Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή: Βασικά Στοιχεία Θεωρίας Πιθανοτήτων και Εκτιμητικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή: Βασικά Στοιχεία Θεωρίας Πιθανοτήτων και Εκτιμητικής"

Transcript

1 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή: Βασικά και Εκτιμητικής Ορισμός 1.1. Όλα τα δυνατά αποτελέσματα ενός πειράματος αποτελούν το δειγματοχώρο (sample space) που συμβολίζεται με. Κάθε δυνατό αποτέλεσμα του πειράματος, δηλαδή κάθε σημείο του δειγματοχώρου, λέγεται απλό γεγονός ή ενδεχόμενο (simple event). Οι δειγματοχώροι που έχουν πεπερασμένο ή αριθμήσιμο πλήθος σημείων ονομάζονται διακριτοί (discrete), ενώ αυτοί που έχουν μη αριθμήσιμο πλήθος στοιχείων ονομάζονται μη διακριτοί ή συνεχείς (continuous). Ορισμός 1.2. Δύο ενδεχόμενα και ονομάζονται ασυμβίβαστα ή ξένα (disjoint events), όταν η πραγματοποίηση του ενός ενδεχομένου αποκλείει την πραγματοποίηση του άλλου. Αυτό σημαίνει ότι:, ασυμβίβαστα. Για παράδειγμα το να γεννηθεί αγόρι ή κορίτσι είναι δύο ενδεχόμενα ασυμβίβαστα. Ορισμός 1.3. Δύο ενδεχόμενα και ονομάζονται (στοχαστικά) ανεξάρτητα (stochastically independent), όταν η πραγματοποίηση του ενδεχομένου, δεν επηρεάζει την πραγματοποίηση του ενδεχομένου και αντίστροφα. Για παράδειγμα το φύλο του πρώτου παιδιού είναι ανεξάρτητο ενδεχόμενο από το φύλο του δεύτερου παιδιού σε μια οικογένεια. Ορισμός 1.4 [Αξιωματικός ορισμός της πιθανότητας [Kolmogorov]Η πιθανότητα (probability) ορίζεται ως μια συνολοσυνάρτηση που ικανοποιεί τα παρακάτω αξιώματα: P(S)=1. 0 A 1 για κάθε ενδεχόμενο A Ω. Αν I είναι ένα σύνολο δεικτών ισχύει ότι: για οποιαδήποτε οικογένεια συνόλων, P P,, με και για τα οποία ισχύει ότι 1

2 Στην πράξη η πιθανότητα ενός ενδεχομένου ορίζεται ως: P, όπου είναι το πλήθος των ευνοϊκών περιπτώσεων και είναι το πλήθος των δυνατών περιπτώσεων, με την προϋπόθεση ότι όλες οι περιπτώσεις είναι ισοπίθανες. Το πλήθοςτωνευνοϊκώνπεριπτώσεωνείναιτοπλήθοςόλωντωναπλώνενδεχομένωντου, ενώ το πλήθος των δυνατών περιπτώσεων είναι το πλήθος όλων των δυνατών αποτελεσμάτων. Ορισμός 1.5. Η πιθανότητα του ενδεχομένου, όταν είναι γνωστό ότι έχει πραγματοποιηθεί το ενδεχόμενο, ονομάζεται δεσμευμένη πιθανότητα (conditional probability) του δεδομένου του και συμβολίζεται με: P P P. Θεώρημα 1.1 [Bayes] Αν Α και Β είναι δύο ενδεχόμενα με P(Β) 0, τότε: PP P P Ορισμός 1.6. Η απεικόνιση που επιτρέπει την αντιστοίχιση του δειγματικού χώρου S στην ευθεία των πραγματικών αριθμών ( : ) ονομάζεται τυχαία μεταβλητή (τ.μ.) (random variable), αν για κάθε το σύνολο, :, είναι δηλαδή ενδεχόμενο του. Το πεδίο ορισμού της τ.μ. είναι ο δειγματοχώρος του πειράματος, ενώ το πεδίο τιμών είναι ένα υποσύνολο του συνόλου των πραγματικών αριθμών. Οι τ.μ. συμβολίζονται με κεφαλαία γράμματα,,,,ενώ οι αντίστοιχες τιμές τους με πεζά γράμματα. 2

3 Ορισμός 1.7. Μια τ.μ. ονομάζεται διακριτή ή απαριθμητή (discrete variable), όταν το πλήθος τιμών της είναι πεπερασμένο ή το πολύ αριθμήσιμο. Αν η τ.μ. παίρνει τιμές σε διάστημα της μορφής,, όπου, τότε λέγεται συνεχής (continuous). Παραδείγματα διακριτών τυχαίων μεταβλητών είναι το πλήθος των μελών μιας οικογένειας, η βαθμολογία των μαθητών στο σχολείο, ο αριθμός τηλεφωνικών κλήσεων που δέχεται κάποιος κατά τη διάρκεια μιας ημέρας, οαριθμόςτωναυτοκινήτωνπου διέρχονται από μια διασταύρωση κ.ά. Παραδείγματα συνεχών μεταβλητών είναι το ύψος, το βάρος η επίδοση των αθλητών στο μήκος, η ατμοσφαιρική πίεση κ.ά. Ορισμός 1.8. Η συνάρτηση που ορίζεται ως: για κάθε πραγματικό αριθμό ονομάζεται συνάρτηση αθροιστικής κατανομής (σ.α.κ.) (cumulative probability distribution) ήαπλάσυνάρτηση κατανομής (σ.κ.) της τ.μ. και υπολογίζει την πιθανότητα η τ.μ. να πάρει να πάρει όλες τις τιμές μέχρι και το σημείο. Σε κάθε τ.μ. Χ αντιστοιχεί μονοσήμαντα μια σ.α.κ. η οποία έχει τις παρακάτω ιδιότητες: lim 0, lim 1. H x ορίζεται σε ολόκληρο το σύνολο των πραγματικών αριθμών και είναι μια αύξουσα συνάρτηση του. H x είναι συνεχής από δεξιά, δηλαδή lim. Ορισμός 1.9.Αν η τ.μ. είναι διακριτή, τότε η συνάρτηση που υπολογίζει την πιθανότητα η τ.μ. να πάρει την τιμή ονομάζεται συνάρτηση πιθανότητας (σ.π.) (probability function) της τ.μ., συμβολίζεται με P και έχει τις παρακάτω ιδιότητες: 0,, 1(το x διατρέχει όλες τις τιμές της τ.μ. ) 3

4 Για τις συναρτήσεις και ισχύουν οι σχέσεις, 0. Ορισμός Αν η σ.α.κ. ή η τ.μ. είναι συνεχής, τότε υπάρχει συνάρτηση τέτοια ώστε:,. και η συνάρτηση ονομάζεται συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας ή πυκνότητα (σ.π.π) (probability density function) της τ.μ.. Από τον ορισμό προκύπτει ότι:,. Επιπλέον, δύο σημαντικές ιδιότητες της σ.π.π. είναι οι παρακάτω: 0, 1. Ορισμός Μέση τιμή μια συνάρτησης g της τ.μ. με συνάρτηση πιθανότητας ή συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας ορίζεται η:, αν η τυχαία μεταβλητή είναι συνεχής, αν η τυχαία μεταβλητή είναι διακριτή Αν, τότε η ονομάζεται μέση τιμήτης τ.μ., ενώ η ονομάζεται ν οστή ροπή της τ.μ.. Αν, τότε η ονομάζεται ν οστή ροπή της τ.μ. ως προς α. Αν, τότε η ονομάζεται ν οστή κεντρική ροπή ή κεντρική ροπή ν οστής τάξης της τ.μ.. 4

5 Αν, τότε η Varονομάζεται διασπορά ή διακύμανση (variance) της τ.μ., ενώ η ποσότητα Var ονομάζεται τυπική απόκλιση (standard deviation). Για τη μέση τιμή και τη διασπορά ισχύουν οι σχέσεις:, όπου c είναι μια σταθερά,,, Var, Var Var, Var Var Var, αν οι τ.μ. και είναι ανεξάρτητες. Ησυγκεκριμένη ιδιότητα γενικεύεται για ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές. Κατανομή Bernoulli Σε πολλά από τα πειράματα, που εξετάζουμε στις πιθανότητες διακρίνουμε μόνο δύο αποτελέσματα που ονομάζονται, συμβολικά, «επιτυχία» και «αποτυχία». Για παράδειγμα στην εξέταση ερωτήσεων τύπου Σωστό ή Λάθος, οι δύο πιθανές απαντήσεις είναι αμοιβαίως αποκλειόμενες. Σ αυτά, συνήθως, τα πειράματα αντιστοιχίζεται στην επιτυχία ο αριθμός 1 και στην αποτυχία ο αριθμός 0. Η διακριτή τ.μ. η οποία παίρνει την τιμή μηδέν με πιθανότητα q και την τιμή ένα με πιθανότητα, όπου 1, λέμε ότι ακολουθεί την κατανομή Bernoulli με παράμετρο και συμβολίζεται με 1,. Η συνάρτηση πιθανότητας της κατανομής Bernoulli δίνεται από τη σχέση: 1, όπου 0, 1 και 0 1. Μέση τιμή Διακύμανση Var 1. 5

6 Διωνυμική Κατανομή (Binomial Distribution) Αν υποτεθεί ότι πραγματοποιούνται n ανεξάρτητες δοκιμές Bernoulli με την ίδια πιθανότητα επιτυχίας p σε κάθε δοκιμή, τότε η τ.μ. Xη οποία εκφράζει το πλήθος των επιτυχιών στις n δοκιμές (επαναλήψεις) Bernoulli ονομάζεται διωνυμική κατανομή και συμβολίζεται με,. Ησυνάρτηση πιθανότητας να έχουμε 0,1,, επιτυχίες δίνεται από τη σχέση: 1, όπου 0, 1,, και 0 1. Μέση τιμή Διακύμανση Var 1. Για παράδειγμα ας υποτεθεί ότι ένα ζάρι ρίχνεται τρεις φορές και ζητείται η πιθανότητα ο αριθμός τέσσερα να έρθει ακριβώς δύο φορές. Στην περίπτωση αυτή η πιθανότητα είναι: Γεωμετρική (Pascal) Κατανομή Ητ.μ. Χ που δηλώνει το πλήθος των ανεξάρτητων δοκιμών Bernoulli, που απαιτούνται, μέχρι να εμφανιστεί η πρώτη επιτυχία ακολουθεί τη γεωμετρική κατανομή ή κατανομή Pascal. Αν p είναι η πιθανότητα επιτυχίας, τότε η συνάρτηση πιθανότητας της γεωμετρικής κατανομής δίνεται από τη σχέση: Μέση τιμή Διακύμανση P 1, όπου 1, 2, και 0 1. Var. Για παράδειγμα από προγενέστερες έρευνες έχει διαπιστωθεί ότι οι φοιτητές του τμήματος Μαθηματικών επιτυγχάνουν στο μάθημα της Στατιστικής σε ποσοστό 35%. Να βρεθεί η πιθανότητα ο 4 ος φοιτητήςπουθαερωτηθείναέχειεπιτύχειστομάθημα, ενώ οι προηγούμενοι απέτυχαν. 6

7 Κατανομή Poisson Η κατανομή Poisson είναι η κατανομή των σπάνιων γεγονότων και χρησιμοποιείται, όταν ενδιαφέρει να μετρηθεί ο αριθμός των «συμβάντων» στη μονάδα μέτρησης, που έχει ορίσει ο ερευνητής. Π.χ., τυπογραφικά λάθη ανά σελίδα, τηλεφωνικές κλήσεις ανά λεπτό ή δευτερόλεπτο. Αν μια τ.μ. ακολουθεί την κατανομή Poisson, τότε χρησιμοποιείται ο συμβολισμός, όπου 0 είναι η παράμετρος της κατανομής. Η συνάρτηση πιθανότητας της κατανομής Poisson δίνεται από τη σχέση: P, όπου 0, 1, και 0.! Μέση τιμή = Διακύμανση Var. Να σημειωθεί ότι, αν η τ.μ. ακολουθεί τη διωνυμική κατανομή,, και 0, τότε η κατανομή της τ.μ. είναι προσεγγιστικά η Poisson με παράμετρο, τέτοια ώστε. Ομοιόμορφη Κατανομή (Uniform Distribution) Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της ομοιόμορφης κατανομής, δίνεται από τη σχέση: 1,, 0, αλλού ενώ η συνάρτηση αθροιστικής κατανομής δίνεται από τη σχέση: 0,,, 1, όπου, είναι οι παράμετροι της κατανομής με. Μέση τιμή Διακύμανσή Var. 7

8 Σχήμα 1.1. Γραφικές παραστάσεις των σ.π.π. και σ.α.κ. της ομοιόμορφης κατανομής. Κανονική Κατανομή (Normal Distribution) Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κανονικής κατανομής, δίνεται από τη σχέση: 1 2, όπου, είναι οι παράμετροι της κατανομής, με και 0. Μέση τιμή Διακύμανση. Η τ.μ. Z με σ.π.π. που δίνεται από την καμπύλη του Gauss: 1 2,, ακολουθεί την κανονική κατανομή 0, 1, η οποία ονομάζεται τυποποιημένη ή τυπική κανονική κατανομή. Η μαθηματική σχέση που συνδέει την κανονική κατανομή, με την τυπική κανονική κατανομή 0, 1 προκύπτει από το παρακάτω θεώρημα και ονομάζεται τυποποίηση της τ.μ.. 8

9 Θεώρημα 1.2. Αν η τ.μ. Χ ακολουθεί την κανονική κατανομή,, τότε η τ.μ. ακολουθεί την κανονική κατανομή 0, 1 κατανομή. Οι πίνακες, στους οποίους δίνονται οι τιμές των πιθανοτήτων, περιέχουν και τις τιμές των σημείων γιαταοποίαισχύει P aή 1a, 0a1. Να σημειωθεί ότι η κανονική κατανομή είναι συμμετρική ως προς τη μέση της τιμή, με συνέπεια για την κανονική κατανομή 0, 1 και για 0να ισχύει: 1 Σχήμα 1.2. Γραφική παράσταση της σ.α.κ. της N(0, 1). Σχήμα 1.3. Συμμετρία και σημεία της κανονικής κατανομής. 9

10 Κατανομή Γάμμα Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κατανομής γάμμα, που συμβολίζεται με,, δίνεται από τη σχέση:, 0, 0, αλλού όπου, είναι οι παράμετροι της κατανομής, με 0και 0. Η συνάρτηση ορίζεται από τη σχέση:. Αποδεικνύεται ότι: 1 1, 0 1!,,. Μέση τιμή Διακύμανση Var. Σχήμα 1.5. Γραφική παράσταση της σ.π.π. των κατανομών G(1, 1), G(2, 1) και G(1, 2). 10

11 Η κατανομή γάμμα είναι πολύ σημαντική. Για 1και προκύπτει η κατανομή 1, που είναι η εκθετική κατανομή με παράμετρο. Για και προκύπτει η κατανομή, που είναι η κατανομή Xι τετράγωνο με βαθμούς ελευθερίας. Κατανομή Βήτα Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κατανομής βήτα, που συμβολίζεται με,, δίνεται από τη σχέση: 1,0 1,, όπου, είναι οι παράμετροι της κατανομής με 0και 0. Η συνάρτηση, ορίζεται από τη σχέση: Μέση τιμή Διακύμανση, 1 Var.. Να σημειωθεί ότι για 1η κατανομή 1,1 είναι η ομοιόμορφη κατανομή 0,1. Σχήμα 1.6. Γραφική παράσταση της σ.π.π. των κατανομών β(1, 3), β(2, 2) και β(2, 5). 11

12 Κατανομή Student με ν βαθμούς ελευθερίας Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κατανομής Student πoυ συμβολίζεταιμε, δίνεται από τη σχέση: 1 2 1,. 2 όπου είναι η παράμετρος της κατανομής για την οποία ισχύει 0. Τα σημεία ; της κατανομής Student ορίζονται ως: ; ; a 1aP ; Να σημειωθεί ότι η κατανομή Student για 30συγκλίνει στην τυπική κανονική κατανομή 0,1. Επιπλέον, η κατανομή Student είναι συμμετρική ως προς τον άξονα των. Σχήμα 1.7. Συμμετρία και κρίσιμα σημεία της κατανομής Student. 12

13 Κατανομή Χι τετράγωνο με βαθμούς ελευθερίας Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κατανομής Xι τετράγωνο, που συμβολίζεται με, δίνεται από τη σχέση: Τα σημεία ; της κατανομής ορίζονται ως: P ; P ;, 0. a 1aP ; ; Για μεγάλη τιμή του η κατανομή συγκλίνει σε κανονική κατανομή με μέση τιμή και διασπορά 2και ισχύει: ; , όπου η τιμή από τον πίνακα της τυπικής κανονικής κατανομής Ν(0, 1) για το ίδιο a. Σχήμα 1.8. Γραφική παράσταση της σ.π.π. της Xι τετράγωνο κατανομής με n βαθμούς ελευθερίας. 13

14 Εκθετική κατανομή Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της εκθετικής κατανομής, που συμβολίζεται με ή, δίνεται από τη σχέση:, 0 0, 0, όπου είναι η παράμετρος της κατανομής. Μέση τιμή Διακύμανση Var. Σχήμα 1.9. Γραφικές παραστάσεις των σ.π.π. και σ.α.κ. της εκθετικής κατανομής. 14

15 Κατανομή Fisher με ν 1, v 2 βαθμούς ελευθερίας Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας της κατανομής Fisher ή Fisher Snedecorπου συμβολίζεται με,, δίνεται από τη σχέση: 2,0, όπου, είναι οι παράμετροι της κατανομής με 0, 0.Τα σημεία, ; της κατανομής Fisher ορίζονται ως:,; 1aP, ; Να σημειωθεί ότι, αν η τ.μ. ακολουθεί την, κατανομή, τότε η τ.μ.: 1 ακολουθεί την, κατανομή. Σχήμα 1.9. Γραφική παράσταση της σ.π.π. των κατανομών F 1, 1, F 2, 5 και F 3,

16 Μετασχηματισμοί τυχαίων μεταβλητών Θεώρημα 1.3. Έστω ότι η τ.μ. Χ με σ.π.π. και η τ.μ., τότε: Αν η λύνεται μονοσήμαντα (είναι μονότονη και παραγωγίσιμη ως προς ), δηλαδή, τότε η σ.π.π. της τ.μ., δίνεται από τη σχέση:. Αν η έχει περισσότερες από μια λύσεις για κάποια συγκεκριμένη τιμή του, δηλαδή, τότε η σ.π.π. της τ.μ., δίνεται από τη σχέση:. Παράδειγμα 1.1. Δίνεται ότι η τυχαία μεταβλητή έχει σ.π.π.,δηλαδή ακολουθεί την εκθετική κατανομή. Να βρεθεί η σ.π.π. της τυχαίας μεταβλητής. Λύση. Από τη σχέση 2προκύπτει ότι, με συνέπεια η σ.π.π. της τ.μ. να υπολογιστεί αν στη συνάρτηση αντικατασταθεί το από το και το αποτέλεσμα πολλαπλασιαστεί με. Επομένως, , 0. Παρατηρείται ότι η παραπάνω συνάρτηση είναι η σ.π.π. της κατανομής Xι τετράγωνο με 2 βαθμούς ελευθερίας, δηλαδή η τ.μ. 2ακολουθεί την κατανομή. 16

17 Θεώρημα 1.4. Έστωσαν και δύο ανεξάρτητες τ.μ. που ακoλουθούν κανονικές κατανομές, και,, αντίστοιχα. Η τ.μ. ακολουθεί κανονική κατανομή,. Θεώρημα 1.5. Έστωσαν οι ανεξάρτητες τ.μ. και,όπου η τ.μ. ακολουθεί την κανονική κατανομή 0,1 και η τ.μ ακoλουθεί την κατανομή, τότε η τ.μ. / ακολουθεί την κατανομή Student. Θεώρημα 1.6. Αν οι,,, είναι ανεξάρτητες τ.μ. που ακολουθούν τυπική κατανομή 0,1 η καθεμία, τότε η τ.μ. ακολουθεί την κατανομή. Θεώρημα 1.7. Αν οι,,, είναι ανεξάρτητες τ.μ. που ακολουθούν κατανομές, 1,2,,, αντίστοιχα, τότε η τ.μ. ακολουθεί την κατανομή, όπου. Θεώρημα 1.8. Έστωσαν και δύο ανεξάρτητες τ.μ. που ακoλουθούν η την κατανομή η την κατανομή, με, τότε η τ.μ. ακολουθεί την κατανομή. και Θεώρημα 1.9. Έστωσαν και δύο ανεξάρτητες τ.μ. που ακολουθούν κατανομές αντίστοιχα, τότε η τ.μ. / ακολουθεί την κατανομή /,. και, Ορισμός Ως ροπογεννήτρια (moment generating function) της τ.μ. ορίζεται η συνάρτηση, όπου είναι μία πραγματική μεταβλητή. Θεώρημα Αν,,, είναι ανεξάρτητες τ.μ. με ροπογεννήτριες, 1,2,,, τότε η τ.μ. έχει ροπογεννήτρια που δίνεται από τη σχέση. 17

18 Στοιχεία Εκτιμητικής Ορισμός Τυχαίο δείγμα (τ.δ.) (random sample) είναι ένα πεπερασμένο σύνολο ανεξάρτητων πραγματοποιήσεων,,, της ίδιας τ.μ. Οαριθμός ονομάζεται μέγεθος του δείγματος. Τα αποτελέσματα δοκιμών σημειώνονται με x,,, και δεν είναι τυχαίες μεταβλητές, ενώ το τ.δ. X,,, είναι τ.μ. Το τ.δ. είναι μια πολυδιάστατη τ.μ. με συνιστώσες ανεξάρτητες και ισόνομες τ.μ. Αν είναι η τ.μ. από την οποία προέρχεται το δείγμα, τότε ισχύει ότι:,var Var, 1,2,,. Το δείγμα προέρχεται από πληθυσμό ο οποίος μπορεί να είναι άπειρου πλήθους, πεπερασμένου ή το πολύ αριθμήσιμου πλήθους. Στην περίπτωση που ο πληθυσμός είναι άπειρος, τότε οι τ.μ.,,, είναι ανεξάρτητες και ισχύει,,,, όπου,,, είναι η από κοινού κατανομή του τ.δ. X,,, και είναι η κατανομή της τ.μ.. Στοιχεία Εκτιμητικής Αν ο πληθυσμός είναι πεπερασμένος και η δειγματοληψία γίνεται χωρίς επανάθεση, τότε οι τ.μ.,,, είναι εξαρτημένες και ισχύει:,,, , όπου είναι το μέγεθος του πληθυσμού και το μέγεθος του δείγματος. Στην περίπτωση που ο πληθυσμός είναι πεπερασμένος και η δειγματοληψία γίνεται με επανάθεση, τότε οι τ.μ.,,, είναι ανεξάρτητες και ισχύει:,,, 1. Έστω μια τ.μ. με σ.π. ή σ.π.π.. Στη θεωρία πιθανοτήτων είναι γνωστή η και συνήθως ζητείται να βρεθεί η πιθανότητα να συμβεί κάποιο γεγονός που προσδιορίζεται με τη βοήθεια της τ.μ.. Συνήθως η εξαρτάται από άγνωστες σταθερές που ονομάζονται παράμετροι. 18

19 Στοιχεία Εκτιμητικής Στην πράξη συνήθως η συναρτησιακή μορφή της είναι γνωστή, σε αντίθεση με τις παραμέτρους που είναι άγνωστες και πρέπει να εκτιμηθούν. Το συγκεκριμένο πρόβλημα αποτελεί το αντικείμενο της Παραμετρικής Στατιστικής. Με τη βοήθεια ενός τ.δ. γίνεται προσπάθεια να προσδιοριστούν οι άγνωστες παράμετροι της κατανομής που μελετάται. Στο εξής, η θα συμβολίζεται με ;, για να δηλωθεί ότι η κατανομή εξαρτάται από την άγνωστη παράμετρο. Στην περίπτωση που υπάρχει μόνο μια άγνωστη παράμετρος θα χρησιμοποιείται ο συμβολισμός ;. Αν οι άγνωστες παράμετροι είναι περισσότερες από μια, τότε θ,,,, θα είναι το διάνυσμα των παραμέτρων και η σ.π.π. θα συμβολίζεται με ; θ. Στοιχεία Εκτιμητικής Στην κατανομή Poisson, η οποία έχει σ.π.:, 0, 1,, 0,! η παράμετρος είναι το και ο παραμετρικός χώρος είναι Ω0,. Στη διωνυμική κατανομή,, η οποία έχει σ.π.: 1, 0, 1,,, 0 1, το μέγεθος του δείγματος είναι γνωστό, η παράμετρος είναι η πιθανότητα και Ω 0,1. Στην εκθετική κατανομή, η οποία έχει σ.π.π.:, 0, 0 η παράμετρος είναι το καιω 0,. 19

20 Στοιχεία Εκτιμητικής Στην κανονική κατανομή,, η οποία έχει σ.π.π.: 1 2,, υπάρχουν δύο παράμετροι, οι οποίες είναι οι και. : άγνωστο και γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναιω. : άγνωστο και : γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναι Ω0, άγνωστοκαι : άγνωστο. θ, και Ω. Στην κατανομή γάμμα,, η οποία έχει σ.π.π.:, 0, οι παράμετροι είναι οι 0και 0. : άγνωστο και :γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναιω 0,. : άγνωστο και : γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναι Ω0, άγνωστοκαι : άγνωστο. θ, και Ω. Στοιχεία Εκτιμητικής Στην κατανομή βήτα,, η οποία έχει σ.π.π.: 1,0 1,, οι παράμετροι είναι οι 0και 0. : άγνωστο και :γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναιω 0,. : άγνωστο και : γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναι Ω0, άγνωστοκαι : άγνωστο. θ, και Ω. Στην κατανομή Pareto,της οποίας η σ.π.π. είναι:,, 0, 0, οι παράμετροι είναι οι και. Επομένως, θ,). : άγνωστο και : γνωστό. Ο δειγματοχώρος είναιω 0, : άγνωστο και : γνωστό. Ισχύει ότι Ω0, : άγνωστο και : άγνωστο. θ, και Ω. 20

21 Στοιχεία Εκτιμητικής Ορισμός Έστω X,,, τ.δ. από τ.μ.. Κάθε μετρήσιμη συνάρτηση,,,, που δεν περιέχει άγνωστες παραμέτρους,καλείται στατιστική συνάρτηση (στ.σ.) (statistical function). Το πεδίο ορισμού της στ.σ. είναι ο δειγματοχώρος, ενώ το πεδίο τιμών είναι ένα υποσύνολο του συνόλου των πραγματικών αριθμών. Ορισμός Εκτιμήτρια συνάρτηση ή εκτιμητής (estimator) της παραμέτρου καλείται μια στατιστική συνάρτησηχ που έχει πεδίο τιμών τον παραμετρικό χώρο Ω και συμβολίζεται με. Η εκτιμήτρια συνάρτηση είναι τυχαία μεταβλητή. Ητιμήx της εκτιμήτριας συνάρτησης για ένα συγκεκριμένο τ.δ. x,,, καλείται εκτίμηση της παραμέτρου. Με την εκτίμηση παραμέτρων του πληθυσμού ασχολείται η Εκτιμητική και προτείνει δύο ειδών εκτιμητές: εκτιμητές σε σημείο και εκτιμητές σε διάστημα. Στοιχεία Εκτιμητικής Προφανώς, οι στατιστικές συναρτήσεις περιέχουν τ.μ., με συνέπεια να είναι και οι ίδιες τ.μ. Αν οι τ.μ.,αντικατασταθούν με τις τιμές,, τότε η τιμή της στατιστικής συνάρτησης είναι μια συγκεκριμένη πραγματική τιμή. Ο πραγματικός αυτός αριθμός ονομάζεται τιμή της στατιστικής συνάρτησης. Οι στ.σ. βοηθούν να οριστούν τα στατιστικά του δείγματος από τις παραμέτρους του πληθυσμού από τον οποίο προέρχεται. Τα στατιστικά αυτά είναι: Ο δειγματικός μέσος που ορίζεται ως: Η δειγματική ροπή r τάξης που ορίζεται ως: 1 1, 2,3, 21

22 Στοιχεία Εκτιμητικής Η δειγματική κεντρική ροπή r τάξης που ορίζεται ως: 1, 2,3, Για 2στον παραπάνω τύπο προκύπτει η δειγματική διασπορά που συμβολίζεται με: 1. Να σημειωθεί ότι ως δειγματική διασπορά τις περισσότερες φορές χρησιμοποιείται η ποσότητα: 1 1. Οι ποσότητες και που είναι ίσες με τις θετικές τετραγωνικές ρίζες των και, αντίστοιχα ονομάζονται δειγματική τυπική απόκλιση. Στοιχεία Εκτιμητικής Έστω X,,, και Y,,, δύο τυχαία δείγματα από τις τ.μ. και, αντίστοιχα, τότε η δειγματική ή εμπειρική συνδιασπορά είναι: 1 1, ή 1, ενώ ο δειγματικός ή ο εμπειρικός συντελεστής συσχέτισης ισούται με:. Όπως κάθε τ.μ., έτσι και οι στ.σ., οι οποίες είναι τ.μ., ακολουθούν κάποια κατανομή. Παρακάτω δίνονται μερικά χρήσιμα θεωρήματα για την κατανομή της μέσης τιμής και της διασποράς, όταν το δείγμα προέρχεται από κανονική κατανομή. 22

23 Στοιχεία Εκτιμητικής Θεώρημα Έστω X,,, ένα τ.δ. από κανονική κατανομή,, τότε η δειγματική μέση τιμή ακολουθεί την κανονική κατανομή,. Θεώρημα Έστω X,,, ένα τ.δ. από κατανομή και για την οποία ισχύει ότι και Var, τότε η τ.μ. συγκλίνει κατά νόμο στην τυπική κανονική κατανομή, που σημαίνει ότι, για αρκούντος μεγάλο ( 30), ακολουθεί την τυπική κανονική κατανομή 0,1. Θεώρημα Έστω X,,, ένα τ.δ. από την κανονική κατανομή,. Οι τ.μ. και είναι ανεξάρτητες και ισχύει ότι η τ.μ. ακολουθεί την κατανομή Student με 1 βαθμούς ελευθερίας, δηλαδή την, ενώ η τ.μ. ακολουθεί κατανομή Χι τετράγωνο με 1 βαθμούς ελευθερίας, δηλαδή την. Στοιχεία Εκτιμητικής Θεώρημα Έστω X,,, ένα τ.δ. μεγέθους και Y,,, ένα τ.δ. μεγέθους. Τα δύο δείγματα είναι ανεξάρτητα από κανονική κατανομή, και,, αντίστοιχα. Τότε για την τ.μ. ισχύει ότι:,. Θεώρημα Έστωσαν X,,, και Y,,,, δύο ανεξάρτητα τ.δ. μεγέθους και από κανονική κατανομή, και,, αντίστοιχα. Επιπλέον, η δειγματική διασπορά του πρώτου δείγματος ισούται με και του δευτέρου με, τότε ισχύει ότι:,. 23

24 Στοιχεία Εκτιμητικής Θεώρημα Έστωσαν X,,, και Y,,,, δύο ανεξάρτητα τ.δ. μεγέθους και από κανονική κατανομή, και,, αντίστοιχα. Επιπλέον, ας είναι η μέση τιμή και η διασπορά του πρώτου δείγματος, ενώ και είναι η μέση τιμή και η διασπορά του δευτέρου δείγματος, τότε ισχύει ότι: Ορισμός Αν Χ, τότε η στατιστική συνάρτηση Χ,,, ονομάζεται αμερόληπτος εκτιμητής (unbiased estimator) της παραμέτρου. Αν, τότε η διαφορά ονομάζεται μεροληψία (bias) του εκτιμητή. Στην περίπτωση που η παράμετρος θ είναι πολυδιάστατη, τότε ο εκτιμητής της θα είναι επίσης πολυδιάστατος της μορφής Τ Χ και, για να είναι αμερόληπτος, θα πρέπει να ισχύει Τ Χ θ. Στοιχεία Εκτιμητικής Αν αναζητείται ο εκτιμητής μιας συνάρτησης της παραμέτρου θ, έστω της θ, τότε ένας εκτιμητής Χ καλείται αμερόληπτος εκτιμητής της θ, αν ισχύει: Χ θ,θ Ω. Η συνάρτηση θ ονομάζεται εκτιμήσιμη ή U εκτιμήσιμη συνάρτηση κατά Lehmann. Αν όμως ισχύει ότι: Χ θ, τότε η μεροληψία ή το μέσο σφάλμα της Χ ισούται με: Χ Χ θ. Η μεροληψία είναι συνάρτηση του θ, αλλά συμβολίζεται με Χ, διότι αναφέρεται στη στ.σ. Χ. 24

25 Στοιχεία Εκτιμητικής Ορισμός Ένας εκτιμητής Χ ενός τ.δ. Χ,,, μεγέθους ονομάζεται ασυμπτωτικά αμερόληπτος (asymptotically unbiased estimator) για τη συνάρτηση θ, αν ισχύει: lim Χ θ,θ Ω. Με άλλα λόγια, ένας εκτιμητής καλείται ασυμπτωτικά αμερόληπτος, όταν η μεροληψία του τείνει στο μηδέν, καθώς το μέγεθος του δείγματος αυξάνει, δηλαδή: lim Χ 0. Ορισμός Η ποσότητα X θ ονομάζεται σφάλμα του εκτιμητή X της συνάρτησης θ, ενώ η ποσότητα X θ ονομάζεται τετραγωνικό σφάλμα και είναι αυτή που χρησιμοποιείται τις περισσότερες φορές. Στοιχεία Εκτιμητικής Το ζητούμενο είναι να βρεθεί μια εκτιμήτρια συνάρτηση X, η οποία θα ελαχιστοποιεί το μέσο τετραγωνικό σφάλμα (mean square error), δηλαδή να ισχύει: X θ X θ,θ Ω και για κάθε άλλη εκτιμήτρια X. Η βέλτιστη εκτιμήτρια συνάρτηση με βάση το κριτήριο του μέσου τετραγωνικού σφάλματος είναι εκείνη για την οποία ισχύει: X θ 0,θ Ω. Να σημειωθεί ότι η παραπάνω σχέση είναι σπάνιο να επιτευχθεί. Για το λόγο αυτό η κλάση των υπό μελέτη εκτιμητών περιορίζεται στην κλάση των αμερόληπτων εκτιμητών. Στην κλάση αυτή επιλέγεται εκείνος ο εκτιμητής με το μικρότερο μέσο τετραγωνικό σφάλμα. Η διασπορά του εκτιμητή X και το μέσο τετραγωνικό σφάλμα συνδέονται μέσω της σχέσης: X θ VarX X. 25

26 Στοιχεία Εκτιμητικής Παράδειγμα 1.2. Να δειχθεί ότι η δειγματική διασπορά που δίνεται από τον τύπο: είναι ένας αμερόληπτος εκτιμητής της θεωρητικής διασποράς οποιασδήποτε κατανομής, ενώ η δειγματική διασπορά που δίνεται από τον τύπο: δεν είναι αμερόληπτος εκτιμητής της αντίστοιχης θεωρητικής. Παράδειγμα 1.3. Μετράται η απόσταση μεταξύ δύο σημείων σε πέντε περιπτώσεις. Τα αποτελέσματα ήταν: Αν θεωρηθεί ότι η απόσταση μεταξύ των δύο σημείων ακολουθεί την κατανομή,, να βρεθεί ένας αμερόληπτος εκτιμητής της διασποράς, όταν: 1. Η μέση τιμή είναι άγνωστη. 2. Ισχύει ότι. Στοιχεία Εκτιμητικής Ορισμός Ένας αμερόληπτος εκτιμητής X της συνάρτηση θ καλείται αμερόληπτος εκτιμητής ομοιόμορφα ελάχιστης διασποράς (α.ε.ο.ε.δ.) (minimum variance unbiased estimator), αν έχει τη μικρότερη διασπορά μεταξύ των αμερόληπτων εκτιμητών για κάθε θ Ω. Μαθηματικά αυτό μεταφράζεται ως εξής: X θ min X θ, θ Ω. Ορισμός Μια στ.σ. Τ X X, X,, X ονομάζεται επαρκής (sufficient) για την οικογένεια κατανομών ; θ, θ Ω ή απλά για την παράμετρο θ, αν η δεσμευμένη κατανομή του δείγματος X, όταν δοθεί η τιμή T X t, είναι ανεξάρτητη της παραμέτρου θ για όλες τις τιμές του t, για τις οποίες μπορεί να ορισθεί η δεσμευμένη κατανομή, δηλαδή: X x T X t X t :ανεξάρτητοτουθ. 26

27 Στοιχεία Εκτιμητικής Οι θεωρητικές ροπές είναι συναρτήσεις των άγνωστων παραμέτρων. Υπενθυμίζεται ότι οι δειγματικές ροπές δίνονται από τις σχέσεις: 1, 1,, 1. Θεώρημα Οι δειγματικές ροπές είναι αμερόληπτοι εκτιμητές των θεωρητικών ροπών. Η μεθοδολογία του υπολογισμού των εκτιμητών, με τη μέθοδο των ροπών, είναι η εξής: εξισώνονται οι θεωρητικές ροπές με τις δειγματικές ροπές ίσης τάξης. Με τον τρόπο αυτό συνδέονται οι εκτιμώμενες παράμετροι με στατιστικές συναρτήσεις και από τη λύση των εξισώσεων που προκύπτουν, υπολογίζονταιοιεκτιμητές. Παράδειγμα 1.9. Έστω,,, τυχαίο δείγμα από κατανομή ;,,. Να υπολογισθεί ένας εκτιμητής για την παράμετρο με τη μέθοδο των ροπών. Στοιχεία Εκτιμητικής Παράδειγμα Έστω η τυχαία μεταβλητή η οποία ακολουθεί κατανομή,. Να εκτιμηθούν οι άγνωστες παράμετροι και της κατανομής με τη μέθοδο ροπών. Η μέθοδος μεγίστης πιθανοφάνειας προτάθηκε πρώτη φορά από τον Gauss, πιστώνεται όμως στο Fisherγιατί αυτός πρώτος στο 1922 ερεύνησε τις ιδιότητες της μεθόδου. Ας είναι X,,, τ.δ. από κατανομή ; Ορισμός Πιθανοφάνεια(likelihood) ονόμασε το 1912 ο R.A. Fisherτην από κοινού κατανομή του δείγματος X, όταν η κατανομή θεωρείται συνάρτηση της παραμέτρου θ για δοσμένη τιμή του δείγματος και συμβολίζεται με: θ x x ; θ θ ;θ. 27

28 Στοιχεία Εκτιμητικής Ορισμός Έστω x ;θ η συνάρτηση πιθανοφάνειας του τυχαίου δείγματος Χ,,,. Ο εκτιμητής θ λέγεται εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας (Ε.Μ.Π.) (maximum likelihood estimator) της παραμέτρου θ αν: x ;θ max x ; θ ή ισοδύναμα, αν ο εκτιμητής θ μεγιστοποιεί τη συνάρτηση lnx ;θ. Παρατηρήσεις. 1. Στην περίπτωση που η συνάρτηση πιθανοφάνειας είναι διαφορίσιμη, ο Ε.Μ.Π. είναι η λύση της εξίσωσης πιθανοφάνειας: ln 0, που ικανοποιεί τη σχέση: ln 0. Στοιχεία Εκτιμητικής 2. Για την εύρεση του μεγίστου της πιθανοφάνειας θ υπάρχουν οι ακόλουθες περιπτώσεις: να μην υπάρχει πεπερασμένο μέγιστο, να υπάρχει ακριβώς ένα μέγιστο, να υπάρχουν περισσότερα από ένα μέγιστα. Θεώρημα Έστω Χ,,, τ.δ. από τ.μ. με κατανομή ; θ και θ οε.μ.π.της παραμέτρου θ. Αν θ είναι μια αμφιμονοσήμαντη συνάρτηση της παραμέτρου θ, τότε ο Ε.Μ.Π. της συνάρτησης θ είναι ο θ. Παράδειγμα Έστω ότι η τυχαία μεταβλητή που ακολουθεί την κατανομή Bernoulli,. Να βρεθεί ο Ε.Μ.Π. της άγνωστης παραμέτρου. 28

29 Στοιχεία Εκτιμητικής Παράδειγμα 1.12.Έστω τυχαίο δείγμα,,, από εκθετική κατανομή με σ.π.π. ;,,. Να υπολογισθεί ένας Ε.Μ.Π. για την παράμετρο. Επιπλέον, να βρεθεί η τιμή του εκτιμητή, αν από ένα δείγμα μεγέθους δίνονται οι παρατηρήσεις:,,, και. Παράδειγμα Έστω τυχαίο δείγμα από πληθυσμό με κανονική κατανομή του οποίου η μέση τιμή είναι και η διασπορά 1. Με τη μέθοδο μέγιστης πιθανοφάνειας να υπολογισθεί ένας εκτιμητής της άγνωστης παραμέτρου. Παράδειγμα Έστω,,, τυχαίο δείγμα από γεωμετρική κατανομή με συνάρτηση πιθανότητας ;, όπου,,,. Να βρεθεί ένας εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας για την άγνωστη παράμετρο. Κεφάλαιο 1 ο. Ασκήσεις Άσκηση 1.4. Έστω,,, τυχαίο δείγμα από κατανομή Weibull με παράμετρο. Να αποδειχθεί ότι η τυχαία μεταβλητή ακολουθεί την κατανομή. Άσκηση 1.5. Έστω τυχαίο δείγμα από κανονική κατανομή,, όπου η διασπορά είναι γνωστός αριθμός. Να δειχθεί ότι ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας της παραμέτρου είναι η δειγματική μέση τιμή. Άσκηση 1.6. Έστω τυχαίο δείγμα από κατανομή Poisson με μέση τιμή. Να δειχθεί ότι ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας της παραμέτρου είναι η δειγματική μέση τιμή. 29

30 Κεφάλαιο 1 ο. Ασκήσεις Άσκηση 1.7. Έστω ο αριθμός των στιγμάτων ανά 100 μέτρα ενός ελάσματος. Είναι γνωστό ότι η τυχαία μεταβλητή ακολουθεί κατανομή Poisson με παράμετρο. Αν 40 παρατηρήσεις της, έδωσαν 5 φορές μηδέν στίγματα, 7 φορές ένα στίγμα, 12 φορές δύο στίγματα, 9 φορές τρία στίγματα, 5 φορές τέσσερα στίγματα και 1 φορά έξι στίγματα, να βρεθεί ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας της παραμέτρου. Άσκηση 1.8. Έστω τυχαίο δείγμα μεγέθους από κατανομές με συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας: ;,,. ;,,. ;,,. Σε κάθε μια από τις παραπάνω περιπτώσεις, να βρεθεί ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας και ο εκτιμητής με τη μέθοδο των ροπών για την άγνωστη παράμετρο. Κεφάλαιο 1 ο. Ασκήσεις Άσκηση 1.9. Έστω τ.δ. μεγέθους, το οποίο ακολουθεί μια κατανομή με συνάρτηση πυκνότητα πιθανότητας: ;,,. Να δειχθεί ότι ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας της παραμέτρου είναι ο: Επίσης, να αποδειχθεί ότι ο συγκεκριμένος εκτιμητής είναι αμερόληπτος εκτιμητής της παραμέτρου.. 30

31 Κεφάλαιο 1 ο. Ασκήσεις Άσκηση Έστω τ.δ. μεγέθους από κατανομές με συνάρτηση πυκνότητα πιθανότητας: ;,,. 1. Να δειχθεί ότι η δειγματική μέση τιμή είναι ένας αμερόληπτος εκτιμητής για την παράμετρο. 2. Να δειχθεί ότι η διασπορά της δειγματικής μέσης τιμής ισούται με. 3. Ένας ερευνητής από ένα τ.δ. μεγέθους έλαβε τις παρατηρήσεις., 8.1,.,. και.. Στην περίπτωση αυτή να βρεθεί ένας εκτιμητής για την παράμετρο. Άσκηση Ένας παίκτης τυχερών παιχνιδιών παίζει, κάθε μέρα, το ίδιο παιχνίδι και σταματά, όταν κερδίζει. Ο παρακάτω πίνακας δίνει το πλήθος των παιχνιδιών, μέχρι να κερδίσει. Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυριακή Να βρεθεί ο ροποεκτιμητής και ο εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας της πιθανότητας να κερδίσει. 31

3. Κατανομές πιθανότητας

3. Κατανομές πιθανότητας 3. Κατανομές πιθανότητας Τυχαία Μεταβλητή Τυχαία μεταβλητή (τ.μ.) (X) είναι μια συνάρτηση που σε κάθε σημείο (ω) ενός δειγματικού χώρου (Ω) αντιστοιχεί έναν πραγματικό αριθμό. Ω ω X (ω ) R Διακριτή τ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τυχαίες μεταβλητές Κατανομές Τυχαία Μεταβλητή (τ.μ.) Τυχαία μεταβλητή (τ.μ.) ονομάζεται η συνάρτηση που απεικονίζει το σύνολο των δυνατών αποτελεσμάτων ενός πειράματος στο σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 20 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 20 2.1.1 Αβεβαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ, ΟΛΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΘΕΩΡΗΜΑ BAYES, ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 71

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ, ΟΛΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΘΕΩΡΗΜΑ BAYES, ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 71 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 21 2.1.1 Αβεβαιότητα και Τυχαίο Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου

Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου Στατιστική Συμπερασματολογία Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων εκτιμήτρια συνάρτηση, ˆ θ σημειακή εκτίμηση εκτίμηση με διάστημα εμπιστοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ. 8.1 Εισαγωγή. 8.2 Κατανομές Συχνοτήτων (Frequency Distributions) ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ. 8.1 Εισαγωγή. 8.2 Κατανομές Συχνοτήτων (Frequency Distributions) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 81 Εισαγωγή Οι κατανομές διακρίνονται σε κατανομές συχνοτήτων, κατανομές πιθανοτήτων και σε δειγματοληπτικές κατανομές Στη συνέχεια θα γίνει αναλυτική περιγραφή αυτών 82 Κατανομές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 21 2.1.1 Αβεβαιότητα και Τυχαίο Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 7035468 Εκτίμηση Διαστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η : ,

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η : , Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η :1-0-017, 3-0-017 Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Σκοπός του μαθήματος Η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Συμπερασματολογία

Στατιστική Συμπερασματολογία 4. Εκτιμητική Στατιστική Συμπερασματολογία εκτιμήσεις των αγνώστων παραμέτρων μιας γνωστής από άποψη είδους κατανομής έλεγχο των υποθέσεων που γίνονται σε σχέση με τις παραμέτρους μιας κατανομής και σε

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας

Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Α. ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ α) Διακριτή Ομοιόμορφη κατανομή β) Διωνυμική κατανομή γ) Υπεργεωμετρική κατανομή δ) κατανομή Poisson Β. ΣΥΝΕΧΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Η/Υ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 8 o ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Email: gasil@math.auth.gr Ιστοσελίδα Μαθήματος: users.auth.gr/gasil

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1o Τμήμα (Α - Κ): Αμφιθέατρο 3, Νέα Κτίρια ΣΗΜΜΥ Θεωρία Πιθανοτήτων & Στοχαστικές Ανελίξεις - 1

ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1o Τμήμα (Α - Κ): Αμφιθέατρο 3, Νέα Κτίρια ΣΗΜΜΥ Θεωρία Πιθανοτήτων & Στοχαστικές Ανελίξεις - 1 ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1o Τμήμα (Α - Κ): Αμφιθέατρο 3, Νέα Κτίρια ΣΗΜΜΥ Θεωρία Πιθανοτήτων & Στοχαστικές Ανελίξεις - 1 5.1: Εισαγωγή 5.2: Πιθανότητες 5.3: Τυχαίες Μεταβλητές καθ. Βασίλης Μάγκλαρης

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία. Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος

Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία. Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος Κατανομές Πιθανότητας Ως τυχαία μεταβλητή ορίζεται το σύνολο των τιμών ενός χαρακτηριστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 7035468 Τυχαίο Δείγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ: ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ: ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ: ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ Ως γνωστό δείγμα είναι ένα σύνολο παρατηρήσεων από ένα πληθυσμό. Αν ο πληθυσμός αυτός θεωρηθεί μονοδιάστατος τότε μπορεί να εκφρασθεί με τη συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος II. Στατιστική Συμπερασματολογία (Inferential Statistics)

Μέρος II. Στατιστική Συμπερασματολογία (Inferential Statistics) Μέρος II. Στατιστική Συμπερασματολογία (Inferential Statistics) Τυχαίο δείγμα και στατιστική συνάρτηση Χ={x 1, x,, x n } τυχαίο δείγμα μεγέθους n προερχόμενο από μια (παραμετρική) κατανομή με σ.π.π. f(x;θ).

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1.Έστω ο δειγματικός χώρος Ω = { 1,,, K,10} με ισοπίθανα απλά ενδεχόμενα. Να 4 βρείτε την πιθανότητα ώστε η συνάρτηση f ( x ) = x 4x + λ να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟ ΕΚΘΕΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΑΠΟ k ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟ ΕΚΘΕΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΑΠΟ k ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΑΓΓΕΛΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟ ΕΚΘΕΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΑΠΟ k ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Ορισμός τυχαίας μεταβλητής Τυχαία μεταβλητή λέγεται η συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium Iii

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium Iii Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium Iii Η Κανονική Κατανομή Λέμε ότι μία τυχαία μεταβλητή X, ακολουθεί την Κανονική Κατανομή με παραμέτρους και και συμβολίζουμε X N, αν έχει συνάρτηση πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρµοσµένες Επιστήµες Στατιστικός Πληθυσµός και Δείγµα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ Οι συναρτήσεις πιθανότητας ή πυκνότητας πιθανότητας των διαφόρων τυχαίων μεταβλητών χαρακτηρίζονται από κάποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 7035468 Εκτίμηση Παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.outras@e.aegea.gr Τηλ: 7035468 Μέθοδος Υπολογισμού

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σημερινό μάθημα: Εκτιμήτριες συναρτήσεις και σημειακή εκτίμηση παραμέτρων Στατιστική συμπερασματολογία (ή εκτιμητική ): εξαγωγή συμπερασμάτων για το σ

Σημερινό μάθημα: Εκτιμήτριες συναρτήσεις και σημειακή εκτίμηση παραμέτρων Στατιστική συμπερασματολογία (ή εκτιμητική ): εξαγωγή συμπερασμάτων για το σ 10ο Μάθημα Πιθανότητες Σωτήρης Νικολετσέας, αναπληρωτής καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Σωτήρης Νικολετσέας, αναπληρωτής καθηγητής 10ο Μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ιωνυµική Κατανοµή(Binomial)

ιωνυµική Κατανοµή(Binomial) ιωνυµική Κατανοµή(Binomial) ~B(n,p) n N και 0

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Αν x =,,, παρατηρήσεις των Χ =,,,, τότε έχουμε διαθέσιμο ένα δείγμα Χ={Χ, =,,,} της κατανομής F μεγέθους με από κοινού σ.κ. της Χ f x f x Ορισμός : Θεωρούμε ένα τυχαίο δείγμα

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ Ενότητα #: Επαγωγική Στατιστική - Δειγματοληψία Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Στατιστική

Εφαρμοσμένη Στατιστική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εφαρμοσμένη Στατιστική Εκτιμητική Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Κωνσταντίνος Μπλέκας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 5-6 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 735468 Σε αρκετές εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς Πρόλογος Ο μηχανικός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς του εάν επιθυμεί να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά της χώρας του και γενικότερα της Ευρώπης. Μία σημαντική αναλογία σε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. για τα οποία ισχύει y f (x) , δηλαδή το σύνολο, x A, λέγεται γραφική παράσταση της f και συμβολίζεται συνήθως με C

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. για τα οποία ισχύει y f (x) , δηλαδή το σύνολο, x A, λέγεται γραφική παράσταση της f και συμβολίζεται συνήθως με C Επιμέλεια: Κ Μυλωνάκης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΗ Τι ονομάζεται πραγματική συνάρτηση με πεδίο ορισμού το Α; Έστω Α ένα υποσύνολο του R Ονομάζουμε πραγματική συνάρτηση με πεδίο ορισμού το Α μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ / 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Κεφάλαιο 1: Περιγραφική Στατιστική... 15 1.1 Περιγραφική και Συμπερασματική Στατιστική... 15 1.2 Μεταβλητές - Τιμές - Παρατηρήσεις... 19 1.3 Είδη μεταβλητών...

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματικές Κατανομές

Δειγματικές Κατανομές Δειγματικές Κατανομές Στατιστική συνάρτηση ή στατιστική Δειγματική κατανομή - Εκτιμητής Τα άγνωστα στοιχεία του πληθυσμού λέγονται παράμετροι. Τα συμπεράσματα για μια παράμετρο εξάγονται με τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Ποσοτικές Μέθοδοι Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης 50100 Kozani GR

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ. Για την Γ Τάξη Γενικού Λυκείου Μάθημα Επιλογής ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΘΗΝΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ. Για την Γ Τάξη Γενικού Λυκείου Μάθημα Επιλογής ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΘΗΝΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Για την Γ Τάξη Γενικού Λυκείου Μάθημα Επιλογής ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΘΗΝΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι (Θ.Ε. ΠΛΗ 12) 6Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΕΝΗΜΕΡΩΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ Ημερομηνία Αποστολής της εργασίας στον Φοιτητή 5 Μαϊου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Εκτιμητές Μεγίστης Πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Estimators MLE)

Εκτιμητές Μεγίστης Πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Estimators MLE) Εκτιμητές Μεγίστης Πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Estimators MLE) Εστω τ.δ. X={x, x,, x } με κατανομή με σ.π.π. f(x;θ). Η από-κοινού σ.π.π. των δειγμάτων είναι η συνάρτηση L f x, x,, x; f x i ; και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ - - ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ3 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 009-0 ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ - - ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΝΟΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Δειγματικός Χώρος. Ενδεχόμενα {,,..., }.

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Δειγματικός Χώρος. Ενδεχόμενα {,,..., }. ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Δειγματικός Χώρος Το σύνολο των δυνατών αποτελεσμάτων λέγεται δειγματικός χώρος (sample space) και συμβολίζεται συνήθως με το γράμμα Αν δηλαδή ω,,, ω2 ωκ είναι τα δυνατά αποτελέσματα ενός πειράματος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 3 ο a. Τυχαία Μεταβλητή-Έννοιες και Ορισμοί

Μάθημα 3 ο a. Τυχαία Μεταβλητή-Έννοιες και Ορισμοί Μάθημα 3 ο a Τυχαία Μεταβλητή-Έννοιες και Ορισμοί Στο μάθημα αυτό θα ορίσουμε την έννοια της τυχαίας μεταβλητής και θα αναφερθούμε σε σχετικές βασικές έννοιες και συμβολισμούς. Ross, σσ 135-151 Μπερτσεκάς-Τσιτσικλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-217-ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ-ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2016 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΚΑΛΙΔΗΣ

ΗΥ-217-ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ-ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2016 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΚΑΛΙΔΗΣ ΗΥ-217-ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ-ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2016 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΚΑΛΙΔΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ 6-7: ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΤΥΧΑΙΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Τυχαία Μεταβλητή (Τ.Μ.): Συνάρτηση πραγματικών τιμών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία της θεωρίας πιθανοτήτων

Βασικά στοιχεία της θεωρίας πιθανοτήτων Η έννοια του Πειράµατος Τύχης. 9 3 6 Το σύνολο των πιθανών εκβάσεων ενός πειράµατος τύχης καλείται δειγµατοχώρος ή δειγµατικόςχώρος (sample space)καισυµβολίζεταιµεωήµε S.Έναστοιχείοωήsτου δειγµατικού χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... xv. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1

Πρόλογος... xv. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1 Πρόλογος... xv Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1 1.1.Ιστορική Αναδρομή... 1 1.2.Βασικές Έννοιες... 5 1.3.Πλαίσιο ειγματοληψίας (Sampling Frame)... 9 1.4.Κατηγορίες Ιατρικών Μελετών.... 11 1.4.1.Πειραµατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ 1. Ένα σηµείο Α(χ, ψ) ανήκει στη γραφική παράσταση της f αν f(ψ)=χ. 2. Αν µια συνάρτηση είναι γνησίως αύξουσα σε ένα διάστηµα A,

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία. Πρέπει να γνωρίζουμε πως πήραμε το δείγμα Το πλήθος n ij των παρατηρήσεων σε κάθε κελί είναι τ.μ. με μ ij συμβολίζουμε την μέση τιμή:

Δειγματοληψία. Πρέπει να γνωρίζουμε πως πήραμε το δείγμα Το πλήθος n ij των παρατηρήσεων σε κάθε κελί είναι τ.μ. με μ ij συμβολίζουμε την μέση τιμή: Δειγματοληψία Πρέπει να γνωρίζουμε πως πήραμε το δείγμα Το πλήθος των παρατηρήσεων σε κάθε κελί είναι τ.μ. με μ συμβολίζουμε την μέση τιμή: Επομένως στην δειγματοληψία πινάκων συνάφειας αναφερόμαστε στον

Διαβάστε περισσότερα

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων Διάλεξη 2 Επισκόπηση θεωρίας πιθανοτήτων Τυχαίες μεταβλητές: Βασικές έννοιες Τυχαία μεταβλητή: Μεταβλητή της οποίας δε γνωρίζουμε με βεβαιότητα την τιμή (σε αντίθεση με τις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Η Θεωρία Πιθανοτήτων παίζει μεγάλο ρόλο στη μοντελοποίηση και μελέτη συστημάτων των οποίων δεν μπορούμε να προβλέψουμε ή να παρατηρήσουμε την

Εισαγωγή Η Θεωρία Πιθανοτήτων παίζει μεγάλο ρόλο στη μοντελοποίηση και μελέτη συστημάτων των οποίων δεν μπορούμε να προβλέψουμε ή να παρατηρήσουμε την Μαθηματικά Πληροφορικής 8ο Μάθημα Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή Η Θεωρία Πιθανοτήτων παίζει μεγάλο ρόλο στη μοντελοποίηση και μελέτη συστημάτων των οποίων δεν μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis)

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis) Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regresso Aalss) Βασικές έννοιες Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση Πολλαπλή Παλινδρόμηση Εφαρμοσμένη Στατιστική Μέρος 5 ο - Κ. Μπλέκας () Βασικές έννοιες Έστω τ.μ. Χ,Υ όπου υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. Ενότητα 3 η : Χαρακτηριστικά Τυχαίων Μεταβλητών Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας για Διακριτή Τυχαία Μεταβλητή

Στατιστική. Ενότητα 3 η : Χαρακτηριστικά Τυχαίων Μεταβλητών Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας για Διακριτή Τυχαία Μεταβλητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3 η : Χαρακτηριστικά Τυχαίων Μεταβλητών Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας για Διακριτή Τυχαία Μεταβλητή Γεώργιος Ζιούτας Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. 4 ο Μάθημα: Θεωρητικές και Εμπειρικές - Δειγματοληπτικές Κατανομές. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας

Στατιστική. 4 ο Μάθημα: Θεωρητικές και Εμπειρικές - Δειγματοληπτικές Κατανομές. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στατιστική 4 ο Μάθημα: Θεωρητικές και Εμπειρικές - Δειγματοληπτικές Κατανομές Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η διακριτή συνάρτηση μάζας πιθανότητας δίνεται από την

Η διακριτή συνάρτηση μάζας πιθανότητας δίνεται από την Η ΔΙΩΝΥΜΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ Ενδιαφερόμαστε για την απλούστερη μορφή πειραματικής διαδικασίας, όπου η έκβαση των αποτελεσμάτων χαρακτηρίζεται μόνο ως "επιτυχής" ή "ανεπιτυχής" (δοκιμές Beroulli). Ορίζουμε λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 19/5/2017

Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 19/5/2017 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 2 Εισαγωγή Η ανάλυση παλινδρόμησης περιλαμβάνει το σύνολο των μεθόδων της στατιστικής που αναφέρονται σε ποσοτικές σχέσεις μεταξύ μεταβλητών Πρότυπα παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο Δίνεται η συνάρτηση f x. Ι. Το πεδίο ορισμού της f είναι:., 1 υ -1, B. 1, Γ. -1,., 1.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο Δίνεται η συνάρτηση f x. Ι. Το πεδίο ορισμού της f είναι:., 1 υ -1, B. 1, Γ. -1,., 1. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ ο Δίνεται η συνάρτηση f Ι. Το πεδίο ορισμού της f είναι:., υ -, B., Γ. -,.,., ΙΙ. Το όριο f lm 0 είναι ίσο με: Α. 0 Β. Γ. Δ. Ε. Τίποτε από τα προηγούμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Σκοπός Οι δειγματικοί χώροι, ανάλογα με τη φύση και τον τρόπο έκφρασης των ενδεχομένων τους κατατάσσονται σε ποσοτικούς και ποιοτικούς. Προφανώς ο υπολογισμός πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 15/1/009 ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Η/Υ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 10 o ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Email: gvasil@math.auth.gr Ιστοσελίδα Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία της θεωρίας πιθανοτήτων

Βασικά στοιχεία της θεωρίας πιθανοτήτων Η έννοια του Πειράµατος Τύχης. 9 3 Το σύνολο των πιθανών εκβάσεων ενός πειράµατος τύχης καλείται δειγµατοχώρος ήδειγµατικόςχώρος (sample space)καισυµβολίζεταιµεωήµε S.Έναστοιχείοω ή s του δειγµατικού χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Βιομαθηματικά BIO-156. Τυχαίες μεταβλητές Κατανομές Πιθανοτήτων. Ντίνα Λύκα. Εαρινό Εξάμηνο, 2017

Βιομαθηματικά BIO-156. Τυχαίες μεταβλητές Κατανομές Πιθανοτήτων. Ντίνα Λύκα. Εαρινό Εξάμηνο, 2017 Βιομαθηματικά BIO-156 Τυχαίες μεταβλητές Κατανομές Πιθανοτήτων Ντίνα Λύκα Εαρινό Εξάμηνο, 17 lika@biology.uoc.gr Τυχαία Μεταβλητή τυχαία μεταβλητή (τ.μ.) (X) είναι μια συνάρτηση που σε κάθε απλό ενδεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Έστω ότι επιθυμούμε να μελετήσουμε ένα τυχαίο πείραμα με δειγματικό χώρο Ω και έστω η πιθανότητα να συμβεί ένα ενδεχόμενο Α Ω Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ενώ δεν γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Κατανομές. Πέτρος Ε. Μαραβελάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Κεφάλαιο 3 Κατανομές. Πέτρος Ε. Μαραβελάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Κεφάλαιο Κατανομές Πέτρος Ε. Μαραβελάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πειραιώς - - Χρησιμοποιώντας την Στατιστική Έστω οι διαφορετικές διατάξεις ενός αγοριού (B) και ενός κοριτσιού (G) σε τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.outras@fme.aegean.gr Τηλ: 7035468 σ-άλγεβρα

Διαβάστε περισσότερα

3 ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ο δειγματικός χώρος του πειράματος θα είναι το σύνολο: Ω = ω, ω,..., ω }.

3 ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ο δειγματικός χώρος του πειράματος θα είναι το σύνολο: Ω = ω, ω,..., ω }. 3 ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 3.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΟΣ - ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Πείραμα Τύχης Ένα πείραμα του οποίου δεν μπορούμε εκ των προτέρων να προβλέψουμε το αποτέλεσμα, μολονότι επαναλαμβάνεται φαινομενικά τουλάχιστον κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ϐασικών εννοιών στην ϑεωρία πιθανοτήτων

Περίληψη ϐασικών εννοιών στην ϑεωρία πιθανοτήτων Περίληψη ϐασικών εννοιών στην ϑεωρία πιθανοτήτων 6 Απριλίου 2009 1 Συνδυαστική Η ϐασική αρχή µέτρησης µας λέει ότι αν σε ένα πείραµα που γίνεται σε δύο ϕάσεις και στο οποίο υπάρχουν n δυνατά αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων. Διάλεξη 2

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων. Διάλεξη 2 HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων Διάλεξη 2 Επισκόπηση θεωρίας πιθανοτήτων Θεωρία πιθανοτήτων Τυχαία μεταβλητή: Μεταβλητή της οποίας δε γνωρίζουμε με βεβαιότητα την τιμή (αντίθετα με τις ντετερμινιστικές μεταβλητές)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Επικ. Καθηγητής v.koutra@fme.aegea.gr Τηλ: 7035468 Θα μελετήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Να αποδειχθεί ότι για δύο ενδεχόµενα Α και Β ενός δειγµατικού χώρου Ω ισχύει: P(A B) = P(A) + P(B) P(A B) Τα απλά ενδεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Στατιστική

Μαθηματική Στατιστική Μαθηματική Στατιστική Έλεγχοι Υποθέσεων Φωτεινή Κολυβά-Μαχαίρα Σταύρος Α Χατζόπουλος Φ ΚΟΛΥΒΑ-ΜΑΧΑΙΡΑ Αναπλ Καθηγήτρια, Τμήμα Μαθηματικών, ΑΠΘ ΣΤ Α ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ Διδάκτωρ Στατιστικής, Τμήμα Μαθηματικών,

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ευστρατία Μούρτου

ρ. Ευστρατία Μούρτου ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΞΑΜΗΝΟ : Ε ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ : - ΜΑΘΗΜΑ «ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ» ΚΕΦ. ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ρ. Ευστρατία Μούρτου

Διαβάστε περισσότερα

Εκτιμήτριες. Κώστας Γλυκός ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ. Ασκήσεις για ΑΕΙ και ΤΕΙ. Kglykos.gr. σε Εκτιμήτριες. μέθοδος ροπών και μέγιστης πιθανοφάνειας

Εκτιμήτριες. Κώστας Γλυκός ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ. Ασκήσεις για ΑΕΙ και ΤΕΙ. Kglykos.gr. σε Εκτιμήτριες. μέθοδος ροπών και μέγιστης πιθανοφάνειας Εκτιμήτριες Κώστας Γλυκός Ασκήσεις για ΑΕΙ και ΤΕΙ σε Εκτιμήτριες Ι δ ι α ί τ ε ρ α μ α θ ή μ α τ α μέθοδος ροπών και μέγιστης πιθανοφάνειας κριτήρια αμεροληψίας και συνέπειας 9 άλυτες ασκήσεις 6 9 7.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τοµέας Μαθηµατικών, Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών Επιστηµών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόµενα Εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 (version ) είναι: ( ) f =

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 (version ) είναι: ( ) f = ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 16 (version 9-6-16) 1. A Να δώσετε τον ορισμό της παραγώγου μιας συνάρτησης σε ένα σημείο x του πεδίο ορισμού της. Απάντηση: Παράγωγος μιας συνάρτησης σε ένα σημείο x του πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

HMY 429: Εισαγωγή στην Επεξεργασία Ψηφιακών. Χρόνου (Ι)

HMY 429: Εισαγωγή στην Επεξεργασία Ψηφιακών. Χρόνου (Ι) HMY 429: Εισαγωγή στην Επεξεργασία Ψηφιακών Σημάτων Διάλεξη 5: Στοχαστικά/Τυχαία Σήματα Διακριτού Διάλεξη 5: Στοχαστικά/Τυχαία Σήματα Διακριτού Χρόνου (Ι) Στοχαστικά σήματα Στα προηγούμενα: Ντετερμινιστικά

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

3.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 8. Συνεχείς Κατανομές Πιθανοτήτων

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 8. Συνεχείς Κατανομές Πιθανοτήτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περίπτωση της συνεχούς Τ.Μ. η μάζα πιθανότητας σε κάθε σημείο είναι μηδέν.

Στην περίπτωση της συνεχούς Τ.Μ. η μάζα πιθανότητας σε κάθε σημείο είναι μηδέν. ΚΥΡΙΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΜΙΑΣ Τ.Μ. Μπορούμε να διευρύνουμε την ερμηνεία των κατανομών με τη βοήθεια της έννοιας της μάζας. Έτσι οι τιμές που παίρνει μια Τ.Μ. περιγράφουν τη μάζα πιθανότητας στο συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Πωλήσεις, Δαπάνες Διαφήμισης και Αριθμός Πωλητών Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) 98 050 6 3 989

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Π

ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Π ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Π ι θ α ν ό τ η τ ε ς Ι Πειραιάς 2008 Πιθανότητες Ι-Μ. Κούτρας 2 Κατανομές χρόνου αναμονής (... μέχρι να συμβεί ηπρώτη επιτυχία) 3 Ας θεωρήσουμε μία ακολουθία

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA OIKONOMIKΩN ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Διαγώνισμα Προόδου Στατιστικής III

TMHMA OIKONOMIKΩN ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Διαγώνισμα Προόδου Στατιστικής III 0 TMHMA OIKONOMIKΩN ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Διαγώνισμα Προόδου Στατιστικής III Νοέμβριος Eστω,,, τυχαίο δείγμα από κατανομή f( x; ), όπου συμβολίζει άγνωστη παράμετρο (a) Να ορισθεί η έννοια του επαρκούς στατιστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΥΧΑΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Συνέχεια)

ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΥΧΑΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Συνέχεια) ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΥΧΑΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Συνέχεια) Χαράλαµπος Α. Χαραλαµπίδης 9 Νοεµβρίου 2009 ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Ορισµός Μία τυχαία µεταβλητή X καλείται διακριτή ή απαριθµητή αν παίρνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 7. Τυχαίες Μεταβλητές και Διακριτές Κατανομές Πιθανοτήτων

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 7. Τυχαίες Μεταβλητές και Διακριτές Κατανομές Πιθανοτήτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χ. Εμμανουηλίδης, 1

Χ. Εμμανουηλίδης, 1 Εφαρμοσμένη Στατιστική Έρευνα Απλό Γραμμικό Υπόδειγμα AΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Δρ. Χρήστος Εμμανουηλίδης Αν. Καθηγητής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εφαρμοσμένη Στατιστική, Τμήμα Ο.Ε. ΑΠΘ Χ. Εμμανουηλίδης,

Διαβάστε περισσότερα

3/10/2016. Στατιστική Ι. 1 η Διάλεξη

3/10/2016. Στατιστική Ι. 1 η Διάλεξη Στατιστική Ι 1 η Διάλεξη 1 2 Φαινόμενα Πειράματα Αιτιοκρατικά Προσδιοριστικά Τυχαία Στοχαστικά Ένα αιτιοκρατικό πείραμα, κάθε φορά που εκτελείται, έχει το ίδιο αποτέλεσμα το οποίο μπορεί να προβλεφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Στοχαστικών Σημάτων

Επεξεργασία Στοχαστικών Σημάτων Επεξεργασία Στοχαστικών Σημάτων Τυχαίες μεταβλητές Σεραφείμ Καραμπογιάς Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ Η απεικόνιση των εκβάσεων ενός πειράματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Nα χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακλουθούν γράφοντας στο τετράδιο σας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Υπάρχει σχέση ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες μεταβλητές; Αν ναι, ποια είναι αυτή η σχέση; Πως μπορεί αυτή η σχέση να χρησιμοποιηθεί για να προβλέψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΝΤΥΠΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ F3W.PR09 Όνομα: Επίθετο: Ημερομηνία: 7/0/07 Πρωί: Απόγευμα: Θεματική ενότητα: Αναλογιστικά Πρότυπα Επιβίωσης Ερώτηση Εάν η τυχαία μεταβλητή Τ έχει συνάρτηση πυκνότητας f ep 3 3 να υπολογίσετε το 90 ο εκατοστημόριο

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Τιµή. Έστω Χ τ.µ. και f Χ (x) ησ.π. ήσ.π.π. της Χ Μέση ή αναµενόµενη τιµή της Χ είναι ο αριθµός: αν η Χ είναι διακριτή, και αν η Χ είναι συνεχής.

Μέση Τιµή. Έστω Χ τ.µ. και f Χ (x) ησ.π. ήσ.π.π. της Χ Μέση ή αναµενόµενη τιµή της Χ είναι ο αριθµός: αν η Χ είναι διακριτή, και αν η Χ είναι συνεχής. Μέση Τιµή Έστω Χ τ.µ. και f Χ (x) ησ.π. ήσ.π.π. της Χ Μέση ή αναµενόµενη τιµή της Χ είναι ο αριθµός: E( ) µ xf ( x) E( ) µ xf ( x) dx Παραδείγµατα: = = x = = αν η Χ είναι διακριτή, και αν η Χ είναι συνεχής.

Διαβάστε περισσότερα

0. Σύντοµη επισκόπηση θεωρίας πιθανοτήτων

0. Σύντοµη επισκόπηση θεωρίας πιθανοτήτων . Σύντοµη επισκόπηση θεωρίας πιθανοτήτων Α. Τυχαίες µεταβητές Τυχαία µεταβητή καείται µια µεταβητή η τιµή της οποίας καθορίζεται από το αποτέεσµα κάποιου στοχαστικού πειράµατος. Αν Ω ο δειγµατικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Στατιστική

Εφαρμοσμένη Στατιστική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εφαρμοσμένη Στατιστική Παλινδρόμηση Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Κωνσταντίνος Μπλέκας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ - ΘΕΜΑ Ο Έστω η συνάρτηση f( ) =, 0 ) Να αποδείξετε ότι f ( ). f( ) =. ) Να υπολογίσετε το όριο lm f ( )+ 4. ) Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτομένης

Διαβάστε περισσότερα

pdf: X = 0, 1 - p = q E(X) = 1 p + 0 (1 p) = p V ar(x) = E[(X µ) 2 ] = (1 p) 2 p + (0 p) 2 (1 p) = p (1 p) [1 p + p] = p (1 p) = p q

pdf: X = 0, 1 - p = q E(X) = 1 p + 0 (1 p) = p V ar(x) = E[(X µ) 2 ] = (1 p) 2 p + (0 p) 2 (1 p) = p (1 p) [1 p + p] = p (1 p) = p q 7ο Μάθημα Πιθανότητες Σωτήρης Νικολετσέας, αναπληρωτής καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Σωτήρης Νικολετσέας, αναπληρωτής καθηγητής 7ο Μάθημα Πιθανότητες

Διαβάστε περισσότερα