Μορφολογική αναδιάταξη του αορτικού τοιχώματος μετά από χρόνια χορήγηση β-αδρενεργικού αναστολέα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μορφολογική αναδιάταξη του αορτικού τοιχώματος μετά από χρόνια χορήγηση β-αδρενεργικού αναστολέα"

Transcript

1 100 EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, Tεύχος 4, 2006 ΣΥΝΕΔΡΙΑ EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Tεύχος 4, 2006 ( ) Βραβευμένη εργασία στο 10o Πανελλήνιο Συνέδριο Αγγειολογίας & Αγγειοχειρουργικής Μορφολογική αναδιάταξη του αορτικού τοιχώματος μετά από χρόνια χορήγηση β-αδρενεργικού αναστολέα Κ.Μ. Λαμπρόπουλος, Δ.Π. Σοκόλης, Β. Παπαλουκά, Κ.Α. Δημητρίου, Ε. Μπαλάφας, Σ. Βασδέκης, Χ. Μπουντούλας, Π.Ε. Καραγιαννάκος Εργαστήριο Εμβιομηχανικής Κέντρου Πειραματικής Χειρουργικής, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός: Προηγούμενες μελέτες έχουν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους στην επίδραση του συμπαθητικού συστήματος, όχι όμως των β-υποδοχέων, στη δομή και τη λειτουργία της αορτής. Σκοπός του παρόντος ερευνητικού πρωτοκόλλου ήταν η μελέτη της εξελικτικής πορείας των μορφολογικών μεταβολών που επέρχονται στο αορτικό τοίχωμα μετά από χρόνια φαρμακευτική χορήγηση προπρανολόλης. Υλικό και μέθοδος: Μελετήθηκαν 66 αρσενικοί επίμυες Wistar της αυτής ηλικίας, που χωρίστηκαν σε 4 ομάδες. Η ομάδα Α (ελέγχου) διαιρέθηκε σε 3 υποομάδες Α 1 (n=6), A 2 (n=6) και A 3 (n=6), και τα ζώα λάμβαναν με τη διατροφή τους μόνο νερό. Στις ομάδες Β (n=16), Γ (n=16) και Δ (n=16) χορηγήθηκε προπρανολόλη σε δόση 100mg/kg την ημέρα στο πόσιμο νερό τους. Τα ζώα των ομάδων Α 1 και Β, Α 2 και Γ, και Α 3 και Δ ευθανατώθηκαν μετά από 1, 2 και 3 μήνες αντίστοιχα. Αφαιρέθηκε η θωρακική αορτή και λήφθηκαν δακτύλιοι στο επίπεδο του 3ου ζεύγους των μεσοπλεύριων αρτηριών που μονιμοποιήθηκαν σε φορμαλδεΰδη και εμπεδώθηκαν σε παραφίνη. Οι τομές εξετάστηκαν σε φωτομικροσκόπιο και μετρήθηκε με σύστημα ανάλυσης εικόνας η εσωτερική και εξωτερική διάμετρος, το πάχος του μέσου χιτώνα και η επιφάνεια διατομής του. Η ποσοτικοποίηση της σύστασης του αορτικού τοιχώματος περιέλαβε τη μέτρηση της % περιεκτικότητας σε κολλαγόνο, ελαστίνη και λεία μυϊκά κύτταρα, του πάχους των ελαστικών πετάλων, του αριθμού των πεταλειωδών μονάδων και του αριθμού των πυρήνων των λείων μυϊκών κυττάρων. Αποτελέσματα: Οι τιμές των μορφομετρικών παραμέτρων δεν διέφεραν στις υποομάδες Α 1, A 2 και A 3 και παρουσιάζονται συνολικά ως ομάδα ελέγχου. Η εσωτερική διάμετρος του αγγείου μειωνόταν προοδευτικά από 2,406±0,054 mm στην ομάδα ελέγχου σε 2,136±0,073 mm (p <0,01) στην ομάδα Δ και η εξωτερική του διάμετρος από 2,742±0,072 mm σε 2,450±0,092 mm (p <0,05). Το πάχος του μέσου χιτώνα μειωνόταν από 168,473±10,085 μm στην ομάδα ελέγχου σε 130,257±6,664 μm (p <0,05) στην ομάδα Δ και η επιφάνεια διατομής του από

2 Κ.Μ. Λαμπρόπουλος και συν. ΜορφολογικΗ αναδιαταξη του αορτικου τοιχωματος μετα απο χρονια χορηγηση β-αδρενεργικου αναστολεα 101 1,235±0,102 mm 2 σε 0,866±0,081 mm 2 (p <0,05). Η περιεκτικότητα του τοιχώματος σε λεία μυϊκά κύτταρα μειωνόταν προοδευτικά από 47,9±2,1% στην ομάδα ελέγχου σε 39,9±1,5% (p <0,05) στην ομάδα Δ, ενώ η περιεκτικότητα σε κολλαγόνο αυξανόταν από 23,9±2,0% σε 31,6±1,2% (p <0,01). Δεν σημειώθηκε μεταβολή στην περιεκτικότητα σε ελαστίνη, στον αριθμό των πεταλειωδών μονάδων και στον αριθμό των πυρήνων των λείων μυϊκών κυττάρων. Συμπεράσματα: Ο αποκλεισμός των β-αδρενεργικών υποδοχέων επιφέρει μορφολογικές και δομικές μεταβολές στο τοίχωμα της θωρακικής αορτής από τον 1ο μήνα χορήγησης προπρανολόλης. Οι μέγιστες μεταβολές παρατηρούνται τον 3ο μήνα και εκφράζονται με μείωση των διαστάσεων του αγγείου και της περιεκτικότητάς του σε λεία μυϊκά κύτταρα και με αύξηση της περιεκτικότητάς του σε κολλαγόνο. Συμπεραίνεται ότι το συμπαθητικό σύστημα και οι β-υποδοχείς του παίζουν σημαντικό ρόλο στη μορφολογία και τη σύσταση του αγγείου και κατ επέκταση στη λειτουργικότητά του και θα πρέπει, συνεπώς, να λαμβάνονται υπόψη στην κλινική πράξη. Όροι ευρετηρίου: αορτή, β-υποδοχείς, ιστολογική δομή, μορφομετρία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αορτή υποδέχεται και μεταφέρει το αίμα που εξωθείται από την αριστερή κοιλία της καρδιάς στη συστηματική κυκλοφορία. Δεν αποτελεί όμως μόνο έναν απλό σωλήνα μεταφοράς του αίματος, αλλά και έναν ελαστικό αγωγό με ανομοιογενή δομή και πολύπλοκα μηχανικά χαρακτηριστικά που την καθιστούν όργανο με σημαντικό ρόλο για την ομοιοστασία του κυκλοφορικού συστήματος 1,2. Οι αναστολείς των αδρενεργικών υποδοχέων είναι ουσίες που έχουν συγγένεια με τους υποδοχείς των τελικών αυτόνομων οργάνων του αδρενεργικού συστήματος και προσδένονται σε αυτούς ώστε οι κατεχολαμίνες ή άλλοι διεγέρτες, ενδογενείς ή εξωγενείς, να μην μπορούν να δράσουν σε αυτούς. Η δέσμευση των υποδοχέων από τους αναστολείς εμποδίζει την εμφάνιση της χαρακτηριστικής εκτελεστικής απάντησης των υποδοχέων. Συνεπώς, οι αναστολείς των β-υποδοχέων προκαλούν χημική συμπαθεκτομή, χρησιμοποιούνται δε σήμερα όλο και περισσότερο σε ποικίλης φύσεως παθήσεις και σε ασθενείς σχεδόν κάθε ηλικίας 3,4. H επίδραση των συμπαθητικών νεύρων στη λειτουργία και τη δομή της αορτής έχουν εξεταστεί στο παρελθόν 5-9, λιγότερη, όμως, προσοχή έχει δοθεί στο ρόλο των β-αδρενεργικών υποδοχέων και των αναστολέων τους. Αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα από πλευράς καρδιαγγειακής παθοφυσιολογίας, δεδομένου ότι οι β-αναστολείς χρησιμοποιούνται ευρύτατα κλινικά για τη θεραπευτική αντιμετώπιση πολλών καρδιαγγειακών παθήσεων 10, όπως για τη θεραπεία: α) διαφόρων μορφών αρρυθμιών, προκαλώντας μείωση του αυτοματισμού των έκτοπων εστιών β) της στηθάγχης, αυξάνοντας την αντοχή στην προσπάθεια, μειώνοντας τις απαιτήσεις του μυοκαρδίου σε οξυγόνο και ελαττώνοντας το θωρακικό πόνο μετά από σωματική άσκηση 11 γ) της υπέρτασης, όπου ελαττώνουν την καρδιακή παροχή και παρεμποδίζουν την απελευθέρωση ρενίνης από τους νεφρούς, δηλαδή μειώνουν το μηχανισμό της αγγειοτενσίνης ΙΙ και την έκκριση αλδοστερόνης 12,13 δ) της ημικρανίας, όπου έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικοί στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης και σοβαρότητας των επεισοδίων, εμποδίζοντας την πρόκληση αγγειοδιαστολής των αγγείων του εγκεφάλου από τις κατεχολαμίνες 14 ε) του υπερθυρεοειδισμού, αμβλύνοντας τη διάχυτη συμπαθητική διέγερση που συμβαίνει 15 στ) του γλαυκώματος, όπου μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση μέσω μείωσης του υδατοειδούς υγρού από το ακτινωτό σώμα ζ) του εμφράγματος του μυοκαρδίου, ασκώντας προστατευτική δράση στο μυοκάρδιο, ελαττώνοντας το μέγεθος του εμφράκτου και επιταχύνοντας την επούλωση της ισχαιμικής περιοχής, κ.ά. Επιπλέον, χορηγούνται στη Μαιευτική σε καρδιοπαθείς έγκυες γυναίκες, στην Παιδιατρική σε παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες, σε παιδιά με υπερκινητικά σύνδρομα, κ.α. 16,17 Τέλος, στο σύνδρομο Marfan έχει αναφερθεί ότι μειώνουν το ρυθμό διαστολικής διάτασης της αορτής και την εμφάνιση επιιπλοκών από το αορτικό τοίχωμα 18,19. Παρά την ευρύτατη κλινική χρησιμοποίηση των β- αδρενεργικών αναστολέων, δεν έχουν μελετηθεί τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματά τους στην ιστολογική δομή και τη λειτουργία της αορτής, παραμένοντας, επομένως, ένα σημαντικό θέμα προς διερεύνηση. Τρεις μελέτες έχουν εξετάσει, μέχρι σήμερα, τη βραχυπρόθεσμη επίδραση των β-αναστολέων στη λειτουργικότητα της αορτής, με αντικρουόμενα όμως αποτελέσματα. Η συγκέντρωση αξιόπιστων δεδομένων

3 102 είναι σημαντική για την κατανόηση των συνεπειών στην καρδιαγγειακή κυκλοφορία της θεραπευτικής χρησιμοποίησης των β-αδρενεργικών αναστολέων. Σκοπός, επομένως, της παρούσας μελέτης ήταν να εξετάσει και να αξιολογήσει την επίδραση της χρόνιας χορήγησης, σε ζωικό πρότυπο, β-αδρενεργικών αναστολέων στα ιστολογικά και μορφομετρικά χαρακτηριστικά του τοιχώματος της θωρακικής αορτής. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Ζωικά πρότυπα Στη μελέτη αυτή χρησιμοποιήθηκαν 66 αρσενικοί επίμυες Wistar, ηλικίας 3 περίπου μηνών και σωματικού βάρους g. Τα ζώα αγοράστηκαν από το Εθνικό Κέντρο Ερευνών και Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) και εγκλιματίστηκαν για 5 ημέρες πριν την έναρξη της μελέτης στον Οίκο Ζωικών Προτύπων του Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Έρευνας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ζώα φιλοξενήθηκαν σε θαλάμους με σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας (19±1 C), σχετικής υγρασίας (55±5%), αερισμού (12 πλήρεις αλλαγές αέρα ανά ώρα), με χρόνο φωτός/σκότους (12/12 ώρες) και προσλάμβαναν τροφή και ύδωρ ad libitum. Οι ως άνω συνθήκες και οι κλωβοί των ζώων συμφωνούσαν με τις προδιαγραφές του ΠΔ 160/191, με το οποίο εναρμονίστηκε η Ελλάδα στην Κοινοτική Οδηγία 609/86. Τα ζώα ελέγχονταν κλινικά σε καθημερινή βάση, γινόταν έλεγχος του βάρους τους με ζυγό ακριβείας (Navigator Balance N1B110, Ohaus Corp, Pine Brook, NJ, USA) και έλεγχος της κατανάλωσης ύδατος από την αρχή της μελέτης μέχρι την ευθανάτωσή τους. Η μελέτη εγκρίθηκε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και από την αντίστοιχη Κτηνιατρική Υπηρεσία της Νομαρχίας Αθηνών (αριθμός άδειας K/317/ ). Τα ζωικά πρότυπα χωρίστηκαν σε 4 ομάδες. Η ομάδα Α (n=18), η οποία διαιρέθηκε σε 3 υποομάδες Α 1 (n=6), Α 2 (n=6) και Α 3 (n=6), αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου και τα ζώα λάμβαναν μόνο νερό με τη διατροφή τους. Στις ομάδες Β (n=16), Γ (n=16) και Δ (n=16), μέσα στο πόσιμο νερό τους, χορηγήθηκε προπρανολόλη σε ημερήσια δόση 100 mg/kg. Οι ομάδες Α 1 και Β, Α 2 και Γ, Α 3 και Δ ευθανατώθηκαν μετά από 1, 2 και 3 μήνες αντίστοιχα. Στην τελική αυτή φάση, χορηγήθηκε αναισθησία με κεταμίνη (90mg/kg) και ξυλαζίνη (5mg/kg) ενδοπεριτοναϊκά. Προκειμένου να ελεγχθεί η επάρκεια της δέσμευσης των β-υποδοχέων, χορηγήθηκε ισοπροτερενόλη, ένας έμμεσος αγωνιστής που απελευθερώνει EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, Tεύχος 4, 2006 ενδογενώς νορεπινεφρίνη από τα τελικά συμπαθητικά νεύρα. Η χορήγηση έγινε ενδοφλέβια με δόση 0,5μg/kg σε διάστημα ενός λεπτού και λήφθηκαν καταγραφές του ΗΚΓ με συσκευή Dash 2000 Pro (General Electric Healthcare, Bucks, UK). Οι μέγιστες μεταβολές στην καρδιακή συχνότητα, ως αποτέλεσμα της χορήγησης της ισοπροτερενόλης, εξετάστηκαν σε τυχαία δείγματα των ζωικών προτύπων των πειραματικών ομάδων και των ομάδων ελέγχου. Η ευθανασία των ζώων έγινε, στη συνέχεια, με την ενδοφλέβια χορήγηση μεγάλης δόσης νατριούχου πεντοβαρβιτάλης. Με μέση τομή διανοίχτηκε η θωρακική κοιλότητα και παρασκευάστηκε η κατιούσα θωρακική αορτή από την αριστερή υποκλείδιο αρτηρία μέχρι το διάφραγμα, με τη βοήθεια μεγεθυντικών φακών (Heine HRP, Heine Optotechnik, Herrsching, Germany) για αποφυγή τραυματισμού του τοιχώματος του αγγείου. Έγινε επιμελής καθαρισμός από τους γύρω ιστούς και ακολούθησε διατομή ενός δακτυλίου μήκους 3mm, στο επίπεδο της 3ης μεσοπλεύριας αρτηρίας, που χρησιμοποιήθηκε για ιστολογική εξέταση και μορφομετρικό έλεγχο. Το υπόλοιπο αορτικό τμήμα χρησιμοποιήθηκε για τη μηχανική μελέτη, τα δεδομένα της οποίας είναι υπό επεξεργασία. Ιστολογική εξέταση Οι αορτικοί δακτύλιοι μονιμοποιήθηκαν σε διάλυμα ουδέτερης φορμαλδεΰδης 10% για 24 ώρες, αφυδατώθηκαν σε αιθανόλη, εμπεδώθηκαν σε παραφίνη και κόπηκαν σε διαδοχικές τομές των 5μm με μικροτόμο (Leica RM 2125, Leica, Nussloch, Germany). Η χρώση με αιματοξυλίνη-ηωσίνη έγινε για την ανάδειξη των πυρήνων, η χρώση με Verhoeff s elastica για την ανάδειξη της ελαστίνης και η χρώση με Sirius red για την ανάδειξη του κολλαγόνου. Η εξέταση των παρασκευασμάτων έγινε με χρήση μικροσκοπίου φωτός (Zeiss Axiolab, Carl Zeiss, Oberkochen, Germany), στο οποίο ήταν προσαρμοσμένη βιντεοκάμερα (Sony-iris CCD, SSC-DC38P, Sony Corp, Japan). Μορφομετρία της αορτής Λήφθηκαν ηλεκτρονικές φωτογραφίες του αορτικού τοιχώματος, η επεξεργασία των οποίων υλοποιήθηκε με λογισμικό ανάλυσης εικόνας (Sigma Scan Pro 5, Aspire Software International, Leesburg, VA, USA), όπως έχει προηγουμένως περιγραφεί από το εργαστήριό μας 23,24. Ακολούθησαν μετρήσεις ιστομορφομετρικών παραμέτρων της αορτής σε τομές που είχαν βαφτεί

4 Κ.Μ. Λαμπρόπουλος και συν. ΜορφολογικΗ αναδιαταξη του αορτικου τοιχωματος μετα απο χρονια χορηγηση β-αδρενεργικου αναστολεα 103 με αιματοξυλίνη-ηωσίνη, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερικής και εξωτερικής διαμέτρου, του πάχους και της επιφάνειας διατομής του μέσου χιτώνα. Η εσωτερική και εξωτερική διάμετρος της αορτής, καθώς και η επιφάνεια διατομής του μέσου χιτώνα της, υπολογίστηκαν αυτόματα από το λογισμικό μετά από σάρωση της εσωτερικής και εξωτερικής περιφέρειας του αορτικού τοιχώματος, όπως αυτές καθορίζονταν από την έσω και έξω πεταλειώδη μονάδα. Το πάχος του μέσου χιτώνα υπολογίστηκε από τη διαφορά της εσωτερικής και εξωτερικής διαμέτρου, καθώς επίσης και με μέτρηση της απόστασης μεταξύ της έσω και έξω πεταλειώδους μονάδας ανά 10 και με υπολογισμό του μέσου όρου αυτών των τιμών. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων έδειξε απόλυτη συμφωνία μεταξύ των δύο μεθόδων μέτρησης. Στις τιμές των μορφομετρικών παραμέτρων λήφθηκε υπόψη η επίδραση της συρρίκνωσης, η οποία, όπως έχει προηγουμένως περιγραφεί, ανήλθε κατά μέσο όρο σε ποσοστό 14% για τη μονιμοποίηση και 16% για την αφυδάτωση και εμπέδωση σε παραφίνη 25. Σύσταση της αορτής Το δίκτυο της ελαστίνης αναλύθηκε ως προς τη σχετική επιφανειακή πυκνότητα σε ελαστίνη, τον αριθμό των πεταλειωδών μονάδων και το πάχος των ελαστικών πετάλων. Το δίκτυο του κολλαγόνου αναλύθηκε ως προς τη σχετική επιφανειακή πυκνότητα σε κολλαγόνο, ενώ το δίκτυο των λείων μυϊκών κυττάρων ως προς τη σχετική επιφανειακή πυκνότητα σε λεία μυϊκά κύτταρα και τον αριθμό πυρήνων των λείων μυϊκών κυττάρων στο μέσο χιτώνα. Η σχετική επιφανειακή πυκνότητα σε λεία μυϊκά κύτταρα υπολογίστηκε βάση της αποδοχής ότι το σύνολο της επιφάνειας του μέσου χιτώνα καταλαμβάνεται από ελαστίνη, κολλαγόνο και λεία μυϊκά κύτταρα. Οι μετρήσεις έγιναν σε αντιπροσωπευτικά οπτικά πεδία ανά 10 στην περιφέρεια της αορτής σε ιστολογικές τομές που είχαν βαφεί όπως προαναφέρθηκε. Για τον υπολογισμό των μέσων τιμών χρησιμοποιήθηκαν σε κάθε ζώο τρεις τομές. Στατιστική ανάλυση Για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η εφαρμογή SPSS v11.0 for Windows (SPSS Inc, Chicago, IL, USA). Οι διαφορές στις μέσες τιμές όλων των ιστομορφομετρικών παραμέτρων καθορίστηκαν με εφαρμογή της δοκιμασίας ανάλυσης της μεταβλητότητας (analysis of variance), η οποία ακολουθήθηκε από δοκιμασίες post-hoc για το συγκριτικό έλεγχο των αποτελεσμάτων μεταξύ των ομάδων. Οι τιμές των μορφομετρικών παραμέτρων και των παραμέτρων σύστασης δεν διέφεραν στις υποομάδες Α 1, A 2 και A 3, και παρουσιάζονται συνολικά ως ομάδα Α (ελέγχου). Σε όλους τους υπολογισμούς, η τιμή p <0,05 θεωρήθηκε στατιστικά σημαντική. Τα τελικά αποτελέσματα παρουσιάζονται ως η μέση τιμή με την προσθαφαίρεση ενός σταθερού σφάλματος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Καρδιακή συχνότητα Σε όλα τα ζωικά πρότυπα των ομάδων Β, Γ και Δ παρατηρήθηκε επαρκής δέσμευση των β-υποδοχέων, δεδομένου ότι η καρδιακή συχνότητα δεν αυξήθηκε μετά την ενδοφλέβια χορήγηση ισοπροτερενόλης. Η δέσμευση των β-υποδοχέων ήταν ήδη επαρκής από τον 1ο μήνα χορήγησης της προπρανολόλης (ομάδα Β: μεταβολή καρδιακής συχνότητας από 219,4±6,4 σε 228,4±5,2 σφύξεις/λεπτό μετά τη χορήγηση της ισοπροτενερόλης, p >0,05). Οι ίδιες μεταβολές παρατηρήθηκαν το 2ο (ομάδα Γ: από 226,4±6,4 σε 232,4±5,2 σφύξεις/λεπτό, p >0,05) και τον 3ο μήνα (ομάδα Δ: από 223,4±5,3 σε 230,4±8,6 σφύξεις/λεπτό, p >0,05). Αντίθετα, στις ομάδες Α 1, A 2 και A 3, οι οποίες αποτέλεσαν τις 3 υποομάδες ελέγχου, παρουσιάστηκε σημαντική αύξηση της καρδιακής συχνότητας μετά τη χορήγηση ισοπροτερενόλης. Ειδικότερα, στην υποομάδα Α 1, τα ζώα της οποίας ευθανατώθηκαν 1 μήνα μετά την έναρξη της μελέτης, παρουσιάστηκε σημαντική αύξηση της καρδιακής συχνότητας κατά 35%, από 246,3±5,3 σε 333,3±8,6 σφύξεις/λεπτό (p <0,05). Στα ζώα της υποομάδας A 2, τα οποία ευθανατώθηκαν 2 μήνες μετά την έναρξη της μελέτης, η καρδιακή συχνότητα αυξήθηκε κατά 39%, από 231,3±5,3 σε 320,3±8,6 σφύξεις/λεπτό (p <0,05). Το ίδιο σημειώθηκε και στα ζώα της υποομάδας Α 3, που ευθανατώθηκαν 3 μήνες μετά την έναρξη της μελέτης, και στα οποία η καρδιακή συχνότητα αυξήθηκε κατά 36%, από 250,3±5,3 σε 340,1±8,6 σφύξεις/λεπτό (p <0,05). Σωματικά βάρη Τα σωματικά βάρη των ζώων δεν διέφεραν στις διάφορες ομάδες κατά την έναρξη της μελέτης. Ακολούθως, σημειώθηκε προοδευτική αύξηση του βάρους τους, με το ρυθμό αύξησης όμως να είναι σημαντικά υψηλότερος στις ομάδες ελέγχου συγκριτικά με τις πειραματικές ομάδες. Συγκεκριμένα, τον 1ο μήνα της μελέτης, πα-

5 104 EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, Tεύχος 4, 2006 A B Εικόνα 1. Χαρακτηριστικές ιστολογικές τομές του τοιχώματος της θωρακικής αορτής από ένα ζώο της ομάδας ελέγχου (A) και ένα της ομάδας Γ (B). Παρατηρείται σημαντική μείωση της διαμέτρου, του πάχους και της επιφάνειας διατομής του αγγείου στο ζώο που χορηγήθηκε προπρανολόλη για τρεις μήνες σε σύγκριση με εκείνο της ομάδας ελέγχου. ρατηρήθηκε αύξηση του σωματικού βάρους των ζώων κατά 32% από το αρχικό τους βάρος (από 288±4 σε 380±7 g, p <0,001) στην ομάδα Α 1 (ομάδα ελέγχου), αύξηση σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με την ομάδα Β (από 279±6 σε 330±8 g, p <0,001), στην οποία ανήλθε σε ποσοστό 18% του αρχικού τους βάρους. Στη συνέχεια, και ενώ το βάρος των ζώων αυξανόταν, η διαφορά ανάμεσα στις ομάδες ελέγχου και σε αυτές που λάμβαναν προπρανολόλη διευρυνόταν. Το 2ο μήνα της μελέτης, το σωματικό βάρος των ζώων της ομάδας Α 2 (ομάδα ελέγχου) αυξήθηκε κατά 49%, από 281±8 σε 419±6 g (p <0,001), αύξηση σημαντικά μεγαλύτερη εκείνης (24%) που σημειώθηκε κατά το αυτό χρονικό διάστημα στα ζώα της ομάδας Γ (από 289±6 σε 358±4 g, p <0,001). Τέλος, τον 3ο μήνα της μελέτης, στα ζώα της ομάδας ελέγχου παρατηρήθηκε αύξηση του σωματικού βάρους κατά 67% (από 299±4 σε 498±13 g, p <0,001), σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με την ομάδα Δ (από 303±8 σε 407±13 g, p <0,001), στην οποία η αύξηση ήταν σε ποσοστό 34% του αρχικού τους βάρους. Ιστομορφομετρικές παράμετροι Τυπικές ιστολογικές τομές του αορτικού τοιχώματος από ένα ζώο της ομάδας ελέγχου και ένα της ομάδας Γ παρουσιάζονται στην εικόνα 1. Παρατηρήθηκαν μορφολογικές μεταβολές στην ιστοδομή του τοιχώματος της θωρακικής αορτής που εκφράστηκαν με μείωση της διαμέτρου, του πάχους και της επιφάνειας διατομής του αγγείου, οι οποίες αποτυπώνονται αναλυτικά στην εικόνα 2. Η εσωτερική διάμετρος του αγγείου μειώθηκε προοδευτικά από 2,406±0,054 mm στην ομάδα ελέγχου σε 2,308±0,052 mm στην ομάδα Β, σε 2,229±0,037 mm στην ομάδα Γ και σε 2,136±0,073 mm (p <0,01) στην ομάδα Δ. Η εξωτερική του διάμετρος μειώθηκε από 2,742±0,072 mm στην ομάδα ελέγχου σε 2,619±0,063 mm στην ομάδα Β, σε 2,507±0,045 mm (p <0,05) στην ομάδα Γ και σε 2,450±0,092 mm (p <0,05) στην ομάδα Δ. Ομοίως, το πάχος του μέσου χιτώνα μειώθηκε προοδευτικά από 168,473±10,085 μm στην ομάδα ελέγχου σε 155,400±8,537 μm στην ομάδα Β, σε 138,738±5,327 μm (p <0,05) στην ομάδα Γ και σε 130,257±6,664 μm (p <0,05) στην ομάδα Δ. Η επιφάνεια διατομής του από 1,235±0,102 mm 2 στην ομάδα ελέγχου μειώθηκε σε 1,123±0,083 mm 2 στην ομάδα Β, σε 0,925±0,045 mm 2 (p <0,05) στην ομάδα Γ και σε 0,866±0,081 mm 2 (p <0,05) στην ομάδα Δ. Τέλος, ο λόγος του πάχους του μέσου χιτώνα προς την εσωτερική διάμετρο εμφάνισε προοδευτική αλλά μη-σημαντική (p >0,05) μείωση, από 6,957±0,302% στην ομάδα ελέγχου σε 6,725±0,321% στην ομάδα Β, σε 6,214±0,192% στην ομάδα Γ και σε 6,079±0,131% στην ομάδα Δ. Σύσταση του αορτικού τοιχώματος Στην εικόνα 3 παρουσιάζεται η σύσταση του αορτικού τοιχώματος στις πειραματικές ομάδες και την ομάδα ελέγχου. Η περιεκτικότητα του αορτικού τοιχώματος σε λεία μυϊκά κύτταρα δεν μεταβλήθηκε στην ομάδα Β κατά τον 1ο μήνα χορήγησης της προπρανολόλης (52,6±1,6%) σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (47,9±2,1%, p >0,05), για να παρατηρηθεί στη συνέχεια σημαντική μείωση κατά το 2ο (40,0±2,3%) και 3ο μήνα (39,9±1,5%) χορήγησης της προπρανολόλης. Αντίθετα, η περιεκτικότητα του τοιχώματος σε κολλαγόνο στην ομάδα Β δεν μεταβλήθηκε τον 1ο μήνα (18,9±0,9%) σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (23,9±2,0%, p>0,05), προοδευτικά όμως παρουσίασε σημαντική αύξηση σε 30,9±1,7% τον 2ο μήνα, για να φθάσει τη μέγιστη τιμή 31,6±1,2% τον 3ο μήνα χορήγησης της προπρανολόλης.

6 Κ.Μ. Λαμπρόπουλος και συν. ΜορφολογικΗ αναδιαταξη του αορτικου τοιχωματος μετα απο χρονια χορηγηση β-αδρενεργικου αναστολεα 105 A B Γ Δ Ε Εικόνα 2. Μεταβολές (A) της εσωτερικής και (B) εξωτερικής διαμέτρου του αορτικού τοιχώματος, (Γ) του πάχους και (Δ) της επιφάνειας διατομής του μέσου χιτώνα και (Ε) του λόγου του πάχους του μέσου χιτώνα προς την εσωτερική διάμετρο στις πειραματικές ομάδες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Παρατηρείται σημαντική ελάττωση τόσο της εσωτερικής και εξωτερικής διαμέτρου όσο και του πάχους και της επιφάνειας διατομής του μέσου χιτώνα προϊούσης της χορήγησης προπρανολόλης. Οι ράβδοι σφάλματος υποδηλώνουν την προσθαφαίρεση ενός σταθερού σφάλματος στην εκάστοτε μέση τιμή. * = p <0,05 και ** = p <0,01 ως προς την ομάδα Α. Δεν σημειώθηκε μεταβολή (p >0,05) στην περιεκτικότητα του τοιχώματος σε ελαστίνη (28,2±1,1% στην ομάδα ελέγχου έναντι 28,3±1,0% στην ομάδα Β, 29,1±1,4% στην ομάδα Γ και 28,9±1,0% στην ομάδα Δ) προϊούσης της χορήγησης της προπρανολόλης. Το πάχος των ελαστικών πετάλων παρουσίασε σημαντική μείωση (p <0,01) τον 1ο μήνα χορήγησης της προπρανολόλης, από 4,308±0,118 μm στην ομάδα ελέγχου σε 3,616±0,100 μm στην ομάδα Β. Σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε το 2ο μήνα (ομάδα Γ: 4,207±0,196 μm, p <0,05 έναντι της ομάδας Β), ενώ η μείωση τον 3o μήνα (ομάδα Δ: 3,899±0,125 μm) δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Ο αριθμός των πεταλειωδών μονάδων δεν μεταβλήθηκε σημαντικά (p >0,05), κυμαινόμενος από 9,3±0,5 στην ομάδα Α σε 9,7±0,6, στην ομάδα Β, σε 8,8±0,4 στην ομάδα Γ και σε 10,5±0,3 στην ομάδα Δ. Επίσης, ο αριθμός των πυρήνων των λείων μυϊκών κυττάρων δεν παρουσίασε σημαντικές μεταβολές (p >0,05), κυμαινόμενος από 89,3±9,6 στην ομάδα Α, σε 79,6±6,1 στην ομάδα Β, σε 92,9±9,4 στην ομάδα Γ και σε 95,1±7,4 στην ομάδα Δ. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα εκτιμάται σήμερα ότι διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη λειτουργικότητα του αορτικού τοιχώματος τόσο μέσω της άμεσης επίδρασής του στα λεία μυϊκά κύτταρα όσο και μέσω της νευρο-

7 106 EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, Tεύχος 4, 2006 A B Γ Δ Εικόνα 3. Μεταβολές (A) της % περιεκτικότητας του αορτικού τοιχώματος σε ελαστίνη, κολλαγόνο και λεία μυϊκά κύτταρα, (B) του πάχους των ελαστικών πετάλων, (Γ) του αριθμού πεταλειωδών μονάδων, (Δ) του αριθμού πυρήνων των λείων μυϊκών κυττάρων στις πειραματικές ομάδες ως προς την ομάδα ελέγχου. Παρατηρείται σημαντική αύξηση της περιεκτικότητας σε κολλαγόνο, με ταυτόχρονη μείωση της περιεκτικότητας σε λεία μυϊκά κύτταρα, προϊούσης της χορήγησης προπρανολόλης. Οι ράβδοι σφάλματος υποδηλώνουν την προσθαφαίρεση ενός σταθερού σφάλματος στην εκάστοτε μέση τιμή. * = p <0,05 και ** = p <0,01 ως προς την ομάδα Α. = p <0,05 και = p <0,01 ως προς την ομάδα Β. ορμονικής ενεργοποίησης 1. Η άμεση ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος συνοδεύεται, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, από τη συστολή των λείων μυών, τη μείωση της διαμέτρου των αγγείων και την αύξηση της δυσκαμψίας του τοιχώματος σε δεδομένο επίπεδο αρτηριακής πίεσης 5-7. Παράλληλα, έχει τεκμηριωθεί ότι οι μακροχρόνιες αλλαγές στη συμπαθητική δραστηριότητα του νευρικού συστήματος προκαλούν ανωμαλίες στη δομή και τη λειτουργία της αορτής 8,9. Η επίδραση της συμπαθητικής νεύρωσης στην ιστολογική δομή και τη μηχανική απόδοση της αορτής είναι σημαντική, επειδή η αορτή δεν είναι ένας απλός αγωγός μεταφοράς αίματος, αλλά συμμετέχει στην καρδιαγγειακή ομοιόσταση μέσω της υποδοχής του αίματος και της μεταφοράς του με σταθερή ροή προς την περιφέρεια, συμβάλλοντας επίσης στη λειτουργία της αριστερής κοιλίας και στη ρύθμιση της στεφανιαίας αιματικής ροής 1,2. Ενώ όμως, κατά το παρελθόν, μελετήθηκε η επίδραση της συμπαθητικής νεύρωσης στη δομή και τη λειτουργία της αορτής 5-9, λιγότερη προσοχή δόθηκε στο ρόλο των β-αδρενεργικών υποδοχέων και των αναστολέων τους Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της εξελικτικής πορείας των μορφολογικών και δομικών αναδιατάξεων που επέρχονται στο τοίχωμα της κατιούσας αορτής μετά από χρόνια φαρμακευτική χορήγηση προπρανολόλης. Προκειμένου να διαπιστωθεί ο ικανοποιητικός αποκλεισμός των β-υποδοχέων μετά από τη μακροχρόνια χορήγηση της προπρανολόλης, χρησιμοποιήθηκε η δοκιμασία της ισοπροτερενόλης 26. Η δόση της προπρανολόλης που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα μελέτη φαίνεται ότι δέσμευσε ικανοποιητικά τους β-υποδοχείς του μυοκαρδίου σε όλα τα ζώα των πειραματικών ομάδων, καθώς η ενδοφλέβια χορήγηση υδροχλωρικής ισοπροτερενόλης προκάλεσε ασήμαντη αύξηση της καρδιακής συχνότητας. Το γεγονός αυτό συνιστά ένδειξη ικανοποιητικής δέσμευσης των υποδοχέων, δεδομένου ότι σε προγενέστερη μελέτη 27, οι δόσεις προπρανολόλης που χρησιμοποιήθηκαν και από τις οποίες συμπεραίνεται η πληρότητα του αποκλεισμού ήταν μικρότερες

8 Κ.Μ. Λαμπρόπουλος και συν. ΜορφολογικΗ αναδιαταξη του αορτικου τοιχωματος μετα απο χρονια χορηγηση β-αδρενεργικου αναστολεα 107 (10mg/kg υποδόρια). Στην παρούσα μελέτη, ο συνολικός όγκος του διαλύματος υδροχλωρικής ισοπροτερενόλης, ο οποίος χορηγήθηκε ενδοφλέβια σε κάθε επίμυ, δεν υπερέβη τα 0,25cc. Κατ αυτό το τρόπο, δεν επιβαρύνθηκε το κυκλοφορικό σύστημα των ζωικών προτύπων, καθόσον έχει αναφερθεί από άλλους ερευνητές ότι η ενδοφλέβια χορήγηση 0,4cc υδροχλωρικής ισοπροτερενόλης σε διάστημα ενός λεπτού δεν προκαλεί σημεία υπερφόρτωσης της κυκλοφορίας Στην παρούσα εργασία παρατηρήθηκε ότι το σωματικό βάρος των ζώων μειώθηκε αισθητά στις ομάδες που λάμβαναν προπρανολόλη με το πόσιμο νερό τους, γεγονός που είναι σε απόλυτη αντιστοιχία με τα ευρήματα προηγούμενων μελετών, στις οποίες επίμυες είχαν υποβληθεί σε αποκλεισμό των β-αδρενεργικών υποδοχέων 31 και χημική συμπαθεκτομή 8,9. Η μακροχρόνια χορήγηση προπρανολόλης επέφερε επίσης σημαντική ελάττωση της καρδιακής συχνότητας, η οποία βρίσκεται σε συμφωνία με μελέτες, στις οποίες μετρήθηκε μείωση σε ποσοστό 15% με καθημερινές δόσεις της τάξης των mg/kg 26,28, Όπως έχει παρατηρηθεί και επιβεβαιώθηκε με τη δοκιμασία της ισοπροτενερόλης, η δόση της προπρανολόλης που χορηγήθηκε προκάλεσε επαρκή αποκλεισμό των β-υποδοχέων, χωρίς την εμφάνιση τοξικών συμπτωμάτων 35. Τα δομικά χαρακτηριστικά και η ιστολογική σύσταση της κατιούσας θωρακικής αορτής άλλαξαν σημαντικά μετά τη μακροχρόνια χορήγηση της προπρανολόλης. Το τοίχωμα του αγγείου παρουσίασε λέπτυνση που εκφράστηκε με μείωση της διαμέτρου, του πάχους και της επιφάνειας διατομής του. Η ιστομορφολογική αναδιαμόρφωση (remodeling) του αορτικού τοιχώματος συνοδεύτηκε από αύξηση της περιεκτικότητας σε κολλαγόνο και ελάττωση της περιεκτικότητας σε λεία μυϊκά κύτταρα, ενώ η περιεκτικότητα σε ελαστίνη δεν παρουσίασε αυξομειώσεις. Προκαταρκτικές μελέτες στο εργαστήριό μας έχουν δείξει ότι η προοδευτική αναδιαμόρφωση των δομικών χαρακτηριστικών, συναρτήσει του χρονικού διαστήματος χορήγησης προπρανολόλης, επιφέρει σημαντικές μεταβολές και στα μηχανικά χαρακτηριστικά της αορτής. Προηγούμενες εργασίες σχετικά με την επίδραση των αναστολέων των β-αδρενεργικών υποδοχέων κυρίως στις μηχανικές ιδιότητες του αορτικού τοιχώματος έχουν μελετήσει αποκλειστικά τη βραχυπρόθεσμη επίδρασή τους και τα αποτελέσματά τους είναι αντικρουόμενα. Οι Groenink και συν 22 αναφέρουν σημαντική μείωση της αρτηριακής πίεσης υγιών ατόμων μετά τη χορήγηση προπρανολόλης, με τη διατασιμότητα όμως της αορτής και την ταχύτητα μετάδοσης του σφυγμικού κύματος να παραμένουν αμετάβλητες. Αντίθετα, σε άλλη μελέτη 21 βρέθηκε ότι η διατασιμότητα του αορτικού τοιχώματος αυξάνεται και η δυσκαμψία του μειώνεται ως συνέπεια της ελάττωσης της αρτηριακής πίεσης. Δεν υπάρχουν σημαντικές πληροφορίες διαθέσιμες σχετικά με τη μακροχρόνια επίδραση του αποκλεισμού των β-αδρενεργικών υποδοχέων στα μηχανικά και δομικά χαρακτηριστικά της αορτής. Οι Lacolley και συν. 8 έχουν τεκμηριώσει ότι η μείωση της διατασιμότητας της κοιλιακής αορτής σε επίμυες μετά από τρίμηνη συμπαθητική απονεύρωση με γουανεθιδίνη οφείλεται σε μείωση της περιεκτικότητας του αορτικού τοιχώματος σε ελαστίνη. Δεν παρατηρήθηκεαλλαγή στην περιεκτικότητα σε κολλαγόνο και λεία μυϊκά κύτταρα, σε αντίθεση με τα παρόντα αποτελέσματα και εκείνα μιας άλλης μελέτης 9 που ανέφερε ότι τα κουνέλια και οι επιμύες στους οποίους χορηγήθηκε 6-υδροξυντοπαμίνη για 8 εβδομάδες παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα σε κολλαγόνο αλλά και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λεία μυϊκά κύτταρα, μαζί με έντονες διαταραχές της υφής του ελαστικού ιστού τόσο στη θωρακική όσο και στην κοιλιακή αορτή. Συμπερασματικά, αποδεικνύεται ότι η ιστολογική μικροδομή της κατιούσας θωρακικής αορτής μετά από μακροχρόνιο φαρμακευτικό αποκλεισμό των β-αδρενεργικών υποδοχέων μεταβάλλεται. Οι μορφολογικές και δομικές μεταβολές του τοιχώματος της θωρακικής αορτής καθίστανται εμφανείς ήδη από τον 1ο μήνα χορήγησης της προπρανολόλης. Μέγιστες μεταβολές παρατηρούνται τον 3ο μήνα, οι οποίες χαρακτηρίζονται από μείωση της διαμέτρου, του πάχους και της επιφάνειας διατομής του αγγείου, αύξηση της περιεκτικότητας σε κολλαγόνο και μείωση αυτής σε λεία μυϊκά κύτταρα. Η μακροχρόνια, επομένως, χορήγηση αναστολέων των β-αδρενεργικών υποδοχέων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της δομικής μορφολογίας του αορτικού τοιχώματος και κατ επέκταση στην αιμοδυναμική ομοιοστασία του οργανισμού και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην κλινική πράξη. Abstract Morphological remodeling of the aortic wall after chronic administration of β-adrenergic blocker Lampropoulos KM, Sokolis DP, Papalouka V, Dimitriou CA, Balafas E, Vasdekis S, Boudoulas H, Karayannacos PE

9 108 Center of Experimental Surgery, Foundation of Biomedical Research, Academy of Athens, Athens Aim: Previous studies have focused their interest on the influence of sympathetic system, but not of β-receptors, on the structure and function of the aorta. The aim of the present research protocol was the study of the evolutionary course of morphological changes that occur in the aortic wall following chronic pharmaceutical administration of propranolol. Material and Method: 66 male Wistar rats of the same age were studied that were separated into 4 groups. Group A (control) was divided in 3 subgroups Α 1 (n=6), A 2 (n=6), and A 3 (n=6), and animals received only water with their diet. In groups B (n=16), C (n=16), and D (n=16) propranolol was administered in a dose of 100 mg/kg per day in their drinking water. Animals of groups Α 1 and B, A 2 and C, and A 3 and D were sacrificed after 1, 2, and 3 months respectively. The thoracic aorta was removed and rings were obtained at the level of the 3 rd pair of intercostal arteries that were fixed in formaldehyde and embedded in paraffin. The sections were examined on a light microscope, and the internal and external diameter, the thickness of tunica media and its cross-sectional surface were measured with an image analysis system. The quantification of composition of the aortic wall included measurement of % collagen, elastin, and smooth muscle cell content, elastic laminae thickness, number of lamellar units, and number of smooth muscle cell nuclei. Results: The morphometrical parameter values did not differ in subgroups Α 1, A 2, and A 3 and are presented collectively as control group. The internal diameter of the vessel was decreased progressively from 2.406±0.054 mm in the control group to 2.136±0.073 mm (p <0.01) in group D and its external diameter from 2.742±0.072 mm to 2.450±0.092 mm (p <0.05). The thickness of tunica media was decreased from ± μm in the control group to ±6.664 μm (p <0.05) in group D and its cross-sectional surface from 1.235±0.102 mm 2 to 0.866±0.081 mm 2 (p <0.05). The smooth muscle cell content of the wall was decreased progressively from 47.9±2.1% in the control group to 39.9±1.5% (p <0,05) in group D, while collagen content was increased from 23.9±2.0% to 31.6±1.2% (p <0.01). No change was noted in elastin content, EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, Tεύχος 4, 2006 and in the number of lamellar units and of smooth muscle cell nuclei. Conclusions: The blockade of β-adrenergic receptors induces morphological and structural changes in the thoracic aortic wall from the 1 st month of propranolol administration. Maximum changes are observed in the 3 rd month and are expressed by a reduction in vessel dimensions and smooth muscle cell content, and by an increase in collagen content. It is concluded that the sympathetic system and its β-receptors play an important role in the morphology and composition of the vessel and accordingly in its function, and should, therefore, be taken into consideration in clinical practice. Key words: aorta, β-receptors, histologic structure, morphometry. Διεύθυνση αλληλογραφίας Κ.Μ. Λαμπρόπουλος Δομοκού 4 και Κορίνθου, , Γλυφάδα, Αθήνα Ευχαριστίες Η μελέτη επιχορηγήθηκε από την Επιτροπή Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών. Οι συγγραφείς ευχαριστούν την τεχνικό κ. Α. Αγαπάκη για τη βοήθειά της στην ιστολογική επεξεργασία των δειγμάτων. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Boudoulas H, Wooley CF. Aortic Function. In: Boudoulas H, Toutouzas PK, Wooley CF, editors. Functional Abnormalities of the Aorta. New York: Futura Publishing Company, Inc; p Nichols WW, O Rourke MF. McDonald s Blood Flow in Arteries. Theoretical, Experimental and Clinical Principles, 5th ed. New York: Oxford University Press; Βαρώνος ΔΔ. Ιατρική Φαρμακολογία, Βαρώνος ΔΔ, Μπατρίνος ΜΜ, Σφηκάκης Α. Ιατρική Φαρμακολογία, Cox RH. Effects of norepinephrine on mechanics of arteries in vitro. Am J Physiol 1976; 231: Dobrin PB, Rovick AA. Influence of vascular smooth muscle on contractile mechanics and elasticity of arteries. Am J Physiol 1969; 217: Boutouyrie P, Lacolley P, Girerd X, Beck L, Safar M, Laurent S. Sympathetic activation decreases medium-size artery compliance in humans. Am J Physiol 1994; 267:H Lacolley P, Glaser E, Challande P, Boutouyrie P, Mignot JP,

10 Κ.Μ. Λαμπρόπουλος και συν. ΜορφολογικΗ αναδιαταξη του αορτικου τοιχωματος μετα απο χρονια χορηγηση β-αδρενεργικου αναστολεα 109 Duriez M, Levy B, Safar M, Laurent S. Structural changes and in situ aortic pressure-diameter relationship in longterm chemical-sympathectomized rats. Am J Physiol 1995; 269:H Fronek K, Bloor CM, Amiel D, Milos C. Effect of long-term sympathectomy on the arterial wall in rabbits and rats. Exp Mol Pathol 1978; 28: Zipes DP, Braunwald E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. New York: Saunders WB, Prichard BN. Propranolol in the treatment of angina: a review. Postgrad Med J 1976; 52: Kaplan NM. Textbook of Clinical Hypertension. Baltimore: Williams & Wilkins, Dollery CT, Lewis PJ. Central hypotensive effect of propranolol. Postgrad Med J 1976; 52: Borgesen SE. Treatment of migraine with propranolol. Postgrad Med J 1976; 52: Das G, Krieger M. Treatment of thyrotoxic storm with intravenous administration of propranolol. Ann Intern Med 1969; 70: Opie LH, Gersh BJ. Drugs for the Heart. Philadelphia, PA: Saunders; Harvey RA, Champe PC, Mycek MJ. Lippincott s Illustrated Reviews: Pharmacology, Lippincott Williams & Wilkins; Salim MA, Alpert BS, Ward JC, Pyeritz RE. Effect of betaadrenergic blockade on aortic root rate of dilation in the Marfan syndrome. Am J Cardiol 1994; 74: Shores J, Berger KR, Murphy DE, Pyeritz RE. Progression of aortic dilation and the benefit of long-term β-adrenergic blockade in Marfan s syndrome. N Engl J Med 1994; 330: Yin FCP, Brian KP, Ting CT, Pyeritz RE. Arterial hemodynamic indexes in Marfan s syndrome. Circulation 1989; 79: Haouzi A, Berglund H, Pelikan PCD, Maurer G, Siegel RJ. Hetereogeneous aortic response to acute β-adrenergic blockade in Marfan syndrome. Am Heart J 1997; 133: Groenink M, de Roos A, Mulder BJ, Spaan JA, van der Wall EE. Changes in aortic distensibility and pulse wave velocity assessed with magnetic resonance imaging following beta-blocker therapy in the Marfan syndrome. Am J Cardiol 1998; 82: Sokolis DP, Zarbis N, Dosios Th, Papalouka V, Papadimitriou L, Boudoulas H, Karayannacos PE. Post-vagotomy mechanical characteristics and structure of the thoracic aortic wall. Ann Biomed Eng 2005; 33: Sokolis DP, Boudoulas H, Kavantzas N, Kostomitsopoulos N, Boudoulas H, Skalkeas Gr, Karayannacos PE. A morphometric study of the structural characteristics of the aorta in pigs using an image analysis method. Anat Histol Embryol 2002;31: Wolinsky H, Glagov S. Structural basis for the static mechanical properties of the aortic media. Circ Res 1964; 14: Goulding A, McChesney R, Stewart RD. Effects of propranolol on changes in heart rate, heart weight, kidney weight, urinary hydroxyproline and weight gain induced by large doses of thyroxine in the rat. J Endocrinol 1976; 71: Barrett AM, Cullum VA. The biological properties of the optical isomers of propranolol and their effects on cardiac arrhythmias. Br J Pharmacol 1968; 34: Nishiyama K, Nishiyama A, Pfeffer MA, Frohlich ED. Systemic and regional flow distribution in normotensive and spontaneously hypertensive young rats subjected to lifetime b-adrenergic receptor blockade. Blood Vessels 1978; 15: Brodeur P, Pantely G, Yung N, Metcalfe J. No change in heart weight of adult rats after 6 weeks of propranolol. Clin Res 1980; 28:2A. 30. Barrett AM. The mobilization of free fatty acids in response to isoprenaline in the rat. Brit J Pharmacol 1965; 25: Donta I, Karayannacos PE, Boudoulas H, Kostakis A, Sechas M, Varonos D, Skalkeas G. Effect of beta-adrenergic blockade on physiologic growth in the wistar rat. Res Commun Chem Pathol Pharmacol 1982; 37: Vavra I, Tom H, Greselin E. Chronic propranolol treatment in young spontaneously hypertensive and normotensive rats. Can J Physiol Pharmacol 1973; 51: Weiss L, Lundgren Y, Folkow B. Effects of prolonged treatment with adrenergic beta-receptor antagonists on blood pressure, cardiovascular design and reactivity in spontaneously hypertensive rats. Acta Physiol Scand 1974; 91: Williams EM, Raine AE. Effect of prolonged beta-receptor blockade on dry weight and electrophysiological responses of rabbit hearts. Lancet 1974; 2: Fitzgerald JD. Propranolol. In: Scriabine A, ed. Pharmacology of Antihypertensive Drugs. New York: Raven Press; p

Μακροχρόνιες επιπτώσεις της δέσμευσης των β-υποδοχέων στη μηχανική συμπεριφορά της αορτής ζωικών προτύπων

Μακροχρόνιες επιπτώσεις της δέσμευσης των β-υποδοχέων στη μηχανική συμπεριφορά της αορτής ζωικών προτύπων ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(3):348-355 Μακροχρόνιες επιπτώσεις της δέσμευσης των β-υποδοχέων στη μηχανική συμπεριφορά της αορτής ζωικών προτύπων ΣΚΟΠΟΣ Η αορτή,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 7: Φυσιολογία της καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Φάρµακα του συµπαθητικού Αδρενεργικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Ι. Νευροφαρµακολογία αδρενεργικών συνάψεων Μεταγαγγλιακός νευρώνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Κων/νος νος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Ορισμός Της Καρδιακής Ανεπάρκειας Καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) είναι το σύνδρομο στο οποίο η καρδιά αδυνατεί

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. Δεμίρη, Αν. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής ΑΠΘ

Ευτέρπη Κ. Δεμίρη, Αν. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής ΑΠΘ Ευτέρπη Κ. Δεμίρη, Αν. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής ΑΠΘ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ (microsurgery) = χειρουργική με μεγέθυνση του πεδίου (χειρουργική υπό το μικροσκόπιο) Jacobson

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΗΓΑΝΙΣΜΑ Χριστοφόρου Ανδρέας Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ραντεβού σας. - Να μην έχετε γευματίσει τουλάχιστον μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Εργαστήριο Ανατομίας - "Ανατομείο", Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση σπάνιας παραλλαγής της έκφυσης αριστερής γαστρικής αρτηρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τηλ.: (2310) 999136 Fax: (2310) 999139 E-mail: ealetra@hotmail.com ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΛΗΝΕΣ ΕΥΘΕΙΑΣ ΡΑΦΗΣ LONGITUDINALLY WELDED STEEL PIPES

ΣΩΛΗΝΕΣ ΕΥΘΕΙΑΣ ΡΑΦΗΣ LONGITUDINALLY WELDED STEEL PIPES Βιομηχανικός Όμιλος Επεξεργασίας & Εμπορίας Χάλυβα (ΒΟΕΕΧ) Industrial Steel Processing & Trading Group (ISPTG) ΣΩΛΗΝΕΣ ΕΥΘΕΙΑΣ ΡΑΦΗΣ LONGITUDINALLY WELDED STEEL PIPES EXT DIAMETER INCHES ΕΞΩΤ ΔΙΑΜΕΤΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM,

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, Καρδιοφαρµακολογία ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, PhD Λέκτορας Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατηγορίες φαρµάκων ιουρητικά Αγγειοδιασταλτικά Θετικά ινοτρόπα Αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αθήνα 2014 2 ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 17 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα