τις μέρες της εβδομάδας για την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου και άλλων χρόνιων παθήσεων. Επιπλέον δεν έχει διευκρινιστεί κατά πόσο άσκηση διάρκειας μεγαλύτερης των 30 λεπτών μπορεί να μειώσει περισσότερο την αρτηριακή πίεση. Ενδείξεις συνιστούν πως εντάσεις μεγαλύτερες του 75% της μέγιστης πρόληψης οξυγόνου, κατά την άσκηση δεν έχουν την ευεργετική επίδραση που παρατηρείται σε χαμηλότερες εντάσεις μικρότερες του 70% της μέγιστης πρόληψης οξυγόνου, για την μείωση της αυξημένης αρτηριακής πίεσης. 29,30 Οι μηχανισμοί που σχετίζονται με την υποστροφή της υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας, στα άτομα που συμμετείχαν στην δικιά μας ομάδα άσκησης αποκλειστικά και μόνο αποδίδονται στην πτώση της αρτηριακής πίεσης, ή στην ευεργετική επίδραση της άσκησης στις κατεχολαμίνες, μιας και έχει δημοσιευθεί πως η παρατεταμένη άσκηση μειώνει τις κατεχολαμίνες στους υπερτασικούς ασθενείς. 23 Πρόσφατα, μεγάλη προσοχή έχει δοθεί στη σχέση μεταξύ πίεσης παλμού και καρδιαγγειακή θνησιμότητα και νοσηρότητα. 31,32 Στην παρούσα εργασία βρήκαμε στατιστικά σημαντικές διαφορές στην πίεση (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση) HJC 333

8 Χ. Πίτσαβος και συν. Πίνακας 5. Καρδιακή συχνότητα κατά τη δοκιμασία κόπωσης (beats/ min). Ομάδα ελέγχου Ομάδα άσκησης p-value Κατακεκλιμένη θέση πριν την άσκηση Αρχικά 78,20 ± 12,14 75,65 ± 11,12 0,49 Μετά 16 εβδομάδες 79,45 ± 11,46 69,20 ± 7,78 0,002 Μεταβολή 1,25 ± 3,35-6,45 ± 8,13* 0,001 Ορθια θέση πριν την άσκηση Αρχικά 83,00 ± 14,33 81,45 ± 12,53 0,71 Μετά 16 εβδομάδες 82,25 ± 12,35 73,20 ± 5,97 0,005 Μεταβολή -0,75 ± 4,73-8,25 ± 9,63* 0,003 Τέλος 1ου σταδίου Αρχικά 118,25 ± 15,80 113,85 ± 18,55 0,42 Μετά 16 εβδομάδες 120,50 ± 14,42 100,75 ± 7,90 <0,001 Μεταβολή 2,25 ± 2,31* -13,10 ± 15,88* <0,001 Τέλος 2ου σταδίου Αρχικά 135,50 ± 15,59 135,45 ± 17,03 0,99 Μετά 16 εβδομάδες 137,45 ± 14,04 119,25 ± 8,39 <0,001 Μεταβολή 1,95 ± 2,82* -16,20 ± 13,57* <0,001 Τέλος 3ου σταδίου Αρχικά 155,05 ± 16,05 158,10 ± 17,43 0,57 Μετά 16 εβδομάδες 157,32 ± 11,25 138,70 ± 12,86 <0,001 Μεταβολή 2,26 ± 9,28-19,40 ± 14,87* <0,001 Τέλος 4ου σταδίου Αρχικά 157,83 ± 10,13 168,00 ± 12,64 0,11 Μετά 16 εβδομάδες 164,50 ± 4,13 163,05 ± 9,64 0,72 Μεταβολή 6,67 ± 7,60-5,55 ± 5,20* 0,001 Μέγιστη καρδιακή συχνότητα Αρχικά 160,35 ± 11,69 166,15 ± 13,50 0,15 Μετά 16 εβδομάδες 161,10 ± 9,52 163,05 ± 9,65 0,52 Μεταβολή 0,75 ± 7,79-3,10 ± 8,69 0,01 p> 0.05 και p < 0.05: κατά ζεύγη t-test για διαφορές μεταξύ 2 χρονικών στιγμών ανά ομάδα p-value για τη διαφορά των μεταβολών μεταξύ των 2 ομάδων προέρχεται από ANOVA επανειλημμένων μετρήσεων παλμού στην ομάδα άσκησης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, από την αρχική μέτρηση και μετά από 16 εβδομάδες. Ιδιαίτερα τα μέλη της ομάδας άσκησης εμφάνισαν σημαντική μείωση της πίεσης παλμού σε ηρεμία μετά τις 16 εβδομάδες της παρέμβασης σε σχέση με τα μέλη της ομάδας ελέγχου, τονίζοντας τα ευεργετικά οφέλη της συστηματικής άσκησης στην ελαστικότητα των αρτηριών. Αυξημένα επίπεδα πίεσης παλμού σχετίζονται με αυξημένη δυσκαμψία των μεγάλων αρτηριών, καθώς επίσης τους αποδίδεται μεγάλη προγνωστική σημασία σε ισχαιμική απάντηση κατά την άσκηση. 33,34 Συμπέρασμα Συμπερασματικά η παρούσα μελέτη αποκάλυψε τον ευεργετικό ρόλο της συστηματικής άσκησης στο καρδιαγγειακό σύστημα, στους άντρες μέσης ηλικίας με ανώτατες φυσιολογικές ή ήπια αυξημένες τιμές στην αρτηριακή πίεση ηρεμίας. Είναι φανερό πως η συστηματική αεροβική άσκηση σε πρόγραμμα 16 εβδομάδων προκάλεσε την μείωση των τιμών της αρτηριακής πίεσης ηρεμίας, καθώς και τις τιμές της αρτηριακής πίεσης κατά την δοκιμασία κόπωσης. Βελτίωση την αντοχή στην κόπωση άρα και την ικανότητα άσκησης και επιπλέον, μείωσε σημαντικά τον δείκτη μάζας αριστερής κοιλίας στην ομάδα άσκησης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Περιορισμοί Η χρήση του δαπεδοεργόμετρου για τον προσδιορισμό του μεγέθους φορτίου και την αξιολόγηση της αντοχής στην κόπωση, όπως χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα μελέτη, δεν είναι τόσο ακριβής στην μέτρηση της μέγιστης πρόληψης οξυγόνου, όσο η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης. Επιπλέον περιορισμό αποτέλεσε η έλλειψη περιπατητικής μέτρησης της αρτηριακής πίεσης σε όλους τους συμμετέχοντες για τον εντοπισμό εκείνων με ήπια ή σοβαρή υπέρταση και την αξιολόγηση της απάντηση της αρτηριακής πίεσης των συμμετεχόντων και των δύο ομάδων μετά 334 HJC (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση)

9 Συστηματική Άσκηση και Υπερτροφία Αριστερής Κοιλίας τις 16 εβδομάδες της παρέμβασης. Ακόμη έναν περιορισμό, αποτελεί το γεγονός πως για την επίτευξη σωστού αποτελέσματος θα πρέπει να υπάρχει ακρίβεια μεταξύ της μεθόδου αξιολόγησης της ικανότητας άσκησης και του προγράμματος άσκησης. Για το λόγο αυτό, θα ήταν καλύτερα η δοκιμασία κόπωσης, να είχε πραγματοποιηθεί σε στατικό ποδήλατο και όχι σε δαπεδοεργόετρο, μιας και το πρόγραμμα άσκησης πραγματοποιήθηκε σε στατικά κυκλοεργόμετρα. Επίσης περιορισμό σε αυτή τη μελέτη, αποτέλεσε το γεγονός πως αν και χρησιμοποιήσαμε σφυγμομανόμετρο για την μέτρηση της αρτηριακής πίεσης κατά την κόπωση, καταγράφοντας τις τιμές με την κοινώς διαδεδομένη μέθοδο, ξέρουμε πως μειώνεται ακρίβειά της μέτρησης, γιατί είναι πολύ δύσκολο να μετρήσει κανείς, καθώς αυξάνεται η ταχύτητα στο δαπεδοεργόμετρο. Αφού λοιπόν η αξιολόγηση της αρτηριακής πίεσης αποτελεί σημαντική παράμετρο αυτής της μελέτης, θα ήταν καλύτερα να αξιολογήσουμε τα άτομα που συμμετείχαν με στατικό κυκλοεργόμετρο. Αναγνώριση Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τη διοίκηση και το προσωπικό του Διαγνωστικού και Θεραπευτικού Κέντρου «Υγεία», για την πολύτιμη βοήθεια και προσφορά του τεχνικού εξοπλισμού ώστε να πραγματοποίηθούν οι συνεδρίες άσκησης. Βιβλιογραφία 1. Fagard R. Athlete s heart. Heart. 2003; 89: Kokkinos PF, Papademetriou V. Exercise and hypertension. Coron Artery Dis. 2000; 11: Stewart KJ, Bacher AC, Turner KL, et al. Effect of exercise on blood pressure in older persons: a randomized controlled trial. Arch Intern Med. 2005; 165: Koutroumpi M, Pitsavos C, Stefanadis C. The role of exercise in cardiovascular rehabilitation: a review. Acta Cardiol. 2008; 63: Baglivo HP, Fabregues G, Burrieza H, Esper RC, Talarico M, Esper RJ. Effect of moderate physical training on left ventricular mass in mild hypertensive persons. Hypertension. 1990; 15: I Kokkinos PF, Narayan P, Colleran JA, et al. Effects of regular exercise on blood pressure and left ventricular hypertrophy in African-American men with severe hypertension. N Engl J Med. 1995; 333: Rogers MW, Probst MM, Gruber JJ, Berger R, Boone JB. Differential effects of exercise training intensity on blood pressure and cardiovascular responses to stress in borderline hypertensive humans. J Hypertens. 1996; 14: Hagberg JM, Montain SJ, Martin WH 3rd, Ehsani AA. Effect of exercise training in 60- to 69-year-old persons with essential hypertension. Am J Cardiol. 1989; 64: Pescatello LS, Fargo AE, Leach CN, Scherzer HH. Shortterm effect of dynamic exercise on arterial blood pressure. Circulation. 1991; 83: Papademetriou V, Kokkinos PF. The role of exercise in the control of hypertension and cardiovascular risk. Curr Opin Nephrol Hypertens. 1996; 5: Halbert JA, Silagy CA, Finucane P, Withers RT, Hamdorf PA, Andrews GR. The effectiveness of exercise training in lowering blood pressure: a meta analysis of randomized controlled trials of 4 weeks or longer. J Hum Hypertens. 1997; 11: Cornelissen VA, Fagard RH. Effects of endurance training on blood pressure, blood pressure-regulating mechanisms, and cardiovascular risk factors. Hypertension. 2005; 46: Kelley GA, Kelley KA, Tran ZV. Aerobic exercise and resting blood pressure: a meta-analytic review of randomized, controlled trials. Prev Cardiol. 2001; 4: Engström G, Hedblad B, Janzon L. Hypertensive men who exercise regularly have lower rate of cardiovascular mortality. J Hypertens. 1999; 17: Collins HL, Rodenbaugh DW, DiCarlo SE. Daily exercise attenuates the development of arterial blood pressure related cardiovascular risk factors in hypertensive rats. Clin Exp Hypertens. 2000; 22: Kokkinos PF, Giannelou A, Manolis A, Pittaras A. Physical activity in the prevention and management of high blood pressure. Hellenic J Cardiol. 2009; 50: Tsai J-C, Chang W-Y, Kao C-C, Lu M-S, Chen Y-J, Chan P. Beneficial effect on blood pressure and lipid profile by programmed exercise training in Taiwanese patients with mild hypertension. Clin Exp Hypertens. 2002; 24: The task force for the management of arterial hypertension of the European Society of Hypertension and the European Society of Cardiology guidelines for the management of hypertension. Eur Heart J. 2007; 28: Bruce RA, Kusumi F, Hosmer D. Maximal oxygen intake and nomographic assessment of functional aerobic impairment in cardiovascular disease. Am Heart J. 1973; 85: Fletcher GF, Balady G, Froelicher VF, Hartley LH, Haskell WL, Pollock ML. Exercise standards. A statement for healthcare professionals from the American Heart Association. Writing Group. Circulation. 1995; 91: Devereux RB, Reichek N. Echocardiographic determination of left ventricular mass in man. Anatomic validation of the method. Circulation. 1977; 55: Wei M, Kampert JB, Barlow CE, et al. Relationship between low cardiorespiratory fitness and mortality in normal-weight, overweight, and obese men. JAMA. 1999; 282: Papathanasiou G, Tsamis N, Georgiadou P, Adamopoulos S. Beneficial effects of physical training and methodology of exercise prescription in patients with heart failure. Hellenic J Cardiol. 2008; 49: Weber KT. Fibrosis and hypertensive heart disease. Curr Opin Cardiol. 2000; 15: Olsen MH, Wachtell K, Hermann KL, et al. Maximal exercise capacity is related to cardiovascular structure in patients with longstanding hypertension. A LIFE substudy. Losartan Intervention For Endpoint-Reduction in Hypertension. Am J Hypertens. 2001; 14: Missault LH, Duprez DA, Brandt AA, de Buyzere ML, Adang LT, Clement DL. Exercise performance and diastolic fill- (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση) HJC 335

10 Χ. Πίτσαβος και συν. ing in essential hypertension. Blood Press. 1993; 2: US Department of Health and Human Services. Physical Activity and Health: A Report of the Surgeon General. Atlanta, GA: US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion; Physical activity and cardiovascular health. NIH Consensus Development Panel on Physical Activity and Cardiovascular Health. JAMA. 1996; 276: Stewart KJ. Exercise training and the cardiovascular consequences of type 2 diabetes and hypertension: plausible mechanisms for improving cardiovascular health. JAMA. 2002; 288: Stewart KJ, Bacher AC, Turner KL, et al. Effect of exercise on blood pressure in older persons: a randomized controlled trial. Arch Intern Med. 2005; 165: Ziada AM, Hassan MO, Tahlilkar KI, Inuwa IM. Long-term exercise training and angiotensin-converting enzyme inhibition differentially enhance myocardial capillarization in the spontaneously hypertensive rat. J Hypertens. 2005; 23: Pierson LM, Bacon SL, Sherwood A, et al. Association between exercise capacity and left ventricular geometry in overweight patients with mild systemic hypertension. Am J Cardiol. 2004; 94: Franklin SS, Khan SA, Wong ND, Larson MG, Levy D. Is pulse pressure useful in predicting risk for coronary heart Disease? The Framingham heart study. Circulation. 1999; 100: Staessen JA, Thijs L, O Brien ET, et al. Ambulatory pulse pressure as predictor of outcome in older patients with systolic hypertension. Am J Hypertens. 2002; 15: Kingwell BA, Waddell TK, Medley TL, Cameron JD, Dart AM. Large artery stiffness predicts ischemic threshold in patients with coronary artery disease. J Am Coll Cardiol. 2002; 40: Sassalos K, Vlachopoulos C, Alexopoulos N, Gialernios T, Aznaouridis K, Stefanadis C. The acute and chronic effect of cigarette smoking on the elastic properties of the ascending aorta in healthy male subjects. Hellenic J Cardiol. 2006; 47: HJC (Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση)

