Η Εικονική Πραγµατικότητα ως Εργαλείο ηµιουργίας Νοητικών Αναπαραστάσεων: ένα Παράδειγµα από τον Τοµέα των Φυσικών Επιστηµών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Εικονική Πραγµατικότητα ως Εργαλείο ηµιουργίας Νοητικών Αναπαραστάσεων: ένα Παράδειγµα από τον Τοµέα των Φυσικών Επιστηµών"

Transcript

1 Η Εικονική Πραγµατικότητα ως Εργαλείο ηµιουργίας Νοητικών Αναπαραστάσεων: ένα Παράδειγµα από τον Τοµέα των Φυσικών Επιστηµών Χρήστος Μπάκας Υπ. ιδάκτορας, καθηγητής ΠΕ19, Π.Τ..Ε., Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Απόστολος Κατσίκης Αναπληρωτής Καθηγητής, Π.Τ..Ε., Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Τάσος Μικρόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Π.Τ..Ε., Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων ΠΕΡΙΛΗΨΗ Έχει παρατηρηθεί ότι οι µαθητές κατασκευάζουν ποικίλα και διαφορετικά µεταξύ τους νοητικά µοντέλα σχετικά µε τα φαινόµενα που συµβαίνουν στο ηλιακό µας σύστηµα και αφορούν την καθηµερινή µας ζωή (µέρα νύχτα, εποχές). Η συµβατική διδασκαλία συνήθως δε βοηθάει επαρκώς στο ξεπέρασµα των παρανοήσεων και τη δηµιουργία σωστών νοητικών αναπαραστάσεων. Σκοπός της έρευνάς µας ήταν να διαπιστώσουµε τη συµβολή της τεχνολογίας της Εικονικής Πραγµατικότητας στην διατήρηση, αλλαγή και κατασκευή νοητικών µοντέλων που σχετίζονται µε τα εν λόγω φαινόµενα. Το τρισδιάστατο εικονικό περιβάλλον που κατασκευάσαµε παρείχε στους µαθητές νέες εµπειρίες και προσωπική επαφή µε τα αντικείµενα και τα φαινόµενα του ηλιακού µας συστήµατος. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι οι µαθητές ενθουσιάστηκαν από την επαφή µε τον εικονικό χώρο και απέβαλλαν τις περισσότερες από τις παρανοήσεις που είχαν για τις κινήσεις των ουράνιων σωµάτων και τα φαινόµενα που δηµιουργούνται λόγω των κινήσεων αυτών. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Εικονικά Περιβάλλοντα, Νοητικά Μοντέλα, Αστρονοµία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την επαφή και την αλληλεπίδραση µε το περιβάλλον ο άνθρωπος δηµιουργεί νοητικές αναπαραστάσεις (νοητικές εικόνες, νοητικά µοντέλα) για πρόσωπα και πράγµατα, καθώς και για φαινόµενα που συµβαίνουν µέσα σ αυτό. Ο όρος νοητικό µοντέλο χρησιµοποιείται για να περιγράψει το ιδιαίτερο εκείνο είδος νοητικών αναπαραστάσεων που έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) η δοµή τους είναι ανάλογη µε τις καταστάσεις του κόσµου που αντιπροσωπεύουν, β) µπορούν να αποτελέσουν αντικείµενο «νοητικού χειρισµού» για την παραγωγή προβλέψεων σχετικά µε τις αιτιακές καταστάσεις του φυσικού κόσµου και γ) προσφέρουν εξηγήσεις των φυσικών φαινοµένων (Vosniadou και Brewer, 1994). Πρόκειται για υψηλού επιπέδου νοητικά κατασκευάσµατα που σκοπό έχουν να αναπαριστούν τη δοµή «Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση», Τόµος B, Επιµ. Α. ηµητρακοπούλου, Πρακτικά 3 ου Συνεδρίου ΕΤΠΕ, 26-29/9/2002, Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Ρόδος, Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ 37

2 αντικειµένων, πεποιθήσεων ή θεωριών που ίσως δεν έχουν γίνει ποτέ ορατά, όπως το νοητικό µοντέλο του ηλιακού συστήµατος (Βοσνιάδου, 1998) Τα παιδιά έρχονται στο σχολικό χώρο µε πληθώρα διαφορετικών ερµηνειών αναφορικά µε τα πλανητικά φαινόµενα. Παρότι, όµως, βρίσκονται στην ίδια ηλικία και έχουν παρόµοιες εµπειρίες οι εξηγήσεις που δίνουν σ αυτά παρουσιάζουν µεγάλη ανοµοιοµορφία. Όταν αναφερόµαστε στις γνώσεις των παιδιών σχετικά µε το ηλιακό µας σύστηµα και τα πλανητικά φαινόµενα που συµβαίνουν εννοούµε την κατανόηση του συστήµατος Ήλιος Γη, τις κινήσεις των σωµάτων του συστήµατος αυτού, καθώς επίσης και τα φαινόµενα που οφείλονται σ αυτά. Οι κινήσεις των σωµάτων προκαλούν προβλήµατα όσον αφορά στην κατανόησή τους καθώς όροι όπως περιστροφή-περιφορά και ελλειπτική-κυκλική τροχιά εναλλάσσονται πολύ συχνά δηµιουργώντας σύγχυση. Επίσης, παρότι για τα φαινόµενα εναλλαγής µέρας και νύχτας και αλλαγής εποχών του έτους δίνονται στους µαθητές πληροφορίες και εξηγήσεις στις σχετικές ενότητες των βιβλίων, δεν τους παρέχονται τα απαραίτητα µέσα για την επαρκή εξήγηση αυτών, µε αποτέλεσµα τη δηµιουργία και διατήρηση διαφόρων παρανοήσεων (Jones and Lynch 1987, Baxter 1989, Brewer and Vosniadou 1992, 1994) Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να καταγραφούν τα νοητικά µοντέλα µαθητών αναφορικά µε τα παραπάνω δύο φαινόµενα και να ελεγχθεί η συµβολή της τεχνολογίας της Εικονικής Πραγµατικότητας στη διατήρηση, την αλλαγή τους ή τη δηµιουργία νέων. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα διεξήχθη σε δύο φάσεις. Σκοπός της πρώτης φάσης ήταν η διαπίστωση και καταγραφή µοντέλων σκέψης των µαθητών σχετικά µε τα φαινόµενα που συµβαίνουν στο σύστηµα Ήλιος Γη έπειτα από τη διδασκαλία της σχετικής ενότητας στο σχολείο. Κατά τη δεύτερη φάση οι µαθητές αλληλεπίδρασαν µε εικονικούς κόσµους που σχεδιάστηκαν και αναπτύχθηκαν γι αυτό το σκοπό. Στόχος µας ήταν να διαπιστώσουµε κατά πόσο η Εικονική Πραγµατικότητα µπορεί να συµβάλει ποιοτικά στη διδασκαλία, µε τη δηµιουργία νέων νοητικών µοντέλων σκέψης, την αλλαγή των υπαρχόντων (που παρατηρήθηκαν στους µαθητές κατά την προηγούµενη συνέντευξη) και, ταυτόχρονα, τη διατήρηση των σωστών µοντέλων. Ολόκληρο το δείγµα που χρησιµοποιήθηκε κατά την πρώτη συνέντευξη αποτελούνταν από 57 µαθητές της Α Γυµνασίου (25 αγόρια και 32 κορίτσια), ηλικίας 12 και 13 ετών. Από αυτούς οι 27 (9 αγόρια και 18 κορίτσια) αποτέλεσαν την πειραµατική οµάδα, η οποία πήρε µέρος στη δεύτερη έρευνα που πραγµατοποιήθηκε µε τη χρήση του λογισµικού Εικονικής Πραγµατικότητας. Οι 57 µαθητές του δείγµατος επιλέχθηκαν µε τη µέθοδο της τυχαίας δειγµατοληψίας κατά στρώµατα (Παρασκευόπουλος 1993). Στον τρόπο επιλογής των µαθητών δεν έπαιξαν ρόλο η βαθµολογία των µαθητών στο µάθηµα της Γεωγραφίας, η επαφή και γνώση ηλεκτρονικών υπολογιστών, η γενικότερη επίδοσή τους στο σχολείο και το µορφωτικό επίπεδο των γονιών τους. Η 1η ΕΡΕΥΝΑ Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Η διάρκειά της πρώτης συνέντευξης ήταν 20 λεπτά. Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους λευκή κόλλα και στυλό για τη περίπτωση που θα χρειαζόταν να σχεδιάσουν κάτι καθώς επίσης και µια υδρόγειο σφαίρα γραφείου. Οι µαθητές των τεσσάρων τµηµάτων της Α τάξης είχαν παρακολουθήσει, τρεις µε τέσσερις εβδοµάδες πριν τη συνέντευξη, συµβατική διδασκαλία στα πλαίσια του µαθήµατος της Γεωγραφίας. Αντικείµενο της ενότητας που διδάχθηκε αποτελούσαν τα εξής: α) Άστρα - Ήλιος, β) Πλανήτες, γ) Γη - Κινήσεις Γης, δ) Θερµικές ζώνες και στ) Μεσηµβρινοί Παράλληλοι. Σκοπός της πρώτης συνέντευξης ήταν η καταγραφή µοντέλων σκέψης των µαθητών σχετικά µε τα φαινόµενα που συµβαίνουν στο σύστηµα Ήλιος Γη έπειτα από τη διδασκαλία της παραπάνω ενότητας. 38

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ Οι ερωτήσεις που χρησιµοποιήθηκαν στη συνέντευξη προέκυψαν έπειτα από πιλοτική έρευνα µε ερωτηµατολόγιο που προηγήθηκε σε 102 µαθητές του ιδίου σχολείου (Μπάκας κ.α., 1999). Οι βασικές κατηγορίες στις οποίες χωρίζονται, και οι οποίες θα αποτελέσουν τους άξονες δηµιουργίας των µοντέλων σκέψης των µαθητών, είναι οι εξής: Α. Κινήσεις Γης 1. Ποιες κινήσεις κάνει η Γη στο διάστηµα; 2. Υπάρχει αλλαγή στην απόσταση ανάµεσα στον Ήλιο και τη Γη κατά της κίνησης της Γης γύρω από τον Ήλιο; Β. Φαινόµενο εναλλαγής µέρας και νύχτας 1. Πως γίνεται η αλλαγή από τη µέρα στη νύχτα; 2. Όταν στην Ελλάδα είναι πρωί και βλέπουµε τον Ήλιο ψηλά στον ουρανό πες µου σε ποιες περιοχές έχει σκοτάδι; Γιατί; 3. Όταν στην Ελλάδα είναι µεσάνυχτα τι συµβαίνει σχετικά µε τον Ήλιο στην Αυστραλία; Στη Νέα Υόρκη; Γιατί; Το πρώτο ερώτηµα της κατηγορίας είναι το βασικότερο, καθώς είναι εκείνο που ζητάει από τα παιδιά να εξηγήσουν τον τρόπο µε τον οποίο γίνεται η µετάβαση από τη µέρα στη νύχτα. Κατόπιν, επιχειρούµε να διερευνήσουµε κατά πόσο οι γνώσεις που κατέχουν οι µαθητές για το φαινόµενο αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να βγάζουν συµπεράσµατα ή αν απλά οι γνώσεις αυτές παραµένουν αδρανείς και αποτελούν προϊόν αποµνηµόνευσης. Τα επόµενα δύο ερωτήµατα, λοιπόν, είναι εκείνα που θα δείξουν ουσιαστικά την κατανόηση του φαινοµένου και παράλληλα τη χρηστικότητα της γνώσης του στην καθηµερινή µας ζωή. Θέτοντας, λοιπόν, το δεύτερο ερώτηµα εντοπίζουµε το αποτέλεσµα του φαινοµένου σε µια περιοχή (Ελλάδα - µέρα) και αναζητούµε περιοχές µε διαφορετικές συνέπειές αυτού (νύχτα). Στη συνέχεια, µε το τρίτο ερώτηµα επιχειρούµε το αντίθετο, καθώς εντοπίζουµε, πάλι, το αποτέλεσµα του φαινοµένου σε µια περιοχή (Ελλάδα - µεσάνυχτα) και αναζητούµε τις συνέπειες του φαινόµενο σε συγκεκριµένες περιοχές (Αυστραλία, Ν. Υόρκη). Γ. Φαινόµενο αλλαγής εποχών του έτους 1. Τώρα ντύνεσαι ζεστά ενώ το καλοκαίρι φοράς κοντοµάνικα. Γιατί αλλάζει η θερµοκρασία σε µια περιοχή της Γης (π.χ. Ελλάδα) κατά τη διάρκεια του έτους και πότε έχουµε ζέστη και πότε κρύο; 2. Ποιες περιοχές παρουσιάζουν πάντα τις υψηλότερες θερµοκρασίες; 3. Όταν στην Ελλάδα έχει πολλή ζέστη σε ποιες περιοχές έχει κρύο; Γιατί; 4. Τι θερµοκρασία έχει ο Καναδάς τον Ιανουάριο; Η Αυστραλία; Γιατί; Και πάλι εδώ η πρώτη είναι η βασική ερώτηση µε την οποία ζητούµε από τα παιδιά να ερµηνεύσουν το φαινόµενο. Η δεύτερη ερώτηση έχει ιδιαίτερη σκοπιµότητα καθώς χρησιµοποιήθηκε για να διαπιστώσουµε αν τα παιδιά θα µπορέσουν να αιτιολογήσουν την απάντησή τους µε βάση τα όσα ισχυρίστηκαν στην προηγούµενη ερώτηση ή αν θα δώσουν απάντηση που θα είναι αποτέλεσµα αποµνηµόνευσης (Ισηµερινός) ή συνηθισµένης σύγχυσης (έρηµοι). Με την τρίτη και την τέταρτη ερώτηση ελέγχουµε το κατά πόσο µπορούν να προβούν σε συµπεράσµατα και να εντοπίσουν πρώτα τις περιοχές εκείνες που έχουν διαφορετική θερµοκρασία από εµάς εδώ στην Ελλάδα και, ακολούθως, να υπολογίσουν τι συµβαίνει σχετικά µε τη θερµοκρασία σε µακρινά, από εµάς, µέρη κάποια συγκεκριµένη χρονική περίοδο. ΜΟΝΤΕΛΑ 1ΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Οι παραπάνω κατηγορίες ερωτηµάτων αποτέλεσαν τη βάση για τη δηµιουργία µοντέλων σκέψης των µαθητών. Οι απαντήσεις που δόθηκαν στα ερωτήµατα αυτά µας οδήγησαν στην 39

4 κατασκευή διαγραµµάτων ατοµικών χαρακτηριστικών και εν συνεχεία στο σχηµατισµό ατοµικών µοντέλων µαθητών. Α. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ Βασιζόµενοι στις απαντήσεις που δόθηκαν στα δύο ερωτήµατα που αφορούν τις κινήσεις της Γης καταγράψαµε τα παρακάτω µοντέλα: Μοντέλο Α.1: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και γύρω από τον Ήλιο σε σταθερή απόσταση από αυτόν (19 µαθητές). Μοντέλο Α.2: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της, γύρω από τον Ήλιο, σε σταθερή απόσταση, και µαζί µε τον Ήλιο κινείται στο διάστηµα (9 µαθητές). Μοντέλο Α.3: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και γύρω από τον Ήλιο και η απόσταση από αυτόν µεταβάλλεται (16 µαθητές). Μοντέλο Α.4: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της, γύρω από τον Ήλιο, σε σταθερή απόσταση, και µαζί µε τον Ήλιο κινείται στο διάστηµα (6 µαθητές). ιάφορα µεµονωµένα µοντέλα: µοντέλα που υποστηρίχτηκαν από ένα µαθητή το καθένα, όπως: «η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο σε απόσταση που αλλάζει και συγχρόνως πηγαίνει πάνω κάτω», «η Γη γυρίζει µόνο γύρω από τον Ήλιο σε σταθερή απόσταση από αυτόν», «η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο σε σταθερή απόσταση, γύρω από τον εαυτό της και γύρω από τη σελήνη», «η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο σε σταθερή απόσταση και γύρω από τους πλανήτες». Β. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΜΕΡΑΣ ΚΑΙ ΝΥΧΤΑΣ Τα µοντέλα που παρατηρήθηκαν αναφορικά µε το φαινόµενο εναλλαγής µέρας και νύχτας ήταν τα εξής: Μοντέλο Β.1: Καθώς η Γη περιστρέφεται, οι περιοχές που βλέπουν τον Ήλιο έχουν µέρα ενώ οι πίσω περιοχές έχουν νύχτα (45 µαθητές). Οι περισσότεροι από τους µαθητές του µοντέλου αυτού (36 µαθητές) διατύπωσαν την επιστηµονικά αποδεκτή εξήγηση του φαινοµένου. Επιπλέον έδειξαν ότι µπορούν και να εντοπίσουν τις περιοχές που έχουν σκοτάδι όταν στην Ελλάδα έχουµε µέρα, καθώς επίσης και να υπολογίσουν τις συνέπειες του φαινοµένου σε άλλες περιοχές της Γης όταν στην Ελλάδα είναι µεσάνυχτα. Μια δεύτερη οµάδα µαθητών (8 µαθητές) που έδωσε την ίδια εξήγηση του φαινοµένου δεν µπόρεσε να απαντήσει σωστά σε ένα και τα δύο επόµενα ερωτήµατα που ζητούσαν την εξαγωγή συµπερασµάτων µε βάση την εξήγηση που διατυπώθηκε για το εν λόγω φαινόµενο. Τέλος, υπήρξε ένας µόνο µαθητής που, αν και γνώριζε την αιτία του εν λόγω φαινοµένου, ουσιαστικά δεν µπορούσε να χρησιµοποιήσει τη γνώση αυτή παραγωγικά. Μοντέλο Β.2: Καθώς ο Ήλιος γυρίζει φωτίζει µερικές µόνο περιοχές και αυτές έχουν µέρα (5 µαθητές). Οι πέντε µαθητές που ανέπτυξαν αυτό το µοντέλο, µε εξαίρεση έναν µαθητή, δεν µπορούσαν ούτε να εντοπίσουν τις περιοχές που έχουν σκοτάδι όταν στην Ελλάδα έχουµε µέρα, ούτε να υπολογίσουν το τι συνέβαινε αναφορικά µε τον Ήλιο στην Αυστραλία και στη Ν. Υόρκη όταν στην Ελλάδα έχουµε µεσάνυχτα. ιάφορα µεµονωµένα µοντέλα: ιάφορα µοντέλα που υποστηρίχθηκαν από έναν µαθητή το καθένα και που θεωρούν πως «ο Ήλιος µία φωτίζει το βόρειο µέρος και έχει µέρα και µία το νότιο», «όταν η Γη πλησιάζει τον Ήλιο το µέρος της που βλέπει τον Ήλιο έχει µέρα και µετά καθώς γυρνάει γίνεται από την άλλη µεριά µέρα», «Η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και κάποιες ώρες οι ακτίνες δεν φτάνουν στη Γη». Γ. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Τα µοντέλα που παρατηρήθηκαν αναφορικά µε το φαινόµενο της αλλαγής των εποχών του έτους ήταν τα εξής: 40

5 Μοντέλο Γ.1: Οι περιοχές της Γης στις οποίες οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν σχεδόν κάθετα έχουν ζέστη, ενώ εκείνες στις οποίες οι ακτίνες πέφτουν πλάγια έχουν κρύο (16 µαθητές). Σύµφωνα µε το µοντέλο αυτό ο βασικός λόγος για τη δηµιουργία των εποχών είναι ο διαφορετικός τρόπος µε τον οποίο πέφτουν οι ακτίνες του Ήλιου πάνω στη Γη ανάλογα µε τη θέση που βρίσκεται αυτή κάθε φορά. Έτσι, όταν µια περιοχή δέχεται κάθετα τις ακτίνες του Ήλιου τότε η περιοχή αυτή θερµαίνεται, ενώ όταν οι ακτίνες κτυπούν πλάγια την επιφάνειά της τότε στην περιοχή αυτή επικρατεί κρύο. Παρότι το επιστηµονικά αποδεκτό αυτό µοντέλο υποστηρίχτηκε από 16 µαθητές, µόνο οι 7 από αυτούς µπόρεσαν να υποδείξουν τις περιοχές εκείνες του πλανήτη µε θερµοκρασία εντελώς διαφορετική από αυτή της χώρας µας και από αυτούς µόνο οι 4 απάντησαν σωστά και στην τέταρτη ερώτηση που αφορούσε στη θερµοκρασία διαφόρων περιοχών µια δεδοµένη χρονική στιγµή. Μοντέλο Γ.2: Η Γη µετακινείται και πλησιάζει στον Ήλιο το καλοκαίρι, ενώ αποµακρύνεται από αυτόν το χειµώνα (24 µαθητές). Οι περισσότεροι µαθητές της έρευνας σχηµάτισαν νοητικό µοντέλο του συστήµατος σύµφωνα µε το οποίο η απόσταση µεταξύ Γης και Ήλιου δεν είναι σταθερή αλλά αλλάζει. Η Γη λοιπόν, πλησιάζει και αποµακρύνεται από τον Ήλιο µε αποτέλεσµα όταν είναι κοντά σε αυτόν να έχουµε ζέστη (και καλοκαίρι) και όταν είµαστε µακριά από αυτόν έχουµε κρύο (και χειµώνα). Το µοντέλο όµως αυτό που διαµόρφωσαν τους δυσκόλεψε όταν ρωτήθηκαν να συµπεράνουν και να εντοπίσουν τις περιοχές µε διαφορετική από εµάς θερµοκρασία (κρύο), µε αποτέλεσµα οι περισσότεροι από αυτούς (15 µαθητές) να δώσουν την εύκολη απάντηση ονοµάζοντας τις περιοχές εκείνες που έχουν πάντα σχεδόν σταθερές θερµοκρασίες (Β. Και Ν. Πόλος). Μοντέλο Γ.3: Ο Ήλιος χτυπάει µια περιοχή πότε κάθετα, πότε οριζόντια, πότε ίσια (4 µαθητές). Μοντέλο που υποστηρίχτηκε, παραδόξως, από 4 µαθητές και δείχνει µία σύγχυση σχετικά µε έναν Ήλιο ο οποίος για κάποιο λόγο ρίχνει πλάγιες, κάθετες και οριζόντιες ακτίνες. Οι απαντήσεις αυτές των συγκεκριµένων µαθητών µάλλον δείχνουν συγκράτηση αλλά όχι επεξεργασία κάποιων πληροφοριών του σχολικού βιβλίου. Μοντέλο Γ.4: Οι περιοχές που βλέπει ο Ήλιος έχουν καλοκαίρι και οι περιοχές που δεν βλέπει έχουν χειµώνα. (3 µαθητές). Οι τρεις αυτοί µαθητές συγχέουν το φαινόµενο αυτό µε εκείνο της µέρας και νύχτας και θεωρούν πως όταν ο Ήλιος φωτίζει µια περιοχή τότε αυτή έχει ζέστη Μοντέλο Γ.5: Κάνει κρύο όταν έχουµε χειµώνα και ζέστη όταν έχουµε καλοκαίρι (2 µαθητές). ύο µαθητές εξήγησαν το φαινόµενο βασιζόµενοι στο αποτέλεσµά του. Έτσι θεώρησαν πως ο ερχοµός του χειµώνα φέρνει το κρύο και όχι πως ο χειµώνας είναι ο ίδιος το αποτέλεσµα του συγκεκριµένου φαινοµένου. Βλέπουµε πως οι γνώσεις των µαθητών ιδιαίτερα αναφορικά µε το φαινόµενο εναλλαγής µέρας και νύχτας ήταν πολύ ικανοποιητικές. Οι περισσότεροι από αυτούς, µάλιστα, δεν δυσκολεύτηκαν να υπολογίσουν και τη διαφορά της ώρας ανάµεσα σε διαφορετικές περιοχές της Γης. Αρκετοί, πάντως, µαθητές βρέθηκε να παρουσιάζουν προβλήµατα και παρανοήσεις σχετικά µε: α) την απόσταση µεταξύ Ήλιου και Γης, την οποία δεν θεωρούσαν σταθερή, β) τη συσχέτιση µεταξύ της απόστασης των δύο σωµάτων και της θερµοκρασίας σε µία περιοχή (κοντά στον Ήλιο έχει ζέστη, µακριά από αυτόν κρύο), γ) τη σταθερή θερµοκρασία που χαρακτηρίζει έναν τόπο καθ όλη τη διάρκεια του έτους (Αυστραλία και Βραζιλία = ζέστη, Καναδάς και Γερµανία = κρύο). Τέλος, συχνά οι απαντήσεις τους ήταν βιαστικές, τυχαίες και χωρίς αιτιολόγηση ή στηρίζονταν σε εµπειρίες και απόψεις άλλων (π.χ. η θεία µου στον Καναδά µου είπε ). ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΙΚΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μετά την πρώτη φάση της έρευνας και την καταγραφή των νοητικών µοντέλων των µαθητών πραγµατοποιήθηκε επαφή των µαθητών µε τρισδιάστατο εικονικό περιβάλλον προσοµοίωσης αρχικά του ηλιακού µας συστήµατος και στη συνέχεια του συστήµατος Γη Ήλιος. 41

6 Πολύ περιορισµένος είναι ο αριθµός των εκπαιδευτικών εικονικών περιβαλλόντων που έχουν σχεδιαστεί για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών (Dede 1994, Mikropoulos 1997, Youngblut 1998, Johnson et al 1998). Ακόµη λιγότερα αφορούν την Αστρονοµία και το ηλιακό σύστηµά µας και αναπτύχθηκαν τόσο για τα µικρά παιδιά όσο και για σπουδαστές. Ο Johnson και οι συνεργάτες του (Johnson et al, 1999) στο Πανεπιστήµιο του Ιλλινόις δηµιούργησαν το Round Earth Project για τη µελέτη της τεχνολογίας της Εικονικής Πραγµατικότητας και πως αυτή µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να βοηθήσει στη διδασκαλία εννοιών που είναι αντίθετες µε τα νοητικά µοντέλα που έχουν αναπτύξει τα παιδιά. Σε πανεπιστηµιακό επίπεδο, ο Barab και οι συνεργάτες του (Barab et al, 2000) πρότειναν τρισδιάστατα εργαλεία µοντελοποίησης για την κατασκευή µοντέλων εικονικής πραγµατικότητας του ηλιακού συστήµατος από τους προπτυχιακούς σπουδαστές. Ο Yair και οι συνεργάτες του (Yair, 2001) πρότειναν εικονικά ταξίδια για τη µελέτη των ουράνιων σωµάτων χωρίς να έχουν δώσει όµως κάποια στοιχεία τα οποία να έχουν προκύψει από εµπειρικές µελέτες. Η βασική διαφοροποίηση της δικής µας εφαρµογής από τις παραπάνω είναι ότι δεν αποτελεί εφαρµογή εµβύθισης, µε όλα τα θετικά αλλά κυρίως τα αρνητικά που σηµαίνει αυτό (Gay, 1994) και δεν απαιτεί ειδικό εξοπλισµό παρά µόνο προσωπικούς υπολογιστές όµοιους µε αυτούς που υπάρχουν σε όλα τα σχολικά εργαστήρια. Επίσης, εκτός από την ελεύθερη πλοήγηση που επιτρέπει, εστιάζει την προσοχή του χρήστη σε εκείνα τα σηµεία για τα οποία και κατασκευάστηκε (κινήσεις σωµάτων, φαινόµενα). Σκοπός µας, λοιπόν, είναι να δηµιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον µέσα στο οποίο ο µαθητής θα µπορεί να έρθει σε άµεση επαφή µε τα ουράνια σώµατα και τα φαινόµενα που συµβαίνουν στο ηλιακό µας σύστηµα, και ειδικότερα στο σύστηµα Γη Ήλιος, να γνωρίσει από κοντά και να εποπτεύσει ό,τι στην πραγµατικότητα βρίσκεται πολύ µακριά του, να έρθει σε σύγκρουση και να απορρίψει πιθανές παρανοήσεις και παρερµηνείες που έχει σχηµατίσει γι αυτά και να εξοικειωθεί µε τους εικονικούς κόσµους, οι οποίοι του παρέχουν άµεσα πληροφορίες που αφορούν την καθηµερινή του ζωή. Η εφαρµογή ξεκινά µε κατευθυνόµενη πλοήγηση στο ηλιακό µας σύστηµά, µε κατεύθυνση προς το σύστηµα Γη - Ήλιος. Ο χρήστης οδηγεί ένα εικονικό διαστηµόπλοιο και είναι σε θέση να κινείται στο διάστηµα, να αλλάζει οπτική γωνία και να ελέγχει τις ιδιότητες του εικονικού κόσµου, ακόµα και χωρίς φυσικό ανάλογο (άξονας Γης, ταχύτητα περιστροφής και περιφοράς, εµφάνιση του τρέχοντος µηνός), χρησιµοποιώντας συγκεκριµένα όργανα στην κονσόλα του διαστηµικού σκάφους. Με την εισαγωγική εικονική πτήση στο διάστηµα οι µαθητές εξοικειώνονται µε το εικονικό περιβάλλον και επισηµαίνουν τη θέση της Γης στο ηλιακό σύστηµα (εικόνα 1). Εικόνα 1: Το εσωτερικό του διαστηµοπλοίου µε θέα το σύστηµα Γη - Ήλιος Ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να παρατηρεί τις κινήσεις της Γης α) από θέση κοντά στο επίπεδο της γήινης τροχιάς γύρω από τον Ήλιο και β) κατά τη διάρκεια µιας κατευθυνόµενης 42

7 πλοήγησης, από θέση κάθετη στο επίπεδο της γήινης περιφοράς. Η δεύτερη οπτική γωνία παρακολούθησης είχε σκοπό να µπορέσουν οι µαθητές να συνειδητοποιήσουν τον τρόπο µε τον οποίο η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο, κάτι το οποίο θα τους ήταν χρήσιµο προκειµένου να εξηγήσουν τα πλανητικά φαινόµενα. Ο χρήστης αλληλεπιδρώντας µε το λογισµικό πλησιάζει τη Γη και εξετάζει την εναλλαγή ηµέρας και νύχτας από α) σηµείο λίγο επάνω από την επιφάνεια της Γης και από β) σηµείο που βρίσκεται κάπου στο διάστηµα, το οποίο επιτρέπει την ταυτόχρονη παρατήρηση Γης και Ήλιου. Επίσης, έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει το διαστηµόπλοιο γύρω από τη Γη σε µια ορισµένη απόσταση και να παρατηρήσει ταυτόχρονα τις συνέπειες της εναλλαγής της ηµέρας και της νύχτας σε οποιοδήποτε σηµείο της Γης. Ο χρήστης µπορεί επίσης να πλησιάσει τη Γη σε συγκεκριµένα σηµεία της τροχιάς της (π.χ. Ιούνιος και εκέµβριος) και να παρατηρήσει από µια ορισµένη απόσταση επάνω από τη γήινη επιφάνεια, έτσι ώστε να γίνει σαφές γιατί η θερµοκρασία αλλάζει σε µια θέση κατά τη διάρκεια της περιφοράς γύρω από τον Ήλιο (εικόνα 2). Εικόνα 2: Προσέγγιση της Γης τον Ιούνιο Η 2η ΕΡΕΥΝΑ Η ΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Το δεύτερο µέρος της έρευνας διεξήχθη στον ίδιο χώρο µε το πρώτο, µετά από δύο περίπου µήνες. Οι 27 µαθητές ήρθαν, ο καθένας µε τη σειρά του, σε επαφή µε το εικονικό περιβάλλον και τις δυνατότητες που αυτό τους παρέχει. Αφού περιπλανήθηκαν για λίγη ώρα σε αυτό µέσω της κατευθυνόµενης πλοήγησης, ενηµερώθηκαν για τη χρήση των εργαλείων της κονσόλας του εικονικού διαστηµοπλοίου και τις δυνατότητες της εφαρµογής. Με τη καθοδήγηση του ερευνητή ο κάθε µαθητής εξερευνούσε το χώρο και παρατηρούσε τα φαινόµενα που συµβαίνουν σε αυτόν. Στη συνέχεια καλούνταν να απαντήσει στις τρεις κατηγορίες ερωτηµάτων που ασχολείται η εφαρµογή (κινήσεις Γης και Ήλιου και φαινόµενα µέρας/νύχτας και εποχών του έτους). Καθ όλη τη διάρκεια της επαφής του µαθητή µε το εικονικό περιβάλλον ο ερευνητής δεν παρείχε καµιά άλλη βοήθεια στο µαθητή καθώς ούτε σχολίαζε τα όσα έβλεπε, ούτε εξηγούσε τίποτα σ αυτόν. Η διάρκεια της εξερεύνησης - συνέντευξης ήταν περίπου 40 λεπτά για κάθε µαθητή. Η επαφή των µαθητών µε τον εικονικό χώρο δεν αποτελεί ενισχυτική περαιτέρω διδασκαλία καθώς ο δάσκαλος ερευνητής δεν δίδαξε και δεν ενηµέρωσε για κάτι καινούργιο το µαθητή. Ο ρόλος του ήταν να τον καθοδηγήσει στην εξαγωγή των δικών του συµπερασµάτων. Σκοπός, λοιπόν, της δεύτερης συνέντευξης ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο η Εικονική Πραγµατικότητα µπορεί να συµβάλει ποιοτικά στη µάθηση, µε τη δηµιουργία νέων νοητικών µοντέλων σκέψης και την αλλαγή των υπαρχόντων. Τα ερωτήµατα που τέθηκαν στους µαθητές ήταν τα ίδια µε εκείνα της πρώτης έρευνας. 43

8 ΜΟΝΤΕΛΑ 2ΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Κατά παρόµοιο, µε την προηγούµενη έρευνα, τρόπο καταγράφηκαν τα παρακάτω µοντέλα. Α. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ Ο ρεαλιστικός τρόπος παρουσίασης της πληροφορίας που µας παρέχει το τρισδιάστατο εικονικό περιβάλλον της εφαρµογής ήταν αρκετό για να κάνει τους µαθητές να εντοπίσουν και να ξεχωρίσουν εύκολα τις δύο βασικές κινήσεις της Γης. Έτσι, και οι 27 µαθητές ανέφεραν τις δύο κινήσεις που κάνει η Γη, της περιστροφική γύρω από τον άξονά της και την κυκλική γύρω από τον Ήλιο. Η διαφοροποίηση επισηµάνθηκε µόνο αναφορικά µε τη διατήρηση η αλλαγή της απόστασης µεταξύ των δύο σωµάτων. Με βάση τις δύο ερωτήσεις αυτής της κατηγορίας δηµιουργήθηκαν τα παρακάτω µοντέλα: Μοντέλο Α.1: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και γύρω από τον Ήλιο σε σταθερή απόσταση από αυτόν (13 µαθητές). Από τους µαθητές αυτούς οι 8 επέλεξαν την επιστηµονικά ορθή απάντηση χωρίς να κάνουν χρήση της κατευθυνόµενης πλοήγησης που µεταφέρει το χρήστη σε σηµείο κάθετο στην τροχιά της περιφοράς της Γης, κάτι που διευκολύνει τα συµπεράσµατά του. Οι υπόλοιποι 5 έκαναν χρήση της παραπάνω βοήθειας. Μοντέλο Α.2: η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και γύρω από τον Ήλιο και η απόσταση από αυτόν µεταβάλλεται (14 µαθητές). Οι µαθητές θεωρούν πως η Γη πλησιάζει τον Ήλιο και βρίσκεται πιο κοντά σ αυτόν είτε τη στιγµή που, στον εικονικό χώρο, αυτή βρίσκεται ακριβώς µπροστά µας (καθώς εµείς την βλέπουµε µέσα από το διαστηµόπλοιό µας), είτε όταν αυτή κρύβεται πίσω από τον Ήλιο και βρίσκεται παράλληλα στο πιο µακρινό σηµείο από εµάς. Β. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΜΕΡΑΣ ΚΑΙ ΝΥΧΤΑΣ Εντυπωσιακά ήταν επίσης και τα αποτελέσµατα που παρατηρήθηκαν έπειτα από τις δύο πρώτες ερωτήσεις που απαντήθηκαν σχετικά µε την εξήγηση του φαινοµένου και τον εντοπισµό των περιοχών του πλανήτη που έχουν σκοτάδι, τη στιγµή που κάποιες άλλες φωτίζονται. Ο ρεαλιστικός φωτισµός των εικονικών αντικειµένων διευκόλυνε τους µαθητές στα συµπεράσµατά τους τόσο για την εξήγηση της εναλλαγής µέρας και νύχτας όσο και για την κατανόηση της σχέσης των ακτινών του Ήλιου µε την ηλιοφάνεια της κάθε περιοχής της Γης. Έτσι, παρατηρήθηκε µόνο ένα µοντέλο, µε κάποιες διαφοροποιήσεις που αφορούσαν τις απαντήσεις που δόθηκαν στο τρίτο ερώτηµα. Μοντέλο Β: Καθώς η Γη περιστρέφεται, οι περιοχές που βλέπουν τον Ήλιο έχουν µέρα ενώ οι πίσω περιοχές έχουν νύχτα (27 µαθητές). Οι 27 αυτοί µαθητές έδειξαν ότι είχαν δηµιουργήσει επιστηµονικά σωστό νοητικό µοντέλο αναφορικά µε την εναλλαγή µέρας και νύχτας. Επιπλέον ήταν σε θέση να εντοπίσουν τα σηµεία εκείνα της Γης µε διαφορετική ώρα από την Ελλάδα, ενώ οι περισσότεροι από αυτούς µπορούσαν και να υπολογίσουν την ώρα σε συγκεκριµένες περιοχές της Γης µακριά από την Ελλάδα (24 άτοµα την Αυστραλία, 17 άτοµα την Ν. Υόρκη). Γ. ΝΟΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Και πάλι τα αποτελέσµατα ήταν πολύ καλά καθώς οι δυνατότητες που παρέχει η εφαρµογή για κοντινή εποπτεία από συγκεκριµένο σηµείο, περιήγηση του εικονικού διαστηµοπλοίου γύρω από τη Γη και επιβράδυνση έως σταµάτηµα των δύο κινήσεών της, βοήθησαν τους µαθητές στην εξαγωγή συµπερασµάτων αναφορικά µε τον τρόπο που πέφτουν οι ακτίνες του Ήλιου σε µια περιοχή κατά τη διάρκεια της πορείας της Γης γύρω από τον Ήλιο. Συνέπεια, λοιπόν, των παραπάνω ήταν τα δύο κυρίαρχα µοντέλα, τα οποία, µε µια µικρή παραλλαγή όσον αφορά το δεύτερο, είχαν παρατηρηθεί και στην πρώτη έρευνα, να υποστηριχθούν από δυσανάλογο αριθµό µαθητών. 44

9 Μοντέλο Γ.1: Οι περιοχές της Γης στις οποίες οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν σχεδόν κάθετα έχουν ζέστη, ενώ εκείνες στις οποίες οι ακτίνες πέφτουν πλάγια έχουν κρύο (23 µαθητές). Το ποσοστό των µαθητών που υποστήριξε αυτή τη φορά το µοντέλο υπέρ-τριπλασιάστηκε συγκριτικά µε πριν. Σηµαντική διαφορά υπήρξε επίσης και σχετικά µε τη συνέπεια που έδειξαν οι µαθητές όταν χρειάστηκε να προβούν σε συµπεράσµατα αναφορικά µε τις περιοχές εκείνες του πλανήτη µε θερµοκρασία αντίθετη από αυτή της χώρας µας και όταν τους ζητήθηκε να υπολογίσουν τη θερµοκρασία συγκεκριµένων περιοχών µια δεδοµένη χρονική στιγµή. Μοντέλο Γ.2: Η Γη πλησιάζει και αποµακρύνεται από τον Ήλιο και άλλοτε ο Ήλιος τη χτυπάει πάνω από τον Ισηµερινό και έχουµε ζέστη και άλλοτε κάτω και έχουµε κρύο (2 µαθητές). Η «αδυναµία» του εικονικού περιβάλλοντος να υποστηρίξει το λανθασµένο αυτό µοντέλο µείωσε εντυπωσιακά τον αριθµό των µαθητών που το υποστήριξαν. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Εικονική Πραγµατικότητα επιτρέπει την ενεργή συµµετοχή του µαθητή στην εκπαιδευτική διαδικασία και παρέχει τη δυνατότητα να εµπλουτίσει, να ενισχύσει, να επεξεργαστεί και να δοµήσει τις εµπειρίες του. Η εφαρµογή µας παρόλο που επιτρέπει την ελεύθερη πλοήγηση παρέχει τη δυνατότητα για την εκτέλεση συγκεκριµένων κατευθυνόµενων δραστηριοτήτων, που σκοπό έχουν να οδηγήσουν το µαθητή, κάτω από προκατασκευασµένα µονοπάτια, στην πληροφορία που θέλουµε να δει, να κατανοήσει και να αποδεχτεί. Έτσι, εύκολα µπορεί να διακρίνει κανείς ότι τα νοητικά µοντέλα που παρατηρήθηκαν κατά τη δεύτερη έρευνα µειώθηκαν ανά κατηγορία συγκριτικά µε εκείνα της πρώτης έρευνας, καθώς οι πληροφορίες που παρέχονταν τώρα στους µαθητές δεν ευνοούσαν και δεν επέτρεπαν καθόλου τη δηµιουργία µερικών από εκείνα που είχαν διατυπωθεί από τους µαθητές προηγουµένως. Αναφορικά µε το φαινόµενο εναλλαγής µέρας και νύχτας, οι δυνατότητες της εφαρµογής που επέτρεπαν στο χρήστη να εξετάσει το φαινόµενο α) από σηµείο της επιφάνειας της Γης, β) από σηµείο στο διάστηµα µακριά από αυτή και γ) οδηγώντας το διαστηµόπλοιό του γύρω από τη Γη, οδήγησε τους µαθητές όχι µόνο στο επιστηµονικά αποδεκτό µοντέλο (κάτι το οποίο οι περισσότεροι είχαν ήδη υιοθετήσει) αλλά και στην εύκολη εξαγωγή συµπερασµάτων, σχετικά µε το εν λόγω φαινόµενο, σε ολόκληρο τον πλανήτη. Αναφορικά µε το φαινόµενο της αλλαγής των εποχών, η παρατήρηση του συστήµατος Γη Ήλιος από το διάστηµα καθώς και η δυνατότητα της εφαρµογής για προσέγγιση του διαστηµοπλοίου στη Γη σε συγκεκριµένα χρονικά διαστήµατα (π.χ. Ιούνιος και εκέµβριος) οδήγησαν τους µαθητές στην αναθεώρηση των προηγούµενων νοητικών τους µοντέλων, τα οποία όπως είχαν διατυπωθεί από αυτούς στην προηγούµενη έρευνα παρουσιάζονταν ως ένα κράµα προσωπικών παρατηρήσεων και αποµνηµόνευσης των αντίστοιχων χωρίων του σχολικού βιβλίου. Προβλήµατα παρουσιάστηκαν σχετικά µε την κατανόηση του σχήµατος της περιφοράς της Γης γύρω από τον Ήλιο, καθώς οι µισοί περίπου µαθητές δεν µπόρεσαν να υιοθετήσουν το πραγµατικό. Προβλήµατα όµως έχουν εντοπιστεί και σε άλλες εφαρµογές στις οποίες, αν και η ενασχόληση του µαθητή µε το εικονικό περιβάλλον δεν παρουσίαζε ιδιαίτερα προβλήµατα και ο µαθητής είχε υψηλή την αίσθηση της παρουσίας σ αυτό, εν τούτοις τα µαθησιακά αποτελέσµατα δεν ήταν τα επιθυµητά (Johnson et al 1999, Gay 1994). Οι µαθητές δήλωσαν ενθουσιασµένοι από την εφαρµογή και ότι εξοικειώθηκαν µε το εικονικό περιβάλλον γρήγορα, ακόµη και εκείνοι που δεν είχαν ασχοληθεί κατά το παρελθόν µε υπολογιστές. εν παρουσίασαν ιδιαίτερες δυσκολίες σχετικά µε τον προσδιορισµό των αντικειµένων του εικονικού κόσµου και µπόρεσαν εύκολα να διακρίνουν τα αντικείµενα που υπάρχουν πραγµατικά (Ήλιος, πλανήτες) και εκείνα που δεν υφίστανται (άξονας Γης, ισηµερινός, τροχιά). Τέλος, επεσήµαναν τα ζωηρά χρώµατα των αντικειµένων, τις ρεαλιστικές κινήσεις των ουράνιων σωµάτων και την αίσθηση της παρουσίας τους στον εικονικό κόσµο. Ιδιαίτερα προβλήµατα προσανατολισµού δεν παρατηρήθηκαν. 45

10 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Barab, S., Hay, K., Squire, K., Barnett, M., Schmidt, R., Karrigan, K., Yamagata-Lynvh, L. and Johnson, C. (2000) Virtual Solar System Project: Learning through a technology rich, inquiry based, participatory learning environment. Journal of Science Education and Technology, 9 (1), Baxter, S. (1989) Children s understanding of familiar astronomical events. International Journal of Science Education, 11(5), Brewer, W., Vosniadou, S. (1992) Mental models of the Earth. A study of conceptual change in childhood. Cognitive Psychology, 24, Brewer, W., Vosniadou, S. (1994) Mental models of the Daylight Cycle. Cognitive Science, 18, Dede, C., Salzman, M., Calhoun, C., Loftin, R. B., Hoblit, J., Regian, J. W. (1994) The Design of Artificial Realities to Improve Learning Newtonian Mechanics. Paper presented at the 1994 East-West International Conference on Multimedia, Hypermedia, and Virtual Reality (pp ). (Moscow), (also available at Gay, E. (1994) Is Virtual Reality a good teaching tool? Virtual Reality Special Report, Winter, Johnson, A., Roussos, M., Leigh, J., Barnes, C., Vasilakis, C. and Moher, T. (1998) The NICE Project: Learning together in a Virtual World. In Proceedings of IEEE Virtual Reality Annual International Symposium 98, (pp ). Atlanta, Georgia. Johnson, A., Moher, T., Ohlsson, S., Gillingham, M. (1999) The Round Earth Project: Deep Learning in a Collaborative Virtual World. Available at Jones, B., Lynch, P. (1987) Children s conceptions of the Earth, Sun and Moon. International Journal of Science Education, 9 (1), Lightman, A., Sadler, P. (1993) Teacher predictions versus actual student gains. The Physic teacher, 31, Mikropoulos, T. A. (1997) Virtual Environments in Science Education. In M. Bevan (ed.), Proceedings of the International Conference on Virtual Reality in Education & Training, (pp ). Loughborough. Mikropoulos, T. A., Chalkidis, A., Katsikis, A., Kossivaki, Ph. (1997) Virtual realities in environmental education: Project LAKE. Education and Information Technologies 2, Nikolou, E., Mikropoulos, T. A., Katsikis, A. (1997) Virtual Realities in Biology Teaching. In M. Bevan (ed.), Proceedings of the International Conference on Virtual Reality in Education & Training, (pp ). Loughborough. Yair, Y., Schur, Y., and Mintz, R. (2001) A Thinking Journey to the Solar System using Scientific Visualization Technologies. In D. Psillos et al. (eds.), Proceedings of the 3d International Conference on Science Education Research in the Knowledge Based Society, (pp ). Thessaloniki, Greece. Youngblut, C. (1998) Educational Uses of Virtual Reality Technology (Institute for Defense Analyses, IDA D-2128, available at Βοσνιάδου, Σ. (1998) Γνωσιακή Ψυχολογία, Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg Μπάκας Χ., Μικρόπουλος Τ., ήµου Γ., Κατσίκης Α., Σχεδίαση εικονικών περιβαλλόντων για την υποστήριξη της κατανόησης πλανητικών φαινοµένων µε βάση αντιλήψεις µαθητών, 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο µε διεθνή συµµετοχή: ιδακτική των Μαθηµατικών και Πληροφορική στην Εκπαίδευση, Ρέθυµνο, Οκτώβριος Παρασκευόπουλου, Ι. (1993) «Μεθοδολογία επιστηµονικής έρευνας», Τόµος 2, εκδ. Ελληνικά Γράµµατα. 46

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΙΚΟΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΛΑΝΗΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΙΚΟΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΛΑΝΗΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΙΚΟΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΛΑΝΗΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Χ. Μπάκας, Υποψήφιος Διδάκτωρ, me00242@cc.uoi.gr Α. Κατσίκης, Επίκουρος Καθηγητής, akatsiki@cc.uoi.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική αλλαγή στην Αστρονομία μέσω εικονικών περιβαλλόντων

Εννοιολογική αλλαγή στην Αστρονομία μέσω εικονικών περιβαλλόντων Εννοιολογική αλλαγή στην Αστρονομία μέσω εικονικών περιβαλλόντων Χρήστος Μπάκας, Ιωάννα Μπέλλου και Τάσος Α. Μικρόπουλος cbakas@sch.gr, me00243@cc.uoi.gr, amikrop@cc.uoi.gr Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής

Διαβάστε περισσότερα

ιαµορφωτική αξιολόγηση εικονικού εκπαιδευτικού εργαστηρίου laser

ιαµορφωτική αξιολόγηση εικονικού εκπαιδευτικού εργαστηρίου laser 382 Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση ιαµορφωτική αξιολόγηση εικονικού εκπαιδευτικού εργαστηρίου laser Τάσος Α. Μικρόπουλος, amikrop@cc.uoi.gr Βασίλης Στρουµπούλης, me00298@cc.uoi.gr

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1 Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Μαθαίνουμε Γεωλογία- Γεωγραφία Α Γυμνασίου στον Διαδραστικό Πίνακα» και η αξιοποίησή του στη διδασκαλία του μαθήματος «Ο πλανήτης Γη» Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 495 H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ Τσιπουριάρη Βάσω Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις.

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια του προγράμματος περιβαλλοντικής Αγωγής, τη σχολική χρονιά 2012-2013, αποφασίσαμε με τους μαθητές του τμήματος Β 3 να ασχοληθούμε με κάτι που θα τους κέντριζε το ενδιαφέρον. Έτσι καταλήξαμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη

Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη Σάββας Νικολαΐδης 1 ο

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Ομάδα εργασίας: Δημητρίου Δώρα, Μυρωνάκη Άννα, Γκαραγκούνη Αναστασία Δομή της Παρουσίασης Ενδεικτικός Προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

Χτίζοντας Έναν Ιστορικό Εικονικό Κόσμο

Χτίζοντας Έναν Ιστορικό Εικονικό Κόσμο Χτίζοντας Έναν Ιστορικό Εικονικό Κόσμο Παναγιώτης Κωστάκης, Σοφία Βούρη, Aναστάσιος Α. Μικρόπουλος Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Σχολή Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 451 10 Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 451 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ Κασόλα Σοφία Νηπιαγωγός, Ερευνήτρια skasola@upatras.gr Παναγιωτακόπουλος Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ»

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ» ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ» Παπανδρέου Σταυρούλα Β Γενική Αρ.Μητρώου: 1. Μάθηµα ιδακτική ενότητα Η διδακτική ενότητα αφορά τις αλλαγές στην επιφάνεια της γης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Μαρία Καραβελάκη, Γεώργιος Παπαπαναγιώτου, Γιάννα Κοντού INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46, Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας.

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας. Το «εικονικό εργαστήριο» για τη µελέτη των νόµων του Νεύτωνα σε τρία διαφορετικά περιβάλλοντα: Modellus, Interactive Physics, Microworlds Pro Ρόδος, 26 29 Σεπτεµβρίου 2002 Νίκος απόντες, Θανάσης Γεράγγελος,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 490 ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Θεόδωρος Πολίτης Φυσικός, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης politis@mail.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αφετηρία για την κατασκευή της δραστηριότητας ήταν η δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αναπνευστικό σύστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Το διαστημόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Το ηλιακό μας σύστημα

Το ηλιακό μας σύστημα 6o teuxos: 1 4/14/09 5:23 PM 68 φυσικές επιστήμες Το ηλιακό μας σύστημα Ένα σχέδιο εργασίας για τον Ήλιο μας και τους πλανήτες του (Γεωγραφία Στ δημοτικού) γράφει η Ειρήνη Σπυράτου* Το διάστημα, ο Ήλιος,

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT WWF (ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ)

PROJECT WWF (ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ) PROJECT WWF (ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ) ΟΝΟΜΑ: ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΩΝΗ ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΤΑΞΗ: Δ 3 ΧΡΟΝΟΣ: 3 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ Στόχος του συγκεκριμένου project ήταν η ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Να το πάρει το ποτάµι;

Να το πάρει το ποτάµι; Να το πάρει το ποτάµι; Είναι η σκιά ενός σώµατος που το φωτίζει ο Ήλιος. Όπως η σκιά του γνώµονα ενός ηλιακού ρολογιού που µε το αργό πέρασµά της πάνω απ τα σηµάδια των ωρών και µε το ύφος µιας άλλης εποχής

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του

Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Παπαντώνη Μαρία, ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 9 ο Γυμνάσιο Καλλιθέας «Μάνος Χατζιδάκις» Αθήνα, Μάιος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Οι εναλλακτικές ιδέες των παιδιών για το ηλιακό σύστημα

Οι εναλλακτικές ιδέες των παιδιών για το ηλιακό σύστημα ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ B Διδακτική και Διδασκαλία της Γεωγραφίας Οι εναλλακτικές ιδέες των παιδιών για το ηλιακό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2014 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Νομός μου»: Διδακτικό σενάριο για τη διδασκαλία του νομού Ηλείας.

«Ο Νομός μου»: Διδακτικό σενάριο για τη διδασκαλία του νομού Ηλείας. «Ο Νομός μου»: Διδακτικό σενάριο για τη διδασκαλία του νομού Ηλείας. Θεοδωρόπουλος Νικόλαος 1, Κακαβάς Κωνσταντίνος 2 1 nicktheo29@gmail.com, 2 koskakavas@upatras.gr Περίληψη Η παρούσα διδακτική πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Ο Γνώμονας, ένα απλό αστρονομικό όργανο και οι χρήσεις του στην εκπαίδευση Σοφία Γκοτζαμάνη και Σταύρος Αυγολύπης Ο Γνώμονας Ο Γνώμονας είναι το πιο απλό αστρονομικό όργανο και το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων

Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων Φαρσάρη Ελένη 1, Πολυζώης Γεώργιος 2 farsariel@gmail.com, gpolizois@edc.uoc.gr 1 Νηπιαγωγός στο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 475 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ Μαστρογιάννης Αθανάσιος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ»

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» Λουκία Μαρνέλη Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Διεύθυνση: Μονής Κύκκου 1, 15669 Παπάγου

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΣΕ ΕΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕΙΣΜΟΥ

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΣΕ ΕΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕΙΣΜΟΥ Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 449 Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΣΕ ΕΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΕΙΣΜΟΥ Γιάννης Μεσσήνης Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ Η κίνηση των πλανητών είναι το αποτέλεσμα της σύνθεσης 2 κινήσεων: μίας περιστροφής γύρω από τον Ήλιο, η περίοδος της οποίας μας δίνει το έτος κάθε πλανήτη, και πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Επιδιώκεται οι μαθητές: 1. Να συζητούν και να προβληματίζονται για τα μετρήσιμα και τα μη μετρήσιμα μεγέθη. 2. Να πειραματιστούν και να καταλήξουν σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ]

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] Τι είναι το Google Earth Το Google Earth είναι λογισμικό-εργαλείο γραφικής απεικόνισης, χαρτογράφησης και εξερεύνησης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 184 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ιωάννου Στυλιανός Εκπαιδευτικός Μαθηματικός Β θμιας Εκπ/σης Παιδαγωγική αναζήτηση Η τριγωνομετρία

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών Η δράση 9.3 «Υπηρεσία Συµβούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Από την έναρξη του σχολικού έτους μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου ή το αργότερο την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Οι εναλλακτικές αντιλήψεις των παιδιών, η εννοιολογική αλλαγή και η διάρκεια γνώσης από την διδασκαλία στο ηµοτικό στην έννοια της δύναµης

Οι εναλλακτικές αντιλήψεις των παιδιών, η εννοιολογική αλλαγή και η διάρκεια γνώσης από την διδασκαλία στο ηµοτικό στην έννοια της δύναµης Οι εναλλακτικές αντιλήψεις των παιδιών, η εννοιολογική αλλαγή και η διάρκεια γνώσης από την διδασκαλία στο ηµοτικό στην έννοια της δύναµης Επίκουρος Καθηγητής, Π.Τ..Ε. Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων, kkotsis@cc.uoi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2014 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Μάθηση Γενικότερος όρος από την «εκπαίδευση» Την εκπαίδευση την αντιλαμβανόμαστε σαν διαδικασία μέσα στην τάξη «Μάθηση» παντού και συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας - Ορµή / Κρούση Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός http://perifysikhs.wordpress.com 1 Σύστηµα Σωµάτων - Εσωτερικές & Εξωτερικές υνάµεις ύο ή περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011

2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1023 Η παιδαγωγική αξιοποίηση του μαθήματος της Πληροφορικής στην Ειδική Αγωγή - Ευαισθητοποίηση των μαθητών χάριν του περιβάλλοντος. Μία διδακτική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα

Κεφάλαιο 2: Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα Κεφάλαιο : Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα Το ποδόσφαιρο κατέχει αδιαμφισβήτητα τη θέση του βασιλιά όλων των αθλημάτων. Είναι το μέσο εκείνο που ενώνει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο επηρεάζοντας ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσομοίωση

Λίγα λόγια για την προσομοίωση Λίγα λόγια για την προσομοίωση Η συγκεκριμένη προσομοίωση με εικονικό εργαστήριο είναι μια ενδιαφέρουσα και αρκετά ελκυστική προσομοίωση για τους μαθητές. Γίνεται αναπαράσταση της κίνησης των φορτίων σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Σκιά και παρασκιά

Φύλλο Εργασίας. Σκιά και παρασκιά Φύλλο Εργασίας Σκιά και παρασκιά Η ώρα της πρόβλεψης Στη μοναδική και ιστορική αυτή φωτογραφία, που πάρθηκε από τον δορυφορικό σταθμό ΜΙR, στις 11 Αυγούστου 1999, φαίνεται η Γη κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης

Διαβάστε περισσότερα