Διερεύνηση τoυ Mεταβολικού Συνδρόμου στην παιδική και εφηβική ηλικία: η παχυσαρκία ως κυριότερος αιτιολογικός παράγοντας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διερεύνηση τoυ Mεταβολικού Συνδρόμου στην παιδική και εφηβική ηλικία: η παχυσαρκία ως κυριότερος αιτιολογικός παράγοντας"

Transcript

1 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Διερεύνηση τoυ Mεταβολικού Συνδρόμου στην παιδική και εφηβική ηλικία: η παχυσαρκία ως κυριότερος αιτιολογικός παράγοντας Π. Περβανίδου 1 Χ. Κανακά-Gantenbein 1 I. Παπασωτηρίου 2 Γ.Π. Χρούσος 1 1 Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών - Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας, Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» 2 Bιοχημικό Εργαστήριο, Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Υποβλήθηκε: 23/05/06 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) συνίσταται από μια ομάδα μεταβολικών διαταραχών όπως η υπεργλυκαιμία, η δυσλιπιδαιμία, η αρτηριακή υπέρταση και η κεντρικού τύπου παχυσαρκία και έχει αναγνωριστεί πρόσφατα ως κυρίαρχος παράγοντας κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών συμβαμάτων, τα οποία αποτελούν μείζονα αιτία νοσηρότητας και θνητότητας στο σύγχρονο κόσμο. Παρότι υπάρχουν πολλοί τρόποι ορισμού του ΜΣ, που αποσκοπούν στην ανίχνευση όσο το δυνατόν περισσοτέρων ατόμων σε καρδιαγγειακό κίνδυνο, τα κριτήρια δεν είναι σαφώς καθορισμένα στα παιδιά και τους εφήβους. Η αυξημένη συχνότητα ανεύρεσης μεταβολικών διαταραχών (πλήρους ή μερικού ΜΣ) σε υπέρβαρα ή παχύσαρκα παιδιά σχετικά με το γενικό πληθυσμό καθιστά επιτακτική την ανάγκη ανίχνευσης του συνδρόμου στις ομάδες αυτές. Επιπλέον, ομάδες υψηλού κινδύνου για εμφάνιση ΜΣ αποτελούν τα νεογνά με μικρό βάρος γέννησης, καθώς και οι έφηβες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Η σύγχρονη προσέγγιση των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων, που είναι η πιο αναγνωρισμένη ομάδα νέων ατόμων με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, αλλά και των άλλων ομάδων που αναφέρθηκαν, απαιτεί την έγκαιρη ανίχνευση κλινικών σημείων ή συμπτωμάτων καθώς και βιολογικών δεικτών που αποτελούν παραμέτρους του Μεταβολικού Συνδρόμου στα παιδιά αυτά. Ο υπολογισμός του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), η τοποθέτησή του στις καμπύλες του ΔΜΣ (2001) και η ανίχνευση των παιδιών που βρίσκονται πάνω από την προέκταση του ΔΜΣ 25 των ενηλίκων αποτελεί τον πιο απλό και αποτελεσματικό τρόπο ανίχνευσης των παιδιών που βρίσκονται σε καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι παιδίατροι μπορούν να αναγνωρίζουν τις πρώιμες ή εγκατεστημένες κλινικές εκδηλώσεις καθώς και τους πρώιμους βιολογικούς δείκτες του Μεταβολικού Συνδρόμου, όπως τα υψηλά τριγλυκερίδια, και να επισημαίνουν στην οικογένεια τόσο τη σημασία τους όσο και την ανάγκη έγκαιρης παρέμβασης. (Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2007, 54(1):41-52)

2 42 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 Λέξεις ευρετηριασμού: Μεταβολικό Σύνδρομο, παιδική παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσλιπιδαιμία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «Μεταβολικό Σύνδρομο» (ΜΣ) ή «Σύνδρομο Χ» ή πιο σωστά «Δυσμεταβολικό Σύνδρομο» αναφέρεται σε μια κλινική οντότητα η οποία είναι αποτέλεσμα αναπτυξιακών, γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που προκύπτουν από το σύγχρονο τρόπο ζωής. Πρώτη φορά οι Reaven και συνεργάτες το 1988 περιέγραψαν το ΜΣ ως το σύνδεσμο μεταξύ παχυσαρκίας και αντίστασης στην ινσουλίνη, υπεργλυκαιμίας ή διαβήτη τύπου 2, αρτηριακής υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας και άλλων μεταβολικών διαταραχών στους ενήλικες 1. Κάθε μια από τις καταστάσεις αυτές, αποτελεί μια ανεξάρτητη διαταραχή και ταυτόχρονα έναν παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, που είναι η κύρια αιτία θνησιμότητας και θνητότητας στο σύγχρονο δυτικό κόσμο. Παρότι στα παιδιά και τους εφήβους δεν έχουν θεσπιστεί με ακρίβεια τα κριτήρια του ΜΣ, η συχνότητά του είναι πολύ υψηλότερη στα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά σχετικά με τον πληθυσμό φυσιολογικού βάρους. Εκτός από τα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά, άλλες ομάδες παιδιών σε κίνδυνο για ΜΣ, λιγότερο μελετημένες, είναι τα παιδιά με μικρό βάρος γέννησης και/ή ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης ομάδα που συνεχώς διευρύνεται λόγω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και των αυξημένων ποσοστών επιβίωσης των μικρών νεογνών, οι έφηβες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και τα παιδιά με πρώιμη αδρεναρχή. Οι επιδημικές, ωστόσο, διαστάσεις της παιδικής παχυσαρκίας, ως αποτέλεσμα του σύγχρονου τρόπου ζωής, καθιστούν τα παιδιά αυτά ως την πληθυσμιακή ομάδα μείζονος ενδιαφέροντος -και πρώτο στόχο τόσο για τη διερεύνηση του ΜΣ όσο και για την ανάγκη πρόληψης και παρέμβασης. Η αξιολόγηση του ΜΣ που ακολουθεί αφορά σε όλες τις παιδιατρικές ομάδες υψηλού κινδύνου, όμως η μεγαλύτερη και πιο αναγνωρίσιμη είναι η ομάδα της απλής παχυσαρκίας και σε αυτήν κυρίως αναφέρεται. ΟΡΙΣΜΟΙ Η Εθνική Οργάνωση Επιμόρφωσης για τη Χοληστερόλη (National Cholesterol Education Panel - NCEP) και η αναθεωρημένη έκδοση της, η Παγκόσμια Οργάνωση Διαβήτη (Ιnternational Diabetes Federation - IDF) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization) έχουν θεσπίσει κριτήρια για τη διάγνωση του ΜΣ 2. Τα κριτήρια του NCEP ορίζουν την ύπαρξη ΜΣ ως την παρουσία τουλάχιστον τριών από τα ακόλουθα πέντε κριτήρια: 1. Κεντρική παχυσαρκία (περιφέρεια μέσης >102 εκατοστά για τους άνδρες ή >88 εκατοστά για τις γυναίκες) 2. Επηρεασμένη γλυκόζη νηστείας (>110 mg/dl) 3. Χαμηλές συγκεντρώσεις HDL πλάσματος (<40 mg/dl για τους άνδρες, <50 mg/dl για τις γυναίκες) 4. Αυξημένα τριγλυκερίδια ορού ( 150 mg/dl) 5. Αρτηριακή υπέρταση ( 130/85 mm Hg). Ο IDF έχει επίσης προτείνει κριτήρια για τη διάγνωση του ΜΣ. Ο ορισμός του IDF διαφέρει από αυτόν του NCEP σε δυο σημεία: (α) η περιφέρεια της μέσης είναι απαραίτητο στοιχείο του ΜΣ, με βάση τον ορισμό του IDF, και (β) το όριο για την περιφέρεια της μέσης έχει μειωθεί από τα 102 στα 94 εκατοστά για τους άνδρες και από τα 88 στα 80 εκατοστά για τις γυναίκες 3. Τα κριτήρια του IDF αναγνωρίζουν μεν ένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού που βρίσκεται σε καρδιαγγειακό κίνδυνο, η εισαγωγή όμως της περιφέρειας μέσης >94 εκατοστά ως απαραίτητου στοιχείου για τη διάγνωση ΜΣ αποτυγχάνει να αναγνωρίσει έναν αριθμό ατόμων με περιφέρεια μέσης <94 εκατοστά που βρίσκονται σε υψηλό μεταβολικό κίνδυνο. Ο ορισμός του WHO 4 για το ΜΣ περιλαμβάνει ως κριτήριο τη δυσανεξία στη γλυκόζη ή το διαβήτη ή την αντίσταση στην ινσουλίνη και 2 από τους ακόλουθους παράγοντες κινδύνου: 1. Αυξημένη αρτηριακή πίεση ( 140/90 mmhg) 2. Αυξημένα τριγλυκερίδια πλάσματος και/ή χαμηλή HDL χοληστερόλη 3. Κεντρική παχυσαρκία και/ή Δείκτη Μαζας Σώματος (ΔΜΣ) >30 (ο ΔΜΣ υπολογίζεται από το βάρος σε κιλά δια το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα) 4. Μικρολευκωματινουρία. O ορισμός του ΜΣ τίθεται ομοίως και στα παιδιά και τους εφήβους 2-19 χρόνων αν παρουσιάζουν τρία από τα ακόλουθα κριτήρια 5 : 1. ΔΜΣ >95η εκατοστιαία θέση ή πάνω από την καμπύλη που αντιστοιχεί στο ΔΜΣ 30 των ενηλίκων 2. Επίπεδα τριγλυκεριδίων >95η εκατοστιαία θέση 3. Επίπεδα HDL <5η εκατοστιαία θέση 4. Συστολική ή διαστολική πίεση αίματος >95η εκατοστιαία θέση, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και την εθνικότητα 5. Επηρεασμένη ανοχή στη γλυκόζη, η οποία ορίζεται ως επίπεδο γλυκόζης >140 mg/dl (7.8 mmol/l), αλλά <200 mg/dl (11.1 mmol/l) στις δυο ώρες μετά από φόρτιση από του στόματος με γλυκόζη.

3 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αξιολογηση του εξατομικευμενου κινδυνου για Μεταβολικο Συνδρομο Ι. Οικογενειακό ιστορικό l Παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, επηρεασμένη ανοχή στη γλυκόζη ή διαβήτης σε άλλα μέλη της οικογένειας ΙΙ. Ατομικό ιστορικό l Προωρότητα, βάρος γέννησης, ηλικία αδρεναρχής, φαρμακευτική αγωγή ΙII. Αντικειμενική εξέταση l Δυσμορφικά χαρακτηριστικά (γενετικά σύνδρομα) l Υπολογισμός του ΔΜΣ (ΒΜΙ) l Αρτηριακή πίεση l Περιφέρεια μέσης l Ακμή, υπερτρίχωση l Ραβδώσεις, ξανθώματα IV. Εργαστηριακές εξετάσεις l Γλυκόζη και Ινσουλίνη (υπολογισμός δείκτη HOMA) l Λιπιδαιμικό προφίλ (HDL, LDL, VLDL, Τριγλυκερίδια, Lp(a), Aπολιποπρωτεΐνες) l Ηπατικά ένζυμα (ALT, AST) l Ουρικό οξύ l Ουρία, Κρεατινίνη l Σε ειδικές περιπτώσεις: OGTT l Ποσοστό απέκκρισης της λευκωματίνης στα ούρα (UAER) l Σε ειδικές ενδείξεις: SHBG, IGFBP-1, ελεύθερη - ολική τεστοστερόνη l Σε ερευνητικό ακόμη επίπεδο: Λεπτίνη, Λιποπονεκτίνη, TNFα, Ιντερλευκίνη-6, CRP, SAA l Μελέτες γονιδίων: melanocortin-3 receptor (MC3R), melanocortin-4 receptor (MC4R), leptin (LEP), leptin receptor (LEPR), tumor necrosis factor-alpha (TNF-alpha), interleukin-6 (IL-6), Agouti-related protein (AGRP), peroxisome proliferator-activated receptor-γ (PPAR gamma), insulin receptor (IR), glucocorticoid receptor (GR) V. Απεικονιστικός έλεγχος l DEXA (αξιολόγηση σύστασης σώματος) l CT ή MRI κοιλιακής χώρας (αξιολόγηση σπλαχνικού λίπους) l Υπερηχογράφημα ήπατος (μη-αλκοολικό λιπώδες ήπαρ) l Υπερηχογράφημα πυέλου (αξιολόγηση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών) ΕΠΙΠΤΩΣΗ Παρότι τόσο οι τρόποι ορισμού όσο και η επίπτωση του ΜΣ ποικίλουν στις διάφορες μελέτες, είναι βέβαιο ότι τα άτομα που διαγιγνώσκονται να πάσχουν από ΜΣ βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακές επιπλοκές (12-17%), διαβήτη (30-50%) και αυξημένη θνητότητα (6-7%) 6. Η επίπτωση του ΜΣ αναφέρεται ως 3-4% στο γενικό παιδιατρικό πληθυσμό 7. Στη μελέτη ΝΗΑΝΕS ΙΙΙ (Third National Health and Nutrition Examination Survey) σε εφήβους των Ηνωμένων Πολιτειών, η επίπτωση ενός ή δύο παραμέτρων του ΜΣ βρέθηκε να είναι 41% και 14% αντίστοιχα. Οι πιο συχνά ευρισκόμενες μεταβολικές διαταραχές ήταν τα υψηλά τριγλυκερίδια και η χαμηλή HDL χοληστερόλη. Αντίθετα, η επίπτωση της υψηλής γλυκόζης νηστείας ήταν μόλις 1.5% 8. Παρότι οι μελέτες στο γενικό παιδιατρικό πληθυσμό δείχνουν ότι η επίπτωση του ΜΣ δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή, το ποσοστό αυτό αυξάνεται δραματικά στα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά, τα οποία παρουσιάζουν πλήρες Μεταβολικό Σύνδρομο σε ποσοστό % 5,6,7,8. Στη ΝΗΑΝΕS ΙΙΙ, το 89% των υπέρβαρων εφήβων παρουσίαζε τουλάχιστον μια μεταβολική διαταραχή και το 56% δύο. Στην ίδια μελέτη, το 80% αυτών που διαγνώστηκαν να πάσχουν από Μεταβολικό Σύνδρομο ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, παρότι η παιδική παχυσαρκία αποτελεί μόνο μια παράμετρο από τις τέσσερις

4 44 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 ΣχΗμα 1. Διερέυνηση της παιδικής παχυσαρκίας. PWS: Prader Willi Syndrome LMB: Laurence-Moon-Biedl Syndrome ή πέντε του πλήρους ΜΣ, ταυτόχρονα αποτελεί το υπόστρωμα και των άλλων μεταβολικών παραμέτρων, ενώ η αντιμετώπισή της συνεπάγεται τη βελτίωση των μεταβολικών δεικτών. Συμπερασματικά, η ανίχνευση του ΜΣ θα πρέπει να εστιάζεται κυρίως στις ομάδες των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών, αλλά δεν θα πρέπει να παραβλέπονται οι άλλες ομάδες παιδιών που έχουν αυξημένο κίνδυνο για ΜΣ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τα στάδια που ακολουθεί ο κλινικός γιατρός προκειμένου να ανιχνεύσει άτομα σε κίνδυνο για ΜΣ 9 είναι, συνοπτικά, αυτά που αναγράφονται στον πίνακα 1. Ατομικό - Οικογενειακό ιστορικό Το λεπτομερές ατομικό ιστορικό για την ανίχνευση παραγόντων που σχετίζονται με ΜΣ πρέπει να περιλαμβάνει την ηλικία κύησης και το βάρος γέννησης (είναι πια αποδεκτό ότι τα παιδιά που γεννιούνται με μικρό βάρος γέννησης για την ηλικία κύησης βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για Μεταβολικό Σύνδρομο 10 ), το είδος διατροφής στη βρεφική ηλικία, δηλαδή αν υπήρχε ή όχι θηλασμός και τη διάρκειά του, καθώς και την ηλικία που εισήχθησαν στερεές τροφές. Είναι σημαντική επίσης η ηλικία έναρξης της αδρεναρχής (που αποτελεί επίσης προγνωστικό παράγοντα για ΜΣ), το προηγούμενο ιατρικό ιστορικό, η ύπαρξη χρόνιου νοσήματος και η φαρμακευτική αγωγή καθώς και τα πιθανά συνυπάρχοντα ιατρικά προβλήματα. Το οικογενειακό ιστορικό, όπως η παρουσία παχυσαρκίας, η ύπαρξη διαβήτη, υπερχοληστερολαιμίας, αρτηριακής υπέρτασης ή καρδιαγγειακής νόσου στην οικογένεια είναι επίσης στοιχεία που πρέπει να καταγράφονται κατά την αρχική αξιολόγηση. Είναι σημαντικό, στην παιδιατρική κυρίως αξιολόγηση, να διακρίνει ο κλινικός την πρωτοπαθή από τη δευτεροπαθή παχυσαρκία, η οποία οφείλεται σε γενετικά σύνδρομα (Σύνδρομα Prader-Willi, Laurence-Moon-Biedl, Bardet-Biedl κ.λπ.), ενδοκρινικές διαταραχές (Σύνδρομο Cushing), βλάβες του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος ή ιατρογενή αίτια (χρόνια λήψη κορτικοστεροειδών). Επίσης, πρέπει να καταγράφεται η πρόσληψη θερμίδων με την έννοια της αξιολόγησης του ισοζυγίου προσλαμβανομένων θερμίδων -και της ισορροπίας των θρεπτικών συστατικών- και κατανάλωσης θερμίδων, κυρίως μέσω φυσικής δραστηριότητας. Τέλος, είναι σημαντική η καταγραφή άμεσων επιπλοκών της παχυσαρκίας, όπως οι αναπνευστικές δυσκολίες και η άπνοια του ύπνου ή τα ορθοπεδικά προβλήματα. Αντικειμενική εξέταση Κατά την αρχική εκτίμηση ενός παιδιού, ο κλινικός θα πρέπει να εξετάσει την ύπαρξη πιθανών δυσμορφικών χαρακτηριστικών (πρόσωπο, χέρια, πόδια, δερματικές βλάβες κ.λπ.), τα οποία θα μπορούσαν να αποτελούν κλινικά σημεία γνωστού γενετικού συνδρόμου. Η επισκόπηση της κατανομής του λίπους στα διάφορα μέρη του σώματος, η ύπαρξη μελανίζουσας ακάνθωσης (acanthosis nigricans), ερυθρών ή λευκών δερματικών ραβδώσεων, σημείων υπερανδρογοναιμίας στα αγόρια, στα κορίτσια ή στις νέες γυναίκες, ξανθωμάτων ή ξανθελασμάτων, αποτελούν κλινικά ευρήματα τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συγκεκριμένη μεταβολική διάγνωση. Ο κλινικός πρέπει τότε να κατευθυνθεί στο να καταγράψει και να τοποθετήσει σε διαγράμματα ανάπτυξης το ύψος, βάρος, Δείκτη Μαζας Σώματος (ΔΜΣ), συστολική και διαστολική πίεση αίματος και την περιφέρεια μέσης και γοφών. Παχυσαρκία και Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) Η παχυσαρκία και οι διαταραχές που σχετίζονται με αυτήν, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η υπερχοληστερολαιμία έχουν υψηλή επίπτωση στο Δυτικό Κόσμο και έχουν αναδυθεί με γρήγορο ρυθμό ως πανδημία. Υπολογίζεται ότι περίπου το 7% του ενήλικου πληθυσμού είναι παχύσαρκοι και δυο με τρεις φορές περισσότεροι άνθρωποι είναι υπέρβαροι 11,12,13. Επιπρόσθετα, 14-15% όλων των 15χρονων στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι παχύσαρκοι 14. Σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη της Α Παιδιατρικής Κλινικής

5 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, kgr/m 2 kgr/m Aγόρια Hλικία (έτη) 97 BMI BMI 25 ΑΝΑΦΑΙΝΕΤΑΙ Η Ε.Θ. ΠΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΥΠΕΡΒΑΡΟ (ΒΜΙ 25kg/m 2 ) ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ (ΒΜΙ 30kg/m 2 ) kgr/m 2 kgr/m Κορίτσια Hλικία (έτη) 97 BMI BMI 25 ΑΝΑΦΑΙΝΕΤΑΙ Η Ε.Θ. ΠΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΥΠΕΡΒΑΡΟ (ΒΜΙ 25kg/m 2 ) ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ (ΒΜΙ 30kg/m 2 ) ΣχΗμα 2. Οι καμπύλες του ΒΜΙ για τον ελληνικό πληθυσμό 0-18 ετών (Chiotis D, Krikos X, Tsiftis G, Hatzisymeaon M, Maniati-Christidi M, Dacou-Voutetakis C. Body mass index and prevalence of obesity in subjects of hellenic origin aged 0-18 years, living in the Athens area. Ann Clin Paediatr Univ Atheniensis 2004; 51(2): , με άδεια των συγγραφέων). του Πανεπιστημίου Αθηνών σχετικά με την πληθυσμιακή ανάλυση των καμπυλών αύξησης Ελλήνων παιδιών και εφήβων, η 95η εκατοστιαία θέση βάρους έχει αυξηθεί την τελευταία 20ετία κατά 15 κιλά στα αγόρια και 7 κιλά στα κορίτσια. Αυτά τα αποτελέσματα αντιστοιχούν σε παιδιά παχύτερα κατά 3 και 2 κιλά από τα αντίστοιχα παιδιά των Ηνωμένων Πολιτειών -που ήταν μέχρι τώρα τα παχύτερα παιδιά στον κόσμο. Από αυτό προκύπτει ότι τα Ελληνόπουλα έχουν τα πρωτεία παγκοσμίως στην παιδική παχυσαρκία 15. Η σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τους άλλους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου έχει σαφώς αποδειχθεί, αλλά οι υποκείμενοι βιολογικοί μηχανισμοί δεν είναι πλήρως κατανοητοί. Η διαφορική διάγνωση της παιδικής παχυσαρκίας φαίνεται στο σχήμα 1. Η δυσκολία στην άμεση μέτρηση του σωματικού λίπους στην καθημερινή πρακτική οδήγησε στην απλή και ανέξοδη καταγραφή του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ - Body Mass Index, BMI). Ο ΔΜΣ αποτελεί έναν απλό και κοινό κλινικό δείκτη υπολογισμού της παχυσαρκίας, ο οποίος χρησιμοποιείται εύκολα από κλινικούς γιατρούς πολλών ειδικοτήτων, προκειμένου να διακρίνει τα παχύσαρκα από τα υπέρβαρα και τα κανονικού βάρους άτομα 14,15. ΔΜΣ >25 και <30 ορίζει τα υπέρβαρα και ΔΜΣ 30 τα παχύσαρκα ενήλικα άτομα. Οι καμπύλες του ΔΜΣ, που βασίζονται στα εθνικά ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά, χρησιμοποιούνται ευρέως από τους παιδιάτρους προκειμένου να ορίσουν την παιδική παχυσαρκία. Πρόσφατα, ο Διεθνής Οργανισμός για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας (International Obesity Task Force - IOTF) πρότεινε ένα διεθνή ορισμό για την παιδική και εφηβική παχυσαρκία, ο οποίος βασίζεται στην πρόταση των Cole και συν., οι οποίοι θέτουν όρια, ανάλογα με το φύλο και την ηλικία, τα οποία προκύπτουν από τα δεδομένα έξι χωρών. Με βάση τον ορισμό αυτό, τα όρια κινδύνου για τα παιδιά προεκτείνονται από τις τιμές ΔΜΣ 30 και 25 των ενηλίκων, για τον ορισμό του παχύσαρκου και του υπέρβαρου αντίστοιχα. Η Α Παιδιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών δημοσίευσε το 2004 τις

6 46 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 καμπύλες του ΔΜΣ για τον ελληνικό πληθυσμό ως 18 ετών, καθώς και καμπύλες με τις προεκτάσεις των θέσεων 25 και 30 των ενηλίκων. Τα διαγράμματα αυτά αποτελούν το πιο άμεσο εργαλείο στα χέρια του παιδιάτρου, ώστε να ανιχνεύει τα παιδιά που βρίσκονται σε υψηλό μεταβολικό κίνδυνο (σχήμα 2). Όσον αφορά στην παρακολούθηση, ο τρόπος αυτός αξιολόγησης συνιστάται από τον IOTF για επιδημιολογική χρήση και συγκριτικές μελέτες ανάμεσα στους λαούς, αλλά λόγω έλλειψης ακρίβειας δεν θεωρείται χρήσιμος για τη διαχρονική παρακολούθηση των ασθενών 16. Οι λόγοι είναι οι εξής: αν και ο ΔΜΣ συσχετίζεται θετικά με το σωματικό λίπος, τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, δεν υπολογίζει την ακριβή αναλογία της λιπώδους και της μη λιπώδους μάζας, ούτε την ακριβή εντόπιση του λιπώδους ιστού (υποδόριου ή σπλαχνικού). Άρα, η απλή μέτρηση του ΔΜΣ μετά από θεραπευτική παρέμβαση δεν υπολογίζει τις μεταβολές που συμβαίνουν στη σχέση λιπώδους και μη λιπώδους μάζας. Αυτό σημαίνει ότι, κατά την παρακολούθηση του ασθενούς, μπορεί η σχέση της λιπώδους προς τη μη λιπώδη μάζα να έχει μεταβληθεί, το ίδιο και το ποσοστό του υπέρβαρου, ενώ ο ΔΜΣ (ή η εκατοστιαία θέση του για τα παιδιά) να παραμένει σταθερός. Τέλος, τόσο ο ΔΜΣ όσο και οι καμπύλες του για τα παιδιά βασίζονται σε στατιστικές μετρήσεις και όχι σε βιολογικούς μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου άρα, δεν αντανακλούν με απόλυτη ακρίβεια τον κίνδυνο μελλοντικής θνησιμότητας. Η πρακτική χρησιμότητα λοιπόν του ΔΜΣ, ως κλινικού δείκτη παχυσαρκίας και κινδύνου μεταβολικών επιπλοκών θα έπρεπε να περιορίζεται στο διαχωρισμό ατόμων σε ομάδες φυσιολογικού βάρους, υπέρβαρους και παχύσαρκους -και άρα ο ΔΜΣ πρέπει να θεωρείται ένα εξαιρετικά αδρό εργαλείο ανίχνευσης ασθενών σε κίνδυνο μεταβολικών επιπλοκών. Μέτρηση πάχους δερματοπτυχών Η μέτρηση του πάχους των δερματοπτυχών είναι μια απλή μέθοδος αξιολόγησης της κατανομής του λίπους, διότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλά μέρη του σώματος. Η μέτρηση της δερματοπτυχής του δικεφάλου θεωρείται ότι σχετίζεται καλά με τη λιπώδη μάζα. Η μέθοδος αυτή απαιτεί τεχνικές ικανότητες μετρίου βαθμού και μπορεί να αναπαραχθεί εύκολα, λόγω, όμως, μεγάλης διακύμανσης ανάμεσα σε διάφορους εξεταστές δεν θεωρείται ιδιαίτερα αξιόπιστη 12. Περιφέρεια μέσης Η περιφέρεια της μέσης (ΠΜ) έχει καθιερωθεί ως μέτρο εκτίμησης του βαθμού του ενδοκοιλιακού λίπους και συσχετίζεται πολύ καλά με τον κίνδυνο Mεταβολικού Συνδρόμου σε ενήλικες. ΠΜ ενηλίκων ανδρών >94 εκατοστά και γυναικών >80 εκατοστά είναι ενδεικτική αυξημένου ποσοστού νοσηρότητας 17. Είναι ένας εύκολος και ανέξοδος τρόπος αξιολόγησης, με μικρή μεταβλητότητα ανάμεσα σε αυτούς που τον εφαρμόζουν. Ο συνδυασμός υψηλής ΠΜ με υψηλά τριγλυκερίδια έχει προταθεί πρόσφατα ως καλύτερος προγνωστικός δείκτης καρδιαγγειακών επιπλοκών απ ό,τι ο κάθε δείκτης μεμονωμένα 18,19. Με βάση τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), η επίπτωση της σπλαχνικής παχυσαρκίας είναι πολύ μικρότερη στους πληθυσμούς της Ασίας σχετικά με τον πληθυσμό των ΗΠΑ 20. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μεγάλες διαφορές τόσο στο ΔΜΣ, όσο και στην ΠΜ ανάμεσα στους πληθυσμούς. Επιπρόσθετα, οι πληθυσμοί Ασιατικής καταγωγής παρουσιάζουν μεγαλύτερο μεταβολικό κίνδυνο για χαμηλότερα επίπεδα ΔΜΣ, σχετικά με τους πληθυσμούς του Δυτικού κόσμου. Έτσι, οι πρόσφατες συστάσεις της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης προτείνουν τρία διαφορετικά όρια περιφέρειας μέσης (για τους Καυκάσιους, τους Ασιάτες και τους Ιάπωνες). Για τον ορισμό του ΜΣ στους Νότιο-Ασιάτες απαιτείται χαμηλότερη ΠΜ (90 εκατοστά για τους άνδρες και 80 εκατοστά για τις γυναίκες) και διαφορετική για τους Ιάπωνες (85 εκατοστά για τους άνδρες και 90 εκατοστά για τις γυναίκες). Από τη άλλη, ο IDF αντιπροτείνει ότι η μέτρηση της ΠΜ δεν είναι απαραίτητη για εκείνους που έχουν ΔΜΣ Η σχέση της περιφέρειας μέσης προς περιφέρεια γοφών (Waist Τo hip ratio, W/H) χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της κατανομής του σωματικού λίπους στους ενήλικες. Η χρησιμότητα του κλάσματος αυτού, όπως και η σχέση του με μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, δεν είναι ξεκάθαρες στην παιδική ηλικία. Επίσης, δεν υπάρχουν γνωστές καμπύλες για την περιφέρεια μέσης, γοφών ή για το κλάσμα τους στην παιδική ηλικία. Επιπρόσθετα, είναι δύσκολο να εκτιμηθούν μεταβολές στους δείκτες αυτούς στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, επειδή τα μέρη του σώματος αλλάζουν κατά την ανάπτυξη και την εφηβεία και οι αλλαγές αυτές μπορεί να ποικίλουν ανάμεσα στις φυλές. Οι μελέτες που συσχετίζουν την περιφέρεια μέσης με τον κίνδυνο μεταβολικών επιπλοκών στα παιδιά είναι περιορισμένες. Αρτηριακή πίεση Η αυξημένη αρτηριακή πίεση είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης. Ο μέσος όρος της 24ωρης

7 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, συστολικής αρτηριακής πίεσης και η διάρκεια της υπέρτασης σε χρόνια βάση συσχετίζονται με το τοιχωματικό πάχος των καρωτίδων (IMT) και την καρωτιδική αθηροσκλήρωση (CA) 21,22,23. Σχετικά με την αξιολόγηση της υπέρτασης, η καταγραφή με Ηοlter πίεσης θεωρείται πιο αντιπροσωπευτική από τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο ιατρείο. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Αντίσταση στην ινσουλίνη, παθολογική ανοχή γλυκόζης και διαβήτης Η αντίσταση στην ινσουλίνη (ΑΙ) θεωρείται ότι είναι η υποκείμενη διαταραχή που οδηγεί στην εκδήλωση των άλλων διαταραχών, όπως η διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης, η δυσλιπιδαιμία, η αρτηριακή υπέρταση και, τελικά, η καρδιαγγειακή νόσος 24. Παρότι η σημασία της ΑΙ είναι γνωστή και καταξιωμένη, ο ορισμός του ΜΣ δεν περιλαμβάνει απαραίτητα την ΑΙ ως διαγνωστικό κριτήριο και η NCEP δεν συνιστά τη μέτρηση της ινσουλίνης, αυτής καθεαυτής, ως εξέταση ρουτίνας. Δυο μελέτες που αξιολογούν τις σχέσεις ανάμεσα στα κριτήρια του NCEP για το ΜΣ και στην αντίσταση στην ινσουλίνη αναφέρουν ότι τα κριτήρια της NCEP έχουν χαμηλή ευαισθησία στο να ανιχνεύουν άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη 25,26. Άλλη μελέτη σε διαβητικούς και μη διαβητικούς ασθενείς έδειξε ότι η ΑΙ αποτελεί προγνωστικό δείκτη καρδιαγγειακής νόσου, πέρα από τα διαγνωστικά κριτήρια του ΜΣ 27. Ο ρόλος πάντως της ΑΙ είναι καθοριστικός στην παθοφυσιολογία του ΜΣ, παρότι το ΜΣ και η ΑΙ φαίνεται ότι αποτελούν τελικά ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες καρδιαγγειακής νόσου. Η πλέον ευαίσθητη μέθοδος ανίχνευσης διαταραχών στο μεταβολισμό της γλυκόζης σε ενήλικες και παιδιά, είναι η υπερινσουλιναιμική-ευγλυκαιμική αντλία (hyperinsulinemic-euglycemic clamp). Η χρήση της, όμως, είναι χρονοβόρα και στρεσσογόνος και για το λόγο αυτό δεν εφαρμόζεται στην καθημερινή παιδιατρική πράξη. Η δοκιμασία ανοχής γλυκόζης μετά από φόρτιση με γλυκόζη από το στόμα (ΟGTT) και o δείκτης HOMA (ο υπολογισμός του λόγου ΗΟΜΑ γίνεται ως εξής: Γλυκόζη (σε mmol/lt) x Ινσουλίνη (miu/l) / 22.5) είναι οι δυο καλύτερες μέθοδοι εργαστηριακής αξιολόγησης της ανοχής της γλυκόζης και της αντίστασης στην ινσουλίνη στην παιδιατρική κλινική πρακτική 28,29. Δυσλιπιδαιμία Οι διαταραχές των λιπιδίων είναι η πιο συχνή μεταβολική διαταραχή που συνδέεται με το ΜΣ στην παιδική ηλικία. Διαταραχές των λιπιδίων όπως η χαμηλή HDL-χοληστερόλη, η υψηλή LDL-χοληστερόλη, τα υψηλά τριγλυκερίδια και η υψηλή λιποπρωτεΐνη (α) [Lp(a)] αποτελούν επίσης παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακό νόσημα. Οι HDL, LDL και τα τριγλυκερίδια θεωρούνται ότι συνδέονται μεταβολικά μεταξύ τους. Τα άτομα με χαμηλή HDL τυπικά παρουσιάζουν και υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων. Η Lp(a) είναι ένας γνωστός και καθιερωμένος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Τα επίπεδά της είναι γενετικά καθοριζόμενα και παραμένουν σχεδόν σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ζωής, χωρίς να επηρεάζονται από τις διαιτητικές συνήθειες, τον τρόπο ζωής ή τη φαρμακευτική θεραπεία. Η αυξημένη Lp(a) θεωρείται ότι είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου και δρα συνεργικά με άλλους υποκείμενους παράγοντες 30. Ένας μεγάλος αριθμός μελετών έχει δείξει ότι υπάρχει θετική συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη χοληστερόλη ορού, τη χαμηλή LDL και την Lp(a). Η αξιολόγηση του λιπιδαιμικού προφίλ που σχετίζεται με καρδιαγγειακό κίνδυνο εστιάζεται πρακτικά στα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης, αν και τα μόρια των λιποπρωτεϊνών και αποπρωτεϊνών είναι εκείνα με τη μέγιστη ευεργετική ή αρνητική επίδραση. Ένας καινούριος όρος που εισήχθη από το NCEP είναι η μη-hdl-χοληστερόλη, η οποία ορίζεται ως ολική χοληστερόλη μείον την HDL και αποτελείται από την LDL συν την VLDL-χοληστερόλη. Τα συνιστώμενα όρια για τη μη-hdl-χοληστερόλη είναι εκείνα για την LDL συν 30 mg/dl (0.8 mmmol/l), ενώ ο στόχος είναι να βρίσκονται κάτω από τα 157.5mg/dl (4.2 mmol/ L) 31,32,33. Οι απολιποπρωτεΐνες A-I και B, όπως και η λιποπρωτεΐνη (α), θεωρούνται νέοι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Στα παιδιά, τα επίπεδα νηστείας των τριγλυκεριδίων και της HDL-χοληστερόλης χρειάζονται προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο και τη φυλή (>95η εκατοστιαία θέση για τα τριγλυκερίδια και <5η εκατοστιαία θέση για την HDL-χοληστερόλη) για τον ορισμό του ΜΣ. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα αυξημένα τριγλυκερίδια ορού αποτελούν τον πρωιμότερο δείκτη εμφάνισης ΜΣ ή αλλιώς τη μεταβολική διαταραχή που εμφανίζεται πρώτη σε παχύσαρκα παιδιά, ενώ η υψηλή ολική χοληστερόλη αποτελεί τη συχνότερα ευρισκόμενη διαταραχή σε παχύσαρκα άτομα όλων των ηλικιών 7. Ουρικό οξύ Οι αυξημένες συγκεντρώσεις ουρικού οξέος, αν και δεν αποτελούν απαραίτητο κριτήριο για τη διάγνωση του ΜΣ, συνυπάρχουν αρκετά συχνά με άλλες παραμέτρους του ΜΣ. Η μέτρηση του ουρικού οξέος

8 48 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 πρέπει να περιλαμβάνεται στον εργαστηριακό έλεγχο για ΜΣ, καθώς αντιπροσωπεύει αυξημένο κίνδυνο για ποδάγρα 34. Λιπο-κυτοκίνες και δείκτες πηκτικότητας και φλεγμονής Ο λιπώδης ιστός παράγει μια ποικιλία ορμονών, κυτοκινών και άλλων ενεργών μορίων, των λιποκινών, οι οποίες ρυθμίζουν το μεταβολισμό. Τα μόρια αυτά είναι η λεπτίνη, η λιπονεκτίνη, η ρεζιστίνη, το αγγειοτενσινογόνο, η ιντερλευκίνη-6 και ο TNF-α, και τα επίπεδά τους στο πλάσμα θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως δείκτες μεταβολικής δραστηριότητας του λιπώδους ιστού. Η παχυσαρκία, ειδικά η σπλαχνική συσσώρευση λίπους, αντιπροσωπεύει μια προφλεγμονώδη κατάσταση, ενώ δείκτες φλεγμονής όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), το αμυλοειδές A του ορού (SAA), ο ανασταλτικός παράγοντας ενεργοποίησης του πλασμινογόνου (PAIF) και το ινωδογόνο (FIB) σχετίζονται με τη σύσταση του σώματος και αντανακλούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η κλινική χρησιμότητα των μεταβολικών αυτών δεικτών δεν έχει αποσαφηνιστεί στην παιδιατρική κλινική πρακτική και η μέτρησή τους στοχεύει, προς το παρόν, περισσότερο στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας των διαταραχών που σχετίζονται με την παχυσαρκία, παρά στον υπολογισμό ενός μεταβολικού και καρδιαγγειακού κινδύνου 35,36,37,38. Πρόσφατη έρευνα σε υπέρβαρα και παχύσαρκα κορίτσια έδειξε ότι η αεροβική άσκηση βελτίωσε την ευαισθησία τους στην ινσουλίνη, χωρίς να σημειωθούν μεταβολές στο βάρος σώματος, στο σωματικό λίπος ή στα επίπεδα λιπονεκτίνης και φλεγμονωδών δεικτών 39. Ηπατικά ένζυμα και λιπώδης διήθηση του ήπατος Η λιπώδης διήθηση του ήπατος (η μη οφειλόμενη σε αλκοολισμό) είναι μια χρόνια ηπατική νόσος η οποία συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, το διαβήτη και άλλα χαρακτηριστικά του ΜΣ. Η ηπατική νόσος μπορεί να εξελιχθεί σε κίρρωση και ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Είναι συχνότερη στο άρρεν φύλο και επιδεινώνεται με την ηλικία. Ο υψηλός ΔΜΣ, ο διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, τα υψηλά τριγλυκερίδια και/ή η αντίσταση στην ινσουλίνη συνδέονται με προχωρημένα στάδια της ηπατικής λιπώδους νόσου. Λόγος AST/ALT μεγαλύτερος του 1 είναι ενδεικτικός βαρύτερης ηπατικής νόσου. Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη και εξέλιξη της ηπατικής νόσου, καθώς και οι παράγοντες κινδύνου που οδηγούν σε ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, δεν είναι πλήρως διευκρινισμένοι 40,41. Δείκτες νεφρικής λειτουργίας πρωτεϊνουρία Έχει δειχθεί πρόσφατα ότι η μακρολευκωματινουρία (>200 mg/l), η μικρολευκωματινουρία ( mg/l), ακόμη και η υψηλή φυσιολογική πρωτεϊνουρία (10-20mg/L), είναι ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Επιπρόσθετα, οι ασθενείς που έχουν λόγο λευκωματίνης προς κρεατινίνη από 0.65 ως 2.0 mg/mmol (λόγος 2.0 είναι ενδεικτικός μικρολευκωματινουρίας) έχουν υπερδιπλάσιο κίνδυνο για καρδιαγγειακές επιπλοκές, συγκριτικά με ασθενείς με φυσιολογική λευκωματίνη ούρων 42. Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που συνδέουν τη μικρολευκωματινουρία με καρδιαγγειακό κίνδυνο δεν είναι πλήρως κατανοητοί. Η μελέτη Prevention of Renal and Vascular End-Stage Disease (PREVEND) έδειξε μια θετική συσχέτιση ανάμεσα στο ρυθμό απέκκρισης της λευκωματίνης [Urinary Albumin Excretion Rate (UAER)] στα ούρα και της γλυκόζης πλάσματος νηστείας σε ενήλικες, ενώ παρόμοια συσχέτιση έχει φανεί και ανάμεσα στο ΔΜΣ και το UAER. Η μικρολευκωματινουρία και η δυσανοχή στη γλυκόζη φαίνονται να συνδέονται: μελέτες δείχνουν ότι η μικρολευκωματινουρία μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη Σακχαρώδη Διαβήτη, ανεξάρτητα από το βαθμό της αντίστασης στην ινσουλίνη. Έχει φανεί ότι οι ασθενείς που παρουσιάζουν δυο παράγοντες ΜΣ βρίσκονται σε διπλάσιο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου σχετικά με τους ασθενείς με έναν παράγοντα κινδύνου. Οι ασθενείς με τρεις παράγοντες κινδύνου βρίσκονται σε τριπλάσιο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου, ενώ ο κίνδυνός τους για μικρολευκωματινουρία είναι 1.6 φορές μεγαλύτερος 43,44,45. Η πλειονότητα των μελετών δείχνει μια θετική συσχέτιση ανάμεσα στο UAER και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στα παιδιά και τους εφήβους δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες που να συνδέουν την πρωτεϊνουρία με το ΜΣ και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Λόγω όμως του ρόλου της στο ΜΣ των ενηλίκων, η πρωτεϊνουρία θα πρέπει να αξιολογείται και στον παιδιατρικό πληθυσμό ως δυνητικός, προς το παρόν, παράγοντας κινδύνου. Νέοι παράγοντες κινδύνου Δυο δεσμευτικές πρωτεΐνες, η Δεσμευτική Πρωτεΐνη των Ορμονών του Φύλου [Sex Hormone-Binding Globulin (SHBG)] και η Δεσμευτική Πρωτεΐνη του Ινσουλινόμορφου Αυξητικού Παράγοντα 1 [IGFΒΡ-1] παράγονται στο ήπαρ, ρυθμίζονται από την ινσουλί-

9 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, νη και συσχετίζονται αντίστροφα με το ΜΣ. Έτσι, τα χαμηλά επίπεδα SHBG and IGFBP-1 στον ορό μπορούν να θεωρηθούν ως πιθανοί δείκτες Μεταβολικού Συνδρόμου 46. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών ή Μεταβολικό Σύνδρομο ΧΧ Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ), μια κατάσταση που αφορά το 5-8% περίπου των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, χαρακτηρίζεται από χρόνια ανωορρηξία και υπερανδρογοναιμία και έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με το ΜΣ. Η αντίσταση στην ινσουλίνη φαίνεται να είναι η κοινή υποκείμενη διαταραχή που συνδέει το ΣΠΩ με το ΜΣ. Έχει πρόσφατα αναγνωριστεί ότι οι γυναίκες με ΣΠΩ παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες όχι μόνο για διαταραχές της γονιμότητας, αλλά και για μεταβολικές επιπλοκές και άρα αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο νωρίς στη ζωή τους. Η σύγχρονη αντίληψη του ΣΠΩ είναι ότι αποτελεί μια μείζονα μεταβολική διαταραχή με δευτερογενή προβλήματα του αναπαραγωγικού συστήματος, σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Τα κορίτσια στην εφηβεία και οι νεαρές γυναίκες θα πρέπει να εξετάζονται για κλινικά σημεία υπερανδρογοναιμίας (ακμή, τριχοφυΐα, ανδροειδή αλωπεκία). Εργαστηριακοί δείκτες που πρέπει επιπρόσθετα να ελέγχονται σε κορίτσια και γυναίκες ύποπτες για ΣΠΩ είναι η ολική και ελεύθερη τεστοστερόνη (αυξημένη), η SHBG (χαμηλή) και ο δείκτης ΗΟΜΑ, καθώς η ομάδα αυτή των ασθενών είναι υποψήφια για καρδιαγγειακές επιπλοκές σε νέα σχετικά ηλικία 47,48,49,50. Γενετικές μελέτες Οι μονογονιδιακές διαταραχές αποτελούν σπάνιο αίτιο παχυσαρκίας και μεταβολικών διαταραχών στο γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, σε παχύσαρκα άτομα, έχουν περιγραφεί μεταλλάξεις όπως αυτές του γονιδίου της λεπτίνης, του υποδοχέα της λεπτίνης, του υποδοχέα της μελανοκορτίνης-4 και άλλες, ενώ η αναγνώριση μονο-νουκλεοτιδικών πολυμορφισμών έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη μεθοδολογία της έρευνας στις γενετικές αναλύσεις 51 (πίνακας 1). ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Υπολογισμός σύστασης σώματος Οι μέθοδοι αυτές δεν είναι απαραίτητες στην αρχική διερεύνηση του ΜΣ, συνεισφέρουν, όμως, στην περαιτέρω αξιολόγηση της εντόπισης του σωματικού λίπους. Ο απλούστερος τρόπος υπολογισμού της σύστασης σώματος διαιρεί το βάρος σώματος σε λιπώδη και μηλιπώδη μάζα. Η ανάλυση βιοηλεκτρικής εμπέδωσης (BIA) και η φασματοσκοπία βιοηλεκτρικής εμπέδωσης βασίζονται στην ηλεκτρική αγωγιμότητα των ιστών του σώματος, ιδιότητα που επηρεάζεται από το περιεχόμενο των ιστών αυτών σε νερό και ηλεκτρολύτες. Οι τεχνικές BIA είναι εύκολο να πραγματοποιηθούν και είναι ευρέως διαδεδομένες. Η τεχνική DEXA (Dual- Energy X-Ray Absorptiometry) αποτελεί τη μέθοδο αναφοράς στην κλινική αξιολόγηση της οστικής πυκνότητας και πρόσφατα έχει αναγνωριστεί και ως μέθοδος αναφοράς για τη μέτρηση του σωματικού λίπους σε ενήλικες και παιδιά. Η μέθοδος DEXA έχει ωστόσο το μειονέκτημα της μικρής -αλλά υπαρκτής- έκθεσης σε ακτινοβολία. Η αξονική τομογραφία (CT) είναι μια ποσοτική μέθοδος που χρησιμοποιεί ακτινοβολία και διακρίνει τον υποδόριο λιπώδη ιστό, το ενδοκοιλιακό λίπος, τους μύες, τα οστά και τα εσωτερικά όργανα. Η απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό (MRI) είναι ανώτερη τεχνικά από την Αξονική Τομογραφία και απεικονίζει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια το λιπώδες περιεχόμενο στις περιοχές μη-λιπώδους μάζας 52. Υπερηχογραφική απεικόνιση Ο υπερηχογραφικός έλεγχος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί κατά τη διερεύνηση του Μεταβολικού Συνδρόμου και περιλαμβάνει το υπερηχογράφημα του ήπατος, για την ανίχνευση και παρακολούθηση της λιπώδους διήθησης του ήπατος, και το υπερηχογράφημα των ωοθηκών, για την αξιολόγηση του μεγέθους και της κατανομής των ωοθυλακίων -καθώς και το χαρακτηρισμό του στρώματος της ωοθήκης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Φαίνεται ότι τόσο ο ορισμός του ΜΣ, όσο και η αξιολόγηση των παραμέτρων του στην κλινική πράξη ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τη φυλή, ενώ νέοι παράγοντες κινδύνου αναγνωρίζονται και καθιερώνονται καθημερινά. Οι περιορισμοί και οι δυσκολίες στη χρήση ενός ενιαίου ορισμού του Μεταβολικού Συνδρόμου δεν μειώνουν τη σημασία της αναγνώρισης ασθενών σε κίνδυνο για καρδιαγγειακά προβλήματα. Παρά την έλλειψη ακριβούς και ενιαίου ορισμού του Μεταβολικού Συνδρόμου στην παιδική ηλικία και παρά τη μη συχνή εμφάνισή του σε πληθυσμό κανονικού βάρους σώματος, η επίπτωσή του είναι πολύ υψηλή σε παχύσαρκα παιδιά και εφήβους. Περίπου 30% των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών παρουσιάζουν πλήρες ΜΣ, ενώ το 90% παρουσιάζει μια μεταβολική διαταραχή (συνηθέστερα διαταραχή των λιπιδίων) λόγω της παχυσαρκίας. Η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί το σημαντι-

10 50 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 κότερο παθυφυσιολογικό μηχανισμό που συνδέει την παχυσαρκία με το ΜΣ και συχνά είναι ήδη εγκατεστημένη από την παιδική ηλικία. Η εκτίμηση του Μεταβολικού Συνδρόμου και η διαχείρισή του πρέπει να βασίζονται στον εξατομικευμένο υπολογισμό του κινδύνου και όχι στην απλή άθροιση και προσπάθεια αντιμετώπισης της κάθε μεταβολικής διαταραχής ξεχωριστά. Είναι επιτακτική η ανάγκη εφαρμογής των διαγνωστικών κριτηρίων του ΜΣ, προσαρμοσμένων στον Ελληνικό παιδικό πληθυσμό, και η μαζική ανίχνευση του ΜΣ στις ομάδες υψηλού κινδύνου, δηλαδή των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών και εφήβων. Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των παιδιών με πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου θα συντελέσει ουσιαστικά στην πρόληψη και στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου στο μέλλον. Assessment of metabolic syndrome and obesity in children and adolescents P. Pervanidou, C. Kanaka-Gantenbein, J. Papasotiriou, G.P. Chroussos (Ann Clin paediatr 2007, 54(1):41-52) The Μetabolic syndrome, a cluster of abnormalities linking obesity and insulin resistance with hypertension, dyslipidemia and carbohydrate intolerance or diabetes type 2, has become highly prevalent in the Western World and constitutes a major risk factor for the development of cardiovascular disease. There are several definitions of the metabolic syndrome aiming at including as many persons at risk as possible, while diagnostic criteria are not as clearly defined in childhood and adolescence. Obese children and adolescents are at high risk for the development of the full or partial metabolic syndrome compared to the general population and clinical signs or symptoms and laboratory biomarkers may already be present at very young ages. Furthermore, children born small according to their gestational age (SGA) as well as females presenting the polycystic ovary syndrome (PCOS) constitute a high risk population for the full development of the Metabolic Syndrome. Pediatricians should document birth weight according to gestational age in neonatal period and later on the presence of obesity, using mainly the BMI charts, and assess the metabolic profile of such children. The early identification and assessment of the health risk in such young persons, as early in life as possible, is of outmost importance for the prevention and early adequate management of cardiovascular risk. Κey words: Metabolic Syndrome, obesity, dyslipidemia, insulin resistance. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Reaven GM. Banting Lecture 1988: role of insulin resistance in human disease. Diabetes 1988; 37: Executive Summary of the Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III). JAMA 2001; 285: Alberti K, George MM, Zimmet P et al. The metabolic syndrome a new worldwide definition. Lancet 2005; 366: Alberti K, Zimmet PZ. Definition, diagnosis and classification of diabetes mellitus and its complications. Part 1: diagnosis and classification of diabetes mellitus provisional report of a WHO consultation. Diabet Med 1998; 15: Weiss R, Dziura J, Burgert TS, Tamborlane WV, Taksali S, Yeckel CW, Allen K, Lopes M, Savoye M, Morrison J, Sherwin R, Caprio S. Obesity and Metabolic Syndrome in Children and Adolescents. New Engl J Med 2004; 350: Ford ES. Risks for all-cause mortality, cardiovascular disease, and diabetes associated with the metabolic syndrome: a summary of the evidence. Diabetes Care 2005; 28: Cruz ML, Goran MI. The Metabolic Syndrome in Children and Adolescents. Current Diabetes Reports 2004; 4: Cook S, Weitzman M, Auinger P et al. Prevalence of a metabolic syndrome phenotype in adolescents: findings from the third National Health and Nutrition Examination Survey, Arch Pediatr Adolesc Med 2003; 157: Pervanidou P, Kanaka-Gantenbein C, Chrousos GP. Assessment of metabolic profile in a clinical setting. Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care 2006, 9: Ramadhani MK, Grobbee DE, Bots ML et al. Lower birth weight predicts metabolic syndrome in young adults: the Atherosclerosis Risk in Young Adults (ARYA)-study. Atherosclerosis 2006; 184: Ford ES, Giles WH, Dietz WH. Prevalence of the metabolic syndrome among US adults findings from the third National Health and Nutrition Examination Survey. JAMA 2002; 287: Flegal KM, Caroll MD, Ogden CL, Johnson CL. Prevalence and trends in obesity among US adults, JAMA 2002; 288: Lorenzo C, Williams K, Hunt KJ, Haffner S. Trend in the Prevalence of the Metabolic Syndrome and

11 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, its Impact on Cardiovascular Disease Incidence. The San Antonio Heart Study. Diabetes Care 2006; 29: Invitti C, Maffeis C, Gilardini L, Pontiggia B, Mazzilli G, Girola A, Sartorio A, Morabito F, Viberti GC. Metabolic syndrome in obese Caucasian children: prevalence using WHO-derived criteria and association with nontraditional cardiovascular risk factors. Int J Obes 2006;30: Chiotis D, Krikos X, Tsiftis G, Hatzisymeaon M, Maniati-Christidi M, Dacou-Voutetakis A. Body mass index and prevalence of obesity in subjects of Hellenic origin aged 0-18 years, living in the Athens area. Ann Clin Pediatr Univ Atheniensis 2004; 51: Speiser PW, Rudolf MCJ, Anhalt H, Camacho-Hubner C, Chiarelli F, Eliakim A, Freemark M, Gruters A, Heshkovitz E, Iughetti L, Krude H, Latzer Y, Lustig RH, Hirsch Pescovitz O, Pinhas-Hamiel O, Rogol AD, Shalitin S, Sultan C, Stein D, Vardi P, Werther GA, Zadik Z, Zuckermal-Levin N, Hochberg Z, on behalf of the Obesity Consensus Working Group. Consensus Statement: Childhood Obesity. JCEM 2005; 90: Racette SB, Evans EM, Weiss EP, Hagberg JM, Holloszy JO. Abdominal Adiposity Is a stronger Predictor of Insulin Resistance Than Fitness Among Year Olds. Diabetes Care 2006; 29: Ktzmarzyk PT, Janssen I, Poss R, Church TS, Blair S. The importance of Waist Circumference in the Definition of Metabolic Syndrome. Diabetes Care 2006; 29: Lemieux I, Pascot A, Couillard C, Lamarche B, Tchernof A, Almeras N, Bergeron J, Gaudet D, Tremblay G, Nadeau A, Despres JP. Hypertriglyceridemic waist: a marker of the atherogenic metabolic triad (hyperinsulinemia; hyperapolipoprotein B; small, dense LDL) in men? Circulation 2000; 102: Patel A, Huang KC, Janus ED, Gill T, Neal B, Suriyawongpaisal P, Wong E, Woodward M, Stolk RP. Is a single definition of the metabolic syndrome appropriate? A comparative study of the USA and Asia. Atherosclerosis 2006; 184: Verdecchia P, Porcellati C, Schillaci G et al. Ambulatory blood pressure: An independent predictor of prognosis in essential hypertension. Hypertension 1994; 24: Su Ta-Chen, Jeng JS, Chien KL et al. Hypertension status is the major determinant of carotid atherosclerosis: a community-based study in Taiwan. Stroke 2001; 32: Su Ta-Chen, Lee Yuan The, Chou S, Hwang WT, Chen CF, Wang JD. Twenty-four hour ambulatory blood pressure and duration of hypertension as major determinants for intima-media thickness and atherosclerosis of carotid arteries. Atherosclerosis 2006; 184: Nigro J, Osman, Dart AM, Little PJ. Insulin Resistance and Atherosclerosis. Endocrine Reviews 2006 Feb; /er Kahn R, Buse J, Ferrannini E, Stern M. The metabolic syndrome: time for a critical appraisal: joint statement from the American Diabetes Association and the European Association for the Study of Diabetes. Diabetes Care 2005; 28: Johnson JS, Johnson BD, Allison TG et al. Correspondance Between the Adult Treatment Panel III Criteria for Metabolic Syndrome and Insulin Resistance. Diabetes Care 2006; 29: Saely CH, Aczel S, Marte T, Langer P, Hoefle G, Drexel H. The Metabolic Syndrome, Insulin Resistance and Cardiovascular Risk in Diabetic and Nondiabetic Patients. J Clin Endocrinol Metab 2005; 90: Wiegand S, Dannemann A, Krude H, Gruters A. Impaired glucose tolerance and type 2 diabetes mellitus: a new field for pediatrics in Europe. Paediatric Endocrinology, Charite Children s Hospital, Humboldt University, Berlin, Germany. Int J Obes (Lond) 2005; 29(Suppl.2):S Muntner P, He J, Chen J, Fonseca V, Whelton PK. Prevalence of non-traditional cardiovascular disease risk factors among persons with impaired fasting glucose, impaired glucose tolerance, diabetes, and the metabolic syndrome: analysis of the Third National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES III). Ann Epidemiol 2004; 14: Holmes DT, Schick BA, Humphries KH, Frohlich J. Lipoprotein (a) is an independent risk factor for cardiovascular disease in heterozygous familial hypercholesterolemia. Clin Chem 2005; 51: Erhardt LR, Gotto A Jr. The evolution of European Guidelines: Changing the management of cholesterol levels. Atherosclerosis 2006; 185: Pang RWC, Tam S, Janus ED et al. Plasma lipid, lipoprotein and apolipoprotein levels in a random population sample of 2875 Hong Kong Chinese adults and their implications (NCEP ATP-III, 2001 guidelines) on cardiovascular risk assessment. Atherosclerosis 2006; 184: Okamura T, Hayakawa T, Kadowaki T et al. The NIPPON

12 52 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 DATA90 research Group. The inverse relationship between serum high-density lipoprotein cholesterol level and all-cause mortality in a 9.6-year follow-up study in the Japanese general population. Atherosclerosis 2006; 184: Schlachter M. Uric acid and hypertension. Curr Pharm Des 2005; 11: Ronti T, Lupattelli G, Mannarino E. The endocrine function of adipose tissue: an update. Clin Endocrinol 2006; 64: Mohan V, Deepa R, Pradeepa R, Vimaleswaran KS, Mohan A, Velmurugan K, Radha V. Association of low adiponectin levels with the metabolic syndrome--the Chennai Urban Rural Epidemiology Study (CURES-4). Metabolism 2005; 54: Thorand B, Baumert J, Doring A et al, for the KORA Group. Sex differences in the relation of body composition to markers of inflammation. Atherosclerosis 2006; 184: Ridker PM, Hennekens CH, Buring JE, Rifai N. C-reactive protein and other markers of inflammation in the prediction of cardiovascular disease in women. N Engl J Med 2000; 342: Nassis GP, Papantakou K, Skenderi K, Triantafillopoulou M, Kavouras SA, Yannakoulia M, Chrousos GP, Sidossis LS. Aerobic exercise training improves insulin sensitivity without changes in body weight, body fat, adiponectin and inflammatory markers in overweight and obese girls. Metabolism 2005; 54: Rocha R, Cotrim HP, Carvalho FM, Siqueira AC, Braga H, Freitas LA. Body mass index and waist circumference in non-alcoholic fatty liver disease. J Hum Nutr Diet 2005; 18: Clark JM. The epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease in adults. J Clin Gastroenterol 2006; 40(Suppl.1):S5-S Luque M, de Rivas B, Alvarez B, Garcia G, Fernandez C, Martell N. Influence of target organ lesion detection (assessment of microalbuminuria and echocardiogram) in cardiovascular risk stratification and treatment of untreated hypertensive patients. J Hum Hypertens 2006; 20: Hillege HL, Janssen WM, Bak AA et al. Microalbuminuria is common, also in a nondiabetic, nonhypertensive population, and an independent indicator of cardiovascular risk factors and cardiovascular morbidity. J Intern Med 2001; 249: Eberhard Ritz. Heart and Kidney: Fatal Twins? The American Journal of Medicine 2006; 119(Suppl.1):S31-S Klausen K, Borch-Johnsen K, Feldt-Rasmussen B et al. Very low levels of microalbuminuria are associated with increased risk of coronary heart disease and death independently of renal function, hypertension, and diabetes. Circulation 2004; 110: Kalme T, Seppala M, Riitta QQ, Nissinen A, Harrela M, Loukovaara M, Leinonen P and Tuomilehto J. Sex Hormone Binding Globulin and Insulin-Lke Growth Factor-Binding Protein-1 as Indicators of Metabolic Syndrome, Cardiovascular Risk, and Mortality in Elderly Men. JCEM 2005; 90: Azziz R. The Rotterdam 2003 criteria for defining PCOS: CON. JCEM 2006; as doi: /jc Ehrman DA, Liljenquist DR, Kasza K, Azziz R, Legro RS, Ghazzi MN, for the PCOS/Troglitazone Study Group. Prevalence and Predictors of the Metabolic Syndrome in Women with Polycystic Ovary Syndrome. JCEM 2006; 91: Carmina E, Chu MC, Longo A, Rini GB, Lobo RA. Phenotypic Variation in Hyperandrogenic Women Influences the Findings of Abnormal Metabolic and Cardiovascular Risk Parameters. J Clin Endocrinol Metab 2005; 90: Zanolin ME, Tosi F, Zoppini G, Castello R, Spiazzi G, Dorizzi R, Muggeo M, Moghetti P. Clustering of Cardiovascular Risk Factors Associated With the Insulin Resistance Syndrome. Assessment by principal component analysis in young hyperandrogenic women. Diabetes Care 2006; 29: Rosmond R. Association studies of genetic polymorphisms in central obesity: a critical review. International Journal of Obesity 2003; 27: dos Santos RE, Aldrighi JM, Lanz JR, Ferezin PC, Marone MM. Relationship of body fat distribution by waist circumference, dual-energy X-ray absorptiometry and ultrasonography to insulin resistance by homeostasis model assessment and lipid profile in obese and non-obese postmenopausal women. Gynecol Endocrinol 2005; 21:

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας UNESCO Chair in Adolescent Medicine and Health Care Φλώρα Μπακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Βασίλης Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική ESHRE/ASRM PCOS Consensus

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1963-70 1971-74 1976-80 1988-94

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση

Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Α ' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής και Διαβητολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής Τμήμα Διατροφής Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘεσσαλονίκης απλή στεάτωση Στεατοηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ Δρ. Γιαννάκης Στυλιανού ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Γιώργος Μίλεσης Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Η επίπτωση της παχυσαρκίας είναι διαρκώς αυξανόμενη τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Αποτελέσματα σωματομετρικών μετρήσεων Ελένη Πέππα, Διατροφολόγος Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι και Πρόληψη της Παιδικής Παχυσαρκίας

Κίνδυνοι και Πρόληψη της Παιδικής Παχυσαρκίας Κίνδυνοι και Πρόληψη της Παιδικής Παχυσαρκίας Ενότητα 3: Παιδιατρική Ενδοκρινολογία Βασιλική Ε. Γκρέκα-Σπηλιώτη Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Εισαγωγή σε μεταβολικά νοσήματα της

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΑΝΣΙΣΑΗ ΣΗΝ ΙΝΟΤΛΙΝΗ. Υπνβάιιεηαη πξνο έγθξηζε ζηνλ Τνκέα Υγείαο ηνπ Παηδηνύ ηνπ Ιαηξηθνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS)

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ PCOS: Κριτήρια διάγνωσης - Υπερανδρογονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Η ανάλυση µάζας σώµατος βοηθάει στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο στα Παιδιά και Εφήβους

Μεταβολικό Σύνδρομο στα Παιδιά και Εφήβους Μεταβολικό Σύνδρομο στα Παιδιά και Εφήβους Νένη Περβανίδου Λέκτορας Αναπτυξιακής Παιδιατρικής IατρικήςΣχολήςΕΚΠΑ Ιατρείο Παιδικής Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανειστημίου Αθηνών Νοσοκομείιο

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων

Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων Ευφιλήτου, 6 ος αιώνας πχ Αντώνης Καφάτος, Ομότιμος καθηγητής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης Κλινική Προληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Γιάννης Μανιός Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διαιτολογίας - Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Παχυσαρκία: Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Πότε συστήνεται έλεγχος για διαλογή Σύσταση 1: Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Γιεσθ. καηοικίας: Αγίοσ Γεφργίοσ 38, Σπάηα, 190 04 Τηλέθφνο : 210-9968816, 6977-200852 Ηλεκηρονικό

Γιεσθ. καηοικίας: Αγίοσ Γεφργίοσ 38, Σπάηα, 190 04 Τηλέθφνο : 210-9968816, 6977-200852 Ηλεκηρονικό 1. Προζφπικά ζηοιτεία Όνομα: Μαρία Δπίθεηο: Κρεκούκια Ημερομηνία Γέννηζης: 2 Φεβροσαρίοσ 1970 Τόπος Γέννηζης: Κσπαριζζία Μεζζηνίας Όνομα παηέρα: Ιφάννης Όνομα μηηέρας: Αναζηαζία Οικογενειακή καηάζηαζη:

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Καρδιαγγειακά Νοσήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα