ΚΛΑΔΙΚΕ ΜΕΛΕΣΕ. Ελαιόλαδο: Προώθηση ποιότητας μέσω συγκέντρωσης και τυποποίησης ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ. Σεπτέμβριος 2011

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΛΑΔΙΚΕ ΜΕΛΕΣΕ. Ελαιόλαδο: Προώθηση ποιότητας μέσω συγκέντρωσης και τυποποίησης ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ. Σεπτέμβριος 2011"

Transcript

1 ΚΛΑΔΙΚΕ ΜΕΛΕΣΕ ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ * Σεπτέμβριος 2011 Ελαιόλαδο: Προώθηση ποιότητας μέσω συγκέντρωσης και τυποποίησης Παύλος Μυλωνάς Οικονομικός Σύμβουλος του Ομίλου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (+30210) , Ζ Διιάδα είλαη ε ηξίηε κεγαιχηεξε παξαγσγφο ειαηνιάδνπ (13% ηεο παγθφζκηαο παξαγσγήο ηε δεθαεηία ηνπ 2000) κεηά ηελ Ηζπαλία (40%) θαη ηελ Ηηαιία (22%). Ξαξάιιεια, ε Διιάδα ππεξέρεη ζε φξνπο πνηφηεηαο (ηα ¾ ηεο ειιεληθήο παξαγσγήο είλαη εμαηξεηηθά παξζέλν ειαηφιαδν, έλαληη 45% ηεο ηηαιηθήο θαη 30% ηεο ηζπαληθήο). Ξαξά ηα ζπγθξηηηθά πιενλεθηήκαηα θαη ηελ αχμεζε ηεο δηεζλνχο δήηεζεο (θπξίσο ιφγσ ηεο απμεκέλεο δήηεζεο ζηηο λέεο αγνξέο θαηά 19% ηελ ηειεπηαία δεθαεηία θαζψο γίλεηαη φιν θαη πεξηζζφηεξν γλσζηή ε δηαηξνθηθή αμία ηνπ ειαηνιάδνπ), ε πνξεία ηνπ θιάδνπ ζηελ Διιάδα ηα πξνεγνχκελα ρξφληα ήηαλ ζε κεγάιν βαζκφ αξλεηηθή: Ν φγθνο ησλ εμαγσγψλ πεξηνξίδεηαη δηαρξνληθά κε απνηέιεζκα ην κεξίδην ηεο Διιάδαο ζηελ δηεζλή αγνξά ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ λα έρεη πεξηνξηζηεί ζην 3% ηε δεθαεηία ηνπ 2000 απφ 4% ηε δεθαεηία ηνπ Κφλν ην 20% ηεο παξαγσγήο θζάλεη ζην ζηάδην ηππνπνίεζεο, κε ην αληίζηνηρν πνζνζηφ λα είλαη ηεο ηάμεο ηνπ ½ γηα ηελ Ηζπαλία θαη ¾ γηα ηελ Ηηαιία. Νη Έιιελεο παξαγσγνί δελ θαηάθεξαλ λα εθκεηαιιεπηνχλ ηε δηεζλή δπλακηθή ηνπ θιάδνπ, θπξίσο ιφγσ δηαξζξσηηθψλ παξαγφλησλ: Ρν θφζηνο ειαηνπαξαγσγήο είλαη πςειφ ζηελ Διιάδα ( 0,65/θηιφ ειηψλ έλαληη 0,6/θηιφ ζηελ Ηηαιία θαη 0,55/θηιφ ζηελ Ηζπαλία), θπξίσο ιφγσ ηεο χπαξμεο κηθξψλ εθηάζεσλ παξαγσγήο θαη ηεο ρακειήο παξαγσγηθφηεηαο εξγαζίαο. Ζ πιεηνςεθία ησλ ειαηνηξηβείσλ ζηελ Διιάδα είλαη κηθξά θαη παιηφηεξεο ηερλνινγίαο ζε ζρέζε κε ηεο Ηζπαλίαο, κε απνηέιεζκα ην θφζηνο λα είλαη πςειφ ( 0,19/θηιφ ειαηνιάδνπ έλαληη 0,16/θηιφ ζηα λέαο ηερλνινγίαο). Πηελ Ηηαιία ηα ειαηνηξηβεία, αλ θαη είλαη θπξίσο κηθξά, είλαη ζε θάπνην βαζκφ θαζεηνπνηεκέλα (κε ην ζηάδην παξαγσγήο). Ν θαηαθεξκαηηζκφο ησλ ζπλεηαηξηζκψλ δπζρεξαίλεη ηνλ έιεγρν πνηφηεηαο θαη ηελ πξνψζεζε premium πξντφλησλ. Ρν κηθξφ κέγεζνο ησλ εηαηξεηψλ ηππνπνίεζεο (κε θχθιν εξγαζηψλ 0,5 εθαη. έλαληη 1,5 εθαη. ζηελ Ηηαιία) δελ επηηξέπεη ηελ απνηειεζκαηηθή πξνψζεζε αλαγλσξίζηκσλ brands. Αλ θαη ηελ επφκελε πεληαεηία αλακέλεηαη αλνδηθή δήηεζε (κε κέζν εηήζην ξπζκφ 3% θαη 5% γηα ηηο λέεο αγνξέο) θαη ηηκέο ( 2,6/θηιφ ην 2015 απφ 2/θηιφ ηε δηεηία ), ν ζηαδηαθφο πεξηνξηζκφο ησλ θνλδπιίσλ ηεο ΘΑΞ γηα ην ειιεληθφ ειαηφιαδν ( 420 εθαη. ην 2020 απφ 550 εθαη. ζήκεξα) εθηηκάηαη φηη ζα πεξηνξίζεη ηελ παξαγσγή θνληά ζηνπο ηφλνπο ην 2015 θαη ιίγν πάλσ απφ ηφλνπο ην 2020, απφ ηφλνπο ην 2010 (ιφγσ δεκηνγφλσλ απνηειεζκάησλ ζε κηθξέο εθηάζεηο κε ρακειέο απνδφζεηο). Ζ επλντθή δηεζλήο ζπγθπξία θαη ε πνηνηηθή ππεξνρή ηνπ ειιεληθνχ ειαηνιάδνπ κπνξνχλ λα νδεγήζνπλ ζε αλάπηπμε ηνλ θιάδν κεζνπξφζεζκα. Γηα λα πινπνηεζεί, σζηφζν, απηή ε δπλαηφηεηα απαηηνχληαη δηαξζξσηηθέο κεηαβνιέο: (i) πεξηνξηζκφο ηνπ θφζηνπο παξαγσγήο, θπξίσο κέζσ ζπγθέληξσζεο ζε φια ηα ζηάδηα παξαγσγήο θαη εηζαγσγήο λέσλ ηερλνινγηψλ ζηα ηζπαληθά πξφηππα θαη (ii) αχμεζε ηνπ κεξηδίνπ παξαγσγήο πνπ ηππνπνηείηαη, θπξίσο κέζσ ζπγθέληξσζεο ζηνπο θιάδνπο ησλ ειαηνηξηβείσλ θαη ησλ ζπλεηαηξηζκψλ, πξνψζεζεο ειέγρνπ πνηφηεηαο θαη πνιηηηθψλ πεξηνξηζκνχ ηεο θνξνδηαθπγήο. Ζ ζπλεπαθφινπζε κεγέζπλζε ησλ ειιεληθψλ εηαηξεηψλ ηππνπνίεζεο ζα επέηξεπε ηελ θαηάθηεζε κεγαιχηεξνπ κεξηδίνπ ζηε δηεζλή αγνξά ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ, ε νπνία πξνζθέξεη θαη ηελ πςειφηεξε ππεξαμία (πεξίπνπ 1/θηιφ, δειαδή ε ηηκή είλαη πςειφηεξε θαηά 50%). Διεύθσνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλσσης Αιόλου 86, Αθήνα, Ελλάδα Μελέηες

2 Κέζν Κεξίδην πεξηφδνπ Φξαγθίζθα Βνπκβάθε, (+30210) , Καξία Πάββα, (+30210) , Αζαλαζία Θνπηνχδνπ, (+30210) , Κεπίδιο Δλαιόλαδος ζηην Αξία ηηρ Αγποηικήρ Ξαπαγωγήρ 15% 12% 9% 6% 3% 0% Ξεγή: Eurostat 60% 40% 20% 0% 11% 6% 5% 2% Διιάδα Ηζπαλία Ηηαιία ΔΔ Ξαγκόζμια Ξαπαγωγή Δλαιόλαδος -Κεπίδια Αγοπάρ- Ξεγή: Faostat Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Ρν ειαηφιαδν απνηειεί ζεκαληηθφ θνκκάηη ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο θαζψο θαιχπηεη ην 11% ηεο ζπλνιηθήο αγξνηηθήο παξαγσγήο ζηελ Διιάδα ζε φξνπο αμίαο (έλαληη 2% ζηελ Δπξψπε). Δηδηθφηεξα, ε Διιάδα είλαη ε ηξίηε κεγαιχηεξε παξαγσγφο ειαηνιάδνπ (κεηά ηελ Ηζπαλία θαη ηελ Ηηαιία), κε παξαγσγή ηεο ηάμεο ησλ 370 ρηιηάδσλ ηφλσλ ην 2009, ε νπνία αληηζηνηρεί ζε αμία ηεο ηάμεο ησλ 800 εθαη., ζπλεηζθέξνληαο έηζη ην 0,3% ηνπ ΑΔΞ (έλαληη 0,2% ηνπ ΑΔΞ γηα ηνλ ηζπαληθφ θιάδν θαη 0,1% γηα ηνλ ηηαιηθφ). Δπηπιένλ, ε παξαγσγή ειαηνιάδνπ απνηειεί έλαλ θιάδν κε ζεκαληηθή δπλακηθή δηεζλψο ηα ηειεπηαία ρξφληα. Ππγθεθξηκέλα, ε αχμεζε ηεο παγθφζκηαο θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ θαηά 50% ηελ ηειεπηαία εηθνζαεηία απνξξνθήζεθε ζε κεγάιν βαζκφ (ηεο ηάμεο ησλ ¾) απφ ηε κεγαιχηεξε δηείζδπζή ηνπ ζε κε παξαδνζηαθέο αγνξέο, νη νπνίεο ζεκεηψλνπλ αθφκα ρακειά επίπεδα θαηά θεθαιήλ θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ ζπγθξηηηθά κε ηηο βαζηθέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνχο. Ζ άλσ ηάζε νθείιεηαη θπξίσο ζηε δηάρπζε ηεο πιεξνθφξεζεο γηα ηε δηαηξνθηθή αμία ηνπ ειαηνιάδνπ. Πε θάζε πεξίπησζε, ην κεγαιχηεξν θνκκάηη ηεο παξαγσγήο αιιά θαη ηεο θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ αθφκα ζπγθεληξψλεηαη ζηελ Δπξψπε (76% θαη 70%, αληίζηνηρα). Ρξεηο επξσπατθέο ρψξεο (Ηζπαλία, Ηηαιία θαη Διιάδα) ζπγθεληξψλνπλ ηα ¾ ηεο παγθφζκηαο παξαγσγήο θαη απνξξνθνχλ άλσ ηνπ ½ ηεο θαηαλάισζεο. Ωζηφζν, ζε αληίζεζε κε ηνπο Ηζπαλνχο θαη ζε κηθξφηεξν βαζκφ ηνπο Ηηαινχο, νη Έιιελεο παξαγσγνί δελ έρνπλ εθκεηαιιεπηεί επαξθψο απηή ηε δηεζλή δπλακηθή. Ρν κεξίδην ηεο Διιάδαο ζηελ παξαγσγή έρεη πεξηνξηζηεί ζην 13% ηε δεθαεηία ηνπ 2000 απφ 17% ηε δεθαεηία ηνπ Ζ ειιεληθή παξαγσγή έκεηλε ζρεηηθά ζηάζηκε ηηο δχν ηειεπηαίεο δεθαεηίεο, ζε αληίζεζε κε ηελ ηζπαληθή ε νπνία ζρεδφλ δηπιαζηάζηεθε, θζάλνληαο ζηνπο 1,3 εθαη. ηφλνπο ην 2009 (απφ 0,75 εθαη. ηφλνπο ηελ πεξίνδν ) θαη σο εθ ηνχηνπ ην κεξίδηφ ηεο Ηζπαλίαο πξνζέγγηζε ην 40% (απφ 33% ηελ πεξίνδν ). Αληίζηνηρε κε ηελ Διιάδα είλαη θαη ε πεξίπησζε ηεο Ηηαιίαο, φπνπ ε αχμεζε ηεο παξαγσγήο ήηαλ ρακειφηεξε απφ εθείλε ηεο Ηζπαλίαο, κε απνηέιεζκα λα ζπγθεληξψλεη κεξίδην αγνξάο 22% ζην δηάζηεκα (απφ 25% ηελ πεξίνδν ). Ωζηφζν, νη Ηηαινί παξαγσγνί θαηάθεξαλ λα δηπιαζηάζνπλ ηηο εμαγσγέο ειαηνιάδνπ πςειήο πξνζηηζεκέλεο αμίαο (ηππνπνηεκέλνπ) ηε δεθαεηία ηνπ 2000 ζε ζρέζε ηε δεθαεηία ηνπ 1990 (έλαληη αχμεζεο 25% γηα ηελ Διιάδα). 1 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

3 θηιά/ έηνο/ άηνκν Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Ξνξηνγαιία Ρπλεζία Γαιιία Ζλ. Βαζίιεην Ζ.Ξ.Α. Γεξκαλία θηιά/ άηνκν Θαηά Θεθαλήν Θαηανάλωζη Δλαιόλαδος ,9 14,0 11,8 Ξεγή: Faostat ,9 3,4 1,7 0,9 0,9 0,7 Δλληνική καηά κεθαλήν Θαηανάλωζη Δλαιόλαδος 100% 85% 70% Όζνλ αθνξά ηελ εζσηεξηθή δήηεζε, ηα 2/3 ηεο ειιεληθήο παξαγσγήο θαηαλαιψλνληαη εγρσξίσο, θαζψο ε Διιάδα πξαγκαηνπνηεί ηελ πςειφηεξε θαηά θεθαιήλ θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ δηεζλψο (16 θηιά εηεζίσο αλά άηνκν). Ωζηφζν, ηα ηειεπηαία ρξφληα παξαηεξείηαη ζηαδηαθή ππνθαηάζηαζε ηνπ ειαηνιάδνπ κε ινηπά θπηηθά έιαηα (θαηαιακβάλνπλ ην 40% ηεο ζπλνιηθήο θαηαλάισζεο θπηηθψλ ειαίσλ ην 2007, απφ 15% ην 1980), ε νπνία νδεγεί ζε πηψζε ηεο θαηά θεθαιήλ θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ ζηελ Διιάδα (ζηα 16 θηιά/άηνκν ην 2007, απφ 20 θηιά/άηνκν ην 1980). Αληίζεηα, αλνδηθή είλαη ε πνξεία ηεο θαηά θεθαιήλ θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ ζηελ Ηζπαλία, φπνπ θαηαλαιψλνληαη 12 θηιά/άηνκν ην 2007 (απφ 9,5 θηιά/άηνκν ην 1980), θαζψο θαη ζηελ Ηηαιία κε 14 θηιά/άηνκν ην 2007 (απφ 10,5 θηιά/άηνκν ην 1980). Ξέξα απφ απηφ, πην ζεκαληηθφ είλαη φηη ε θαηαλάισζε ζηελ Διιάδα γίλεηαη θαηά θχξην ιφγν ζε ρχκα κνξθή (ζε πνζνζηφ 75%), ελψ ζηελ Ηηαιία θαη ηελ Ηζπαλία γίλεηαη θαηά θχξην ιφγν ζε ηππνπνηεκέλε κνξθή (κε ην πνζνζηφ ηεο ρχκα θαηαλάισζεο λα είλαη 1/3 ζηελ Ηηαιία θαη 1/2 ζηελ Ηζπαλία) % 40% 20% 0% Διαηφιαδν θαηά θεθαιήλ (αξηζηεξφο άμνλαο) Διαηφιαδν/Φπηηθά Έιαηα (δεμήο άμνλαο) Ξεγή: Faostat Δξωζηπέθεια: Δξαγωγέρ/Ξαπαγωγή 31% 56% 55% 40% 51% Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ Ξαξάιιεια κε ηελ εζσηεξηθή δήηεζε, ε Διιάδα θαίλεηαη λα ζεκεηψλεη απψιεηεο θαη απφ ηελ πιεπξά ησλ εμαγσγψλ. Ππγθεθξηκέλα, νη ειιεληθέο εμαγσγέο ειαηνιάδνπ κεηψλνληαη ηελ ηειεπηαία δεθαεηία, ηφζν ζε φγθν, φζν θαη σο πνζνζηφ ηεο παξαγσγήο (ζε 31% ζην δηάζηεκα απφ 41% ζην δηάζηεκα ). Αληίζεηα νη αληαγσλίζηξηεο ρψξεο απμάλνπλ ηελ εμσζηξέθεηά ηνπο ζην ίδην δηάζηεκα, πνπ θηάλεη ην 51% ηεο παξαγσγήο γηα ηελ Ηζπαλία (απφ 39% ζην δηάζηεκα ) θαη ζην 56% ηεο παξαγσγήο γηα ηελ Ηηαιία (απφ 35% ζην δηάζηεκα ). Πεκεηψλνπκε φηη ην πνζνζηφ εμαγσγψλ ηεο Ηηαιίαο ζηεξίδεηαη ζεκαληηθά απφ εηζαγσγέο ρχκα ειαηνιάδνπ απφ Διιάδα θαη Ηζπαλία (δείηε παξαθάησ). Ρέινο, είλαη ζεκαληηθφ λα ππνγξακκίζνπκε ε αχμεζε ηεο δήηεζεο, εηδηθά απφ ηξίηεο ρψξεο, αθνξά ζρεδφλ εμνινθιήξνπ ηππνπνηεκέλν ειαηφιαδν ζην νπνίν ε Διιάδα πζηεξεί ηφζν ζε φξνπο παξαγσγήο φζν θαη ζε φξνπο εμαγσγψλ (20% ηεο παξαγσγήο θαη ¼ ησλ εμαγσγψλ, ζε ζρέζε κε ¾ 1 θαη 97% αληίζηνηρα γηα ηελ Ηηαιία, θαη ½ θαη 55% αληίζηνηρα γηα ηελ Ηζπαλία). Πηελ αλάιπζε πνπ αθνινπζεί, ζα πεξηγξάςνπκε ηελ θαηάζηαζε πνπ επηθξαηεί ζηε δηεζλή αγνξά θαη ηηο αλαθαηαηάμεηο πνπ 1 Θαζψο ε Ηηαιία δελ είλαη απηάξθεο, ην πνζνζηφ ηππνπνίεζεο ππνινγίδεηαη βάζεη δηαζέζηκεο πνζφηεηαο (παξαγσγή θαη εηζαγσγέο). ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

4 εθαη. ηφλνη 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Ξαγκόζμια Ξαπαγωγή Δλαιόλαδος πξαγκαηνπνηνχληαη. Πηε ζπλέρεηα, ζα δηεξεπλήζνπκε ηα δηαξζξσηηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ειιεληθνχ θιάδνπ ζε ζχγθξηζε κε ηηο άιιεο βαζηθέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνχο. Ιακβάλνληαο ππφςε ηε ζπλερψο απμαλφκελε δήηεζε, ηελ αλαζεψξεζε ηεο ΘΑΞ θαη ηηο λέεο ηζνξξνπίεο ζην εκπνξηθφ ηξίγσλν Ηηαιίαο-Ηζπαλίαο-Διιάδαο, εθηηκάκε ηελ πνξεία ηνπ θιάδνπ δηεζλψο θαη ζηελ Διιάδα γηα ηελ επφκελε πεληαεηία. Κεζνπξφζεζκα, ηα ζπξξηθλσκέλα θνλδχιηα ηεο ΔΔ, ην πιενλέθηεκα θφζηνπο ηεο Ηζπαλίαο θαη ε θπξηαξρία ηεο Ηηαιίαο ζηε δηαλνκή, θαζηζηνχλ κνλφδξνκν ηελ πξνψζεζε ησλ ζπγθξηηηθψλ πιενλεθηεκάησλ ηνπ ειιεληθνχ ειαηνιάδνπ απφ πιεπξάο πνηφηεηαο, κέζσ κεηαβνιψλ ζηνλ ηξφπν ιεηηνπξγίαο ηνπ θιάδνπ. Απψηεξνο ζηφρνο είλαη ε δηείζδπζε ζηηο δηεζλείο αγνξέο, θπξίσο κέζσ ζηξαηεγηθψλ branding θαηά ηα ηηαιηθά πξφηππα. Ξεγή: Faostat Ηηαιία 29% Ηζπαλία 19% Ηζπαλία Ηηαιία Διιάδα Ινηπνί Kαηανάλωζη Eλαιόλαδος 2007 Ξεγή: Faostat Ινηπέο 20% Ζ.Ξ.Α. 9% Ζλ. Βαζίιεην 2% Διιάδα 6% Γαιιία 4% Ππξία 4% Καξφθν 3% Γεξκαλία 2% Ρνπξθία 2% 1. Ζ ΓΗΔΘΛΖΠ ΑΓΝΟΑ ΔΙΑΗΝΙΑΓΝ Ζ παγθφζκηα παξαγσγή ειαηνιάδνπ θαιχπηεηαη θπξίσο απφ ηξεηο ρψξεο Ζ δηεζλήο ειαηνπαξαγσγή ραξαθηεξίδεηαη απφ δηαρξνληθά αλνδηθή ηάζε, ε νπνία γίλεηαη πεξηζζφηεξν αηζζεηή ηελ ηειεπηαία δεθαεηία, θζάλνληαο ηα 3,1 εθαη. ηφλνπο ην 2009, επίπεδν πςειφηεξν θαηά 60% ζε ζρέζε κε ην 1990 (Πεκεηψλεηαη φηη φια ηα ζηνηρεία γηα ην 1990 αθνξνχλ ηνλ κέζν φξν ηνπ δηαζηήκαηνο , ιφγσ έληνλεο κεηαβιεηφηεηαο θαηά ηε ζπγθεθξηκέλε πεξίνδν). Νη ρψξεο ειαηνπαξαγσγνί είλαη θαηά θχξην ιφγν ζπγθεληξσκέλεο ζηελ πεξηνρή ηεο Κεζνγείνπ, θαζψο ην θιίκα επλνεί ην ζπγθεθξηκέλν ηχπν θαιιηέξγεηαο. Δηδηθφηεξα, ηα ¾ ηεο δηεζλνχο παξαγσγήο πξαγκαηνπνηνχληαη απφ ηξεηο ρψξεο: ηελ Ηζπαλία (41%), ηελ Ηηαιία (20%) θαη ηελ Διιάδα (12%). Θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο δεθαεηίαο, ε Ηζπαλία εληαηηθνπνίεζε ζε κεγάιν βαζκφ ηελ παξαγσγή ειηάο, επηηπγράλνληαο έηζη κηα εθηίλαμε ηεο παξαγσγήο ηεο θνληά ζηνπο 1,3 εθαη. ηφλνπο ην 2009, επίπεδν δηπιάζην έλαληη ηνπ Αμηνζεκείσηε είλαη θαη ε άλνδνο ηεο παξαγσγήο ησλ ινηπψλ ρσξψλ θαηά 70% γηα ηελ ίδηα πεξίνδν αληηθαηνπηξίδνληαο θπξίσο ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγήο ζηε Ππξία, ηελ Ρνπξθία θαη ην Καξφθν απμάλνληαο ην κεξίδην αγνξάο ηνπο απφ 9% ζην 15%. Ωζηφζν, ηελ εθξεθηηθή απηή αχμεζε παξαγσγήο δελ αθνινχζεζαλ νη άιιεο δχν βαζηθέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνί, θαζψο ε παξαγσγή ηελ ηειεπηαία 20εηία απμήζεθε κφλν θαηά 15% ζηελ Ηηαιία (630 ρηι. ηφλνη ην 2009 απφ 540 ρηι. ηφλνπο ην 1990) θαη θαηά 12% ζηελ Διιάδα (370 ρηι. ηφλνη ην 2009 απφ 330 ρηι. ηφλνπο ην 1990). 3 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

5 Βαζικά Κεγέθη Αγοπάρ Δλαιόλαδος εθαη. ηφλνη Ξαπαγωγή 1,52 2,30 0,50 0,84 2,02 3,14 Θαηανάλωζη 1,45 1,70 0,58 1,34 2,03 3,04 - Ρππνπνηεκέλν 0,71 0,80 0,43 1,16 1,15 1,97 - Σχκα 0,59 0,64 0,10 0,11 0,70 0,75 - Ινηπέο Σξήζεηο 0,15 0,25 0,04 0,07 0,19 0,32 Δξαγωγέρ Ρςποποιημένος* 3 βαζικέρ παπαγωγοί Ξεγή: Faostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ Ιοιπέρ Πύνολο 0,23 0,74 0,07 0,30 0,29 1,04 * Νη εμαγσγέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηφιαδνπ έρνπλ ήδε ζπκπεξηιεθζεί ζηε ζπλνιηθή θαηαλάισζε. Ρπειρ Βαζικέρ Σώπερ Δλαιοπαπαγωγοί εθαη. ηφλνη Ξαπαγωγή 0,65 1,30 0,54 0,63 0,33 0,37 Δγσώπια Θαηανάλωζη 0,44 0,63 0,74 0,83 0,26 0,24 - Ρππνπνηεκέλν 0,21 0,27 0,45 0,50 0,04 0,04 - Σχκα 0,21 0,27 0,24 0,27 0,13 0,11 - Ινηπέο Σξήζεηο 0,02 0,10 0,05 0,06 0,09 0,09 Δξαγωγέρ 0,26 0,72 0,13 0,33 0,11 0,11 - Ρππνπνηεκέλν 0,11 0,40 0,11 0,32 0,01 0,03 - Σχκα 0,15 0,32 0,02 0,01 0,10 0,08 Ξεγή: Faostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ Ηζπανία Ηηαλία Δλλάδα νη νπνίεο απνξξνθνχλ κεγάιν κέξνο ηεο θαηαλάισζεο, ην νπνίν σζηφζν βαίλεη κεηνχκελν Ζ παξαγσγή απηή απνξξνθάηαη νπζηαζηηθά απφ 3 αγνξέο: (i) ηηο εγρψξηεο αγνξέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ (1 εθαη. ηφλνη), (ii) ηηο εγρψξηεο αγνξέο ρχκα ειαηνιάδνπ (0,8 εθαη. ηφλνη) θαη (iii) ηε δηεζλή αγνξά ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ (1 εθαη. ηφλνη) κε ηελ ηειεπηαία αγνξά λα πξνζθέξεη ηελ πςειφηεξε πξνζηηζέκελε αμία. Δίλαη αμηνζεκείσην φηη νη εμαγσγέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ ην 1990 ήηαλ 0,3 εθαη. ηφλνη πεξίπνπ ην ¼ ηνπ ζεκεξηλνχ επηπέδνπ. Ξέξα απφ απηέο ηηο ηξεηο βαζηθέο αγνξέο, ζεκεηψλεηαη φηη ππάξρεη θαη ε δηεζλήο αγνξά ρχκα ειαηνιάδνπ (0,4 εθαη. ηφλνη), πνπ φκσο δελ απεπζχλεηαη ζε ηειηθνχο θαηαλαισηέο αιιά ζε ηππνπνηεηέο (θπξίσο ζηελ Ηηαιία), ελψ παξαγσγή ηεο ηάμεο ησλ 0,3 εθαη. ηφλσλ αθνξά ινηπέο ρξήζεηο ειαηνιάδνπ εθηφο ηξνθίκσλ (π.ρ. παξαζθεπή ζαπνπληψλ θαη ινηπψλ θαιιπληηθψλ θαη θαξκαθεπηηθψλ πξντφλησλ). Πηηο ηξεηο βαζηθέο παξαγσγνχο αληηζηνηρεί πεξηζζφηεξν απφ ην ½ ηεο θαηαλάισζεο. Ζ πξνηίκεζε ησλ ζπγθεθξηκέλσλ ρσξψλ ζην ειαηφιαδν γίλεηαη αηζζεηή κέζσ ηεο πςειήο θαηά θεθαιήλ θαηαλάισζεο ηεο ηάμεο ησλ 15 θηιψλ εηεζίσο, έλαληη 3,8 θηιψλ θαηά κέζν φξν ζηελ Δπξψπε θαη κφιηο 0,5 θηιψλ ζε δηεζλέο επίπεδν. Πηηο ινηπέο ρψξεο νη θαηαλαισηέο δελ είλαη εμνηθεησκέλνη κε ην ειαηφιαδν, ην νπνίν ππνθαζίζηαηαη κε άιιεο κνξθέο θπηηθψλ ειαίσλ (θπξίσο ζνγηέιαην θαη ειηέιαην). Αλ θαη ηα έιαηα απηά πσινχληαη ζε ιηγφηεξν απφ ην ¼ ηεο ηηκήο ηνπ ειαηνιάδνπ, δελ έρνπλ ηελ ίδηα επεξγεηηθή επίδξαζε ζηελ πγεία (δείηε Ξιαίζην 1). Ζ βαζηθφηεξε θαηαλαιψηξηα ρψξα εθηφο Κεζνγείνπ είλαη νη Ζ.Ξ.Α. κε εηήζηα θαηαλάισζε 260 ρηι. ηφλσλ (κεξίδην ηεο ηάμεο ηνπ 10% ηεο παγθφζκηαο θαηαλάισζεο). Αμηνζεκείσην είλαη ην γεγνλφο φηη ε αχμεζε ηεο δήηεζεο γηα ειαηφιαδν είλαη πνιχ εληνλφηεξε ζηηο ρψξεο κε-ειαηνπαξαγσγνχο ελδεηθηηθφ θάπνηνπ βαζκνχ θνξεζκνχ πνπ παξαηεξείηαη ζηηο ηξεηο βαζηθέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνχο. Ππγθεθξηκέλα, ε δήηεζε ζηηο ρψξεο εθηφο ησλ ηξηψλ κεγαιχηεξσλ παξαγσγψλ απμήζεθε θαηά 34% θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1980, 80% ηε δεθαεηία ηνπ 1990 θαη 19% ηε δεθαεηία ηνπ 2000 (ηα αληίζηνηρα πνζνζηά γηα ηηο 3 βαζηθέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνχο ήηαλ 13%, 3% θαη 5%). Νη εμαγσγέο έρνπλ απμεζεί ζεκαληηθά ηα ηειεπηαία ρξφληα Αληίζηνηρα κε ηελ πνξεία ηεο παγθφζκηαο θαηαλάισζεο ειαηνιάδνπ, ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

6 ρηι. ηφλνη Δξαγωγέρ Βαζικών Ξαπαγωγών Δλαιόλαδος ( ) Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Δθηφο ηξηγψλνπ (Ρππνπνηεκέλν) Δληφο ηξηγψλνπ (Σχκα) Ξεγή: Faostat, Eurostat 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 Ριμέρ Δξαγωγών 2010 ( /κιλό ελαιόλαδος) 3,0 2,4 1,9 1,9 3,1 Διιάδα Ηζπαλία Ηηαιία πξνο Ηηαιία Ξεγή: Eurostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ Ινηπέο Δλλάδα - Θςκλικό κομμάηι (σιλ. ηόνοι) Corr.=-87% Δμαγσγέο Διιάδαο (αξηζηεξφο άμνλαο) Δμαγσγέο Ηζπαλίαο (δεμήο άμνλαο-αληίζηξνθα) Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ νη ζπλνιηθέο εμαγσγέο δηπιαζηάζηεθαλ ηελ ηειεπηαία εηθνζαεηία (απφ 0,7 ζε 1,4 εθαη. ηφλνπο), κε βαζηθή πεγή αλάπηπμεο ηελ ηζπαληθή αγνξά (θαιχπηεη ζρεδφλ ην ½ ηεο αχμεζεο ησλ παγθφζκησλ εμαγσγψλ). Δηδηθφηεξα, εθηφο απφ βαζηθή ρψξα παξαγσγφο, ε Ηζπαλία είλαη θαη ν θχξηνο εμαγσγέαο ειαηνιάδνπ, εμάγνληαο ζρεδφλ ην 60% ηεο εγρψξηαο παξαγσγήο ηεο, κε απνηέιεζκα λα θαηαιακβάλεη ην 48% ησλ ζπλνιηθψλ εμαγσγψλ ησλ 1,4 εθαη. ηφλσλ (απφ 37% ην 1990). Αθνινπζνχλ ε Ηηαιία (23% ησλ εμαγσγψλ), ε Ρπλεζία θαη ε Διιάδα. Πεκεηψλνπκε φηη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ησλ ζπλνιηθψλ εμαγσγψλ ειαηνιάδνπ αθνξά ηππνπνηεκέλν ειαηφιαδν. αληηθαηνπηξίδνληαο ηελ απμεκέλε δηαθίλεζε ρχκα ειαηνιάδνπ εληφο ηνπ εκπνξηθνχ ηξηγψλνπ Ηζπαλίαο-Ηηαιίαο-Διιάδαο Νη ηξείο βαζηθέο ρψξεο παξαγσγνί ειαηνιάδνπ εμήγαγαλ πξνο ηξίηεο ρψξεο αζξνηζηηθά πεξίπνπ 740 ρηι. ηφλνπο ην 2009 (απφ 230 ρηι. ην 1990). Ξαξάιιεια, εληφο ηνπ εκπνξηθνχ ηξηγψλνπ πνπ έρνπλ ζρεκαηίζεη απηέο νη ρψξεο, εμήρζεζαλ ζε ρχκα κνξθή (θπξίσο πξνο Ηηαιία) άιινη 400 ρηι. ηφλνη ην 2009 (απφ 270 ρηι. ηφλνπο ην 1990). Ππγθεθξηκέλα, ηα 2/3 ησλ ειιεληθψλ εμαγσγψλ θαζψο θαη ην 40% ησλ ηζπαληθψλ εμαγσγψλ θαηεπζχλνληαη ζηελ Ηηαιία. Απφ ηα παξαπάλσ ζπλάγεηαη φηη πεξίπνπ ην ½ ησλ εμαγσγψλ ησλ ρσξψλ ηνπ ηξηγψλνπ γίλνληαη κε ιάδη απφ άιιε ρψξα ηνπ ηξηγψλνπ θαηάζηαζε πνπ νθείιεηαη θπξίσο ζηελ Ηηαιία, ε νπνία εθκεηαιιεχεηαη ην δηεζλέο brand name θαη ηα νξγαλσκέλα δίθηπα πξνψζεζεο πνπ έρεη. Δίλαη εληππσζηαθφ φηη νη εηζαγσγέο ειαηνιάδνπ ζε ρχκα κνξθή ηεο Ηηαιίαο ππεξβαίλνπλ ην ζχλνιν ησλ εμαγσγψλ ηεο, πνπ αθνξνχλ θπξίσο ηππνπνηεκέλν ειαηφιαδν. Πεκεηψλνπκε φηη ε Διιάδα θαη ε Ηζπαλία εμάγνπλ ζηελ Ηηαιία ζε ηηκέο θνληά ζηα 2/θηιφ, ε νπνία ζηε ζπλέρεηα εμάγεη ζε ηηκέο ηεο ηάμεο ησλ 3/θηιφ ελδεηθηηθφ φηη ε Ηηαιία θαξπψλεηαη ππεξαμία ηνπιάρηζηνλ 1/θηιφ. Έλα άιιν ζεκαληηθφ ραξαθηεξηζηηθφ ηνπ εκπνξηθνχ ηξηγψλνπ απηψλ ησλ ρσξψλ είλαη ε ζεκαληηθή αιιειεμάξηεζε πνπ ηηο ραξαθηεξίδεη. Ππγθεθξηκέλα, παξαηεξνχληαη δχν ηάζεηο: Ρν θπθιηθφ θνκκάηη ησλ ηζπαληθψλ θαη ησλ ειιεληθψλ εμαγσγψλ ραξαθηεξίδνληαη απφ έληνλε αξλεηηθή ζπζρέηηζε (κε ζπληειεζηή 87%), κε ηηο ηζπαληθέο εμαγσγέο λα θπξηαξρνχλ. Ππγθεθξηκέλα, νη ηζπαληθέο εμαγσγέο επεξεάδνληαη ζεκαληηθά απφ ην επίπεδν εγρψξηαο 5 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

7 εθαη. ηφληη Ηζπανία (σιλ. ηόνοι) Corr.=71% Ξαξαγσγή Ηζπαλίαο (αξηζηεξφο άμνλαο) Δμαγσγέο Ηζπαλίαο (δεμήο άμνλαο) Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ Ηηαλία (σιλ. ηόνοι) Corr.=88% παξαγσγήο (κε ζπληειεζηή ζπζρέηηζεο 71%). Αληίζεηα, νη ειιεληθέο εμαγσγέο δελ επεξεάδνληαη ζεκαληηθά απφ ην επίπεδν εγρψξηαο παξαγσγήο (κε ζπληειεζηή ζπζρέηηζεο 22%). Ππλεπψο, ην επίπεδν παξαγσγήο ζηελ Ηζπαλία θαίλεηαη λα είλαη ν θξίζηκνο παξάγνληαο πνπ θαζνξίδεη ηηο εμαγσγηθέο ξνέο ηφζν ηεο Ηζπαλίαο φζν θαη ηεο Διιάδαο. Κε άιια ιφγηα, ε δηεζλήο (θπξίσο ε ηηαιηθή) δήηεζε θαίλεηαη λα θαιχπηεηαη πξψηα απφ ην ηζπαληθφ ειαηφιαδν θαη κεηά λα ζηξέθεηαη ζην ειιεληθφ. Ζ ζπκπεξηθνξά απηή ελ κέξεη εξκελεχεηαη απφ ην γεγνλφο φηη κεγάιεο ηηαιηθέο εηαηξείεο ηππνπνίεζεο ειαηνιάδνπ αλήθνπλ ζε ηζπαληθέο πνιπεζληθέο (δείηε ζειίδα 21). Ξαξάιιεια, θαη ε Ηηαιία θαίλεηαη λα επεξεάδεηαη απφ ηηο εμειίμεηο ζηηο άιιεο δχν ρψξεο ηνπ ηξηγψλνπ. Ππγθεθξηκέλα, νη εμαγσγέο ηεο δελ εμαξηψληαη ηφζν πνιχ απφ ηελ εγρψξηα παξαγσγή ηεο (κε ζπληειεζηή ζπζρέηηζεο 45%) φζν απφ ηηο εμαγσγέο Ηζπαλίαο θαη Διιάδαο αζξνηζηηθά (κε ζπληειεζηή ζπζρέηηζεο 88%). Πηελ πξαγκαηηθφηεηα, θαζψο ε παξαγσγή ειαηνιάδνπ ηεο Ηηαιίαο δελ αξθεί γηα λα θαιχςεη νχηε θαλ ηελ εγρψξηα θαηαλάισζε, νη εμαγσγέο ηεο εμαξηψληαη απφ ηηο εηζαγσγέο ρχκα ειαηνιάδνπ απφ ηηο άιιεο δχν ρψξεο ηνπ ηξηγψλνπ. Δμαγσγέο Διιάδαο+Ηζπαλίαο (αξηζη. άμνλαο) Δμαγσγέο Ηζπαλίαο (δεμήο άμνλαο-αληίζηξνθα) Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ 1,2 0,9 0,6 0,3 0,0 Γιεθνήρ Αγοπά Ρςποποιημένος Δλαιόλαδος Ινηπέο Ηηαιία Ηζπαλία Διιάδα Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ Έλα θχξην ζπκπέξαζκα πνπ πξνθχπηεη απφ ηα παξαπάλσ είλαη ε θαίξηα ζεκαζία ηεο ηζπαληθήο παξαγσγήο γηα ην εκπφξην ησλ ηξηψλ απηψλ ρσξψλ. Πην ζεκείν απηφ είλαη ζεκαληηθφ λα αλαθέξνπκε φηη ην ηξίγσλν δελ είλαη απηάξθεο. Θαζψο ε παξαγσγή ησλ 3 ρσξψλ δε θζάλεη γηα λα θαιχςεη ηελ εζσηεξηθή θαηαλάισζε θαη ηηο εμαγσγέο, απαηηείηαη ε εηζαγσγή απφ ηξίηεο ρψξεο ηφλσλ ειαηνιάδνπ εηεζίσο (θπξίσο ζε ρχκα κνξθή). θαζψο θαη ηελ απμαλφκελε θαηαλάισζε ζε κε παξαδνζηαθέο αγνξέο Νη εκπνξηθέο ξνέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ (ηεο ηάμεο ηνπ 1 εθαη. ηφλσλ) θαηεπζχλνληαη θπξίσο ζηνπο εμήο βαζηθνχο (εθηφο ησλ παξαδνζηαθψλ αγνξψλ) πξννξηζκνχο θαηαλάισζεο: Ζ.Ξ.Α., Γαιιία θαη Γεξκαλία. Όζνλ αθνξά ηηο ρψξεο πξνέιεπζεο, ε Ηζπαλία θαη ε Ηηαιία είλαη μεθάζαξα θπξίαξρεο. Ππγθεθξηκέλα, ηελ ηειεπηαία εηθνζαεηία νη εμαγσγέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ ηεηξαπιαζηάζηεθαλ ζηελ Ηζπαλία, ηξηπιαζηάζηεθαλ ζηελ Ηηαιία, ελψ απμήζεθαλ θαηά 2,5 θνξέο ζηελ Διιάδα (κνινλφηη απφ πνιχ ρακειή βάζε). Έηζη, ην 2009 ε Ηζπαλία θαιχπηεη ην 38% ηεο ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