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος A Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης Καρδιοπαθών Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος ς Καμπερίδης Κατάταξη Μυοκαρδιοπαθει

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Εκγύμνασης Ατόμων με Αρτηριακή Πίεση

Μέθοδοι Εκγύμνασης Ατόμων με Αρτηριακή Πίεση Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Μέθοδοι Εκγύμνασης Ατόμων με Αρτηριακή Πίεση Γεωργία Γρηγορίου 15661 Πτυχιακή Εργασία Επόπτρια Καθηγήτρια: κ. Κουϊδή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική.

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική. Η χρησιμότητα του TDI TEI INDEX στην εκτίμηση της λειτουργικότητας της αριστεράς κοιλίας σε χρόνια αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Συγκριτική μελέτη πριν και μετά την αιμοκάθαρση. Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας

Διαβάστε περισσότερα

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως»

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» «Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» Δημόπουλος Σταύρος, Παθολόγος-Εντατικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, Εργαστήριο Εργοσπιρομετρίας και Αποκατάστασης, ΕΚΠΑ 2 ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης

Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης «Η άσκηση στην καρδιά μας» Κομοτηνή 2010 Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης Κουτρουμπή Σταματίνα Κλινική Εργοφυσιολόγος Πρόγραμμα Καρδιακής Αποκατάστασης Β' Πανεπ. Καρδιολογική Κλινική Π.Γ.Ν

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΧΑΝΙΑ 22-24/5/2015 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΛΑΜΠΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ! Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας! ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια ομάδων εργασίας

Σεμινάρια ομάδων εργασίας Σεμινάρια ομάδων εργασίας ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΞΙΑΣ ΚΑΡ ΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΛΟΓΩ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΗΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡ ΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Πνευμονική Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση είναι η παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη;

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; Υπέρταση 180 100 Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; "Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες Slide 1 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης 5 7 Μαρτίου 2009, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα. Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ N48 ΕΡΓΑΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΤΗ ΑΘΛΗΤΙΗ ΑΠΟΔΟΗ ΘΕΜΑΤΙΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Εργαστηριακά Μαθήµατα Εργοφυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ...23 1. Περιγραφή της δοκιμασίας... 23 1.1 Προετοιμασία του ασθενή πριν από τη δοκιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Σπυρίδωνας Μαντζανίκας 1, Μαρία Αγαπίου 1, Ελένη Τριανταφυλλίδη 2, Χαρίλαος Κούτης 3, Ιωάννης Λεκάκης 4 1 RN, Γ.Ν. Αθηνών «Ιπποκράτειο» 2

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικοί Έλεγχοι Υποθέσεων. Σαλαντή Γεωργία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή

Στατιστικοί Έλεγχοι Υποθέσεων. Σαλαντή Γεωργία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Στατιστικοί Έλεγχοι Υποθέσεων Σαλαντή Γεωργία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Τι θέλουμε να συγκρίνουμε; Δύο δείγματα Μέση αρτηριακή πίεση σε δύο ομάδες Πιθανότητα θανάτου με δύο διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Ο ρόλος του ινωδογόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ NO CONFLICT OF INTEREST ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πνευµονική υπέρταση είναι µια νοσολογική οντότητα που περιλαµβάνει µια ετερογενή οµάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ.

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα