Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας"

Transcript

1 Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ - ΕΚΦΡΑΣΗ Γ. Ναβροζίδης, Χ. Μήτσας, Ε. Φλουδά, Μ. Αναγνώστου, Φ. Στρέλε ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΙΜ-0 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 999 Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας, Βιομηχανική Περιοχή Θεσ/νίκης, Οικ. Τετ. 8, Κτήριο 4, Σίνδος 570 Θεσ/νίκη Τηλ. : , FAX: , emal:

2 Copyrght 999, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η αναπαραγωγή μέρους ή ολόκληρης της τεχνικής οδηγίας αυτής, επιτρέπεται μόνο μετά από γραπτή έγκριση του Ελληνικού Ινστιτούτου Μετρολογίας

3 Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας Η ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΚΦΡΑΣΗ Γ. Ναβροζίδης, Χ. Μήτσας, Ε. Φλουδά, Μ. Αναγνώστου, Φ. Στρέλε ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΙΜ-0 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 999

4 Η Αβεβαιότητα Μετρήσεων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή.... Μετρήσεις.... Μετρήσεις στην Βιομηχανική Παραγωγή....3 Μετρήσεις και Ποιότητα Ο Ρόλος της Μετρολογίας.... Το διεθνές σύστημα μονάδων.... Ορολογία της Μετρολογίας..... Μέτρηση..... Πρότυπο Μέτρησης Διακρίβωση Ιχνηλασιμότητα Αβεβαιότητα Μετρολογία....3 Το Εθνικό Σύστημα Μετρολογίας Χαρακτηριστικά Οργάνων Μέτρησης Ορισμοί Μέγεθος Ακρίβεια Επαναληψιμότητα Αναπαραγωγησιμότητα Ευαισθησία Διακριτική ικανότητα Υστέρηση Ολίσθηση Συχνότητα Διακριβώσεων 4. Αβεβαιότητα Μετρήσεων.. 4. Εισαγωγή.. 4. Η Στατιστική στην Ανάλυση Τυχαίων Σφαλμάτων Μέτρησης 4.3 Ορισμοί. 4.4 Η Συστηματική Αντιμετώπιση της Αβεβαιότητας Μετρήσεων και η Εφαρμογή της στην Μετρολογία. 4.5 Μοντέλο Μετρήσεων 4.5. Προσδιορισμός της Τυπικής Αβεβαιότητας Προσδιορισμός της Συνδυασμένης Αβεβαιότητας Προσδιορισμός της Διευρυμένης Αβεβαιότητας Τεκμηρίωση του Υπολογισμού Αβεβαιότητας Μετρήσεων ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Εκτίμηση Αβεβαιότητας Ζύγισης

5 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β Διακρίβωση μιας Ηλεκτρικής Αντίστασης 0 kω ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Διακρίβωση Προτύπου Βάρους kg ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Διακρίβωση Σετ Πλακιδίων Μήκους 0,5 mm 00 mm ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ E Διάγραμμα Ροής για τον Υπολογισμό της Αβεβαιότητας

6 . Εισαγωγή. Μετρήσεις Η διαδικασία των μετρήσεων είναι τόσο παλαιά όσο και η ανθρώπινη ύπαρξη. Οι απαιτήσεις όμως που αφορούν την ακρίβεια και τις δυνατότητες αυξήθηκαν και αυξάνονται συνεχώς, παράλληλα με την εξέλιξη της τεχνολογίας και τις απαιτήσεις στην ποιότητα της ζωής μας. Οι μετρήσεις που γίνονται καθημερινά δεν αποτελούν μόνο το μέσο προαγωγής της επιστημονικής έρευνας και των τεχνολογικών κατακτήσεων, αλλά επηρεάζουν βαθύτατα τη ζωή του κάθε ανθρώπου. Φανερά παραδείγματα είναι οι εμπορικές συναλλαγές, η εξασφάλιση της ποιότητας προϊόντων, η εκμετάλλευση φυσικών πόρων, η δημόσια υγεία, η Εθνική Άμυνα, κ.λ.π. Οι μετρήσεις της καθημερινής ζωής θεωρούνται δεδομένες και συνήθως δεν αμφισβητεί κανείς την αξιοπιστία τους. Π.χ. οι ζυγοί της αγοράς τροφίμων, οι μετρητές στο βενζινάδικο, οι μετρητές του ηλεκτρικού ρεύματος, το πιεσόμετρο αίματος και πολλά άλλα όργανα μέτρησης θεωρούνται ελεγχόμενα όργανα ακρίβειας. Στην πραγματικότητα όμως, δεν υπάρχουν μετρήσεις που δεν περιλαμβάνουν έστω και ένα μικρό σφάλμα. Σφάλματα και αποκλίσεις μετρήσεων πάντα συνοδεύουν τις μετρήσεις, δεδομένου ότι ποτέ δεν είναι δυνατόν να υπάρχει πλήρης ταύτιση τόσο μεταξύ δύο ίδιων μετρήσεων, όσο και ανάμεσα στη μετρούμενη τιμή και στην πραγματική τιμή ενός μεγέθους. Το ερώτημα επομένως είναι, κατά πόσο τα σφάλματα επηρεάζουν τη λειτουργία και την ποιότητα ενός προϊόντος. Κατά συνέπεια, εδώ υπεισέρχεται η έννοια της μετρολογίας και της διακρίβωσης, η εφαρμογή της οποίας αφορά στον έλεγχο της αξιοπιστίας ή της ακρίβειας των μετρήσεων. Πρακτικά, ο έλεγχος της αξιοπιστίας ενός οργάνου μέτρησης μπορεί να γίνει από ένα άλλο όργανο (πρότυπο ή διακριβωτή) μεγαλύτερης ακρίβειας αλλά και πιστοποιημένης (δηλ. με γνωστό βαθμό σφάλματος ή απόκλισης μέτρησης). Σύγκριση των μετρήσεων ανάμεσα στο υπό έλεγχο μετρητικό όργανο και στο πρότυπο/διακριβωτή, αποκαλύπτει την απόκλιση μετρήσεων του πρώτου. Τα αποτελέσματα που δείχνουν τις αποκλίσεις μέτρησης του οργάνου μέτρησης, σε σύγκριση με τις απαιτήσεις ακρίβειας μέτρησης που επιβάλλονται από την εφαρμογή του οργάνου μέτρησης για την οποία προορίζεται, καταδεικνύουν κατά πόσο το εν λόγω όργανο είναι αξιόπιστο.αν, για παράδειγμα, μια εφαρμογή επιβάλλει (προδιαγράφει) ακρίβεια μετρήσεων μάζας g γύρω από την ονομαστική τιμή μέτρησης (δηλ. στο εύρος g + τιμή, τιμή + g), μια απόκλιση μικρότερη από g (π.χ. 0, g) είναι αποδεκτή. 5

7 Αντίστοιχα, στο παράδειγμα αυτό μπορεί ο ζυγός που ελέγχεται να έχει διακριτική ικανότητα (resoluton) μικρότερη από την απαιτούμενη ακρίβεια (π.χ. διακριτική ικανότητα 0, g έναντι g απαιτούμενης από την εφαρμογή/διεργασία ακρίβειας). Στην περίπτωση αυτή, αν η απόκλιση των μετρήσεων είναι π.χ. 0,8 g, είναι μεν σημαντική, αλλά μέσα στα όρια αποδοχής βάσει της απαίτησης που επιβάλλει η ίδια η διεργασία και εφαρμογή του οργάνου.. Μετρήσεις στην Βιομηχανική Παραγωγή Οι μετρήσεις στη βιομηχανία υπεισέρχονται σε διάφορες δραστηριότητες της λειτουργίας της. Στον έλεγχο των διαδικασιών παραγωγής, κατά τον οποίο τιμές παραμέτρων των διεργασιών καταγράφονται, ελέγχονται και ρυθμίζονται, ώστε η διακύμανση τους να είναι μέσα σε αποδεκτά και προκαθορισμένα όρια προκειμένου να εξασφαλίζεται η βέλτιστη λειτουργία της διεργασίας. Οι μετρήσεις αυτές γίνονται με όργανα μέτρησης που είναι εγκατεστημένα στη διαδικασία (π.χ. όργανα μέτρησης πίεσης, θερμοκρασίας, μάζας, διαστάσεων, ηλεκτρικής έντασης και τάσης, ισχύος, κλπ.). Οι μετρήσεις μπορεί να είναι ασυνεχείς ή συνεχείς. Επίσης, η καταγραφή τους και η επεξεργασία τους μπορεί να γίνεται συνεχώς και αυτόματα μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών. Επιπλέον, βάσει των αποτελεσμάτων των μετρήσεων μπορεί να δίνονται κατάλληλες εντολές σε όργανα ρύθμισης για τις κατάλληλες επεμβάσεις στη διαδικασία. Κατά συνέπεια, οι μετρήσεις στις διαδικασίες μπορεί να είναι μέρος ενός συστήματος ελέγχου της διαδικασίας, όπως επίσης μπορεί να είναι περιστασιακές..3 Μετρήσεις και Ποιότητα Στο έλεγχο της ποιότητας οι μετρήσεις υπεισέρχονται σε δοκιμές και ελέγχους που γίνονται προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο ένα υλικό ή προϊόν ικανοποιεί τις απαιτήσεις ή προδιαγραφές ενός προτύπου, σύμφωνα με τις οποίες παράγεται και ελέγχεται. Οι μετρήσεις αυτές μπορεί να γίνονται τόσο κατά την διάρκεια της διαδικασίας (δηλ. on-lne) όσο και στο εργαστήριο. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων κρίνουν κατά πόσο ένα προϊόν είναι κατάλληλο για αποδέσμευση και διάθεση στον καταναλωτή, ο οποίος είναι ο τελικός αποδέκτης αλλά και ο κριτής της ποιότητας. 6

8 Είναι σαφές ότι λανθασμένες μετρήσεις μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις, οι οποίες συνοψίζονται στα εξής: a) Σφάλματα σε μετρήσεις κατά τον έλεγχο των διεργασιών μπορεί να επιφέρουν αύξηση του κόστους παραγωγής λόγω απόκλισης των παραμέτρων λειτουργίας από τις βέλτιστες συνθήκες/τιμές. Η αύξηση του κόστους μπορεί να είναι συνέπεια αύξησης κατανάλωσης υλικών, ενέργειας, μεγάλων νεκρών χρόνων (λόγω βλαβών, μεγάλων χρόνων αναμονής, ανεπαρκούς ρύθμισης, κλπ.). b) Σφάλματα μετρήσεων σε ελέγχους ποιότητας υλικών και προϊόντων μπορεί να επιφέρουν υποβάθμιση της ποιότητας των προϊόντων που διατίθενται στον τελικό καταναλωτή και κατά συνέπεια υψηλό κόστος αποκατάστασης τυχόν προβλημάτων ή ακόμη και υποβάθμιση της ανταγωνιστικής θέσης της επιχείρησης στην αγορά.. Ο Ρόλος της Μετρολογίας Η έννοια των μετρήσεων στο πλαίσιο της μετρολογίας έχει την αρχή ότι ένα μέγεθος δεν μπορεί ποτέ να μετρηθεί με αποτέλεσμα την «αληθινή τιμή» του. Μόνο στο πλαίσιο κάποιων συμβάσεων υπάρχει μια «αληθινή τιμή», και τότε είναι δυνατόν να προσδιορισθεί η διαφορά με την μετρούμενη τιμή που εκφράζει το σφάλμα/την ακρίβεια της μέτρησης. Επομένως, η μετρολογία υλοποιεί τις μονάδες με σκοπό την ελαχιστοποίηση των σφαλμάτων μέτρησης.. Το Διεθνές Σύστημα Μονάδων SI Στην η Γενική Συνέλευση Μέτρων και Σταθμών το 960 συμφωνήθηκε το Διεθνές Σύστημα Μονάδων SI (Systeme Internatonal d Untes). Με την υπογραφή της σύμβασης από την Ελλάδα τον Οκτώβριο του 999 ισχύει αυτή η σύμβαση με όλες της νομικές συνέπειες και στην Ελλάδα.. Η παγκόσμια αναγνώριση του συστήματος SI έχει σκοπό την τυποποίηση της χρήσης των μονάδων, ώστε να αποφευχθεί το χάος των μονάδων που επικρατούσε επί αιώνες στο παρελθόν. Είναι προφανές ότι ένα ενιαίο συμβατό σύστημα μονάδων μέτρησης είναι πιο αποτελεσματικό για την διεθνή κοινότητα και διευκολύνει τις εμπορικές και επιστημονικές συναλλαγές με τη μέγιστη αποτελεσματικότητα στον διεθνή χώρο. Οι μετρήσεις βάσει αυτού του συστήματος είναι πλέον άμεσα συγκρίσιμες και θα έχουν μια κοινή αναγνώριση. 7

9 Το σύστημα SI ξεχωρίζει τις μονάδες σε δύο τάξεις: τις βασικές και τις παράγωγες μονάδες. Ως βασικές μονάδες ορίστηκαν οι παρακάτω επτά μονάδες: το Μέτρο (m) - μονάδα του μήκους το Χιλιόγραμμο (kg) - μονάδα της μάζας το Δευτερόλεπτο (s) - μονάδα του χρόνου το Αμπέρ (Α) - μονάδα της έντασης ηλεκτρικού ρεύματος το Κέλβιν (Κ) - μονάδα της θερμοδυναμικής θερμοκρασίας το Μολ (mol) - μονάδα της ποσότητας ουσίας το Καντέλα (cd) - μονάδα της έντασης του φωτός Οι παράγωγες μονάδες αποτελούν αλγεβρικούς συνδυασμούς των βασικών μονάδων και μπορούν να έχουν ειδικά ονόματα και σύμβολα όπως π.χ. η μονάδα της πίεσης Pa = Nm - (Pascal = Newton / square meter). Όλες οι μονάδες του συστήματος SI είναι συμβατές και μετατρέπονται η μία στην άλλη με τους κανόνες του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης αποκλειστικά με τον αριθμητικό συντελεστή. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας (ΕΙΜ), ως ανώτατος φορέας μετρολογίας του κράτους, είναι υπεύθυνο για την υλοποίηση και τη διάδοση των μονάδων μέτρησης στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, το ΕΙΜ υλοποιεί τα εθνικά πρότυπα των μονάδων σύμφωνα με τον ορισμό τους και με τη μικρότερη δυνατή αβεβαιότητα μετρήσεων. Ο ορισμός των βασικών μονάδων σύμφωνα με την η Γενική Συνέλευση των Μέτρων και Σταθμών δίνεται παρακάτω: Μήκος Μέτρο (m) - Το μέτρο είναι το μήκος της διαδρομής του φωτός στο κενό σε χρόνο / s. Μάζα Χιλιόγραμμο (kg) - Το χιλιόγραμμο είναι η μονάδα μάζας και είναι ίσο με την μάζα την οποία έχει το Διεθνές Πρότυπο kg. 8

10 Χρόνος Δευτερόλεπτο (s) - Το Δευτερόλεπτο είναι η διάρκεια των περιόδων της ακτινοβολίας που αντιστοιχεί στην μετάπτωση ανάμεσα σε δύο επίπεδα υπέρλεπτης υφής της βασικής κατάσταση του Cs-33. Ένταση Ηλεκτρικού Ρεύματος Αμπέρ (Α) - Το αμπέρ είναι η σταθερή ένταση ρεύματος, η οποία, όταν διαρρέει ευθύγραμμους αγωγούς απείρου μήκους, με απειροελάχιστη επιφάνεια κυκλικής διατομής και μεταξύ τους απόσταση σε κενό ενός μέτρου, δημιουργεί ανάμεσα τους δύναμη 0-7 Ν ανά μέτρο μήκους. Θερμοδυναμική Θερμοκρασία Κέλβιν (Κ) - Το Κέλβιν είναι το κλάσμα /73,6 της θερμοδυναμικής θερμοκρασίας του τριπλού σημείου του νερού. Ποσότητα Ουσίας Μολ (mol) - Το μολ είναι η ποσότητα της ουσίας ενός συστήματος το οποίο αποτελείται από τόσες βασικές μονάδες όσες περιέχουν γραμμάρια άνθρακα ατομικού αριθμού. Ένταση Φωτισμού Καντέλα (Cd) - Το καντέλα είναι η ένταση φωτισμού σε μια ορισμένη κατεύθυνση μιας πηγής, η οποία εκπέμπει μονοχρωματική ακτινοβολία συχνότητας Hz και έχει ένταση ακτινοβολίας σε αυτή τη κατεύθυνση ίση με /683 W/sr. Πέραν της πειραματικής υλοποίησης των εθνικών προτύπων των μονάδων, το ΕΙΜ έχει την ευθύνη της συνεχούς διατήρησης και ανάπτυξης των προτύπων αυτών, με σκοπό τη βελτίωση της ακρίβειάς τους ώστε να εξασφαλισθεί η "ισοδυναμία" των εθνικών προτύπων της Ελλάδας με τα αντίστοιχα πρότυπα των άλλων κρατών. 9

11 . Ορολογία της Μετρολογίας.. Μέτρηση Μετρώ: - Συγκρίνω τη φυσική ιδιότητα ενός αντικειμένου με την αντίστοιχη ενός προτύπου αντικειμένου διαβάζοντας την ένδειξή του. Το χρησιμοποιούμενο πρότυπο θα πρέπει να μεταφράσει αριθμητικά την ιδιότητα αυτή σε μια τιμή, στην οποία επισυνάπτεται μια μονάδα, η οποία υλοποιείται σε μια κατάλληλη κλίμακα. Λόγω της πεπερασμένης σταθερότητας του προτύπου, των περιβαλλοντικών συνθηκών, καθώς και της κλίμακας, η κάθε μέτρηση παρέχει μια αβεβαιότητα σχετικά με την αληθινή τιμή της ένδειξης. Η μέτρηση επομένως αποτελεί το σύνολο μιας διαδικασίας με αποτέλεσμα τον προσδιορισμό της τιμή ενός μεγέθους... Πρότυπο Μέτρησης Πρότυπα μέτρησης μπορεί να είναι ένα φυσικό σώμα, ένα όργανο μέτρησης, μια πειραματική διάταξη, ώστε να ορισθεί, να υλοποιηθεί, να συντηρεί ή να αναπαράγει μια μονάδα, ή μία ή πολλές τιμές ενός μεγέθους, για να μεταφέρει τις τιμές αυτές σε άλλα μετρητικά όργανα μέσω σύγκρισης. Τα είδη των μετρολογικών προτύπων είναι τα ακόλουθα : a) Πρωτεύον Πρότυπο - Το πρότυπο που είναι σαφώς καθορισμένο ή ευρέως αναγνωρισμένο ως αυτό που έχει την υψηλότερη μετρολογική ποιότητα και του οποίου η τιμή είναι αποδεκτή χωρίς καμιά άλλη αναφορά σε άλλα πρότυπα του ίδιου μεγέθους. b) Μερικές φορές το Εθνικό Πρότυπο ενός μεγέθους συμπίπτει με το αντίστοιχο πρωτεύον πρότυπο. c) Πρότυπο Αναφοράς - Το πρότυπο το οποίο έχει γενικά την υψηλότερη μετρολογική ποιότητα σε μια δεδομένη τοποθεσία ή σε έναν δεδομένο οργανισμό, και από την τιμή του οποίου εξάγονται οι πραγματοποιούμενες μετρήσεις. Το πρότυπο αναφοράς πρέπει να διακριβώνεται περιοδικά. d) Δευτερεύον Πρότυπο - Το πρότυπο στο οποίο επισυνάπτεται μια τιμή μετά από σύγκριση με το πρωτεύον πρότυπο του ίδιου μεγέθους. e) Πρότυπο Μεταφοράς - Το πρότυπο που χρησιμοποιείται ως ενδιάμεσο κατά την σύγκριση προτύπων. f) Πρότυπο Εργασίας - Πρότυπο το οποίο χρησιμοποιείται σε καθημερινή βάση για την διακρίβωση ή τον έλεγχο των μεγεθών των υλικών, μετρητικών συσκευών ή υλικών αναφοράς. 0

12 ..3 Διακρίβωση Διακρίβωση: - συγκριτική μέτρηση μεταξύ δύο οργάνων / προτύπων μέτρησης, από τα οποία το ένα είναι το πρότυπο αναφοράς με πιστοποιημένη τιμή και αβεβαιότητα (ιχνηλασιμότητα σε Εθνικό ή Διεθνές Πρότυπο), και το άλλο είναι το όργανο / πρότυπο προς διακρίβωση, για το οποίο θα πιστοποιηθεί η απόκλιση και η αβεβαιότητα της ένδειξης ή της κλίμακας μέτρησής του σχετικά με την πιστοποιημένη τιμή / κλίμακα μέτρησης του οργάνου / προτύπου αναφοράς...4 Ιχνηλασιμότητα Ιχνηλασιμότητα: - η ιδιότητα ενός αποτελέσματος μέτρησης ή μιας αριθμητικής τιμής ενός προτύπου, η οποία σχετίζεται με δεδομένα πρότυπα αναφοράς, συνήθως Εθνικά ή Διεθνή, διαμέσου αδιάσπαστής αλυσίδας διακριβώσεων με καθορισμένη αβεβαιότητα...5 Αβεβαιότητα Αβεβαιότητα μέτρησης: - μέρος αποτελέσματος μιας μέτρησης ή διακρίβωσης, που εκφράζεται σαν αριθμητική τιμή στην μονάδα μέτρησης και υπολογίζεται με στατιστικές μεθόδους λαμβάνοντας υπόψη : Α) την αβεβαιότητα του οργάνου / προτύπου, Β) τη σταθερότητα του αντικειμένου, Γ) τις περιβαλλοντικές συνθήκες..6 Μετρολογία Μετρολογία: - η επιστήμη των μετρήσεων και των συστημάτων μέτρων και σταθμών με αντικείμενο τις μεθόδους και την τεχνική της μέτρησης, το σύστημα των μονάδων μέτρησης και την ακρίβεια των μετρήσεων και προτύπων αναφοράς. Σκοπός της μετρολογίας είναι η πειραματική υλοποίηση των μονάδων με βάση τον ορισμό τους, με την μικρότερη δυνατή αβεβαιότητα μέτρησης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη προτύπων συσκευών σε υψηλό μετρολογικό επίπεδο. Οι πρότυπες αυτές συσκευές ορίζονται συνήθως ως Εθνικά Πρότυπα Μεγεθών.

13 .3 Το Εθνικό Σύστημα Μετρολογίας Η εσωτερική «συγκριτικότητα» των μετρήσεων εξασφαλίζεται σε ένα εθνικό σύστημα μετρολογίας όπου όλα τα μεγέθη εντάσσονται σε πυραμίδες ιχνηλασιμότητας. Στην κορυφή της κάθε πυραμίδας βρίσκονται τα Εθνικά Πρότυπα. Εικόνα. Ιεράρχηση προτύπων μέτρησης σε εθνικό σύστημα μετρολογίας Πρωτεύον Πρότυπο Εθνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας Δευτερεύον Πρότυπο Εργαστήρια Διακριβώσεων Πρότυπο Μεταφοράς Εργαστήρια Ποιοτικού Ελέγχου της Βιομηχανίας Πρότυπο Εργασίας Όργανα Μέτρησης Μετρήσεις σε όλους τους Τομείς... Το Εθνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας ως ανώτατος φορέας μετρολογίας μιας χώρας / κράτους, είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη, την διατήρηση και την συγκριτικότητα των Εθνικών Προτύπων μέτρησης, καθώς και για την υλοποίηση και τη διανομή των φυσικών

14 μονάδων μέτρησης στην χώρα, και, τέλος, την εγγύηση της ιχνηλασιμότητας και το συσχετισμό ακρίβειας μετρήσεων στα Εθνικά Πρότυπα, με σκοπό την υποστήριξη της βιομηχανικής παραγωγής σε θέματα ποιότητας και άλλων τομέων που έχουν ανάγκη από μετρήσεις (υγεία, εμπόριο, περιβάλλον, εθνική άμυνα, νόμιμη μετρολογία για την προστασία του καταναλωτή κλπ.) Εικόνα : Πυραμίδα Ιχνηλασιμότητας Ηλεκτρικής Τάσεως Πρότυπο Ηλεκτρικής Τάσεως κατά Josephson Εθνικό Πρότυπο Πρότυπο Ηλεκτρικής Τάσεως: V,,08V, 0V Πρότυπο Μεταφοράς Πρότυπα Αναφοράς Σετ προτύπων κυψελών σε θερμοστάτη Όργανα Μέτρησης Ακρίβειας Πηγή Συνεχούς Τάσεως Ψηφιακό Βολτόμετρο Διαιρέτης Τάσεως Πρότυπα Εργασίας Διακριβωτής Συνεχούς Τάσεως Ψηφιακό Πολύμετρο Ακρίβειας Όργανα Μέτρησης Βολτόμετρο Συνεχούς Τάσεως Διαιρέτης Συνεχούς Τάσεως Πηγή Συνεχούς Τάσεως 3

15 3. Χαρακτηριστικά Οργάνων Μέτρησης 3. Ορισμοί 3.. Ακρίβεια Η ακρίβεια ενός οργάνου ή μιας μέτρησης είναι ένα ποιοτικό στοιχείο το οποίο εκφράζει την απόκλιση της ένδειξης ή της μετρούμενης τιμής από την «αληθινή τιμή» ή από την συμβατική τιμή του μεγέθους. Επισημαίνεται ότι στην μετρολογία η έννοια της ακρίβειας δεν θα πρέπει με κανέναν τρόπο να συγχέεται με τους αγγλικούς όρους «Precson» και «Resoluton». 3.. Επαναληψιμότητα Η επαναληψιμότητα ενός οργάνου εκφράζεται με την συνάφεια που παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις του ίδιου μεγέθους, όταν αυτές ικανοποιούν τις ακόλουθες συνθήκες: Ίδια μέθοδος μέτρησης Ίδιος παρατηρητής Ίδια μετρητική συσκευή Ίδια τοποθεσία Ίδιες συνθήκες χρήσης Οι επαναλήψεις πραγματοποιούνται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα Αναπαραγωγησιμότητα Η αναπαραγωγησιμότητα ενός οργάνου εκφράζεται με την συνάφεια που παρουσιάζουν μετρήσεις του ίδιου μεγέθους, όταν κατά την πραγματοποίησή τους μεταβάλλονται κάποιες από τις ακόλουθες συνθήκες: Η μέθοδος μέτρησης Ο παρατηρητής Η μετρητική συσκευή Η τοποθεσία Οι συνθήκες χρήσης Ο χρόνος 3..4 Ευαισθησία Ευαισθησία Ε είναι η μεταβολή στην απόκριση μια μετρητικής συσκευής σε σχέση με την αντίστοιχη μεταβολή του ερεθίσματος. 4

16 ~ Ερέθισμα Μετρητική ~ Απόκριση Συσκευή Ε = ~ ~ Α π ό κριση Ε ρ έ θισμα 3..5 Διακριτική ικανότητα Διακριτική ικανότητα είναι μια ποσοτική έκφραση της ικανότητας μιας μετρητικής συσκευής να διαχωρίζει δυο πολύ κοντινές τιμές της μετρούμενης ποσότητας. 3 4 Α=0, Εικόνα 3: Η διακριτική Ικανότητα ενός κανόνα 3..6 Υστέρηση Η υστέρηση Υ είναι η ιδιότητα μιας μετρητικής συσκευής σύμφωνα με την οποία η απόκρισή της σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα εξαρτάται από την ακολουθία των προηγούμενων ερεθισμάτων. Ένδειξη (Απόκριση) Υ Πίεση Εικόνα 4: Υστέρηση ενός μανόμετρου 5

17 Για παράδειγμα στην εικόνα 4 φαίνεται ότι για συγκεκριμένο ερέθισμα (πίεση) η απόκριση του μανομέτρου είναι διαφορετική κατά την ακολουθία αυξανόμενης πίεσης απ' ότι μειούμενης πίεσης Ολίσθηση Η αργή μεταβολή με το χρόνο των μετρολογικών χαρακτηριστικών μιας μετρητικής συσκευής. 3. Συχνότητα Διακριβώσεων Η συχνότητα διακρίβωσης ενός οργάνου ή προτύπου επηρεάζεται από ένα πλήθος παραγόντων που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν: Τον τύπο και την ακρίβεια οργάνου Την επιθυμητή ακρίβεια μετρήσεων Τις συστάσεις του κατασκευαστή Τα στοιχεία προηγούμενων διακριβώσεων Το ιστορικό των επισκευών και της συντήρησης Την συχνότητα και την ορθότητα χρήσης Τις περιβαλλοντικές συνθήκες χρήσης και αποθήκευσης Η ακριβής εκτίμηση της συνεισφοράς κάθε ενός παράγοντα στην επιλογή της συχνότητας διακρίβωσης είναι δύσκολη, ιδιαίτερα στην περίπτωση οργάνου που διακριβώνεται για πρώτη φορά. Γι αυτόν τον λόγο ιδιαίτερης αξίας είναι το ιστορικό διακρίβωσης από το οποίο μπορεί να εξαχθεί με αρκετή βεβαιότητα η τάση φθοράς και απόκλισης του οργάνου κάτω από τις δεδομένες συνθήκες χρήσης του. Η πρακτική που εφαρμόζεται στο θέμα της συχνότητας διακρίβωσης ακολουθεί το Διεθνές Πρότυπο ISO 00-: 99 : «Qualty assurance requrements for measurng equpment - Part : Metrologcal confrmaton system for measurng equpment, Appendx A: Gudelnes for the determnaton of confrmaton ntervals for measurng equpment». Σε όργανα που διακριβώνονται για πρώτη φορά ορίζεται ένα αρχικό διάστημα επαναδιακρίβωσης το οποίο βασίζεται σε στατιστικά στοιχεία συμπεριφοράς ομοειδών οργάνων. Στη συνέχεια, και με βάση τα αποτελέσματα της επόμενης διακρίβωσης γίνεται εκτίμηση της σταθερότητας του οργάνου και η συχνότητα διακρίβωσης μπορεί να επανακαθορισθεί με μεγαλύτερη βεβαιότητα. 6

18 Στην περίπτωση βιομηχανικών οργάνων και προτύπων, το συνηθισμένο διάστημα επαναδιακρίβωσης κατά τη διεθνή πρακτική (good laboratory practce) είναι μήνες, και αυτό προτείνεται. Σύμφωνα με τις παραπάνω παρατηρήσεις διαπιστώνεται ότι ένα μεγάλο διάστημα επαναδιακρίβωσης - και μάλιστα για πρότυπα εργασίας- είναι υπερβολικό και δεν εξασφαλίζει την αξιοπιστία των μετρήσεων. Η τελική απόφαση για τη συχνότητα διακρίβωσης ανήκει βέβαια στον χρήστη του οργάνου μέτρησης. 7

19 4. Αβεβαιότητα Μετρήσεων 4. Εισαγωγή Κατά τη μέτρηση μιας φυσικής ποσότητας, τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων εμπεριέχουν πάντα κάποιο βαθμό αβεβαιότητας. στην ευρύτερη έννοιά της, η "αβεβαιότητα μιας μέτρησης" εκφράζει τις αμφιβολίες μας σχετικά με την ακρίβεια και την ορθότητα του αποτελέσματος μιας μέτρησης. Αβεβαιότητα (μέτρησης) είναι μια παράμετρος, η οποία συσχετίζεται με το αποτέλεσμα της μέτρησης μιας φυσικής ποσότητας, και η οποία χαρακτηρίζει την διασπορά των τιμών που μπορούν λογικά να αποδοθούν - αντιστοιχηθούν στην φυσική ποσότητα (Internatonal Vocabulary of Basc and General Terms n Metrology, ISO / IEO / OIML / BIPM, 984) Η αναγκαιότητα για έναν ποσοτικό προσδιορισμό του χαρακτηριστικού αυτού (της αβεβαιότητας), στοιχειοθετείται από τα παρακάτω: Εκτίμηση της αξιοπιστίας του αποτελέσματος Έκφραση της ποιότητας της μέτρησης Δυνατότητα σύγκρισης των αποτελεσμάτων των μετρήσεων της ίδιας φυσικής ποσότητας Καθορισμός τεχνικών ανάλυσης των σφαλμάτων 8

20 4. Η Στατιστική στην Ανάλυση Τυχαίων Σφαλμάτων Μετρήσεων Η πρωτογενής μέτρηση μιας φυσικής ποσότητας Υ (η απλούστερη περίπτωση): Σφάλματα Τυχαία: ~ οφείλονται σε μεταβολές επαναλαμβανόμενων παρατηρήσεων της ίδιας ποσότητας κάτω από φαινομενικά όμοιες συνθήκες Συστηματικά: ~ μη επαρκή γνώση της επίδρασης των περιβαλλοντικών συνθηκών στη διαδικασία μέτρησης (σταθερών ή μεταβλητών) ~ ανορθόδοξη χρήση εξοπλισμού ή λανθασμένης βαθμονόμησης ~ απαιτούν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις για να ανιχνευθούν και αναλύονται με στατιστικές μεθόδους ~ όταν η πηγή και ο τύπος του σφάλματος είναι γνωστός μπορούν να γίνουν διορθώσεις ~ δεν χρησιμοποιείται στατιστική ανάλυση επαναληπτικότητα μέτρησης ορθότητα μέτρησης Βήματα για την επεξεργασία των δεδομένων: ανίχνευση και διόρθωση των συστηματικών σφαλμάτων μέσω λογικών εκτιμήσεων (προσδιορισμός του παράγοντα διόρθωσης, εκτίμηση του βαθμού επίδρασης σε σχέση με την επιδιωκόμενη τάξη ακρίβειας) μετά την ελαχιστοποίηση των συστηματικών επιδράσεων το αποτέλεσμα θεωρείται ορθό - μόνο τυχαίες επιδράσεις λογίζονται παρούσες στο αποτέλεσμα ελαχιστοποίηση των τυχαίων σφαλμάτων με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις κάτω από πανομοιότυπες συνθήκες στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων 9

21 4.3 Ορισμοί ~ Η μετρήσιμη ποσότητα Υ έχει προσδιορισθεί με n ανεξάρτητες παρατηρήσεις: y, y, y 3,.,y,.,y n ~ Οι τιμές των ανεξάρτητων παρατηρήσεων y διαφέρουν μεταξύ τους εξαιτίας των τυχαίων μεταβολών των παραμέτρων επίδρασης ~ Για n, το σετ των παρατηρήσεων y, ονομάζεται πληθυσμός (parent populaton) frequency block length [cm] ~ Η κατανομή συχνοτήτων εμφάνισης των άπειρων παρατηρήσεων y αποτελεί κατανομή του πληθυσμού. 0

22 Ένας από τους πιο συχνά υιοθετούμενους τύπους είναι η : KANONIKH (Gaussan) ΚΑΤΑΝΟΜΗ η οποία περιγράφεται μαθηματικά από την παρακάτω σχέση: y μ P( y, μ, σ) = exp σ π σ () όπου σ η διακύμανση και μ ο μέσος της κατανομής. Η μέση τιμή του δείγματος y ορίζεται από τη σχέση () και αποτελεί τη βέλτιστη εκτίμηση της αναμενόμενης τιμής μ κατανομής: y = n n = y ( )

23 Στην πράξη δεν είναι ποτέ γνωστή η ακριβής κατανομή. Τα πειραματικά δεδομένα αποτελούν το δείγμα (sample) και επιτρέπουν την ορθή εκτίμηση των παραμέτρων της υποτιθέμενης κατανομής Η διακύμανση s (y ) των n παρατηρήσεων αποτελεί τη βέλτιστη εκτίμηση της διακύμανσης σ της κατανομής P(y) και ορίζεται ως εξής: s ( y ) = n n = ( y y) (3) Η τυπική απόκλιση s(y ) του δείγματος των n παρατηρήσεων, χαρακτηρίζει τη διασπορά γύρω από τη μέση τιμή των παρατηρούμενων τιμών y και ισούται με την θετική τετραγωνική ρίζα της διακύμανσης s (y )

24 Η πιθανότητα να βρεθεί η τιμή μιας παρατήρησης y μέσα στο διάστημα τιμών y±σ είναι 68% (ισοδυναμεί με το εμβαδόν της επιφάνειας κάτω από την καμπύλη για την ίδια περιοχή τιμών) Η βέλτιστη εκτίμηση της διακύμανσης της μέσης τιμής: s ( y) = s ( y n ) = n ( n ) n = ( y y) (4) αποτελεί ένα μέτρο του πόσο καλά αντιπροσωπεύεται εκτιμάται ο μέσος της κατανομής μ από τη μέση τιμή y του δείγματος. Η θετική τετραγωνική ρίζα της διακύμανσης s ( y) δίνει την τυπική απόκλιση της μέσης τιμής y : s ( y) = s ( y) (5) 3

25 4.4 Η Συστηματική Αντιμετώπιση της Αβεβαιότητας Μετρήσεων και η Εφαρμογής της στην Μετρολογία Για την ενιαία αντιμετώπιση του προσδιορισμού και της έκφρασης της αβεβαιότητας των μετρήσεων από όλους όσους εργάζονται στα πεδία των: Διακριβώσεων - Δοκιμών Τυποποίησης Διαπίστευσης εργαστηρίων Μετρολογικών υπηρεσιών έχουν εκδοθεί Έγγραφα με συστάσεις και οδηγίες, που περιέχουν τόσο τους ορισμούς και τις γενικές αρχές όσο και τις συγκεκριμένες τεχνικές προσδιορισμού και έκφρασης της αβεβαιότητας των μετρήσεων ( με αναπτυγμένα παραδείγματα από τις διάφορες περιοχές των μετρήσεων). Ως τέτοια μπορούν να αναφερθούν: Gude to the Expresson of Uncertanty n Measurement (frst edton 993)(WG3)(TAG4)(ISO) EAL R: Expresson of the Uncertanty of Measurement n Calbraton (frst edton 997) 4

26 Για να εφαρμόζονται αποτελεσματικά τα σχετικά Έγγραφα Οδηγίες Συστάσεις πρέπει: να είναι κοινά αποδεκτά να είναι σαφή στις διατυπώσεις και τους ορισμούς που περιέχουν να υιοθετούνται και να εφαρμόζονται άμεσα από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς 4.5 Μοντέλο Μετρήσεων Στις περισσότερες περιπτώσεις το μέγεθος Υ δεν προκύπτει με άμεσο τρόπο από τις μετρήσεις. Υπάρχει σχεδόν πάντα μια συνάρτηση πολλών μεταβλητών που είναι η έκφραση της εξάρτησης του μεγέθους Υ από διάφορες μεταβλητές παραμέτρους: Υ = G (Χ, Χ, Χ 3,., Χ ι,, Χ Ν ) Οι μεταβλητές εισόδου Χ, Χ,, Χ Ν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής: Α) ποσότητες μεταβλητές, των οποίων οι τιμές και οι αντίστοιχες αβεβαιότητες είναι άμεσα προσδιορίσιμες από την τρέχουσα πειραματική διαδικασία (απλή παρατήρηση, επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις, εκτιμήσεις, ) Β) ποσότητες μεταβλητές, των οποίων οι τιμές και αβεβαιότητες προέρχονται από άλλες πηγές (διακριβωμένα πρότυπα, πιστοποιημένα υλικά αναφοράς, δεδομένα αναφοράς, ) Η εξαγόμενη εκτίμηση y του μεγέθους Υ υπολογίζεται από την παραπάνω συνάρτηση με βάση τις εκτιμήσεις των μεταβλητών εισόδου x, x,., x N : y = G (x, x, x 3,., x,.,x N ) 5

27 Η αβεβαιότητα της μέτρησης κατηγοριοποιείται σύμφωνα με τα ακόλουθα: 4.5. Προσδιορισμός της Τυπικής Αβεβαιότητας Τύπου Α ~ Η τυπική αβεβαιότητα εξάγεται από την υποτιθέμενη κατανομή μιας σειράς παρατηρήσεων Τύπου Β ~ Η τυπική αβεβαιότητα λαμβάνεται από μια δεδομένη κατανομή Η βέλτιστη εκτίμηση της τυπικής αβεβαιότητας της n-στής μεταβλητής εισαγωγής X είναι η πειραματική τυπική απόκλιση της μέσης τιμής x u ( x ) = n ( n ) n = ( x x ) (6) 4.5. Προσδιορισμός της Συνδυασμένης Αβεβαιότητας α) για Ν μη συσχετισμένες μεταβλητές εισόδου υπολογίζεται η συνδυασμένη διακύμανση: u Y = N = G X u X (7) G όπου η μερική παράγωγος της G(Χ, Χ,.., Χ N ) X Στην ειδική περίπτωση που η συνάρτηση G είναι γραμμική ως προς τις μεταβλητές Χ η σχέση (7) απλοποιείται στην: u N Y = u X = (8) και η συνδυασμένη αβεβαιότητα δίνεται από τον τύπο: 6

28 7 (9 ) ) ( = = N c u x y u β) εάν δύο (ή περισσότερες) μεταβλητές εισόδου είναι συσχετισμένες τότε η συμμεταβλητότητα (covarance) υπολογίζεται ως εξής: (0) ) (,, k r u u u k k k x x x x = όπου - k x r,, ο συντελεστής συσχέτισης Για n επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις των X και X k η συμμεταβλητότητα (covarance) υπολογίζεται από τη σχέση ) ( ) )( ( ) (,,, k j k n j j x x x x x n n u k = = οπότε ο συντελεστής k x r, μπορεί να υπολογιστεί από τη σχέση (),, k k k x x x x u u u r = Εάν ο συντελεστής k x r, για οποιεσδήποτε από τις μεταβλητές εισόδου αποκλίνει σημαντικά από το μηδέν τότε η συνδυασμένη διακύμανση θα πρέπει να υπολογίζεται από τη σχέση (3) ) (,, k u X G X G u X G u k x N k k x N y + = = =

29 Η συνδυασμένη αβεβαιότητα προκύπτει από την θετική τετραγωνική ρίζα της διακύμανσης u ( y) = c u y (4) Προσδιορισμός της Διευρυμένης Αβεβαιότητας Η αβεβαιότητα που προσδίδουμε σε κάθε αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι κατάλληλου εύρους έτσι ώστε να καλύπτει ένα διάστημα υψηλού βαθμού εμπιστοσύνης (αύξηση της πιθανότητας ορθότητας του αποτελέσματος) Για το λόγο αυτό εισάγουμε τον παράγοντα κάλυψης k, και την διευρυμένη αβεβαιότητα U που ορίζονται από τη σχέση U = k u c ( y) (5 ) Για κατανομές παρόμοιες με την κανονική (Gaussan) ισχύουν: Για k= το επίπεδο εμπιστοσύνης είναι της τάξης του 68% Για k= το επίπεδο εμπιστοσύνης είναι της τάξης του 95% Για k=3 το επίπεδο εμπιστοσύνης είναι της τάξης του 99% Το αποτέλεσμα μπορεί πλέον να εκφρασθεί ως εξής Υ = y ± U (6) 8

30 4.5.4 Τεκμηρίωση του Υπολογισμού Αβεβαιότητας Διακριβώσεων Για μια ολοκληρωμένη παρουσίαση απαιτούνται τα παρακάτω στοιχεία: I. Πλήρης καθορισμός της σχέσης υπολογισμού του υπο μέτρηση μεγέθους: Υ = f(x, X, X 3,.) II. Σαφής περιγραφή της πειραματικής μεθόδου που χρησιμοποιείται για την εξαγωγή του αποτελέσματος της μέτρησης III. Περιγραφή των εκτιμήσεων για όλους τους παράγοντες διόρθωσης με τις αβεβαιότητές τους (συστηματικές διορθώσεις) IV. Κατάλογος με τις εκτιμώμενες τιμές, αβεβαιότητες και βαθμούς ελευθερίας όλων των μεταβλητών x ι μαζί με μια περιγραφή του τρόπου που αποκτήθηκαν V. Κατάλογος με τη συμμεταβλητότητα και / ή τους συντελεστές συσχέτισης για όλες τις μεταβλητές εισόδου που θεωρούνται συσχετισμένες, και του τρόπου υπολογισμού τους. VI. Δήλωση του αποτελέσματος ως εκτίμηση y του μεγέθους Y, μαζί με την συνδυασμένη αβεβαιότητα u c (y) ή την διευρυμένη αβεβαιότητα U μαζί με την τιμή του παράγοντα κάλυψης k (συνήθως k ) 9

31 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΚΤIΜΗΣΗ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΖΥΓΙΣΗΣ Για την δοκιμή της συνεισφοράς αβεβαιότητας του ζυγού θα γίνουν μετρήσεις επαναληψιμότητας κάτω από ίδιες περιβαλλοντικές συνθήκες... Παράδειγμα: σειρά 0 μετρήσεων με αναλυτικό ζυγό ακρίβειας, διακριτική ικανότητα 0,0 mg, Τ = 0 0 C ± 0,5 0 C, Σ.Υ. : 50% ± 5% : m = 7,5467 g m = 7,5466 g m 3 = 7,5468 g m 4 = 7,5466 g m 5 = 7,5465 g m 6 = 7,5467 g m 7 = 7,5467 g m 8 = 7,5466 g m 9 = 7,5468 g m 0 = 7,5467 g ο μέσος όρος είναι : m = ένδειξη της ζύγισης αρ. n = m n = n = αριθμός μετρήσεων (ζυγίσεων) m = εκτίμηση για την "αληθινή " μάζα του αντικειμένου m σαν μέσος όρος υπολογίζεται 7,54667 g

32 Η τυπική αβεβαιότητα με την οποία ζυγίζει ο ζυγός κάτω από τις τρέχουσες περιβαλλοντικές συνθήκες εκτιμάται με την τυπική απόκλιση των δέκα παραπάνω μετρήσεων : s( ) Δ = B n n = m m s(δ Β ) = 0,0095 mg Πρακτικά το αποτέλεσμα αυτό σημαίνει ότι 68 από 00 μετρήσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα μια τιμή η οποία κυμαίνεται στο διάστημα 7,5467g ± 0,00 mg. Ή, με άλλα λόγια, μια άλλη επιπλέον μέτρηση θα έχει με πιθανότητα 68 % ως αποτέλεσμα μια τιμή η οποία κυμαίνεται στο διάστημα 7,5467g ± 0,00 mg, ή, με πιθανότητα 95 % στο διάστημα 7,5467 g ± 0,0 mg.

33 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 0 kω a) Χρησιμοποιούμε ένα μεγάλου εύρους βολτόμετρο για να μετρήσουμε την τάση που αναπτύσσεται στα άκρα μιας πρότυπης και μιας άγνωστης αντίστασης της ίδιας ονομαστικής τιμής με την πρότυπη, όταν τις συνδέουμε σε σειρά και τις τροφοδοτούμε με μια σταθερή πηγή ρεύματος. Η τιμή της άγνωστης αντίστασης, R x, δίνεται από τη σχέση: R x = (R s + R D + R T ) V V x s όπου: R s = Τιμή του πιστοποιητικού διακρίβωσης για την πρότυπη αντίσταση, R D = Ολίσθηση στην R s από την τελευταία διακρίβωσή της, R Τ = Αλλαγή της τιμής της R s εξαιτίας της θερμοκρασίας του λουτρού ελαίου, V x = Τάση στα άκρα της R x, V s = Τάση στα άκρα της R s. b) Το πιστοποιητικό διακρίβωσης για την πρότυπη αντίσταση αναφέρει αβεβαιότητα ±.5 ppm σε επίπεδο εμπιστοσύνης όχι μικρότερο από 95 % (k=). c) Εξαιτίας της ολίσθησης της τιμής της R s, υπολογίστηκε η διόρθωση R D. Η αβεβαιότητα αυτής της διόρθωσης έχει ανώτερο όριο τα ± ppm. d) Η διαφορά στην τιμή της αντίστασης R s εξαιτίας των μεταβολών στη θερμοκρασία στο λουτρό ελαίου έχει μέγιστη τιμή τα ± 0.5 ppm. e) Για τη μέτρηση της V x και της V s χρησιμοποιήθηκε το ίδιο βολτόμετρο, με σκοπό την επιπλέον μείωση της αβεβαιότητας. Έτσι, αρκεί να λάβουμε υπόψη τη σχετική διαφορά στις ενδείξεις του βολτομέτρου εξαιτίας της αστάθειας και της διακριτικής του ικανότητας, η οποία υπολογίστηκε ± 0. ppm για κάθε ένδειξη.

34 f) Υπολογισμός αβεβαιότητας τύπου Α: Έγιναν πέντε μετρήσεις για να καταγραφεί η απόκλιση από τη μονάδα (σε ppm) του λόγου V x. Οι ενδείξεις ήταν οι ακόλουθες: V s 0,4 0,7 0,6 0,3 0.5 Από τη σχέση x = n n x k k = παίρνουμε τη μέση τιμή : V = +0. 5ppm Από τις σχέσεις n s( xk ) = ( xk x) και ( n ) k = s xk s( x) = ( ) υπολογίζουμε n τελικά ότι 0.58 u( V ) = s( V ) = = ppm 5 g) O παρακάτω πίνακας αποτελεί το ισοζύγιο της συνολικής αβεβαιότητας της διακρίβωσης, όπου φαίνονται αντίστοιχα στις στήλες η συνεισφορά των επιμέρους αβεβαιοτήτων, η τιμή τους, ο τύπος της στατιστικής κατανομής στην οποία υπακούουν, ο αντίστοιχος συντελεστής που μετατρέπει την τιμή της αβεβαιότητας στην τιμή της τυπικής αβεβαιότητας (αντιστοιχεί σε επίπεδο εμπιστοσύνης 68%), ο συντελεστής ευαισθησίας C, η τιμή της τυπικής αβεβαιότητας και ο βαθμός ελευθερίας.

35 Σύμβολο Συνεισφορά Αβεβαιότητας Τιμή Αβεβαιό τητας Τύπος Κατανομής Συντελεστής κανονικοποίησης (68%) C U (R x ) (68%) [ppm] Βαθμός Ελευθερίας ν [ppm] R s Πρότυπη αντίσταση.5 Κανονική R D R T V s Ολίσθηση από την τελευταία διακρίβωση.0 Τετραγωνική Επίδραση της 0.5 Τετραγωνική θερμοκρασίας του μπάνιου Βολτόμετρο στα 0. Τετραγωνική άκρα της R s V x Βολτόμετρο στα 0. Τετραγωνική άκρα της R x V Επαναληψιμότητα 0.07 Κανονική u c (R x ) Συνδυασμένη Κανονική.48 >500 αβεβαιότητα U Διευρυμένη Κανονική.836 >500 αβεβαιότητα (k=) h) Η μετρούμενη τιμή της αντίστασης 0 kω είναι: (0.000, ± 0,03) Ω Η αβεβαιότητα που αναφέρουμε βασίστηκε στην τυπική αβεβαιότητα πολλαπλασιασμένη με τον συντελεστή εμπιστοσύνης k=, η οποία παρέχει επίπεδο εμπιστοσύνης περίπου 95 %. 3

36 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΒΑΡΟΥΣ kg Χωρίς την διόρθωση λόγω άνωσης Έστω ότι φέρεται προς διακρίβωση βάρος ονομαστικής τιμής μάζας 000 g και τάξης ακρίβειας OIML F. Το υλικό κατασκευής του βάρους είναι ανοξείδωτος χάλυβας άγνωστης προελεύσεως οπότε από τον Πίνακα 6 η πυκνότητά του και η αβεβαιότητα που την συνοδεύει εκτιμάται ως ρ t = ± 40 kg/m 3. Το πρότυπο αναφοράς που χρησιμοποιείται για την συγκριτική ζύγιση έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά, όπως προκύπτουν από το πιστοποιητικό διακρίβωσής του: συμβατική τιμή μάζας m cr = 000 g + mg διευρυμένη αβεβαιότητα U(m cr ) =,5 mg (k=) τυπική αβεβαιότητα u(m cr )= 0,75 mg πυκνότητα ρ r = kg/m 3 αβεβαιότητα u(ρ r )= 5 kg/m 3 Κατά την διάρκεια της διαδικασίας διακρίβωσης οι περιβαλλοντικές συνθήκες στο εργαστήριο ήταν: ατμοσφαιρική πίεση p =05, ± 0, mbar, σχετική υγρασία h= 5, ± 0,8 % και θερμοκρασία t =5, ± 0, o C. Η πυκνότητα του αέρα υπολογίστηκε βάσει της σχέσης () ως ρ Α =,790 ± 0,0004 kg/m 3. Για την διακρίβωση του ανωτέρω βάρους χρησιμοποιείται ζυγός με μέγιστη φόρτιση 00 g και διακριτικής ικανότητας d=0, mg. Για την διακρίβωση του βάρους εκτελούνται δύο κύκλοι ζυγίσεων RTR και δίνουν τα αποτελέσματα του παρακάτω πίνακα:

37 Ζύγιση Ενδείξεις Κύκλου (g) Ένδειξη προτύπου αναφοράς r = 000,005 Ένδειξη βάρους προς διακρίβωση t = 000,0087 Ένδειξη προτύπου αναφοράς r = 000,00 Ενδείξεις Κύκλου (g) r = 000,00 t = 000,008 r = 000,00 Στη συνέχεια εξετάζεται αν το αποτέλεσμα της ζύγισης χρήζει διόρθωσης λόγω της επίδρασης της άνωσης του αέρα. Για τον σκοπό αυτόν ελέγχεται αν ισχύει η σχέση D 3 u ( m ) m ct ct όπου D ο συντελεστής διόρθωσης και U(m ct ) η διευρυμένη αβεβαιότητα του υπό δοκιμή βάρους. Από τον υπολογισμό προκύπτει ότι D =,6x0-8 και U(m ct )/3m ct =,7x0-6 οπότε εκπληρώνεται η συνθήκη μη χρησιμοποίησης της διόρθωσης λόγω άνωσης. Από τους δύο κύκλους των ζυγίσεων προκύπτει ότι ΔΙ = 0,0064 g και ΔΙ = 0,0060 g, οπότε η μέση τιμή των κύκλων είναι ΔI av. = 0,006 g = 6, mg. Η συμβατική τιμή μάζας m ct του βάρους προς διακρίβωση είναι: m ct = ( 000 g + mg) + 6, mg = 000 g + 8, mg Η αβεβαιότητα της ανωτέρω τιμής m ct υπολογίζεται βάσει των παρακάτω: u w ( Δ m ) c = s(δm n c ) = 0,3 mg u(m ) = cr U(m k cr ) = 0,75 mg u b(δm c) = ct 3 ( D m ) =,7x0-3 mg ( ( s ) ) us Δm u ΔΙ = c =6, x (0,05/,0) mg = 0,06 mg ΔΙ s

38 d u d = ( 3 ) = 0,04 mg u d =,7x0-3 mg u E d D d = = (0,5 x 5, mg)/(x,73)=0,75 mg u E =0,56 mg 3 ( c c ) u ( Δm ) = u ( Δm ) + u (Δm ) + u (Δm ) 0,58 mg ba c s d Ε c H συνδυασμένη τυπική αβεβαιότητα u(m ct ) είναι (5,3x ,56 + 7,3x ,34) ½ =,0 mg και η διευρυμένη αβεβαιότητα U(m ct ) = u(m ct ) =,0 mg. H συμβατική μάζα του διακριβωμένου πλέον βάρους εκφράζεται ως: m ct = 000,008 g ±,0 mg 3

39 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ' ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΣΕΤ ΠΛΑΚΙΔΙΩΝ ΜΗΚΟΥΣ 0,5 mm - 00 mm. Περιγραφή της Διαδικασίας Ο προσδιoρισμός της αβεβαιότητας διακρίβωσης πλακιδίων μήκους στο εύρος 0,5 mm - 00 mm μέσω συγκριτικής μέτρησης με διακριβωμένα πρότυπα ίδιων ονομαστικών τιμών με την χρήση συμβολομέτρου Laser. Το μήκος L των πλακιδίων δίδεται από τον εξής τύπο: L = L s + L d + Σ ΔL j όπου L s - μήκος του προτύπου πλακιδίου σύμφωνα με το πιστοποιητικό διακρίβωσης, L d - μετρούμενη διαφορά του υπό δοκιμή πλακιδίου από το πρότυπο πλακίδιο, αναφοράς Σ ΔL j - προστιθέμενη διόρθωση j με εκτιμώμενη τιμή 0.. Υποθέσεις για τις Παραμέτρους Σε αυτό το απλοποιημένο παράδειγμα θα υπολογιστούν μόνο οι πιο σημαντικές συνεισφορές αβεβαιότητας. α) αβεβαιότητα λόγω διακύμανσης τιμών μέτρησης Στην διαδικασία μέτρησης μετρήθηκαν οι διαφορές L d μόνο 5 φορές. Σε μια άλλη προηγούμενη σειρά μετρήσεων με περισσότερες μετρήσεις προσδιορίστηκε μια τυπική απόκλιση των 3 nm. Άρα η διακύμανση της μέσης τιμής των 5 μετρήσεων είναι: 5 s xl = 3 nm = 34nm β) Συνεισφορά αβεβαιότητας από την διακρίβωση του προτύπου

40 Στο πιστοποιητικό διακρίβωσης αναφέρεται η συνολική αβεβαιότητα για το σετ των πλακιδίων : u(l s ) /3 : s 3 ( Δα) = x0 Κ / s ( ΔΘ) x 0,36Κ. x x = 3 Από αυτό προκύπτει για την τυπική απόκλιση u(l s ) / 3: s x = 6,7 nm + 0,67 x0-6 L και για την διακύμανση: s x = 79 nm + 5,58x0-6 L nm + 8x0 5 L. γ) Συνεισφορά αβεβαιότητας από την διακρίβωση του συγκριτή των πλακιδίων μήκους : Σύμφωνα με το πιστοποιητικό διακρίβωσης η αβεβαιότητα είναι ± 0,008 μm στο επίπεδο εμπιστοσύνης 95 % (k=). Η αντίστοιχη τυπική απόκλιση είναι 8/ nm = 4 nm. Η συστηματική αβεβαιότητα είναι δεδομένη με ± 0,0 μm για επίπεδο εμπιστοσύνης 98% (k=3). Η αντίστοιχη τυπική απόκλιση είναι επομένως 0/3 nm = 6,7 nm. Η διακύμανση προκύπτει από αυτό ως: x3 ( 4,0 + 6,7 ) nm 6nm s = = δ) Η συνεισφορά αβεβαιότητας από την θερμοκρασιακή διαφορά Δθ μεταξύ προτύπου και πλακιδίου προς διακρίβωση. Από τον ορισμό του γραμμικού συντελεστή θερμικής διαστολής α, (α =,5 x 0-6 K - ) για τον ανοξείδωτο χάλυβα, έχουμε: ΔL (Δθ) = α.l. Δθ. όπου Δθ θεωρείται ότι είναι στο διάστημα ± 0,05 Κ και επομένως η εκτιμώμενη τιμή της διακύμανσης του (τετραγωνική κατανομή) είναι: s x4 = (,5 x 0 x 0,05 L ) = 0x0 L.

41 ε) Αβεβαιότητα από την θερμοκρασιακή διαφορά ΔΘ του προτύπου από την θερμοκρασία αναφοράς ( 0 o C): ΔL(ΔΘ) = Δα.L. ΔΘ. Όπου Δα x 0-6 K - : είναι η διαφορά των συντελεστών διαστολής μεταξύ των υλικών του προτύπου και του δοκιμίου. Η θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι (0 ± 0,6) o C. Οι επιμέρους διασπορές εκτιμούνται (τετραγωνική κατανομή): s 3 ( Δα) = x0 Κ / s ( ΔΘ) x 0,36Κ. x x = 3 Αυτές οι διασπορές θα πρέπει να μετατραπούν σε διακύμανση μήκους. Σύμφωνα με την συνδυασμένη διακύμανση προκύπτει: s [( ΔΘ) s ( Δα ) + ( Δ ) s ( ΔΘ ] L x5 = x α x ) Εάν υποθέσουμε αυθαίρετα ότι: s x (ΔΘ) = ΔΘ και s x (Δα) = Δα τότε προκύπτει: c..3 Σύνοψη αβεβαιότητας s x 5 = 0,36 0 = L L 3

42 3. Συνολική Αβεβαιότητα H συνολική διακύμανση s y είναι το άθροισμα των επιμέρους διασπορών Συνεισφορά Διακύμανση 34 nm 79 nm + 5,58 x 0-6. L.nm + 8 x 0-5 L 3 6 nm 4 0 x 0-5 L 5 80 x 0-5 L Άθροισμα 374 nm + 5,58 x 0-6. L.nm + 8 x 0-5 L Επομένως η τυπική απόκλιση είναι: s y = 6 5 ( 374nm + 5,58x0 L nm + 8x0 L ) / Η προσεγγιστικά: s Y 9 nm + 0, L Η προσέγγιση αυτή ισχύει επακριβώς για της οριακές τιμές, ενώ οι ενδιάμεσες τιμές επιβαρύνονται με μια μεγαλύτερη αβεβαιότητα: Η διευρυμένη αβεβαιότητα δίνεται με k = ως U (σ) = 38 nm + 0, L. 4

43 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε' ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ Αρχή Μαθηματικό μοντέλο Προσδιορίζεται η συναρτησιακή σχέση του μετρούμενου μεγέθους Υ, και των Ν μεταβλητών εισόδου Χ Προσδιορισμός μεταβλητών εισόδου Προσδιορίζονται τα x, δηλ οι εκτιμώμενες τιμές των μεταβλητών εισόδου Χ, μέσω μιας σειράς n παρατηρήσεων ή με άλλο τρόπο Εξίσωση αβεβαιότητας Καταρτίζεται λίστα όλων των πιθανών πηγών σφάλματος που υπεισέρχονται στη διαδικασία της μέτρησης και προσδιορίζεται η εξίσωση της αβεβαιότητας. Υπολογισμός Τυπικής Αβεβαιότητας Υπολογισμός Τύπου Α Υπολογισμός Τύπου Β Ολοκληρώθηκε ο Υπολογισμός Τ. Αβεβαιότητας Οχι Ναι Υπολογισμός Συνδυασμένης Αβεβαιότητας Υπολογισμός Διευρυμένης Αβεβαιότητας Αναφορά της Αβεβαιότητας Τέλος

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ Χρήστος Μπαντής Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας Βιομηχανική Περιοχή Θεσσαλονίκης, Οικ. Τετρ. 45 57022 Σίνδος, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 1: Στατιστική Επεξεργασία Μετρήσεων. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 1: Στατιστική Επεξεργασία Μετρήσεων. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 1: Στατιστική Επεξεργασία Μετρήσεων Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Στατικός χαρακτηρισµός οργάνου (τεκµηρίωση που συνοδεύει το όργανο)

Στατικός χαρακτηρισµός οργάνου (τεκµηρίωση που συνοδεύει το όργανο) Στατικός χαρακτηρισµός οργάνου (τεκµηρίωση που συνοδεύει το όργανο) Ορθότητα (trueness): χαρακτηρίζει τη µετρολογική ποιότητα του οργάνου και όχι την ποιότητα µιας συγκεκριµένης µέτρησης. Η εγγύτητα της

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση Θωμαΐδης Νικόλαος Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ISO/IEC 1705 ΟΡΙΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σφάλματα Είδη σφαλμάτων

Σφάλματα Είδη σφαλμάτων Σφάλματα Σφάλματα Κάθε μέτρηση ενός φυσικού μεγέθους χαρακτηρίζεται από μία αβεβαιότητα που ονομάζουμε σφάλμα, το οποίο αναγράφεται με τη μορφή Τιμή ± αβεβαιότητα π.χ έστω ότι σε ένα πείραμα μετράμε την

Διαβάστε περισσότερα

Μετροτεχνικό Εργαστήριο - Ερωτήσεις

Μετροτεχνικό Εργαστήριο - Ερωτήσεις Διακρίβωση μετρητικού οργάνου είναι η σύγκριση με όργανο υψηλότερης ακριβείας με ταυτόχρονη έκδοση πιστοποιητικού (προσδιορισμός σφάλματος & αβεβαιότητας) η υψηλής ακριβείας μέτρηση η μέτρηση με ακρίβεια

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ 1. Σφάλματα Κάθε μέτρηση ενός φυσικού μεγέθους χαρακτηρίζεται από μία αβεβαιότητα που ονομάζουμε σφάλμα, το οποίο αναγράφεται με τη μορφή Τιμή ± αβεβαιότητα π.χ έστω ότι σε ένα πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης Σφάλματα Μετρήσεων 4.45 Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης Διάστημα εμπιστοσύνης βρίσκονται εκτός του Διαστήματος Εμπιστοσύνης 0.500 X 0.674σ 1 στις 0.800 X 1.8σ 1 στις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ E. Λαμπή, Χ. Αλεξόπουλος, Η. Κακουλίδης ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΊΟ ΤΟΥ ΚΡΆΤΟΥΣ Ε X.Y. ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μετρολογία στην Έρευνα

Η Μετρολογία στην Έρευνα ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η Μετρολογία στην Έρευνα Εισηγητής: Δρ. Διονύσιος Γ.Κυριακίδης Δ/ντής Ποιότητας & Επιστ. Υποστήριξης ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΚΟΠΟΙ Το ΕΙΜ ως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων ΘΕ1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων 1. Σκοπός Πρόκειται για θεωρητική άσκηση που σκοπό έχει την περιληπτική αναφορά σε θεµατολογίες όπως : σφάλµατα, στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διακρίβωση εξοπλισμού μικροβιολογικού εργαστηρίου νερού-μέρος 2

Έλεγχος και Διακρίβωση εξοπλισμού μικροβιολογικού εργαστηρίου νερού-μέρος 2 Έλεγχος και Διακρίβωση εξοπλισμού μικροβιολογικού εργαστηρίου νερού-μέρος 2 Διήμερο Πρακτικό Σεμινάριο WATERMICRO WORKSHOP 5&6 Νοεμβρίου 2014 Εργαστήριο Μικροβιολογίας- Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Χειμερινό Εξάμηνο 007 1 Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Μετρήσεις Τεχνικών Μεγεθών Χειμερινό Εξάμηνο 007 Πρόβλημα 1 Προσδιορίστε ποια από τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων

Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2016-2017 Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008 8. ιακρίβωση 8.1 Εισαγωγή Η ανάγκη µιας διαδικασίας προκειµένου να ελέγχεται η µέτρηση για την αξιοπιστία της είναι, θα µπορούσαµε να πούµε προφανής. Και την απαντάµε ως πράξη και στις καθηµερινές µας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗΣ

ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗΣ ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗΣ Ζωή Α. Μεταξιώτου Προϊσταμένη Εργαστηρίου Ροής & Όγκου ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΜΜ-ΡΟ-01α ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004 1 Copyright 2004, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση αβεβαιότητας από άμεσες μετρήσεις

Εκτίμηση αβεβαιότητας από άμεσες μετρήσεις Εκτίμηση αβεβαιότητας από άμεσες μετρήσεις Εκτίμηση τυπικής αβεβαιότητας τύπου B Η εκτίμηση βασίζεται στις διαθέσιμες πληροφορίες και την εμπειρία, χρησιμοποιώντας συνήθως: τα χαρακτηριστικά του κατασκευαστή

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική για Επιστήμονες και Μηχανικούς. Εισαγωγή Φυσική και μετρήσεις

Φυσική για Επιστήμονες και Μηχανικούς. Εισαγωγή Φυσική και μετρήσεις Φυσική για Επιστήμονες και Μηχανικούς Εισαγωγή Φυσική και μετρήσεις Φυσική Χωρίζεται σε έξι βασικούς κλάδους: Κλασική μηχανική Θερμοδυναμική Ηλεκτρομαγνητισμός Οπτική Σχετικότητα Κβαντική μηχανική είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΓΕΝΙΚO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Μαρία Κατσικίνη E-mal: katsk@auth.gr Web: users.auth.gr/katsk Τηλ: 0 99800 Γραφείο : Β όροφος, Τομέας Φυσικής Στερεάς Κατάστασης Σειρά των ασκήσεων Θεωρία : Σφάλματα Θεωρία :

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Οδηγός Συγγραφής Εργαστηριακών Αναφορών Εξώφυλλο Στην πρώτη σελίδα περιέχονται: το όνομα του εργαστηρίου, ο τίτλος της εργαστηριακής άσκησης, το ονοματεπώνυμο του σπουδαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΑΝΗ Γ. ΛΑΥΡΕΝΤΗ Ο ΗΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΤ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ Σκοπός της άσκησης 1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σκοπός αυτής της άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με τα σφάλματα που

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες και επιδόσεις του ΕΣΥΠ/ΕΙΜ

Δραστηριότητες και επιδόσεις του ΕΣΥΠ/ΕΙΜ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Δραστηριότητες και επιδόσεις του ΕΣΥΠ/ΕΙΜ Δρ. Διονύσιος Γ.Κυριακίδης Δ/ντής Ποιότητας & Επιστ. Υποστήριξης ΕΣΥΠ/ΕΙΜ ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ -

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ 12 Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο περιγράφεται η λειτουργία και απόδοση του πρότυπου ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ κατά τη λειτουργία του στη βαθιά θάλασσα. Συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Έλεγχοι Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Το ρυθμό απελευθέρωσης του φαρμάκου από το σκεύασμα Έλεγχο ταυτότητας και καθαρότητας της πρώτης ύλης και των εκδόχων( βάση προδιαγραφών)

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Ποσοτικές Μέθοδοι Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης 50100 Kozani GR

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 1: Στατιστική Επεξεργασία Μετρήσεων Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Περιεχόμενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Εισαγωγή 1.1 1.2 Η φύση των μετρήσεων 1.3 1.3 Γενικά για τα όργανα των μετρήσεων 1.4 1.4 Όργανα απόκλισης και όργανα μηδενισμού 1.6 1.5 Ορολογία των μετρήσεων 1.6 2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Εισηγητής: Δρ. Δ.Γ. Κυριακίδης Δ/ντής ΔΔΠΕΥ ΒΙ.ΠΕ.Θ. Ο.Τ. 45, Σίνδος 57022 Θεσσαλονίκη 1. ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ Σφάλματα Εγγενή

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι και Όργανα Περιβαλλοντικών Μετρήσεων Μέρος Α. Διαπίστευση Εργαστηρίου Δοκιμών

Μέθοδοι και Όργανα Περιβαλλοντικών Μετρήσεων Μέρος Α. Διαπίστευση Εργαστηρίου Δοκιμών Μέθοδοι και Όργανα Περιβαλλοντικών Μετρήσεων Μέρος Α Διαπίστευση Εργαστηρίου Δοκιμών ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Πίνακας των προς διαπίστευση δοκιμών Περιγραφή Δοκιμής/Ανάλυσης Υλικό/α που ελέγχονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1 η. Τοµέας Βιοµηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών. Αρίστος Γεωργίου Νοέµβριος 2011 Γεώργιος Χατζηστέλιος

Άσκηση 1 η. Τοµέας Βιοµηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών. Αρίστος Γεωργίου Νοέµβριος 2011 Γεώργιος Χατζηστέλιος Τοµέας Βιοµηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Έλεγχος Μ Άσκηση 1 η http://goo.gl/feqvq Αρίστος Γεωργίου Νοέµβριος 2011 Γεώργιος Χατζηστέλιος Ενότητες Παρουσίασης 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Πειραματισμός - Βιομετρία

Γ. Πειραματισμός - Βιομετρία Γ. Πειραματισμός - Βιομετρία Πληθυσμοί και δείγματα Πληθυσμός Περιλαμβάνει όλες τις πιθανές τιμές μιας μεταβλητής, δηλαδή αναφέρεται σε μια παρατήρηση σε όλα τα άτομα του πληθυσμού Ο πληθυσμός προσδιορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός και Ιδιότητες

Ορισμός και Ιδιότητες ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ Ορισμός και Ιδιότητες H κανονική κατανομή norml distriution θεωρείται η σπουδαιότερη κατανομή της Θεωρίας Πιθανοτήτων και της Στατιστικής. Οι λόγοι που εξηγούν την εξέχουσα θέση της,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ 6o Διακλαδικό Σχολείο Διαλειτουργικότητας, Στοχοθεσίας και Ποιότητας

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ 6o Διακλαδικό Σχολείο Διαλειτουργικότητας, Στοχοθεσίας και Ποιότητας ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ 6o Διακλαδικό Σχολείο Διαλειτουργικότητας, Στοχοθεσίας και Ποιότητας Αθήνα Νοέμβριος 2014 Βασικές υποδομές (πυλώνες) της ποιότητας (Τυποποίηση Αξιολόγηση Συμμόρφωσης Μετρολογία)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Όργανα μετρήσεων

Κεφάλαιο 2 Όργανα μετρήσεων Κεφάλαιο 2 Όργανα μετρήσεων Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται βασικές έννοιες των οργάνων μέτρησης και της μετρολογίας γενικότερα, ώστε ο φοιτητής να αποκτήσει τις απαραίτητες εισαγωγικές γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ Οι συναρτήσεις πιθανότητας ή πυκνότητας πιθανότητας των διαφόρων τυχαίων μεταβλητών χαρακτηρίζονται από κάποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

1. Πειραματικά Σφάλματα

1. Πειραματικά Σφάλματα . Πειραματικά Σφάλματα Σκοπός της εκτέλεσης ενός πειράματος στη Φυσική είναι ο προσδιορισμός ποσοτικός ή/και ποιοτικός- κάποιων φυσικών μεγεθών που περιγράφουν ένα συγκεκριμένο φαινόμενο. Ο ποιοτικός προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009, ΤΕΥΧΟΣ 52 Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική Μετάφραση-Προσαρμογή: Ευγενία Κώνστα, Χημικός PhD Πρωτότυπος τίτλος: Traceability in Laboratory Medicine Clinical

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολογίας Μετρήσεις Τεχνικών Μεγεθών Τελική Εξέταση Ι (Ιουνίου Εαρινό Εξάμηνο 9 Πρόβλημα Α Ένας μηχανικός, με βάση τις μετρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ Οι απαντήσεις σε όλα τα πεδία οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη και να είναι σύμφωνες με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες και τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς. Για κάθε πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Αβεβαιότητα που εισάγεται στη μέτρηση ραδιενέργειας εδάφους από τα σφάλματα ορισμού δειγματοληψίας

Αβεβαιότητα που εισάγεται στη μέτρηση ραδιενέργειας εδάφους από τα σφάλματα ορισμού δειγματοληψίας Αβεβαιότητα που εισάγεται στη μέτρηση ραδιενέργειας εδάφους από τα σφάλματα ορισμού δειγματοληψίας Γ.Ν. Παπαδάκος, Δ.Ι. Καράγγελος, Ν.Π. Πετρόπουλος, Μ.Ι. Αναγνωστάκης, Ε.Π. Χίνης, Σ.Ε. Σιμόπουλος Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗΣ Α.1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗ Ο μετασχηματιστής είναι μια ηλεκτρική διάταξη που μετατρέπει εναλλασσόμενη ηλεκτρική ενέργεια ενός επιπέδου τάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µέτρηση αναφέρεται στη λήψη µιας πληροφορίας σχετικά µε την τιµή ενός φυσικού µεγέθους. Οι µετρήσεις αποτέλεσαν τη βάση για την ανάπτυξη του τεχνολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Είδη μεταβλητών Ποσοτικά δεδομένα (π.χ. ηλικία, ύψος, αιμοσφαιρίνη) Ποιοτικά δεδομένα (π.χ. άνδρας/γυναίκα, ναι/όχι) Διατεταγμένα (π.χ. καλό/μέτριο/κακό) 2 Περιγραφή ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ο Κεφάλαιο: Στατιστική ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πληθυσμός: Λέγεται ένα σύνολο στοιχείων που θέλουμε να εξετάσουμε με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Μεταβλητές X: Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Ενότητα: Αναγνώριση Διεργασίας - Προσαρμοστικός Έλεγχος (Process Identification) Αλαφοδήμος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρµοσµένες Επιστήµες Στατιστικός Πληθυσµός και Δείγµα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ. ΓΕΝΙΚΟΙ (περιέχουν όλες τις πληροφορίες που προκύπτουν από μια στατιστική έρευνα) ΕΙΔΙΚΟΙ ( είναι συνοπτικοί και σαφείς )

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ. ΓΕΝΙΚΟΙ (περιέχουν όλες τις πληροφορίες που προκύπτουν από μια στατιστική έρευνα) ΕΙΔΙΚΟΙ ( είναι συνοπτικοί και σαφείς ) Πληθυσμός (populaton) ονομάζεται ένα σύνολο, τα στοιχεία του οποίου εξετάζουμε ως προς τα χαρακτηριστικά τους. Μεταβλητές (varables ) ονομάζονται τα χαρακτηριστικά ως προς τα οποία εξετάζουμε έναν πληθυσμό.

Διαβάστε περισσότερα

Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 19/5/2017

Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 19/5/2017 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 2 Εισαγωγή Η ανάλυση παλινδρόμησης περιλαμβάνει το σύνολο των μεθόδων της στατιστικής που αναφέρονται σε ποσοτικές σχέσεις μεταξύ μεταβλητών Πρότυπα παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις και Σφάλματα/Measurements and Uncertainties

Μετρήσεις και Σφάλματα/Measurements and Uncertainties Μετρήσεις και Σφάλματα/Measurements and Uncertainties Κατά την καταγραφή δεδοµένων, σε κάθε εγγραφή δεδοµένου θα πρέπει να δίδεται µαζί και το αντίστοιχο εκτιµώµενο σφάλµα ή αβεβαιότητα. Ο όρος σφάλµα

Διαβάστε περισσότερα

x 2,, x Ν τον οποίον το αποτέλεσμα επηρεάζεται από

x 2,, x Ν τον οποίον το αποτέλεσμα επηρεάζεται από Στη θεωρία, θεωρία και πείραμα είναι τα ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ... υπό ισχυρή συμπίεση ίδια αλλά στο πείραμα είναι διαφορετικά, A.Ensten Οι παρακάτω σημειώσεις περιέχουν τα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ 1. Ένα σηµείο Α(χ, ψ) ανήκει στη γραφική παράσταση της f αν f(ψ)=χ. 2. Αν µια συνάρτηση είναι γνησίως αύξουσα σε ένα διάστηµα A,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ακαδ. Έτος 06-07 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Επικ. Καθηγητής v.koutra@fme.aegea.gr Τηλ: 7035468 Θα μελετήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Διακρίβωση ογκομετρικών σκευών. Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Διακρίβωση ογκομετρικών σκευών. Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας ΣΤΑΘΜΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΚΕΥΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΓΚΩΝ ISO 8655-6 2 ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έτος: Εξάμηνο: Ημερομηνία εκτέλεσης: Ημερομηνία παράδοσης:

Έτος: Εξάμηνο: Ημερομηνία εκτέλεσης: Ημερομηνία παράδοσης: ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΑΣΠΑΙΤΕ) - ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Υπεύθυνος καθηγητής: Ζκέρης Βασίλειος ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 1: ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Τέσσερα Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής

Κεφάλαιο Τέσσερα Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής Κεφάλαιο Τέσσερα Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής Copyright 2009 Cengage Learning 4.1 Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής Δείκτες Κεντρικής Θέσης [Αριθμητικός] Μέσος, Διάμεσος, Επικρατούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Ορισμοί διακρίβωσης. Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Ορισμοί διακρίβωσης. Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 6: Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας ΟΡΙΣΜΟΙ (1) Διακρίβωση (Calibration): Σειρά δράσεων, οι οποίες καθορίζουν, κάτω από καθορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Ρ Α Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α Σ.

Μ Ε Τ Ρ Α Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α Σ. Μ Ε Τ Ρ Α Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α Σ. π.χ. Βαθμολογία διαγωνίσματος σε τμήματα: Α : 7, 11,16, 16,,. Β : 11, 13, 16, 16, 17, 17. Παρατήρηση : Για τέτοιους λόγους χρειάζεται και η εξέταση κάποιων μέτρων διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας

Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας Ελληνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗΣ Σημασία Απαιτήσεις - Χρήση Γ. Ε. Ναβροζίδης, Χ. Μήτσας ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΙΜ-06 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ 2006 (1 η Πρόχειρη Έκδοση) Ελληνικό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Έτος: Εξάμηνο: Ημερομηνία εκτέλεσης: Ημερομηνία παράδοσης:

Έτος: Εξάμηνο: Ημερομηνία εκτέλεσης: Ημερομηνία παράδοσης: ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΑΣΠΑΙΤΕ) - ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Υπεύθυνος καθηγητής: Ζκέρης Βασίλειος ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 4: ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΠΙΕΣΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις ΔΕΟ - Επαναληπτικές Εξετάσεις Λύσεις ΘΕΜΑ () Το Διάγραμμα Διασποράς εμφανίζεται στο επόμενο σχήμα. Από αυτό προκύπτει καταρχήν μία θετική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Επίσης, από το διάγραμμα φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

27-Ιαν-2009 ΗΜΥ 429. 2. (ι) Βασική στατιστική (ιι) Μετατροπές: αναλογικό-σεψηφιακό και ψηφιακό-σε-αναλογικό

27-Ιαν-2009 ΗΜΥ 429. 2. (ι) Βασική στατιστική (ιι) Μετατροπές: αναλογικό-σεψηφιακό και ψηφιακό-σε-αναλογικό ΗΜΥ 429 2. (ι) Βασική στατιστική (ιι) Μετατροπές: αναλογικό-σεψηφιακό και ψηφιακό-σε-αναλογικό 1 (i) Βασική στατιστική 2 Στατιστική Vs Πιθανότητες Στατιστική: επιτρέπει μέτρηση και αναγνώριση θορύβου και

Διαβάστε περισσότερα

10.7 Λυμένες Ασκήσεις για Διαστήματα Εμπιστοσύνης

10.7 Λυμένες Ασκήσεις για Διαστήματα Εμπιστοσύνης 10.7 Λυμένες Ασκήσεις για Διαστήματα Εμπιστοσύνης Διαστήματα εμπιστοσύνης για τον μέσο ενός πληθυσμού (Μικρά δείγματα) Άσκηση 10.7.1: Ο επόμενος πίνακας τιμών δείχνει την αύξηση σε ώρες ύπνου που είχαν

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 8 Εξάρτηση της αντίστασης αγωγού από τη θερμοκρασία.

Εργαστηριακή Άσκηση 8 Εξάρτηση της αντίστασης αγωγού από τη θερμοκρασία. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Όνομα : Κάραλης Νικόλας Α/Μ: 9144 Εργαστηριακή Άσκηση 8 Εξάρτηση της αντίστασης αγωγού από τη θερμοκρασία. Συνεργάτες: Ιντζέογλου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η : ,

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η : , Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Μάθημα: Στατιστική II Διάλεξη 1 η : Εισαγωγή-Επανάληψη βασικών εννοιών Εβδομάδα 1 η :1-0-017, 3-0-017 Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Σκοπός του μαθήματος Η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις Αβεβαιότητες Μετρήσεων

Μετρήσεις Αβεβαιότητες Μετρήσεων Μετρήσεις Αβεβαιότητες Μετρήσεων 1. Σκοπός Σκοπός του μαθήματος είναι να εξοικειωθούν οι σπουδαστές με τις βασικές έννοιες που σχετίζονται με τη θεωρία Σφαλμάτων, όπως το σφάλμα, την αβεβαιότητα της μέτρησης

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με το Σχολικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών

Γνωριμία με το Σχολικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών Φυσική Α Γενικού Λυκείου Γνωριμία με το Σχολικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών (Μετρήσεις, αβεβαιότητα, επεξεργασία δεδομένων) Υποστηρικτικό υλικό 20 Οκτωβρίου 2016 Μαρίνα Στέλλα, Υπεύθυνη ΕΚΦΕ Σχολικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης 1 Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης Όπως γνωρίζουμε από προηγούμενα κεφάλαια, στόχος των περισσότερων στατιστικών αναλύσεων, είναι η έγκυρη γενίκευση των συμπερασμάτων, που προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Η ιοικούσα Επιτροπή της HellasLab, επιθυµεί να εκφράσει τις ευχαριστίες της στα µέλη της Οµάδας Εργασίας:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Η ιοικούσα Επιτροπή της HellasLab, επιθυµεί να εκφράσει τις ευχαριστίες της στα µέλη της Οµάδας Εργασίας: ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η Ελληνική Ένωση Εργαστηρίων, µε στόχο την ενηµέρωση των µελών της αλλά και οποιουδήποτε ενδιαφερόµενου φορέα, αποφάσισε την τυποποιηµένη έκδοση Τεχνικών Κειµένων, σχετικά µε θέµατα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 3 Μέτρηση Θερμοκρασίας Σύστημα Ελέγχου Θερμοκρασίας. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 3 Μέτρηση Θερμοκρασίας Σύστημα Ελέγχου Θερμοκρασίας. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 3 Μέτρηση Θερμοκρασίας Σύστημα Ελέγχου Θερμοκρασίας με Θερμοστάτη. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Σκοπός Βασική δομή ενός προγράμματος στο LabVIEW.

Διαβάστε περισσότερα

Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου

Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Προϋποθέσεις Εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής και Κοινωνιολογικής Ερευνας Δειγματοληψία στην Έρευνα (Μέθοδοι Δειγματοληψίας - Τρόποι Επιλογής Τυχαίου Δείγματος)

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ

Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Στατιστική Επιχειρήσεων ΙΙ Ενότητα #: Επαγωγική Στατιστική - Δειγματοληψία Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα - Πιστοποίηση - Διαπίστευση. Παπακωνσταντίνου Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Πρότυπα - Πιστοποίηση - Διαπίστευση. Παπακωνσταντίνου Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρότυπα - Πιστοποίηση - Διαπίστευση Παπακωνσταντίνου Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ (standardization) Δημιουργία κάποιου προτύπου που θέτει τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

4 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

4 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑEI ΠΕΙΡΑΙΑ(ΤΤ) ΣΤΕΦ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ-ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΕΡΓ. ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 4 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΡΟΗ ΕΠΑΝΩ ΑΠΟ ΕΠΙΠΕΔΗ ΠΛΑΚΑ Σκοπός της άσκησης Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ AΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ 5 ο εξάμηνο

ΛΥΣΕΙΣ AΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ 5 ο εξάμηνο ΛΥΣΕΙΣ ΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ 5 ο εξάμηνο Άσκηση (α) Οι συνορθωμένες συντεταγμένες του σημείου P είναι: ˆ 358.47 m, ˆ 4.46 m (β) Η a-psteriri εκτίμηση της μεταβλητότητας

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγξε τις γνώσεις σου

Έλεγξε τις γνώσεις σου Έλεγξε τις γνώσεις σου ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. (α) Να μετατρέψεις το χρόνο των 45 min που σου δόθηκε για να απαντήσεις σε αυτό το διαγώνισμα σε s. (β) Να αναφέρεις όλα τα θεμελιώδη μεγέθη του S.I. και τις

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο του κεφαλαίου είναι: Ανάλυση συσχέτισης μεταξύ δύο μεταβλητών. Εξίσωση παλινδρόμησης. Πρόβλεψη εξέλιξης

Αντικείμενο του κεφαλαίου είναι: Ανάλυση συσχέτισης μεταξύ δύο μεταβλητών. Εξίσωση παλινδρόμησης. Πρόβλεψη εξέλιξης Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Αντικείμενο του κεφαλαίου είναι: Ανάλυση συσχέτισης μεταξύ δύο μεταβλητών Εξίσωση παλινδρόμησης Πρόβλεψη εξέλιξης Διμεταβλητές συσχετίσεις Πολλές φορές χρειάζεται να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Α Λυκείου Σελ. 1 από 8 ΟΔΗΓΙΕΣ: ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ: ΘΕΜΑ 1 Ο

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Α Λυκείου Σελ. 1 από 8 ΟΔΗΓΙΕΣ: ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ: ΘΕΜΑ 1 Ο ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Οι απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα θα πρέπει να αναγραφούν στο Φύλλο Απαντήσεων που θα σας δοθεί χωριστά από τις εκφωνήσεις. 2. Η επεξεργασία των θεμάτων θα γίνει γραπτώς σε φύλλα Α4 ή σε τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Βασικά στοιχεία κυκλωμάτων Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα αποτελείται από: Πηγή ενέργειας (τάσης ή ρεύματος) Αγωγούς Μονωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8 ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Άλγεβρα 1 ο Κεφάλαιο 1. Τι ονομάζουμε αριθμητική και τι αλγεβρική παράσταση; Να δώσετε από ένα παράδειγμα. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς, καλείται αριθμητική παράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 13η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2015 Σάββατο 07 Φεβρουαρίου 2015 ΦΥΣΙΚΗ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 13η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2015 Σάββατο 07 Φεβρουαρίου 2015 ΦΥΣΙΚΗ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 13η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2015 Σάββατο 07 Φεβρουαρίου 2015 ΦΥΣΙΚΗ Σχολείο: Ονόματα των μαθητών: 1) 2)...... 3) 1 Πειραματικός προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Εργαστήριο Φυσικής

Γενικό Εργαστήριο Φυσικής http://users.auth.gr/agelaker Γενικό Εργαστήριο Φυσικής Γενικό Εργαστήριο Φυσικής Σφάλματα Μελέτη φυσικού φαινομένου Ποσοτική σχέση παραμέτρων Πείραμα Επαλήθευση Καθιέρωση ποσοτικής σχέσης Εύρεση τιμής

Διαβάστε περισσότερα