8 Γείθηεο 1990=1 Ξνξηνγαιία Γαιιία Ζ.Β. Ηαπσλία Ζ.Ξ.Α. Γεξκαλία Θαλαδάο Βξαδηιία Κεξίδην Σσξψλ πξνέιεπζεο ζηηο αγνξέο πξννξηζκνχ /θηιφ 5 Ριμέρ Δξαγωγών Ρςποποιημένος Δλαιόλαδος αγνξάο (απφ 37% ην 1990), ε Ηηαιία ην 30% ηεο αγνξάο (απφ 36% ην 1990), ε Διιάδα ην 3% (απφ 4% ην 1990). Πην ζεκείν απηφ είλαη ζεκαληηθφ λα αλαθεξζεί φηη νη ινηπέο ρψξεο ειαηνπαξαγσγνί θεξδίδνπλ κεξίδην αγνξάο ζηε δηεζλή αγνξά ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ ηελ ηειεπηαία εηθνζαεηία (29% ην 2009, απφ 22% ην 1990), θαζψο εμήγαγαλ 5 θνξέο πεξηζζφηεξν ηππνπνηεκέλν ειαηφιαδν ην 2009 ζε ζρέζε κε ην 1990). Ππγθεθξηκέλα, ην ½ πεξίπνπ ηεο παγθφζκηαο αχμεζεο πξνθχπηεη Ρξεηο Βαζηθνί Ξαξαγσγνί Ξεγή: Faostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ Ινηπέο απφ εμαγσγέο ηεο Ρπλεζίαο, ηεο Ππξίαο θαη ηεο Ρνπξθίαο πξνο ηηο Ζ.Ξ.Α., ελψ απμάλνληαη θαη νη εμαγσγέο πξνο ρψξεο ηεο Αζίαο θαη ηεο Αθξηθήο (Ηξάλ, Ιίβαλν, Πανπδηθή Αξαβία) νη νπνίεο εμνηθεηψλνληαη ζπλερψο πεξηζζφηεξν κε ηελ θαηαλάισζε Βαζικέρ Σώπερ Διζαγωγών Ρςποποιημένος Δλαιόλαδος 100% 80% 60% 40% 20% 0% Ππλνιν Δηζαγσγψλ 2008 (ρηι. ηφλνη): ειαηνιάδνπ. Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ε δηείζδπζε ησλ λέσλ παξαγσγψλ ζε αγνξέο φπσο νη Ζ.Ξ.Α. αθνξά θπξίσο ηκήκαηα ηεο αγνξάο δηαθνξεηηθά απφ εθείλα πνπ ζηνρεχνπλ νη βαζηθνί παξαγσγνί. Δλδεηθηηθά αλαθέξνπκε φηη νη εμαγσγέο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ ησλ ινηπψλ ρσξψλ γίλνληαη ζε ηηκή 30% ρακειφηεξε απφ εθείλε ησλ ηξηψλ βαζηθψλ παξαγσγψλ, γεγνλφο πνπ αληαλαθιά ελ κέξεη ρακειφηεξε πνηφηεηα θαη ελ κέξεη έιιεηςε branding. Δληνχηνηο, είλαη πξνθαλέο φηη ε πην ειθπζηηθή ηηκή ειαηνιάδνπ απηψλ ησλ ρσξψλ πξνζειθχεη Σψξεο Ξξννξηζκνχ λένπο θαηαλαισηέο δπλεηηθνχο πειάηεο ησλ παξαδνζηαθψλ παξαγσγψλ. Ινηπνί Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Ξεγή: Faostat (2008) Ζ ζηξαηεγηθή πξνψζεζεο πνπ αθνινπζνχλ νη ηξεηο ρψξεο ηνπ 1,5 1,3 1,0 0,8 0,5 Γείκηηρ Ριμήρ Ξαπαγωγού Δλαιόλαδος ηξηγψλνπ είλαη δηαθνξεηηθή. Ζ Ηηαιία (θαη κε ιηγφηεξε επηηπρία ε Διιάδα) ζηνρεχνπλ θπξίσο ζην premium θνκκάηη ηεο αγνξάο (κε κέζε ηηκή εμαγσγήο ηππνπνηεκέλνπ ειαηνιάδνπ θνληά ζηα 3,1/θηιφ), ελψ ε Ηζπαλία ζηνρεχεη ζε πην κεζαίν θνκκάηη ηεο αγνξάο (κε κέζε ηηκήο εμαγσγήο θνληά ζηα 2,4/θηιφ). Όζνλ αθνξά ηηο βαζηθέο αγνξέο πξννξηζκνχ ησλ ηξηψλ βαζηθψλ παξαγσγψλ, ε Ηηαιία (φπσο θαη ε Διιάδα) έρεη εζηηάζεη θπξίσο ζηηο ΖΞΑ (κε κεξίδην αγνξάο 60%) θαη ηε Γεξκαλία (κε κεξίδην αγνξάο Ξξαγκαηηθή Ρηκή (Απνπιεζσξηζκέλε) Νλνκαζηηθή Ρηκή * Ωο δηεζλήο ηηκή ιακβάλεηαη ν ζηαζκηζκέλνο (βάζεη παξαγσγήο) κέζνο φξνο ηηκψλ παξαγσγνχ ησλ ηξηψλ βαζηθψλ παξαγσγψλ. Γηα ηα έηε ιακβάλνληαη ηηκέο παξαγσγνχ ζη ηο πεξηνρέο Κπάξη (Ηηαιία), Σαέλ (Ηζπαλία) θαη Ζξάθιεην/Κεζζελία (Διιάδα). Ξεγή: Faostat, Eurostat, IOOC, πνινγηζκνί ΔΡΔ 73%), ελψ ε Ηζπαλία έρεη εζηηάζεη ζηελ Ξνξηνγαιία (κε κεξίδην αγνξάο ζρεδφλ 100%) θαη ηε Γαιιία (κε κεξίδην αγνξάο 70%). Ππλεπψο, ζπλάγεηαη φηη ε εμαγσγηθή αγνξά ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξψλ έρεη θαηά θάπνην ηξφπν κνηξαζηεί κεηαμχ ηεο Ηηαιίαο θαη ηεο Ηζπαλίαο κε ηελ Διιάδα λα πξνζπαζεί λα θεξδίζεη θάπνην κηθξφ κεξίδην αγνξάο. 7 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

9 Ννομαζηική Ριμή Ξαπαγωγού Δλαιόλαδος %** 1990* 2009 Ριμή ( /κιλό) %** Ριμή ( /κιλό) Ηζπαλία 46% 2,2 54% 1,8 Ηηαιία 33% 2,3 29% 2,0 Διιάδα 21% 2,2 17% 2,2 Γιεθνήρ Ριμή 100% 2,2 100% 1,9 * Αθνξά ην δηάζηεκα ( ) ** Ζ ζηάζκηζε αληηζηνηρεί ζην κεξίδην θάζε ρψξαο ζηελ παξαγσγή ησλ ηξηψλ βαζηθψλ παξαγσγψλ. Ξεγή: Faostat, Eurostat, IOOC, πνινγηζκνί ΔΡΔ Ζ ζεκαληηθή αχμεζε ηεο παξαγσγήο, θπξίσο ηεο ηζπαληθήο, άζθεζε θαζνδηθέο πηέζεηο ζηηο ηηκέο Ζ αχμεζε ηεο πξνζθνξάο ηα ηειεπηαία ρξφληα (ζε ζπλδπαζκφ κε ηηο πηέζεηο απφ ηηο ηάζεηο ζπγθέληξσζεο ησλ πνιπεζληθψλ βηνκεραληψλ ηξνθίκσλ θαη ησλ supermarkets) άζθεζε πεξηνξηζηηθή επίδξαζε ζηηο ηηκέο ( 1,9/θηιφ ην 2009 απφ 2,3/θηιφ θαηά κέζν φξν ηελ πεξίνδν ). Πε πην καθξνρξφληα πξννπηηθή, ζεκεηψλνπκε φηη ε δηεζλήο νλνκαζηηθή ηηκή παξαγσγνχ ειαηνιάδνπ θπκαίλεηαη κεηαμχ 2 θαη 3/θηιφ θαηά ηελ πεξίνδν , ραξαθηεξηδφκελε απφ θπθιηθέο δηαθπκάλζεηο. Βαζηθφο πξνζδηνξηζηηθφο παξάγνληαο ηεο θπθιηθήο απηήο ζπκπεξηθνξάο είλαη ε κεηαβιεηφηεηα ηεο παξαγσγήο. Ωζηφζν, είλαη ζεκαληηθφ ζην ζεκείν απηφ λα ηνληζηεί φηη ε ηηκή ζε φξνπο πξαγκαηηθήο αμίαο ζεκεηψλεη πησηηθή ηάζε θαηά ηελ ηειεπηαία εηθνζαεηία (κε κέζε εηήζηα κείσζε 2%). H εμέιημε απηή αληηθαηνπηξίδεη ηελ ηαρχηεξε αχμεζε ηεο παξαγσγήο, θπξίσο ηεο ηζπαληθήο θαη δεπηεξεπφλησο ησλ ηξίησλ ρσξψλ (νη νπνίεο έρνπλ θαη ρακειφηεξν θφζηνο παξαγσγήο). ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

10 ΞΙΑΗΠΗΝ 1: ΠΛΔΗΠΦΝΟΑ ΔΙΑΗΝΙΑΓΝ ΠΡΖΛ ΓΔΗΑ Α) ΔΟΖΚΑΡΑ ΚΔΙΔΡΩΛ Ζ επεξγεηηθή δξάζε ηνπ ειαηνιάδνπ είλαη παγθνζκίσο απνδεδεηγκέλε, θαζψο έρεη ρακειή πεξηεθηηθφηεηα ζε θνξεζκέλα ιηπαξά νμέα (πνπ ελνρνπνηνχληαη γηα θαξθηλνγελέζεηο θαη θαξδηαγγεηαθά λνζήκαηα) ελψ είλαη πινχζην ζε κνλναθφξεζηα ιηπαξά, ηα νπνία πξνηηκψληαη έλαληη ησλ πνιπαθφξεζησλ (πεξηέρνληαη θπξίσο ζε άιια ππνθαηάζηαηα έιαηα φπσο ειηέιαην θαη ζνγηέιαην), ηα νπνία είλαη ιηγφηεξν αλζεθηηθά θαη δηαζπψληαη ζηηο πςειέο ζεξκνθξαζίεο καγεηξέκαηνο, κε πηζαλέο βιαβεξέο ζπλέπεηεο γηα ηελ πγεία. Ππγθεθξηκέλα, ε θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ ιεηηνπξγεί αληηνμεηδσηηθά γηα ηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ ελψ παξάιιεια επλνεί ην κεηαβνιηζκφ ηεο ελδνγελνχο ρνιεζηεξίλεο. Πχκθσλα κε ηαηξηθέο κειέηεο πνπ έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί δηεζλψο, ε θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ έρεη απνδεηρζεί φηη κεηψλεη ηνλ θίλδπλν γηα θαξδηαγγεηαθά λνζήκαηα, θαξθίλν, εγθεθαιηθά, ππέξηαζε, ζαθραξψδε δηαβήηε θαη άιια. Ζ πξψηε κεγάιε κειέηε μεθίλεζε απφ ηνλ Ancel Keys ιίγν πξηλ ην 1960, ζπκκεηείραλ άηνκα απφ 7 ρψξεο γηα 25 ρξφληα θαη εξεπλήζεθε ε ζρέζε κεηαμχ δίαηηαο θαη εκθάληζεο θαξδηαγγεηαθψλ λνζεκάησλ. Νη επηζηήκνλεο απέδσζαλ ηα κηθξά πνζνζηά ζλεζηκφηεηαο απφ ζηεθαληαία λφζν ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ηεο Θξήηεο (2,5% έλαληη 11% θ.κ.ν. γηα ηηο ππφινηπεο ρψξεο ηνπ δείγκαηνο) ζηηο ηδηαίηεξεο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο ηνπ πιεζπζκνχ ηεο θαη θπξίσο ζηελ εθηεηακέλε θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ. Δπηπιένλ, ε θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ (ζηα πιαίζηα κηαο κεζνγεηαθήο δηαηξνθήο) εθηηκήζεθε φηη πεξηνξίδεη ηε ζπρλφηεηα εκθάληζεο θαξθίλνπ θαηά 61% (De Longeril et al., 1998). Ρέινο, έρεη δηαπηζησζεί φηη ε εληαηηθή θαηαλάισζε ειαηνιάδνπ πεξηνξίδεη θαηά 41% ηηο πηζαλφηεηεο εκθάληζεο εγθεθαιηθνχ (Samieri et al., 2011). Κελέηη 7 Σωπών: Θνηζιμόηηηα από Πηεθανιαία Λόζο Θξήηε Ηαπσλία Θέξθπξα Γηνπγθνζιαβία Ηηαιία Ζ.Ξ.Α. Νιιαλδία Φηλιαλδία 2,5% 3% 5% 8% 8% 16% 17% 21% 0% 5% 10% 15% 20% 25% % Θλεζηκφηεηζο απφ Πηεθαληαία Λφζν Ξεγή: "Κειέηε 7 Σσξψλ", Ancel Keys, 1958 Βηβιηνγξαθία: * Keys A. (Ed), (1980), «Seven Countries: A multivariate analysis of death and coronary heart disease», Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. * De Longeril M., Salen P., Martin J.L., Monjaud I., Boucher P., Mamelle N., (1998), «Mediterranean dietary pattern in a randomized trial: prolonged survival and possible reduced cancer rate», Arch. Intern. Med., 158, * C. Samieri, C. Féart, C. Proust-Lima, E. Peuchant, C. Tzourio, C. Stapf, C. Berr, P. Barberger-Gateau, (2011), «Olive oil consumption, plasma oleic acid, and stroke incidence: The Three-City Study», Neurology. 9 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

11 Β) ΞΝΗΝΡΗΘΑ ΣΑΟΑΘΡΖΟΗΠΡΗΘΑ ΔΙΑΗΝΙΑΓΝ Ρν ειαηφιαδν δηαρσξίδεηαη θαη θαηεγνξηνπνηείηαη αλάινγα κε ηα θπζηθν-ρεκηθά θαη νξγαλνιεπηηθά ραξαθηεξηζηηθά πνπ θαζνξίδνπλ ηελ πνηφηεηά ηνπ. Κεηαμχ άιισλ απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά αθνξνχλ ην ρξψκα, ηε γεχζε, ην άξσκα θαη ηελ νμχηεηα (πεξηεθηηθφηεηα ζε ειατθφ νμχ). Δηδηθφηεξα, βάζεη ηνπ Δπξσπατθνχ Θαλνληζκνχ (EC) 1513/2001, ην ειαηφιαδν δηαθξίλεηαη ζηηο παξαθάησ θαηεγνξίεο κε θξηηήξην ηελ νμχηεηά ηνπ (φζν ρακειφηεξε νμχηεηα ηφζν πην πνηνηηθφ θαη επεξγεηηθφ γηα ηελ πγεία, ιφγσ πεξηζζφηεξσλ αληηνμεηδσηηθψλ): 1. Ξαπθένο Δλαιόλαδο: πξνθχπηεη απφ κεραληθή ή άιιε θπζηθή επεμεξγαζία ηεο ειηάο, ρσξίο λα ππάξρεη αιινίσζε ηεο πνηφηεηαο. Γηαθξίλεηαη ζε: εμαηξεηηθά παξζέλν ειαηφιαδν, κε ειεχζεξε νμχηεηα < 0,8% παξζέλν ειαηφιαδν, κε ειεχζεξε νμχηεηα < 2% κεηνλεθηηθφ παξζέλν ειαηφιαδν (lampante), κε νμχηεηα > 2%, ην νπνίν είλαη αθαηάιιειν γηα θαηαλάισζε θαη πξννξίδεηαη θπξίσο γηα εμεπγεληζκφ (αλάκεημε κε άιιεο πνζφηεηεο ειαηνιάδνπ γηα πξνζαξκνγή πνηφηεηαο) ή γηα βηνκεραληθέο ρξήζεηο. 2. Δξεςγενιζμένο Δλαιόλαδο: πξνθχπηεη κεηά απφ ρεκηθή θαηεξγαζία παξζέλσλ ειαίσλ (εμεπγεληζκφο) θαη έρεη νμχηεηα < 0,3%. Πεκεηψλνπκε φηη ν ζπγθεθξηκέλνο ηχπνο ειαηνιάδνπ ρξεζηκνπνηείηαη κφλν γηα αλάκεημε κε παξζέλν ειαηφιαδν, ελψ ε ηερλεηά ρακειή νμχηεηά ηνπ δελ είλαη αληίζηνηρε πνηνηηθά θαη νπζηαζηηθά κε ηε θπζηθή νμχηεηα ηνπ παξζέλνπ ειαηνιάδνπ. 3. Δλαιόλαδο: απνηειείηαη απφ αλάκεημε εμεπγεληζκέλσλ θαη παξζέλσλ ειαηφιαδσλ θαη έρεη νμχηεηα <1%. 4. Ξςπηνέλαιο: πξνθχπηεη απφ θπζηθή επεμεξγαζία ηνπ ππξήλα ηεο ειηάο θαη δηαθξίλεηαη ζε Αθαηέξγαζην, Δμεπγεληζκέλν θαη Ξπξελέιαην (κείγκα αθαηέξγαζηνπ θαη εμεπγεληζκέλνπ). Πεκεηψλεηαη φηη ν ηχπνο θαη ε πνηφηεηα ηνπ παξαγφκελνπ ιαδηνχ επεξεάδεη ζε κεγάιν βαζκφ ηελ ηηκή ηνπ ηειηθνχ πξντφληνο. Δλδεηθηηθά αλαθέξνπκε φηη ην Δμαηξεηηθά Ξαξζέλν Διαηφιαδν ηηκνινγείηαη κε πξνζαχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 30% ζε ζρέζε κε ηνπο ππφινηπνπο ηχπνπο ειαηνιάδνπ, ελψ ην Ξπξελέιαην πεξίπνπ 70% ρακειφηεξα απφ ην ειαηφιαδν. Ζ ηειηθή πνηφηεηα ηνπ ειαηνιάδνπ εμαξηάηαη απφ παξάγνληεο φπσο νη θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο, ε πνηφηεηα ηνπ εδάθνπο, ε πνηθηιία ηεο ειηάο θαη ε κέζνδνο θαιιηέξγεηαο ελψ κπνξεί λα αιινησζεί απφ θζνξέο θαηά ηελ ζπγθνκηδή, επεμεξγαζία ή απνζήθεπζε ηεο ειηάο. Ζ ειιεληθή παξαγσγή αθνξά θπξίσο εμαηξεηηθά παξζέλν ειαηφιαδν, ζε πνζνζηφ ηεο ηάμεο ηνπ 75%, έλαληη πεξίπνπ 45% γηα ηελ ηηαιηθή θαη 30% γηα ηελ ηζπαληθή παξαγσγή. Ζ ζρεηηθά ρακειφηεξε πνηφηεηα ηνπ ηζπαληθνχ ειαηνιάδνπ (πςειφηεξε νμχηεηα) νθείιεηαη ζε έλα βαζκφ ζηελ απνπζία νξεηλψλ πεξηνρψλ (φπσο Διιάδαο, Ηηαιίαο), ε νπνία σζηφζν επηηξέπεη ηελ εληαηηθνπνίεζε θαη ηελ εθκεράληζε ηεο θαιιηέξγεηαο (πςειφηεξε απνδνηηθφηεηα θαη δηαθχιαμε πνηφηεηαο). Ζ ζπκβνιή ησλ θιηκαηνινγηθψλ θαη ινηπψλ ηνπηθψλ παξαγφλησλ ζηελ θαιή πνηφηεηα ηνπ ειιεληθνχ ειαηνιάδνπ επηβεβαηψλεηαη απφ ηελ αλαγλψξηζε ζε επίπεδν Δ.Δ. 16 ειαηφιαδσλ Ξποζηαηεςόμενηρ Ννομαζίαρ Ξποέλεςζηρ (ΞΝΞ) θαη 11 ειαηφιαδσλ Ξποζηαηεςόμενηρ Γεωγπαθικήρ Ένδειξηρ (ΞΓΔ) ζε 11 αληίζηνηρνπο λνκνχο. Ξξνθεηκέλνπ λα ραξαθηεξηζηεί ην ειαηφιαδν σο ΞΝΞ απφ ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή, πξέπεη λα παξάγεηαη, επεμεξγάδεηαη θαη ηππνπνηείηαη ζε νξνζεηεκέλε πεξηνρή, κε αλαγλσξηζκέλε κέζνδν-πξαθηηθή. Γηα ηνλ ραξαθηεξηζκφ ειαηνιάδνπ ΞΓΔ, νη φξνη είλαη πην ραιαξνί, θαζψο αξθεί έλα ηνπιάρηζηνλ απφ ηα ζηάδηα λα είλαη ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

12 ζπλδεδεκέλν κε ηελ νξνζεηεκέλε παξαγσγή. Ζ παξαγσγή πνπ αθνξά πξντφληα ΞΝΞ θαη ΞΓΔ θαιχπηεη πεξίπνπ ην 3% ηεο εγρψξηαο παξαγφκελεο πνζφηεηαο, ελψ παξφκνην είλαη ην αληίζηνηρν πνζνζηφ ζηνπο βαζηθνχο αληαγσληζηέο Ηηαιία θαη Ηζπαλία (2%). Πην ζεκείν απηφ ζεκεηψλνπκε φηη ζηε ρψξα καο γίλνληαη πξνζπάζεηεο γηα λα επεθηαζνχλ γεσγξαθηθά νη πεξηνρέο ΞΝΞ (π.ρ. επηρεηξείηαη λα εληαρζεί ην ζχλνιν ηεο παξαγσγήο ηεο Κεζζελίαο ζην ειαηφιαδν ΞΝΞ Θαιακάηαο). Ζ πςειφηεξε αμηνπηζηία σο πξνο ηα πνηνηηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ζπγθεθξηκέλσλ πξντφλησλ επηηξέπεη ηελ πςειφηεξε ηηκνιφγεζή ηνπο ζε ζρέζε κε ηελ ππφινηπε παξαγσγή. Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ηα ειαηφιαδα ΞΝΞ θαη ΞΓΔ πνπ παξάγνληαη ζηελ Ηηαιία ηηκνινγνχληαη αξθεηά πςειφηεξα ( 6,5/θηιφ θαηά κέζν φξν ην 2008) ζε ζρέζε κε εθείλα ηεο Διιάδαο ( 3,5/θηιφ) θαη ηεο Ηζπαλίαο ( 3,8/θηιφ), επηβεβαηψλνληαο έηζη ηηο απνηειεζκαηηθέο ζηξαηεγηθέο πξνψζεζεο ηνπ πξντφληνο απφ ηελ Ηηαιία. Δλληνικά Δλαιόλαδα Ξποζηαηεςόμενηρ Ννομαζίαρ Ξποέλεςζηρ (ΞΝΞ) Ννομαζία Ζμ/νία Θαηασώπηζηρ Ξεδά Ζξαθιείνπ Θξήηεο 21/06/1996 Βφξεηνο Κπινπφηακνο Οεζχκλεο Θξήηεο 21/06/1996 Βηάλλνο Ζξαθιείνπ Θξήηεο 21/06/1996 Ιπγνπξηφ Αζθιεπηείνπ 21/06/1996 Αξράλεο Ζξαθιείνπ Θξήηεο 21/06/1996 Ξέηξηλα Ιαθσλίαο 21/06/1996 Θξαλίδη Αξγνιίδαο 21/06/1996 Θξνθεέο Ιαθσλίαο 21/06/1996 Θαιακάηα 13/06/1997 Θνιπκβάξη Σαλίσλ Θξήηεο 13/06/1997 Απνθνξψλαο Σαλίσλ Θξήηεο 21/01/1998 Πεηεία Ιαζηζίνπ Θξήηεο 21/01/1998 Δμαηξεηηθφ παξζέλν ειαηφιαδν Θξαςαλφ 11/07/2002 Φνηλίθη Ιαθσλίαο 23/07/2003 Δμαηξεηηθφ παξζέλν ειαηφιαδν "Ρξνηδελία" 13/07/2007 Δμαηξεηηθφ παξζέλν ειαηφιαδν Πέιηλν Θξήηεο 12/05/2010 Θαιακάηα (δηεπξπκέλν) Έρεη ππνβιεζεί αίηεζε Αγνπξέιαην Σαιθηδηθήο Έρεη ππνβιεζεί αίηεζε Ξεγή: Δ.Δ. / DOOR Database 11 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

13 Διιάδα Ηζπαλία Ηηαιία Ξνξηνγ Θχπξνο Κάιηα Πινβελία Γαιιία Δλαιώνερ/ Πύνολο Αγποηικών Δκηάζεων % 0% 1% 4% 4% 7% 8% 15% 0% 4% 8% 12% 16% Ξεγή: Eurostat Ξαπαγωγικέρ Ξεπιοσέρ Δλαιοπαπαγωγήρ % ζηην παπαγωγή Ξαπαγ/ηηηα (ηόνοi/εκηάπ.) Θξήηε 30% 3,9 Ξεινπφλλεζνο 39% 3,5 Λόη. Δλλάδα 69% 3,7 Πςν. Δλλάδαρ 100% 3,0 Αλδαινπζία 81% 3,3 Λόη. Ηζπανία 81% 3,3 Πςν. Ηζπανίαρ 100% 2,5 Ξνχιηα 36% 3,3 Θαιάκπξηα 30% 5,5 Λόη. Ηηαλία 67% 4,0 Πςν. Ηηαλίαρ 100% 2,9 Ξεγή: Eurostat 2. Ζ ΔΙΙΖΛΗΘΖ ΑΓΝΟΑ ΔΙΑΗΝΙΑΓΝ Πηελ ελφηεηα απηή ζα εμεηάζνπκε ηα δηαξζξσηηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ εγρψξηνπ θιάδνπ ειαηνιάδνπ, ζε αληηπαξαβνιή κε εθείλα ηεο Ηζπαλίαο θαη ηεο Ηηαιίαο, πξνθεηκέλνπ λα εληνπηζζνχλ ηα πιενλεθηήκαηα θαη νη αδπλακίεο ησλ βαζηθψλ παξαγσγψλ ζε θάζε ζηάδην ηεο αιπζίδαο παξαγσγήο: Ξξσηνγελήο ειαηνπαξαγσγή (παξαγσγή ειηάο) Δπεμεξγαζία (παξαγσγή ειαηνιάδνπ) Ρππνπνίεζε Γηαλνκή - Ξξνψζεζε (i) Πηάδην Ξξσηνγελνχο Διαηνπαξαγσγήο (παξαγσγή ειηάο) Όπσο πξναλαθέξζεθε, ην κεζνγεηαθφ θιίκα επλνεί ηελ απνδνηηθή θαιιηέξγεηα ειηάο. Γη απηφλ ηνλ ιφγν νη ηξεηο βαζηθνί παξαγσγνί δίλνπλ κεγαιχηεξε έκθαζε ζηνλ ζπγθεθξηκέλν ηνκέα ζε ζρέζε κε ηελ ππφινηπε Δπξψπε, δηαζέηνληαο κεγαιχηεξν κεξίδην ησλ θαιιηεξγνχκελσλ εθηάζεσλ γηα ειαηνθαιιηέξγεηα. ςειφηεξε εμεηδίθεπζε έρεη ε Διιάδα, κε 15% ησλ γεσξγηθψλ ηεο εθηάζεσλ λα θαιχπηνληαη απφ ειαηψλεο (έλαληη ιηγφηεξν απφ 10% γηα ηελ Ηζπαλία θαη ηελ Ηηαιία). Ξεξηζζφηεξν απφ ηα 2/3 ηεο ειαηνπαξαγσγήο πξνέξρεηαη απφ ηηο λφηηεο πεξηνρέο ησλ ηξηψλ ρσξψλ, ζηηο νπνίεο επηηπγράλεηαη πςειφηεξε παξαγσγηθφηεηα εδάθνπο (ηεο ηάμεο ηνπ 30-40% άλσ ηνπ κέζνπ φξνπ) ζε ζρέζε κε ην ζχλνιν θάζε ρψξαο. Ππλνιηθά, ε παξαγσγηθφηεηα εδάθνπο φζνλ αθνξά ηηο ειηέο είλαη πςειφηεξε ζηε Διιάδα θαη ηελ Ηηαιία (ηεο ηάμεο ησλ 3 ηφλσλ ειηάο αλά εθηάξην, έλαληη 2,5 ζηελ Ηζπαλία), θαζψο νη θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο θαη ην γεσγξαθηθφ αλάγιπθν (αξθεηέο εκηνξεηλέο πεξηνρέο κε ρακειή δηαθξάηεζε πγξαζίαο) επλννχλ πεξηζζφηεξν ηελ ειαηνπαξαγσγή. Απφ ηελ άιιε πιεπξά, ηα γεσγξαθηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο Ηζπαλίαο ηεο επηηξέπνπλ λα πξνσζήζεη κεζφδνπο καδηθήο παξαγσγήο, βειηηψλνληαο έηζη ηελ παξαγσγηθφηεηα εξγαζίαο. Αλαιπηηθφηεξα, ε Διιάδα θαίλεηαη λα έρεη πεξηζζφηεξεο νκνηφηεηεο κε ηελ Ηηαιία φζνλ αθνξά ηε δηάξζξσζε ηνπ θιάδνπ θαη ηηο κεζφδνπο θαιιηέξγεηαο (ελψ ε Ηζπαλία θαίλεηαη λα έρεη πξνζπεξάζεη ηηο δχν απηέο ρψξεο ζε φξνπο ηερλνινγίαο παξαγσγήο). Δηδηθφηεξα, ην 1/3 ηεο ειαηνπαξαγσγήο ζηηο δχν απηέο ρψξεο πξαγκαηνπνηείηαη ζε εθηάζεηο κηθξφηεξεο ησλ 5 εθηαξίσλ (έλαληη κφιηο 6% ηεο ηζπαληθήο ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

14 /θηιφ % παξαγσγήο ειηψλ 100% 80% 60% 40% 20% Γιάπθπωζη Δλαιοπαπαγωγήρ ανά μέγεθορ ελαιώνων*(2007) 0% ΔΙΙΑΓΑ ΗΠΞΑΛΗΑ ΗΡΑΙΗΑ [ 0-5] [5-20] [20-50] [ ] * Ρν κέγεζνο ειαηψλσλ κεηξάηαη ζε εθηάξηα. Ξεγή: Eurostat, ΔΓΝΔΔ, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ Θχπξνο Ξνξηνγαιία 0,9 0,6 0,3 0,0 Δλαιοπαπαγωγή 2007: Ξαπαγωγικόηηηα Δπγαζίαρ Διιάδα Γαιιία Ηηαιία Ηζπαλία ηφλνη ειηάο/'έηνο/εξγαδφκελν ζε πιήξε απαζρφιεζε Ξεγή: Eurostat Πςνολικό Θόζηορ Ξαπαγωγήρ Δλιάρ Διιάδα Ηζπαλία Ηηαιία Ξεγή: FADN, Eurostat, πνινγηζκνί ΔΡΔ παξαγσγήο), νη νπνίεο βξίζθνληαη θπξίσο ζε εκηνξεηλέο πεξηνρέο κε αλψκαιν έδαθνο. Θαηά θχξην ιφγν ε θαιιηέξγεηα γίλεηαη κε παξαδνζηαθήο ππθλφηεηαο θχηεπζε (πεξίπνπ δέληξα αλά εθηάξην), ελψ ε ζπιινγή ησλ θαξπψλ γίλεηαη ρεηξνλαθηηθά ή κε ηε ρξήζε ρεηξνθίλεησλ κεραλεκάησλ. Αληίζεηα ε ηζπαληθή παξαγσγή γίλεηαη θαηά θχξην ιφγν ζε κεγάινπο ειαηψλεο, άλσ ησλ 50 εθηαξίσλ (ζρεδφλ ½ ηεο ηζπαληθήο παξαγσγήο, έλαληη 6% ζηελ Διιάδα θαη 16% ζηελ Ηηαιία). Νη επίπεδεο εθηάζεηο ηεο Ηζπαλίαο, ηελ θάλνπλ λα πζηεξεί ζε έλα βαζκφ σο πξνο ηελ πνηφηεηα ηνπ παξαγφκελνπ ειαηνιάδνπ (κηθξφηεξν πνζνζηφ εμαηξεηηθά παξζέλνπ ειαηνιάδνπ, δείηε Ξιαίζην 1), σζηφζν ηεο επηηξέπνπλ ηελ εθκεράληζε ηεο παξαγσγήο. Ππγθεθξηκέλα, αξθεηά δηαδεδνκέλε είλαη ε θαιιηέξγεηα ππεξεληαηηθψλ ειαηψλσλ, δειαδή κε κεγαιχηεξε ππθλφηεηα θχηεπζεο (πεξίπνπ θαηά βάζε κηθξνχ κεγέζνπο δέληξα αλά εθηάξην) θαη δηάηαμε ηέηνηα ψζηε λα επηηξέπεη ηε ζπιινγή ησλ θαξπψλ κέζσ εηδηθψλ κεραλεκάησλ. Κε ηε ζπγθεθξηκέλε κέζνδν i) κεηψλνληαη αηζζεηά νη απαηηήζεηο ζε εξγαηηθφ δπλακηθφ, ii) πεξηνξίδνληαη νη απψιεηεο θαη iii) πξνθπιάζζεηαη ε πνηφηεηα ηεο ειηάο ζε ζρέζε κε άιιεο κεζφδνπο (π.ρ. ξαβδηζκφο, ζπιινγή κεηά ηελ σξίκαλζε θαη πηψζε ηνπ θαξπνχ) θαζψο δελ ηξαπκαηίδεηαη ν θαξπφο. Ξαξάιιεια, ε ηαρεία ζπγθνκηδή επηηξέπεη ηελ έγθαηξε κεηαθνξά ηνπ θαξπνχ ζηα ειαηνηξηβεία (επφκελν ζηάδην επεμεξγαζίαο), ρσξίο λα αιινηψλνληαη ηα νξγαλνιεπηηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ. Ππλεπψο, ε δηαξζξσηηθή δνκή ηεο Ηζπαλίαο ηεο πξνζθέξεη ηζρπξφ πιενλέθηεκα σο πξνο ηελ παξαγσγηθφηεηα εξγαζίαο, ε νπνία είλαη πςειφηεξε ζε κεγάινπο ειαηψλεο (δείηε γξάθεκα). Ππγθεθξηκέλα, ζηελ Ηζπαλία παξάγνληαη πεξηζζφηεξνη απφ 45 ηφλνη ειηάο αλά κνλάδα εξγαζίαο (ηζνδχλακν πιήξνπο εηήζηαο απαζρφιεζεο), έλαληη 15,2 ηφλσλ γηα ηελ Διιάδα θαη 20 ηφλσλ γηα ηελ Ηηαιία. Θαηά ηελ ηειεπηαία δεθαεηία, ε παξαγσγηθφηεηα εξγαζίαο παξέκεηλε ζηαζεξή ζηελ Διιάδα, ελψ πξαγκαηνπνίεζε αχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 15% ζηελ Ηζπαλία θαη ηελ Ηηαιία. Πεκεηψλεηαη φηη φπσο ζπκβαίλεη ζηνλ επξχηεξν αγξνηηθφ ηνκέα, νη εξγαδφκελνη ζηελ ειαηνθαιιηέξγεηα είλαη ζε κεγάιν πνζνζηφ ηδηνθηήηεο (πνπ εκθαλίδνληαη σο εξγαδφκελνη ρσξίο ακνηβή). Δηδηθφηεξα, ζην δηάζηεκα ην 90% ησλ ειιήλσλ εξγαδνκέλσλ ζηελ ειαηνπαξαγσγή (πνπ ζπλνιηθά είλαη εξγαδφκελνη θπξίσο κεξηθήο απαζρφιεζεο, νη νπνίνη κεηαθξάδνληαη ζε εξγαδφκελνπο ζε φξνπο πιήξνπο απαζρφιεζεο) απαζρνιήζεθαλ ζε ηδηφθηεηεο εθηάζεηο (έλαληη 60% ζηελ Ηζπαλία θαη 80% ζηελ 13 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

15 /θηιφ /θηιφ Ηηαιία). 0,8 0,6 0,4 0,2 Ριμή Ξαπαγωγήρ Δλιάρ ανά ηύπο κόζηοςρ ( ) Πην ζεκείν απηφ είλαη ζεκαληηθφ λα ζεκεηψζνπκε φηη ην ζχλνιν ζρεδφλ ηεο επνρηθήο εξγαζίαο ζηελ ειιεληθή αγξνηηθή παξαγσγή πξαγκαηνπνηείηαη απφ πνιίηεο ρσξψλ εθηφο ΔΔ, έλαληη πεξίπνπ 5% ζηελ Ηζπαλία θαη ζηελ Ηηαιία, ελψ ε ακνηβή ησλ επνρηθψλ εξγαδνκέλσλ ζηελ ειιεληθή αγξνηηθή παξαγσγή είλαη ηεο ηάμεο ησλ 4/ψξα, έλαληη 6 ζηελ Ηζπαλία θαη 8,5 ζηελ Ηηαιία (παξά ηελ επίδξαζε ηνπ ζηαδηαθνχ εμνξζνινγηζκνχ ηεο ακνηβήο ησλ αιινδαπψλ εξγαδνκέλσλ). 0,0 Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Θέξδνο Δξγαζία Ππγγελψλ Ινηπφ θφζηνο Δξγαζία Ηδηνθηήηε Δξγαζία Ξεγή: EC / Farm Accountancy Data Network, Eurostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ Ζ ζπλδπαζκέλε επίδξαζε ηεο ζηαζεξήο παξαγσγηθφηεηαο θαη ησλ αλνδηθψλ κηζζψλ νδήγεζε ζε αχμεζε ηνπ ειιεληθνχ θφζηνπο εξγαζίαο αλά κνλάδα παξαγσγήο ζηελ Διιάδα ζην 0,45/θηιφ ειηψλ ην 2010 απφ 0,2/θηιφ ην Αληίζεηα, ην θφζηνο απηφ παξέκεηλε ζρεηηθά ζηαζεξφ ζηελ Ηηαιία ( 0,35/θηιφ) θαη ηελ Ηζπαλία ( 0,3/θηιφ), θαζψο ε αχμεζε ησλ κηζζψλ ζπλνδεχηεθε απφ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο (γηα ηνπο ππνινγηζκνχο ππνζέηνπκε ίζε ακνηβή κηζζσηψλ θαη ηδηνθηεηψλ). Γεδνκέλνπ φηη ην θφζηνο εξγαζίαο είλαη ζεκαληηθφ θνκκάηη ηνπ θφζηνπο παξαγσγήο (ζρεδφλ ηα 2/3), ε αχμεζή ηνπ επεξέαζε θαη ην ζπλνιηθφ ζρεηηθφ θφζηνο, θαζηζηψληαο ηελ ειιεληθή παξαγσγή 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 Ριμή Ξαπαγωγήρ Δλιάρ ανά ηύπο κόζηοςρ ( ) Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Θέξδνο Δξγαζία Ππγγελψλ Ινηπφ θφζηνο Δξγαζία Ηδηνθηήηε Δξγαζία Ξεγή: EC / Farm Accountancy Data Network, Eurostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ ιηγφηεξν αληαγσληζηηθή. Δηδηθφηεξα, ζπλππνινγίδνληαο θαη ηα ινηπά ζηνηρεία ηνπ θφζηνπο, ην ζπλνιηθφ θφζηνο αλά κνλάδα παξαγσγήο ηελ ηειεπηαία πεληαεηία ( ) απμήζεθε ζηα 0,65/θηιφ ειηψλ ζηελ Διιάδα (έλαληη 0,35/θηιφ ζην δηάζηεκα ), μεπεξλψληαο ην αληίζηνηρν θφζηνο ηεο Ηηαιίαο (πνπ παξέκεηλε ζηα 0,6/θηιφ ζε φιν ην δηάζηεκα) θαη ηεο Ηζπαλίαο, ε νπνία επηηπγράλεη ην ρακειφηεξν θφζηνο αλά κνλάδα παξαγσγήο ( 0,55/θηιφ ηελ ηειεπηαία πεληαεηία, έλαληη 0,4/θηιφ ζην δηάζηεκα ). Πηνρεχνληαο ζηνλ ππνινγηζκφ ηεο θεξδνθνξίαο, εθηηκήζακε ην χςνο ησλ ζπλνιηθψλ εζφδσλ ησλ ειαηνπαξαγσγψλ (άζξνηζκα εζφδσλ απφ πσιήζεηο θαη επηδνηήζεηο). Νη ειαηνπαξαγσγνί θαξπψλνληαη παξφκνηα έζνδα θαη ζηηο ηξεηο ρψξεο, ηεο ηάμεο ησλ 0,7/θηιφ ειηάο θ.κ.ν. ηελ ηειεπηαία πεληαεηία (απφ πεξίπνπ 0,6/θηιφ ζην δηάζηεκα , πεγή: επεμεξγαζία ζηνηρείσλ ηεο FADN θαη εθηηκήζεηο ΔΡΔ). Δμεηάδνληαο ηε ζχλζεζε ησλ εζφδσλ γηα θάζε ρψξα δηαπηζηψλνπκε φηη απηφ επηηπγράλεηαη ζηελ Ηηαιία θαη ηελ Ηζπαλία ιφγσ πςειφηεξεο ηηκήο πψιεζεο ειηάο (ζηελ Ηηαιία ιφγσ πςειφηεξεο ηηκήο ειαηνιάδνπ θαη ζηελ Ηζπαλία ιφγσ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

16 /θηιφ /θηιφ /θηιφ /θηιφ 0,8 0,6 Ριμή Ξαπαγωγήρ Δλιάρ ανά ηύπο εζόδων ( ) 0,8 0,6 πςειφηεξνπ βαζκνχ εμαγσγήο ειαηνιάδνπ αλά θηιφ ειηάο), ελψ ζηελ Διιάδα ιφγσ πςειφηεξσλ επηδνηήζεσλ. Δηδηθφηεξα, κέζσ επηδνηήζεσλ εηζπξάηηεηαη θαηά κέζν φξν ηελ ηειεπηαία δεθαεηία ην 40% ησλ εζφδσλ ζηελ Διιάδα (κε αλνδηθή ηάζε) θαη ην 30% ησλ εζφδσλ ζηελ Ηηαιία θαη ηελ Ηζπαλία (κε θαζνδηθή ηάζε). 0,4 0,4 0,2 0,0 Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία Δπηδφηεζε Ξσιήζεηο Θφζηνο Ξαξαγσγήο Διηάο 0,2 0,0 Ξεγή: EC / Farm Accountancy Data Network, Eurostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ 0,8 0,6 Ριμή Ξαπαγωγήρ Δλιάρ ανά ηύπο εζόδων ( ) 0,8 0,6 Πην ζεκείν απηφ είλαη ζεκαληηθφ λα ηνλίζνπκε ην ζεκαληηθφ ξφιν ησλ επηδνηήζεσλ, θαζψο ρσξίο απηέο ν κέζνο ειαηνπαξαγσγφο δε ζα κπνξνχζε λα θαιχςεη νχηε ην θφζηνο ηνπ, ζε θακία απφ ηηο ηξεηο ρψξεο (δείηε παξαθάησ γηα ηνλ ηξφπν θαηαλνκήο ησλ θεξδψλ). Πηελ Διιάδα, ε έληνλε αχμεζε ηνπ θφζηνπο παξαγσγήο κεηαμχ ησλ εμεηαδφκελσλ ρξνληθψλ πεξηφδσλ ηελ θαζηζηά πεξηζζφηεξν επάισηε ζε ζρέζε κε ηελ Ηηαιία θαη ηελ Ηζπαλία. Καδί κε ηηο επηδνηήζεηο, ην θέξδνο ησλ ειαηνπαξαγσγψλ είλαη κφιηο 0,03/θηιφ ειηάο γηα ηελ Διιάδα ηελ ηειεπηαία πεληαεηία (απφ 0,25/θηιφ ζην δηάζηεκα ), ελψ αλέξρεηαη ζε 0,1/θηιφ γηα ηελ Ηηαιία (απφ 0,06/θηιφ) θαη ζηα 0,13/θηιφ γηα ηελ Ηζπαλία (απφ 0,18/θηιφ). 0,4 0,2 0,4 0,2 Δπηπιένλ, αλ ζπλππνινγίζνπκε θαη ηα έζνδα απφ ίδηα εξγαζία πνπ θαξπψλεηαη ν ειαηνπαξαγσγφο (ηελ ακνηβή γηα ηελ εξγαζία πνπ 0,0 0,0 πξνζθέξεη), ηφηε νη πφξνη πνπ θαηαιήγνπλ ζε απηφλ θ.κ.ν ηελ Διιάδα Ηηαιία Ηζπαλία ηειεπηαία πεληαεηία είλαη 0,28/θηιφ ζηελ Διιάδα (γηα ψξεο Δπηδφηεζε Ξσιήζεηο Θφζηνο Ξαξαγσγήο Διηάο απαζρφιεζεο εηεζίσο 2 ), 0,27/θηιφ ζηελ Ηηαιία (γηα 950 ψξεο) θαη 0,29/θηιφ ζηελ Ηζπαλία (γηα ψξεο). Ξεγή: EC / Farm Accountancy Data Network, Eurostat, Δθηηκήζεηο ΔΡΔ 60% 40% 20% 0% Δπιδοηήζειρ ωρ ποζοζηό ηηρ παπαγωγήρ Διιάδα Ηζπαλία Ηηαιία Ξεγή: EC / Farm Accountancy Data Network (FADN) Ωζηφζν, είλαη ζεκαληηθφ λα ππνγξακκίζνπκε φηη ηα πνζνζηά θεξδνθνξίαο δελ είλαη νκνηνγελή γηα φινπο ηνπο ειαηνπαξαγσγνχο θάζε ρψξαο (ιφγσ δηαθνξνπνίεζεο ζηελ παξαγσγηθφηεηα κεηαμχ κεγάισλ θαη κηθξψλ παξαγσγψλ). πφ απηή ηελ πξννπηηθή, δηαθξίλακε ην δείγκα αλάινγα κε ην κέγεζνο ησλ ειαηψλσλ θαη δηαπηζηψζακε φηη: i. Νη κηθξνί ειαηψλεο θάησ ησλ 5 εθηαξίσλ (φπνπ πξαγκαηνπνηείηαη ην 1/3 ηεο ειιεληθήο παξαγσγήο) είλαη δεκηνγφλνη (αθφκα θαη κεηά ηνλ ζπλππνινγηζκφ ησλ επηδνηήζεσλ). Κε άιια ιφγηα, ε ακνηβή ηνπ ηδηνθηήηεπαξαγσγνχ γηα ηελ εξγαζία πνπ ν ίδηνο πξνζθέξεη είλαη ρακειφηεξε απφ ην κηζζνινγηθφ θφζηνο ησλ εξγαδνκέλσλ αλά ψξα εξγαζίαο. ii. Νη ειαηψλεο κεηαμχ 5 θαη 20 εθηαξίσλ είλαη θεξδνθφξνη, κφλν 2 Πεκεηψλεηαη φηη ε πιήξεο απαζρφιεζε αληηζηνηρεί ζε εξγαζία ηεο ηάμεο ησλ σξψλ εηεζίσο. 15 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

17 ηφλνη ειηάο/ εηήζην ηζνδχλακν εξγαζίαο (AWU)* [0-2] [2-5] [5-10] [10-20] [20-30] [30-50] [50-100] [ ] ζηελ πεξίπησζε πνπ ιακβάλνπλ πξφζζεηα έζνδα απφ επηδνηήζεηο (νη νπνίεο θαιχπηνπλ ην ½ ηνπ θφζηνπο). iii. Θεξδνθφξνη παξακέλνπλ ζε θάζε πεξίπησζε νη κεγαιχηεξνη ειαηψλεο άλσ ησλ 20 εθηαξίσλ, πνπ απνηεινχλ ην 20% ηεο ειιεληθήο παξαγσγήο (έλαληη 70% ηεο ηζπαληθήο θαη 35% ηεο ηηαιηθήο) Ξεγή: Eurostat Ξαπαγωγικόηηηα Δπγαζίαρ ανά μέγεθορ ελαιώνα κέγεζνο ειαηψλσλ (εθηάξηα) ΔΙΙΑΓΑ ΗΠΞΑΛΗΑ ΗΡΑΙΗΑ * Ρν εηήζην ηζνδχλακν εξγαζίαο αληηζηνηρεί ζε αξηζκφ εξγαδνκέλσλ πιήξνπο απαζρφιεζεο γηα 1 έηνο. Ππκπεξαζκαηηθά, ε θαηαθεξκαηηζκέλε δνκή ηνπ ειιεληθνχ θιάδνπ ειαηνπαξαγσγήο ηνλ ζπγθξαηεί ρακειφηεξα απφ ηηο δπλεηηθέο ηνπ επηδφζεηο, θαζψο δε δηεπθνιχλεηαη ε εληαηηθή θαη νξγαλσκέλε θαιιηέξγεηα (παξάδεηγκα Ηζπαλίαο) πνπ ζα βειηίσλε ηελ παξαγσγηθφηεηα εδάθνπο θαη εξγαζίαο. Αλαιπηηθφηεξα, ην 1/3 ηεο ειιεληθήο ειαηνπαξαγσγήο γίλεηαη ζε κηθξέο εθηάζεηο, φπνπ νη παξαγσγνί απνθνκίδνπλ νπζηαζηηθά ακνηβή γηα ηελ εξγαζία ηνπο ρακειφηεξε ηνπ κέζνπ κηζζνχ ησλ ινηπψλ εξγαδνκέλσλ, ρσξίο θάπνην άιιν θεθαιαηαθφ θέξδνο. Πρεδφλ ην ½ ηεο παξαγσγήο είλαη θεξδνθφξν κφλν κεηά απφ επηδνηήζεηο θαη ζπλεπψο κφλν ην ελαπνκείλαλ 20% ιεηηνπξγεί απνδνηηθά (έλαληη 35% ζηελ Ηηαιία θαη 70% ζηελ Ηζπαλία). 80% 40% 0% -40% -80% Ξεπιθώπια Θαθαπού Θέπδοςρ ανά μέγεθορ ελαιώνων -30% -51% 18% -6% 51% 22% < 5 εθηάξηα 5-20 εθηάξηα > 20 εθηάξηα Θέξδνο πξνζαξκνζκέλν γηα άκηζζνπο Θέξδνο πξνζαξκνζκέλν γηα άκηζζνπο θαη επηδνηήζεηο Ξεγή: FADN (ζηαζκηζκέλνο κ.ν. δείγκαηνο ησλ 3 ρσξψλ γηα ην δηηάζηεκα ) Ππλεπψο, ππάξρεη δπλαηφηεηα βειηίσζεο ηεο δηάξζξσζεο ηνπ θιάδνπ, κέζσ κεγαιχηεξεο ζπγθέληξσζεο ησλ εθηάζεσλ, γεγνλφο πνπ ζα εληζρχζεη ηελ απνδνηηθφηεηα θαη ηε βησζηκφηεηα ησλ θαιιηεξγεηψλ. Πεκεηψλεηαη φηη ζηελ Ζιεία θαη ηε Ιαθσλία ιεηηνπξγεί ήδε έλα πηινηηθφ πξφγξακκα ππεξππθλήο θχηεπζεο δελδξπιιίσλ πνηθηιίαο Θνξσλέηθεο, ζε ζπλνιηθέο εθηάζεηο ζηξεκκάησλ, πξνθεηκέλνπ λα δηαπηζησζεί ε βησζηκφηεηα ηνπ ηζπαληθνχ ζπζηήκαηνο ζηε ρψξα καο. Ωζηφζν, παξά ηηο ελδερφκελεο βειηηψζεηο ζηελ απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ κεζφδσλ θαιιηέξγεηαο, δχζθνια κπνξεί λα εθαξκνζηεί πιήξσο ην ζχζηεκα ηεο Ηζπαλίαο απφ ηνπο παξαγσγνχο ζηελ Διιάδα θαη ηελ Ηηαιία, θαζψο ε πιεζψξα νξεηλψλ εθηάζεσλ δελ πξνζθέξεηαη γηα πιήξε εθκεράληζε ηεο παξαγσγήο. Ππλεπψο, νη ζπκκεηέρνληεο ζηνλ ειιεληθφ θιάδν ειαηνιάδνπ ζα πξέπεη λα εληείλνπλ ηηο πξνζπάζεηέο ηνπο γηα λα πεηχρνπλ ην επίπεδν παξαγσγηθφηεηαο ηνπιάρηζηνλ ηεο Ηηαιίαο (θπξίσο κέζσ ηεο ζπγθέληξσζεο ηεο παξαγσγήο ζε κεγαιχηεξνπο ειαηψλεο). (ii) Πηάδην Δπεμεξγαζίαο (παξαγσγή ειαηνιάδνπ) Πην ζηάδην παξαγσγήο ησλ ειαηνηξηβείσλ, εζηηάδνπκε ζε δχν παξακέηξνπο πνπ επεξεάδνπλ ηε ιεηηνπξγία θαη ηελ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος

18 /θηιφ ειαηφιαδνπ % ειαηνηξηβείσλ απνηειεζκαηηθφηεηά ηνπο: (i) ηερλνινγία παξαγσγήο θαη (ii) ηδηνθηεζηαθφ θαζεζηψο θαη ζπγθέληξσζε ηνπ θιάδνπ. 100% 80% 60% 40% 20% 0% Ξαξαδνζηαθά (πίεζε) Ρύπορ Δλαιοηπιβείων Φπγνθέληξηζε 2 θάζεσλ Ηζπαλία Διιάδα Ηηαιία Φπγνθέληξηζε 3 θάζεσλ Ινηπά Ξεγή: ARE Liguria (Italy), Electronical Technical Transfer Olive Oil Network Θόζηορ ανά ηύπο ελαιοηπιβείος - μέζηρ δςναμικόηηηαρ - 0,25 0,20 0,15 0,10 0,05 0,00 0,19 0,16 3 θάζεσλ 2 θάζεσλ Απνζβέζεηο Λεξφ/Δλέξγεηα Σεκηθά Ξξνζσπηθφ Ππληήξεζε Ξεγή: Σξπζνβαιάληνπ Λ., «Αμηνιφγεζε ηξηθαζηθήο θαη δηθαζηθήο κεζφδνπ ειαηνπνίεζεο ηνπ ειαηνθάξπνπ», Δζληθφ Κεηζφβην Ξνιπηερλείν, 2010). Όζνλ αθνξά ηελ ηερλνινγία παξαγσγήο, ηα ειαηνηξηβεία ρσξίδνληαη ζε 3 θαηεγνξίεο: (1) ηα ειαηνηξηβεία πνπ ιεηηνπξγνχλ κε ην παξαδνζηαθφ ζχζηεκα απιήο πίεζεο, (2) ηα ηξηθαζηθά ειαηνηξηβεία πνπ παξάγνπλ ειαηφιαδν κέζσ δηαρσξηζκνχ ησλ ζηνηρείσλ ηνπ θαξπνχ ζε ειαηφιαδν, ειαηνππξήλα θαη πγξά απφβιεηα θαη (3) ηα δηθαζηθά ειαηνηξηβεία (ηα πην ζχγρξνλα) πνπ απφ ηελ επεμεξγαζία πξνθχπηεη ειαηφιαδν θαη ειαηνππξήλαο. Ρα παξαδνζηαθά ειαηνηξηβεία ρξεζηκνπνηνχλ πδξαπιηθά πηεζηήξηα, ρσξίο απηνκαηνπνίεζε, κε απνηέιεζκα λα ζεκεηψλεηαη ρακειή απνδνηηθφηεηα θαη απμεκέλε πηζαλφηεηα κνιχλζεσλ θαηά ηελ επεμεξγαζία (νδεγεί ζε νμείδσζε θαη ππνβάζκηζε ηεο πνηφηεηαο ηνπ παξαγφκελνπ ειαηνιάδνπ). Νη πην εμειηγκέλεο κνλάδεο (δηθαζηθά θαη ηξηθαζηθά ειαηνηξηβεία) μεπεξλνχλ ηα άλσ πξνβιήκαηα θαζψο ιεηηνπξγνχλ κε ηε κέζνδν ηεο θπγνθέληξηζεο, πνπ είλαη κία ζπλερήο θαη απηνκαηνπνηεκέλε παξαγσγηθή δηαδηθαζία. Ζ βαζηθή δηαθνξά ησλ ηξηθαζηθψλ ειαηνηξηβείσλ έλαληη ησλ δηθαζηθψλ είλαη φηη πξνθεηκέλνπ λα γίλεη ν δηαρσξηζκφο ηνπ ειαηνιάδνπ απφ ηνλ θαξπφ ηεο ειηάο απαηηείηαη πξνζζήθε λεξνχ, γεγνλφο πνπ νδεγεί ζε πςειή θαηαλάισζε ελέξγεηαο θαη πεξηζζφηεξα πγξά απφβιεηα (έλαληη ησλ δηθαζηθψλ αιιά θαη ησλ παξαδνζηαθψλ ειαηνηξηβείσλ). Απηφο είλαη θαη ν ιφγνο πνπ ηα δηθαζηθά ειαηνηξηβεία πιενλεθηνχλ ζε ζρέζε κε ηα ηξηθαζηθά. Δηδηθφηεξα, ην γεγνλφο φηη ην δηθαζηθφ ειαηφιαδν δελ είλαη αξαησκέλν κε λεξφ νδεγεί ζε: κεγαιχηεξε πνζφηεηα παξαγσγήο αλά θηιφ ειαηνθάξπνπ (κηθξφηεξε πνζφηεηα γαιαθηψκαηνο ειαίνπ/χδαηνο) ειαηφιαδν θαιχηεξεο πνηφηεηαο θαη κε κεγαιχηεξε αλζεθηηθφηεηα θαηά ηελ απνζήθεπζε (ιφγσ κεγαιχηεξεο ζπγθέληξσζεο θπζηθψλ αληηνμεηδσηηθψλ) ρακειφηεξε θαηαλάισζε ειεθηξηθήο ελέξγεηαο κηθξφηεξε επηβάξπλζε ζην πεξηβάιινλ ιφγσ ησλ ιηγφηεξσλ πγξψλ απνβιήησλ. Ππλνςίδνληαο, ηα δηθαζηθά ειαηνηξηβεία έρνπλ ρακειφηεξν θφζηνο επεμεξγαζίαο ( 0,16/θηιφ ειαηνιάδνπ ζε ζρέζε κε 0,19/θηιφ γηα ηα ηξηθαζηθά, Ξεγή: Σξπζνβαιάληνπ Λ., «Αμηνιφγεζε ηξηθαζηθήο θαη δηθαζηθήο κεζφδνπ ειαηνπνίεζεο ηνπ ειαηνθάξπνπ», Δζληθφ Κεηζφβην Ξνιπηερλείν, 2010). 17 ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ Κλαδικές Μελέηες επηέμβριος 2011

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Διεύθυνζη χεδιαζμού και Οικονομικής Ανάλυζης

ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Διεύθυνζη χεδιαζμού και Οικονομικής Ανάλυζης ΕΘΝΙΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Διεύθυνζη χεδιαζμού και Οικονομικής Ανάλυζης ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ: ΠΡΟΩΘΗΗ ΣΗ ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΜΕΩ ΤΓΚΕΝΣΡΩΗ ΚΑΙ ΣΤΠΟΠΟΙΗΗ Η Δζληθή Τξάπεδα ηεο Διιάδαο, ζηα πιαίζηα ησλ πεξηνδηθώλ εθδόζεσλ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ..

Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ.. Θξήηε & Δμαγωγέο Κ Α Λ Α Μ Π Ο Κ Η Α Λ Κ Ι Β Ι Α Γ Η Π Ρ Ο Δ Γ Ρ Ο Γ.. Ο ύλδεζκνο Δμαγωγέωλ Θξήηεο Από ηελ ίδξπζή ηνπ ην 1995 πξνβαίλεη ζε ελέξγεηεο πνπ πξωηαξρηθό ζθνπό έρνπλ ηελ πξνώζεζε ηωλ εμαγωγώλ

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Ύθεζε θαη εμαγσγηθή δξαζηεξηφηεηα αλά πεξηθέξεηα

Ύθεζε θαη εμαγσγηθή δξαζηεξηφηεηα αλά πεξηθέξεηα Ύθεζε θαη εμαγσγηθή δξαζηεξηφηεηα αλά πεξηθέξεηα Γνκή παξνπζίαζεο Δμαγσγηθή δξαζηεξηφηεηα αλά πεξηθέξεηα Χαξηνγξάθεζε εμαγσγψλ πεξηθεξεηψλ αλά θιάδν Βαζηθνί εμαγσγηθνί πξννξηζκνί αλά πεξηθέξεηα θνπφο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ

ΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ . ΟΜΟΠΟΝΔΙΑ ΩΜΑΣΕΙΩΝ ΜΑΡΜΑΡΟΤ ΕΛΛΑΔΟ - ΟΜΕ ΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Πποοπτικέρ για τιρ Ελληνικέρ Εξαγωγέρ Μαπμάπος Παροσζίαζη: Εσάγγελος Χαϊδάς, αρτιηέκηων, ηέως πρόεδρος ηης ΟΣΜΕ Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογία και κατανομή εισοδήματος. Σήκεξα: Βαζηθέο έλλνηεο ζεσξίαο θνξνινγίαο

Φορολογία και κατανομή εισοδήματος. Σήκεξα: Βαζηθέο έλλνηεο ζεσξίαο θνξνινγίαο Φορολογία και κατανομή εισοδήματος Σήκεξα: Βαζηθέο έλλνηεο ζεσξίαο θνξνινγίαο Φορολογία Οη θφξνη ζπλήζσο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα λα ρξεκαηνδνηήζνπλ δεκφζηα έξγα Οη θφξνη πξνθαινχλ πάληα απψιεηα επεκεξίαο

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΣΟΤ ΔΛΑΙΟΛΑΓΟΤ ΣΗΝ ΓΑΛΛΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΣΟΤ ΔΛΑΙΟΛΑΓΟΤ ΣΗΝ ΓΑΛΛΙΑ 2009 Η ΑΓΟΡΑ ΣΟΤ ΔΛΑΙΟΛΑΓΟΤ ΣΗΝ ΓΑΛΛΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ Ο.Ε.Υ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΒΕΙΑ ΠΑΡΙΙ ΔΙΑΓΧΓΗ : ΓΙΔΘΝΗ ΤΓΚΤΡΙΑ / ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝ Ζ θαιιηέξγεηα ηεο ειηάο ζπλδέεηαη αλαπφζπαζηα κε ηηο κεζνγεηαθέο ρψξεο ζε ηέηνην βαζκφ

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ. Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ. Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριοσ - Σεπτζμβριοσ 2009 Υπεύθςνορ Έκδοζηρ: Φπήζηορ Φαπμάκηρ-Σςμβοςλορ ΟΕΥ Α Επιμέλεια: Σπςπίδων Οικονόμος, Γπαμμαηέαρ ΟΕΥ Α -Sonila-Sofia Kisi Πρεςβεία τησ Ελλάδασ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο

Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο Σηάδηα επεμεξγαζίαο πγξψλ απνβιήησλ Πξσηνβάζκηα ή Μεραληθή Δπεμεξγαζία Γεπηεξνβάζκηα ή Βηνινγηθή Δπεμεξγαζία Τξηηνβάζκηα ή Χεκηθή

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΗΕ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΗΕ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΗΕ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΟΡΓΑΝΗΜΩΝ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: «Γεκνγξαθηθέο εμειίμεηο θαη νη επηπηώζεηο ζηελ απαζρόιεζε θαη ζηελ αγνξά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνηομα ζημειώμαηα για θέμαηα εξαγωγικού ενδιαθέπονηορ. Νο. 78 Σεπτέμβριος 2015

Σύνηομα ζημειώμαηα για θέμαηα εξαγωγικού ενδιαθέπονηορ. Νο. 78 Σεπτέμβριος 2015 Σύνηομα ζημειώμαηα για θέμαηα εξαγωγικού ενδιαθέπονηορ Νο. 78 Σεπτέμβριος 2015 Ζ πνξεία ηωλ εμαγωγώλ θαηά ηνπο πξώηνπο έμη κήλεο ηνπ 2015 (Ηαλνπάξηνο Ηνύληνο) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ Κένηπο Εξαγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 15/03/2015 ΟΜΑΔΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 15/03/2015 ΟΜΑΔΑ Α ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 15/03/2015 ΟΜΑΔΑ Α Για τις παρακάτω προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α.5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς, και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΝΚΑΓΑ Α ΔΡΩΣΖΔΗ ΩΣΟΤ- ΙΑΘΟΤ 1. Γηα έλα αγαζό όηαλ ε ζηαζεξά γ είλαη ίζε κε ην κεδέλ ηόηε ε θακπύιε πξνζθνξάο δηέξρεηαη από ηελ αξρή ηωλ αμόλωλ.

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου.

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου. ΕΩΜΕΤΡΙ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΜΔ ΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΣ Ι ΤΗΝ ΛΥΣΗ ΣΚΗΣΕΩΝ ΕΜΔ Πρόηζε Ίζ πολυγωνικά χωρί έχουν ίζ εμβδά Το νηίζηροθο δεν ιζχύει ηλδή δύο ιζοεμβδικά χωρί δεν είνι κηά νάγκη ίζ Εκβδόλ ηεηργώλοσ πιεσράς Εκβδόλ

Διαβάστε περισσότερα

INCOFRUIT - (HELLAS) ΤΝΔΕΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΥΕΙΡΗΕΩΝ ΕΞΑΓΩΓΗ,ΔΙΑΚΙΝΗΗ ΦΡΟΤΣΩΝ-ΛΑΥΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΥΤΜΩΝ

INCOFRUIT - (HELLAS) ΤΝΔΕΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΥΕΙΡΗΕΩΝ ΕΞΑΓΩΓΗ,ΔΙΑΚΙΝΗΗ ΦΡΟΤΣΩΝ-ΛΑΥΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΥΤΜΩΝ Πξνο ΟΛΑ ΣΑ ΜΕΛΗ Κε πλάδειθε Θέκα: Ελεκεξσηηθό δειηίν γηα ηελ αγνξά αγξνηηθώλ πξντόλησλ ζηε Γεξκαλία Παξαζέηνπκε ζπλεκκέλα ελεκεξωηηθό δειηίν κε εηδήζεηο γηα ηελ γεξκαληθή αγνξά αγξνηηθώλ πξνϊόληωλ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

Β) Αλαιχζηε ηηο έλλνηεο αλεξγία ηξηβήο, δηαξζξσηηθή αλεξγία θαη θπζηθφ πνζνζηφ αλεξγίαο. Πνηα είλαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ λφκνπ ηνπ Okun; (30%)

Β) Αλαιχζηε ηηο έλλνηεο αλεξγία ηξηβήο, δηαξζξσηηθή αλεξγία θαη θπζηθφ πνζνζηφ αλεξγίαο. Πνηα είλαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ λφκνπ ηνπ Okun; (30%) 1 Αλαιχζηε δχν (2) απφ ηα παξαθάησ ζέκαηα: 1. Α) Έζησ κία νηθνλνκία πνπ θαηά ηα ηειεπηαία δέθα ρξφληα έρεη απμήζεη ην ζπλνιηθφ ηεο πξντφλ απφ 1000 ζε 1300 κνλάδεο. Καηά ηελ ίδηg. πεξίνδν ην απφζεκα θεθαιαίνπ

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΤΚΛΩΗ ΑΛΟΤΜΙΝΙΟΤ

Η ΑΝΑΚΤΚΛΩΗ ΑΛΟΤΜΙΝΙΟΤ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΧΟΛΗ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ TE ΣΜΗΜΑ ΗΛΕΚΣΡΟΛΟΓΙΑ - ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ: Η ΑΝΑΚΤΚΛΩΗ ΑΛΟΤΜΙΝΙΟΤ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΠΡΟΣΑΙΑ ΣΟΤ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΣΟ 2008 ΚΑΛΑΘΑ ΑΝΑΣΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΧΝ ΔΦΑΡΜΟΓΧΝ ΣΜΗΜΑ ΜΗΥΑΝΟΛΟΓΙΑ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΧΝ ΔΦΑΡΜΟΓΧΝ ΣΜΗΜΑ ΜΗΥΑΝΟΛΟΓΙΑ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΧΝ ΔΦΑΡΜΟΓΧΝ ΣΜΗΜΑ ΜΗΥΑΝΟΛΟΓΙΑ ΘΔΜΑ ΣΡΑΣΖΓΗΚΔ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΣΖ ΑΓΟΡΑ ΦΧΣΟΒΟΛΣΑΗΚΧΝ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ ΠΟΤΓΑΣΗ ΣΔΡΓΗΟ ΣΑΣΖ ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ ΑΠΟΣΟΛΗΓΟΤ ΔΛΔΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΕΠΙΔΟΗ ΕΠΙΥΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟΤ ΚΛΑΔΟΤ ΕΞΟΡΤΞΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΕΠΙΔΟΗ ΕΠΙΥΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟΤ ΚΛΑΔΟΤ ΕΞΟΡΤΞΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΕΠΙΔΟΗ ΕΠΙΥΕΙΡΗΕΩΝ ΣΟΤ ΚΛΑΔΟΤ ΕΞΟΡΤΞΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Ισάλλεο Σζψιαο Λέκηωπ, Εθνικό Μεηζόβιο Πολςηεσνείο Λέξειρ κλειδιά: Ανάλςζη αποδοηικόηηηαρ, απιθμοδείκηερ, διεςπςμένη εξίζωζη DuPont,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΔΜΑΛΓΟΔΗΝ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΘΝ ΗΓΟΚΑ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΠΣΝΙΖ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΑΠ ΓΔΩΞΝΛΗΑΠ ΡΚΖΚΑ ΦΡΗΘΖΠ ΞΑΟΑΓΩΓΖΠ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ: ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΑΚΟΚΣΟΝΙΑ

ΑΙΔΜΑΛΓΟΔΗΝ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΘΝ ΗΓΟΚΑ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΠΣΝΙΖ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΑΠ ΓΔΩΞΝΛΗΑΠ ΡΚΖΚΑ ΦΡΗΘΖΠ ΞΑΟΑΓΩΓΖΠ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ: ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΑΚΟΚΣΟΝΙΑ ΑΙΔΜΑΛΓΟΔΗΝ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΘΝ ΗΓΟΚΑ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΠΣΝΙΖ ΡΔΣΛΝΙΝΓΗΑΠ ΓΔΩΞΝΛΗΑΠ ΡΚΖΚΑ ΦΡΗΘΖΠ ΞΑΟΑΓΩΓΖΠ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΙΑ: ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΑΚΟΚΣΟΝΙΑ ΣΗΝ ΑΓΡΟΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΥΗ ΑΓΙΟΤ ΜΑΣΘΑΙΟΤ ΚΕΡΚΤΡΑ ΦΝΗΡΖΡΖΠ: ΑΛΓΟΗΩΡΖΠ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 1 Δηζόδεκα αλά εβδνκάδα Προσφορά εργασίας D θιίζε = w G E 1 iii Δηζόδεκα Αλάπαπζε Δξγαζία i ii 2 0 F T Γηαζέζηκνο ρξόλνο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΛΔΣΖ ΠΑΡΑΓΩΓΗΚΖ ΓΗΑΓΗΚΑΗΑ ΔΛΑΗΟΤΡΓΔΗΟΤ

ΜΔΛΔΣΖ ΠΑΡΑΓΩΓΗΚΖ ΓΗΑΓΗΚΑΗΑ ΔΛΑΗΟΤΡΓΔΗΟΤ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ Γηαηκεκαηηθφ Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ πνπδψλ «ΤΣΖΜΑΣΑ ΑΤΣΟΜΑΣΗΜΟΤ» Μεηαπηπρηαθή Δξγαζία Καζηκάηεο Δπάγγεινο Γηπι/ρνο Μεραληθφο Παξαγσγήο θαη Γηνίθεζεο ΜΔΛΔΣΖ ΠΑΡΑΓΩΓΗΚΖ ΓΗΑΓΗΚΑΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Ζ ΓΔΝΗΑ ΣΩΝ 700 ΔΤΡΩ: ΑΗΣΗΔ ΚΑΗ ΜΔΣΡΑ

ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Ζ ΓΔΝΗΑ ΣΩΝ 700 ΔΤΡΩ: ΑΗΣΗΔ ΚΑΗ ΜΔΣΡΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΔΗΡΑΗΩ ΣΜΖΜΑ ΥΡΖΜΑΣΟΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ & ΣΡΑΠΔΕΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΣΗΚΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΥΡΖΜΑΣΟΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΓΗΑ ΣΔΛΔΥΖ ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Ζ ΓΔΝΗΑ ΣΩΝ 700 ΔΤΡΩ: ΑΗΣΗΔ ΚΑΗ ΜΔΣΡΑ ΔΠΙΜΔΛΔΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιπεηικό Παπθένο Ελαιόλαδο «ΚΑΛΑΜΑΣΑ» ΠΟΠ-Σποποποίηζη πποδιαγπαθών ΙΩΑΝΝΗ ΚΤΡΙΑΚΟΠΟΤΛΟ ΔΙΕΤΘΤΝΣΗ Δ.Α.Ο.Κ. Π.Ε. ΜΕΗΝΙΑ

Εξαιπεηικό Παπθένο Ελαιόλαδο «ΚΑΛΑΜΑΣΑ» ΠΟΠ-Σποποποίηζη πποδιαγπαθών ΙΩΑΝΝΗ ΚΤΡΙΑΚΟΠΟΤΛΟ ΔΙΕΤΘΤΝΣΗ Δ.Α.Ο.Κ. Π.Ε. ΜΕΗΝΙΑ Εξαιπεηικό Παπθένο Ελαιόλαδο «ΚΑΛΑΜΑΣΑ» ΠΟΠ-Σποποποίηζη πποδιαγπαθών ΙΩΑΝΝΗ ΚΤΡΙΑΚΟΠΟΤΛΟ ΔΙΕΤΘΤΝΣΗ Δ.Α.Ο.Κ. Π.Ε. ΜΕΗΝΙΑ ΠΡΟΙΟΝΣΑ ΠΟΠ-ΑΝΑΓΡΟΜΗ Πξντφλ Ολνκαζίαο Πξνέιεπζεο Δίλαη ζηελ νπζία έλα ηδηαίηεξν

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ύληνκε ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζηηθνύ θαηλνκέλνπ

1.1. ύληνκε ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζηηθνύ θαηλνκέλνπ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΓΩΓΗ 1.1. ύληνκε ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζηηθνύ θαηλνκέλνπ Ν Ρνπξηζκφο σο θνηλσληθφ θαηλφκελν, πνπ εθδειψλεηαη κε ηε κεηαθίλεζε αηφκσλ απφ έλαλ ηφπν ζ έλαλ άιιν, δελ απνηειεί κηα δξαζηεξηφηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα