ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ"

Transcript

1 Τ.Ε.Ι. ΛΑΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΗΜΑ (ECG) ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΑΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΚΟΣΤΣΑΚ ΑΡΚΑΝΤΙΟΥΣ ΛΑΜΙΑ 2005

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 Α. ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΗΜΑ Παραγωγή του ρεύµατος Καταγραφή των διεγέρσεων Μείωση των δυναµικών στο ΗΚΓ Ηλεκτροκαρδιογραφικές απαγωγές Το ερεθισµαταγωγό σύστηµα της καρδιάς Χαρακτηριστικά και καταγραφή ενός ηλεκτροκαρδιογραφήµατος...12 Β. Ο ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΟΣ Γενική περιγραφή των υποσυστηµάτων ενός ηλεκτροκαρδιογράφου Τα ηλεκτρόδια Ηλεκτροκαρδιογραφικό χαρτί Ρύθµιση της ευαισθησίας του ηλεκτροκαρδιογράφου Προβλήµατα που εµφανίζονται κατά τη χρήση του ηλεκτροκαρδιογράφου Είδη ΗΚΓ...29 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...31 ΠΗΓΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...33

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εφεύρεση του ηλεκτροκαρδιογράφου (ΗΚΓ ή ECG) έγινε το 1903 από τον Willhelm Einthoven, ο οποίος µετά από πειραµατισµούς σε γαλβανόµετρο κατάφερε πρώτος να καταγράψει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς. Η πρώτη του µορφή ήταν µαύρες εγχαράξεις σε ροζ χαρτί. Το ΗΚΓ είναι σήµερα ένα από τα πολλά εργαλεία που παρέχουν στην ιατρική µια εξειδικευµένη τεχνική µέθοδο για την ανάλυση των καρδιακών λειτουργιών. Το ECG προσφέρει µια πλήρη ανάλυση της καρδιάς καθώς και πληροφορίες για την ηλεκτρική δραστηριότητα που σχετίζεται µε την µετάδοση νευρικών ρευµάτων της καρδιάς και µε φυσιολογική ή µη φυσιολογική αναπαράσταση ηλεκτρικών παλµών. Χάρη στην αναπαράσταση αυτή και την εξέλιξη της ιατρικής επιστήµης δηµιουργήθηκαν κάποια πρότυπα γραφήµατα πάνω στα οποία οι ιατροί βασίζουν την διάγνωσή τους µετά από την λήψη του ΗΚΓ ενός ασθενή. 1

4 Η εξέταση και η ανάλυση ενός ΗΚΓ για την εκπόρευση διάγνωσης βασίζεται σε µεταβολές που παρατηρούνται στο QRS, στο P-PQ, στο ST-T (τα οποία αποτελούν µέρη των παλµών του ΗΚΓ και θα αναλυθούν σε παρακάτω κεφάλαιο), σε µεταβολές της συχνότητας και τη διάρκεια του παλµού, καθώς και στη θέση της καρδιάς. Οι µεταβολές στα QRS, P-PQ, ST-T µπορούν να δηλώνουν εµφράγµατα, υπερτροφίες κοιλιών, υπερτροφίες κόλπων, ισχαιµία του µυοκαρδίου, περικαρδίτιδα και άλλα, οι οποίες σε συνδυασµό µπορούν και χρησιµεύουν στη διάγνωση διαφόρων παθήσεων όπως υπέρταση, καρκίνος της καρδιάς, αναιµία, εγκεφαλικά επεισόδια και λοιπά. Σε τελική ανάλυση για την µελέτη του ΗΚΓ πρέπει προηγουµένως να γίνει η µελέτη ευαισθησίας του ηλεκτροκαρδιογράφου (νορµοµέτρηση) και έπειτα να γίνει µια γενική µελέτη στο ΗΚΓ, µια τµηµατική µελέτη και µελέτη αρρυθµιών ώστε να αναλυθούν κατάλληλα τα δεδοµένα που λάβαµε για τον ασθενή. Α. ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΗΜΑ Στο ηλεκτροκαρδιογράφηµα καταγράφονται τα ηλεκτρικά δυναµικά της καρδιάς. Το ρεύµα, που παράγεται κατά την διέγερση του µυοκαρδίου, µεταδίδεται στους διάφορους ιστούς και φτάνει µέχρι το δέρµα, από όπου το καταγράφουµε στον ηλεκτροκαρδιογράφο, χρησιµοποιώντας τα ηλεκτρόδια των άκρων και του προκαρδίου. 1. Παραγωγή του ρεύµατος α. Κυτταρική διπλοστοιβάδα: Στην µεµβράνη των κυττάρων υπάρχουν θετικά φορτία, εξωτερικά, και αρνητικά φορτία εσωτερικά. Αυτό συµβαίνει στην κατάσταση ηρεµίας. Αν το κύτταρο διεγερθεί στο ένα άκρο του (όπως δείχνουν τα γαλάζια βέλη), τα ιόντα της διπλοστοιβάδας αναστρέφονται και το κύτταρο καθίσταται ηλεκτρικό δίπολο, µε κίνηση 2

5 του ρεύµατος όπως δείχνει το κόκκινο βέλος (η διέγερση προχωράει προς τα θετικά και ο ηλεκτροκαρδιογράφος καταγράφει θετικά δυναµικά). Όταν ολοκληρωθεί η διέγερση του κυττάρου, ολόκληρη η µεµβράνη εξωτερικά περιβάλλεται από αρνητικά φορτία, ενώ τα θετικά βρίσκονται εσωτερικά (εκπόλωση) Η επαναπόλωση στο κύτταρο αρχίζει από το σηµείο που άρχισε η διέγερση (γαλάζια βέλη) και προχωράει όπως δείχνει το κόκκινο βέλος (δηλαδή προς τα αρνητικά και ο ΗΚΓ καταγράφει αρνητικά δυναµικά), ενώ στο κύτταρο του µυοκαρδίου αρχίζει από εκεί όπου τελείωσε η διέγερση δηµιουργόντας µία καµπύλη (θετικό έπαρµα Τ). β. Μυοκαρδιακό δίπολο: Οι ίδιες µεταβολές της διπλοστοιβάδας συµβαίνουν στην µυοκρδιακή ίνα και την µυοκαρδιακή δέσµη όταν σε κάποιο σηµείο της διεγερθεί, τα κύτταρα φορτίζονται αρνητικά, ενώ στο άλλο παραµένουν θετικά, µε αποτέλεσµα να δηµιουργηθεί ένα δίπολο µε κίνηση του ρεύµατος όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα. Αυτό το ρεύµα φτάνει στην επιφάνεια του σώµατος και καταγράφεται στον ηλεκτροκαρδιογράφο. 3

6 2. Καταγραφή των διεγέρσεων Το ρεύµα κατευθύνεται από τον δεξιό κόλπο (άνω αριστερά) προς την αριστερή κοιλία (κάτω δεξιά). Η κάθε απαγωγή του ΗΚΓ, όταν βλέπει το ρεύµα να πλησιάζει προς αυτή, καταγράφει ανάλογο (όσο και το βέλος) θετικό δυναµικό. Όταν βλέπει το ρεύµα να αποµακρύνεται από αυτή, καταγράφει ανάλογο αρνητικό δυναµικό. Όταν το ρεύµα κινείται παράλληλα προς την απαγωγή (ούτε πλησιάζει, ούτε αποµακρύνεται), δεν καταγράφει δυναµικό (ισοηλεκτρική γραµµή). Μερικές από τις περιπτώσεις που µπορούµε να διακρίνουµε, παρουσιάζονται παρακάτω: Αν το ρεύµα κινείται από το σηµείο Α προς το σηµείο Β, η απαγωγή X θα καταγράψει θετικό δυναµικό ίσο προς την διέγερση. Αν το ρεύµα κινείται από το σηµείο Β προς το σηµείο Α, η απαγωγή Χ θα καταγράψει αρνητικό δυναµικό ίσο προς την διέγερση. Αν το ρεύµα κινείται από το σηµείο Α προς το σηµείο Β και τοποθετήσουµε 2 απαγωγές (Χ,Χ ), η απαγωγή Χ θα καταγράψει θετικό δυνα- µικό γιατί το ρεύµα πλησιάζει προς αυτή, ενώ η απαγωγή Χ θα καταγράψει αρνητικό δυναµικό γιατί το ρεύµα αποµακρύνεται από αυτή. 4

7 Αν το ρεύµα ξεκινά από το σηµείο Α και κινείται ταυτόχρονα προς δυο κατευθύνσεις, προς τα σηµεία Β και Γ, δηµιουργούνται δύο δυναµικά ΑΒ και ΑΓ. Αυτά τα δυναµικά, επειδή κινούνται ταυτόχρονα, η απαγωγές τα καταγράφουν ως αλγεβρικό άθροισµα. ηλαδή η απαγωγή Χ θα καταγράψει ένα θετικό (ίσο µε ΑΒ-ΑΓ) και η απαγωγή Χ ένα αρνητικό (ίσο µε ΑΓ-ΑΒ). Αν το ρεύµα ξεκινάει από το σηµείο Α και κινείται ταυτόχρονα προς τα σηµεία Β και Γ οι απαγωγές θα καταγράψουν τη συνησταµένη των δύο δυναµικών. ηλαδή η Χ θα καταγράψει θετικό και η Χ αρνητικό έπαρµα. Αν το ρεύµα κινηθεί αρχικά από το σηµείο Α στο σηµείο Β και µετά από το σηµείο Β στο σηµείο Γ, τότε η απαγωγή Χ θα καταγράψει δύο επάρµατα, ένα θετικό και ένα µεγαλύτερο αρνητικό και η απαγωγή Χ θα καταγράψει, αντίθετα, ένα αρνητικό και ένα θετικό έπαρµα. 5

8 Αν το ρεύµα κινείται εξακολουθητικά από το σηµείο Α στα σηµεία Β, Γ και, οι απαγωγές καταγράφουν αντίστοιχα επάρµατα. (Η Χ θετικό, αρνητικό, θετικό και η Χ αρνητικό, θετικό, αρνητικό) Οι απαγωγές που βλέπουν την κίνηση του ρεύµατος µπορεί να µην είναι µόνο δύο αλλά περισσότερες. Τότε η καθεµιά βλέπει από την δική της οπτική γωνία όπως θα δούµε παρακάτω. Ας φανταστούµε µια διέγερση µε τη φορά του βέλους και γύρω του οχτώ απαγωγές που την καταγράφουµε. Το µηχάνηµα είναι έτσι ρυθµισµένο ώστε η απαγωγή 1, που βλέπει το ερέθισµα να πλησιάζει προς αυτή, να καταγράφει µεγάλο θετικό δυναµικό, η απαγωγή 2, που βλέπει το ερέθισµα να αποµακρύνεται, να καταγράφει µεγάλο αρνητικό δυναµικό, οι απαγωγές 3 και 4 στις οποίες το ερέθισµα ούτε από- µακρύνεται ούτε πλησιάζει, να µην καταγράφουν δυναµικό (ισοηλεκτρική γραµµή), ενώ οι ενδιάµεσες απαγωγές 5, 6, 7 και 8 που βλέπουν λοξά την διέγερση, να καταγράφουν µεν (θετικό ή αρνητικό) δυναµικό, αλλά ενδια- µέσου µεγέθους. 3. Μείωση των δυναµικών στο ΗΚΓ Τα δυναµικά του ΗΚΓ µειώνονται όταν ελαττωθεί το πάχος του µυοκαρδίου ή όταν αυξηθεί εξωκαρδιακή µυοκαρδική αντίσταση. Το τελευταίο συµβαίνει όταν µεταξύ του µυοκαρδίου και του απαγωγού παρεµβληθούν υγρό, αέρας ή λίπος. 6

9 4. Ηλεκτροκαρδιογραφικές απαγωγές Οι απαγωγές, που καταγράφουν τα ηλεκτρικά δυναµικά της καρδιάς από διάφορες θέσεις, είναι 12: α. Κλασικές διπολικές (I, II, III). β. Αυξηµένες µονοπολικές απαγωγές των άκρων (avr, avl, avf) γ. Προκάρδιες (θωρακικές) απαγωγές (V 1, V 2, V 3, V 4, V 5, V 6 ) α. Οι τρεις διπολικές απαγωγές των άκρων Με τον όρο «διπολικές» εννοείται ότι το ΗΚΓ καταγράφεται από δύο ειδικά ηλεκτρόδια, τοποθετηµένα στο σώµα, και σ αυτή την περίπτωση στα άκρα. Έτσι, η «απαγωγή» δεν συνίσταται από ένα απλό καλώδιο, µε το οποίο συνδέεται το σώµα µε το καταγραφικό όργανο, αλλά από δύο καλώδια και από τα ηλεκτρόδιά τους, για να σχηµατίζεται ένα πλήρες ηλεκτρικό κύκλωµα µε τον ηλεκτροκαρδιογράφο. Απαγωγή Ι: Κατά την καταγραφή µε την απαγωγή Ι, το αρνητικό ηλεκτρόδιο του ηλεκτροκαρδιογράφου τοποθετείται στο δεξιό άνω άκρο και το θετικό ηλεκτρόδιο στο αριστερό άνω άκρο. Κατά συνέπεια, όταν το δεξιό άνω άκρο είναι ηλεκτραρνητικό σε σχέση µε το αριστερό άνω άκρο, ο ηλεκτροκαρδιογράφος καταγράφει θετικό έπαρµα. Απαγωγή ΙΙ: Κατά την καταγραφή µε την απαγωγή ΙΙ, το αρνητικό ηλεκτρόδιο του ηλεκτροκαρδιογράφου τοποθετείται στο δεξιό άνω άκρο και το θετικό ηλεκτρόδιο στο αριστερό κάτω άκρο. Κατά συνέπεια, όταν η φορά του ρεύµατος είναι από το δεξιό άνω άκρο προς το αριστερό κάτω άκρο, ο ηλεκτροκαρδιογράφος καταγράφει θετικό έπαρµα. Απαγωγή ΙΙΙ: Κατά την καταγραφή µε την απαγωγή ΙΙΙ, το αρνητικό ηλεκτρόδιο του ηλεκτροκαρδιογράφου τοποθετείται στο αριστερό άνω άκρο, και το θετικό ηλεκτρόδιο στο 7

10 αριστερό κάτω άκρο. ηλαδή η απαγωγή ΙΙΙ βλέπει από το αριστερό κάτω άκρο µε κατεύθυνση προς το αριστερό άνω άκρο. Στο δεξί κάτω άκρο τοποθετείται η γείωση. Οι τρεις αυτές κλασικές απαγωγές δηµιουργούν το τρίγωνο του Einthoven. Εάν οι τρεις πλευρές του µετακινηθούν προς ο κέντρο, ώστε να διέρχονται από το ίδιο σηµείο (την καρδιά) κατανοούµε από ποια σηµεία ακριβώς βλέπουν την διέγερση του µυοκαρδίου. Επειδή τα ΗΚΓ που λαµβάνονται µε όλες τις διπολικές απαγωγές είναι όµοια µεταξύ τους, δεν έχει µεγάλη σηµασία ποια απαγωγή χρησιµοποιείται, όταν επιδιώκεται η διάγνωση των διάφορων αρρυθµιών της καρδίας, γιατί η διάγνωση των αρρυθµιών εξαρτάται, κατά κύριο λόγο, από τις χρονικές αλληλοσυσχετίσεις µεταξύ των διαφόρων κυµάτων του καρδιακού παλµού. Από την άλλη µεριά, όταν απαιτείται η διάγνωση βλάβης στο µυοκάρδιο των κοιλιών ή των κόλπων, είτε στο σύστηµα αγωγής των διεγέρσεων, ενδιαφέρει πάρα πολύ η απαγωγή που χρησιµοποιείται, γιατί οι ανωµαλίες που εµφανίζονται στο µυοκάρδιο µεταβάλλουν τη µορφή του ΗΚΓ κατά τρόπο σηµαντικό σε ορισµένες απαγωγές, χωρίς να επηρεάζονται άλλες απαγωγές. β. Οι ενισχυµένες µονοπολικές απαγωγές των άκρων Ένα άλλο σύστηµα απαγωγών σε ευρεία χρήση είναι η «ενισχυµένη µονοπολική απαγωγή άκρου». Στην απαγωγή αυτού του τύπου, δύο άκρα συνδέονται, µε την παρεµβολή ηλεκτρικών αντιστάσεων, µε τον αρνητικό πόλο του ηλεκτροκαρδιογράφου, ενώ το τρίτο άκρο συνδέεται µε τον θετικό πόλο. Όταν το θετικό ηλεκτρόδιο συνδέεται µε δεξιό άνω άκρο, η απαγωγή ονοµάζεται avr, όταν συνδέεται µε το αριστερό άνω άκρο, ονοµάζεται απαγωγή avl και όταν συνδέεται µε το αριστερό κάτω άκρο, ονοµάζεται απαγωγή avf. 8

11 Τα φυσιολογικά ΗΚΓ που λαµβάνονται µε τις ενισχυµένες µονοπολικές απαγωγές των άκρων είναι όµοια µε εκείνα των κλασσικών διπολικών απαγωγών των άκρων, εκτός από την απαγωγή avr, στην οποία το ΗΚΓ είναι ανεστραµµένο. Οι µονοπολικές αυτές απαγωγές σε συνδυασµό µε το τρίγωνο του Einthoven δηµιουργούν το εξαξονικό σύστηµα του Bayley µε όλες τις απαγωγές των άκρων και την αντιστοιχία τους σε µοίρες. γ. Προκάρδιες (θωρακικές) απαγωγές Συχνά ΗΚΓ λαµβάνονται µε το ένα ηλεκτρόδιο τοποθετηµένο στην πρόσθια επιφάνεια του θώρακα, σε έξι ξεχωριστά σηµεία. Αυτό το ηλεκτρόδιο συνδέεται µε τον θετικό πόλο του ΗΚΓ, ενώ το αρνητικό ηλεκτρόδιο, που ονοµάζεται αδιάφορο ηλεκτρόδιο, συνδέεται συνήθως, µε την παρεµβολή ηλεκτρικών αντιστάσεων, µε το δεξιό και αριστερό άνω άκρο, καθώς και µε το αριστερό κάτω άκρο, όπως απεικονίζεται στο σχήµα. Συνήθως λαµβάνονται έξι διαφορετικές πρότυπες απαγωγές από το πρόσθιο θωρακικό τοίχωµα, µε τη διαδοχική τοποθέτηση του θωρακικού ηλεκτροδίου στα έξι σηµεία που σηµειώνονται στο σχήµα. Τα ΗΚΓ που λαµβάνονται µε τη µέθοδο αυτή, φέρονται ως απαγωγές V1,V2,V3,V4,V5 και V6. Επειδή οι διάφορες επιφάνειες της καρδιάς είναι πολύ κοντά στο θωρακικό τοίχωµα, µε την κάθε µια προκάρδια απαγωγή καταγράφεται, κατά κύριο λόγο, το ηλεκτρικό δυναµικό του µυοκαρδίου, που βρίσκεται αµέσως κάτω από το ηλεκτρόδιο. Για αυτό το λόγο, σχετικά µικρές ανωµαλίες στις κοιλίες, και ιδιαίτερα στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωµα, συχνά προκαλούν εκσεσηµασµένες αλλοιώσεις στα ΗΚΓ που λαµβάνονται µε τις προκάρδιες απαγωγές. 9

12 Στον επόµενο πίνακα ξεχωρίζουµε ποιες απαγωγές βλέπουν τα διάφορα τµήµατα του µυοκαρδίου. Τµήµατα του µυοκαρδίου Απαγωγές που τα βλέπουν Αριστερά κοιλία I, avl, V 5, V 6 (λιγότερο η II και η V 4 ) εξιά κοιλία Μεσοκοιλιακό διάφραγµα Κάτω τοίχωµα Ενδοκοιλιακά V1, V2 (λιγότερο η III) V3, V4 II, III, avf avr Οπίσθιο τοίχωµα Καµιά από τις 12 συνήθεις (κατάλληλη η οισοφαγική ή οι V7, V8) Στις απαγωγές V1 και V2, το σύµπλεγµα QRS της φυσιολογικής καρδιάς είναι κατά το µεγαλύτερο µέρος του αρνητικό, γιατί στις απαγωγές αυτές το προκάρδιο ηλεκτρόδιο είναι πλησιέστερα στη βάση παρά στην κορυφή της καρδιάς, προς την οποία βάση είναι η κατεύθυνση της ηλεκτραρνητικότητας κατά τη διάρκεια του µεγαλύτερου µέρους της διεργασίας της εκπόλωσης των κοιλιών. Αντίθετα, το σύµπλεγµα QRS στις απαγωγές V4, V5 και V6 είναι, κατά το µεγαλύτερο µέρος του θετικό, γιατί το θωρακικό ηλεκτρόδιο σ αυτές τις απαγωγές είναι πλησιέστερα προς την κορυφή της καρδιάς, προς την κατεύθυνση της οποίας παρατηρείται ηλεκτροθετικότητα κατά το µεγαλύτερο µέρος της διάρκειας της διεργασίας εκπόλωσης των κοιλιών. 5. Το ερεθισµαταγωγό σύστηµα της καρδιάς Το ερεθισµαταγωγό σύστηµα της καρδιάς αποτελείται από : α. Το φλεβόκοµβο (s-a node) β. Το κολπικό µυοκάρδιο γ. Το κολποκοιλιακό κόµβο (a-v node) δ. Το δεµάτιο του his ε. Τα σκέλη του his στ. Το κοιλιακό µυοκάρδιο 10

13 Το ερέθισµα στην καρδιά φυσιολογικά παράγεται από τον φλεβόκοµβο που είναι ένας µικρός ανατοµικός σχηµατισµός που εντοπίζεται στο άνω και πίσω τµήµα του δεξιού κόλπου πλησίον της εκβολής της άνω κοίλης φλέβας στον δεξιό κόλπο. Μετά διαχέεται στους κόλπους τους οποίους και διεγείρει και φθάνει στον κολποκοιλιακό κόµβο που είναι ένας µικρός σχηµατισµός µεταξύ κόλπων και κοιλιών και είναι το µοναδικό σηµείο ηλεκτρικής σύνδεσης κόλπων και κοιλιών. Το ερέθισµα καθυστερεί για λίγο µέσα στον κολποκοιλιακό κόµβο και µετά µέσω του δεµατίου του His διαχέεται στις κοιλίες για να τις διεγείρει. Το δεµάτιο του His είναι συνέχεια του 11

14 κολποκοιλιακού κόµβου και πορεύεται υπενδοκαρδιακά στο µεσοκοιλιακό διάφραγµα σαν κοινό στέλεχος που στην συνέχεια διακλαδίζεται σε δύο σκέλη το αριστερό και το δεξιό σκέλος. Το αριστερό σκέλος χωρίζεται περιφερικότερα σε πρόσθιο και οπίσθιο ηµισκέλος. Επειδή το ερεθισµαταγωγό σύστηµα βρισκεται υπενδοκαρδιακά, η διέγερση του µυοκαρδίου γίνεται από µέσα προς τα έξω, δηλαδή από το ενδοκάρδιο προς το επικάρδιο. Στον παρακάτω πίνακα βλέπουµε τις ταχύτητες της διέγερσης σε κάθε τµήµα του ερεθισµαταγωγού συστήµατος. Τµήµα Ερεθισµαταγωγού Συστήµατος Ταχύτητα αγωγής (cm/sec) Κολπικό Μυοκάρδιο Κολποκοιλιακός Κόµβος 20 ωµάτιο His Σκέλη His 400 Κοιλιακό Μυοκάρδιο Χαρακτηριστικά και καταγραφή ενός ηλεκτροκαρδιογραφήµατος Ο καρδιακός παλµός αποτελείται από µία περίοδο χάλασης που ονοµάζεται διαστολή, κατά τη διάρκεια της οποίας η καρδιά γεµίζει µε αίµα, και ακολουθείται από µία περίοδο συστολής, που ονοµάζεται συστολή. Το φυσιολογικό ηλεκτροκαρδιογράφηµα αποτελείται από ένα έπαρµα (κύµα) Ρ, ένα «σύµπλεγµα» QRS και ένα έπαρµα Τ. Πρόκειται περί ηλεκτρικών δυναµικών, τα οποία παράγονται από την καρδιά και καταγράφονται µε τον ηλεκτροκαρδιογράφο από την επιφάνεια του σώµατος. Το κύµα P προκαλείται από την επέκταση της εκπόλωσης στο µυοκάρδιο των κόλπων, η οποία ακολουθείται από τη συστολή των κόλπων, µε αποτέλεσµα την ελαφρά ανύψωση της καµπύλης της ενδοκολπικής πίεσης, αµέσως µετά το κύµα P. Μετά από 0,16 sec περίπου από την έναρξη του κύµατος P εµφανίζεται το σύµπλεγµα QRS, το οποίο συνήθως αποτελείται από τρία διαφορετικά επάρµατα, το έπαρµα Q, το έπαρµα R και το έπαρµα S, και οφείλονται στην εκπόλωση των κοιλιών, η οποία προκαλεί την έναρξη της συστολής των κοιλιών και την ανιούσα φορά της ενδοκοιλιακής πίεσης. Έτσι, το σύµπλεγµα QRS αρχίζει ελάχιστο χρόνο 12

15 πριν από τη συστολή των κοιλιών. Κατά συνέπεια, τόσο το έπαρµα Ρ, όσο και τα επάρµατα που αποτελούν το σύµπλεγµα QRS, είναι επάρµατα εκπόλωσης. Το έπαρµα Τ προκαλείται από ηλεκτρικά ρεύµατα τα οποία παράγονται κατά την ανάνηψη των κοιλιών από την κατάσταση της εκπόλωσης. Η διεργασία αυτή επιτελείται στο µυοκάρδιο των κοιλιών 0,25 ως 0,35 sec µετά την εκπόλωση, αυτό δε το έπαρµα χαρακτηρίζεται ως έπαρµα επαναπόλωσης. Μετά την επαναπόλωση επικρατεί ηλεκτρική ηρεµία και στον ηλεκτροκαρδιογράφο καταγράφεται η ισοηλεκτρική γραµµή Τ-P, µέχρι δηλαδή την επόµενη κολπική διέγερση. Συνεπώς, το ηλεκτροκαρδιογράφηµα αποτελείται τόσο από επάρµατα εκπόλωσης, όσο και από επάρµατα επαναπόλωσης. Για τον λόγο αυτό η διάκριση µεταξύ των κυµάτων εκπόλωσης και επαναπόλωσης θεωρείται πολύ σηµαντική στην ηλεκτροκαρδιογραφία. α. Σύµπλεγµα QRS Το σύµπλεγµα QRS αντιπροσωπεύει την εκπόλωση του κοιλιακού µυοκαρδίου. Μετά την κάθοδο του ερεθίσµατος δια του κολποκοιλιακού κόµβου και του δεµατίου του His, αρχίζει η διέγερση των κοιλιών. 13

16 Το πρώτο τµήµα που εκπολώνεται είναι το µεσοκοιλιακό διάφραγµα µε κατεύθυνση από αριστερά προς τα δεξιά παράγοντας στην απαγωγή V1 ένα µικρό θετικό (έπαρµα r) ενώ στην V6 ένα µικρό αρνητικό έπαρµα (έπαρµα q). Ακολουθεί η ταυτόχρονη εκπόλωση του τοιχώµατος της δεξιάς και αριστερής κοιλίας µε κατεύθυνση από δεξιά προς αριστερά λόγω επικράτησης της εκπόλωσης της αριστερής κοιλίας (µεγαλύτερη µυϊκή µάζα) παράγοντας στην V1 βαθύ αρνητικό (έπαρµα S) ενώ στην V6 ψηλό θετικό έπαρµα ( έπαρµα R). Τέλος εκπολώνονται το οπισθιοβασικό τµήµα της αριστερής κοιλίας και η οπίσθια µοίρα του µεσοκοιλιακού διαφράγµατος. i. Χαρακτηριστικά του συµπλέγµατος QRS ιάρκεια Φυσιολογικά, εφόσον οι δύο κοιλίες εκπολώνονται ταυτόχρονα η διάρκεια του QRS είναι ίση ή µικρότερη των 0.10sec (2,5 µικρά κουτάκια στο ηλεκτροκαρδιογραφικό χαρτί). ιαδοχική διέγερση των κοιλιών αυξάνει την διάρκεια του QRS και παρατηρείται στις παρακάτω περιπτώσεις: Αποκλεισµό αριστερού ή δεξιού σκέλους Πρώιµη διέγερση µιας εκ των δύο κοιλιών (σύνδροµα προδιέγερσης) Έναρξη διέγερσης από την µια εκ των δύο κοιλιών. (Κοιλιακές συστολές) Πολικότητα Όταν η διάρκεια του QRS είναι φυσιολογική, η φορά του στην απαγωγή V1 είναι φυσιολογικά αρνητική. Όταν το στενό QRS στην V1 είναι θετικό πιθανά υπάρχουν τα παρακάτω: Ατελής αποκλεισµός δεξιού σκέλους Υπερτροφία δεξιάς κοιλίας 14

17 Αυστηρά οπίσθιο έµφραγµα µυοκαρδίου Όταν το QRS στη V1 είναι ευρύ και θετικό πρόκειται για: Πλήρη αποκλεισµό δεξιού σκέλους ή Σύνδροµο προδιέγερσης (Τύπος Α) ενώ όταν είναι ευρύ και αρνητικό πρόκειται για: α. Αποκλεισµό αριστερού σκέλους ή β. Σύνδροµο προδιέγερσης (Τύπος Β) υναµικό Το συνολικό δυναµικό του QRS προκύπτει από το αλγεβρικό άθροισµα των επιµέρους θετικών και αρνητικών επαρµάτων. Αύξηση του δυναµικού του QRS παρατηρείται σε υπερτροφία µυοκαρδίου. Ένα από τα κριτήρια υπερτροφίας µυοκαρδίου είναι ο δείκτης Sokolov (άθροισµα του S στην V1 και του R στη V5 ή V6 µεγαλύτερο ή ίσο των 35mm). Μείωση του δυναµικού του QRS παρατηρείται σε: Ατροφία του µυοκαρδίου Περικαρδιακή συλλογή Παχυσαρκία Πνευµονικό εµφύσηµα Χαµηλά δυναµικά υπάρχουν όταν το άθροισµα των δυναµικών του QRS στις απαγωγές Ι, ΙΙ, ΙΙΙ είναι λιγότερο ή ίσο µε 15mm ή όταν στην καθεµιά χωριστά από τις παραπάνω απαγωγές το δυναµικό του QRS είναι µικρότερο ή ίσο µε 5mm. Άξονας Ο ηλεκτρικός άξονας της καρδιάς είναι η κατεύθυνση της εκπόλωσης του µυοκαρδίου των κοιλιών σε µετωπιαίο επίπεδο. Οι απαγωγές που χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό του ηλεκτρικού άξονα είναι οι απαγωγές των άκρων. 15

18 Η µετωπιαία επιφάνεια του σώµατος θεωρείται ένας κύκλος µε κέντρο το µεσοκοιλιακό διάφραγµα, στην επιφάνεια του οποίου τοποθετούνται οι απαγωγές των άκρων. Πάνω στις απαγωγές τοποθετείται αντίστοιχα το αλγεβρικό άθροισµα των δυναµικών του QRS από το ΗΚΓ. Από την συνισταµένη αυτών ανυσµάτων υπολογίζεται ο άξονας. Στην κλινική πράξη γίνεται αδρότερος προσδιορισµός του άξονα µε βάση τους παρακάτω κανόνες: Ο άξονας βρίσκεται µεταξύ δύο απαγωγών που εµφανίζουν ψηλά R ίσου ύψους περίπου και δεύτερον Ο άξονας σχηµατίζει ορθή γωνία (είναι κάθετος) προς την απαγωγή µε διφασικά QRS και έχει φορά προς τις απαγωγές µε υψηλό R. Ο άξονας του QRS µπορεί να είναι: α. Φυσιολογικός άξονας της καρδιάς ο οποίος βρίσκεται µεταξύ 0 και +90 µε ακραίες τιµές 30 έως β. Με αριστερή απόκλιση (αριστερός), παίρνει τιµές από 0 έως -90 και το ηλεκτροκαρδιογράφηµα έχει τα εξής χαρακτηριστικά: i. Η απαγωγή Ι εµφανίζει ψηλό R. 16

19 ii. Η απαγωγή ΙΙ και ΙΙΙ εµφανίζει RS µε βάθος S µεγαλύτερο από το ύψος του R. γ. Με δεξιά απόκλιση (δεξιός), παίρνει τιµές από +90 έως 180 και το ηλεκτροκαρδιογράφηµα έχει τα εξής χαρακτηριστικά: i. Η απαγωγή Ι εµφανίζει σύµπλεγµα τύπου RS µε βάθος του S µεγαλύτερο από το ύψος του R ii. Το έπαρµα R στην απαγωγή ΙΙΙ είναι ψηλότερο από την ΙΙ. δ. Άκρος ο οποίος παίρνει τιµές από 90 έως 180. ε. Απροσδιόριστος ο οποίος δεν προσδιορίζεται στο χώρο. ii. Παθολογικά κύµατα Q Το φυσιολογικό κύµα Q έχει διάρκεια µικρότερη των 0.03 sec. Παθολογικό είναι το Q όταν η διάρκεια του είναι µεγαλύτερη από 0.04 sec και το δυναµικό του µεγαλύτερο από το 1/4 του R της ίδιας απαγωγής. Φυσιολογικά Q υπάρχει στην απαγωγή avr. Επίσης µπορεί να υπάρχει στενό Q στις απαγωγές I, avl, V5 και V6, στην απαγωγή ΙΙΙ και σπανιότερα στην avf Παθολογικό κύµα Q συνήθως χαρακτηρίζει το έµφραγµα του µυοκαρδίου. 17

20 β. Κύµα Ρ Το κύµα Ρ αντιπροσωπεύει την εκπόλωση (συστολή) των επαναλαµβανόµενη κόλπων. Είναι απόκλιση της µία αµβλεία ισοηλεκτρικής γραµµής, που προηγείται του συµπλέγµατος QRS. Χαρακτηριστικά του κύµατος P Πολικότητα Στην απαγωγή ΙΙ το P είναι πάντα θετικό και στην απαγωγή avr πάντα αρνητικό όταν υπάρχει ο φυσιολογικός φλεβοκοµβικός ρυθµός. ιάρκεια Φυσιολογικά η διάρκεια του P είναι µικρότερη από 0.12 sec (3 µικρά τετράγωνα), όταν η ταχύτητα καταγραφής είναι 25 mm/sec. Το κύµα P φυσιολογικά είναι µονοκόρυφο, ενώ στην απαγωγή V1 µπορεί να έχει µικρό αρχικό σκέλος θετικό και ένα µικρό τελικό αρνητικό. Σε διάταση του αριστερού κόλπου η διάρκεια του κύµατος P είναι µεγαλύτερη από 0.12 sec και στην απαγωγή V1 έχει δικόρυφη µορφολογία µε το δεύτερο αρνητικό σκέλος πιο ευρύ. Η παραπάνω µορφολογία του κύµατος P ονοµάζεται µιτροειδικό P. 18

21 υναµικό Σε όλες τις απαγωγές το δυναµικό του κύµατος P είναι µικρότερο από 2.5 mm (2,5 µικρά τετράγωνα), όταν η ευαισθησία είναι 10 mm. Σε διάταση του δεξιού κόλπου (πνευµονοπάθεια, συγγενής καρδιοπάθεια) αυξάνεται το δυναµικό του κύµατος P πάνω από 3 mm. Η παραπάνω µορφολογία του κύµατος P ονοµάζεται πνευµονικό P. γ. ιάστηµα ΡQ (PR) Το διάστηµα PR είναι ο χρόνος που χρειάζεται το ερέθισµα να φθάσει από τον φλεβόκοµβο στον κολποκοιλιακό κόµβο. Μετράται από την αρχή του κύµατος Ρ µέχρι την αρχή του συµπλέγµατος QRS. Σε φυσιολογικά άτοµα κυµαίνεται µεταξύ 0,12 και 0,20 sec. ιάστηµα χαρακτηρίζει τα PQ βραχύτερο σύνδροµα από 0,12 sec προδιέγερσης, ενώ µεγαλύτερο από 0,20 sec χαρακτηρίζει συνήθως τους κολποκοιλιακούς αποκλεισµούς. δ. Κύµα Τ Το κύµα Τ ακολουθεί πάντα το σύµπλεγµα QRS και παριστάνει την πορεία της αναπόλωσης. Είναι αµβλεία απόκλιση της ισοηλεκτρικής γραµµής, που χωρίζεται από το QRS µε ένα βραχύ περίπου οριζόντιο ισοηλεκτρικό τµήµα, το τµήµα ST. Η µετάβαση από το ST στο T είναι συχνά ασαφής. 19

22 Κατά την εξέταση του κύµατος Τ πρέπει να παρατηρηθούν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά του κύµατος Τ: Πολικότητα Στην ίδια απαγωγή, εφόσον η µορφή του QRS είναι σταθερή, το κύµα T έχει την ίδια φορά µε το QRS, θετικό Τ όταν έχουµε θετικό QRS (επικράτηση των R) και αρνητικό Τ όταν έχουµε αρνητικό QRS (επικράτηση των S). υναµικό Πολύ υψηλά Τ πάνω από 8 mm στις προκάρδιες κυρίως απαγωγές έχουν αιτία τους την βαγοτονία. Άλλα σηµαντικά αίτια είναι η υπερκαλιαιµία και υπεροξεία φάση του εµφράγµατος του µυοκαρδίου. Χαµηλά ή ισοηλεκτρικά Τ σε όλες τις προκάρδιες απαγωγές συναντώνται σε υποκαλιαιµία, µυξοίδηµα και συµπιεστική περικαρδίτιδα. ε. Τµήµα ST Το τµήµα ST αντιστοιχεί στο µεσοδιάστηµα από την πλήρη εκπόλωση µέχρι την έναρξη της επαναπόλωσης. Μετράται από το τέλος του QRS µέχρι την αρχή του κύµατος Τ. Το τµήµα ST είναι φυσιολογικά ισοηλεκτρικό. Μικρή ανάσπαση ή κατάσπαση του ST (µικρότερη του 1mm) µπορεί να εµφανίζεται σε φυσιολογικά άτοµα. Ανάσπαση ή κατάσπαση του τµήµατος ST και η ποσοστιαία µετατόπιση τους χρησιµεύουν στη κατανόηση προβληµάτων στην καρδιά. 20

23 στ. Κύµα U Το κύµα U εµφανίζεται περί το τέλος του T και έχει την ίδια φορά µε αυτό. Η σηµασία του είναι ασαφής. Αρνητικοποίηση του επάρµατος U είναι ενδεικτική παθολογικής κατάστασης (αρτηριακή υπέρταση, µυοκαρδίου), ακόµα ισχαιµία και εάν παρουσιάζεται σε ένα καρδιογράφηµα χωρίς άλλα παθολογικά ευρήµατα. Φυσιολογικά, είναι πολύ µικρό, ορατό στις προκάρδιες κυρίως απαγωγές ή δεν φαίνεται καθόλου. Γίνεται ιδιαίτερα έκδηλο µε την χρήση αντιαρρυθµικών (οµάδα κινιδίνης και αµιωδαρόνης) συµβάλλοντας στην επιµήκυνση του διαστήµατος QT και στην υποκαλιαιµία. ζ. ιάστηµα QT Το διάστηµα QT αντιστοιχεί στην συνολική διάρκεια της κοιλιακής εκπόλωσης και επαναπόλωσης. Μετράται από την αρχή του QRS µέχρι το τέλος του επάρµατος Τ. Η διάρκειά του είναι µεταξύ 0.35 και 0.44 sec και επηρεάζεται από την καρδιακή συχνότητα. Όσο αυξάνει η καρδιακή συχνότητα το QT διάστηµα µικραίνει και το αντίστροφο. Γενικά όµως διάστηµα QT µεγαλύτερο από το µισό δύο διαδοχικών R-R επαρµάτων θεωρείται αυξηµένο. Επιµήκυνση ή βράχυνση του QT µπορεί να παρατηρηθεί σε διάφορες καταστάσεις όπως υποκαλιαιµία και υπερκαλιαιµία αντίστοιχα. 21

24 Β. Ο ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΟΣ Ο ηλεκτροκαρδιογράφος είναι ένα ευαίσθητο βολτόµετρο το οποίο καταγράφει µέσω ηλεκτροδίων τις διαφορές δυναµικού στην επιφάνεια του σώµατος που προκύπτουν κατά την λειτουργία της καρδιάς. Οι καταγραφές του ΗΚΓ γίνονται τόσο µε ηλεκτροκαρδιογράφους διαφορετικού τύπου, όσον αφορά το ΗΚΓ που λαµβάνεται, όσο και µε ηλεκτροκαρδιογράφους διαφορετικών προδιαγραφών (δηλαδή µε µηχανήµατα που, ενώ παράγουν µορφολογικά ίδιο ΗΚΓ, τα ίδια τα µηχανήµατα παρουσιάζουν διαφορές στις συχνότητες αποκοπής των φίλτρων, στην ενίσχυση των προενισχυτών τους, στον αριθµό των Bits ψηφιοποίησης κ.τ.λ.). Έτσι, οι ηλεκτροκαρδιογράφοι χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες, ανάλογα µε τον αριθµό των καναλιών που δίνουν ως έξοδο: α. Μονοκαναλικοί: Ένα πολύ γνωστό είδος µονοκαναλικού καρδιογράφου είναι ο His- Purkinje καρδιογράφος για τον οποίο θα µιλήσουµε αναλυτικά στη συνέχεια της ενότητας αυτής. β. 12-καναλικοί: Η κατηγορία αυτή είναι η πιο διαδεδοµένη από όλες τις άλλες, ενώ τα µηχανήµατα που υπάγονται σε αυτήν δίνουν το πιο γνωστό ΗΚΓ που στη διεθνή βιβλιογραφία ονοµάζεται normal ECG. γ. Πολυκαναλικοί: Στην κατηγορία αυτήν υπάγονται συστήµατα που δίνουν ΗΚΓ σε 32 έως 256 κανάλια. Οι καρδιογράφοι αυτοί δεν έχουν ευρεία κλινική εφαρµογή (εκτός από το πολύ γνωστό τεστ κοπώσεως) και χρησιµοποιούνται κυρίως για πειραµατικούς σκοπούς. Παρά την περιορισµένη κλινική τους χρήση (κυρίως λόγω της υψηλής τιµής τους), το ΗΚΓ που δίνουν είναι πολύ σηµαντικό για τους ερευνητές που µελετούν τη λειτουργία της καρδιάς, γιατί είναι πολύ λεπτοµερές, αφού χρησιµοποιούνται ηλεκτρόδια σε όλη την επιφάνεια του ανθρώπινου σώµατος για την απόκτηση του. 22

25 Για όλα τα παραπάνω είδη καρδιογράφων απαιτείται η χρήση ογκώδους hardware. Επιπλέον, ένα µεγάλο δείκτη πολυπλοκότητας αποτελεί και ο αριθµός των ηλεκτροδίων που χρησιµοποιούνται για την απόκτηση του ΗΚΓ. Όσο περισσότερα ηλεκτρόδια χρησιµοποιούνται, τόσο περισσότεροι ενισχυτές και αποµονωτές εισόδου απαιτούνται, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται ο όγκος του αναλογικού hardware, γεγονός που πρέπει να αποφεύγεται, αφού τα αναλογικά ηλεκτρονικά είναι πολύ ευαίσθητα σε περιβάλλον θορύβου. 1. Γενική περιγραφή των υποσυστηµάτων ενός ηλεκτροκαρδιογράφου Στο παρακάτω σχήµα βλέπουµε τα βασικά υποσυστήµατα ενός ηλεκτροκαρδιογράφου. Ο ηλεκτροκαρδιογράφος είναι, ουσιαστικά, ένας ενισχυτής που ακολουθείται από ένα καταγραφέα, και η βασική του λειτουργία είναι η λήψη του ασθενούς ηλεκτρικού σήµατος της καρδιάς, όπως αυτό φτάνει στην επιφάνεια του σώµατος, και η ενίσχυση του πλάτους του για περαιτέρω επεξεργασία, καταγραφή ή αποθήκευση. Τα βασικά υποσυστήµατα ενός ηλεκτροκαρδιογράφου είναι τα ακόλουθα (όπως φαίνονται και στο παραπάνω σχήµα): 1) Τα ηλεκτρόδια τα οποία χρησιµοποιούνται για την καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς. 2) Τα κυκλώµατα προστασίας και αποµόνωσης για την ασφάλεια του ατόµου του οποίου το ΗΚΓ καταγράφεται. Είναι διατάξεις αποµόνωσης υπερτάσεων στις εισόδους της συσκευής. 3) Ο επιλογέας ακροδεκτών για την επιλογή της επιθυµητής προς καταγραφή απαγωγής. Ένας τυπικός ηλεκτροκαρδιογράφος περιλαµβάνει τουλάχιστον 12 ακροδέκτες εισόδου για να µπορούµε να παίρνουµε συγκεκριµένου τύπου ΗΚΓ. 23

26 4) Ο προενισχυτής, ο οποίος πραγµατοποιεί την πρώτη προενίσχυση που δέχεται το σήµα. Πρέπει να έχει πολύ υψηλό λόγο απόρριψης κοινού σήµατος (CMRR) και συνήθως υλοποιείται µε τελεστικούς ενισχυτές. Τα ηλεκτρόδια καταγράφουν τάσεις από 0,1mV µέχρι 4mV. Έτσι χρησιµοποιείται ο προενισχυτής για να φέρει το σήµα σε µια τάση της τάξης των 5 µε 10V. 5) Το κύκλωµα αποµόνωσης, το οποίο είναι ένα ζωνοπερατό φίλτρο στα 50 Hz για την αποκοπή των παρεµβολών του ηλεκτρικού δικτύου της ΕΗ. Προστατεύει επίσης τον ασθενή από τυχόν ρεύµατα διαρροής από ή προς τα µεταλλικά της συσκευής. 6) Το κύκλωµα οδήγησης δεξιού κάτω άκρου, το οποίο παρέχει αναφορά τάσεων, ορίζει δηλ. µία γείωση, και το κύκλωµα κύριας ενισχυτικής βαθµίδας, το οποίο ενισχύει το σήµα όσο χρειάζεται ώστε να αποδοθεί ικανοποιητικά από τη συσκευή καταγραφής. 7) Ο καταγραφέας, ο οποίος εξασφαλίζει την εκτύπωση της οθόνης στο χαρτί. Σε ψηφιακούς ηλεκτροκαρδιογράφους υπάρχει και σύστηµα µνήµης το οποίο επιτρέπει την καταγραφή των δεδοµένων σε δίσκο µαζί µε προσωπικά δεδοµένα του ασθενούς. 8) Το σήµα βαθµονόµησης, το οποίο εξασφαλίζει την αρχικοποίηση από τυχόν αποκλίσεις. 2. Τα ηλεκτρόδια Ο ποιο αποτελεσµατικός τρόπος για να κάνουµε λήψη ηλεκτρικών σηµάτων, µε την µέγιστη ευαισθησία, που παράγει η καρδία θα ήταν η απευθείας τοποθέτηση καλωδίων στο µυοκαρδιακό ιστό και η σύνδεσή τους απευθείας σε ένα monitor. Η ηλεκτρική τάση των κυµάτων στο φυσιολογικό ΗΚΓ εξαρτάται από τον τρόπο µε τον οποίο τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται στην επιφάνεια του σώµατος. Όταν το ένα ηλεκτρόδιο τοποθετείται αµέσως πάνω από την καρδιά, και το δεύτερο ηλεκτρόδιο τοποθετείται σε κάποιο άλλο σηµείο του σώµατος, η ηλεκτρική τάση του συµπλέγµατος QRS µπορεί να φτάνει τα 3 ή 4 mv. Αλλά ακόµη και αυτή η τάση είναι πολύ µικρή, σε σύγκριση µε το µονοφασικό δυναµικό ενέργειας των 110 mv, όπως καταγράφεται, µε άµεσο τρόπο, από την κυτταρική µεµβράνη µυϊκής ίνας του µυοκαρδίου. Όταν το ΗΚΓ καταγράφεται µε ηλεκτρόδια τοποθετηµένα στα δυο άνω άκρα, είτε σε ένα άνω και σε ένα κάτω άκρο, η ηλεκτρική τάση του συµπλέγµατος QRS είναι συνήθως 1 mv από 24

27 την κορυφή του επάρµατος R µέχρι το κάτω µέρος του επάρµατος S. Εξάλλου η ηλεκτρική τάση του επάρµατος Ρ είναι 0,1 ως 0,3 mv και του επάρµατος Τ από 0,2 ως 0,3 mv Η πλειοψηφία των εξωτερικών ηλεκτροδίων που χρησιµοποιούνται στην καθηµερινότητα διαθέτουν στη µια πλευρά (κάτω) µια κολλητική ταινία που στην κολλώδη της µεριά διαθέτει αγώγιµη επαφή η οποία µε τη χρήση ειδικού αγώγιµου ζελέ έρχεται σε επαφή µε καθαρό σηµείο δέρµατος. Στην άλλη πλευρά (πάνω) βρίσκεται το άλλο άκρο της αγώγιµης επαφής όπου συνδέεται το καλώδιο που θα συνδεθεί στο monitor. Στους 12- κάναλους ΗΚΓ ο αριθµός και το σηµείο τοποθέτησής τους στο σώµα είναι καθορισµένο µε µεγάλη ακρίβεια. Τα ηλεκτρόδια είναι συνολικά 10 αλλά τα σήµατα που προκύπτουν είναι 12 και λαµβάνονται από τις απαγωγές στήθους (V 1, V 2, V 3, V 4, V 5, V 6 ) και τις απαγωγές των άκρων. Ηλεκτρονικά η απαγωγές στήθους προκύπτουν µε σύγκριση του σήµατος αναφοράς (δεξί πόδι) και κάθε µία από τις απαγωγές στήθους. Από τις απαγωγές άκρων όµως προκύπτουν έξι επιπλέον σήµατα: Τα Vl, Vr, Vf που προκύπτουν µε σύγκριση των R, L., F µε το σήµα αναφοράς και τα σήµατα Ι, II, III που προκύπτουν µε σύγκριση των L, R, F µε το ηλεκτρονικό τους άθροισµα (το οποίο πρέπει να είναι 0V). 3. Ηλεκτροκαρδιογραφικό χαρτί Το ηλεκτροκαρδιογράφηµα καταγράφεται από την ακίδα του ηλεκτροκαρδιογράφου πάνω σε ένα µιλιµετρέ χαρτί. Στο ηλεκτροκαρδιογραφικό χαρτί η απόσταση µεταξύ δύο κάθετων γραµµών δείχνει τον χρόνο. Όταν το χαρτί κινείται µε ταχύτητα 25mm/sec (η οποία είναι και η συνηθέστερη) η απόσταση µεταξύ δύο καθέτων λεπτών γραµµών αντιστοιχεί σε χρόνο 0,04sec, ενώ η απόσταση µεταξύ δύο χοντρών καθέτων γραµµών αντιστοιχεί σε 0,20sec συνεπώς τα 5 τετράγωνα σε 1sec. Η απόσταση µεταξύ 2 οριζοντίων γραµµών 25

28 αντιστοιχεί σε δυναµικό. Είναι έτσι ρυθµισµένος ο καρδιογράφος ώστε ύψος 1mm στο χαρτί να αντιστοιχεί σε δυναµικό 0,1mV, και 1cm ύψος να αντιστοιχεί σε 1mV. Μερικές φορές η καταγραφή µπορεί να γίνει µε µεγαλύτερες ή µικρότερες ταχύτητες. Από τις µετρήσεις του ηλεκτροκαρδιογράφου µπορούµε να µετρήσουµε την καρδιακή συχνότητα. Με τον όρο καρδιακή συχνότητα εννοούµε τους καρδιακούς κύκλους (δηλαδή το διάστηµα R-R) σε ένα λεπτό. Για να βρούµε λοιπόν την συχνότητα, διαιρούµε το ένα λεπτό µε το χρόνο (το εύρος) του καρδιακού κύκλου R-R εφαρµόζοντας τους παρακάτω κανόνες : α. Όταν έχουµε οµαλό καρδιακό ρυθµό η συχνότητα αντιστοιχεί µε το πηλίκο του αριθµού 300 προς τον αριθµό των µεγάλων τετραγώνων µεταξύ δύο διαδοχικών QRS ή του αριθµού 1500 προς τον αριθµό των µικρών τετραγώνων µεταξύ δύο διαδοχικών QRS. β. στην περίπτωση του ανώµαλου καρδιακού ρυθµού (π.χ. κολπική µαρµαρυγή) η συχνότητα υπολογίζεται από το γινόµενο του αριθµού των QRS που περιέχονται σε 6 sec επί τον αριθµό

29 4. Ρύθµιση της ευαισθησίας του ηλεκτροκαρδιογράφου Πριν από κάθε καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήµατος πρέπει να γίνεται ρύθµιση της ευαισθησίας του ηλεκτροκαρδιογράφου. Έτσι µε την βοήθεια ενός κουµπιού που βρίσκεται ενσωµατωµένο στον ηλεκτροκαρδιογράφο απελευθερώνεται ηλεκτρικό ρεύµα 1mV που στις συνήθεις καταγραφές πρέπει να παράγει θετική απόκλιση της ακίδας ίση µε 10mm (2 µεγάλα τετράγωνα). Σπανιότερα χρησιµοποιείται µεγαλύτερη ή µικρότερη ευαισθησία. 5. Προβλήµατα που εµφανίζονται κατά τη χρήση του ηλεκτροκαρδιογράφου Παραµόρφωση συχνότητας. Συµβαίνει κατά τη διέλευση του σήµατος από κύκλωµα που έχει ελαχιστοποιήσει το κέρδος στις χαµηλές ή υψηλές συχνότητες, οπότε στην περίπτωση αυτή εµφανίζεται στο ΗΚΓ παραµόρφωση συχνότητας. Στο σχήµα (α) φαίνεται η λήψη ενός κανονικού ΗΚΓ µε διάταξη που είχε τη σωστή απόκριση συχνότητας (0, Hz). Στο σχήµα (β) φαίνεται το ΗΚΓ του (α) το οποίο έχει καταγραφεί µε διάταξη που είχε απόκριση συχνότητας από 0,02-25 Hz. Στην περίπτωση αυτή έχουµε παραµόρφωση υψηλών συχνοτήτων και µείωση του πλάτους του QRS συµπλέγµατος. Στο σχήµα (γ) φαίνεται το ΗΚΓ του (α) το οποίο έχει καταγραφεί µε διάταξη που είχε απόκριση συχνότητας από Hz. Στην περίπτωση αυτή έχουµε παραµόρφωση χαµηλών συχνοτήτων. 27

30 Κορεσµός ενισχυτή και παραµόρφωση ψαλιδισµού. Είναι αποτέλεσµα κακής αντιστάθµισης ή κακού συντονισµού βαθµίδων και µπορεί να αλλάξει σε µεγάλο βαθµό τη µορφή του ΗΚΓ. Στο σχήµα (α) παρουσιάζεται ένα κανονικό ΗΚΓ. Στο σχήµα (β) φαίνεται η παραµόρφωση της κυµατοµορφής λόγω κορεσµού. Στην περίπτωση αυτή ο συνδυασµός του πλάτους του σήµατος εισόδου και της τάσης απόκλισης οδηγεί τον ενισχυτή σε κορεσµό κατά τη διάρκεια τµήµατος του QRS συµπλέγµατος. Εποµένως οι κορυφές του QRS συµπλέγµατος ψαλιδίζονται επειδή η έξοδος του ενισχυτή δεν µπορεί να υπερβεί την τάση κορεσµού. Το σχήµα (γ) δείχνει µία παρόµοια περίπτωση στην οποία τα χαµηλότερα τµήµατα του ΗΚΓ κόβονται. Αυτό προκύπτει από αρνητικό κορεσµό του ενισχυτή. Κορυφές των κυµάτων Ρ και Τ µπορούν ακόµα να φανούν στις καταγραφές, ή µπορεί να είναι χαµηλότερα από το επίπεδο αποκοπής έτσι ώστε να εµφανίζεται µόνο το κύµα R. Βρόγχοι γείωσης. Εµφανίζονται λόγω του γεγονότος ότι ο ασθενής συνδέεται ταυτόχρονα και µε άλλες συσκευές εκτός του ηλεκτροκαρδιογράφου. Ελεύθεροι αγωγοί. Το πρόβληµα οφείλεται στην κακή επαφή µιας απαγωγής σήµατος που δρα πλέον ως δέκτης (κεραία) όλων των παρακείµενων παρεµβολών. 28

31 Αλλοιώσεις λόγω ισχυρών µεταβατικών φαινοµένων. Περίπτωση απινίδωσης. Παρεµβολές από άλλες γειτονικές συσκευές. Λόγω χωρητικοτήτων ζεύξης από τις γειτονικές γραµµές µεταφοράς µε τις απαγωγές. 6. Είδη ΗΚΓ Το ΗΚΓ αποτελεί την ηλεκτρική καταγραφή της καρδιακής δραστηριότητας. Η µηχανική λειτουργία της καρδιάς συνδέεται στενά µε την ηλεκτρική της δραστηριότητα. Συνεπώς, το ΗΚΓ αποτελεί χρήσιµο διαγνωστικό εργαλείο στην εκτίµηση της σωστής καρδιακής λειτουργίας. Η επεξεργασία του ΗΚΓ γίνεται µε σκοπό την παρουσίαση της καρδιακής δραστηριότητας µε όσο το δυνατό λεπτοµερέστερο σήµα. Το αντίστροφο πρόβληµα στην καρδιολογία ορίζεται ως η µέγιστη δυνατότητα εντόπισης της ηλεκτρικής δραστηριότητας του φαινοµένου που λαµβάνει χώρα τη συγκεκριµένη χρονική στιγµή. Αν και κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο λόγω της υπερβολικής πολυπλοκότητας που παρουσιάζει το νευρικό δένδρο αγωγής της καρδιάς, µέχρι σήµερα έχουν ανακαλυφθεί και εφαρµοστεί µε επιτυχία αρκετά είδη καρδιογράφων που εξασφαλίζουν ικανοποιητικά την παραπάνω συνθήκη. Το µεγαλύτερο µέρος των υπαρχόντων ηλεκτροκαρδιογράφων πραγµατοποιεί ηλεκτρικές µετρήσεις στην επιφάνεια του ανθρώπινου σώµατος. Ένα απλό ΗΚΓ αποτελείται από το PQRST σύµπλεγµα µε εύρος µόλις λίγων millivolts. Συνήθως το εύρος ζώνης ενός τέτοιου σήµατος κυµαίνεται στην περιοχή 0,05-100Hz, όπου περιέχεται σχεδόν όλη η ενέργεια του. Το πρώτο βήµα στην επεξεργασία του ΗΚΓ είναι η αναγνώριση του R κύµατος. Η αναγνώριση αυτή πραγµατοποιείται µε διάφορες µεθόδους συγχρονισµού συνεχόµενων R- R παλµών. Η ανάλυση του διαστήµατος είναι µια πολύ χρήσιµη διαδικασία που χρησιµοποιείται πρωτίστως στην εξάλειψη του θορύβου από το σήµα αλλά και στην ανάλυση κυµατιδίου. Πολλή προσπάθεια έχει γίνει στην ανάπτυξη αλγορίθµων αυτόµατης επεξεργασίας του ΗΚΓ, τη συµπίεση του και την κατάταξη του σε διακριτές τάξεις. Τα πιο γνωστά είδη καρδιογραφηµάτων είναι τα ακόλουθα: ΗΚΓ υψηλής συχνότητας. Έχει διαπιστωθεί ότι η υψηλή περιοχή συχνοτήτων Hz περιέχει επιπρόσθετη πληροφορία της ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς. Κυµατοµορφές που καλούνται notch και slurs έχουν καταγραφεί υπερτεθειµένες στο γνωστό QRS σύµπλεγµα. 29

32 Εµβρυακό ΗΚΓ. Το είδος αυτό αφορά τα διαφορετικά ηλεκτρόδια που χρησιµοποιούνται για την καταγραφή του (ηλεκτρόδια µε όχι λεία επιφάνεια). Το βασικότερο πρόβληµα σε αυτό το ΗΚΓ είναι οι µεγάλες παρεµβολές που υπερτίθενται στο σήµα από την ηλεκτρική δραστηριότητα µυώνων που βρίσκονται κοντά στην περιοχή της καρδιάς. Προσαρµοστικά φίλτρα (adaptive filters) έχουν χρησιµοποιηθεί µε επιτυχία για την αύξηση του λόγου σήµατος προς θόρυβο, στο συγκεκριµένο είδος ΗΚΓ. His-purkinje ΗΚΓ. Αυτό το ΗΚΓ γίνεται µε καθετηριασµό και αφορά την απευθείας καταγραφή του ηλεκτρικού δυναµικού του His-purkinje νευρικού δένδρου. Το σήµα που καταγράφεται έχει εύρος 1-10µV. Σήµατα µε τόσο µικρό εύρος απαιτούν συγχρονισµένες τεχνικές averaging για την περαιτέρω επεξεργασία τους. ιανυσµατικά ΗΚΓ. Αντί να καταγράφονται ηλεκτρικά δυναµικά από τα ηλεκτρόδια στην επιφάνεια του σώµατος σε συνάρτηση µε το χρόνο, είναι δυνατό να καταγράφεται και να παρουσιάζεται η ηλεκτρική δραστηριότητα του ενός ηλεκτροδίου σε σχέση µε την ηλεκτρική δραστηριότητα κάποιου άλλου ή κάποιου συνδυασµού άλλων ηλεκτροδίων. Έτσι, υιοθετώντας µια συγκεκριµένη τοπολογία πάνω στην επιφάνεια του σώµατος για την τοποθέτηση των ηλεκτροδίων, µπορεί να µετρηθεί η προβολή του δίπολου της καρδιάς (µοντελοποίηση) στα επίπεδα (x,y), (y,z) και (x,z). Ορισµένοι γνωστοί συνδυασµοί ηλεκτροδίων είναι το Frank σύστηµα συντεταγµένων το τετράεδρο και το κυβικό διανυσµατικό ΗΚΓ. 30

33 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Παρακάτω βλέπουµε διάφορες υλοποιήσεις κυκλωµάτων ECG και ενισχυτών για ECG: 31

34 32

35 ΠΗΓΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Το Ηλεκτροκαρδιογράφηµα στην Κλινική Πράξη, Γεώργιος Παπαζάχος Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας 2. Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σηµάτων,. Κουτσούρης, Σ. Παυλόπουλος, Α. Πρέντζα, Εκδόσεις Τζιόλα 3. The Only EKG Book You ll Ever Need, Malcolm S. Thaler Lippincott Williams & Wilkins 4. Guide To ECG Analysis, Joseph T. Catalano Lippincott 5. Lesson2/notes2.htm

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 9: Ανυσματική ανάλυση καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ-ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ-ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ και ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ-ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ-ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ και ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ-ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ-ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ και ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Διδάσκουσες: Ειρήνη Τσιαμάκη,Ιατρός Αντωνέλλα Μαραζιώτη PhD,

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή και επεξεργασία ΗΚΓ και καρδιακές βλάβες. Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας

Καταγραφή και επεξεργασία ΗΚΓ και καρδιακές βλάβες. Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Καταγραφή και επεξεργασία ΗΚΓ και καρδιακές βλάβες Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Αθήνα, Ιανουάριος 2012 Μετάδοση αγωγής διέγερσης 2 Δυναμικό δράσης καρδιακού μυ Το δυναμικό δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Ηλεκτροκαρδιογράφημα Καρδιακές Αρρυθμίες & Βλάβες Δρ. Ανδριάνα Πρέντζα 19 Δεκεμβρίου 2002 1 Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ -ECG)- ΗΚΓ: Η καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

SUMMARY. Key Words: Electrocardiograph, Heart, Lead wires.

SUMMARY. Key Words: Electrocardiograph, Heart, Lead wires. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 07174ΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΚΕΥΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡ ΙΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΡΟΥΣΑΛΗ (504109) ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κεντρικό θέµα είναι η µελέτη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 8: Καρδιακός παλμός, Φυσιολογικό καρδιογράφημα. Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) Γιάννης Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Βασικές αρχές. 1790, Galvani

Κεφάλαιο 1: Βασικές αρχές. 1790, Galvani Κεφάλαιο 1: Βασικές αρχές 1 1790, Galvani χαλκός ψευδάργυρος Στα 1790 το κοινό των υπνωτιστών δοκίμασε μεγάλη δυσπιστία όταν ο Louitzi Galvani, με αέρα καλλιτέχνη, έκανε τα πόδια ενός βατράχου να χορεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ReadMyHeart. Φορητός ΗΚΓ (έκδοση 2.0)

ReadMyHeart. Φορητός ΗΚΓ (έκδοση 2.0) ReadMyHeart Φορητός ΗΚΓ (έκδοση 2.0) Φροντίζουµε κάθε χτύπο της καρδιάς σας. DailyCare BioMedical Inc. Τι είναι ο ReadMyHeart; Ο ReadMyHeart (RMH) είναι µια φορητή συσκευή καταγραφής ΗΚΓ (ηλεκτροκαρδιογράφος),

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Η συνεχής ανάπτυξη σύγχρονων τεχνολογιών και εφαρµογών για την ιατρική

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Η συνεχής ανάπτυξη σύγχρονων τεχνολογιών και εφαρµογών για την ιατρική ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συνεχής ανάπτυξη σύγχρονων τεχνολογιών και εφαρµογών για την ιατρική αποτελεί αδήριτη ανάγκη στη σύγχρονη εποχή που διάγουµε. Ένας σηµαντικός παράγοντας που περιορίζει σε ορισµένο βαθµό την

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Γιαννόπουλος Α., Γερµανάκης Ι.

Κεφάλαιο 10 Γιαννόπουλος Α., Γερµανάκης Ι. Κεφάλαιο 10 Γιαννόπουλος Α., Γερµανάκης Ι. 10. Παιδιατρικό Ηλεκτροκαρδιογράφηµα Το ηλεκτροκαρδιογράφηµα (ΗΚΓ) είναι η διαχρονικά περισσότερο καταξιωµένη, οικονοµική και εύχρηστη µέθοδος αξιολόγησης του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ

ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ 91 ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ Κωνσταντίνος Δ. Μάλλιος Α.Ε. Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ Το ΗΚΓ/φημα συμπλήρωσε ήδη έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Διαταραχές Ρυθμού

ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Διαταραχές Ρυθμού ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 239 Διαταραχές Ρυθμού ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΣΤΕΡΗ, ΜΑΡΙΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, ΠΑΡΘΕΝΑ ΕΚΟΥΤΣΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς καταγράφεται στο ειδικό χαρτί του

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Μέσα Προστασίας II Προστασία από την ηλεκτροπληξία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Επίκουρος Καθηγητής Τηλ:2810379231 Email: ksiderakis@staff.teicrete.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία. του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών

Διπλωματική Εργασία. του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων.

Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων. ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ακαδ. Έτος 2007-2008 ιδάσκουσα: Μ. Μακροπούλου Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων. Ενδεικτικές ερωτήσεις δεν είναι όλη η εξεταστέα ύλη σε αυτές!

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί)

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) Κώστας Φακιολάς, MD, FESC Διευθυντής Αιμοδυναμικού Τμήματος Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010 2 3 ΚΑΘΟΔΙΚΟΣ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Ο παλµογράφος είναι ένα πολύ χρήσιµο όργανο για τη µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία της καρδιάς. Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας

Φυσιολογία της καρδιάς. Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Φυσιολογία της καρδιάς Δρ. Μαρία Χαρίτου, Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Αθήνα, Ιανουάριος 2012 Το καρδιαγγειακό σύστημα Μηχανισμός μεταφοράς ουσιών στο ανθρώπινο σώμα Σύστημα κοιλοτήτων και σωλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 7: Φυσιολογία της καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας

Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας Λεωνίδας Ε. Πουλημένος, FESC Επιμελητής B Καρδιολογική Κλινική «Ασκληπιείο» Βούλας Διευθυντής: Καθ. Αθανάσιος Ι. Μανώλης Ηλεκτροκαρδιογράφημα Πολύτιμο Εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία. Αντλίες και Ρεύµατα (Εισαγωγή, αθηροσκλήρυνση, ηλεκτροκαρδιογράφηµα)

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία. Αντλίες και Ρεύµατα (Εισαγωγή, αθηροσκλήρυνση, ηλεκτροκαρδιογράφηµα) ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία Αντλίες και Ρεύµατα (Εισαγωγή, αθηροσκλήρυνση, ηλεκτροκαρδιογράφηµα) Η ιστορία της Π.Κ. Η Π.Κ. είναι µια ευτραφής κυρία 58 ετών, παντρεµένη µε αστυνόµο και έχει ένα µωρό (γιο,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του καρδιαγγειακού συστήματος

Φυσιολογία του καρδιαγγειακού συστήματος Φυσιολογία του καρδιαγγειακού συστήματος Κλειώ Μαυραγάνη Μάρτιος 2013 Σύνοψη I. Γενικές αρχές καρδιαγγειακού συστήματος- Δομή και ρόλος II. III. IV. Προέλευση του καρδιακού ρυθμού και της ηλεκτρικής δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα»

«Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα» «Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα» Κωνσταντίνος Λουκάς Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ e-mail: cloukas@med.uoa.gr Περίγραμμα Παρουσίασης Νευρικός Παλμός ΗΜΓ ΗΚΓ ΗΑΓ, ΗΟΓ ΜΕΓ, Βιοανάδραση Σι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ Στόχοι Κατανόησης: -Να σας είναι ξεκάθαρες οι έννοιες πόλωση, εκπόλωση, υπερπόλωση, διεγερτικό ερέθισμα, ανασταλτικό ερέθισμα, κατώφλιο δυναμικό, υποκατώφλιες εκπολώσεις, υπερκατώφλιες

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων.

Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων. ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ακαδ. Έτος 2007-2008 ιδάσκουσα: Μ. Μακροπούλου Στη συνέχεια παρατίθενται κάποιες ερωτήσεις και παλαιότερα θέµατα εξετάσεων. Ενδεικτικές ερωτήσεις δεν είναι όλη η εξεταστέα ύλη σε αυτές!

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα φοιτητή/φοιτήτριας:

Όνομα φοιτητή/φοιτήτριας: ΠΡΟΟΔΟΣ 2: Δυναμικό Ενεργείας-Ηλεκτροφυσιολογικές Καταγραφές -Ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) ΟΔΗΓΙΕΣ: Οι ερωτήσεις είναι του τύπου "σωστό ή λάθος". Κωδικοποιήστε τις απαντήσεις σας ως εξής: "1"= Σωστό, "0"=Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΑΣΚΗΣΗ 7 Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΣΥΣΚΕΥΕΣ : Πηγή συνεχούς 0-50 Volts, πηγή 6V/2A, βολτόµετρο συνεχούς, αµπερόµετρο συνεχούς, βολτόµετρο, ροοστάτης. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν η θερµοκρασία ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC Ημερομηνία:. ΤΜΗΜΑ:.. ΟΜΑΔΑ:. Ονομ/νυμο: Α.Μ. Συνεργάτες Ονομ/νυμο: Α.Μ. Ονομ/νυμο: Α.Μ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (καθένας με δικά του λόγια, σε όλες τις γραμμές) ΒΑΘΜΟΣ#1: ΥΠΟΓΡΑΦΗ: ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακή Ταχυκαρδία Βογιατζής Ιωάννης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Βέροιας

Κοιλιακή Ταχυκαρδία Βογιατζής Ιωάννης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Βέροιας ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΩΝ ΑΠ2 ΤΟ ΗΚΓ Κοιλιακή Ταχυκαρδία Βογιατζής Ιωάννης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Βέροιας Άξονας Cοcordace στις προκάρδιες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD EΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ & ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ,ΩΚΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) Θέµα 1 ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) 1.1 Πολλαπλής επιλογής A. Ελαστική ονοµάζεται η κρούση στην οποία: α. οι ταχύτητες των σωµάτων πριν και µετά την κρούση

Διαβάστε περισσότερα

Δευτερεύοντα ΗΚΓ/κά κριτήρια ισχαιµίας κατά τη δοκιµασία κοπώσεως. Dr Περικλής Δ. Κουνατιάδης Διευθυντής ΕΣΥ. Α Καρδιολογική κλινική Αχέπα

Δευτερεύοντα ΗΚΓ/κά κριτήρια ισχαιµίας κατά τη δοκιµασία κοπώσεως. Dr Περικλής Δ. Κουνατιάδης Διευθυντής ΕΣΥ. Α Καρδιολογική κλινική Αχέπα Δευτερεύοντα ΗΚΓ/κά κριτήρια ισχαιµίας κατά τη δοκιµασία κοπώσεως Dr Περικλής Δ. Κουνατιάδης Διευθυντής ΕΣΥ. Α Καρδιολογική κλινική Αχέπα ΗΚΓ-ΔΚ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ! 1918 BOUSFIELD: Εµπειρική παρατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ Α.Μ. ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ:.... /..../ 20.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ:.... /..../ 20.. ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΣΤΟΧΟΙ η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Ένας πυκνωτής με μία αντίσταση σε σειρά αποτελούν ένα RC κύκλωμα. Τα RC κυκλώματα χαρακτηρίζονται για την απόκρισή τους ως προς τη συχνότητα και ως

Διαβάστε περισσότερα

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5)

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 011-01 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/1/11 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων.

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 5 1. Άσκηση 1 Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. 1.1 Εισαγωγή Τα µικροκύµατα είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία όπως το ορατό φώς, οι ακτίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα (διάρκεια: 15 λεπτά) Κεφάλαιο 17 Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Α.1. Βηματοδότες δύο κοιλοτήτων με προσαρμοζόμενη συχνότητα (DDDR) και με ειδικές θεραπευτικές

Διαβάστε περισσότερα

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού 5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 5. ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΑ 220 V, 50 Hz. 0 V Μετασχηµατιστής Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση 0 V 0 V Ανορθωτής Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική ασφάλεια. Το ηλεκτρικό ρεύµα

Ηλεκτρική ασφάλεια. Το ηλεκτρικό ρεύµα Ηλεκτρική ασφάλεια Λορέντζο Ραντίν, Βιοµηχανικός Υγιειονολόγος, Κέντρο Υγείας-Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Κώστας Πούλιος, ιπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Παράρτηµα Θεσσαλονίκης ΕΛΙΝΥΑΕ Το ηλεκτρικό ρεύµα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αιμοφόρο Καρδιά Αρτηρίες Φλέβες Τριχοειδή Λεμφοφόρο Τριχοειδή Λεμφαγγεία Λεμφογάγγλια 2 Καρδιά 3 Καρδιά Κοίλο, μυώδες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 28 2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Οι γεννήτριες εναλλασσόµενου ρεύµατος είναι δύο ειδών Α) οι σύγχρονες γεννήτριες ή εναλλακτήρες και Β) οι ασύγχρονες γεννήτριες Οι σύγχρονες γεννήτριες παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελετά τα ηλεκτρικά σήματα που δημιουργούνται και διαδίδονται στο σώμα

Μελετά τα ηλεκτρικά σήματα που δημιουργούνται και διαδίδονται στο σώμα 9 Βιοηλεκτρισμός Πόλωση μεμβράνης Δυναμικό δράσης Διάδοση δυναμικού δράσης σε νευρώνα Ηλεκτρομυογράφημα Ηλεκτροκαρδιογράφημα Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ 30-50 ΕΤΩΝ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΟΞΥ EΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Σελίδα i

ΑΠΟ 30-50 ΕΤΩΝ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΟΞΥ EΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Σελίδα i ANΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ Σ. Ε. Υ. Π ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΞΥ EΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΑΠΟ 30-50 ΕΤΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ ος. ΖΗΔΙΑΝΑΚΗΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της γης

Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της γης Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της Α. Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Σο μαγνητικό πεδίο περιγράφεται με το μέγεθος που αποκαλούμε ένταση μαγνητικού

Διαβάστε περισσότερα

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ - διαφάνεια 1 - Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ιαµορφωτής Ηλεκτρικό Σήµα Ποµπός Οπτικό Σήµα Οπτική Ίνα διαµορφωτής: διαµορφώνει τη φέρουσα συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων. Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός. http://www.perifysikhs.com

Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων. Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός. http://www.perifysikhs.com Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων - εκέµβρης 2014 Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός http://www.perifysikhs.com 1. Θέµα Α - Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1.1. ύο σύγχρονες κυµατικές πηγές Α και

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2002 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ): ΦΥΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων

Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων ΠΟΤΕ ΤΟ ΗΚΓ ΣΤΟ STEMI ΘΕΛΕΙ ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Ή ΗΚΓ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Κωνσταντίνος Τσιούφης Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας Α Καρδιολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένα προκατασκευασμένο κύκλωμα μικρών διαστάσεων που συμπεριφέρεται ως ενισχυτής τάσης, και έχει πολύ μεγάλο κέρδος, πολλές φορές της τάξης του 10 4 και 10 6. Ο τελεστικός

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Ακτινογραφία θώρακος Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση της ακτινολογικής εξέτασης του θώρακα Φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα: Συσκευές Τηλεμετρίας Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ.

2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ. 2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ. 2.2.21. σε γραμμικό ελαστικό μέσο. Δύο σύγχρονες πηγές Ο 1 και Ο 2 παράγουν αρμονικά κύματα που διαδίδονται με ταχύτητα υ=2m/s κατά μήκος ενός γραμμικού ελαστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανάλυση Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Χρονική Απόκριση και Απόκριση Συχνότητας

Εισαγωγή στην Ανάλυση Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Χρονική Απόκριση και Απόκριση Συχνότητας ΚΕΣ Αυτόµατος Έλεγχος Εισαγωγή στην Ανάλυση Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Χρονική Απόκριση και Απόκριση Συχνότητας 6 Ncola Tapaoul Βιβλιογραφία Ενότητας Παρασκευόπουλος [5]: Κεφάλαιο 4 Παρασκευόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερκοιλιακέςαρρυθμίες: ευρήματααπότοηκγκαιτονηφε ιονύσιος Λευθεριώτης Διαφοροδιαγνωστικάκριτήρια ΗΚΓ Χαρακτηριστικά έναρξης και τερματισμού Παρασυμπαθητικοτονικοί χειρισμοί Απάντηση σε φάρμακα Ηλεκτροφυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ Σελ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1α.Η σημασία της ιατρικής..2 1β.Τα κυριότερα ιατρικά μηχανήματα..2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Η ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΣΑΝ ΕΝΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ

Κεφάλαιο 3 Η ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΣΑΝ ΕΝΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ Κεφάλαιο 3 Η ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΣΑΝ ΕΝΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ 3.1. Εισαγωγή Ας θεωρήσουµε ένα τµήµα του νευρικού άξονα του κυττάρου όπως περιγράφεται στο Σχ.3.1. Σχήµα 3.1. Μία σχηµατική παράσταση του άξονα ενός νευρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 2. Η.Κ.Γ. 3. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 6.1 ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σε ένα καθρέπτη ρεύµατος, το ρεύµα του κλάδου της εξόδου είναι πάντα ίσο µε το ρεύµα του κλάδου της εισόδου, αποτελεί δηλαδή το είδωλο του. Μία τέτοια διάταξη δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ 1 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ 2 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις Κάποιες από τις παρακάτω ερωτήσεις έχουν περισσότερες από μία ορθές απαντήσεις. Επομένως ΔΕΝ θα χρησιμοποιηθούν στις εξετάσεις ως έχουν (διότι εκεί χρησιμοποιούμε ερωτήσεις με μία μόνο ορθή απάντηση).

Διαβάστε περισσότερα