ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες ως αίτιο αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην παιδική ηλικία. Ανασκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες ως αίτιο αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην παιδική ηλικία. Ανασκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Οι συγγενείς καρδιοπάθειες ως αίτιο αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην παιδική ηλικία. Ανασκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας Μαρία Γώγου, Ανδρέας Γιαννόπουλος Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Τα καρδιογενή αίτια ευθύνονται σε μεγάλο ποσοστό για την πρόκληση αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων (ΑΕΕ) στην παιδική ηλικία, με τις συγγενείς καρδιοπάθειες να αποτελούν σημαντικό αίτιο ΑΕΕ καρδιακής αιτιολογίας στον πληθυσμό αυτό, είτε λόγω της παθοφυσιολογίας τους, είτε στα πλαίσια της επιδιόρθωσής τους (χειρουργικής ή μη). Οι μηχανισμοί με τους οποίους μια συγγενής καρδιοπάθεια προκαλεί ΑΕΕ περιλαμβάνουν την εμβολή, την ισχαιμία και την αιμορραγία. Η βαρύτητα μιας συγγενούς καρδιοπάθειας δε συνεπάγεται πάντα αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης ΑΕΕ. Έτσι, συγγενείς καρδιοπάθειες χωρίς θορυβώδη συμπτώματα και χωρίς σημαντική αιμοδυναμική επιβάρυνση (ανοιχτό ωοειδές τρήμα, μικρή μεσοκολπική επικοινωνία), που συχνά μένουν αδιάγνωστες, μπορούν να αποτελέσουν αίτιο ΑΕΕ στα παιδιά. Παράλληλα, η επιδιόρθωση ορισμένων συγγενών καρδιοπαθειών μπορεί να προδιαθέσει στην εμφάνιση ΑΕΕ είτε άμεσα είτε μακροπρόθεσμα. Γενικά, τα παιδιά με ΑΕΕ λόγω συγγενούς καρδιοπάθειας παρουσιάζουν ορισμένα κοινά κλινικά χαρακτηριστικά, όπως αυξημένο κίνδυνο υποτροπής, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη μακροχρόνια παρακολούθησή τους. Παράλληλα, απαιτείται περισσότερη έρευνα για την ελαχιστοποίηση των νευρολογικών επιπλοκών που προκύπτουν από την επιδιόρθωση μιας συγγενούς καρδιοπάθειας. Λέξεις κλειδιά: αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, συγγενείς καρδιοπάθειες, παιδιά, ανοιχτό ωοειδές τρήμα Congenital heart diseases as a cause of strokes in childhood. A review of literature Maria Gogou, Andreas Giannopoulos A B S T R A C T Μαρία Γώγου Ανδρέας Γιαννόπουλος Παιδοκαρδιολογική Μονάδα, Β παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ., Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Maria Gogou Andreas Giannopoulos Unit of Pediatric Cardiology, 2nd Pediatric Clinic, Aristotelian University of Thessaloniki, University General Hospital AHEPA, Thessaloniki, Greece Cardiac disorders account for a great proportion of strokes in childhood. Congenital heart diseases consist a significant risk factor for stroke of cardiac origin in this age group. This is due to either pathophysiology of congenital heart diseases or repair of these defects (surgical or non-surgical) and the proposed mechanisms include embolism, ischemia and hemorrhage. It is worth-mentioning that severity of a congenital heart disorder does not always lead to increased risk for stroke. In this way, congenital heart diseases without loud symptoms or significant hemodynamic complications (eg patent foramen ovale, small atrial septal defect), which are often left undiagnosed, can lead to strokes in childhood. At the same time, repair of certain congenital heart defects can predispose to strokes, not only directly, but also on a long-term basis. In general, children with strokes due to congenital heart diseases share some common clinical traits, such as an increased recurrence rate, and this fact should be taken into account during their long-term follow-up. Besides, more research is required for prevention of neurological complications, which result from repair of congenital heart diseases. 150

2 REVIEW ARTICLES Key words: stroke, congenital heart disease, children, patent foramen ovale Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Ο ορισμός του ΑΕΕ περιλαμβάνει τόσο το ισχαιμικό όσο και το αιμορραγικό ΑΕΕ. Το 55% των ΑΕΕ στην παιδική ηλικία είναι ισχαιμικά και το υπόλοιπο 45% αιμορραγικά, σε αντίθεση με τους ενήλικες στους οποίους το 85% των ΑΕΕ είναι ισχαιμικά. Η συχνότητα εμφάνισης ΑΕΕ κυμαίνεται από 1,3-13 περιπτώσεις ανά παιδιά. Τα ΑΕΕ αποτελούν πλέον παγκοσμίως μια από τις 10 κύριες αιτίες θανάτου στην παιδική ηλικία(1,2). Κλινικά τα ΑΕΕ εκδηλώνονται με πλειάδα συμπτωμάτων που εξαρτώνται από την έκταση και εντόπιση της βλάβης και περιλαμβάνουν σπασμούς, ημιπάρεση, μεταβολή του επιπέδου συνείδησης, κεφαλαλγία, εστιακή νευρολογική σημειολογία. Όταν η διάρκεια της σημειολογίας είναι μικρότερη των 24 ωρών, η κατάσταση περιγράφεται ως παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο. Στον παιδιατρικό πληθυσμό τα πιο συχνά αίτια εμφάνισης ΑΕΕ είναι οι αρτηριοπάθειες (π.χ. νόσος Moyamoya), οι λοιμώξεις (π.χ. ανεμευλογιά), οι καρδιακές παθήσεις, οι κακοήθειες και οι αιματολογικές διαταραχές (π.χ. δρεπανοκυτταρική αναιμία, θρομβοφιλία)(3,4). Τα καρδιογενή αίτια ενοχοποιούνται για την εμφάνιση ΑΕΕ στην παιδική ηλικία σε σημαντικό ποσοστό που όμως παρουσιάζει ευρεία διακύμανση (σε πρόσφατη μελέτη εγγίζει το 30%)(5). Αντίστοιχα, κατά τους Hoffmann A και συν. (2010) από ασθενείς κάθε ηλικίας με συγγενή καρδιόπαθεια μετά από μέσο διάστημα παρακολούθησης 35 χρόνων ΑΕΕ εμφάνισε περίπου το 19% (0,05% η πιθανότητα εμφάνισης ανά ασθενή ετησίως)(6). Στη διεθνή βιβλιογραφία οι έρευνες που εστιάζουν στις συγγενείς καρδιοπάθειες ως αποκλειστικό ενοχοποιητικό παράγοντα για πρόκληση ΑΕΕ είναι λίγες και οι περισσότερες αφορούν ενήλικες ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες. Σε σύγκριση με τα παιδιά που υπέστησαν ΑΕΕ άλλης αιτιολογίας, τα παιδιά που παρουσιάζουν ΑΕΕ λόγω συγγενούς καρδιοπάθειας είναι κατά κανόνα μικρότερα σε ηλικία, ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος και τα επεισόδια έχουν την τάση να είναι αμφοτερόπλευρα. Ωστόσο, το προσδόκιμο επιβίωσης και η βαρύτητα των νευρολογικών ελλειμμάτων δε διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων(5). Μια συγγενής καρδιοπάθεια μπορεί να προκαλέσει ΑΕΕ είτε λόγω της παθοφυσιολογίας της (εμβολή, ισχαιμία, αιμορραγία) είτε στα πλαίσια της διόρθωσής της (χειρουργικής ή μη). Αλληλογραφία Μαρία Γώγου Δ. Νίκα 44, 60100, Κατερίνη Τηλ.: com Correspondence Maria Gogou Dimitriou Nika 44, 60100, Katerini, Greece Tel.: com Εμβολή Γενικά, η ύπαρξη εμβολικού επεισοδίου προϋποθέτει, εκτός από τις συνθήκες που ευνοούν το σχηματισμό θρόμβου, την ύπαρξη μιας επικοινωνίας μεταξύ αριστερών και δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων, τη μετακίνηση του θρόμβου από τη δεξιά προς την αριστερή καρδιά (παράδοξη εμβολή) και την προώθησή του προς την εγκεφαλική κυκλοφορία. Δύο τέτοιες συχνές επικοινωνίες είναι το ανοιχτό ωοειδές τρήμα και η ΜΕ, ειδικά εκείνη με σχηματισμό ανευρύσματος μεσοκολπικού διαφράγματος. Η παραμονή ανοιχτού ωοειδούς τρήματος είναι μια συχνή κατάσταση και η συχνότητά του εγγίζει το 25-30% του πληθυσμού. Από τις μεσοκολπικές επικοινωνίες η συχνότερη είναι η ΜΕ (καλύπτουν περίπου το 70% των περιπτώσεων)(7). Σε πρόσφατη έρευνα σε παιδιά ηλικίας έως 15 ετών στη Β. Ελλάδα η συχνότητα ανοιχτού ωοειδούς τρήματος ή μικρής ΜΕ υπολογίστηκε στο 15,8%(8). Οι παραπάνω επικοινωνίες κατά κανόνα συνοδεύονται από αριστεροδεξιά διαφυγή αίματος, καθώς η πίεση στον αριστερό κόλπο είναι περίπου 1-2mmHg μεγαλύτερη από αυτήν του δεξιού. Ωστόσο, αυτή η σχετικά μικρή κλίση πίεσης μπορεί εύκολα να αναστραφεί σε αρκετές καταστάσεις, οδηγώντας σε δεξιοαριστερή διαφυγή και επακόλουθη παράδοξη εμβολή. Τέτοιες καταστάσεις είναι η βαθιά εισπνοή (μέσω αυξημένης φλεβικής επιστροφής στο δεξιό κόλπο), ο δυνατός βήχας και το έντονο κλάμα (μέσω μηχανισμού Valsava)(9). 151

3 Ο ι σ υ γ γ ε ν ε ί ς κ α ρ δ ι ο π ά θ ε ι ε ς ω ς α ί τ ι ο α γ γ ε ι α κ ώ ν Γενικά, ο κίνδυνος δεξιοαριστερής διαφυγής είναι σημαντικά μεγαλύτερος σε περιπτώσεις ανοιχτού ωοειδούς τρήματος παρά μεσοκολπικής επικοινωνίας και αυτό πιθανότατα αποδίδεται στη διαφορετική μορφολογία των δύο αυτών ελλειμμάτων (εφίππευση των χειλέων του ελλείμματος στην περίπτωση του ωοειδούς τρήματος) (7). Οι ΜΜ Dowling και συν. (2012) υπολογίζουν τη συχνότητα παραμονής ανοιχτού ωοειδούς τρήματος στο 16,2% μεταξύ των παιδιών με συγγενείς καρδιοπάθειες που υπέστησαν ΑΕΕ, ενώ στη μελέτη των M. Perkovic-Benedik et al (2007) μεταξύ παιδιών με κρυπτογενές ισχαιμικό ΑΕΕ ανευρέθηκε ανοιχτό ωοειδές τρήμα στο 50% των περιπτώσεων(7,10). Τα παραπάνω δείχνουν ότι το ανοιχτό ωοειδές τρήμα, παρόλο που συνιστά μια αθώα συγγενή καρδιακή παραλλαγή, η οποία δεν προκαλεί αιμοδυναμική επιβάρυνση ούτε και περιορίζει τη φυσική δραστηριότητα του παιδιού, συνδέεται συχνά με την πρόκληση ΑΕΕ και ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου απουσιάζουν άλλοι ενοχοποιητικοί παράγοντες. Το γεγονός αυτό καθιστά επιβεβλημένη την ενδελεχή αναζήτηση ανοιχτού ωοειδούς τρήματος σε όλες τις περιπτώσεις παιδιών και εφήβων με ΑΕΕ χωρίς εμφανή αιτιολογία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η έρευνα των Menon SC et al (2014), οι οποίοι διερεύνησαν τους λόγους που οδηγούν σε σύγκλειση ανοιχτού ωοειδούς τρήματος στην παιδική και εφηβική ηλικία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι συχνότεροι λόγοι σύγκλεισης ήταν οι εμμένουσες κεφαλαλγίες, οι οπτικές διαταραχές, η παροδική εγκεφαλική ισχαιμία και τα ΑΕΕ, με το 90% των παιδιών να αναφέρει ύφεση των συμπτωμάτων μετά την επέμβαση(11). Γενικά, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι στην παιδική ηλικία η ύπαρξη ανοιχτού ωοειδούς τρήματος αποτελεί μια καρδιακή ανατομική παραλλαγή που δε χρειάζεται οποιαδήποτε αντιμετώπιση με εξαίρεση εκείνα τα παιδιά με ανοιχτό ωοειδές τρήμα και συμπτωματολογία συμβατή με εγκεφαλική ισχαιμία. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ανεύρεση ανοιχτού ωοειδούς τρήματος σε τυχαίο έλεγχο ασυμπτωματικού παιδιού συνδέεται με σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ΑΕΕ στο μέλλον, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα παιδιά, καθώς και κατά πόσο αναγκαία είναι η προφυλακτική σύγκλεισή του. Οι ομάδες των I. Meissner et al (2006) και MR Di Tullio et al (2007) παρακολούθησαν για διάστημα περίπου 6 ετών πληθυσμούς ενηλίκων ατόμων, στα οποία είχε τυχαία διαγνωστεί ανοιχτό ωοειδές τρήμα και διαπίστωσαν ότι το ανοιχτό ωοειδές τρήμα δεν αποτελεί στατιστικά σημαντικό ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ΑΕΕ(12,13). Αντίστοιχες προοπτικές μελέτες με μεγαλύτερο διάστημα παρακολούθησης θα ήταν χρήσιμο να διεξαχθούν και στον παιδικό πληθυσμό (Σχ.1). Ενδιαφέρον, επίσης, θα είχε η αναζήτηση επιπρόσθετων παραγόντων, οι οποίοι σε συνδυασμό με το ανοιχτό ωοειδές τρήμα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ΑΕΕ. Τέτοιοι ανατομικοί παράγοντες έχει βρεθεί ότι είναι η παραμένουσα ευσταχιανή βαλβίδα και τα μεσοκολπικά ανευρύσματα. Ειδικότερα, παρόλο που η ευσταχιανή βαλβίδα επί απουσίας άλλων δομικών ανωμαλιών της καρδιάς δεν έχει παθολογική σημασία, αν συνδυαστεί με ανοιχτό ωοειδές τρήμα, μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ΑΕΕ είτε προωθώντας άμεσα το έμβολο προς τον αριστερό κόλπο είτε έμμεσα αυξάνοντας το εύρος κίνησης του μεσοκολπικού διαφράγματος, το οποίο με τη σειρά του θα διευκολύνει τη μεταφορά του εμβόλου στην αριστερή κυκλοφορία(14). Ως προς τα μεσοκολπικά ανευρύσματα, πρόκειται για σχετικά σπάνια ανατομική παραλλαγή (ανευρίσκονται 10 φορές λιγότερο συχνά από το ανοιχτό ωοειδές τρήμα) και εκτιμάται ότι αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΑΕΕ επί ανοιχτού ωοειδούς τρήματος, χωρίς όμως να θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου(8). Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί ότι οι M. Razaq et al (2012) περιέγραψαν τη μεμονωμένη περίπτωση ενός 6χρονου αγοριού, το οποίο εμφάνισε ισχαιμικό ΑΕΕ και είχε ως μοναδικό παθολογικό εύρημα μεσοκολπικό ανεύρυσμα, γεγονός που σημαίνει ότι ο παθογενετικός ρόλος του μεσοκολπικού ανευρύσματος στην πρόκληση ΑΕΕ χρήζει περαιτέρω διερεύνησης(15). Όσον αφορά το ρόλο των αρρυθμιών στην πρόκληση ΑΕΕ, σε μεγάλη αναδρομική μελέτη των MM Massin et al (2010) μεταξύ παιδιών με σοβαρή και παραμελημένη 152

4 ε γ κ ε φ α λ ι κ ώ ν ε π ε ι σ ο δ ί ω ν σ τ η ν π α ι δ ι κ ή η λ ι κ ί α Συντομογραφίες AEE: Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο ΜΕ: επικοινωνία του δευτερογενούς μεσοκολπικού διαφράγματος Σχήμα1: Διάγνωση και αντιμετώπιση ανοιχτού ωοειδούς τρήματος σε σχέση με τον κίνδυνο εμφάνισης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (ΑΕΕ) ΑΝΟΙΧΤΟ ΩΟΕΙΔΕΣ ΤΡΗΜΑ άνευ συμπτωμάτων-αδιάγνωστο άνευ συμπτωμάτων-ανεύρεση σε τυχαίο έλεγχο άνευ συμπτωμάτων-ανεύρεση σε τυχαίο έλεγχο σύγκλειση; (μη επεμβατική) σύγκλειση; (μη επεμβατική) πιθανές επιπλοκές από την επέμβαση πιθανές επιπλοκές από την επέμβαση κίνδυνος εμφάνισης ΑΕΕ κίνδυνος υποτροπής συγγενή καρδιοπάθεια βρέθηκε ότι η συντριπτική πλειοψηφία τους (94%) δεν παρουσίαζε σημαντικές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Αντίθετα, κλινικά σημαντικές αρρυθμίες παρατηρήθηκαν μόνο σε εκείνα τα παιδιά με σοβαρή κολπική διάταση ή παρατεταμένη δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας και περιλάμβαναν επεισόδια παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας επανεισόδου, πρώιμες κοιλιακές συστολές, έκτοπο κολπικό ρυθμό, ενώ κολπική μαρμαρυγή εμφάνισε μόνο ένας ασθενής(16). Από τα παραπάνω φαίνεται ότι ο ρόλος των αρρυθμιών στην πρόκληση ΑΕΕ σε παιδιά με συγγενή καρδιοπάθεια είναι μάλλον περιορισμένος, ειδικά τα τελευταία χρόνια όπου η χειρουργική διόρθωση μιας σοβαρής συγγενούς καρδιοπάθειας είναι συνήθως άμεση. Ο ρόλος της ενδοκαρδίτιδας στην πρόκληση εμβολικών επεισοδίων είναι γνωστός και υπολογίζεται ότι περίπου το 10% των ασθενών με λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα 153

5 Ο ι σ υ γ γ ε ν ε ί ς κ α ρ δ ι ο π ά θ ε ι ε ς ω ς α ί τ ι ο α γ γ ε ι α κ ώ ν θα υποστούν ΑΕΕ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των Α. Hoffmann et al (2010) η ενδοκαρδίτιδα οφείλεται περίπου για το 2% των ΑΕΕ που συμβαίνουν σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια(6). Η έγκαιρη χειρουργική διόρθωση των συγγενών καρδιοπαθειών αλλά και η ευρεία χρήση χημειοπροφύλαξης αναμένονταν να ελαττώσουν την επίπτωσή της ενδοκαρδίτιδας μεταξύ των ασθενών αυτών. Ωστόσο, πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η συχνότητά της αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που θα μπορούσε να αποδοθεί στη συνολική αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών αυτών αλλά και στη χρήση προσθετικών υλικών κατά τη διάρκεια των καρδιοχειρουργικών επεμβάσεων(17). Γενικά, υπάρχει διχογνωμία μεταξύ των συγγραφέων σχετικά με το ποια είδη συγγενών καρδιοπαθειών προδιαθέτουν περισσότερο στην εμφάνιση ΑΕΕ λόγω ενδοκαρδίτιδας. Οι μεσοκοιλιακές επικοινωνίες είναι οι συχνότερες, ενώ στη δεύτερη θέση άλλοι τοποθετούν τις κυανωτικές συγγενείς καρδιοπάθειες και άλλοι τις ανωμαλίες του αορτικού τόξου(18,19). Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι ένας επιπλέον παράγοντας που έχει ενοχοποιηθεί για την πρόκληση ΑΕΕ είναι οι βαλβιδοπάθειες. Ειδικότερα, οι Rice GP et al (1981) περιέγραψαν 2 περιπτώσεις βρεφικής ημιπληγίας, στις οποίες ο μόνος ενοχοποιητικός παράγοντας που βρέθηκε ήταν η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, η οποία, μάλιστα, παρατηρήθηκε και σε υπόλοιπα μέλη των οικογενειών. Παρομοίως, οι Jackson AC et al (1984) μελέτησαν τις περιπτώσεις 32 ασθενών νεαρής ηλικίας, οι οποίοι είχαν εμφανίσει παροδική εγκεφαλική ισχαιμία με μόνο παθολογικό εύρημα τη λειτουργική πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας. Μετά από διάστημα 8 ετών το 16% αυτών εμφάνισε υποτροπή(20,21). Ένας μηχανισμός που θα μπορούσε να ερμηνεύσει τις παραπάνω περιπτώσεις είναι η τάση που ασκείται στους θηλοειδείς μυς του αριστερού μυοκαρδίου, καθώς η μιτροειδής βαλβίδα προπίπτει στον αριστερό κόλπο και η οποία είναι δυνατό να διαταράξει την ομαλή συστολή της καρδιάς, προδιαθέτοντας στη δημιουργία θρόμβων. Ισχαιμία Ένας προφανής μηχανισμός με τον οποίο μια συγγενής καρδιοπάθεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε μειωμένη αιμάτωση του εγκεφάλου είναι μέσω καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία έχει ως αποτέλεσμα το μειωμένο κλάσμα εξώθησης. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν καταγράφεται στη βιβλιογραφία και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην καλύτερη αντιμετώπιση που έχουν πλέον αυτά τα παιδιά (έγκαιρη καρδιοχειρουργική επέμβαση διόρθωσης, φαρμακευτική αγωγή). Μια σπάνια (αφορά <1% του γενικού πληθυσμού) συγγενής καρδιοπάθεια που συνδέεται συχνά με αιφνίδιο θάνατο (ιδιαιτέρως στους αθλητές) είναι η ανώμαλη έκφυση ενός ή και των δύο στεφανιαίων αγγείων. Οι Carvalho AC et al (1994) περιέγραψαν την περίπτωση ενός δίχρονου φαινομενικά υγιούς αγοριού, το οποίο εμφάνισε ισχαιμικό ΑΕΕ. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος αποκάλυψε ανώμαλη έκφυση της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας από την πνευμονική αρτηρία χωρίς κάποια άλλη δομική ανωμαλία. Ακολούθησε σε δεύτερο χρόνο μετεμφύτευση του ανώμαλου αγγείου και έκτοτε δεν παρατηρήθηκε υποτροπή(22). Μια άλλη σπάνια συγγενής καρδιοπάθεια είναι το μη συμπαγές μυοκάρδιο, το οποίο πιθανολογείται ότι οφείλεται σε μη υποστροφή των δοκιδώσεων του μυοκαρδίου που παρατηρούνται φυσιολογικά κατά την ενδομήτριο ζωή με αποτέλεσμα τη σπογγώδη εμφάνισή του. Η συχνότητά του υπολογίζεται στο 0.12/ (πιθανόν υποεκτιμημένη λόγω έλλειψης μεγάλων πληθυσμιακών μελετών), οι κλινικές εκδηλώσεις μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία και συχνά συνδέεται με ΑΕΕ πιθανόν λόγω ανεπαρκούς συστολής της αριστερής κοιλίας και επακόλουθη ισχαιμία αλλά και λόγω ανομοιόμορφης συστολής του μυοκαρδίου και λίμνασης το αίματος στους διευρυσμένους χώρους της σπογγώδους αριστερής κοιλίας, γεγονός που προδιαθέτει σε εμβολή. Ειδικότερα, οι Vijayvergiva R. et al (2008) περιέγραψαν την περίπτωση ενός 18χρονου αγοριού με ΑΕΕ ως πρώτη εκδήλωση 154

6 ε γ κ ε φ α λ ι κ ώ ν ε π ε ι σ ο δ ί ω ν σ τ η ν π α ι δ ι κ ή η λ ι κ ί α μη συμπαγούς μυοκαρδίου (αμφικοιλιακά) και οι Benyounes N. et al (2011) μια αντίστοιχη περίπτωση σε ένα νεαρό ενήλικα Όσον αφορά στην πιθανότητα που έχει ένα παιδί με μη συμπαγές μυοκάρδιο να εμφανίσει ΑΕΕ, οι Sαbate-Rotes A. et al (2012) παρακολούθησαν την πορεία 29 τέτοιων παιδιών ηλικίας έως 17 ετών και διαπίστωσαν ότι μόνο 1 είχε υποστεί ΑΕΕ μέχρι την ενηλικίωση(23-26). Αιμορραγία Η συγγενής καρδιοπάθεια που θα μπορούσε να προκαλέσει αιμορραγικό ΑΕΕ είναι η στένωση του ισθμού της αορτής, η οποία αποτελεί και μια από τις σημαντικότερες αιτίες αρτηριακής υπέρτασης στην παιδική ηλικία. Ειδικότερα, η στένωση του ισθμού στην πλειοψηφία των περιπτώσεων παρατηρείται λίγο μετά την έκφυση της αριστερής υποκλείδιας αρτηρίας με αποτέλεσμα τη μειωμένη παροχή αίματος στο κάτω ήμισυ του σώματος και την εμφάνιση σημείων αυξημένης πίεσης του αίματος στο άνω ήμισυ. Η υπερφόρτωση της εγκεφαλικής κυκλοφορίας σε συνδυασμό με ανωμαλίες-δυσπλασίες των αγγείων του κύκλου του Willis (που συνυπάρχουν συχνά στους ασθενείς αυτούς) μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη των εγκεφαλικών αγγείων και ενδοκράνια αιμορραγία(27). Πράγματι, στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν δημοσιεύσεις περιστατικών, όπου αιμορραγικά ΑΕΕ καταγράφηκαν σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες ως πρώτη εκδήλωση αδιάγνωστης μέχρι τότε στένωσης του ισθμού της αορτής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εργασία των Young RS et al (1982) στην οποία παρουσιάζονται οι περιπτώσεις 4 βρεφών με στένωση ισθμού αορτής που υπέστησαν ΑΕΕ τις πρώτες ημέρες της ζωής τους, με μέτρια μόνο αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Βέβαια, η στένωση του ισθμού έχει συσχετιστεί και με ισχαιμικά ΑΕΕ, τα οποία όμως οφείλονταν σε θρομβοεμβολικά επεισόδια λόγω της καθυστερημένης κυκλοφορίας του αίματος στα στενωμένα δυσπλαστικά αγγεία του εγκεφάλου και δεν αποδίδονταν στη συγγενή καρδιοπάθεια(28-30). H διόρθωση των συγγενών καρδιοπαθειών ως αίτιο ΑΕΕ Χωρίς αμφιβολία η διόρθωση των συγγενών καρδιοπαθειών (είτε καρδιοχειρουργικά είτε με μεθόδους της επεμβατικής καρδιολογίας) έχει αλλάξει δραματικά τη φυσική πορεία αυτών των νοσημάτων αυξάνοντας σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης. Ωστόσο, διαφαίνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι ίδιες οι διορθωτικές επεμβάσεις μπορούν να αποτελέσουν αίτια ΑΕΕ στους ασθενείς αυτούς. Στη μελέτη των Dowling MM et al (2012) μεταξύ των παιδιών με συγγενή καρδιοπάθεια που υπέστησαν ΑΕΕ βρέθηκε ότι το 15,9% των ΑΕΕ συνέβησαν εντός 72 ωρών από καρδιοχειρουργική επέμβαση, ενώ το 8,5% εντός 72 ωρών από καθετηριασμό της καρδιάς(7). Α. Διόρθωση με καρδιοχειρουργική επέμβαση Αναλυτικότερα, παρατηρήθηκε ότι τελειόμηνα νεογνά με συγγενή καρδιοπάθεια, τα οποία χειρουργήθηκαν στην αρχή της ζωής τους παρουσίαζαν σε μεταγενέστερο χρόνο σε αυξημένη συχνότητα νευρολογικά προβλήματα, παρόμοια με εκείνα που παρουσιάζουν συχνά τα πρόωρα νεογνά. MRI μελέτες στα παιδιά αυτά αποκάλυψαν διάχυτη βλάβη της λευκής ουσίας αλλά και εστιακά εγκεφαλικά έμφρακτα. Δεδομένου ότι η καρδιοχειρουργική επέμβαση πραγματοποιήθηκε τους πρώτους μήνες ζωής, τα ΑΕΕ δε θα μπορούσαν να αποδοθούν στην ίδια τη συγγενή καρδιοπάθεια. Εγείρεται, λοιπόν, το ερώτημα αν η επέμβαση ευθύνεται για αυτά(31). Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους μια καρδιοχειρουργική επέμβαση μπορεί να προκαλέσει ΑΕΕ είναι η δημιουργία εμβόλου (από τους χειρισμούς κατά την επέμβαση) και η μειωμένη παροχή αίματος προς τον εγκέφαλο λόγω διακοπής της καρδιακής λειτουργίας και εφαρμογής πλήρους εξωσωματικής κυκλοφορίας ή εναλλακτικά καρδιοπνευμονικής παράκαμψης χαμηλής ροής, οι οποίες δημιουργούν συνθήκες ισχαιμίας. Σε γενικές γραμμές, η εξωσωματική κυκλοφορία συνδέεται με περισσότερα νευρολογικά προβλήματα και, μάλιστα, η μεταξύ τους σχέση είναι δοσοεξαρτώμενη (ανάλογη 155

7 Ο ι σ υ γ γ ε ν ε ί ς κ α ρ δ ι ο π ά θ ε ι ε ς ω ς α ί τ ι ο α γ γ ε ι α κ ώ ν της διάρκειας διακοπής της καρδιακής λειτουργίας). Πέρα από τους μηχανισμούς αυτούς, στην πρόκληση ΑΕΕ συμβάλλει ο χαμηλός κορεσμός σε Ο 2 κατά τη διάρκεια της επέμβασης, καθώς και η παραγωγή φλεγμονωδών κυτοκινών λόγω της υποξίας και του χειρουργικού stress. Είναι αυτονόητο ότι σημαντικό ρόλο παίζει και η νευρολογική κατάσταση του νεογνού πριν από την επέμβαση, ενώ το χαμηλό Apgar score κατά τη γέννηση αποτελεί σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα(32,33). Αξίζει, πάντως, να αναφερθεί ότι είναι αναμενόμενο, ο εγκέφαλος των νεογνών και βρεφών με αιμοδυναμικά σημαντική συγγενή καρδιοπάθεια (π.χ. μετάθεση μεγάλων αγγείων, υποπλαστική αριστερή κοιλία) να εμφανίζει μεγαλύτερη ευπάθεια σε βλαπτικούς παράγοντες, όπως η ισχαιμία και η υποξία. Η ευπάθεια αυτή αποδίδεται στην αρνητική επίδραση που ασκεί η καρδιοπάθεια στην ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής. Πιο συγκεκριμένα, η μετάθεση μεγάλων αγγείων επεμβαίνει στην ανάπτυξη του εμβρυϊκού εγκεφάλου, καθώς η αορτή, η οποία εκφύεται από τη δεξιά κοιλία, μεταφέρει στον εγκέφαλο μη καλά οξυγονωμένο αίμα (κορεσμός 55%), ενώ το καλύτερα οξυγονωμένο αίμα των ομφαλικών φλεβών (κορεσμός 65%) θα καταλήξει στην πνευμονική, η οποία εκφύεται από την αριστερή κοιλία. Αντίστοιχα, στην περίπτωση της υποπλαστικής αριστερής κοιλίας ευθύνεται η μειωμένη συνολική παροχή αίματος στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Πράγματι, μελέτες που έγιναν με τη χρήση φασματοσκοπικής ανάλυσης μαγνητικού συντονισμού (MRSI) και κλασματικής ανισοτροπίας έδειξαν ότι η εγκεφαλική ωρίμανση νεογνών με μία από τις δύο παραπάνω συγγενείς καρδιοπάθειες υπολείπεται σημαντικά σε σύγκριση με την ομάδα νεογνών-μαρτύρων. Αντίθετα, συγγενείς καρδιοπάθειες που χαρακτηρίζονται από ευρείες επικοινωνίες (π.χ. ευρεία μεσοκοιλιακή επικοινωνία) δεν αναμένεται να επηρεάσουν αιμοδυναμικά τον εγκέφαλο, καθώς λόγω της εξίσωσης των πιέσεων μεταξύ αριστερής και δεξιάς καρδιάς κατά την εμβρυϊκή ζωή δεν παρατηρείται σημαντική διαφυγή(34,35). Β. Διόρθωση με μεθόδους επεμβατικής καρδιολογίας Υπάρχουν, όμως, και συγγενείς καρδιοπάθειες που επιδιορθώνονται χωρίς καρδιοχειρουργική επέμβαση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαδερμική σύγκλειση ωοειδούς τρήματος ή ΜΕ με τη χρήση ειδικών συσκευών ( ομπρέλες ) μέσω καθετηριασμού της καρδιάς. Η μέθοδος αυτή κερδίζει συνεχώς έδαφος στην αντιμετώπιση των παραπάνω καταστάσεων και συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Ωστόσο, στη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται περιπτώσεις ασθενών (παιδιών και ενηλίκων) που υπέστησαν ΑΕΕ μετά την τοποθέτηση συσκευής σύγκλεισης ελλείμματος. Τα αίτια είναι η δημιουργία θρόμβου (είτε στο σημείο τοποθέτησης της συσκευής είτε εν τω βάθει στη μηριαία φλέβα) σε συνδυασμό με την ύπαρξη υπολειμματικής διαφυγής (Σχ.1). Η τελευταία μπορεί να οφείλεται σε κακή τοποθέτηση της ομπρέλας ή να αποτελεί τη φυσιολογική μικρή διαφυγή που παρατηρείται τους πρώτους μήνες μετά την επέμβαση(31). Γενικά, η πιθανότητα ανάπτυξης θρόμβου στο σημείο τοποθέτησης υπολογίζεται στο 0-7% από τους Krumsdorf U et al (2004), ενώ στη μελέτη των Anzai H et al (2004) έφτασε το 22%(36-38). Παρόλα αυτά, η παραπάνω μέθοδος θεωρείται ασφαλής θεραπευτική επιλογή, καθώς κατά τους Bartz PJ et al (2006), οι οποίοι παρακολούθησαν την πορεία 45 τέτοιων ασθενών νεαρής ηλικίας, ΑΕΕ δεν παρατηρήθηκε σε κανέναν, ενώ το 98% αυτών μετά από 5 μήνες παρακολούθησης δεν εμφάνιζε υπολειμματική διαφυγή(9). Παρόμοια εμβολικά ΑΕΕ λόγω δεξιοαριστερής διαφυγής έχουν καταγραφεί και σε βρέφη με μετάθεση μεγάλων αγγείων, τα οποία υποβλήθηκαν σε κολπική διαφραγματοστομία με μπαλόνι ως ανακουφιστικό μέτρο πριν από την τελική διόρθωση της βλάβης(31). Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση ενός βρέφους 10 μηνών που υποβλήθηκε σε αορτοπλαστική με μπαλόνι για την αποκατάσταση επαναστένωσης χειρουργηθείσας στένωσης ισθμού αορτής. Μετά το πέρας της επέμβασης υπέστη ισχαιμικό ΑΕΕ και η νεκροψία έδειξε υποπλαστική πρόσθια αναστομωτική 156

8 ε γ κ ε φ α λ ι κ ώ ν ε π ε ι σ ο δ ί ω ν σ τ η ν π α ι δ ι κ ή η λ ι κ ί α αρτηρία(39). Είναι γνωστό ότι στη στένωση του ισθμού της αορτής συνυπάρχουν πολύ συχνά συγγενείς δυσπλασίες των αγγείων του κύκλου του Willis. Αυτό σημαίνει ότι η αιφνίδια αλλαγή των συνθηκών κυκλοφορίας του αίματος στην περιοχή (π.χ. απότομη μείωση της μέσης αρτηριακής πίεσης μετά από διάνοιξη της στένωσης του ισθμού) μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες στην ομοιόσταση του εγκεφάλου, οδηγώντας ακόμη και σε ισχαιμικό έμφρακτο. Γενικά Σχόλια Συνοψίζοντας τα όσα προαναφέρθηκαν, οι μηχανισμοί με τους οποίους μια συγγενής καρδιοπάθεια μπορεί να προκαλέσει ΑΕΕ στα παιδιά ποικίλλουν και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό τόσο από το είδος της καρδιοπάθειας όσο και από το χρόνο και το είδος της διορθωτικής επέμβασης (Σχ.2). Αξίζει να αναφερθεί ότι η βαρύτητα της αιμοδυναμικής επιβάρυνσης που προκαλεί μια συγγενής καρδιοπάθεια δε σχετίζεται απαραίτητα και με αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης ΑΕΕ. Σχήμα 2: Μηχανισμοί με τους οποίους μια συγγενής καρδιοπάθεια μπορεί να οδηγήσει σε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ χωρίς αιμοδυναμική επιβάρυνση χωρίς αιμοδυναμική επιβάρυνση αδιάγνωστες μη επεμβατική επιδιόρθωση-συν. σε μεγαλύτερη ηλικία (π.χ. μεσοκολπική καρδιοχειρουργική επιδιόρθωση-συν. στην αρχή της ζωής χωρίς επιδιόρθωση επικοινωνία) εμβολή ή αιμορραγία εμβολικό επεισόδιο εμβολή λόγω 2αθείς παθοφυσιο- ως οξείες επιπλοκές χειρισμών ή ισχαιμία λογικές μεταβολές (π.χ. ωοειδές τρήμα, λόγω εξωσωματικής στένωση ισθμού) κυκλοφορίας ΑΕΕ 157

9 Ο ι σ υ γ γ ε ν ε ί ς κ α ρ δ ι ο π ά θ ε ι ε ς ω ς α ί τ ι ο α γ γ ε ι α κ ώ ν Γενικά, οι συγγενείς καρδιοπάθειες θα μπορούσαν να ταξινομηθούν στις εξής 2 κατηγορίες με βάση το χρόνο επιδιόρθωσής τους: α) Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν συγγενείς καρδιοπάθειες που επιδιορθώνονται νωρίς στη ζωή του παιδιού, επειδή προκαλούν σημαντική αιμοδυναμική επιβάρυνση. Αυτού του είδους οι καρδιοπάθειες επιδρούν αρνητικά στην ωρίμανση του εγκεφάλου κατά την εμβρυϊκή ζωή και τα ΑΕΕ που προκαλούν προκύπτουν συνήθως ως συνέπεια της καρδιοχειρουργικής επέμβασης. Αντίθετα, στις συγκεκριμένες συγγενείς καρδιοπάθειες με προεξάρχοντα τα συμπτώματα της καρδιακής ανεπάρκειας τα βιβλιογραφικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν κάποια άμεση αιτιολογική συσχέτιση της παθοφυσιολογίας τους με την πρόκληση ΑΕΕ. Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι οι βαριές καρδιοπάθειες μπορούν να οδηγήσουν σε δευτεροπαθείς μεταβολές στον οργανισμό (χαμηλός κορεσμός σε Ο 2, αντιδραστική πολυκυτταραιμία, χρόνια σιδηροπενική αναιμία), οι οποίες με τη σειρά τους να ευνοήσουν την εμφάνιση ΑΕΕ, ενισχύοντας τη δράση άλλων προδιαθεσικών παραγόντων, χωρίς να είναι οι ίδιες η κύρια και αποκλειστική αιτία(5). β) Στη δεύτερη κατηγορία υπάγονται συγγενείς καρδιοπάθειες που δεν επιδιορθώνονται στα πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού είτε επειδή έχουν ασήμαντες αιμοδυναμικές συνέπειες και δε χρήζουν άμεσης επιδιόρθωσης (π.χ. ανοιχτό ωοειδές τρήμα, μικρή μεσοκολπική επικοινωνία) είτε επειδή απλά διαγιγνώσκονται αργότερα (π.χ. στένωση ισθμού αορτής). Οι καρδιοπάθειες αυτής της κατηγορίας δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου ενδομητρίως και τα ΑΕΕ που προκαλούν εμφανίζονται συνήθως αιφνιδίως (μερικές φορές ως πρώτη εκδήλωση της καρδιοπάθειας) ή μπορεί να αποτελούν συνέπεια της επιδιορθωτικής επέμβασης. Και στις δύο περιπτώσεις ο επικρατών μηχανισμός είναι αυτός της θρόμβωσης/ εμβολής. Ενδιαφέρουσα είναι και η οπτική από την οποία βλέπει το θέμα ο Kumar K. (2000). Πιο συγκεκριμένα, στο παρελθόν οι νευρολογικές επιπλοκές μιας συγγενούς καρδιοπάθειας ήταν κυρίως αποτέλεσμα της βαριάς παθοφυσιολογίας της. Αντιθέτως, σήμερα, με την αλματώδη πρόοδο στον τομέα της θεραπείας, το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί στις νευρολογικές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν ως αποτέλεσμα της επιδιορθωτικής επέμβασης (χειρουργικής ή μη) αλλά και στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν αυτές να αποφευχθούν ή να ελαχιστοποιηθούν(40). Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α 1. Amelie-Lefond C, Sebire G, Fullerton H. Recent developments in childhood arterial ischaemic stroke. Lancet Neurol 2008, 7: Mallick AA, Callaghan FJK. The epidemiology of childhood stroke. Eur J Pediatr Neurol Jordan LC. Stroke in childhood. The Neurologist 2006, 12: Freundlich CL, Cervantes-Arslanian AM, Dorfman DH. Pediatric stroke. Emerg Clin Med North Am 2012, 30: Dowling MM, Hynan LS, Lo W, Licht DJ, McClure C, Yager JY, et al. International Paediatric Stroke Study: stroke associated with cardiac disorders. Int J Stroke Hoffmann A, Chockalingam P, Balint OH, Dadashev A, Dimopoulos K, Engel R, et al. Cerebrovascular accidents in adult patients with congenital heart disease. Heart 2010, 96: Dowling MM, Ikemba CM. Intracardiac Shunting and Stroke in Children: A System- 158

10 ε γ κ ε φ α λ ι κ ώ ν ε π ε ι σ ο δ ί ω ν σ τ η ν π α ι δ ι κ ή η λ ι κ ί α atic Review. J Child Neurol 2011, 26: Ιωαννίδου Σ. Επίπτωση μικρής μεσοκολπικής επικοινωνίας ή ανοιχτού ωοειδούς τρήματος στην παιδική ηλικία. Διαγνωστική προσέγγιση. Απώτερη Πρόγνωση. [Διπλωματική Εργασία]. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Bartz PJ, Cetta F, Cabalka Al, Reeder GS, Squarcia U, Agnetti A, et al. Paradoxical emboli in children and young adults: role of atrial septal defect and patent foramen ovale device closure. Mayo Clin Proc 2006, 81: Perkovic-Benedik M, Zaletel M, Meglic NP, Podnar T. Patent Foramen Ovale and Unexplained Ischemic Cerebrovascular Events in Children. Cathet Cardiovasc Interven 2007, 90: Menon SC, Grove A, McFadden M, Korgenski KE, Cowley CG. Clinical Practice, Resource Utilization, and Outcomes of Device Closure of Patent Foramen Ovale in Pediatrics. Ped Neurol 2014, 50: Di Tullio MR, Sacco RL, Sciacca RR, Jin Z, Homma S. Patent Foramen Ovale and the Risk of Ischemic Stroke in a Multiethnic Population. J Am Coll Cardiol 2007, 49: Meissner I, Khandheria BK, Heit JA, Petty GW, Sheps SG, Schwartz, et al. Patent Foramen Ovale: Innocent or Guilty?Evidence From a Prospective Population-Based Study. J Am Coll Cardiol 2006, 47: Vale TA, Newton JD, Orchard E, Bhindi R, Wilson N, Ormerod OJ, et al. Prominence of the Eustachian valve in paradoxical embolism. Eur J Echocardiogr 2011, 12: Razaq M, Parihar RK, Saini G. Atrial septal aneurysm and stroke. Ann Pediatr Cardiol 2012, 5: Massin MM, Dessy H, Malekzadeh-Milani SG, Van Aerschot I, Verbeet T, et al. Prevalence of preoperative arrhythmias in children with delayed treatment of severe congenital heart disease. Acta Cardiol 2010, 65: Fortun J, Centella T, Martin-Davila P, Lamas MJ, Pérez-Caballero C, Fernández- Pineda L, et al. Infective endocarditis in congenital heart disease: a frequent community-acquired complication. Infection 2013, 41: Niwa K, Nakazawa M, Tateno S, Yoshinaga M, Terai M. Infective endocarditis in congenital heart disease: Japanese national collaboration study. Heart 2005, 91: Venkatesan C, Wainwright MS. Pediatric endocarditis and stroke: a single-center retrospective review of seven cases. Pediatr Neurol 2008, 38: Rice GP, Ebers GC, Bondar RL, Boughner DR. Mitral valve prolapse: a cause of stroke in children? Dev Med Child Neurol 1981, 23: Jackson AC, Boughner DR, Barnett HJ. Mitral valve prolapse and cerebral ischemic events in young patients. Neurology 1984, 34: Carvalho AC, Lima JF, Soares AC, Lopes SL, Silva CM, Bocanegra J. A cerebrovascular stroke in a child with an anomalous origin of the left coronary artery. Arq Bras Cardiol 1994, 63: Benyounes N, Obadia M, Gout O. Non compaction cardiomyopathy: a rare cause of cerebral infarction in a young adult. Rev Neurol 2011, 167:

11 Ο ι σ υ γ γ ε ν ε ί ς κ α ρ δ ι ο π ά θ ε ι ε ς ω ς α ί τ ι ο α γ γ ε ι α κ ώ ν 24. Vijayvergiya R, Jha A, Panda SN, Grover A. Biventricular non-compaction-the rare cause of stroke in a young boy. Int J Cardiol 2008, 129: Sabaté Rotés A, Huertas-Quiñones VM, Betrián P, Carretero J, Jiménez L, Girona J. Non-compacted cardiomyopathy: clinical characteristics, evolution and prognostic data in childhood. Results of a multicentre study. An Pediatr 2012, 37: Weisz SH, Limongelli G, Pacileo G. Left ventricular non compaction in children. Congenit Heart Dis 2010, 5: Young RS, Liberthson RR, Zalneraitis EL. Cerebral hemorrhage in neonates with coarctation of the aorta. Stroke 1982, 13: Opio J, Kiguli-Malwadde E, Byanyima RK. Coarctation of aorta presenting as acute haemorrhagic stroke in a 14-year old. A case report. Afr Health Sci 2008, 8: Solinas M, Mengozzi G, De Luca L, Rossi AM, Masullo M, Giustarini C. Aortic coarctation is correlated with bicuspid aortic valve and intracranial aneurysm: a case report and review of the literature. G Ital Cardiol 2006, 7: Herman MI, Alpert B. Coarctation of the aorta and cerebellar infarction. A case report. Ped Emerg Care 2004, 20: Glass HC, Bowman C, Chau V, Moosa A, Hersh AL, Campbell A, et al. Infection and White Matter Injury in Infants with Congenital Heart Disease Cardiol Young 2011, 21: Miller G, Tesman JR, Ramer JC, Baylen BG, Myers JL. Outcome after open-heart surgery in infants and children. J. Child Neurol. 1996, 11: Hovels-Gurich HH, Seghaye MC, Schnitker R, Wiesner M, Huber W, Minkenberg R, et al. Long-term neurodevelopmental outcomes in school-aged children after neonatal arterial switch operation. J. Thorac. Cardiovasc. Surg. 2002, 124: McQuillen PS, Miller SP. Congenital heart disease and brain development. Ann. N.Y. Acad Sci 2010, Shillingford AJ, Ittenbach RF, Marino BS, Rychik J, Clancy RR, Spray TL, et al. Aortic morphometry and microcephaly in hypoplastic left heart syndrome. Cardiol. Young 2007, 17: Krumsdorf U, Ostermayer S, Billinger K, Trepels T, Zadan E, Horvath K, et al. Incidence and clinical course of thrombus formation on atrial septal defect and patient foramen ovale closure devices in consecutive patients. J Am Coll 2004, 43: Anzai H, Child J, Natterson B, Krivokapich J, Fishbein MC, Chan VK, et al. Incidence of thrombus formation on the CardioSEAL and the Amplatzer interatrial closure devices. Am J Cardiol 2004, 93: Woehrle J, Bertrand B, Sondergaard L, Turner M, Scholtz W, Ibrahim R, et al. PFO closure and CryptogenIc StrokE (PRECISE) registry: a multi-center, international registry. Clin Res Cardiol 2012, 101: Brawn WJ, Menahem S, Mee RB. Cerebellar infarction secondary to subclavian aortoplasty repair for coarctation of the aorta. Int J Cardiol 1987, 17: Kumar K. Neurological complications of congenital heart disease. Indian J Pediatr 2000, 67:

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Αντιμετώπιση Ενδοκαρδιακών και Εξωκαρδιακών Επικοινωνιών. Νικόλαος Γ. Ελευθεράκης Επιμελητής Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία

Επεμβατική Αντιμετώπιση Ενδοκαρδιακών και Εξωκαρδιακών Επικοινωνιών. Νικόλαος Γ. Ελευθεράκης Επιμελητής Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία Επεμβατική Αντιμετώπιση Ενδοκαρδιακών και Εξωκαρδιακών Επικοινωνιών Νικόλαος Γ. Ελευθεράκης Επιμελητής Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία Διαφλέβια σύγκλειση Μεσοκολπικής Επικοινωνίας Διαφλέβια σύγκλειση Μυϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ Σωτηρία Αποστολοπούλου Παιδοκαρδιολογική Κλινική Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Στένωση ισθμού Μεμονωμένη ή σε συνδυασμό με άλλες ΣΚ 5-8% των ΣΚ Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΩΣ ΘΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΜΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗ ΝΟΣΟ

ΠΡΟΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΩΣ ΘΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΜΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗ ΝΟΣΟ 1 ΠΡΟΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΩΣ ΘΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΜΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗ ΝΟΣΟ Χ.ΝΤΕΛΛΟΣ Αν. Διευθυντής Υπεύθυνος Παιδοκαρδιολογικού και Κέντρου Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων. Καρδιολογικό Τμήμα, Τζάνειο

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ¹,ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΦΡΟΣΥΝΗ²,ΧΡΕΛΙΑ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ²,ΣΙΔΕΡΗ ΝΑΤΑΛΙ¹,ΠΑΣΤΡΩΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ¹,ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ¹,ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΘΙΛΔΗ¹

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Tο φύσημα Ορισμός Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα «ο θόρυβος» που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιό του -το ακουστικό- όταν το τοποθετεί στο θώρακα ενός ασθενούς. Γενικά Το φύσημα παράγεται από τη ροή

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

δ. Ατρησία Πνευµονικής.

δ. Ατρησία Πνευµονικής. διολόγο. Θα πρέπει επίσης να υποβάλλονται σε τακτά χρονικά διαστή- µατα σε εξετάσεις για έλεγχο της λειτουργίας της καρδιάς τους. Υπάρχει κίνδυνος να προσβληθούν από ενδοκαρδίτιδα πριν ή µετά την εγχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

διαδερμική σύγκλειση των δευτερογενών

διαδερμική σύγκλειση των δευτερογενών Ενδιαφέρουσα Περίπτωση Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση 2012, 53: 44-48 Κρυπτογενές Παροδικό Εγκεφαλικό Επεισόδιο Μετά Από Διαδερμική Σύγκλειση Μεσοκολπικού Ελλείμματος Πέτρος Δάρδας 1, Βλάσσης Νινιός

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Επικίνδυνες για τη ζωή κοιλιακές αρρυθμίες

Επικίνδυνες για τη ζωή κοιλιακές αρρυθμίες Επικίνδυνες για τη ζωή κοιλιακές αρρυθμίες Σκεύος Σιδερής Επιμελητής Α Καρδιολογικό Τμήμα Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών Ventricular Arrhythmias Ventricular arrhythmias, ranging from asymptomatic ventricular

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική σύγκλειση μεσοκολπικής επικοινωνίας και ανοικτού ωοειδούς τρήματος

Επεμβατική σύγκλειση μεσοκολπικής επικοινωνίας και ανοικτού ωοειδούς τρήματος Επεμβατική σύγκλειση μεσοκολπικής επικοινωνίας και ανοικτού ωοειδούς τρήματος Η φυσιολογική καρδιά Η φυσιολογική καρδιά είναι μία αντλία φτιαγμένη από μυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον 20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον Σύγκριση μηριαίας και κερκιδικής προσπέλασης στον καρδιακό καθετηριασμό. Συστηματική Ανασκόπηση Καλλιρρόη Κοζομπόλη, RN, MSc, Ωνάσειο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Επισκόπηση Μειωμένος όγκος παλμού Μεγάλη στένωση ΑΒ, ΜΒ Στένωση ΑΒ Ανεπάρκεια ΑΒ Στένωση και Ανεπάρκεια ΑΒ Μεγάλη αγγειοδιαστολή Εισπνοή Παράδοξος ή εναλλασσόμενος=

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:02 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:23

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:02 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:23 Αορτοστεφανιαία παράκαμψη (εγχείρηση bypass) με πάλλουσα καρδιά συγκριτικά με την κλασική αορτοστεφανιαία παράκαμψη: καλύτερα άμεσα οφέλη μεγαλύτερους μακροπρόθεσμους κινδύνους και ανάγκη νέας επαναιμάτωσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Εργαστήριο Ανατομίας - "Ανατομείο", Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση σπάνιας παραλλαγής της έκφυσης αριστερής γαστρικής αρτηρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014 1 ICE 2014 12-13 Δεκεμβρίου 2014 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Ι. Καλικάζαρος, Πρόεδρος ΕΚΕ Σ. Φούσσας, Αντιπρόεδρος ΕΚΕ Γ. Παρχαρίδης (τ. Πρόεδρος) Ι. Βλασερός, Γραμματέας ΕΚΕ Α. Κρανίδης (Ταμίας) Ι. Κανακάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ NO CONFLICT OF INTEREST ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πνευµονική υπέρταση είναι µια νοσολογική οντότητα που περιλαµβάνει µια ετερογενή οµάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΜΕ ΑΝΩΜΑΛΗ ΕΚΦΥΣΗ

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΜΕ ΑΝΩΜΑΛΗ ΕΚΦΥΣΗ ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΜΕ ΑΝΩΜΑΛΗ ΕΚΦΥΣΗ Οι ανωμαλίες των στεφανιαίων αρτηριών συμβαίνουν σε περίπου 1% του πληθυσμού, χωρίς να συνυπάρχουν άλλες συγγενείς δυσπλασίες της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΑΝΑΣΚΟΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Διονυσία Νούση 1 Ελένη Μπερούκα 1 1. ΤΕ, Μsc, Νοσηλεύτρια Μsc, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Αθήνα Περίληψη Οι συγγενείς καρδιοπάθειες αποτελούν τη 2η κύρια

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Ζιάκας, Σταύρος Χατζημιλτιάδης, Γεώργιος Καζινάκης, Βασίλης Καμπερίδης, Λεωνιδας Λιλλής, Αθανασία Σαραφίδου, Ιωάννης Στυλιάδης

Αντώνιος Ζιάκας, Σταύρος Χατζημιλτιάδης, Γεώργιος Καζινάκης, Βασίλης Καμπερίδης, Λεωνιδας Λιλλής, Αθανασία Σαραφίδου, Ιωάννης Στυλιάδης ΕΠΙΤΥΧΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΣΟΒΑΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΣΟΒΑΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΣΤΟΜΙΑΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΘΙΟΥ ΚΑΤΙΟΝΤΟΣ ΚΛΑΔΟΥ ΜΕ ΒΑΛΒΙΔΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ Αντώνιος Ζιάκας, Σταύρος

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική Καρδιολογία. Συντονίστρια: Αφροδίτη Τζίφα, MD(Res), MRCP, FRCPCH

Παιδιατρική Καρδιολογία. Συντονίστρια: Αφροδίτη Τζίφα, MD(Res), MRCP, FRCPCH Παιδιατρική Καρδιολογία Συντονίστρια: Αφροδίτη Τζίφα, MD(Res), MRCP, FRCPCH 2013-2014 Εισαγωγή Το Νοσοκομείο Παίδων «Μητέρα» προσφέρει πλήρη κύκλο μετεκπαιδευτικών σεμιναρίων Παιδοκαρδιολογίας, σε ιατρούς

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ EISENMENGER

ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ EISENMENGER ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ EISENMENGER Ειδική κατηγορία ασθενών µε ειδικά προβλήµατα και διλήµµατα στην αντιµετώπισή τους ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία Νοσολογία-Α.Ε.Ε Ως εγκεφαλικό επεισόδιο ορίζεται η βλάβη του εγκεφαλικού ιστού αγγειακής αιτιολογίας (ΑΕΕ) που προήλθε είτε από διακοπή της παροχής του αίματος στην πάσχουσα περιοχή (ισχαιμικό ΑΕΕ), είτε

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Έρευνα. Τεχνικές και Αποτελέσματα της Χειρουργικής Αντιμετώπισης του Συνδρόμου Ασκεπούς Στεφανιαίου Κόλπου

Κλινική Έρευνα. Τεχνικές και Αποτελέσματα της Χειρουργικής Αντιμετώπισης του Συνδρόμου Ασκεπούς Στεφανιαίου Κόλπου Κλινική Έρευνα Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση 2011, 52: 146-150 Τεχνικές και Αποτελέσματα της Χειρουργικής Αντιμετώπισης του Συνδρόμου Ασκεπούς Στεφανιαίου Κόλπου Νικολαοσ Ι. Χακιμ 1, Παναγιωτησ Μ. Ζωγραφοσ

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των αχρήστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί)

ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ ΒΑΣΙΚΑΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣΑΝΑΤΟΜΙΑΣ (Αιμάτωση, νεύρωση, βαλβιδικοί σχηματισμοί) Κώστας Φακιολάς, MD, FESC Διευθυντής Αιμοδυναμικού Τμήματος Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιώς

Διαβάστε περισσότερα

Βαλβιδοπάθειες. Melanie Deutsch

Βαλβιδοπάθειες. Melanie Deutsch Βαλβιδοπάθειες Melanie Deutsch Στένωση µιτροειδούς Σχεδόν πάντοτε ρευµατικής αιτιολογίας Συχνότερα στις γυναίκες Άνοιγµα µιτροειδούς µικρότερο - φυσ. 4-6 cm 2 Στένωση µιτροειδούς Πνευµονικό οίδηµα διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα