ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων"

Transcript

1 ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων Παραδοτέο: Έκθεση των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2009

2 Η παρούσα μελέτη εκπονήθηκε από το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας- Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) στο πλαίσιο του έργου Ανάπτυξη μέτρων για την προστασία και την αειφορική διαχείριση της λίμνης Δοϊράνης. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από την Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ)- Hellenic Aid. The present study has been prepared by the Goulandris Natural History Museum- Greek Biotope/Wetland Centre in the framework of the project "Implementation of measures for protection and sustainable development of Dojran Lake". The project was funded by the International Development Cooperation Department (YDAS)/Hellenic Aid. Η πλήρης αναφορά στο κείμενο αυτό είναι: Σωτηρία Κατσαβούνη, Δ. Μπόμπορη & Ι. Σαλβαρίνα, Τελική έκθεση αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών του έργου "Ανάπτυξη μέτρων για την προστασία και την αειφορική διαχείριση της λίμνης Δοϊράνης. Ι. Μετεωρολογικά στοιχεία, διακύμανση στάθμης λίμνης. ΙΙ. Βενθικά ασπόνδυλα μαλακού υποστρώματος". Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας - Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ). Θέρμη, 62 σελ. This document may be cited as follows: Katsavouni, S., D. Bobori & I. Salvarina, Final report of samplings of the project "Implementation of measures for protection and sustainable development of Dojran Lake. I. Meteorological data, lake water level variation. II. Soft bottom invertebrates". The Goulandris Natural History Museum - Greek Biotope/Wetland Centre. Thermi, Greece. 62 p.

3 Ι. Εισαγωγή Κατά τα τελευταία 20 έτη η στάθμη της λίμνης Δοϊράνης έχει μειωθεί σε μεγάλο βαθμό. Συγκεκριμένα από το τέλος της δεκαετίας του 1980, η ελεύθερη επιφάνεια της λίμνης μειώθηκε από ~42 km 2 σε ~31 km 2 (Popovska et al. 2008). Η μείωση αυτή σε συνδυασμό με την χημική επιβάρυνση της ποιότητας του νερού έχει προκαλέσει ορατές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία της λίμνης. Ο βαθμός στον οποίο η παρούσα κατάσταση της λίμνης οφείλεται στην επίδραση των μεταβολών της υδρολογίας και του κλίματος και ο βαθμός στον οποίο στην επίδραση ενδεχομένως άλλων, όχι πλήρως προσδιορισμένων παραγόντων, θα πρέπει να αποτελέσουν το στόχο της κοινής διαχείρισης Ελλάδας ΠΓΔΜ των υδατικών πόρων της λεκάνης της λίμνης. Η ολοκληρωμένη μελέτη της λίμνης απαιτεί την καταγραφή και στη συνέχεια ανάλυση των δεδομένων μετεωρολογίας και υδρολογίας της λεκάνης καθώς και της υφιστάμενης διαχείρισης υδατικών πόρων της. Για τον λόγο αυτό ως βασικός σκοπός του προγράμματος είχε ορισθεί η εγκατάσταση και λειτουργία σύγχρονου συστήματος καταγραφής μετεωρολογικών παραγόντων καθώς και της μεταβολής στάθμης της λίμνης. ΙΙ. Εγκατάσταση οργάνων - Συλλογή δεδομένων Στη λεκάνη απορροής της λίμνης υπάρχουν 4 μετεωρολογικοί σταθμοί (Πίνακας 1). Πίνακας 1: Μετεωρολογικοί σταθμοί στο ελληνικό τμήμα της λεκάνη απορροής λίμνης Δοϊράνης Σταθμός Υψόμετρο Υπεύθυνος Όργανο Δοϊράνη (πρώην Δημαρχείο) 146 ΔΕΚΕ Θερμ. βροχ. Άνω Θεοδωράκη 480 ΥΠΓΕ Θερμ. - βροχ. Εύζωνοι 90 ΥΠΓΕ Βροχόμετρο Μεγάλη Στέρνα 125 ΥΠΓΕ Βροχόμετρο Στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος εγκαταστάθηκε στη λεκάνη απορροής της λίμνης πέμπτος μετεωρολογικός σταθμός τα τεχνικά χαρακτηριστικά του οποίου φαίνονται στον Πίνακα 2. Ο νέος σταθμός είναι σύγχρονης τεχνολογίας και καταγράφει όλες τις απαραίτητες παραμέτρους για την ολοκληρωμένη παρακολούθηση των μετεωρολογικών φαινομένων στην περιοχή της λίμνης. Στον ίδιο πίνακα περιγράφεται επίσης ο σταθμηγράφος που εγκαταστάθηκε και λειτουργεί στη λίμνη. Πίνακας 2:Τεχνικά χαρακτηριστικά του αυτόματου τηλεμετρικού μετεωρολογικού σταθμού και του ψηφιακού σταθμηγράφου. Στοιχεία μετεωρολογικού σταθμού A733 Τηλεμετρικός Data Logger HD9008TR Αισθητήρας Σχετικής Υγρασίας HD9007-Α1 θερμοκρασίας Αέρα ARG100 Αισθητήρας Βροχόπτωσης RGB1 Αισθητήρας ολικής ηλιακής ακτινοβολίας WL300 Αισθητήρας στάθμης HD9408TR Αισθητήρας Βαρομετρικής Πίεσης BARO Αισθητήρας ταχύτητας ανέμου wind transmitter Μ4 Σταθερός Ιστός ύψους 4 μέτρων SP20 Διάταξη τροφοδοσίας του μετεωρολογικού σταθμό με ηλιακό συλλέκτη του Μ1306Β Τηλεμετρική διάταξη μέσω κινητής τηλεφωνίας Radio modem GSM/GPRS Στοιχεία σταθμηγράφου MDS Σταθμηγράφος Πλωτήρας Data logger σειρά MDS SURFLOAT Κατασκευαστής ADCON Αυστρίας DELTAOHM Ιταλίας DELTAOHM Ιταλίας ENVIRONMENTAL MEASUREMENTS Αγγλίας SKYE Αγγλίας GLOBAL WATER Αμερικής DELTAOHM Ιταλίας THIES CLIMA Γερμανίας SCIENTACT AE SEBA Γερμανίας SEBA Γερμανίας SEBA Γερμανίας Η λειτουργία του σταθμηγράφου βασίζεται στην μέθοδο πλωτήρα αντίβαρου και όχι στη μέτρηση της υδροστατικής πίεσης. Η λήψη των μετρήσεων γίνεται με την χρήση φορητού υπολογιστή, διαθέτει μνήμη για μετρήσεις, interface σύνδεσης με υπολογιστή και λογισμικό για την μεταφορά των μετρήσεων και ψηφιακή οθόνη. 1

4 Εικ. 1. Άποψη του σταθμηγράφου και του μετεωρολογικού σταθμού, διακρίνονται το χωριό Dojran και οι γύρω λόφοι. Στο Σχ. 1 παρουσιάζονται η μέση μηνιαία θερμοκρασία και ύψος βροχής στο χωριό Dojran Θερμοκρασία ( o C) Ιαν-61 Ιαν-62 Ιαν-63 Ιαν-64 Ιαν-65 Ιαν-66 Ιαν-67 Ιαν-68 Ιαν-69 Ιαν-70 Ιαν-71 Ιαν-72 Ιαν-73 Ιαν-74 Ιαν-75 Ιαν-76 Ιαν-77 Ιαν-78 Ιαν-79 Ιαν-80 Ιαν-81 Ιαν-82 Ιαν-83 Ιαν-84 Ιαν-85 Ιαν-86 Ιαν-87 Ιαν-88 Ιαν-89 Ιαν-90 Ιαν-91 Ιαν-92 Ιαν-93 Ιαν-94 Ιαν-95 Ιαν-96 Ιαν-97 Ιαν-98 Ιαν-99 Ιαν Ύψος βροχής (mm) Ιαν-61 Ιαν-62 Ιαν-63 Ιαν-64 Ιαν-65 Ιαν-66 Ιαν-67 Ιαν-68 Ιαν-69 Ιαν-70 Ιαν-71 Ιαν-72 Ιαν-73 Ιαν-74 Ιαν-75 Ιαν-76 Ιαν-77 Ιαν-78 Ιαν-79 Ιαν-80 Ιαν-81 Ιαν-82 Ιαν-83 Ιαν-84 Ιαν-85 Ιαν-86 Ιαν-87 Ιαν-88 Ιαν-89 Ιαν-90 Ιαν-91 Ιαν-92 Ιαν-93 Ιαν-94 Ιαν-95 Ιαν-96 Ιαν-97 Ιαν-98 Ιαν-99 Ιαν-00 Σχ. 1. Διακύμανση της θερμοκρασίας ( o C)και του ύψους βροχής (mm) στο χωριό Dojran του γειτονικού κράτους. 2

5 Πριν από το 1952 και έως το 1988 περίπου, η στάθμη του νερού της λίμνης κυμαινόταν σε αναλογία με τις βροχοπτώσεις (Σχ. 2). Από το 1988, ωστόσο, η στάθμη του νερού μειώνεται σταθερά (τουλάχιστον έως το 2000). Βροχόπτωση (mm) Απόλυτο υψόμετρο στάθμης (m) Σχ. 2. Διακύμανση του ύψους βροχής και του απόλυτου υψόμετρου της στάθμης της λίμνης από στοιχεία της όμορης χώρας. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από τον μετεωρολογικό σταθμό του έργου παρουσιάζονται στα Σχ. 3, 4, Θερμοκρασία (Co) /04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/ Βροχόπτωση (mm) /04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/09 Σχ. 3. Χρονική μεταβολή της θερμοκρασίας και της βροχόπτωσης για το διάστημα Απρίλιος 2008 Ιανουάριος

6 Eto (mm) /04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/09 Σχετ. υγρασία (%) /04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/09 08/04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 Ταχ. ανέμου (m/sec) 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/09 Σχ. 4. Χρονική μεταβολή της εξατμισοδιαπνοής, της σχετικής υγρασίας και της ταχύτητας ανέμου για το διάστημα Απρίλιος 2008 Ιανουάριος

7 Ηλιακή ακτινοβολία (w/m 2 ) /04/08 08/06/08 08/08/08 08/10/08 08/12/ Ατμ. πίεση (mbar) /04/08 08/05/08 08/06/08 08/07/08 08/08/08 08/09/08 08/10/08 08/11/08 08/12/08 08/01/09 Σχ. 5. Χρονική μεταβολή της ηλιακής ακτινοβολίας και της ατμοσφαιρικής πίεσης για το διάστημα Απρίλιος 2008 Ιανουάριος Τα μηνιαία ύψη βροχής στους σταθμούς Δοϊράνη, Άνω Θεοδωράκη, Εύζωνοι, Mεγάλη Στέρνα και Nov Doiran παρουσιάζονται στο Σχ. 6. Τα διαθέσιμα δεδομένα καλύπτουν την περίοδο και για τον σταθμό της Δοϊράνης, για το Άνω Θεοδωράκη, για τους σταθμούς Εύζωνοι και Mεγάλη Στέρνα και για τον σταθμό Nov Doiran. Το μέσο ετήσιο ύψος βροχής στον σταθμό της Δοϊράνης ήταν 569 mm, 443 mm στο Άνω Θεοδωράκη, 486 mm στους Ευζώνους, 525 mm στη Μεγάλη Στέρνα και 612 mm στο χωριό Dojran. Υψηλότερες μέσες μηνιαίες βροχοπτώσεις καταγράφηκαν στον σταθμό της Δοϊράνης κατά τον Δεκέμβριο (83 mm, 14,6 %) και τον Απρίλιο (74 mm, 13 %). Υψηλές μέσες μηνιαίες βροχοπτώσεις καταγράφηκαν τον Μάιο και τον Νοέμβριο (51 mm, 11,55 %) στο Άνω Θεοδωράκη, και τον Νοέμβριο στους Ευζώνους (72 mm, 15 %), στη Mεγάλη Στέρνα (75 mm, 14,25 %) και στο χωριό Dojran (85,5 mm, 14 %). Ο ξηρότερος μήνας είναι ο Σεπτέμβριος για τον σταθμό της Δοϊράνης (23,6 mm, 4 %), της Μεγάλης Στέρνας (18,6 mm, 5

8 3,54 %) και του Nov Doiran (32 mm, 5,2 %) ενώ ο Ιούλιος είναι ο ξηρότερος μήνας στο Άνω Θεοδωράκη (23,4 mm, 5,3 %) και ο Αύγουστος στους Ευζώνους (20 mm, 4,2 %) Δοϊράνη Ά.Θεοδωράκι Εύζωνοι Μ. Στέρνα Ύψος βροχής (mm) Ι Φ Μ Α Μ Ι Ι Α Σ Ο Ν Δ Σχ. 6. Μέση μηνιαία ύψη βροχής (mm) στους.μετεωρολογικούς σταθμούς του ελληνικού τομέα της λεκάνης απορροής λίμνης Δοϊράνης. Στην Εικ. 7, παρουσιάζεται η διακύμανση του μέσου ετήσιου απόλυτου υψόμετρου της στάθμης της λίμνης όπως προέκυψε από μετρήσεις που έγιναν από τη γείτονα χώρα κατά το χρονικό διάστημα πριν την έναρξη έντονης πτώσης της στάθμης της ( ) Απόλυτο υψόμετρο στάθμης (m) Σχ. 7. Το μέσο ετήσιο απόλυτο υψόμετρο της στάθμης της λίμνης για το χρονικό διάστημα Τα στοιχεία προέρχονται από την πρώην Γιουγκοσλαβία και το υψόμετρο αναφοράς είναι 144,93 m στην περιοχή της Κροατίας. Η μεταβολή του απόλυτου υψομέτρου με στοιχεία ελληνικών πηγών (Διεύθυνση Τοπογραφικής Υπηρεσίας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κιλκίς και 1η ΔΕΚΕ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας) παρουσιάζονται 6

9 στο Σχ. 8. Στο Σχ. 9 παρουσιάζεται η διακύμανση της στάθμης της λίμνης κατά τη διάρκεια του προγράμματος. 146,00 145,00 Απόλυτο υψόμετρο στάθμης (m) 144,00 143,00 142,00 141,00 140,00 Σεπ-84 Σεπ-85 Σεπ-86 Σεπ-87 Σεπ-88 Σεπ-89 Σεπ-90 Σεπ-91 Σεπ-92 Σεπ-93 Σεπ-94 Σεπ-95 Σεπ-96 Σεπ-97 Σεπ-98 Σεπ-99 Σεπ-00 Σεπ-01 Σεπ-02 Σεπ-03 Σεπ-04 Σεπ-05 Σεπ-06 Σεπ-07 Σεπ-08 Σχ. 8. Μεταβολή της στάθμης της λίμνης (απόλυτο υψόμετρο, m) στο χρονικό διάστημα ,30 143,20 Απόλυτο υψόμετρο στάθμης (m) 143,10 143,00 142,90 142,80 142,70 142,60 142,50 142,40 ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Σχ. 9. Μεταβολή της στάθμης της λίμνης (απόλυτο υψόμετρο, m) στη διάρκεια του

10 Βιβλιογραφία Cvetanka Popovska, O. Bonacci. In: P. Hlavinek et al (eds) Dangerous pollutants (xenobiotics) in Urban Water Cycle, Springer,

11 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΒΕΝΘΙΚΩΝ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ ΜΑΛΑΚΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΠΟΜΠΟΡΗ (Λέκτορας ΑΠΘ, επιστημονικώς υπεύθυνη ) ΙΩΑΝΝΑ ΣΑΛΒΑΡΙΝΑ (Βιολόγος Ιχθυολόγος, M.Sc., ερευνήτρια) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Ιανουάριος 2009

12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Φυσικές και χημικές παράμετροι Βενθικά ασπόνδυλα Σύνθεση της βενθικής κοινωνίας Αφθονία των βενθικών ασπονδύλων Πολυμεταβλητή ανάλυση για τους δύο σταθμούς σε όλες τις εποχές Δείκτες ποικιλότητας για τους δύο σταθμούς σε όλες τις εποχές Συμπληρωματική δειγματοληψία άνοιξης Πολυμεταβλητή ανάλυση για τους σταθμούς της άνοιξης Δείκτες ποικιλότητας για τους σταθμούς της άνοιξης ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ....43

13 1. Εισαγωγή Ο ρόλος των βενθικών μακροασπόνδυλων στην εκτίμηση της οικολογικής κατάστασης των υδάτινων συστημάτων έχει αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την οδηγία 2000/60/ΕΚ (European Union 2000) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, τα βενθικά μακροασπόνδυλα αποτελούν ένα από τα βιολογικά στοιχεία για την εκτίμηση και παρακολούθηση της οικολογικής κατάστασης των λιμνών, των ποταμών και των παράκτιων συστημάτων. Η οικολογική κατάσταση με βάση τα μακροασπόνδυλα καθορίζεται όπως φαίνεται στον Πίνακα 1.1. Πίνακας 1.1 Ορισμός της υψηλής, καλής και μέτριας οικολογικής κατάστασης των λιμνών με βάση την πανίδα των βενθικών ασπονδύλων (Directive 2000/60/ΕC, European Union 2000). Υψηλή κατάσταση Καλή κατάσταση Μέτρια κατάσταση Η ταξινομική σύνθεση Ελαφρές αλλαγές της σύνθεσης αντιστοιχεί πλήρως ή και της αφθονίας των σχεδόν πλήρως προς τις μη ταξονομικών κατηγοριών διαταραγμένες συνθήκες ασπονδύλων σε σχέση με τις τυποχαρακτηριστικές συνθήκες Ο λόγος των ευαίσθητων Ο λόγος των ευαίσθητων στη στη διατάραξη ταξινομικών διατάραξη ταξινομικών κατηγοριών κατηγοριών προς τις μη προς τις μη ευαίσθητες ευαίσθητες δεν παρουσιάζει παρουσιάζει ελαφρές ενδείξεις ενδείξεις αλλαγής σε αλλαγής από τα τυπο σχέση με τις μη διαταραγμένες χαρακτηριστικά επίπεδα συνθήκες Η στάθμη ποικιλότητας Η στάθμη ποικιλότητας των των ταξινομικών κατηγοριών ταξινομικών κατηγοριών α ασπονδύλων δεν σπονδύλων διαφέρει ελαφρώς παρουσιάζει ενδείξεις από τα τυποχαρακτηριστικά αλλαγής σε σχέση με τις μη επίπεδα διαταραγμένες συνθήκες Η σύνθεση και η αφθονία των ταξινομικών ασπονδύλων διαφέρουν μετρίως από τις τυποχαρακτηριστικές συνθήκες Απουσία σημαντικών ταξινομικών ομάδων της τυποχαρακτηριστικής κοινότητας Ο λόγος των ευαίσθητων στη διατάραξη ταξινομικών κατηγοριών προς τις μη ευαίσθητες καθώς και η στάθμη ποικιλότητας είναι ουσιαστικά χαμηλότερα από το τυποχαρακτηριστικό επίπεδο και σημαντικά χαμηλότερα από ό,τι στην καλή κατάσταση Στα λιμναία υδάτινα οικοσυστήματα τα βενθικά μακροασπόνδυλα κατέχουν μια ενδιάμεση θέση ανάμεσα στους πρωτογενείς παραγωγούς 1

14 και τους ανώτερους θηρευτές (όπως τα ψάρια) (Εικ. 1.1). Έτσι, διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στις διεργασίες που επιτελούνται σε αυτά (π.χ. δυναμική τροφικού πλέγματος, παραγωγικότητα, ανακύκλωση θρεπτικών αλάτων και αποσύνθεση οργανικής ύλης) (Wetzel 1983, Solimini et al. 2006). Τα περισσότερα βενθικά μακροασπόνδυλα δεν έχουν μεγάλη ικανότητα μετακίνησης και ο κύκλος ζωής τους είναι σχετικά μεγάλος (μικρότερος μεν των ψαριών αλλά μεγαλύτερος του ζωοπλαγκτού και του φυτοπλαγκτού). Επιπλέον, η παρουσία σπάνιων ειδών είναι ενδεικτική συστημάτων που προσεγγίζουν συνθήκες αναφοράς (Solimini et al. 2006). Πολλά είδη είναι ευαίσθητα και μπορούν να αποκρίνονται όχι μόνο στη ρύπανση αλλά και σε διάφορες μορφές ανθρωπογενών πιέσεων που ασκούνται στα υδάτινα οικοσυστήματα (υδρολογικές, κλιματολογικές, μορφολογικές, ναυσιπλοΐας, αναψυχής κλπ.). Άλλα είναι ανθεκτικά στη ρύπανση και έτσι η παρουσία τους μπορεί να θεωρηθεί ενδεικτική της επιβάρυνσης ενός συστήματος. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά και κυρίως η ικανότητά τους να αντανακλούν μεταβολές των περιβαλλοντικών συνθηκών σε μια λίμνη, τα καθιστούν δυνητικούς βιολογικούς δείκτες της εκτίμησης της υγείας ενός συστήματος (Carvalho et al. 2002, Solimini et al. 2006, Marziali et al. 2008). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Saether (1980) η ανάλυση των βιολογικών κοινωνιών μπορεί να δώσει πληροφορίες που ούτε κατά προσέγγιση θα έδινε η χρήση αποκλειστικά χημικών μεθόδων. Τα κύρια πλεονεκτήματα της χρήσης των βενθικών μακροασπόνδυλων για την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας των επιφανειακών νερών των λιμνών, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ, θεωρείται πως είναι η ευκολία στη συλλογή τους (κυρίως σε ρηχές λίμνες), το γεγονός ότι υπάρχουν ήδη κάποιες ανεπτυγμένες μέθοδοι που βασίζονται σε αυτά και τέλος ότι αντιδρούν σε χημικές παραμέτρους, συνδυάζοντας έτσι χημικά και βιολογικά στοιχεία (European Communities 2003). Από την άλλη, ως κύρια μειονεκτήματα αναγνωρίζονται το κενό της πληροφορίας με συνθήκες αναφοράς, το γεγονός ότι δεν έχει αναπτυχθεί μια κοινή μεθοδολογία που θα ενσωματώνει τις απαιτήσεις της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (WFD) και ακόμα η ακριβή αλλά και χρονοβόρα ανάλυση (European Communities 2003). 2

15 Εικόνα 1.1 Θέση στο τροφικό πλέγμα και οδοί τροφοληψίας των βενθικών ασπονδύλων. Αριστερά οι οργανισμοί εξαρτώνται από την παραγωγή φυτοπλαγκτού στην εύφωτη ζώνη. Δεξιά η πιο πολύπλοκη οδός που εμπεριέχει και είδη της μειοπανίδας που τρέφονται με βακτήρια. Από: Prat et al. (1992) Πλήθος ερευνών έχουν διεξαχθεί στην Ευρώπη και στον κόσμο για τα βενθικά μακροασπόνδυλα στα ποτάμια και στις λίμνες. Για τα ποτάμια και στο πλαίσιο της οδηγίας για τα νερά, έχουν ήδη εξαχθεί βιολογικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της οικολογικής τους ποιότητας (ανασκόπηση στο European Communities 2003). Τα βενθικά μακροασπόνδυλα είχαν χρησιμοποιηθεί επίσης από παλιά σε συστήματα ταξινόμησης των λιμνών (για ανασκόπηση βλέπε Brinkhurst 1974). Τα συστήματα όμως αυτά, που αφορούν σε λίμνες της Αμερικής και της Βόρειας Ευρώπης, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις περισσότερες λίμνες της Νότιας Ευρώπης (Prat et al. 1992) λόγω διαφορών της πανίδας των περιοχών αυτών και απουσίας πολλών ειδών που θεωρούνται δείκτες. Για τις λίμνες, η χρήση των βενθικών ασπονδύλων για την εκτίμηση της οικολογικής τους ποιότητας είναι περιορισμένη. Επιπλέον, δε χρησιμοποιείται κοινή μεθοδολογία σε όλες τις χώρες κράτη μέλη της 3

16 Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε έχει ολοκληρωθεί η άσκηση διαβαθμονόμησης. Έχουν προταθεί ορισμένοι δείκτες, αλλά δεν έχουν κοινή αποδοχή και κυρίως δεν ταιριάζουν σε κάθε λίμνη. Για παράδειγμα οι δείκτες που προτείνει ο Wiederholm βρίσκουν εφαρμογή σε βαθιές λίμνες, ενώ σε πιο ρηχές λίμνες δεν είναι εύκολο να χρησιμοποιηθούν, καθώς πολλά από τα είδη δείκτες δε διαβιούν στα συστήματα αυτά (Kansanen et al. 1992). Άλλοι δείκτες όπως των Verneaux et al. (2004), Rossaro et al. (2006), Marziali et al. (2008) και Trigal et al. (2009) έχουν εξαχθεί για ευρωπαϊκά συστήματα, αλλά αναφέρονται σε συγκεκριμένο τύπο λιμνών και επίσης δεν έχει επαληθευτεί η καταλληλότητά τους. Οι Margaritora et al. (2002) προτείνουν ότι οι παράμετροι των βενθικών κοινωνιών που συνεισφέρουν περισσότερο στην εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας είναι ο αριθμός των ειδών (species richness), η παρουσία ή απουσία βιοδεικτών, ο δείκτης ποικιλότητας Shannon και ορισμένες άλλες μετρικές που βασίζονται στην αριθμητική αναλογία μεταξύ ορισμένων taxa. Οι White & Irvine (2003) προτείνουν ότι η δειγματοληψία θα πρέπει να περιορίζεται σε συγκεκριμένα μεσοενδιαιτήματα ώστε να μειώνεται η διακύμανση λόγω της ύπαρξης πολλών δεδομένων, να αυξάνεται η απλότητα και να προκύπτουν συγκρίσιμα αποτελέσματα. Για την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας των λιμνών συνήθως χρησιμοποιούνται τα Oligochaeta και τα Chironomidae. Η τελευταία οικογένεια θεωρείται καλός δείκτης ρύπανσης (Reynoldson & Metcalfe Smith 1992), ενώ η υποοικογένεια Chironominae θεωρείται από τις πιο ανθεκτικές (Hellawell, 1986 από Garcia Criado et al. 2005). Ωστόσο, οι Garcia Criado et al. (2005) δεν καταλήγουν σε κάποια σχέση μεταξύ του ποσοστού των Chironominae και της οικολογικής ποιότητας. Έχει βρεθεί επίσης ότι οι προνύμφες των δίπτερων εντόμων της οικογένειας Chironomidae, όπως π.χ. το Chironomus riparius, όταν βρίσκονται σε ιζήματα με υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων εμφανίζουν τόσο μορφολογικές αλλοιώσεις όσο και τροποποιήσεις στη δομή και λειτουργία των πολυταινικών τους χρωμοσωμάτων (π.χ. Michailova et al. 1996, 2003). Στην Ελλάδα, τα βενθικά ασπόνδυλα έχουν ερευνηθεί στις ακόλουθες λίμνες: Καστοριάς (Koussouris et al. 1987), Βόλβη (Οικονομίδης 1991), Λυσιμαχία (Petridis 1993), Ταυρωπού (Petridis & Sinis 1993, Petridis & Sinis 1997), Μικρή Πρέσπα (Koussouris et al. 1987, Petridis & Sinis 1995), Κερκίνη (Κλώσσας 1975, Χατζηϊωάννου 2002, Γιαπής 2003, Μπόμπορη & 4

17 Σαλβαρίνα 2008,) και Παμβώτιδα (Kagalou et al. 2006) και Δοϊράνη από την πλευρά της FYROM (συνοψίζονται από Anonymous 2001, Griffiths et al. 2002). Επίσης, οι Móra & Csabai (2008) έχουν καταγράψει όλα τα είδη της οικογένειας Chironomidae που διαβιούν στα εσωτερικά ύδατα της Ρόδου, ενώ οι Καραούζας et al. (2006) έχουν ασχοληθεί με τα μακροασπόνδυλα σε εποχικά λιμναία ύδατα της Κρήτης. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η καταγραφή, αναγνώριση και εκτίμηση της αφθονίας των βενθικών ασπονδύλων της λίμνης Δοϊράνης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 2000/60/ΕΚ. Σύμφωνα με την οδηγία αυτή, κριτήρια για την παρακολούθηση της οικολογικής κατάστασης μιας λίμνης με βάση τα βενθικά της μακροασπόνδυλα αποτελούν η εκτίμηση της σύνθεσης της κοινωνίας τους, η αφθονία τους, η ποικιλότητά τους και η ύπαρξη ή μη ευαίσθητων ταξινομικών ομάδων. 2. Περιοχή έρευνας Η λίμνη Δοϊράνη βρίσκεται στη Βόρεια Ελλάδα, και αποτελεί μια διασυνοριακή λίμνη, καθώς τα 2/3 της έκτασής της ανήκουν στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (Π.Γ.Δ.Μ. FYROM) και το υπόλοιπο 1/3 στην Ελλάδα (Εικ. 2.1). Η συνολική της έκταση είναι περίπου 28 km 2 (Temponeras et al. 2000) από τα 42,5 m 2 που είχε παλαιότερα (Stojanov et al. 2003). Η λίμνη δέχεται τα νερά μιας λεκάνης απορροής έκτασης 276,3 km 2, τα 2/3 της οποίας ανήκουν στην Ελλάδα και το 1/3 στην Π.Γ.Δ.Μ. (Εικ. 2.1). Έχει γενικά μικρό βάθος. Το μέγιστο βάθος της τα έτη ήταν μόλις 4 m, σε αντίθεση με τα 10 m που είχε παλαιότερα (Nastov 2000, Katsavouni & Petkovski 2004). Γενικώς, στη Δοϊράνη έχει καταγραφεί πτώση της ανώτερης στάθμης των υδάτων της (από περίπου 147 m a.s.l. τη χρονική περίοδο σε 142 m a.s.l. το 2002), συνοδευόμενη από αντίστοιχη μείωση του όγκου των υδάτων της [από 262x10 6 m 3 το 1988 σε 65 95x10 6 m 3 την περίοδο , Popovska & Stavric (2004)]. Η Δοϊράνη είναι εύτροφη λίμνη (Stankovic 1931, Temponeras et al. 2000, Lokoska et al. 2004), αν και έρευνες των Κιλικίδης κ.ά. (1984) και Μουρκίδης (1985) την είχαν χαρακτηρίσει ολιγότροφη και μεσότροφη. Η συγκέντρωση ορισμένων βαρέων μετάλλων (Cd, Cu, Ni, Pb, Zn) στα νερά της ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια ποιότητας νερού για την υδρόβια ζωή σύμφωνα με τον Environmental Protection Agency (EPA, 2006) (Pertsemli & Voutsa 2007). 5

18 Όσον αφορά τα βιολογικά στοιχεία της λίμνης, υπάρχουν πληροφορίες για το φυτοπλαγκτό (Schroder 1921, Temponeras et al. 2000, Cook et al. 2004, Vardaka et al. 2005, Πολυκάρπου 2006), το ζωοπλαγκτό (Popovska Stankovic 1954) και τα ψάρια (Economidis 1991, Νεοφύτου 1993, Kottelat 1997, Anonymous 2001, Μπόμπορη & Σαλβαρίνα 2007, Bobori & Salvarina 2007, Σαλβαρίνα et al. 2007, Μαυρεδάκη 2007, Μαλλούρης 2007, Γεωργίου 2008, Μπεκρή 2008). Στη λίμνη αναφέρονται 12 ή 15 ενδημικά είδη υδρόβιων ζώων (Smith & Smith 2003, Katsavouni & Petrovski 2004 αντίστοιχα). Όσον αφορά στο ζωοβένθος της λίμνης Δοϊράνης, υπάρχουν πληροφορίες που αφορούν το τμήμα που ανήκει στη γείτονα χώρα (συνοψίζονται από Anonymous 2001). Οι Griffiths et al. (2002) διερεύνησαν τη βενθική πανίδα της λίμνης το 1998 και δίνουν πληροφορίες για την παλαιοικολογία και τη διαχείριση της λίμνης, προτείνοντας παράλληλα μέτρα για την προστασία της. Στη λίμνη επίσης, έχουν αναφερθεί και ενδημικά είδη βενθικἠς μακροπανίδας, τουλάχιστον από την πλευρά της Π.Γ.Δ.Μ. (Smith & Smith 2003). Αυτά είναι ένα είδος σπόγγου (Porifera), ένα είδος μαλακίου (Mollusca), πέντε είδη δακτυλιοσκωλήκων (Annelida) και τέσσερα είδη αρθροπόδων (Arthopoda). FYROM ΕΛΛΑΔΑ Λίμνη Δοϊράνη Εικόνα 2.1 Χάρτης της λίμνης Δοϊράνης και της λεκάνης απορροής της (από Katsavouni & Petkovski 2004 τροποποιημένη). 6

19 3. Μεθοδολογία Για την έρευνα των βενθικών ασπονδύλων στη λίμνη Δοϊράνη σχεδιάστηκαν εποχικές δειγματοληψίες, διάρκειας ενός έτους. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε μια δοκιμαστική δειγματοληψία (Σεπτέμβρης 2007) προκειμένου να διαπιστωθεί η καταλληλότητα χρήσης του δειγματολήπτη που επιλέχθηκε για τη συλλογή του ιζήματος, οι πιθανές δυσκολίες εφαρμογής της επιλεγόμενης μεθόδου καθώς και για να διερευνηθούν πιθανές διαφορές μεταξύ των προεπιλεγόμενων σταθμών δειγματοληψίας ως προς τη μορφή και δομή του υποστρώματος, ώστε να επιλεγεί τελικά ο σταθερός αριθμός και οι ακριβείς θέσεις των σταθμών. Οι δειγματοληψίες διεξήχθησαν το φθινόπωρο του 2007 (Οκτώβριος), το χειμώνα (Φεβρουάριος), την άνοιξη (Μάιος) και το καλοκαίρι (Αύγουστος) του Όλες οι δειγματoληψίες πραγματοποιήθηκαν σε δυο σταθμούς (Στ. 1 και Στ. 2) (Εικ. 3.1) στο ελληνικό τμήμα της λίμνης, όπως αυτοί προέκυψαν από την προκαταρκτική έρευνα. Η επιλογή των σταθμών έγινε με κριτήριο το υπόστρωμα και το βάθος. Ο σταθμός Στ. 1 βρισκόταν στο σημείο με το μικρότερο βάθος ( 3 m) σε μαλακό υπόστρωμα, στις εκβολές του ρέματος Μεγάλο Ποτάμι, ενώ ο σταθμός Στ. 2 βρισκόταν περίπου στο βαθύτερο σημείο του ελληνικού τμήματος ( 5 m) και κοντά στα σύνορα με τη γείτονα χώρα. Επιπλέον, την άνοιξη λήφθηκαν δείγματα βενθικών ασπονδύλων και από άλλους οκτώ σταθμούς, προκειμένου να καλυφθεί μεγαλύτερη έκταση του μαλακού υποστρώματος της λίμνης (Εικ. 3.1). Σε κάθε σταθμό γίνονταν μετρήσεις ορισμένων φυσικών και χημικών παραμέτρων του επιφανειακού νερού με φορητά πολυόργανα. Συγκεκριμένα, λαμβάνονταν μετρήσεις της θερμοκρασίας ( o C), του ph, του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου (mg/l) και της αγωγιμότητας (μs/cm). Παράλληλα, καταγράφονταν το βάθος (m) του σταθμού και η διαφάνεια (m), με δίσκο του Secchi. 7

20 F.Y.R.O.M. Στ.3 Στ.1 Στ.4 Στ.5 Στ.10 Στ.2 Στ.9 Στ.6 Στ.8 Στ.7 Ελλάδα Εικόνα 3.1 Χάρτης της λίμνης Δοϊράνης με τους εποχικούς σταθμούς δειγματοληψίας βενθικών ασπονδύλων (Στ. 1 και Στ. 2 με αστερίσκο) και τους οκτώ πρόσθετους σταθμούς δειγματοληψίας της άνοιξης, με κόκκινο κύκλο). (από Σεφερλή, τροποποιημένη). Από κάθε σταθμό παίρνονταν δύο δείγματα ιζήματος με τη χρήση δειγματολήπτη Ekman (διαστάσεων 15x15x15cm μήκοςxπλάτοςxύψος) (Εικ. 3.2), ο οποίος είναι κατάλληλος για μαλακό υπόστρωμα. Τα δείγματα τοποθετούνταν σε πλαστικές σακούλες και μεταφέρονταν στο εργαστήριο. Την ίδια ή τις επόμενες ημέρες τα δείγματα του ιζήματος, που είχαν διατηρηθεί στο ψυγείο, στους 4 o C, κοσκινίζονταν με κόσκινο ανοίγματος πόρων 500 μm, που είναι αυτό που συνήθως χρησιμοποιείται σε ανάλογες έρευνες (π.χ. Petridis & Sinis 1995, Kagalou et al. 2006), αλλά και με κόσκινο 250 μm, που επίσης χρησιμοποιείται σε έρευνες βένθους (π.χ. Verneaux et al. 2004). Τα δείγματα ζωοβένθους που συλλέγονταν συντηρούνταν σε διάλυμα φορμόλης 8%. Η αναγνώριση των ειδών έγινε σε στερεοσκόπιο (για αναγνώριση σε επίπεδο οικογένειας ή τάξης) και στη συνέχεια η αναγνώριση των Chironomidae και Oligochaeta έγινε με τη βοήθεια μικροσκοπίου, στο κατώτερο δυνατό ταξινομικό επίπεδο. Συγκεκριμένα για τα Chironomidae ήταν δυνατή η αναγνώριση σε επίπεδο γένους ή είδους σε όλα τα δείγματα. Όσον αφορά τα Oligochaeta, έγινε αναγνώριση μόνο σε επίπεδο οικογενειών, καθώς η αναγνώριση σε χαμηλότερο επίπεδο είναι δύσκολη εφόσον αυτά δε βρίσκονται σε ώριμο 8

21 στάδιο. Οι κλείδες που χρησιμοποιήθηκαν για το σκοπό αυτό ήταν των: Brinkhurst (1971), Wiederholm (1983), Webb & Scholl (1985), Tachet et al. (1991) και Campaioli et al. (1999). Από τα δύο δείγματα ιζήματος του κάθε σταθμού υπολογίστηκε ο μέσος όρος της αφθονίας του κάθε taxon καθώς και η συνολική αφθονία για κάθε σταθμό ανά εποχή και συνολικά. Η αφθονία εκφράστηκε σε άτομα ανά μονάδα επιφάνειας (ind/m 2 ). Εικόνα 3.2 Δειγματολήπτης τύπου Ekman με ίζημα από τη λίμνη Δοϊράνη. Προκειμένου να βρεθεί αν τα δείγματα της άνοιξης ομαδοποιούνται σε σχέση με το βάθος, έγινε πολυμεταβλητή ανάλυση (multivariate analysis) και συγκεκριμένα ανάλυση δενδρογράμματος (Cluster analysis) και ανάλυση σε πολλαπλές διαστάσεις (MDS analysis) με βάση το δείκτη ομοιότητας Bray Curtis (1957) με βάση την αφθονία των ταξινομικών ομάδων ανά σταθμό. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης σε πολλαπλές διαστάσεις θεωρήθηκαν αποδεκτά όταν η τιμή του συντελεστή συμπίεσης (stress) δεν ξεπερνούσε το 0,2 (Clarke & Warwick 1994). Για να βρεθούν ποιες ταξινομικές ομάδες συνεισέφεραν περισσότερο στην ομοιομορφία μέσα στις ομάδες και στην ανομοιομορφία ανάμεσα στις ομάδες, εφαρμόστηκε η ανάλυση ποσοστιαίας ομοιότητας (SIMPER). Οι ίδιες αναλύσεις έγιναν και με βάση την αφθονία των taxa στους 2 σταθερούς σταθμούς (Στ. 1 και Στ. 2) ανά εποχή. Και στις δύο περιπτώσεις της πολυμεταβλητής ανάλυσης χρησιμοποιήθηκαν λογαριθμημένες (log (x+1)) τιμές της αφθονίας. Οι παραπάνω αναλύσεις 9

22 έγιναν χρησιμοποιώντας μήτρες που σχηματίστηκαν με τη χρήση του στατιστικού προγράμματος Primer (Clarke & Gorley 2001). Με τη μη παραμετρική δοκιμασία Mann Whitney (U test) διερευνήθηκε αν οι δύο σταθεροί σταθμοί κάθε εποχής εμφάνιζαν μεταξύ τους στατιστικά σημαντική διαφορά στη σύνθεση και αφθονία των βενθικών ασπονδύλων. Η επίσης μη παραμετρική δοκιμασία Kruskal Wallis χρησιμοποιήθηκε για το έλεγχο της ύπαρξης στατιστικά σημαντικής διαφοράς μεταξύ των τεσσάρων εποχών για τον κάθε ένα από τους σταθερούς σταθμούς Στ. 1 και Στ. 2 ξεχωριστά. Για τις αναλύσεις αυτές χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα Statview 5. Επιπλέον, υπολογίστηκαν με τη βοήθεια του Primer (Clarke & Gorley 2001): i) ο δείκτης ποικιλότητας Shannon Wiener H σύμφωνα με τον τύπο: H = s i= 1 ni ni log e N N όπου: s= ο συνολικός αριθμός των taxa, ni= η αφθονία του taxon i, N= η συνολική αφθονία του δείγματος και ii) ο δείκτης ομοιοκατανομής Pielou J (Maguran 1988), σύμφωνα με τον τύπο: J =H /H max, όπου H max= log2s είναι η μέγιστη δυνατή ποικιλότητα για οποιοδήποτε αριθμό taxa (s). 4. Aποτελέσματα 4.1 Φυσικές και χημικές παράμετροι Οι τιμές των φυσικών και χημικών παραμέτρων στους 2 σταθερούς σταθμούς δίνονται στον Πίνακα 4.1. Η απουσία μετρήσεων σε ορισμένες περιπτώσεις οφείλεται σε σφάλμα των οργάνων μέτρησης. Οι τιμές των παραμέτρων δε διέφεραν μεταξύ των δύο σταθμών (p>0,05)αλλά και μεταξύ των εποχών (p>0,05), με εξαίρεση τη θερμοκρασία (Πίνακας 4.1). Το βάθος στους σταθμούς δειγματοληψίας δίνεται στον Πίνακα 4.2. Οι τιμές ph βρέθηκαν μέσα στο εύρος (7,6 9,5) που δίνουν και οι Pertsemli & Voutsa (2007) για τη λίμνη Δοϊράνη. 10

23 Πίνακας 4.1. Φυσικές και χημικές ιδιότητες του επιφανειακού νερού της λίμνης Δοϊράνης, σε κάθε σταθμό δειγματοληψίας και ανά εποχή, για το διάστημα φθινόπωρο 2007 καλοκαίρι 2008, Στ. 1, Στ. 2 σταθμοί δειγματοληψίας. Φθινόπωρο 2007 Χειμώνας 2008 Άνοιξη 2008 Καλοκαίρι 2008 Στ. 1 Στ. 2 Στ. 1 Στ. 2 Στ. 1 Στ. 2 Στ. 1 Στ. 2 Διαφάνεια (m) 2,0 1,2 1,3 1,0 0,5 0,6 0,7 0,6 Θερμοκρασία ( o C) 13 14,3 4,5 3,6 24,6 25,3 27,5* Διαλυμένο Ο2 (mg/l) 13,3 13,3 9,1 9,4 10,5* ph 8,4 8,3 8,0 8,1 9,0 8,9 8,5* Αγωγιμότητα (μs/cm) 862,0 860,0 739,0 740,0 809* *λόγω δυσλειτουργίας των οργάνων την ημέρα της δειγματοληψίας, οι μετρήσεις έγιναν δύο ημέρες μετά από την ακτή Πίνακας 4.2 Βάθος (m) σε κάθε σταθμό δειγματοληψίας βενθικών ασπονδύλων, στη λίμνη Δοΐράνη. Σταθμός/εποχή φθινόπωρο χειμώνας άνοιξη καλοκαίρι Στ. 1 3,0 3,0 3,3 3,2 Στ. 2 5,0 5,7 5,5 4,6 Στ. 3 3,5 Στ. 4 5,0 Στ. 5 5,5 Στ. 6 5,0 Στ. 7 4,5 Στ. 8 4,5 Στ. 9 5,0 Στ. 10 5, Βενθικά ασπόνδυλα Τα αποτελέσματα που παραθέτονται στη συνέχεια προέρχονται από τα δείγματα ιζήματος στα οποία χρησιμοποιήθηκε κόσκινο με άνοιγμα πόρων 500 μm, για την απομόνωση των βενθικών ασπονδύλων. Το 29% των δειγμάτων (8 δείγματα) κοσκινίστηκε και με κόσκινο μικρότερου ανοίγματος (250 μm). Από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των δυο δειγμάτων προέκυψε ότι τα δείγματα που προέρχονται από το μικρότερου 11

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων Παραδοτέο: Έκθεση των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΒΕΝΘΙΚΩΝ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ ΜΑΛΑΚΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΕΝΘΙΚΩΝ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ ΜΑΛΑΚΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΒΕΝΘΙΚΩΝ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ ΜΑΛΑΚΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΠΟΜΠΟΡΗ (Λέκτορας ΑΠΘ, επιστημονικώς

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

{ i f i == 0 and p > 0

{ i f i == 0 and p > 0 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Φθινοπωρινό εξάμηνο 014-015 Λύσεις 1ης Σειράς Ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα!

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Αναλογική εικόνα Ψηφιοποίηση (digitalization) Δειγματοληψία Κβαντισμός Δυαδικές δ έ (Binary) εικόνες Ψηφιακή εικόνα & οθόνη Η/Υ 1 Ψηφιακή Εικόνα Μια ακίνητη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό.

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. 1 ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια.

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Ταξινόμηη των μοντέλων διαποράς ατμοφαιρικών ρύπων βαιμένη ε μαθηματικά κριτήρια. Μοντέλο Ελεριανά μοντέλα (Elerian) Λαγκρατζιανά μοντέλα (Lagrangian) Επιπρόθετος διαχωριμός Μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε:

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε: Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή.

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή. ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Ο ασθενής έχοντας μαζί του το βιβλιάριο υγείας του και την τυπωμένη συνταγή από τον ιατρό, η οποία αναγράφει τον μοναδικό κωδικό της, πάει στο φαρμακείο. Το φαρμακείο αφού ταυτοποιήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα Αναγνώριση Προτύπων Σημερινό Μάθημα Η κατάρα της διαστατικότητας Μείωση διαστάσεων εξαγωγή χαρακτηριστικών επιλογή χαρακτηριστικών Αναπαράσταση έναντι Κατηγοριοποίησης Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών PCA Γραμμική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ Επιμέλεια Άγγελου Αργυρακόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΓΙΓΑΝΤΙ ΟΥ Τοµεάρχης Λειτουργίας Κέντρων Ελέγχου Συστηµάτων Μεταφοράς ιεύθυνσης ιαχείρισης Νησιών ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2009 Εγκατεστηµένη Ισχύς (Ατµοµονάδες, Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος 23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος Μια βραδιά στο λούκι με τους αστέγους «Έχετε ποτέ σκεφτεί να κοιμηθείτε μια χειμωνιάτικη νύχτα στο δρόμο;» Με αυτό το ερώτημα απευθύναμε και φέτος την πρόσκληση στους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΣΕΠΕ ΟΑΕ ΙΚΑ ΕΤΑΜ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΣΕΠΕ ΟΑΕ ΙΚΑ ΕΤΑΜ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΣΕΠΕ ΟΑΕ ΙΚΑ ΕΤΑΜ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 2013: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΣ «ΕΡΓΑΝΗ» Μονάδα Ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το προγραμματισμένο Εργαστήρι Χαρτογράφησης της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας από τις 26 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις και ιδιότητές τους

Σχέσεις και ιδιότητές τους Σχέσεις και ιδιότητές τους Διμελής (binary) σχέση Σ από σύνολο Χ σε σύνολο Υ είναι ένα υποσύνολο του καρτεσιανού γινομένου Χ Υ. Αν (χ,ψ) Σ, λέμε ότι το χ σχετίζεται με το ψ και σημειώνουμε χσψ. Στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ

ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΠΡΑΞΗ: ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ: Αναλυτικός σχεδιασμός πράξης, ανάπτυξη περιεχομένου, δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων ΨΣ19/1/12

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ.

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ. HY 280 «ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» θεμελικές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γεώργιος Φρ. Γεωργκόπουλος μέρος Α Εισγωγή, κι η σική θεωρί των πεπερσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

Σπηλαιολογική Κατασκήνωση Βρωμονέρα Κύμης 26 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2009

Σπηλαιολογική Κατασκήνωση Βρωμονέρα Κύμης 26 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2009 Σπηλαιολογική Κατασκήνωση Βρωμονέρα Κύμης 26 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2009 Βασίλης Τριζώνης μέλος ΣΠΕΛΕΟ Περιεχόμενα: Σπήλαια που εξερευνήθηκαν...3 1. Κολέθρα Μετοχίου...3 2. Καταβόθρα στην Λάκκα του Τσεκούρα...6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Εικόνας. Σήμερα!

Βελτίωση Εικόνας. Σήμερα! Βελτίωση Εικόνας Σήμερα! Υποβάθμιση εικόνας Τεχνικές Βελτίωσης Restoration (Αποκατάσταση) Τροποποίηση ιστογράμματος Ολίσθηση ιστογράμματος Διάταση (stretching) Ισοστάθμιση του ιστογράμματος (histogram

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΩΝ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Π. ΨΩΝΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να - 1 - Ο παράξενος πραματευτής Ανθολόγιο Ε & Στ τάξης: 277-279 Οικονομικές έννοιες Ανταλλαγή Αντιπραγματισμός Εμπόριο Ερωτήσεις Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κλασικός Αθλητισμός Δρόμοι : Μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις Ταχύτητες Σκυταλοδρομίες Δρόμοι με εμπόδια Δρόμοι Μεσαίων και Μεγάλων αποστάσεων Στην αρχαία εποχή ο δρόμος που είχε

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ι. Πασσάς. Γλώσσα. Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός

Γιάννης Ι. Πασσάς. Γλώσσα. Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός Γιάννης Ι. Πασσάς Γλώσσα Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός Αρχή πάντων ορισµός εστί Γλώσσα: Κώδικας ση4είων ορισ4ένης 4ορφής (γλωσσικής), 4ε τα ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Α ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 7 11 ΦΕΒ. 2011 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» HY 118α «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ» ΣΚΗΣΕΙΣ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ εώργιος Φρ. εωργακόπουλος ΜΕΡΟΣ (1) ασικά στοιχεία της θεωρίας συνόλων. Π. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΠ. ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ». Φ. εωργακόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας

Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας Γ. Η. Πανάγος 1195 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΚΛΙ ΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΏΝ Η ορθή πρακτική διεξαγωγής των κλινικών δοκιμών (GCP) είναι ένα διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργήστε φρέσκα μυρωδικά στο μπαλκόνι

Καλλιεργήστε φρέσκα μυρωδικά στο μπαλκόνι Καλλιεργήστε φρέσκα μυρωδικά στο μπαλκόνι Ο άνηθος χρειάζεται βαθιά γλάστρα. Ο μαϊντανός θέλει συχνό πότισμα. Το κάρδαμο σε 40 μέρες από τη σπορά θα το απολαύσετε στη σαλάτα σας. Όλα αυτά συμβαίνουν στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming)

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 1 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής ΜΜΚ 452: Μηχανικές Ιδιότητες και Κατεργασία Πολυμερών Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 2 Εισαγωγή: Η

Διαβάστε περισσότερα

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες 20 Φεβρουαρίου 2010 1. Ένας έμπορος αγόρασε 720 κιλά κρασί προς 2 το κιλό. Πρόσθεσε νερό, το πούλησε προς 2,5 το κιλό και κέρδισε 500. Το νερό που πρόσθεσε ήταν σε κιλά: α) 88 β) 56 γ) 60 δ) 65 2. Κατάθεσε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων Περίληψη Κεφαλαίου: Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά χαρακτηριστικά του μείγματος Marketing (Μ.Κ.Τ.), στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Καρδίτσας Προβλήματα και προοπτικές Ημερίδα, Καρδίτσα 17 Φεβρουαρίου 2006

Η ύδρευση της Καρδίτσας Προβλήματα και προοπτικές Ημερίδα, Καρδίτσα 17 Φεβρουαρίου 2006 Η ύδρευση της Καρδίτσας Προβλήματα και προοπτικές Ημερίδα, Καρδίτσα 17 Φεβρουαρίου 2006 Η διαχείριση του ταμιευτήρα Πλαστήρα: Από τη μελέτη στην εφαρμογή Δημήτρης Κουτσογιάννης Τομέας Υδατικών Πόρων Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα 11.1. Εισαγωγή Τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα είναι διαιρεμένα σε μια ιεραρχία τριών επιπέδων: Στα δίκτυα πρόσβασης, τα μητροπολιτικά δίκτυα και τα δίκτυα κορμού. Τα δίκτυα κορμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ADOBE PHOTOSHOP CS ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Β. ΣΥΜΕΩΝΙ ΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων Projects για το εργαστήριο των Βάσεων Δεδομένων Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος Δεκέμβριος 2013 1. Το πολυκατάστημα Το πολυκατάστημα έχει ένα σύνολο από εργαζομένους. Κάθε εργαζόμενος χαρακτηρίζεται από έναν κωδικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης 1 Η στρατηγική ανάπτυξης των αστικών κέντρων αναπτύσσεται ως συνδυασμός τεσσάρων στοιχείων. Πολυκεντρικότητα Δικτύωση Βελτίωση και ανάπτυξη των υποδομών

Διαβάστε περισσότερα

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις»

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις» ( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «πεικονίσεις» 1. ΣΧΕΣΕΙΣ: το σκεπτικό κι ο ορισμός. Τ σύνολ νπριστούν ιδιότητες μεμονωμένων στοιχείων: δεδομένου συνόλου S, κι ενός στοιχείου σ, είνι δυντόν είτε σ S είτε

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου Εκλογής Προέδρου με O(nlogn) μηνύματα Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Περιγραφικός Αλγόριθμος Αρχικά στείλε μήνυμα εξερεύνησης προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ανθρώπινες απώλειες που προκαλεί ο καρκίνος είναι τεράστιες. Παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Δυστυχώς είναι μια πραγματικότητα της ζωής ότι αν διατηρείτε στο σπίτι σας φυτά, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να υποστούν ζημίες από βλαβερούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΤΩΝΙΑ Α. ΜΑΝΤΖΩΡΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΔΡ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΛΙΓΟΞΥΓΚΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

17 Μαρτίου 2013, Βόλος

17 Μαρτίου 2013, Βόλος Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις 1ης Τάξης Σ Ε 1ης τάξης, Πεδία κατευθύνσεων, Υπαρξη και μοναδικότητα, ιαχωρίσιμες εξισώσεις, Ολοκληρωτικοί παράγοντες, Αντικαταστάσεις, Αυτόνομες εξισώσεις Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΡΧΕΙΑ Ο πιο γνωστός τρόπος οργάνωσης δεδομένων με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι σε αρχεία. Ένα αρχείο μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε σαν ένα σύνολο που αποτελείται από οργανωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ : ΜΙΑ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ : ΜΙΑ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Τετάρτη 23 Μαΐου 2012 Εκφωήσεις και Λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Η εργασιακή διαδικασία και τα στοιχεία της. Η κοινωνική επικύρωση των ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ «Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης 1 Ατμοσφαιρικός κύκλος της ρύπανσης Ως γνωστόν, οι ανθρωπογενείς εκπομπές ρύπων είναι υπεύθυνες για τα υψηλά επίπεδα ρύπανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΑΠΑΤΗ Αδίκημα διαχρονικό. Εξελίσσεται και μετασχηματίζεται. Η δημιουργία εκτεταμένου ηλεκτρονικού δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS 09 Νοεµβρίου 2009 01 Απριλίου 2010 DISNEYLAND 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 CHD ΠΑΚΕΤΟ 2N/3Μ 350 419 558 973 392 475 641 1140 491 607 840 1538 117 ΠΑΚΕΤΟ 3N/4Μ 464 562 760 1353

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3.2. Γυναικεία Απασχόληση. Στη δεύτερη ενότητα αναλύεται διεξοδικά η σημασία της γυναικείας

Ενότητα 3.2. Γυναικεία Απασχόληση. Στη δεύτερη ενότητα αναλύεται διεξοδικά η σημασία της γυναικείας Ενότητα 3.2. Γυναικεία Απασχόληση Περίληψη Ενότητας: Στη δεύτερη ενότητα αναλύεται διεξοδικά η σημασία τ γυναικείας απασχόλησ και επιχειρηματικότητας στη σύγχρονη κοινωνία. Επιπρόσθετα, αναλύονται προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Εξατομικεύοντας την επιλογή των πόρων των ψηφιακών βιβλιοθηκών για την υποστήριξη της σκόπιμης μάθησης» Άννα Μαρία Ολένογλου

«Εξατομικεύοντας την επιλογή των πόρων των ψηφιακών βιβλιοθηκών για την υποστήριξη της σκόπιμης μάθησης» Άννα Μαρία Ολένογλου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΕ ΨΗΦΙΑΚΌ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Εργασία στο μάθημα «Ψηφιακές Βιβλιοθήκες» Παρουσίαση του άρθρου (ECDL, 2008, LNCS,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΑΥΤΙΛΟΣ

ΕΚΠΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΑΥΤΙΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ Οι κληρούχοι συντάκτες της αίτησης και οι εμπλεκόμενοι Πτολεμαϊκοί αξιωματούχοι Η αίτηση υποβάλλεται από δύο κληρούχους ιππείς, το Μακεδόνα Αντίμαχο, γιο του Αριστομήδη, και το Θράκα Ηρακλείδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Σημειώσεις για το μάθημα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Παπάνα Αγγελική http://users.auth.gr/~agpapana/statlogistics E mail: papanagel@yahoo.gr, agpapana@gen.auth.gr Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού

Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού 1. Φροντίδα των φυτών Αφού αποφάσισες να φυτέψεις πρέπει να είσαι έτοιμος να ασχοληθείς με τα φυτά σου και να παρακολουθείς τις ανάγκες τους. Θα πρέπει να ποτίζεις όποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Κουϊκόγλου Βασίλης, Επιστημονικός Υπεύθυνος, Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης Πάγγειου Βάσω, Υπεύθυνη Επαγγελματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Ε Π Ε Ι Γ Ο Ν /ΝΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Ε Π Ε Ι Γ Ο Ν /ΝΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 24 / 5 / 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Ε Π Ε Ι Γ Ο Ν /ΝΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Αριθ.Πρωτ. /ΝΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ /ΝΣΗ ΕΠΙΒΑΤΙΚΏΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ταμιευτήρες: αναγκαιότητα, επιπτώσεις και διαχείρισή τους Το παράδειγμα του ταμιευτήρα Ταυρωπού

Ταμιευτήρες: αναγκαιότητα, επιπτώσεις και διαχείρισή τους Το παράδειγμα του ταμιευτήρα Ταυρωπού Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διατμηματικό μάθημα: Περιβάλλον & Ανάπτυξη Μάιος 2005 Ταμιευτήρες: αναγκαιότητα, επιπτώσεις και διαχείρισή τους Το παράδειγμα του ταμιευτήρα Ταυρωπού Αλεξάνδρα Κατσίρη & Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ.

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ. Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ. Απρίλιος 2012 ΥΠΕΣ-ΔΜΗΕΣ Β' κ Γ' ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 2009 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΕΚΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 1 Εκλογείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: kipan@central.ntua.gr Ιστοσελίδα: http://www.ntua.gr/anavathmisi/ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Ευχόμαστε σε όλους μια ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, 1 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008 ΚΑΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΒΙΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΕΡΟΒΙΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΒΙΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΕΡΟΒΙΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΒΙΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΕΡΟΒΙΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών Υπό ΠΑΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων.

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Το Ερευνητικό Μετρό Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Αθήήνα 2015 Πού συναντά*ε τους *ικροοργανισ*ούς; Παντού!!! Οι 2ιο γνωστές «κρυψώνες»

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται 1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται από: α) Τη ροπή για αποταμίευση β) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος και τη ροπή για αποταμίευση γ) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

«Απόδοση φωτοβολταϊκών στοιχείων και φωτοβολταϊκών συστημάτων υπό συνθήκες σκίασης και χαμηλής έντασης ακτινοβολίας»

«Απόδοση φωτοβολταϊκών στοιχείων και φωτοβολταϊκών συστημάτων υπό συνθήκες σκίασης και χαμηλής έντασης ακτινοβολίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Κατεύθυνση Εφαρμοσμένης Φυσικής «Απόδοση φωτοβολταϊκών στοιχείων και φωτοβολταϊκών συστημάτων υπό συνθήκες σκίασης και χαμηλής έντασης ακτινοβολίας»

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ξάνθη, 12 Μαΐου 2015 Χωρική Συνοχή σύνολο αρχών για την αρμονική,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ Πρόοδος εκπλήρωσης Ε.Π. «Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 2014 2020» Εθνική Αρχή Συντονισμού ΕΣΠΑ Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού & Αξιολόγησης 19 Ιουνίου 2015 ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μάθημα: Ενόργανη Γυμναστική Χρήσιμα θεωρία στο κεφάλαιο της ενόργανης γυμναστικής για το γνωστικό αντικείμενο ΠΕ11 της Φυσικής Αγωγής από τα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια Κολλίντζα.

Διαβάστε περισσότερα

Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1

Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1 Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1 Θέμα : Βαθμολογούμενοι Αγώνες, Τρόπος Βαθμολόγησης. Οι βαθμολογούμενοι αγώνες για το έτος 2013 είναι οι κάτωθι : - Πανελλήνιο Πρωτάθλημα 2x18μ. - Ανοιχτό Πρωτάθλημα 2x70μ. για

Διαβάστε περισσότερα

Συμβόλαια γάμου στους παπύρους της Αιγύπτου

Συμβόλαια γάμου στους παπύρους της Αιγύπτου ΣΧΟΛΙΑ Συμβόλαια γάμου στους παπύρους της Αιγύπτου Τα συμβόλαια γάμου που προέρχονται από την Αίγυπτο, διακρίνονται σε δύο είδη, τη συγγραφὴν συνοικισίου/ συνοικισίας, όπως είναι και το συμβόλαιο που εξετάζουμε,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών Περίληψη Κεφαλαίου: Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Επιχειρηματικής Ευκαιρίας, τα στάδια εντοπισμού της και τους γενικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κινητική Μάθηση Μέρος Πρώτο : Ανθρώπινη απόδοση εκτέλεση 1. Εισαγωγή «Η ικανότητα που έχει κάποιος, να πετυχαίνει ένα τελικό αποτέλεσμα με την μεγαλύτερη δυνατή σιγουριά και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΑΥΤΙΛΟΣ

ΕΚΠΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΑΥΤΙΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ Αποστολέας και παραλήπτης της επιστολής: αξιωματούχοι της πτολεμαϊκής διοίκησης Αποστολέας της επιστολής είναι ένας αξιωματούχος, ο Δημήτριος (Pros.Ptol. Ι 68), ο οποίος, όπως φαίνεται, είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων 1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων γ) του στενού δημόσιου τομέα. δ) της συμπεριφοράς ολόκληρης

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγοντας τις κατάλληλες γλάστρες

Επιλέγοντας τις κατάλληλες γλάστρες Επιλέγοντας τις κατάλληλες γλάστρες Το τι γλάστρες θα χρησιμοποιήσετε εξαρτάται κυρίως από το πορτοφόλι σας αλλά και το προσωπικό σας γούστο. Οι επιλογές σας είναι αμέτρητες, τόσο σε ποιότητες όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάνες, 10/12/2012 Αρ. Πρωτ: 561

Αρχάνες, 10/12/2012 Αρ. Πρωτ: 561 Αρχάνες, 10/12/2012 Αρ. Πρωτ: 561 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Η Αναπτυξιακή Ηρακλείου Α.Α.Ε. ΟΤΑ απευθύνει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την επιλογή Αναδόχου για την κατασκευή ιστοσελίδας

Διαβάστε περισσότερα

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται 1. Ο πληθωρισμός ορίζεται ως εξής: (Δ= μεταβολή, Ρ= επίπεδο τιμών, Ρ e = προσδοκώμενο επίπεδο τιμών): α) Δ Ρ e /Ρ β) Ρ e / Ρ γ) Δ Ρ/Ρ δ) (Ρ Ρ e )/Ρ 2. Όταν οι εξαγωγές αυξάνονται: α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων της ΠΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ

Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων της ΠΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Λογιστικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων της ΠΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ του Στέλιου Λεβέντη (ΑΜ 9668) Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ. Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των. ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου.

Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ. Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των. ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου. Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου. Το είδος αυτό της θεραπείας αποτελεί μέρος της φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο διδαγµένο Κείµενο από το πρωτότυπο

Κείµενο διδαγµένο Κείµενο από το πρωτότυπο ΤΡΙΤΗ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 1999 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο διδαγµένο Κείµενο από το πρωτότυπο Θουκυδίδη Ιστορία Γ, 70 Καὶ (ἦν γὰρ Πειθίας ἐθελοπρόξενός τε τῶν Ἀθηναίων καὶ τοῦ δήµου προειστήκει)

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης & Εκλογών Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης & Εκλογών Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης & Εκλογών Δ/νση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ιανουάριος 2015 ΥΠΕΣ- Η Ε' ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 2014 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΕΚΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Great talent can come from anywhere, free your mind Το ταλέντο μπορεί να εμφανιστεί από οπουδήποτε, ελευθερώστε το μυαλό σας 1 Επιχειρηματίας Entrepreneur Γαλλική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα