ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΣΟΤ ΝΔΟΤ ΔΝΙΑΙΟΤ ΠΛΑΙΙΟΤ ΠΟΤΓΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΣΟΤ ΝΔΟΤ ΔΝΙΑΙΟΤ ΠΛΑΙΙΟΤ ΠΟΤΓΩΝ"

Transcript

1 ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΣΜΗΜΑ ΓΗΜΟΣΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΔΙΓΙΚΔΤΗ: ΑΝΑΛΤΣΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΤΠΟΔΙΓΙΚΔΤΗ: ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΣΗ ΓΛΩΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟΤ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΣΟΤ ΝΔΟΤ ΔΝΙΑΙΟΤ ΠΛΑΙΙΟΤ ΠΟΤΓΩΝ ΟΙ ΔΦΑΡΜΟΓΔ ΣΟΤ ΣΟ ΝΔΟ ΥΟΛΙΚΟ ΔΓΥΔΙΡΙΓΙΟ ΓΙΑ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ ΣΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΗ Σ ΣΑΞΗ ΣΟΤ ΓΗΜΟΣΙΚΟΤ ΚΑΙ Α ΣΑΞΗ ΣΟΤ ΓΤΜΝΑΙΟΤ Τπεύζπλε Καζεγήηξηα: Ά. Ινξδαλίδνπ Όιγα Θ. Βιάρνπ Μεηαπηπρηαθή Φνηηήηξηα Μ. Α. : 166 Πάηξα, 2009

2 Περιεχόμενα Δηζαγσγή 4 Α Μέξνο πγθξηηηθή Παξνπζίαζε ηωλ Αλαιπηηθώλ Πξνγξακκάηωλ ηνπ κε ηα Πξνγξάκκαηα πνπδώλ ηνπ 1997 θαη ηνπ α) Βαζηθέο αξρέο θαη αδπλακίεο ηνπ Αλαιπηηθνχ Πξνγξάκκαηνο ηνπ β) Σα Πξνγξάκκαηα πνπδψλ ηνπ Γεκνηηθνχ ( ).9 Κύξηα Υαξαθηεξηζηηθά ηνπ ΓΔΠΠ Α. Ζ γιψζζα σο κέζν θαη αληηθείκελν γισζζηθήο παηδείαο Β. Γισζζηθέο πξάμεηο θαη επηθνηλσληαθή ηθαλφηεηα Γ. Ζ επηθνηλσληαθή πξνζέγγηζε..21 Γ. Ζ θεηκελνθεληξηθή πξνζέγγηζε ηεο γιψζζαο Σα θεηκεληθά είδε.26 1) Αθεγεκαηηθά θείκελα.28 2) Πεξηγξαθηθά θείκελα..30 3) Δπηρεηξεκαηηθά θείκελα..32 4) Καηεπζπληηθά θείκελα Δ. Έλλνηα θαη δηδαζθαιία ηεο γξακκαηηθήο.35 α) Ζ Λεηηνπξγηθή Γξακκαηηθή.35 β) Γξακκαηηθή ηξηψλ επηπέδσλ 36 η. Ο λένο ηξφπνο πξνζέγγηζεο ηεο αμηνιφγεζεο...40 Απηναμηνιφγεζε: Σν πεξηερφκελν ηεο έλλνηαο θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο 43 Β Μέξνο Παξνπζίαζε ηεο δνκήο ηνπ βηβιίνπ ηεο ειιεληθήο γιώζζαο ηεο η ηάμεο ηνπ Γεκνηηθνύ «Λέμεηο Φξάζεηο Κείκελα» Γηδαθηηθή Πξνζέγγηζε.44 Γξακκαηηθή..45 Αμηνιφγεζε..45 Αλαιπηηθή παξνπζίαζε ηνπ βηβιίνπ ηεο η ηάμεο.47 Γνκή ελνηήησλ.48 Παξαγσγή θαη αμηνιφγεζε γξαπηνχ ιφγνπ 49

3 Πξνηάζεηο απφ ην Αλζνιφγην θαη άιιεο πεγέο 50 ρέδηα εξγαζίαο 50 Σεηξάδην Δξγαζηψλ..51 Παξνπζίαζε ηεο δνκήο ηνπ βηβιίνπ ηεο ειιεληθήο γιώζζαο ηεο Α ηάμεο ηνπ Γπκλαζίνπ «Νενειιεληθή Γιώζζα» 52 Δηζαγσγηθέο δηεπθξηλίζεηο 52 Γνκή ησλ ελνηήησλ..52 Παξαγσγή θαη αμηνιφγεζε ηνπ ιφγνπ απφ ηνπο καζεηέο 53 Κνηλνί άμνλεο ηωλ ζρνιηθώλ εγρεηξηδίωλ γηα ην κάζεκα ηεο Διιεληθήο Γιώζζαο..56 Α. Κεηκελνθεληξηθή κέζνδνο/ Δπηθνηλσληαθή κέζνδνο...56 Β. Ζ δηδαζθαιία κέζσ πνηθίισλ απζεληηθψλ θεηκέλσλ..56 Γ. Ζ ρξήζε ησλ Πξννξγαλσηψλ..61 Γ. Ο ξφινο ηεο Γξακκαηηθήο...65 Δ. Ζ παξαγσγή γξαπηνχ ιφγνπ 67 η. Σν ιεμηιφγην...71 Ε. Ζ ρξήζε ηεο απηναμηνιφγεζεο 74 Ζ. Πξνηάζεηο γηα πεξαηηέξσ δξαζηεξηφηεηεο...77 εκεία δηαθνξνπνίεζεο ηωλ δύν θεηκελνθεληξηθώλ ζρνιηθώλ εγρεηξηδίωλ 80 Α. Ζ πξνζέγγηζε ηεο θεηκελνθεληξηθήο κεζφδνπ 80 Β. Ζ πξνζέγγηζε ηεο γξακκαηηθήο...81 Γ. Δπαλαιεπηηθνί πίλαθεο ηεο ελφηεηαο.. 82 Γ. Έιιεηςε βησκαηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ...88 η. Ζ απνπζία έηνηκσλ ηεζη/ θξηηεξίσλ αμηνιφγεζεο.90 Δ. Σν βηβιίν ηνπ δαζθάινπ/εθπαηδεπηηθνχ..91 πκπεξάζκαηα Δπίινγνο.. 98 Βηβιηνγξαθία..99

4 Δηζαγωγή Σν επξχ επηζηεκνληθφ πιαίζην θαη νη ζεακαηηθέο εμειίμεηο ηεο δηδαθηηθήο ηεο γιψζζαο, ζε ζπλδπαζκφ κε ηνπο πνιιαπινχο ζηφρνπο ηεο επξχηεξεο γισζζηθήο παηδείαο, έρνπλ πξνζδψζεη ζχλζεην ραξαθηήξα ζηα γισζζηθά πξνγξάκκαηα. Έλα ηέηνην πξφγξακκα απνηειεί ζπκπχθλσζε ησλ ζχγρξνλσλ ζεσξηψλ, δεδνκέλσλ θαη κεζνδνινγηψλ, ζε βαζκφ πνπ ζα ήηαλ δχζθνιν λα ηα εληνπίζεη θαλείο ζπγθεληξσκέλα ζε νπνηνδήπνηε άιιν εηδηθφ πφλεκα. Σν πξφγξακκα ζπνπδψλ θάζε ρψξαο απνηειεί επξχηεξα γισζζνπαηδαγσγηθφ ζεκείν αλαθνξάο θαη βάζε παηδαγσγηθνχ έξγνπ, ζχκθσλα κε ηηο αξρέο ηνπ νπνίνπ δεκηνπξγνχληαη ηα πνηθίια δηδαθηηθά εγρεηξίδηα. Ζ αλαγθαηφηεηα ελφο ηέηνηνπ θεηκέλνπ αλαθνξάο είλαη ζήκεξα, πεξηζζφηεξν απφ πνηέ, ζεκαληηθή ηφζν γηα ηνλ εθπαηδεπηηθφ φζν θαη γηα ηνλ θαζνδεγεηή ηνπ (γηα ηα ειιεληθά δεδνκέλα, ζρνιηθφ ζχκβνπιν), εθφζνλ θαηνρπξψλεη ηηο δηδαθηηθέο παξεκβάζεηο ηνπ εθπαηδεπηηθνχ θαη θαιχπηεη επνπηεία δηαθφξσλ καζεκάησλ γηα ηνλ θαζνδεγεηή, ιακβάλνληαο επίζεο ππφςε φηη ε πξφζβαζε θαη ησλ δχν ζηελ αραλή ζχγρξνλε βηβιηνγξαθία δελ είλαη πάληα εθηθηή νχηε ε πξνζθπγή ζηνλ εηδηθφ επηζηήκνλα ηνπο εμαζθαιίδεη πάληα βέβαην απνηέιεζκα. Μέζα απφ ην λέν πξφγξακκα ζπνπδψλ δηαθαίλεηαη φηη ε παηδεία, ζηε ζχγρξνλε επνρή, νθείιεη λα αληαπνθξίλεηαη ζηα αηηήκαηα ησλ θαηξψλ, φπσο είλαη ε παγθνζκηνπνίεζε, ε δηαπνιηηηζκηθφηεηα, ε πνιπγισζζία, νη ηερλνινγίεο αηρκήο, θαζψο θαη ζηηο δηεζλείο δεζκεχζεηο, πξνζαξκφδνληαο αλάινγα κεζφδνπο θαη ζηφρνπο, πάληα ππφ ην πξίζκα ησλ ειιεληθψλ εζληθψλ ζηξαηεγηθψλ θαη χζηεξα απφ παηδαγσγηθή επεμεξγαζία. Με απηφλ ηνλ ηξφπν ην πξφγξακκα ζπνπδψλ θαηαιήγεη ζε κία ζπγθξνηεκέλε εζληθή εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή. Ζ παξνχζα εξγαζία έρεη δηηηφ ζηφρν. ην πξψην κέξνο ηεο πξνζεγγίδεη ην λέν δηαζεκαηηθφ εληαίν πιαίζην πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ (Γ.Δ.Π.Π..) εληνπίδνληαο ηηο εηδνπνηνχο δηαθνξέο απφ ηα πξνεγνχκελα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα πνπ ίζρπαλ ζηνλ ειιαδηθφ ρψξν ηα ηειεπηαία είθνζη ρξφληα. Δπηπιένλ, βαζηθφο ηεο άμνλαο είλαη ν θαζνξηζκφο ησλ θηινζνθηθψλ, παηδαγσγηθψλ, δηδαθηηθψλ θαη κεζνδνινγηθψλ αξρψλ πνπ δηέπνπλ ην λέν πιαίζην ζπνπδψλ, ν ζπλδπαζκφο ησλ νπνίσλ ζα νδεγήζεη ζηελ επίηεπμε ησλ ζηφρσλ ηνπ πξνγξάκκαηνο, πνπ είλαη «λα εθνδηαζηεί ν καζεηήο κε

5 ηνλ θαηάιιειν «κνξθσηηθό καλδύα» γηα λα αληηκεησπίζεη επηηπρέζηεξα ηηο «κπόξεο ηεο δσήο», δηακνξθώλνληαο ν ίδηνο ην δηθό ηνπ θνζκνείδσιν, ηε δηθή ηνπ αληίιεςε γηα ηνλ θόζκν πνπ ζα δήζεη θαη πξέπεη λα αγαπήζεη, ηε δηθή ηνπ πξνζέγγηζε ζην πάληα δεηνύκελν επ δελ.» 1 ην δεχηεξν κέξνο ηεο εξγαζίαο παξνπζηάδνληαη ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ γηα ην κάζεκα ηεο ειιεληθήο γιψζζαο γηα ηε η ηάμε ηνπ Γεκνηηθνχ θαζψο θαη ηνπ αληίζηνηρνπ βηβιίνπ γηα ηελ Α ηάμε ηνπ Γπκλαζίνπ. ε ζπλδπαζκφ ζεσξεηηθνχ πιαηζίνπ θαη αξρψλ πνπ δηέπνπλ ην λέν εληαίν πξφγξακκα ζπνπδψλ θαη παξαδεηγκάησλ κέζα απφ ηα ζπγθεθξηκέλα βηβιία ησλ δχν ηάμεσλ ζα δηαπηζησζεί πψο απηά πνπ ζεσξεηηθψο πεξηιακβάλνληαη ζην Γ.Δ.Π.Π.. έρνπλ πξαθηηθή εθαξκνγή ζηα λέα ζρνιηθά εγρεηξίδηα ηεο δηδαζθαιίαο ηεο ειιεληθήο γιψζζαο. Δπηπιένλ ζα παξνπζηαζηεί κε πνηνλ ηξφπν ην βηβιίν ηεο η ηάμεο απνηειεί νκαιή «γέθπξα» γηα ην βηβιίν ηεο ειιεληθήο γιψζζαο ηεο Α Γπκλαζίνπ, ρσξίο λα δεκηνπξγείηαη ράζκα ή δπζθνιία πξνζαξκνγήο ησλ καζεηψλ ηφζν ζε επίπεδν γλψζεσλ φζν θαη ζε επίπεδν δηδαθηηθήο πξνζέγγηζεο θαη κεζνδνινγίαο, ζην πέξαζκά ηνπο απφ ηελ πξσηνβάζκηα ζηε δεπηεξνβάζκηα εθπαίδεπζε. Σέινο ζα εληνπηζηνχλ πηζαλέο αδπλακίεο, ειιείςεηο θαη δπζιεηηνπξγίεο ησλ δχν ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ θαη ζα πξνηαζνχλ ηξφπνη αληηκεηψπηζεο θαη επίιπζεο απηψλ. 1 Αιαρηψηεο,., Σηνηρεία από ηνλ Παηδαγσγηθό Σρεδηαζκό ηνπ Δ.Ε.Π.Π.Σ. θαη ησλ Α.Π.Σ. ηεο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο,

6 πγθξηηηθή παξνπζίαζε ηωλ αλαιπηηθώλ πξνγξακκάηωλ ηνπ κε ηα πξνγξάκκαηα πνπδώλ ηνπ 1997 θαη ηνπ α) Βαζικέρ απσέρ και αδςναμίερ ηος Αναλςηικού Ππογπάμμαηορ ηος Ζ ζπγγξαθή ησλ γισζζηθψλ εγρεηξηδίσλ γηα ην δεκνηηθφ «Ζ Γιψζζα κνπ», πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ζηε δεθαεηία ηνπ 80, ζηεξηδφηαλ ζηηο αξρέο ηεο δνκηθήο γισζζνινγίαο, κε ζθνπφ λα εμππεξεηνχληαη επηθνηλσληαθνί ζηφρνη. Γηα ηελ πξαγκάησζε απηψλ ησλ ζηφρσλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ δνκηθέο ή κεραληζηηθέο αζθήζεηο. ηε δνκηθή πξνζέγγηζε επίθεληξν ηεο δηδαζθαιίαο είλαη ην γισζζηθφ ζχζηεκα, απφ ην νπνίν επηιέγνληαη νη ιέμεηο θαη νη ηχπνη πνπ απνηεινχλ ηε δηδαθηέα χιε. Ωο ειάρηζηε γισζζηθή κνλάδα νξίδεηαη ε πξφηαζε θαη σο βαζηθφ αληηθείκελν ηεο γξακκαηηθήο αλάιπζεο ν έιεγρνο ηεο νξζφηεηάο ηεο. Ζ δηδαθηηθή δηαδηθαζία αθνινπζεί απζηεξά ζπγθεθξηκέλε κέζνδν κε θαζνξηζκέλα ζηάδηα καζεζηαθήο πνξείαο θνηλά ζε φινπο ηνπο καζεηέο, κέζα απφ θιεηζηά πξνγξάκκαηα επηθεληξσκέλα ζηελ χιε. Κχξηα θξηηήξηα θαηά ηελ επηινγή ησλ θεηκέλσλ είλαη ε εκθάληζε ζε απηά πξνθαζνξηζκέλσλ γισζζηθψλ δνκψλ, κε πξνθαζνξηζκέλν επίζεο επίπεδν ιεμηινγίνπ. Δπεηδή φκσο δελ είλαη εχθνιν λα βξεζνχλ θείκελα πνπ λα αληαπνθξίλνληαη ζηνλ πξνθαηαζθεπαζκέλν ηξφπν νξγάλσζεο ηεο χιεο, ρξεζηκνπνηνχληαη θείκελα πνπ είλαη πξνθαηαζθεπαζκέλα ή δηαζθεπαζκέλα. Δπηπιένλ, ε πξαθηηθή ηνπ δηδαθηηθνχ δνκηζκνχ πηνζεηνχζε δηάθνξεο ηαμηλνκήζεηο γισζζηθψλ αζθήζεσλ, κε θξηηήξην ηνλ ηχπν ηεο δνκήο πνπ θάζε είδνο άζθεζεο εκπεδψλεη θαιχηεξα. Έηζη ππήξραλ δηαθνξεηηθέο αζθήζεηο γηα ηηο κνξθνινγηθέο δνκέο, άιιεο γηα ηηο ζπληαθηηθέο δνκέο, θαη άιιεο γηα ηηο ιεμηινγηθέο αζθήζεηο. Όιεο απηέο νη δνκηθέο αζθήζεηο ζηφρεπαλ ζην λα απνθηήζεη ν καζεηήο γισζζηθνχο «απηνκαηηζκνχο» 2 πνπ βαζίδνληαη ζηε κλήκε θαη ζηε κεραληθή αληίδξαζε. χκθσλα κε ηνλ P. Denature (1966) 3, νη δνκηθέο αζθήζεηο έρνπλ δχν βαζηθνχο ηχπνπο πνπ αληηζηνηρνχλ ζε δχν ζεκειηαθά γισζζηθά θαηλφκελα: ηελ 2 Ηνξδαλίδνπ, Ά., θπξφεξα, Μ., 2003, Ζ επηθνηλσληαθή πξνζέγγηζε ηνπ γισζζηθνχ καζήκαηνο, απφ ζ.21 3 Denature, P., 1966, La notion de structure et son utilité, Le Français Dans le Monde, 41, Juin 1966 ην Υξ. Υ. Παπαξίδνο, 2004, Γισζζηθή πνιηηηθή θαη γισζζηθή παηδεία, Αζήλα: Gutenberg, ζ. 81

7 αληίζεζε θαη ηελ νκνηόηεηα. Γηα παξάδεηγκα νη αζθήζεηο αληηθαηάζηαζεο ζηεξίδνληαη ζηελ νκνηφηεηα, φπνπ, ελψ ηα ζπζηαηηθά ηνπ ζπληαγκαηηθνχ άμνλα παξακέλνπλ ζηε ζεηξά ηνπο, νη αιιαγέο ζεκαζίαο πξνθαινχληαη απφ ηελ αληηθαηάζηαζε ζηνηρείσλ ηνπο ζηνλ παξαδεηγκαηηθφ άμνλα. Οη αζθήζεηο κεηαζρεκαηηζκνχ ζηεξίδνληαη ζηελ αληίζεζε, φπνπ έλα ηνπιάρηζηνλ ζπζηαηηθφ κεηαβάιιεη ην ιεηηνπξγηθφ ηνπ ξφιν, κεηαβάιινληαο ζπγρξφλσο ηε κνξθή ηνπ ή ηε ζέζε ηνπ. Οη πην ζπλεζηζκέλεο κνξθέο αζθήζεσλ πνπ έρνπλ ηα δηδαθηηθά εγρεηξίδηα «Ζ Γιψζζα κνπ» είλαη νη εμήο: Δπαλάιεςε (repetition), Αληηθαηάζηαζε δηαθφξσλ ηχπσλ (substitution), Μεηαζρεκαηηζκφο (transformation), Αλάπηπμε (expansion), πλδπαζκφο (combination) Καηεπζπλφκελνο δηάινγνο δηαθφξσλ κνξθψλ θαη πκπιήξσζε (completion) (Girard, 1981) 4 Οη παξαπάλσ αζθήζεηο θιηκαθψλνληαη απφ ηηο πην κεραληθέο (απιή επαλάιεςε θαη αληηθαηάζηαζε) σο ηηο πην ειεχζεξεο (θαηεπζπλφκελνο δηάινγνο, ζπκπιήξσζε). Ο ηειηθφο ζηφρνο, ζχκθσλα κε ην δηδαθηηθφ δνκηζκφ, είλαη φρη λα απηνκαηνπνηεζνχλ νη καζεηέο ζε απηέο ηηο κεραληθέο αζθήζεηο, αιιά λα θαζνδεγεζνχλ, ψζηε ζηγά ζηγά λα απειεπζεξσζνχλ θαη λα εθθξάδνληαη απζφξκεηα, ρξεζηκνπνηψληαο ζσζηέο δνκέο. Παξάιιεια κε απηέο ηηο αζθήζεηο, ν δάζθαινο κπνξεί λα αλαηξέμεη θαη ζε άιιεο αζθήζεηο, κε ζθνπφ λα επαλαθέξεη ηελ ηάμε ζε θαλνληθέο ζπλζήθεο γισζζηθήο επηθνηλσλίαο, κέζσ ηνπ θπζηθνχ δηαιφγνπ. Γηα λα ζεσξεζεί φκσο φηη έλα άηνκν γλσξίδεη ηθαλνπνηεηηθά ηε γιψζζα ηνπ, ζα πξέπεη φρη κφλν λα κηιάεη θαη λα δηαβάζεη πξνηάζεηο, αιιά λα είλαη ηθαλφο λα ρξεζηκνπνηήζεη απηέο ηηο πξνηάζεηο γηα λα επηθνηλσλήζεη. Πξέπεη δειαδή ην άηνκν λα έρεη γλωζζική ικανόηηηα, ρξεζηκνπνηψληαο νξζέο πξνηάζεηο, κε αιιεινπρία θαη 4 Girard P., 1981, Linguistique appliquée et didactique des langues, Paris: Armand Colin-Longman,, p. 81ζην Υξ. A. Παπαξίδνο, 2004, Γισζζηθή Πνιηηηθή θαη Γισζζηθή Παηδεία, Αζήλα: Gutenberg, ζ. 81

8 ζπλέπεηα, αλάινγα κε ηηο εθάζηνηε επηθνηλσληαθέο αλάγθεο, ηνπο ηδηαίηεξνπο θνηλσληθνχο θαλφλεο θαη ηηο γισζζηθέο ζπκπεξηθνξέο γηα θάζε ζπγθεθξηκέλε πεξίπησζε γισζζηθψλ ζπλζεθψλ. Μφλν ηφηε ζεσξείηαη φηη ην άηνκν δηαζέηεη επικοινωνιακή δεξιόηηηα. Σα Αλαιπηηθά Πξνγξάκκαηα ηνπ είραλ ηνπνζεηήζεη σο βάζεηο ηεο δηδαζθαιίαο ηελ πξόηαζε (δνκή) θαη ηελ επηθνηλσλία, ηελ πξψηε σο κέζν θαη ηε δεχηεξε σο ζηφρν. Ζ θχζε φκσο ησλ δνκηθψλ αζθήζεσλ αληαπνθξίλεηαη απνθιεηζηηθά κφλν ζηελ ηθαλφηεηα παξαγσγήο νξζψλ πξνηάζεσλ. Σφζν ζηνλ ηνκέα ηεο πξνθνξηθήο έθθξαζεο φζν θαη ζηνλ ηνκέα ηεο γξαπηήο, θαίλεηαη φηη απνπζίαδε απφ ηα δηδαθηηθά βηβιία θάπνηα ζπζηεκαηηθή δηαδηθαζία ζχλδεζεο ηεο γισζζηθήο ηθαλφηεηαο κε ηελ επηθνηλσληαθή δεμηφηεηα. Καη παξφιν πνπ γίλνληαλ αλαθνξέο ζε «πεξηζηάζεηο επηθνηλσλίαο» κέζα ζηα βηβιία ηνπ δαζθάινπ, νη ζπληάθηεο δελ επηρείξεζαλ λα ηηο εηζαγάγνπλ σο εθαξκνγέο, θπξίσο ιφγσ έιιεηςεο ηξφπσλ αληηκεηψπηζεο ζηε δηδαθηηθή εθαξκνγή. ηελ πξνζέγγηζε πνπ πξνηεηλφηαλ απφ ηα Αλαιπηηθά Πξνγξάκκαηα ηνπ παξαηεξήζεθε ε εμήο κεζνδνινγηθή αληίθαζε: Αξρηθά παξνπζηαδφηαλ έλα θείκελν, ζπάληα απζεληηθφ αιιά, αληηζέησο πξνθαηαζθεπαζκέλν απφ ηε ζπγγξαθηθή νκάδα θαη πξνηεηλφηαλ ε επεμεξγαζία γξακκαηηθνχ θαηλνκέλνπ, εληαγκέλνπ ζε θείκελν. ηε ζπλέρεηα αθνινπζνχζε ε απνκφλσζε ηνπ θαηλνκέλνπ θαη ε εμέηαζή ηνπ ρσξίο ην ζπγθείκελν, πνπ πεξηέρεη ηα πεξηζηαζηαθά εθθεξφκελα ζην ρψξν θαη ην ρξφλν, ζε ζρέζε κε ην ζεκείν αλαθνξάο πνπ ζέηεη ν νκηιεηήο. Παξνπζηαδφηαλ ινηπφλ σο ειάρηζηε κνλάδα ηεο γιψζζαο ε πξφηαζε, ζεκείν πνπ ζήκεξα έρεη δηαζαθεληζηεί φηη δελ είλαη ζσζηφ, θαζψο νη επηζηήκνλεο ζπγθιίλνπλ ζηελ αληίιεςε φηη ειάρηζηε κνλάδα ζηε γιωζζηθή επηθνηλωλία δελ είλαη ε ιέμε ή ε πξόηαζε αιιά ε γλωζζική ππάξη. Γε ζπληειείηαη επηθνηλσλία κε απνθνκκέλεο, απνζπαζκαηηθέο πξνηάζεηο, φζν νξζέο γξακκαηηθά θη αλ είλαη, αιιά κε ζύλνια θεηκεληθώλ πξνηάζεσλ. Δπηπιένλ ε γιψζζα δελ κπνξεί λα κειεηάηαη απνθνκκέλε απφ ηηο θνηλσληθέο, επηθνηλσληαθέο ζπλζήθεο πνπ επηβάιινπλ ή απνθιείνπλ ηε ρξήζε ηεο. Δίλαη αλαγθαία ε ζσζηή ρξήζε ησλ δνκψλ κέζα ζην ζπλερή ιφγν, δειαδή ε θαηάιιειε επηινγή θαη εθαξκνγή ηνπο αλάινγα κε ηηο εθάζηνηε πεξηζηάζεηο επηθνηλσλίαο. Σν γισζζηθφ πιηθφ ησλ δνκηθψλ αζθήζεσλ είλαη κία ζεηξά απφ αλεμάξηεηεο

9 ελλνηνινγηθά πξνηάζεηο θαη αθνινπζεί ζηξαηεγηθέο επαλάιεςεο ή κεραληθήο αιιαγήο. Απνηεινχλ πξνηάζεηο-πξφηππα, νη νπνίεο δε δηαζέηνπλ επηθνηλσληαθή δηάζηαζε. Αδπλαηνχλ έηζη λα επεμεξγαζηνχλ γισζζηθά θαηλφκελα πνπ μεπεξλνχλ ηα φξηα ηεο πξφηαζεο θαη αθνξνχλ ηε ζπλνρή ηνπ θεηκέλνπ. Με απηφλ ηνλ ηξφπν, ε γιψζζα αληηκεησπίδεηαη ζηελ πξάμε πεξηζζφηεξν σο νπδέηεξνο κεραληζκφο, σο ζχζηεκα πνπ ιεηηνπξγεί εθηφο ζπλζεθψλ επηθνηλσλίαο θαη φρη σο θνξέαο πνηθίισλ πνιηηηζκηθψλ ζηνηρείσλ θαη ιεηηνπξγηψλ. Υξεηάζηεθε λα πεξάζνπλ είθνζη ζρεδφλ ρξφληα, ψζηε λα αλαπηπρζεί θαη ζηε ρψξα καο ε κεζνδνινγία ηεο ζχγρξνλεο δηδαθηηθήο ηεο γιψζζαο. Καηά ην 1997 θαη, ελ ζπλερεία, ην 2003 δεκηνπξγήζεθαλ ηα θαηλνχξηα πξνγξάκκαηα ζπνπδψλ. Θεκειηαθά ζεκεία αλαθνξάο ησλ ζπγθεθξηκέλσλ πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ απνηέιεζαλ ε αλαιπηηθή θηινζνθία, ε πξαγκαηνινγηθή γισζζνινγία, ε εζλνγξαθία ηεο επηθνηλσλίαο θαη νη δηαζεκαηηθέο εκπεηξίεο ηεο ζρνιηθήο παξάδνζεο θαη ηεο ζρνιηθήο δσήο ηνπ δεκνηηθνχ. Με ηα πξνγξάκκαηα ζπνπδψλ ηνπ επηρεηξήζεθαλ, γηα πξψηε θνξά ζπζηεκαηηθά ζηε ρψξα καο, ζηξαηεγηθέο πνπ ππφζρνληαη ηε κεηάβαζε απφ ηελ πξόηαζε ζην ιόγν, κέζα από θνηλσληθέο θαη θεηκεληθέο πεξηζηάζεηο. Ο θνηλσληθφο ραξαθηήξαο ηεο επηθνηλσληαθήο ιεηηνπξγίαο επηβάιιεη λα είλαη ζε ζέζε ν νκηιεηήο λα επηιέγεη απφ ην ζχλνιν ησλ νξζψλ πξνηάζεσλ εθείλεο πνπ ζπκθσλνχλ κε ηνπο ηδηαίηεξνπο θνηλσληθνχο θαλφλεο, νη νπνίνη ππαγνξεχνπλ αλάινγεο γισζζηθέο ζπκπεξηθνξέο γηα θάζε ζπγθεθξηκέλε πεξίπησζε ζπλζεθψλ. β) Σα Πξνγξάκκαηα πνπδώλ ηνπ Γεκνηηθνύ ( ) Σν Πξφγξακκα πνπδψλ είλαη έλα λνκηθφ θείκελν Πξνεδξηθνχ Γηαηάγκαηνο ή Τπνπξγηθήο Απφθαζεο, ην νπνίν απνηειεί ζψκα δηαηάμεσλ θαη σο ζεζκηθφ φξγαλν απνθαίλεηαη ηειεζίδηθα γηα ην ηη πξέπεη λα δηδάζθεηαη θαη πψο. Γηαηίζεηαη ινηπφλ έλα άκεζα πξνζβάζηκν, θνηλφ, ζηαζεξφ θαη έγθπξν ζεκείν αλαθνξάο, ζην νπνίν πξνζθεχγεη ν εθπαηδεπηηθφο ή ν θαζνδεγεηήο (ζρνιηθφο ζχκβνπινο) ψζηε λα αληαπνθξίλεηαη ζηηο άκεζεο ππεξεζηαθέο ηνπ ππνρξεψζεηο. Μέζσ ησλ πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ ν εθπαηδεπηηθφο δηαζέηεη αθελφο έλα είδνο επαγγεικαηηθήο θαηνρχξσζεο γηα ην «ηη» θαη ην «πψο» ηεο θαζεκεξηλήο ηνπ εξγαζίαο θαη, αθεηέξνπ, κπνξεί λα πξνβιεκαηίδεηαη, παξαθνινπζψληαο ηε ζρεηηθή βηβιηνγξαθία, δηαηεξψληαο, θαηά θάπνηνλ ηξφπν, επαθή κε ηηο ζχγρξνλεο επηζηεκνληθέο εμειίμεηο,

10 πξνζθέξνληάο ηνπ άκεζα έγθπξε πιεξνθφξεζε. Ο λνκηθφο θαη ξπζκηζηηθφο ραξαθηήξαο ηνπ πξνγξάκκαηνο ζπνπδψλ ηεο γιψζζαο ην θαζηζηά έθθξαζε θαη εξγαιείν γισζζηθήο πνιηηηθήο, ελψ επηζηεκνληθά ην εληάζζεη ζην γισζζηθφ ζρεδηαζκφ. Γηα πξψηε θνξά ην 1997 δεκηνπξγήζεθε έλα εληαίν πιαίζην πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ, ζην νπνίν πεξηέρνληαη νη αξρέο θαη νη ζθνπνί ηεο δηδαζθαιίαο θάζε καζήκαηνο, θαζψο θαη ην πεξηερφκελν θαη ηα κέζα πνπ είλαη απαξαίηεηα γηα ηελ επίηεπμή ηνπο. Οη γεληθέο αξρέο θαη θαηεπζχλζεηο, πξνο ηηο νπνίεο ηα πξνγξάκκαηα ησλ επηκέξνπο καζεκάησλ ζα πξέπεη λα ζπγθιίλνπλ, είλαη νη εμήο: Οη ζθνπνί. Οη ζθνπνί ηεο δηδαζθαιίαο ηνπ θάζε καζήκαηνο ζα πξέπεη λα ζπλάδνπλ κε ηνπο λνκνζεηεκέλνπο εζληθνχο ζθνπνχο ηεο εθπαίδεπζεο, λα ηνπο ππεξεηνχλ θαη λα ηνπο λα αλαδεηθλχνπλ. Δπίζεο φια ηα καζήκαηα ζα πξέπεη λα ζπγθιίλνπλ ζηελ ηδέα ηεο επξσπατθήο δηάζηαζεο, ηεο ηζνηηκίαο θαη ηεο απνδνρήο ηνπ δηαθνξεηηθνχ. Σέινο, βαζχηεξνο ζθνπφο ησλ καζεκάησλ, ησλ δαζθάισλ θαη ησλ βηβιίσλ είλαη ε ζπλερήο αλαβάζκηζε ηνπ επηπέδνπ ρξήζεο ηεο ειιεληθήο γιψζζαο απφ ηνπο καζεηέο. Η ύιε. Ζ πξνθαζνξηζκέλε χιε, ηελ νπνία ζα πξέπεη λα δηδαρζνχλ νη καζεηέο, απνηειεί θνκκάηη επηιεγκέλν ηεο αληίζηνηρεο επηζηήκεο, ην νπνίν έρεη κεηαηξαπεί ζε κνξθσηηθφ αγαζφ. Η κέζνδνο. Μέζσ ηεο ζσζηήο επηινγήο κεζφδνπ είλαη εθηθηή ε ζπγθεθξηκέλε χιε λα κεηαηξαπεί ζε κνξθσηηθφ αγαζφ. Η ζύληαμε. Βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ είλαη ε επειημία θαη ε επρέξεηα αιιαγήο ή ηξνπνπνίεζεο ηνπ πεξηερνκέλνπ θαηά ηηο αλάγθεο θαη ηηο ζπλζήθεο ηνπ εθάζηνηε εθπαηδεπηηθνχ πιαηζίνπ. Ο θάζεηνο θαη νξηδόληηνο ραξαθηήξαο ηνπ εληαίνπ. Οη ζηφρνη είλαη εληαίνη θαη ζηαζεξνί θαη δηέπνληαη απφ ηελ ίδηα θηινζνθία. Τπάξρνπλ θνηλέο έλλνηεο θαη θνηλνί ζηφρνη κεηαμχ καζεκάησλ θαζψο θαη ησλ επί κέξνπο ελνηήησλ ηνπ ίδηνπ καζήκαηνο. Έλα απφ ηα δεηνχκελα ηνπ πξνγξάκκαηνο είλαη ε δηαζχλδεζε φισλ απηψλ, θαζψο ζηνλ θάζεην άμνλα θάζε παηδεπηηθφο ζηφρνο εληάζζεηαη ζε αλψηεξε βαζκίδα, εθφζνλ ιακβάλεηαη ππφςε φ,ηη έρεη δηδαρζεί ζε ρακειφηεξεο βαζκίδεο. ηνλ θαηαθφξπθν άμνλα επηδηψθεηαη λα εμαζθαιηζηεί εζσηεξηθή ζπλνρή θαη νκαιή ξνή ηεο γλψζεο απφ ελφηεηα ζε ελφηεηα, απφ ηάμε ζε ηάμε, απφ βαζκίδα ζε βαζκίδα.

11 Καηά ηνλ νξηδφληην άμνλα, θάζε ζηφρνο ηίζεηαη ζην νηθείν κάζεκα, κε ηελ πξννπηηθή πεξαηηέξσ επεμεξγαζίαο ηνπ ζε άιια καζήκαηα. Δπηρεηξείηαη κηα δηαζεκαηηθή ζπζρέηηζε αλαδεηθλχνληαο ηηο ζρέζεηο πνπ ππάξρνπλ αλάκεζα ζε ζέκαηα, ζε έλλνηεο θαη ζε δηαδηθαζίεο. Δίλαη δπλαηφλ επίζεο λα επηρεηξνχληαη ζπκπξάμεηο καζεκάησλ, νη νπνίεο νδεγνχλ ζε πβξηδηθά καζήκαηα. 5 Δδψ πξέπεη λα ηνληζηεί φηη ην θείκελν ηνπ Γηαζεκαηηθνχ Δληαίνπ Πιαηζίνπ Πξνγξακκάησλ πνπδψλ γηα ην δεκνηηθφ απνηειεί ηε βάζε γηα ηε ζχληαμε ησλ ινηπψλ πξνγξακκάησλ γισζζηθήο δηδαζθαιίαο φισλ ησλ βαζκίδσλ γεληθήο εθπαίδεπζεο, δειαδή ησλ Δ.Π.Π.. Γπκλαζίνπ θαη Λπθείνπ θαη ζηε ζπλέρεηα φισλ ησλ Π.. γιψζζαο. Ζ παηδαγσγηθή ινγηθή, ζχκθσλα κε ηελ νπνία εθπνλήζεθε ην πξφγξακκα ηεο Γιψζζαο ζην δεκνηηθφ, ήηαλ φηη ε δηεπηζηεκνληθόηεηα θαη ε δηαζεκαηηθόηεηα είλαη εγγελή ζπζηαηηθά ζηεο γισζζηθήο δηδαζθαιίαο, εθφζνλ, κε ηε ζπλεηδεηή ή κε ρξήζε ηεο γιψζζαο, πξνζεγγίδνληαη φια ηα καζήκαηα θαη γίλνληαη αληηθείκελα πξαγκάηεπζεο φια ηα ζέκαηα. Σν πξφγξακκα ηνπ δεκνηηθνχ θαηαζθεπάζηεθε θαη ζρεδηάζηεθε κε ηξφπν ψζηε ε γξακκαηηθή ηνπ, κε ηε ζηελή θαη ηελ επξεία έλλνηα, λα πξνζεγγίδεηαη ζπζηεκαηηθά, ιακβάλνληαο ππφςε ην ζέκα, σο πεξίζηαζε επηθνηλσλίαο, σο ιεηηνπξγία πνπ θαζνξίδεη ηηο θξαζηηθέο επηινγέο θαη ηα γξακκαηνζπληαθηηθά ζηνηρεία, σο ζεκαηηθφ ιεμηιφγην θ.ηι. Σν εμσγισζζηθφ ζηνηρείν σο θεληξηθφο άμνλαο ησλ πξαγκαηνινγηθψλ πξνζεγγίζεσλ ηεο γιψζζαο αλάγεηαη ζην ζέκα, σο πξφζεζε ζθνπφ θαη δξάζε γηα ζπγθεθξηκέλν απνηέιεζκα. πλαθφινπζα, επεηδή ε πξνζέγγηζε ηεο ρξήζεο απαηηεί δσληαλέο πεξηζηάζεηο επηθνηλσλίαο, πξνσζείηαη ε ζπζηεκαηηθή δηδαζθαιία ηεο γιψζζαο θαη δηακέζνπ θνηλσληθψλ πεξηζηάζεσλ, κε ηηο νπνίεο ζρεηίδεηαη ην παηδί. Όια απηά απαηηνχλ επειημία απφ ην πξφγξακκα, ψζηε λα κπνξνχλ ηφζν ν ζπγγξαθέαο ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ φζν θαη ν δάζθαινο λα θηλεζνχλ ειεχζεξα αλάκεζα ζηα δηάθνξα καζήκαηα ηεο ίδηαο ηάμεο θαη λα μεθεχγνπλ φρη κφλν απφ ηα ζηελά φξηα ηεο ηάμεο, αιιά θαη απφ εθείλα ηνπ ζρνιείνπ. 5 Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην, 1999, Πξφγξακκα πνπδψλ ηεο Γιψζζαο ζην Γεκνηηθφ, ΤΠΔΠΘ Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην, Φ.Δ.Κ. 93/

12 Ζ ηειηθή θπζηνγλσκία ηνπ πξνγξάκκαηνο δηακνξθψζεθε βάζε ζπζηεκαηηθνχ γισζζηθνχ ζρεδηαζκνχ, εθφζνλ ζηελ αξκνδηφηεηα ηνπ ζχγρξνλνπ απηνχ επηζηεκνληθνχ θιάδνπ εκπίπηνπλ νη πνιηηηθέο δξάζεηο γηα ηε δηακφξθσζε θαη ηελ εθαξκνγή γισζζηθήο πνιηηηθήο, φπσο είλαη ε εθπφλεζε εζληθψλ πιαηζίσλ πξνγξακκάησλ γισζζηθψλ ζπνπδψλ. ην πιαίζην ινηπφλ ηνπ γισζζηθνχ ζρεδηαζκνχ, ην πξφγξακκα ηνπ δεκνηηθνχ αμηνπνίεζε, θαηά πεξίπησζε, δεδνκέλα θιάδσλ απφ έλα επξχ επηζηεκνινγηθφ πεδίν, ζε ζπλδπαζκφ κε ην πιέγκα αξρψλ πνπ πξνβιέπνληαη απφ ην χληαγκα, ηνπο ζρεηηθνχο λφκνπο θαη ζηξαηεγηθνχο ζηφρνπο ηεο Πνιηηείαο, θαζψο θαη απφ ηελ ηξέρνπζα εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή θαη ιακβάλνληαο ππφςε ηηο δπλακηθέο νη νπνίεο θαζνξίδνπλ ηα γεσπνιηηηθά δεδνκέλα ηεο επνρήο. Καηά ηελ εθπφλεζε ηνπ πξνγξάκκαηνο θαηαβιήζεθε ηδηαίηεξε πξνζπάζεηα, ψζηε λα ιεθζνχλ νη κεγάιεο αιιαγέο πνπ ζπληειέζηεθαλ ζηελ Διιάδα θαη ζηνλ θφζκν, θαηά ην ρξνληθφ δηάζηεκα πνπ ρσξίδεη ην παξφλ πξφγξακκα απφ ηελ επνρή πνπ είραλ εθπνλεζεί ηα πξνεγνχκελα πξνγξάκκαηα ( ). Έρεη γίλεη πξνζπάζεηα ινηπφλ λα ζπκπεξηιεθζνχλ φιεο νη παγθφζκηεο γεσπνιηηηθέο κεηαβνιέο, φπσο ε έθξεμε ηεο πιεξνθνξηθήο, νη εμειίμεηο ζηελ επηθνηλσλία θαη ε πξνζέγγηζε αηφκσλ θαη ιαψλ, ε έληαμε ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε θαη ε δηεχξπλζή ηεο, ε είζνδνο πξνζθχγσλ κε ηα ζπλαθφινπζα θαηλφκελα πνιπγισζζίαο ζηελ Διιάδα θαη ε ζπλεηδεηνπνίεζε ηεο γισζζηθήο πνιπκνξθίαο επξχηεξα. Όια απηά απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο ζε ζπλδπαζκφ κε ηηο εμειίμεηο ηεο γισζζνινγίαο θαη ηεο δηδαθηηθήο ηεο γιψζζαο. Οη ζπληάθηεο ηνπ Πξνγξάκκαηνο ηεο Γιψζζαο έιαβαλ ππφςε ηνπο ηελ πνιπεπηζηεκνληθή ζεψξεζε ηεο γιψζζαο, ηα επίπεδα θαη ην εχξνο ησλ ζηφρσλ θαη ηελ πνηθηιία ησλ δηαδηθαζηψλ πνπ αληαλαθινχλ, άκεζα ή έκκεζα, έλα αληίζηνηρν θάζκα επηζηεκνληθψλ θιάδσλ, κε επίθεληξν ηε γισζζνινγία. Πην ζπγθεθξηκέλα, ην ζεσξεηηθφ πιαίζην ηνπ Πξνγξάκκαηνο αλαθέξεηαη ηφζν ζε δηάθνξνπο εηδηθνχο ηνκείο θαη ζεσξίεο ηεο γισζζνινγίαο (θπξίσο: αλάιπζε ηνπ ιφγνπ, πξαγκαηνινγία, ζεσξία ησλ γισζζηθψλ πξάμεσλ, ζπζηεκαηηθή ιεηηνπξγηθή γισζζνινγία, αιιά θαη παξαδνζηαθή θαη δνκνιεηηνπξγηθή γξακκαηηθή, γελεηηθή-κεηαζρεκαηηζηηθή γξακκαηηθή, θσλεηηθή-θσλνινγία, κνξθνινγία, ζεκαζηνινγία, δηαιεθηνινγία) φζν θαη ζηηο ζπλαθείο επηζηεκνληθέο πεξηνρέο (θπξίσο: αλαιπηηθή θηινζνθία, θπβεξλεηηθή, επηζηήκε ηεο επηθνηλσλίαο, γισζζηθή αλζξσπνινγία, εζλνγξαθία ηεο

13 επηθνηλσλίαο, αθεγεκαηνινγία, πθνινγία, γλσζηηθή ςπρνινγία, ζεσξία ηεο πξφζιεςεο). Σέινο ην πξφγξακκα βαζίδεηαη ζε πνξίζκαηα ησλ επηζηεκνληθψλ θιάδσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηε δηδαθηηθή θαη γεληθά ηε δηαρείξηζε ηεο ζρνιηθήο δσήο (θπξίσο: θνηλσληνινγία ηνπ ζρνιείνπ, παηδαγσγηθή ςπρνινγία, παηδαγσγηθή ηνπ «ιάζνπο», εηδηθή αγσγή, ζεσξία ησλ καζεζηαθψλ δπζθνιηψλ), ππφ ηε ζπλζεηηθή ζεψξεζε ηνπ θιάδνπ ηεο ζχγρξνλεο δηδαθηηθήο ηεο γιψζζαο. Καηαβιήζεθε, επίζεο, πξνζπάζεηα ψζηε ην πξφγξακκα λα απνθχγεη ηα κεηνλεθηήκαηα ησλ πξνεγνχκελσλ αλαιπηηθψλ πξνγξακκάησλ, ηα νπνία αλέδεημε ε πνιχρξνλε εθαξκνγή, θαη αληίζεηα, λα εληάμεη νξγαληθά ζην πεξηερφκελφ ηνπ θάζε ζεηηθφ ζηνηρείν απφ ηα πξνγξάκκαηα εθείλα. Δπίζεο έρνπλ ιεθζεί ππφςε φια ηα ηζρχνληα πξνγξάκκαηα ζπνπδψλ ηεο Αγγιίαο, ηεο Γαιιίαο, ησλ Ζ.Π.Α., ηεο Γεξκαλίαο θαη ηεο Ηηαιίαο, ηα νπνία εθπνλήζεθαλ απφ ην 1992 θαη κεηά θαη έρνπλ εληάμεη, νξγαληθά ζην πεξηερφκελφ ηνπο, ηηο δνθηκαζκέλεο ζηελ Διιάδα θαη ζην εμσηεξηθφ δηδαθηηθέο πξαθηηθέο, νη νπνίεο πξνθχπηνπλ απφ ηα ζχγρξνλα δεδνκέλα ησλ πξνζεγγίζεσλ ηεο γιψζζαο, απνθεχγνληαο επηκέξνπο επψλπκεο ζεσξίεο θαη κνλνκέξεηεο. Δηδηθφηεξα ην Πξφγξακκα: 6 Πξνηείλεη ηξφπνπο εκπινθήο ηνπ καζεηή ζηα δξψκελα, κε ζηφρν ηελ παξέκβαζε θαη κεηαβνιή ηεο πξαγκαηηθφηεηαο. Δηζάγεη ζηε δηδαζθαιία ησλ εηδψλ ιφγνπ θαη ηεο ηππνινγίαο ησλ θεηκέλσλ. Γίλεη έκθαζε ζηε δνκή θαη ηε δφκεζε ηνπ θεηκέλνπ. πλδέεηαη ζπζηεκαηηθά κε ηα πξνγξάκκαηα ζπνπδψλ ησλ ινηπψλ καζεκάησλ. Απνθαζηζηά ηελ πεξίιεςε σο βαζηθή δηδαθηηθή πξαθηηθή θαη κέζν κάζεζεο. Δηζάγεη ηελ πξφζβαζε ζηα κέζα πιεξνθφξεζεο. Δηζάγεη ζηε δηαρείξηζε ηεο πιεξνθνξίαο κέζσ Ζ/Τ θαη ηε ρξήζε ειεθηξνληθψλ κέζσλ πξφζβαζεο ζηελ πιεξνθνξία (Γηαδίθηπν). Παξνπζηάδεη ηε ινγνηερλία σο ηδηαίηεξν ηνκέα ηνπ πξνγξάκκαηνο θαη πξνηείλεη εηδηθφηεξεο ελδεηθηηθέο πξαθηηθέο πξνζέγγηζήο ηεο. Δηζάγεη βαζκηαία ζηελ θξηηηθή γισζζηθή επίγλσζε. Δμνηθεηψλεη ηνπο καζεηέο κε ηα θνηλσληθά θαη ειιεληθά ηνπηθά ηδηψκαηα. 6 Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην, 2003, Δηαζεκαηηθό Εληαίν Πιαίζην Πξνγξακκάησλ Σπνπδώλ, Φ.Δ.Κ. 303/

14 Λακβάλεη ππφςε ηνπο καζεηέο ησλ νπνίσλ ηα ειιεληθά απνηεινχλ δεχηεξε ή μέλε γιψζζα. Λακβάλεη ππφςε καζεηέο κε ηδηαίηεξεο αλάγθεο. Πξνηείλεη δηδαθηηθή πξνζέγγηζε, δηδαθηηθά κέζα, ηξφπνπο αμηνιφγεζεο. ΚΤΡΙΑ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΑ ΣΟΤ ΔΝΙΑΙΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΩΝ

15 Α. Η γιώζζα ωο κέζν θαη αληηθείκελν γιωζζηθήο παηδείαο Ζ γιψζζα είλαη, ζχκθσλα κε ην F. De Saussure (1979) 7, έλα ζχζηεκα γισζζηθψλ ζεκείσλ πνπ εμππεξεηεί ηελ επηθνηλσλία κεηαμχ ησλ αλζξψπσλ. Τθίζηαηαη ζε θάζε άηνκν σο θνηλσληθφ πξντφλ, σο ζχζηεκα, δειαδή, θαλφλσλ θαη ξπζκίζεσλ, πνπ είλαη απφηνθν ηεο θνηλσλίαο πνπ ην ρξεζηκνπνηεί θαη σο αηνκηθφ πξντφλ. Δπεηδή δελ είλαη εχθνιν λα πηνζεηεζεί κία απφ ηηο πνιιέο δηαθνξεηηθέο, ζπρλά αληηθαηηθέο, έλλνηεο ηεο γιψζζαο, νη νπνίεο εθηφο απφ ηηο εγγελείο κνλνκέξεηεο, ζπλνδεχνληαη ζπρλά απφ πνηθίιεο ηδενινγηθέο παξαδειψζεηο θαη πξνθαηαιήςεηο, ε γιψζζα εθιακβάλεηαη ζηε θπζηθή ηεο πνιιαπιφηεηα, ε νπνία αθνξά ην παηδί θαη ππαγνξεχεη ην πεξηερφκελν ηεο γισζζηθήο παηδείαο. Έηζη, ζχκθσλα κε ηε ζεσξεηηθή πξνζέγγηζε ηνπ πξνγξάκκαηνο, ε γιψζζα λνείηαη: σο ζχζηεκα επηθνηλσλίαο κε βάζε ηνλ αξζξψκελν ιφγν. Γηα ηε δηδαζθαιία ηεο γιψζζαο απηφ ζεκαίλεη φηη ε πξνζθνξφηεξε κέζνδνο είλαη ε επηθνηλσληαθή. σο κέζν πξναγσγήο ηεο δηαλφεζεο θαη εηδηθά, ηεο δεκηνπξγηθήο θαη θξηηηθήο ζθέςεο, αιιά θαη επξχηεξα σο αμία θαη σο θνξέαο πνιηηηζκνχ, σο κέζν δξάζεο θαη αιιειεπίδξαζεο. Ζ γιψζζα σο ελέξγεηα είλαη πλεπκαηηθή, ςπρηθή θαη ζσκαηηθή, ε νπνία παξάγεηαη θαη αλαπαξάγεηαη, ζρεκαηίδεηαη θαη αλαζρεκαηίδεηαη, δνκείηαη θαη αλαδνκείηαη, ρξσκαηίδεηαη θαη κεηαρξσκαηίδεηαη δηαξθψο θαηά ηηο πεξηζηάζεηο / ζπλζήθεο επηθνηλσλίαο. σο κέζν θαηαλφεζεο, έθθξαζεο, πεξηγξαθήο θαη κεηαβνιήο ηεο πξαγκαηηθφηεηαο, αιιά θαη δεκηνπξγίαο πξαγκαηηθφηεηαο. Πξφθεηηαη δειαδή γηα θνηλσληθή ελέξγεηα, αθνχ παξάγεηαη απφ ηα κέιε ηεο αλζξψπηλεο θνηλφηεηαο, απφ ηα νπνία εθπνξεχεηαη, ζηα νπνία απεπζχλεηαη θαη ηα νπνία ππεξεηεί. 8 7 Saussure, F., 1979, Μαζήκαηα Γεληθήο Γισζζνινγίαο, Αζήλα: Παπαδήζεο 8 Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην, 1998, Δληαίν Πιαίζην Πξνγξάκκαηνο Γηδαζθαιία ζην Γπκλάζην θαη ζην Λχθεην, πνπδψλ γηα ηε Γισζζηθή

16 Πξνβιέπεηαη επίζεο ε γιψζζα λα ιεηηνπξγεί ζην ζρνιείν σο κέζν θαη απνηέιεζκα ηέρλεο θαη αηζζεηηθήο θαιιηέξγεηαο. Αληηκεησπίδεηαη επίζεο ζηε θπζηθή ηεο εηεξνγέλεηα κε ηηο θνηλσληθέο, γεσγξαθηθέο θαη πθνινγηθέο παξαιιαγέο. Δμάιινπ, ιακβάλνληαο ππφςε ηε ζπγρξνληθή θαη ηε δηαρξνληθή ηεο ζχζηαζε, ε ειιεληθή γιψζζα πξνζεγγίδεηαη σο ζηνηρείν εζληθήο ηαπηφηεηαο, θνξέαο καθξαίσλεο εζληθήο παξάδνζεο θαη γξακκαηνινγίαο. Απφ ηελ άιιε, ιακβάλνληαο ππφςε ηε ζεκεξηλή επξσπατθή θαη νηθνπκεληθή θνηλσλία, ζεσξείηαη δίαπινο επηθνηλσλίαο ησλ απαληαρνχ ειιελνθψλσλ. Σέινο, απφ θαζαξά πξαθηηθή άπνςε, ε γιψζζα ζπληζηά θνξέα θαη κέζν πξνψζεζεο ησλ ζθνπψλ ησλ ππνινίπσλ καζεκάησλ θαη γεληθά ηεο εθπαίδεπζεο. Αληηκεησπίδεηαη δειαδή σο εξγαιείν δηεμαγσγήο ηνπ καζήκαηνο θαη, επξχηεξα, σο κέζν κάζεζεο ζην ζρνιηθφ θαη εμσζρνιηθφ ρψξν, ρσξίο λα παξαγλσξίδεηαη φηη απνηειεί αληηθείκελν κάζεζεο θαζαπηή. Σέινο, ιακβάλνληαο ππφςε ηελ παξνπζία αιιφγισζζσλ πιεζπζκψλ ζηελ ειιεληθή θνηλσλία ε γιψζζα πξνζθέξεηαη σο κέζν έληαμεο ησλ αιινδαπψλ. 9 Απ φιεο απηέο ηηο εθθάλζεηο ηεο γιψζζαο, πξνθχπηεη κε ζαθήλεηα φηη ην ζπγθεθξηκέλν πξφγξακκα θαιχπηεη έλα επξχηεξν θάζκα γισζζηθψλ άκεζσλ θαη έκκεζσλ- εθπαηδεπηηθψλ ζηφρσλ, πξνθεηκέλνπ λα αληαπνθξίλεηαη θαη ζε απψηεξεο επηδηψμεηο ηεο Πνιηηείαο θαη γη απηφ ην ιφγν αξκφδεη ν ραξαθηεξηζκφο «πξόγξακκα γιωζζηθήο παηδείαο». Β. Γιωζζηθέο πξάμεηο θαη επηθνηλωληαθή ηθαλόηεηα Ζ εηδνπνηφο δηαθνξά ησλ πξνγξακκάησλ απφ φια ηα πξνεγνχκελα ζπλίζηαηαη ζηε δηαθνξεηηθή θηινζνθία θαη ζηάζε, ζηελ πηνζέηεζε θαη πξνζαξκνγή λεφηεξσλ αιιά δνθηκαζκέλσλ δηδαθηηθψλ αληηιήςεσλ θαη ζπκπεξηθνξψλ, ζηνλ εκπινπηηζκφ ηνπ πεξηερνκέλνπ θαη ζηελ εηζαγσγή λέσλ ζηφρσλ, ηνπο νπνίνπο επέβαιαλ νη αληηθεηκεληθέο αλάγθεο ησλ θαηξψλ. 9 Παπαξίδνο Υξ., 1999, Γισζζηθή Πνιηηηθή θαη Γισζζηθή Παηδεία, Αζήλα: Gutenberg

17 Βαζηθφο ζηφρνο ηνπ πξνγξάκκαηνο είλαη λα θαηαζηήζεη ην καζεηή ηθαλφ λα εθηειεί απνηειεζκαηηθά «γιωζζηθέο πξάμεηο», δειαδή λα ρξεζηκνπνηεί ηα γισζζηθά κέζα κε ηξφπν απνηειεζκαηηθφ θαη θαηάιιειν γηα θάζε εηδηθή πεξίζηαζε επηθνηλσλίαο. Ο φξνο γισζζηθέο/ ιεθηηθέο πξάμεηο (speech acts) παξνπζηάζηεθε θαη εδξαηψζεθε απφ ηνλ αλαιπηηθφ θηιφζνθν J. R. Searle 10, ν νπνίνο εηζήγαγε κηα έλλνηα γισζζηθήο επηθνηλσλίαο, ε νπνία δελ απνηειείηαη απιψο απφ ζεσξεηηθέο δηαπηζηψζεηο ή κεηάδνζε πιεξνθνξηψλ αιιά είλαη κηα ζεηξά ιεθηηθψλ ελεξγεηψλ θαη θπξίσο ιεθηηθψλ δξάζεσλ, εθφζνλ νδεγεί ζε φια φζα θάλνπκε κε ηε γιψζζα, π.ρ. εξσηήζεηο, ππνζρέζεηο, αξλήζεηο, εληνιέο, απεηιέο. Όηαλ θάπνηνο κηιάεη, απηφκαηα ελεξγεί, θαζψο ν ιφγνο έρεη πάληνηε απνηειέζκαηα ζηνπο απνδέθηεο ηνπ, άξα κε ηε γιψζζα επηηεινχκε πξάμεηο. χκθσλα κε ηνλ Searle 11 «ε πξσηαξρηθή βάζε ηεο γισζζηθήο επηθνηλσλίαο δελ είλαη νύηε ε ιέμε ή ε πξόηαζε νύηε ηα ζύκβνιά ηνπο, αιιά ε παξαγσγή ηεο πξόηαζεο θάησ από νξηζκέλεο ζπλζήθεο». Όπσο αλαθέξνπλ νη Γεσξγαθνπνχινπ-Γνχηζνο (1999) 12, «ε ζεκειηώδεο αξρή ηεο γισζζηθήο επηθνηλσλίαο είλαη ε γισζζηθή πξάμε (speech act), θαζώο όηαλ κηιάκε, επηηεινύκε πξάμεηο, νη νπνίεο απνηεινύλ ηελ απαξαίηεηε πξνϋπόζεζε γηα ηελ επίηεπμε λνήκαηνο ζηελ επηθνηλσλία». Με ηνλ φξν επηθνηλωλία ζεσξείηαη ε αληαιιαγή ηδεψλ, πιεξνθνξηψλ θηι. αλάκεζα ζε δχν ή πεξηζζφηεξνπο αλζξψπνπο. Καηά ηελ επηθνηλσλία ππάξρεη ζπλήζσο έλαο πνκπφο, έλα κήλπκα θαη έλαο ή πεξηζζφηεξνη δέθηεο. ε πην ζχλζεηνπο νξηζκνχο ε επηθνηλσλία απνηειεί «ηελ αληαιιαγή κελπκάησλ, ε εθπνκπή δει. εθ κέξνπο ηνπ πνκπνύ (νκηιεηή) θαη ε ιήςε εθ κέξνπο ηνπ δέθηε (αθξναηή) δηαθόξσλ κελπκάησλ κε ηα νπνία πξαγκαηνπνηείηαη ε ζπλελλόεζε κεηαμύ ησλ κειώλ κηαο γισζζηθήο θνηλόηεηαο» (Μπακπηληψηεο 1986). 13 πλεπψο ηα απαξαίηεηα ζπζηαηηθά ηεο επηθνηλσλίαο είλαη: απηνί πνπ επηθνηλσλνχλ ζε γξαπηφ ή πξνθνξηθφ ιφγν (πνκπφο θαη δέθηεο), ν θψδηθαο, 10 Searle J., R., 1990, What is a Speech Act? In A. P. Martinich (ed.) The Philosophy of Language, New York- Oxford: Oxford University Press, φ.π. ζει Γεσξγαθνπνχινπ Α., Γνχηζνο Γ., 1999, Κείκελν θαη επηθνηλσλία, Αζήλα: Διιεληθά γξάκκαηα, ζ Μπακπηληψηεο Γ., 1984, Θεσξεηηθή Γισζζνινγία. Εηζαγσγή ζηε ζύγρξνλε γισζζνινγία, Αζήλα,ζ.30

18 ην κήλπκα, δει. ε πιεξνθνξία, εξψηεζε, απάληεζε, ζθέςε θηι., ν δίαπινο, δει. ν ηξφπνο (θπζηθφο ή ηερληθφο) κεηάδνζεο ηνπ κελχκαηνο, νη ιεηηνπξγίεο εγγξαθήο (θσδηθνπνίεζεο) θαη αλάγλσζεο (απνθσδηθνπνίεζεο) ηνπ κελχκαηνο, νη ζπλζήθεο επηθνηλσλίαο. Ζ ζεκαζία ηεο επηθνηλσλίαο είλαη εκθαλήο ζηνλ φξν επηθνηλωληαθή ηθαλόηεηα (Hymes, 1972) 14, πνπ ηνλίδεη ηελ θνηλσληθν-πνιηηηζκηθή δηάζηαζε ηεο γιψζζαο. Ζ επηθνηλσληαθή ηθαλφηεηα αλαθέξεηαη γεληθφηεξα ζηε γλψζε θαη ηελ ηθαλφηεηα ηνπ αηφκνπ λα ρξεζηκνπνηεί φια ηα ζεκεηαθά ζπζηήκαηα πνπ δηαζέηεη σο κέινο κηαο δεδνκέλεο θνηλφηεηαο. Αλαπφζπαζην κέξνο ηεο επηθνηλσληαθήο ηθαλφηεηαο ησλ κειψλ ηεο απνηειεί ε θνηλσληθν-πνιηηηζκηθή γλψζε θαη εκπεηξία πνπ δηαζέηνπλ. Ζ επηθνηλσληαθή ηθαλφηεηα εθδειψλεηαη θαη σο θαηαλφεζε θαη σο παξαγσγή ιφγνπ ζε άκεζε επίδξαζε κε ην πεξηβάιινλ. πγθεθξηκέλα ν Hymes ζεσξεί φηη ν αλψηεξεο κνλάδεο ηεο γισζζηθήο δξαζηεξηφηεηαο είλαη ηα γιωζζηθά γεγνλόηα (ή γεγνλφηα νκηιίαο, γηα ηνλ πξνθνξηθφ ιφγν), πνπ ζπκβαίλνπλ ζε κηα κε γισζζηθή θαηάζηαζε. Σα ζεκαληηθφηεξα ζηνηρεία θάζε γισζζηθνχ γεγνλφηνο/ επηθνηλσληαθήο πεξίζηαζεο, θαηά ηνλ Hymes (1974) 15, είλαη ηα αθφινπζα: α) ην θπζηθό πεξηβάιινλ ή ζθεληθό (setting), πνπ αλαθέξεηαη ζηα ρσξνρξνληθά δεδνκέλα ηνπ γεγνλφηνο, θαζψο θαη ζην ςπρνινγηθφ θιίκα. β) ηα κέιε (participants), δειαδή ηα πξφζσπα πνπ ζπκκεηέρνπλ ζην γεγνλφο κε δηάθνξνπο ξφινπο π.ρ. νη δεκηνπξγνί, νη απνδέθηεο ή ην θνηλφ. εκαληηθφ ξφιν παίδνπλ φια ηα θνηλσληθν-πνιηηηζκηθά αιιά θαη ςπρνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπο. γ) ν ζθνπόο (end), πνπ αλαθέξεηαη ζηελ πξνζιεθηηθή ηζρχ ηνπ γεγνλφηνο ζην ζχλνιφ ηνπ θαη φρη σο άζξνηζκα επηκέξνπο γισζζηθψλ πξάμεσλ θαη πεξηιακβάλεη ηηο 14 Hymes D., 1972, Models of the interaction of language and social life, ζην J. J. Gumperz θαη D. Hymes (επηκ.) Directions in sociolinguistics, New York :Holt, Rinehart and Winston, Hymes, D., 1974, Ways of speaking. In R., Bauman & J., Sherzer (edο.) Explorations in the Ethnography of Speaking, Cambridge: Cambridge University Press,

19 πξνζέζεηο ησλ κειψλ ζε ζρέζε κε ην απνηέιεζκα ηνπ γεγνλφηνο, ηνπο πξνζσπηθνχο ζηφρνπο δει. πνπ ηα κέιε επηδηψθνπλ λα πξαγκαηνπνηήζνπλ ζην πιαίζην ηεο επηθνηλσλίαο απηήο, δ) ην θιεηδί (key), πνπ αλαθέξεηαη ζην «πλεχκα», ζην χθνο θαη ζηνλ ηφλν κε ηνλ νπνίν επηηειείηαη κία γισζζηθή εθθνξά, π.ρ. κπνξεί λα είλαη ηππηθφο ή αλεπίζεκνο, νηθείνο ή απνκαθξπζκέλνο, ζνβαξφο ή αζηείνο, εκθαηηθφο ή αδηάθνξνο θ.ιπ., ε) ην κέζνλ/ θαλάιηα επηθνηλωλίαο (instrumentalities). ε απηά ζπκπεξηιακβάλνληαη νη θψδηθεο θαη ηα θαλάιηα επηθνηλσλίαο, γισζζηθά θαη παξαγισζζηθά, φπσο ιεθηηθφο ή κε, γξαπηφο ή πξνθνξηθφο ιφγνο, νη ρεηξνλνκίεο θηι. ζη) ηα είδε ιόγνπ ή κνξθή ηνπ κελύκαηνο (genres), πνπ αλαθέξεηαη ζε ηχπνπο ιφγνπ κε θνηλή δνκή θαη θνηλά ιεμηθνγξακκαηηθά κέζα, φπσο ην παξακχζη, ε αθήγεζε, ε δηάιεμε, ε ζπλνκηιία, ην ηξαγνχδη. δ) ηηο πξάμεηο (acts), ην πεξηερφκελν ηνπ κελχκαηνο πνπ αθνξά ην επξχηεξν είδνο ηεο επηθνηλσληαθήο πξάμεο ηεο νπνίαο ην γεγνλφο απνηειεί κέξνο, φπσο γηα παξάδεηγκα, ε πξνζεπρή ζε ζρέζε κε ην γεγνλφο κηαο ζξεζθεπηηθήο ιεηηνπξγίαο. δ) νη λόξκεο αιιειεπίδξαζεο θαη εξκελείαο (norms), πνπ αλαθέξνληαη ζηηο θαλνληθφηεηεο πνπ δηέπνπλ ηελ επηθνηλσλία θαη κε ηνλ ηξφπν πνπ γίλνληαη αληηιεπηέο. ε θάζε θνηλσλία ηζρχνπλ δηαθνξεηηθέο ζπκβάζεηο γηα ηελ θαηάιιειε ρξήζε ηνπ ιφγνπ. Δίλαη πνιχ πηζαλφλ νκνηφηεηεο θαλνληθνηήησλ λα εξκελεχνληαη κε δηαθνξεηηθφ ηξφπν αλάινγα κε ηηο δηαθνξεηηθέο πνιηηηζκηθέο πξνυπνζέζεηο. 16 Απηέο νη παξάκεηξνη πξνζδηνξίδνπλ θαη ζπλδπάδνληαη κε ηε κνξθή θαη ην πεξηερφκελν απηνχ πνπ πξαγκαηηθά ιέγεηαη ζε κηα επηθνηλσληαθή πεξίζηαζε σο αθνινπζία γισζζηθώλ πξάμεσλ (act sequences). Αληηιακβαλφκαζηε ινηπφλ φηη γηα λα παξαρζεί κία νινθιεξσκέλε θαη πιήξεο γισζζηθή πξάμε, νη καζεηέο ζα πξέπεη λα έρνπλ εμνηθεησζεί κε ηηο αξρέο απηέο ηεο επηθνηλσληαθήο πξάμεο. Απηφ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί κέζα απφ ηελ επηθνηλωληαθή πξνζέγγηζε ηνπ γιωζζηθνύ 16 Αξράθεο Α., Κνλδχιε Μ., 2004, Εηζαγσγή ζε δεηήκαηα θνηλσληνγισζζνινγίαο, Αζήλα :λήζνο, ζ.90-94

20 καζήκαηνο (communicative approach) ή επηθνηλωληαθή γιωζζηθή δηδαζθαιία (communicative teaching). Γ. Η επηθνηλωληαθή πξνζέγγηζε ηελ επηθνηλσληαθή πξνζέγγηζε, γεληθφο ζηφρνο ηεο εθπαηδεπηηθήο δηαδηθαζίαο είλαη ε αλάπηπμε επηθνηλσληαθήο δεμηόηεηαο, κε απψηεξν ζηφρν ηελ θνηλσληθή έληαμε ηνπ εθπαηδεπφκελνπ. Γηα ηνλ Canale (1983) 17 ε επηθνηλσληαθή πξνζέγγηζε απνηειεί «κία εκπινθή ησλ καζεηώλ, θαηά ηελ νπνία ν βαζηθόο ζηόρνο είλαη λα πξνεηνηκάζεη θαη λα ελζαξξύλεη ηνπο καζεηέο ζην λα εμεξεπλήζνπλ θαη λα επεθηείλνπλ ηηο ήδε ππάξρνπζεο πεξηνξηζκέλεο επηθνηλσληαθέο ηνπο ηθαλόηεηεο κε ζθνπό ηε κεηέπεηηα ζπκκεηνρή ηνπο ζε πξαγκαηηθέο επηθνηλσληαθέο θαηαζηάζεηο». Απηφ ζπλεπάγεηαη ηελ ηαπηφρξνλε δηδαζθαιία ηεο γιψζζαο, ησλ εμσγισζζηθψλ κέζσλ επηθνηλσλίαο θαη ησλ θνηλσληθν-πνιηηηζκηθψλ θαλφλσλ πνπ δηέπνπλ ηελ 17 Canale M., 1983, From communicative competence to communicative language pedagogy, In J-C. Richards, P.-W. Schmidt (ed.), Language and Communication, Longman, 2-27

21 επηθνηλσλία. Ο καζεηήο δε δηδάζθεηαη κφλν ηηο γξακκαηηθέο δνκέο ηεο γιψζζαο, αιιά ηνπο θαηάιιεινπο ηχπνπο γηα ηε ζπγθεθξηκέλε πεξίπησζε επηθνηλσλίαο, δειαδή ηνλ ηξφπν ρξήζεο θαη εθαξκνγήο ηνπ ζπζηήκαηνο. χκθσλα κε ηνλ Hymes (1972), πνπ εηζήγαγε ηελ έθθξαζε communicative competence, «ε επηθνηλσληαθή επηινγή δε ζπλίζηαηαη ζηελ ελεξγνπνίεζε δεμηνηήησλ θαη δνκώλ πνπ θάπνηνο έρεη κάζεη εθ ησλ πξνηέξσλ ρσξηζηά, αιιά ζηε ζπζζσκάησζε ησλ δεμηνηήησλ θαη ησλ δνκώλ ζηε ρξήζε θαζώο ππάξρνπλ ζρέζεηο θαη ραξαθηεξηζηηθά πνπ δηαθεύγνπλ ζε κηα ρσξηζηή πξνζέγγηζε». 18 Σνλίδεηαη δειαδή φηη ε γξακκαηηθή νξζφηεηα δελ απνηειεί ηθαλή πξνυπφζεζε γηα απνηειεζκαηηθή γισζζηθή επηθνηλσλία θαζψο πην ζεκαληηθή είλαη ε πξνζαξκνγή ηεο ρξήζεο ηεο γιψζζαο ζην εθάζηνηε επηθνηλσληαθφ πιαίζην. Γηα ηνλ M.A.K. Halliday (1978) 19 γιψζζα θαη θνηλσλία είλαη αδηαρψξηζηεο έλλνηεο. «Καλέλα από απηά δελ ππάξρεη ρσξίο ην άιιν: δελ κπνξεί λα ππάξρεη θνηλσληθό άηνκν ρσξίο γιώζζα νύηε γιώζζα ρσξίο θνηλσληθό άηνκν». Πηζηεχεη φηη δνπιεηά ηνπ ζρνιείνπ είλαη λα δηεπξχλεη ην ιεηηνπξγηθφ δπλακηθφ ηεο γιψζζαο ησλ καζεηψλ, γεγνλφο πνπ ζεκαίλεη φηη νη καζεηέο πξέπεη λα απνθηήζνπλ ηελ ηθαλφηεηα λα ειέγρνπλ ηηο πνηθίιεο ιεηηνπξγηθά δηαθνξνπνηεκέλεο κνξθέο ηεο γιψζζαο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηελ θνηλσλία. θνπφο ινηπφλ ηεο εθπαηδεπηηθήο δηαδηθαζίαο είλαη ν «εθνδηαζκφο» ησλ καζεηψλ κε κηα ζεηξά επηθνηλσληαθψλ δεμηνηήησλ θαη ε θαηάιιειε εθαξκνγή απηψλ αλάινγα κε ηελ πεξίζηαζε επηθνηλσλίαο. πγθεθξηκέλα, θάπνηεο απφ ηηο δεμηφηεηεο πνπ θαηαθηά ν καζεηήο είλαη ε ηθαλφηεηα λα θάλεη ζπγθεθξηκέλεο ιεθηηθέο πξάμεηο είηε πξνθνξηθά είηε γξαπηά, λα κπνξεί λα δηαθνξνπνηείηαη αλάινγα κε ηηο παξακέηξνπο θάζε επηθνηλσληαθήο θαηάζηαζεο, ην ζθνπφ θαη ην απνηέιεζκα ηεο επηθνηλσληαθήο πξάμεο, ην πεξηερφκελν θαη ηε κνξθή ηνπ κελχκαηνο, ην ζηηι θαη ηνλ ηφλν νκηιίαο, ην είδνο ηνπ εθθεξφκελνπ ιφγνπ, ηα κέζα επηθνηλσλίαο θαη ηηο θνηλσληνγισζζηθέο λφξκεο πνπ δηέπνπλ ηελ επηθνηλσλία. Ο εθπαηδεπηηθφο πνπ εθαξκφδεη ηελ επηθνηλσληαθή κέζνδν κέζα ζηελ ηάμε πξσηίζησο νθείιεη λα αλαπξνζαξκφζεη ην ρψξν θαη λα εληάμεη ηνπο καζεηέο ζε 18 Hymes, D., 1972, On communicative competence, In J. B. Brumfit & K. Johnson (ed.) The Communicative Approach to Language Teaching, Oxford: Oxford University Press, Halliday, M., 1978, ην Υαξαιακπφπνπινο Α., Επηθνηλσληαθή πξνζέγγηζε ζηε δηδαζθαιία ηεο Ειιεληθήο, www. abnet.agrino.org/htmls/m/m0003.htm

22 κηθξέο νκάδεο. Με απηφλ ηνλ ηξφπν εληζρχνληαη νη ζρέζεηο κεηαμχ ησλ καζεηψλ θαη έηζη δηεπθνιχλεηαη ε θαηάζηαζε έληαμήο ηνπο. Κέληξν ηεο δηδαζθαιίαο ζηελ επηθνηλσληαθή κέζνδν είλαη ν καζεηήο θαη φρη ν δάζθαινο νχηε ην βηβιίν. Ζ επηινγή ησλ ζηφρσλ, ηεο χιεο, ηνπ πιηθνχ, ησλ ηερληθψλ θαη ησλ αζθήζεσλ δηδαζθαιίαο θαζνξίδνληαη απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά, ηα ελδηαθέξνληα, ηα θίλεηξα θαη ηηο δπλαηφηεηεο ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ, θάζε θνξά, θνηλνχ. εκαληηθφ έξγν πνπ νθείιεη ν δάζθαινο λα θάλεη είλαη ε νξγάλσζε ηνπ γισζζηθνχ καζήκαηνο κε άμνλα ηηο ιεθηηθέο πξάμεηο, πνπ απνηεινχλ κηα απφ ηηο θεληξηθέο επηινγέο ηεο επηθνηλσληαθήο πξνζέγγηζεο. ηα πιαίζηα ηεο επηθνηλσληαθήο πξνζέγγηζεο ρξεζηκνπνηείηαη κεγάιε πνηθηιία πιηθνχ, ην νπνίν έρεη σο πξσηαξρηθφ ζηφρν ηελ πξνψζεζε ηεο επηθνηλσληαθήο ρξήζεο ηεο γιψζζαο. Ζ ρξήζε ηνπ δηδαθηηθνχ εγρεηξηδίνπ αιιάδεη ηειείσο κνξθή ζε ζρέζε κε ηηο παξαδνζηαθέο αληηιήςεηο. Απνηειεί κία απφ ηηο πνιπάξηζκεο πεγέο άληιεζεο γισζζηθνχ πιηθνχ θαη φρη ε κνλαδηθή, φπσο γηλφηαλ ζην παξειζφλ. Σν δηδαθηηθφ εγρεηξίδην ιεηηνπξγεί θπξίσο σο ρψξνο γεληθήο αλαθνξάο, σο δείθηεο πνξείαο πνπ ζπληνλίδεη, ππνδεηθλχεη θαη δηεπθνιχλεη ηηο δηδαθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο. Απφ ηελ άιιε, ε ρξήζε νπηηθν-αθνπζηηθψλ κέζσλ είλαη ζεκαληηθή, φηαλ εληάζζνληαη ζε κία κεζνδηθή θαη θαιά ζρεδηαζκέλε δηδαθηηθή ζηξαηεγηθή θαη ππεξεηψληαο κε ζπλέπεηα ηνπο επηδησθφκελνπο, απφ ηε κέζνδν, ζηφρνπο. Ζ βαζηθή πξνυπφζεζε γηα ηελ επηινγή θαη ηε ρξήζε ηνπο είλαη λα απνηεινχλ εξεζίζκαηα γηα θπζηνινγηθή παξαγσγή ιφγνπ θαη ε φιε αμηνπνίεζε θαη ιεηηνπξγηθφηεηά ηνπο λα εληάζζεηαη ζηε ινγηθή θαη ηε γεληθφηεξε θηινζνθία ηεο επηθνηλσληαθήο αληίιεςεο.

23 Γ. Η θεηκελνθεληξηθή πξνζέγγηζε ηεο γιώζζαο Μία απφ ηηο ζεκαληηθφηεξεο θαη θαηλνηφκεο αιιαγέο ηνπ λένπ πξνγξάκκαηνο ζπνπδψλ γηα ηα ειιεληθά ζρνιεία είλαη ε κεηάβαζε ηεο δηδαζθαιίαο ηεο γιψζζαο απφ ηε κειέηε ηεο πξφηαζεο ζηε κειέηε ηνπ θεηκέλνπ, πξνθνξηθνχ ή γξαπηνχ, δειαδή ζηα ππεξ-πξνηαζηαθά ή δηαπξνηαζηαθά δνκηθά ζρήκαηα. Ζ κεηάβαζε απηή απνηέιεζε κειέηε δηάθνξσλ επηζηεκνληθψλ θιάδσλ. Σέηνηνη επηζηεκνληθνί ηνκείο είλαη ε αλάιπζε ιφγνπ (discourse analysis), ε πξαγκαηνινγία, ε πθνινγία θ.ά. Ζ θπξίαξρε άπνςε ησλ πξναλαθεξζέλησλ επηζηεκνληθψλ θιάδσλ είλαη φηη ε επηθνηλσλία πξαγκαηψλεηαη κε ζχλνια θεηκεληθψλ πξνηάζεσλ, ζε ζπλάθεηα πάληα κε ην πεξηβάιινλ, ηφζν ην γισζζηθφ φζν θαη ην εμσγισζζηθφ. Δηζάγεηαη ινηπφλ κηα λέα έλλνηα, ην ιεθηηθό πεξηβάιινλ, ηα ζπκθξαδόκελα ή αιιηψο ην πεξηθείκελν (context). Σν ζχλνιν ησλ εμσγισζζηθψλ ζηνηρείσλ απνηειεί ηελ πεξηβάιινπζα θαηάζηαζε ηνπ θεηκέλνπ ή ην θαηαζηαζηαθφ πεξηβάιινλ ηνπ θεηκέλνπ.

24 Ο πξψηνο πνπ εηζήγαγε απηή ηελ έλλνηα ήηαλ ν αλζξσπνιφγνο B. Malinowski 20. Ύζηεξα απφ πνιπεηείο έξεπλεο πνπ πξαγκαηνπνίεζε ζε ηζαγελείο, ζηξάθεθε ζηε γισζζνινγία γηα λα αλαδεηήζεη ιχζεηο ζεκαζηνινγηθψλ πξνβιεκάησλ πνπ αληηκεηψπηδε. Γεκηνχξγεζε, ινηπφλ, κία λέα ζεκαζηνινγία, ηελ έλλνηα ηνπ πεξηζηαζηαθνχ πεξηβάιινληνο (context of situation) θαη επέθηαζε ηεο έλλνηαο ηνπ γισζζηθνχ (θσλεηηθνχ, θσλνινγηθνχ, κνξθνινγηθνχ, ζπληαθηηθνχ, ζεκαζηαθνχ) πεξηβάιινληνο, ππνζηεξίδνληαο φηη ε θαηαλφεζε ηνπ ηη ελλννχλ νη άλζξσπνη κε απηά πνπ ιέλε, εμαξηάηαη ελ κέξεη απφ ην πνιηηηζηηθφ ζχκπαλ κέζα ζην νπνίν θηλνχληαη. Ζ γισζζηθή επηθνηλσλία δελ επηηπγράλεηαη κε κεκνλσκέλεο, αλεμάξηεηεο κνλάδεο, φπσο είλαη νη θζφγγνη, ηα γξάκκαηα, νη ιέμεηο ή νη πξνηάζεηο. Αληίζεηα, πξαγκαηψλεηαη κε ζπλδπαζκνχο απηψλ ησλ γισζζηθψλ κνλάδσλ, πνπ απνηεινχλ κε ηε ζεηξά ηνπο μερσξηζηέο κνλάδεο ή ελφηεηεο έθθξαζεο, ηα θείκελα. Ζ ιέμε θείκελν ελλνείηαη κε ηελ επξχηεξε ηερληθή θαη αλαιπηηθή ζεκαζία ηεο, ε νπνία αλαθέξεηαη ζε θάζε απηφλνκε νληφηεηα πξνθνξηθνχ θαη γξαπηνχ ιφγνπ. Μία απφ ηηο ζεκειηψδεηο αξρέο ηεο Αλάιπζεο Λφγνπ απνηειεί ε αληίιεςε φηη ηφζν ην γξαπηφ φζν θαη ην πξνθνξηθφ θείκελν παξνπζηάδνπλ παξφκνηα ραξαθηεξηζηηθά νιόηεηαο (νξηζκέλε αξρή θαη ηέινο, εζσηεξηθή ελφηεηα) θαζψο απνηεινχλ πξντφληα κηαο παξφκνηαο πνιηηηζκηθήο ζπκπεξηθνξάο. Απνηειεί, ινηπφλ, ηε κηθξφηεξε νληφηεηα πνπ κπνξεί λα νξηζζεί. Όηαλ ινηπφλ εμεηάδνπκε θάπνηα θείκελα ηα πξνζεγγίδνπκε φρη σο αθεξεκέλεο γισζζηθέο κνλάδεο, αιιά σο νιφηεηεο γιψζζαο, πξνζέζεσλ θαη θαηαζηάζεσλ. Απηέο νη νιφηεηεο πνπ πεξηιακβάλνπλ νκηιία θαη γξαπηφ ιφγν, ρεηξνλνκίεο, νξηζκέλε ζηάζε ηνπ ζψκαηνο, θαζνξηζκέλεο πιηθέο πξαγκαηψζεηο, κε απηφλ ηνλ ηξφπν ελνπνηνχλ ην γισζζηθφ ζχζηεκα κε ηελ πξάμε θαη απνηεινχλ επηθνηλσληαθέο κνλάδεο. Ζ χπαξμε φκσο απηψλ ησλ γισζζηθψλ ζπλδπαζκψλ δελ εμαζθαιίδεη απηφκαηα θαη ηελ χπαξμε λνήκαηνο ή επηθνηλσλίαο. Πξέπεη λα ζπλδπαζηεί κε ην πεξηθείκελν. Τν λόεκα πξνθύπηεη από ηελ αιιειεπίδξαζε ηνπ θεηκέλνπ σο νξγάλσζε ησλ θαηάιιεισλ γισζζηθώλ επηινγώλ γηα ηηο αληίζηνηρεο ιεθηηθέο πξάμεηο κε ζπγθεθξηκέλα πεξηθείκελα Νηάιηαο, Π., 2005, Γιψζζα θαη επηθνηλσληαθφ πεξηβάιινλ-δπηζθφπεζε ησλ θπξηφηεξσλ γισζζνεζλνγξαθηθψλ πξνζεγγίζεσλ, Bronislaw Malinowski θαη πεξηζηαζηαθφ πεξηβάιινλ, Πξαγκαηνινγία θαη επηθνηλσλία. Θεσξία θαη εθαξκνγή ζηε κεηάθξαζε, Γεσξγαθνπνχινπ Α., Γνχηζνο Γ., 1999, Κείκελν θαη επηθνηλσλία, Αζήλα: Διιεληθά Γξάκκαηα, 17-23

25 Με βάζε φια ηα παξαπάλσ θαηαιήγνπκε φηη ν ιφγνο απνηειεί ηελ ελεξγφ ρξήζε, ηφζν πξνθνξηθψλ φζν θαη γξαπηψλ θεηκέλσλ ζηα επηθνηλσληαθά ηνπο πεξηβάιινληα. Ζ έκθαζε δίλεηαη ζην θείκελν, θαζψο απνηειεί ην ζεκειηψδεο κέζν επηθνηλσλίαο, ε γισζζηθή δηάζηαζε ηεο επηθνηλσλίαο, ρσξίο ηελ νπνία ν ιφγνο καο δε ζα απνηεινχζε γισζζηθή δξαζηεξηφηεηα. Ζ θεηκελνθεληξηθή πξνζέγγηζε έρεη επίζεο σο αληηθείκελν ηε ζπζηεκαηηθή κειέηε ηεο δνκήο ησλ θεηκέλσλ, θαζψο θαη ηελ εμέηαζε ησλ γισζζηθψλ θαη εμσγισζζηθψλ παξαγφλησλ πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ παξαγσγή ελφο επηθνηλσληαθά απνηειεζκαηηθνχ θεηκέλνπ. Γηα λα κεηαηξαπεί έλα ζχλνιν πξνηάζεσλ ζε απνηειεζκαηηθφ θείκελν ζα πξέπεη λα ππάξρεη αιιειεμάξηεζε γισζζηθή θαη λνεκαηηθή αλάκεζα ζηηο πξνηάζεηο πνπ ην ζπγθξνηνχλ. Δπίζεο, ην παξαγφκελν θείκελν ζα πξέπεη λα καο δίλεη πιεξνθνξίεο γηα ην ζπγγξαθέα ηνπ, ηνλ απνδέθηε, ην ρξφλν θαη ηνλ ηφπν δηεμαγσγήο ηεο επηθνηλσλίαο. Σέινο ζα πξέπεη λα είλαη έηζη νξγαλσκέλν, ψζηε λα ππάγεηαη ζε έλα ζπγθεθξηκέλν είδνο θεηκέλνπ. Ζ επηθνηλσλία κέζσ ηεο δεκηνπξγίαο ελφο θεηκέλνπ, θαζίζηαηαη απνηειεζκαηηθή, φηαλ κηα ζεηξά πξνηάζεσλ ζπγθξνηείηαη ζε έλα ζπγθεθξηκέλν, θνηλσληθά αλαγλσξίζηκν είδνο θεηκέλνπ, κέζα απφ ην νπνίν ν ζπγγξαθέαο πξνζπαζεί λα πξαγκαηνπνηήζεη θάπνηνπο ζηφρνπο, ηνπο νπνίνπο ν απνδέθηεο θαηνξζψλεη λα αλαγλσξίζεη. Οη καζεηέο πνπ κπνξνχλ λα επεμεξγαζηνχλ, αιιά θαη λα παξάγνπλ έλα επηθνηλσληαθά απνηειεζκαηηθφ θείκελν δηαθξίλνληαη απφ θεηκεληθή ηθαλόηεηα (discourse competence) 22. Σα θεηκεληθά είδε Μειεηψληαο νη γισζζνιφγνη ηε δνκή δηαθνξεηηθψλ θεηκέλσλ, θαηέιεμαλ ζην ζπκπέξαζκα φηη ηα θείκελα κπνξνχλ λα ηαμηλνκεζνχλ ζε νξηζκέλεο θαηεγνξίεο, πνπ νλνκάδνληαη θεηκεληθά είδε (genres), ζπζηεκαηηθέο, δειαδή, ζπζρεηίζεηο εθθξαζηηθψλ θαη νξγαλσηηθψλ ζηνηρείσλ κε ιεηηνπξγίεο θαη ζηνηρεία πεξηερνκέλνπ, κε βάζε ην ξφιν πνπ θαινχληαη λα δηαδξακαηίζνπλ ζην θνηλσληθφ θαη πνιηηηζκηθφ πεξηβάιινλ ηνπο. 23 Οη θαηεγνξίεο θεηκεληθψλ εηδψλ πξνζδηνξίδνληαη κε βάζε ηηο ζπκβάζεηο, ζχκθσλα κε ηηο νπνίεο ζπγθξνηείηαη ην θείκελν. Σα θεηκεληθά είδε 22 Μαηζαγγνχξαο, Ζ. Γ., 2001, Κεηκελνθεληξηθή πξνζέγγηζε ηνπ γξαπηνύ ιόγνπ, Αζήλα: Γξεγφξεο 23 Γεσξγαθνπνχινπ Α., Γνχηζνο Γ., 1999, Κείκελν θαη επηθνηλσλία, Αζήλα: Διιεληθά Γξάκκαηα, ζ. 63

26 πεξηέρνπλ κνξθέο θαη έλλνηεο, νη νπνίεο απνξξένπλ θαη εγγξάθνπλ ηηο ιεηηνπξγίεο, ηνπο ζθνπνχο θαη ηα λνήκαηα θνηλσληθψλ πεξηζηάζεσλ. Απνηεινχλ, έηζη, έλα είδνο δείθηε ηνπ ζπλφινπ ησλ θνηλσληθψλ πεξηζηάζεσλ κηαο θνηλφηεηαο ζε κηα δεδνκέλε ηζηνξηθή ζηηγκή. Αλάκεζα ζηελ πιεζψξα θεηκεληθψλ εηδψλ πνπ ζπλαληνχκε θαζεκεξηλά κπνξνχκε λα αλαθέξνπκε ηε ζπλέληεπμε, ηε δηαπξνζσπηθή ζπλδηάιεμε, ηελ έθζεζε ηδεψλ, ηε δηαθήκηζε, ην άξζξν εθεκεξίδαο, ην θήξπγκα, ην αλέθδνην, ην ππφκλεκα, ην δηήγεκα, ηελ αθαδεκατθή δηάιεμε, ηηο νδεγίεο ρξήζεο ελφο αληηθεηκέλνπ, ηε ζπληαγή καγεηξηθήο, ην δηδαθηηθφ θείκελν ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ ηεο θπζηθήο, ηεο ηζηνξίαο θ.ιπ. 24 Θα πξέπεη λα ηνληζηεί φηη ηα δηαθνξεηηθά είδε θεηκέλσλ δνκνχληαη κε δηαθνξεηηθή, ην θαζέλα, νξγάλσζε θαη ζηνρεχνπλ ζε δηαθνξεηηθνχο ζθνπνχο, ζπλπθαζκέλνπο κε ηηο αληηιήςεηο ησλ δηάθνξσλ θνηλσληθψλ νκάδσλ. Σν γισζζηθφ θαη ην θνηλσληθν-πνιηηηζκηθφ πιαίζην απνηειεί απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηε δφκεζε ηνπ θεηκεληθνχ λνήκαηνο. Κάζε θείκελν εληάζζεηαη κέζα ζε έλα ζπγθεθξηκέλν εηδνινγηθφ πιαίζην (speech genre), ην νπνίν ιεηηνπξγεί σο ππεξθεηκεληθή δνκή (αθήγεζε, πεξηγξαθή θηι.) πνπ θαζνξίδεη ηηο επηινγέο ηνπ δεκηνπξγνχ, ππαγνξεχνληάο ηνπ δηάθνξεο ζπκβάζεηο. Γηα λα ιεηηνπξγήζεη θαλείο επνηθνδνκεηηθά ζηηο φπνηεο πεξηζηάζεηο επηθνηλσλίαο, δελ αξθεί λα γλσξίδεη ηνπο θαλφλεο γξακκαηηθήο, λα έρεη πινχζην ιεμηιφγην θαη ηθαλφηεηεο γξαθήο θαη αλάγλσζεο. Πξέπεη λα γλσξίδεη ηνπο θαλφλεο θαη ηηο ζπκβάζεηο ζχληαμεο δηαθνξεηηθψλ θεηκεληθψλ εηδψλ θαη απηφ πξαγκαηψλεηαη κέζα απφ ηε δηδαζθαιία ησλ θαλφλσλ, ησλ ζπκβάζεσλ θαη ησλ ηερληθψλ ηνπο. Με ηελ πεξηγξαθή θαη ηελ ηαμηλφκεζε ησλ θεηκεληθψλ εηδψλ έρνπλ ζπζηεκαηηθά αζρνιεζεί πνιινί επηζηήκνλεο, ηφζν γισζζνιφγνη φζν θαη αθεγεκαηνιφγνη θαη έρνπλ δηαηππσζεί πνιιέο πηζαλέο πξνηάζεηο ηαμηλφκεζεο ησλ θεηκέλσλ κε δηαθνξεηηθά θξηηήξηα. Ζ ηαμηλφκεζε ησλ θεηκέλσλ έρεη κεγάιε ζεκαζία, γηαηί θαηά ηε δηδαθηηθή δηδαζθαιία επηηξέπεη ηελ εμήγεζε ηεο δνκήο θαη ηνπ πεξηερνκέλνπ ησλ θεηκεληθψλ ηχπσλ κε βάζε ηα επηθνηλσληαθά δεδνκέλα. 24 Μεηζηθνπνχινπ, Β. Λόγνο-Κείκελν,

27 Οη Γεσξγαθνπνχινπ-Γνχηζνο (1999), αλαγλσξίδνληαο ηε ζεκαζία ηεο αθήγεζεο ππνζηεξίδνπλ φηη ε πνηθηιία ησλ θεηκεληθψλ εηδψλ δηακνξθψλεηαη, εμειίζζεηαη θαη δηέπεηαη απφ ηε ζεκειηψδε δηάθξηζε ηνπ ιφγνπ ζε δχν ηξφπνπο: ηνλ αθεγεκαηηθό θαη ην κε αθεγεκαηηθό. Αθεγεκαηηθά θείκελα ραξαθηεξίδνληαη ηα θείκελα πνπ εθθξάδνπλ γισζζηθά ζπγθεθξηκέλεο (θαηά θαλφλα, παξειζνληηθέο) εκπεηξίεο πνπ είλαη ρξνληθά δηαηεηαγκέλεο. Ωο κε αθεγεκαηηθά αλαθέξνληαη φζα θείκελα ζπκκεηέρνπλ ζηελ αληαιιαγή γισζζηθψλ πιεξνθνξηψλ θαη ηελ πξνψζεζε ηεο γλψζεο, ρσξίο λα ζηεξίδνληαη ζηελ αθήγεζε. Σα κε αθεγεκαηηθά θείκελα εζηηάδνπλ ζε έλα επξχ πεδίν πεξηγξαθήο ή αλάπηπμεο αληηιήςεσλ, πεπνηζήζεσλ, επηρεηξεκάησλ θαη πιεξνθνξηψλ, ελψ ηα αθεγεκαηηθά θείκελα δίλνπλ έκθαζε ζηνπο αλζξψπνποδξάζηεο,θαζψο θαη ζηηο πξάμεηο θαη ηηο εκπεηξίεο ηνπο. Γηα παξάδεηγκα, θαζεκεξηλέο ηζηνξίεο γηα δηάθνξα γεγνλφηα, πεξηγξαθέο έξγσλ, θφκηθο, απηνβηνγξαθίεο, πξνζσπηθή επηζηνινγξαθία, ηζηνξηθέο αθεγήζεηο, παξακχζηα θ.ιπ. νξγαλψλνληαη κε βάζε ηνλ αθεγεκαηηθφ ιφγν. Αληίζεηα, ηερληθά εγρεηξίδηα, πνιηηηθέο ζπδεηήζεηο ή ιφγνη, ηειενπηηθέο ζπδεηήζεηο, ινγνηερληθά δνθίκηα, εγθπθινπαηδηθά άξζξα, αλαθνηλψζεηο, ζπληαγέο καγεηξηθήο θ.ιπ. αληινχλ θαηά βάζε απφ ην κε αθεγεκαηηθφ ιφγν. Έηζη αθεγεκαηηθφ είδνο είλαη ε αθήγεζε ελψ ζηα κε αθεγεκαηηθά αλήθνπλ ηα θαηεπζπληηθά θαη ηα επηρεηξεκαηνινγηθά. Σα πεξηγξαθηθά κπνξνχλ λα ηνπνζεηεζνχλ ελδηάκεζα. ηνλ αθεγεκαηηθφ ιφγν νη θεηκεληθέο δνκέο πεξηιακβάλνπλ ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ, ηελ πινθή, ηελ θιηκάθσζε θαη ηελ επίιπζε. Οη θεηκεληθέο ελδείμεηο βαζίδνληαη ζηα δηάθνξα ζπζηήκαηα ρξνληθήο θαη πξνζσπηθήο δείμεο κε έκθαζε ζηνπο κεραληζκνχο πνπ επηζεκαίλνπλ ηελ αζπλέρεηα ζηελ αιιεινπρία πξνζψπσλ θαη ρξφλσλ. ην κε αθεγεκαηηθφ ιφγν, νη θεηκεληθέο δνκέο εμαξηψληαη άκεζα απφ ηα επηκέξνπο θεηκεληθά είδε, δηαθξίλνληαο απεηθνληζηηθέο δνκέο γηα φζα θείκελα εθθξάδνπλ κηα ζηελή ζρέζε απεηθφληζεο κε ην πεξηερφκελφ ηνπο, επηρεηξεκαηνινγηθέο δνκέο γηα φζα θείκελα ζηεξίδνληαη ζηελ αλάπηπμε επηρεηξεκάησλ θ.ιπ. Δπίζεο ηα δχν ήδε ιφγνπ δηαθέξνπλ ζην φηη ε αθήγεζε επηηξέπεη ηε ζπγθξφηεζε πνιιαπιψλ ππνθεηκεληθνηήησλ θαη πξννπηηθψλ παξνπζίαζεο ηνπ εγψ. Ο αθεγεκαηηθφο ιφγνο ζπλδέεηαη κε ηελ πξννπηηθή θαη ηελ

28 ελεξγφ ζπκκεηνρή ηνπ απνδέθηε ζηε δηακφξθσζε ηεο αιήζεηαο, ελψ ν κε αθεγεκαηηθφο ιφγνο βαζίδεηαη ζηε ξεηνξηθή ηθαλφηεηα ηνπ απξφζσπνπ δεκηνπξγνχ, πνπ βξίζθεηαη ζε αληηθεηκεληθή απφζηαζε ηφζν απφ ην ζέκα ηνπ φζν θαη απφ ηνλ απνδέθηε ηνπ θεηκέλνπ. χκθσλα κε ην εληαίν πξφγξακκα ζπνπδψλ ηα θεηκεληθά είδε πνπ πξνζθέξνληαη γηα ζρνιηθή ρξήζε είλαη ηα αθεγεκαηηθά, ηα πεξηγξαθηθά, ηα θαηεπζπληηθά θαη ηα επηρεηξεκαηηθά. ηε ζπλέρεηα ζα παξνπζηαζηνχλ, ελ ζπληνκία, ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά θαζελφο απφ ηα ηέζζεξα είδε θεηκέλνπ, έηζη φπσο παξνπζηάδνληαη ζην εληαίν πιαίζην ζπνπδψλ. 1. Αθεγεκαηηθά θείκελα Αληηθείκελν ηεο αθήγεζεο είλαη ε εμηζηφξεζε, κε κηαλ νξηζκέλε ζεηξά, ζπκβάλησλ πνπ κεηαβάιινπλ κηα αξρηθή θαηάζηαζε πξαγκάησλ ή ελεξγεηψλ, πξάμεσλ πνπ ζθφπηκα δηαπξάηηνληαη απφ ηνπο «ήξσεο» κηαο ηζηνξίαο. Ζ ηππηθή αθήγεζε είλαη ε θσδηθνπνίεζε ζπγθεθξηκέλσλ εκπεηξηψλ πνπ ζπλέβεζαλ ζε κία δεδνκέλε ρξνληθή ζηηγκή. Σα αθεγεκαηηθά θείκελα ζπγθξνηνχληαη γχξσ απφ έλα ρξνληθφ άμνλα θαη απνηεινχλ ηελ «ηέρλε» ηνπ ρξφλνπ (Adam, 1999) 25. Απαληά ζε εξσηήκαηα ηνπ ηχπνπ «πψο ζπλέβε ην Υ γεγνλφο ή πψο ζπκβαίλεη, εθηπιίζζεηαη ην Υ γεγνλφο». Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηξεηο θαηεγνξίεο αθεγήζεσλ: 26 Σε κπζνπιαζηηθή αθήγεζε πνπ είλαη ζπλδεδεκέλε κε ηε ινγνηερλία, ε νπνία δελ αθεγείηαη θάηη ην πξαγκαηηθφ, φπσο είλαη ηα παξακχζηα, λνπβέιεο, δηεγήκαηα, θ.ά. Σελ ηζηνξηθή αθήγεζε, ε νπνία απνηειεί εμηζηφξεζε γεγνλφησλ ηνπ παξειζφληνο, φπσο είλαη ηα ρξνλνγξαθήκαηα, νη ηζηνξηθέο αθεγήζεηο θ.ά., πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ηελ αθήγεζε γηα λα αλαζπζηήζνπλ επηιεθηηθά, αιιά πεηζηηθά ηνλ θφζκν ηνπ παξειζφληνο, θαη 25 Adam J. M., 1999, Τα θείκελα: ηύπνη θαη πξόηππα, Αζήλα: Παηάθεο 26 Πνιίηεο, Π., Λόγνο-Κείκελν,

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αξιοποίηςη των ΤΠΕ ςτην εκπαιδευτική διδακτική διαδικαςία ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Ο υπολογιςτήσ ωσ μζςο πρακτικήσ εγγραμματιςμοφ Δεκαετίεσ: 1950-60 «Τα βαςικά» Δνκηζκόο: Φσλνινγία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύληαμε κεζνδνινγηθνύ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ:

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: «ΟΗ ΔΡΧΣΖΔΗ ΣΖ ΓΗΓΑΚΣΗΚΖ ΠΡΑΞΖ : ΑΝΑΛΤΖ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΟΤ ΣΧΝ ΔΡΧΣΖΔΧΝ ΣΟΤ ΥΟΛΗΚΟΤ ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σχληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΥΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΣΟΛΙΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ Π. Μ..: πνπδέο ζηηο Γιώζζεο θαη ηνλ Πνιηηηζκό ησλ Υσξώλ ηεο Ννηηναλαηνιηθήο Δπξώπεο ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Ηλεκτρονικέσ ςημειώςεισ για φοιτητέσ Δπηθ. Καζεγεηήο Αιηβίδνο νθφο Παηδαγσγηθφ Σκήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ Π.3.1.1 χληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΣΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε. ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΛΟΓΟΣΔΥΝΙΑ: Η ΠΔΡΙΠΣΩΗ ΣΟΤ ΦΙΝΛΑΓΙΚΟΤ ΓΛΩΙΚΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΓΗΑ ΒΗΟΤ ΜΑΘΖΖ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΩΝ ----- ΔΝΗΑΗΟ ΓΗΟΗΚΖΣΗΚΟ ΣΟΜΔΑ Π/ΘΜΗΑ & Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ Γ/ΝΖ ΠΟΤΓΩΝ Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ ΣΜΖΜΑ Α Να διαηηπηθεί μέσπι... Βαθμόρ Αζθαλείαρ... Μαπούζι

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ70 ΓΑΚΑΛΟΙ. Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ70 ΓΑΚΑΛΟΙ. Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011 ΔΠΑ 2007-13\Δ.Π. Δ&ΓΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείδνλ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Δθπαηδεπηηθώλ ζηηο 8 Π.., 3 Π..Δμ., 2 Π..Δηζ.» Με ζπγρξεκαηνδόηεζε ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (Δ. Κ. Σ.) ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΨΝ ΣΜΗΜΑ MΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΣΜΗΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΨΡΙΑ ΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΜΗΜΑ ΥΙΛΟΟΥΙΑ ΠΑΙΔΑΓΨΓΙΚΗ & ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΚΑΙ ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΨΝ ΑΓΨΓΗ Δηαπαλεπηζηεκηαθό

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π.3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ CONNECTICUT ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ CONNECTICUT ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σχληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ CONNECTICUT

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ Π3.1.1. Σύληαμε κεζνδνινγηθνύ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΣΕΙ ΕΡΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΔΡΓΑΗΑ ΣΟ ΜΑΘΖΜΑ «ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΑ» ΤΠΔΤΘΤΝΖ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ: ΒΟΓΗΑΣΕΖ ΓΔΠΟΗΝΑ ΔΞΑΜΖΝΟ: ΔΑΡΗΝΟ 2012-2013 ΚΟΤΦΟΤ ΕΙΡΗΝΗ, ΑΕΜ: 1457 ΣΡΙΑΝΣΗ ΜΑΡΚΕΛΑ,

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ ΔΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΓΙΣΡΙΑΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΜΗΜΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΗΣΛΟ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΔΝΝΟΙΑ ΣΗ ΠΟΛΤΣΡΟΠΙΚΟΣΗΣΑ [1]

ΜΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΔΝΝΟΙΑ ΣΗ ΠΟΛΤΣΡΟΠΙΚΟΣΗΣΑ [1] 1 ΜΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΔΝΝΟΙΑ ΣΗ ΠΟΛΤΣΡΟΠΙΚΟΣΗΣΑ [1] Γλωζζική διδαζκαλία και Τετνολογίες ηης Πληροθορίας και Επικοινωνίας: Η αθήγηζη ζε γλωζζικά και πολσηροπικά κείμενα Νέδε Μαξία Φηιφινγνο, Γηδάθησξ (Γηδαθηηθή

Διαβάστε περισσότερα

«Σρεδίαζε θαη Αλάπηπμε πεξηερνκέλνπ Δηθηπαθνύ ηόπνπ θαη δηαδηθηπαθνύ πεξηνδηθνύ ζηε ζρνιηθή ηάμε: ην παξάδεηγκα κηαο έξεπλαο δξάζεο.

«Σρεδίαζε θαη Αλάπηπμε πεξηερνκέλνπ Δηθηπαθνύ ηόπνπ θαη δηαδηθηπαθνύ πεξηνδηθνύ ζηε ζρνιηθή ηάμε: ην παξάδεηγκα κηαο έξεπλαο δξάζεο. ΔΘΝΗΚΟ ΚΑΗ ΚΑΠΟΓΗΣΡΗΑΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ, ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΚΟΗΝΧΝΗΑ ΚΑΗ ΜΔΧΝ ΜΑΕΗΚΖ ΔΝΖΜΔΡΧΖ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΗΑ ΣΜΖΜΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ωηεξαθνπνύινπ Διέλε ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΖΓΖΣΖ:. ΜΠΟΤΕΑΚΖ ΜΔΛΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Α. ΦΩΣΟΠΟΤΛΟ, Γ. ΦΩΣΔΗΝΟ Α.Μ. 273

ωηεξαθνπνύινπ Διέλε ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΖΓΖΣΖ:. ΜΠΟΤΕΑΚΖ ΜΔΛΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Α. ΦΩΣΟΠΟΤΛΟ, Γ. ΦΩΣΔΗΝΟ Α.Μ. 273 ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΩΠΗΣΗΚΩΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ 2008 2010 ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ «Ζ εηθόλα ηνπ εζληθνύ «εαπηνύ» θαη ηνπ εζληθνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΑΡΥΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΣΟΡΙΑ

ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΑΡΥΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΣΟΡΙΑ ΟΡΓΑΝΙΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ (O.EΠ.ΕΚ.) ΠΑΡΟΥΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΤΜΕΝΩΝ ΤΠΗΡΕΙΩΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΟΝΗΗ ΜΕΛΕΣΩΝ: ΜΕΛΕΣΗ 10 ΕΚΠΟΝΗΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΣΗ: ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΑΡΥΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΣΟΡΙΑ Επιζηημονικώς Τπεύθσνη Έργοσ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΝΣΙΑΝΗ ΕΠΙΡΡΟΗ ΣΟ ΠΡΩΙΜΟ ΕΡΓΟ ΣΟΤ WITTGENSTEIN Βηηηγθελζηατληθή θξηηηθή θαη Kξηηηθή θηινζνθία

Η ΚΑΝΣΙΑΝΗ ΕΠΙΡΡΟΗ ΣΟ ΠΡΩΙΜΟ ΕΡΓΟ ΣΟΤ WITTGENSTEIN Βηηηγθελζηατληθή θξηηηθή θαη Kξηηηθή θηινζνθία Θανάζης ακελλαριάδης Eπίκοσρος Καθηγητής Φιλοσουίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Η ΚΑΝΣΙΑΝΗ ΕΠΙΡΡΟΗ ΣΟ ΠΡΩΙΜΟ ΕΡΓΟ ΣΟΤ WITTGENSTEIN Βηηηγθελζηατληθή θξηηηθή θαη Kξηηηθή θηινζνθία Aλαθοίλωζε ζηο Παλειιήληο ζσλέδρηο

Διαβάστε περισσότερα

Δηδαθηηθέο Τερληθέο. Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα Μπέιινπ, Σρνιηθή Σύκβνπινο Πιεξνθνξηθήο Ν. Ιωαλλίλωλ & Άξηαο

Δηδαθηηθέο Τερληθέο. Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα Μπέιινπ, Σρνιηθή Σύκβνπινο Πιεξνθνξηθήο Ν. Ιωαλλίλωλ & Άξηαο Δηδαθηηθέο Τερληθέο Έλα θείκελν βαζηζκέλν ζην επηκνξθσηηθφ πιηθφ ηνπ έξγνπ «Τινπνίεζε επηκφξθσζεο εθπαηδεπηηθψλ - επηκνξθσηψλ πιεξνθνξηθήο», Πάηξα, 2008, (http://edu19-20.cti.gr/) Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα ΚΡΑΣ ΙΚΟ ΠΙΣ ΟΠΟΙ ΗΣΙΚ Ο ΓΛΩ ΟΜΑΘΔΙΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα τόχοι του σεμιναρίου Με ην παξόλ ζεκηλάξην απνζθνπνύκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ηαπξνχια Κεθάια Δ..Γ.Γ. / Σ.Ο.Α.

ηαπξνχια Κεθάια Δ..Γ.Γ. / Σ.Ο.Α. ΔΗΑΓΧΓΖ... 2 ΥΑΡΑΞΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΚΑΗ ΘΔΧΡΗΑ.... 3 Ζ δηαθνξά ηνπ curriculum θαη ηνπ syllabus... 3 Ζ ζεκαζία ηνπ curriculum... 7 ΑΓΓΛΗΚΑ ΓΗΑ «ΔΗΓΗΚΟΤ ΚΟΠΟΤ»... 10 H ζεκαζία ηεο ιέμεο «εηδηθφο» ζθνπφο...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ

ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ ΔΠΑ 2007-13\Δ.Π. Δ&ΓΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείδνλ Πξφγξακκα Δπηκφξθσζεο Δθπαηδεπηηθψλ ζηηο 8 Π.., 3 Π..Δμ., 2 Π..Δηζ.» Με ζπγρξεκαηνδφηεζε ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (Δ. Κ. Σ.) ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 --

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 -- ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» - 177 -- 5. Σίηινο καζήκαηνο Δηζαγσγή ζηα παθέηα Λνγηζκηθνχ 6. Τπεχζπλνο καζήκαηνο Ησάλλεο Απνζηνιάθεο 7. θνπφο θνπφο ηνπ καζήκαηνο είλαη ε εμνηθείσζε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 εως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΑΓΓΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΑΓΓΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ Π3.1.1. Σύληαμε κεζνδνινγηθνύ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΑΓΓΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι

Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι Δνόηηηα 8: Βαζηθέο αξρέο δξαζηεξηνηήησλ γξακκαηηζκνχ ζην λεπηαγσγείν Μαξηάλλα Κνλδχιε Σκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Δθπαίδεπζεο θαη ηεο Αγσγήο ζηελ Πξνζρνιηθή Ηιηθία (ΣΔΔΑΠΗ) 1. θνπνί ελφηεηαο...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ07 ΓΔΡΜΑΝΙΚΩΝ Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ07 ΓΔΡΜΑΝΙΚΩΝ Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011 ΔΠΑ 2007-13\Δ.Π. Δ&ΓΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείδνλ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Δθπαηδεπηηθώλ ζηηο 8 Π.., 3 Π..Δμ., 2 Π..Δηζ.» Με ζπγρξεκαηνδόηεζε ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (Δ. Κ. Σ.) ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ Πανεπιζηήμιο Κπήηηρ σολή: Φιλοζοθική Σμήμα: Φιλοζοθικών και Κοινυνικών ποςδών Σομέαρ: Θ.Δ.Μ.Κ.Δ. Π.Μ.: «Πολιηιζμόρ και Ανθπώπινη Ανάπηςξη» Δξάμηνο: Δαπινό ηος ακαδημαφκού έηοςρ: 2009-2010 ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007.

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007. Η επικοινυνία ζηην παιδαγυγική ζσέζη, υρ παπάγυν διαμόπθυζηρ ηος τςσοζςναιζθημαηικού κλίμαηορ ηηρ ζσολικήρ ηάξηρ. Αλδξέαο Ν. Εεξγηώηεο, Σρνιηθόο Σύκβνπινο, Γξ. Σρνιηθήο Χπρνινγίαο Παλ/κίνπ Αζελώλ, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND

Διαβάστε περισσότερα

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε Πρόηαζη επιμόρθωζης Μαίξε Κνπηζειίλε Τκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Αγσγήο Παλεπηζηήκην Κχπξνπ 1. Ο ρόλος και η έννοια ηης επιμόρθωζης Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Διαβάστε περισσότερα