ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και 25% από το Ελληνικό Δημόσιο και κατά 28,58% από πόρους του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. (Λ.Α.Ε.Κ.) ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008

2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ISBN: Αʹ Έκδοση: Δεκέμβριος 2008 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Φαξ: Internet: Δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή μέρους ή όλου του εντύπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά της πηγής. ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΟΜΑΔΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Γεωργιάδου Εύη, Χημικός Μηχανικός, συντονίστρια της μελέτης (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Δοντάς Σπύρος, Δρ. Χημικός (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Δρίβας Σπύρος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Ζαφειρόπουλος Παντελεήμων, Ειδικός Παθολόγος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας, τ. Δ/ντης ΕΣΥ Καραχάλιος Ευάγγελος, Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός, Τεχνκός Ασφάλειας Κομηνός Ξενοφών, Χημικός, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Κωνσταντοπούλου Σοφία, Μηχανικός Περιβάλλοντος ΤΕ, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Μουρελάτου Ειρήνη, Tεχνολόγος Τροφίμων (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Πινότση Δήμητρα, Μαθηματικός-Στατιστικός, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Ραντίν Λορέντζο, Βιομηχανικός Υγιεινολόγος (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Στην έρευνα πεδίου συμμετείχαν, επίσης, στελέχη των υπηρεσιών Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας των Ελληνικών Πετρελαίων ΑΕ και της Μότορ Όϊλ, καθώς και μέλη των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων. Στη διεξαγωγή των ποσοτικών προσδιορισμών χημικών παραγόντων και μεταβολιτών υδρογονανθράκων στα ούρα εργαζομένων συμμετείχε η Τσουκαλά Μάγδα, Χημικός Μηχανικός, υποψήφια Δρ. ΕΜΠ. Ευχαριστίες Ευχαριστούμε τα Ελληνικά Πετρέλαια ΑΕ και τη Μότορ Όϊλ για τη δυνατότητα που έδωσαν για διεξαγωγή έρευνας πεδίου στις εγκαταστάσεις τους. Διοικητική υποστήριξη: Ριζάκου Ίρμα, Διοίκηση Επιχειρήσεων, BSc, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Γραμματειακή υποστήριξη: Ντάνη Λέλα (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Βιβλιογραφική υποστήριξη: Καψάλη Κωνσταντίνα, Θωμαδάκη Φανή Επιμέλεια βιβλιογραφίας: Καψάλη Κωνσταντίνα Συλλογή νομοθεσίας: Δαΐκου Αφροδίτη Βιβλιοθήκη, Κέντρο Τεκμηρίωσης Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Επιμέλεια έκδοσης: Καταγή Εβίτα Τμήμα Εκδόσεων, Κέντρο Τεκμηρίωσης-Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 3

4 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος: Ιωάννης Δραπανιώτης Αντιπρόεδροι: Ανδρέας Κολλάς (Γ.Σ.Ε.Ε.) Ευστάθιος Πολίτης (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε., Ε.Σ.Ε.Ε., Σ.Ε.Β.) Μέλη: Ιωάννης Αδαμάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Θεόδωρος Δέδες (Σ.Ε.Β.) Ιωάννης Καλλιάνος (Γ.Σ.Ε.Ε.) Παύλος Κυριακόγγονας (Σ.Ε.Β.) Αναστάσιος Παντελάκης (Ε.Σ.Ε.Ε.) Κυριάκος Σιούλας (Γ.Σ.Ε.Ε.) Μηνάς Αναλυτής, Οικονομολόγος, PhD ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Eισαγωγή 1.1 Σκοπός της μελέτης Μεθοδολογία Διάρθρωση μελέτης...14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου 2.1 Εισαγωγή Βασικά στοιχεία για το αργό πετρέλαιο Κύρια προϊόντα διύλισης πετρελαίου Συνήθη χημικά στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Διεργασίες διύλισης πετρελαίου Βοηθητικές εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Σύστημα διαχείρισης καθαρού νερού / αποβλήτων Πρώτο στάδιο επεξεργασίας Αφαίρεση όξινου νερού Δεύτερο στάδιο επεξεργασίας Τρίτο στάδιο επεξεργασίας Πύργοι ψύξης Παραγωγή ατμού Καύσιμα Σύστημα παραγωγής / διανομής ατμού Καυστήρες, εναλλάκτες, ψύκτες Συστήματα ανακούφισης πίεσης Πυρσοί καύσης Παραγωγή & μεταφορά ενέργειας Παραγωγή πεπιεσμένου αέρα Αντλίες και σύστημα σωληνώσεων Δεξαμενές αποθήκευσης / αποθήκες Μεταφορά / μετάγγιση προϊόντων Χειρισμός καταλυτών Καταλύτες σταθερής κλίνης

6 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Καταλύτες ρευστοστερεάς κλίνης Υγροί καταλύτες Χρησιμοποιημένοι καταλύτες Διοικητική μέριμνα Κατασκευές και συντήρηση Έλεγχος αερίων και ατμών Πρόγραμμα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας Πρόγραμμα προστασίας περιβάλλοντος Ειδικότητες εργαζομένων...45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κίνδυνοι για την Υγεία και Ασφάλεια - Μέτρα Πρόληψης 3.1 Εισαγωγή Περιγραφή γενικών δυνητικών κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια Κίνδυνοι πυρκαγιάς Κίνδυνοι έκρηξης Τεχνικές για πρόληψη κατά πυρκαγιών - εκρήξεων Κίνδυνοι χημικών αντιδράσεων Κίνδυνοι από τη χρήση χημικών Κίνδυνοι από εργασία σε «κλειστό χώρο» Κίνδυνοι από πίεση Κίνδυνοι από διάβρωση Κίνδυνοι από φράξιμο αγωγών και εξαρτημάτων Κίνδυνοι από διαρροή Κίνδυνοι από πτώση Κίνδυνοι ρύπανσης περιβάλλοντος Ρύπανση ατμόσφαιρας Ρύπανση υδάτων Ρύπανση εδαφών Κίνδυνοι από ηλεκτρισμό Κίνδυνοι ηλεκτρονικών συστημάτων Κίνδυνοι από χωροταξική διάταξη των εγκαταστάσεων Κίνδυνοι φυσικών καταστροφών & εξωγενών παραγόντων Νυχτερινή εργασία Επιπτώσεις του θορύβου και άλλων βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος στην ακοή των εργαζομένων Άλλοι παράγοντες κινδύνου Περιγραφή δυνητικών κινδύνων διεργασιών Διεργασίες αφαλάτωσης Διεργασίες απόσταξης (ατμοσφαιρικής, κενού, άλλες στήλες) Διεργασίες πυρόλυσης

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διεργασίες θερμικής πυρόλυσης & εξανθράκωσης Διεργασίες καταλυτικής πυρόλυσης Διεργασίες υδρογονοπυρόλυσης Διεργασίες πολυμερισμού Διεργασίες αλκυλίωσης Διεργασίες καταλυτικής αναμόρφωσης Διεργασίες ισομερίωσης Διεργασίες αναμόρφωσης με ατμό Διεργασίες επεξεργασίας Διεργασίες επεξεργασίας ασφάλτου Διεργασίες επεξεργασίας με διαλύτη Διεργασίες υδρογονοεπεξεργασίας Διεργασίες επεξεργασίας αμινών Διεργασίες γλύκανσης & αποξήρανσης Διεργασίες καθαρισμού αερίων Διεργασίες ανάμιξης Διεργασίες συντήρησης / ελέγχου εγκαταστάσεων Διεργασίες χειρισμού καταλυτών Μέθοδοι προστασίας Διαδικασίες εκτάκτου ανάγκης Κοινές διεργασίες / λειτουργίες Διεργασίες διαχείρισης αποβλήτων Διεργασίες σε πύργους ψύξης, εναλλάκτες, καυστήρες Διεργασίες παραγωγής ατμού Διεργασίες σε μονάδες πυρσών καύσης Διεργασίες παραγωγής / μεταφοράς ενέργειας Διεργασίες παραγωγής πεπιεσμένου αέρα Αντλίες και συστήματα σωληνώσεων Δεξαμενές αποθήκευσης Διεργασίες μεταφοράς / μετάγγισης ουσιών Εκτίμηση κινδύνων - Οργάνωση θεμάτων ΥΑΕ Εκτίμηση κινδύνων στις διάφορες φάσεις διεργασιών Στοιχεία προσδιορισμού συνεπειών ατυχήματος Συλλογή / καταγραφή στοιχείων Ειδικές άδειες εργασίας Καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης Αλληλουχία γεγονότων ατυχήματος Τεχνικές μείωσης κινδύνων Μέσα Ατομικής Προστασίας Εξοπλισμός ασφάλειας Οργάνωση υπηρεσιών για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων

8 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Στατιστικά Στοιχεία Ατυχημάτων 4.1 Εισαγωγή Στοιχεία ατυχημάτων: πηγή CONCAWE Στοιχεία ατυχημάτων από τις ΗΠΑ Στατιστικά στοιχεία ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων (Βάση δεδομένων Ility Engineering) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Στοιχεία από τη βιβλιογραφία σχετικά με τη νοσηρότητα και θνησιμότητα των εργαζομένων στα διυλιστήρια 5.1 Εισαγωγή Νοσηρότητα των Εργαζομένων στα Διυλιστήρια Επαγγελματικοί Καρκίνοι των εργαζόμενων στα Διυλιστήρια Εισαγωγή IARC: Επαγγελματική έκθεση στη διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Δεδομένα για τον άνθρωπο (Human Data) Αξιολόγηση Αναφορά 2/87 CONCAWE Αξιολόγηση των βιβλιογραφικών επισκοπήσεων μέχρι το 1985 για τα προβλήματα υγείας που προκύπτουν από την επαγγελματική έκθεση σε προϊόντα διύλισης πετρελαίου Κακοήθεις Νεοπλασίες Αξιολόγηση του καθηγητή J.M. Harrington στην αναφορά 2/87 της CONCAWE για τα κακοήθη νεόπλασμα στους εργαζόμενους στη διύλιση του πετρελαίου Εισαγωγή Καρκίνοι κατά όργανο Μελέτες μαρτύρων περιπτώσεων (Case Control) Συμπεράσματα για τη Συχνότητα των Καρκίνων στους εργαζομένους στη Διύλιση Πετρελαίου από τον καθηγητή Harrington Μελέτη του Ινστιτούτου πετρελαίου της Αυστραλίας Εισαγωγή Ιστορικό της Μελέτης Αποτελέσματα για τις Γυναίκες Αποτελέσματα για τους Άνδρες Επιδράσεις του Καπνίσματος Επίδραση της Χρήσης Οινοπνεύματος Καρκίνοι κατά Όργανο Δείκτες Θνησιμότητας και επιπτώσεις καρκίνων κατά κατηγορία εργαζομένων

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συμπεράσματα Μεταανάλυση επιδημιολογικών μελετών σχετικά με τον επαγγελματικό καρκίνο στα διυλιστήρια Γενικά Καρκίνοι του Πεπτικού Καρκίνος του Πνεύμονα Μελάνωμα Καρκίνος του Προστάτη Καρκίνος της Ουροδόχου Κύστης Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνοι του Εγκεφάλου Σύνοψη Το Μεσοθηλίωμα στους εργαζόμενους των Διυλιστηρίων Σχολιασμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια πετρελαίου στην Ελλάδα 6.1 Εισαγωγή Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων Προσδιορισμός των βιολογικών παραγόντων Προσδιορισμός του θορύβου Εκτίμηση του θερμικού περιβάλλοντος Προσδιορισμός των χημικών παραγόντων Προσδιορισμός διοξειδίου και μονοξειδίου του άνθρακα (CO 2 και CO) Προσδιορισμός των πτητικών υδρογονανθράκων στον αέρα Βιολογική παρακολούθηση εργαζομένων που εκτίθενται σε αρωματικούς υδρογονάνθρακες Εκτίμηση των επιπέδων της έντασης του φωτισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τοξικές επιδράσεις χημικών παραγόντων στην υγεία των εργαζομένων 7.1 Εισαγωγή Τοξικές επιδράσεις στην υγεία του ΑΡΓΟΥ και των έτοιμων προϊόντων διύλισης πετρελαίου Τοξικές επιδράσεις στην υγεία από τις βενζίνες Εγκεφαλοπάθεια και Πολυνευροπάθεια από Οργανικούς Διαλύτες ή από Μείγματα Διαλυτών Κηροζίνες Καύσιμα Αεριωθούμενων Πετρελαϊκά Αέρια Καύσιμα / Πετρέλαια Θέρμανσης Μαζούτ

10 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 7.8 Ορυκτέλαια Πετρελαϊκοί Κηροί και Συγγενή Προϊόντα Πετρελαϊκή Πίσσα και Προϊόντα Πίσσας Κωκ Πετρελαϊκής Προέλευσης ή Πετρελαϊκό Κωκ Εκχυλίσματα Αρωματικών Υγραέριο Παράγοντες Κινδύνου για την Υγεία από τους Καταλύτες των Διαδικασιών Διύλισης Αργού Πετρελαίου Πεντάνιο n- Εξάνιο Κυκλοεξάνιο n Επτάνιο Φουρφουράλη Μεθυλαιθυλκετόνη (ΜΕΚ) (Βουτανόνη) Βενζόλιο Τολουόλιο Ξυλόλιο Αιθυλοβενζόλιο Φαινόλη Ναφθαλένιο (Ναφθαλίνη) Πολυκυκλικοί Αρωματικοί Υδρογονάνθρακες (Π.Α.Υ.) Υδρόθειο Θειικό Οξύ Διοξείδιο του Θείου Υδροφθόριο Υδροφθορικό Οξύ Υδροχλωρικό Οξύ Μονοξείδιο του Άνθρακα Καυστικό Νάτριο (Υδροξείδιο του Νατρίου) - Καυστικό Κάλιο (Υδροξείδιο του Καλίου) Αμμωνία Κίνδυνοι από τα Υλικά Μονώσεων στα Διυλιστήρια Εισαγωγή Δυσμενείς Επιδράσεις στην Υγεία των Ινών Αμιάντου Τεχνητές Ίνες Συνθετικές Ίνες Ύαλου Ανθρωπογενείς Ίνες Ύαλου ΙARC Βιβλιογραφία Παράρτημα Ενδεικτική λίστα ελέγχου για εγκαταστάσεις διυλιστηρίων

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα έκδοση παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα μελέτης για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στον τομέα της διύλισης πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα και έρευνα πεδίου σε εγκαταστάσεις των ελληνικών διυλιστηρίων, που αφορούσε στην υποκειμενική εκτίμηση των εργαζομένων, την καταγραφή και την αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας, καθώς και τη διεξαγωγή ποσοτικών και ποιοτικών προσδιορισμών βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος. Ευελπιστούμε ότι τα συμπεράσματα της μελέτης θα βοηθήσουν στην κατεύθυνση της προαγωγής της υγείας και της ασφάλειας στο συγκεκριμένο κλάδο, αλλά και γενικότερα. Επίσης, με την ευκαιρία της παρούσας έκδοσης θα θέλαμε να εκφράσουμε τις ειλικρινείς μας ευχαριστίες στα Ελληνικά Πετρέλαια και τη Μότορ Όιλ που έδωσαν τη δυνατότητα να διεξαχθεί η έρευνα πεδίου. Ιωάννης Δραπανιώτης Πρόεδρος Δ.Σ. του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 11

12

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός της μελέτης Σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση των κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων στον τομέα της διύλισης πετρελαίου, αξιοποιώντας στοιχεία από τη βιβλιογραφία και από έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια που λειτουργούν στη χώρα μας. 1.2 Μεθοδολογία Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία και ασφάλεια που σχετίζονται με την παραγωγική διαδικασία της βιομηχανίας διύλισης πετρελαίου. Επίσης, πραγματοποιήθηκε έρευνα πεδίου σε τρία διυλιστήρια στη χώρα μας, που αφορούσε στην υποκειμενική εκτίμηση των εργαζομένων και στην καταγραφή και αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Η έρευνα πεδίου επικεντρώθηκε στη διεξαγωγή μετρήσεων και ποσοτικών προσδιορισμών βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος (θόρυβος, υδρογονάνθρακες, μικροκλίμα κλπ). Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της έρευνας πεδίου εκτίμηση της έκθεσης των εργαζομένων σε υδρογονάνθρακες μέσω του ποσοτικού προσδιορισμού μεταβολιτών υδρογονανθράκων στα ούρα εργαζομένων. 13

14 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 1.3 Διάρθρωση της μελέτης Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια πρώτη καταγραφή των κινδύνων για την ασφάλεια και υγεία των εργαζόμενων στα διυλιστήρια. Από την ερεύνα πεδίου επιβεβαιώνονται οι δυνητικοί κίνδυνοι για την ΥΑΕ που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία για το συγκεκριμένο κλάδο. Η συνέχιση της έρευνας πεδίου στο μέλλον θα δώσει τη δυνατότητα εμβάθυνσης της μελέτης και αποτύπωση της κατάστασης πιο ολοκληρωμένα. Στη συγκεκριμένη έκδοση περιλαμβάνονται 7 κεφάλαια και το παράρτημα. Πιο συγκεκριμένα παρουσιάζονται τα ακόλουθα. Στο 2ο κεφάλαιο γίνεται μια συνοπτική περιγραφή των παραγωγικών διαδικασιών της βιομηχανίας διύλισης πετρελαίου. Στο 3ο κεφάλαιο περιγράφονται οι δυνητικοί κίνδυνοι για την ΥΑΕ στα διυλιστήρια. Αξιοποιούνται στοιχεία που συλλέχθηκαν από τη βιβλιογραφία και την έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια στην Ελλάδα. Γίνεται μια συνοπτική αναφορά σε μέτρα πρόληψης αυτών των κινδύνων. Στο 4ο και 5ο κεφάλαιο παρουσιάζονται στοιχεία από τη βιβλιογραφία για τα ατυχήματα και τη νοσηρότητα θνησιμότητα των εργαζομένων στα διυλιστήρια αντίστοιχα. Στο 6ο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από την έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια στην Ελλάδα (ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός βλαπτικών παραγόντων). Στο 7ο κεφάλαιο αναλύονται περεταίρω τα θέματα που αφορούν στους κινδύνους για την υγεία των εργαζομένων από χημικούς παράγοντες στα διυλιστήρια. Στο παράτημα παρατίθεται ενδεικτική λίστα ελέγχου που αφορά στα θέματα ασφάλειας στα διυλιστήρια. 14

15 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου 2.1 Εισαγωγή Βασικά στοιχεία για το αργό πετρέλαιο Το αργό πετρέλαιο είναι ένα σύνθετο μείγμα που περιέχει πληθώρα διαφορετικών μορίων υδρογονανθράκων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι αργού πετρελαίου ανάλογα με την τοποθεσία στην οποία γίνεται η εξόρυξη και οι οποίοι διαφέρουν σε μορφή και σύνθεση. Ένα «μέσο» αργό πετρέλαιο περιέχει περίπου 84% άνθρακα, 14% υδρογόνο, 1-3% θείο και λιγότερο από 1% άζωτο, οξυγόνο, μέταλλα και άλατα. Γενικά ταξινομούνται σε παραφινικά, ναφθενικά και αρωματικά, ανάλογα με την κύρια ομάδα υδρογονανθράκων που βρίσκεται σε περίσσια. Στα διυλιστήρια πετρελαίου συνήθως καταλήγουν μίγματα δύο ή και τριών διαφορετικών τύπων. Ο διαχωρισμός τους γίνεται με απλές χημικές αναλύσεις οι οποίες χρησιμοποιούνται και για την κατηγοριοποίηση των διαφόρων παραγόμενων προϊόντων (αναφορικά με την ποιότητα και την ποσότητά τους). Οι ιδιότητες των υδρογονανθράκων εξαρτώνται από τον αριθμό και τη διάταξη των ατόμων άνθρακα και υδρογόνου στα μόρια. Το πιο απλό μόριο υδρογονάνθρακα είναι το μεθάνιο, με ένα άτομο άνθρακα να συνδέεται με τέσσερα άτομα υδρογόνου. Όλες οι υπόλοιπες ενώσεις υδρογονανθράκων προέρχονται από αυτό το βασικό μόριο. Υδρογονάνθρακες που περιέχουν μέχρι 4 άτομα άνθρακα είναι συνήθως αέρια, από 5-19 άτομα άνθρακα είναι συνήθως υγρά και από 20 και πάνω, στερεά. Η διαδικασία της διύλισης χρησιμοποιεί χημικά, καταλύτες, θερμοκρασία και πίεση με σκοπό να ξεχωρίσει και συνδυάσει τους βασικούς τύπους των μορίων υδρογονανθράκων σε ομάδες αντίστοιχων μορίων. Επίσης, η διαδικασία της διύλισης μετατρέπει τη δομή και τον τρόπο σύνδεσης των μορίων σε διαφορετικά μόρια και μείγματα υδρογονανθράκων. Συμπερασματικά, στη διαδικασία διύλισης τη βασικότερη σημασία έχει ο τύπος του υδρογονάνθρακα (παραφινικός, ναφθενικός ή αρωματικός) και όχι η συγκεκριμένη χημική σύσταση. Οι τρεις βασικές ομάδες υδρογονανθράκων είναι: παραφινικοί: εμφανίζονται σε ευθείες ή διακλαδισμένες αλυσίδες (ισομερή). Αέρια, όπως μεθάνιο, αιθάνιο, προπάνιο, βουτάνιο, ισοβουτάνιο. Υγρά, όπως πεντάνιο και εξάνιο αρωματικοί: μη κορεσμένοι κυκλικοί υδρογονάνθρακες που περιέχουν τουλάχιστον ένα δακτύλιο βενζίνης. Είναι ιδιαίτερα δραστικοί διότι περιέχουν άτομα άνθρακα τα οποία συνδέονται με μικρό αριθμό ατόμων υδρογόνου (βενζίνη, ναφθαλίνη) ναφθενικοί: κορεσμένοι κυκλικοί υδρογονάνθρακες (κυκλοεξάνιο, μεθυλ-κυκλοπεντάνιο). 15

16 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Άλλα είδη υδρογονανθράκων αναφέρονται στη συνέχεια. Αλκένια (μονο-ολεφίνες) όπως αιθυλένιο, 1-βουτένιο, ισοβουτένιο. Παράγονται συνήθως με θερμική ή καταλυτική πυρόλυση και σπάνια βρίσκονται στο ακατέργαστο αργό πετρέλαιο. Διένια (διολεφίνες) (1,2 βουταδιένιο, 1,3 βουταδιένιο) και αλκίνια (ασετιλίνη) μη κορεσμένοι υδρογονάνθρακες καθώς ο αριθμός ατόμων υδρογόνου είναι μικρότερος από αυτόν που απαιτείται για τον κορεσμό των ατόμων άνθρακα. Είναι, γενικά, πιο δραστικοί από τους παραφινικούς και ναφθενικούς υδρογονάνθρακες και αντιδρούν με στοιχεία όπως υδρογόνο, χλώριο και βρώμιο. Το αργό πετρέλαιο περιέχει και άλλα στοιχεία όπως αυτά που ακολουθούν. Ενώσεις θείου. Το θείο μπορεί να βρεθεί στο αργό πετρέλαιο είτε σε στοιχειακή μορφή, είτε σαν υδρόθειο είτε σαν μείγμα (σουλφίδια, δισουλφίδια, θειοφένια, μερκαπτάνες κ.λπ.). Η παρουσία των θειούχων ενώσεων (κυρίως υδρόθειου) είναι η βασική αιτία διάβρωσης σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων. Οι ενώσεις θείου έχουν μια χαρακτηριστική αποκρουστική οσμή. Για την απομάκρυνση του θείου/οσμών χρησιμοποιούνται διεργασίες όπως υδρογονοαποθείωση και γλύκανση. Οξυγονούχα μείγματα, όπως φαινόλες, κετόνες και καρβοξυλικά οξέα. Αζωτούχα μείγματα. Οξείδια του αζώτου μπορεί να δημιουργηθούν σε διεργασίες φούρνων. Κατά τη διάσπαση των αζωτούχων μειγμάτων στις διεργασίες καταλυτικής πυρόλυσης και υδρογονοπυρόλυσης δημιουργείται αμμωνία και κυανίδια τα οποία είναι διαβρωτικά. Ιχνοστοιχεία μετάλλων, όπως νικέλιο, σίδηρος, βανάδιο, αρσενικό είναι επιθυμητό να αφαιρούνται πριν από την εκτέλεση των χημικών διεργασιών γιατί υπάρχει κίνδυνος να «μολυνθούν» οι καταλύτες. Οξείδιο του βαναδίου και νικελίου δημιουργούνται στις σωληνώσεις και τα δοχεία από την καύση βαρέων κλασμάτων πετρελαίου. Άλατα. Ανόργανα άλατα όπως χλωριούχο νάτριο, χλωριούχο μαγνήσιο, χλωριούχο ασβέστιο περιέχονται στο αργό και πρέπει να αφαιρεθούν ή να εξουδετερωθούν πριν αρχίσουν χημικές διεργασίες διύλισης για να αποφευχθεί η «μόλυνση» καταλυτών και η διάβρωση των εγκαταστάσεων. Από την υδρόλυση των χλωριούχων μετάλλων δημιουργείται υδροχλωρικό οξύ και χλωριούχο αμμώνιο, που είναι ισχυρά διαβρωτικά. Διοξείδιο του άνθρακα. Δημιουργείται από τη διάσπαση των ανθρακικών οξέων. Ναφθενικά οξέα. Μερικές ποικιλίες αργού πετρελαίου περιέχουν οργανικά οξέα τα οποία μπορεί να γίνουν διαβρωτικά με αύξηση της θερμοκρασίας Κύρια προϊόντα διύλισης πετρελαίου Τα κυριότερα προϊόντα που προκύπτουν από τις διάφορες διεργασίες διύλισης πετρελαίου περιγράφονται παρακάτω. Βενζίνη. Μίγμα υδρογονανθράκων με σημεία ζέσεως που κυμαίνονται από τη θερμοκρασία περιβάλλοντος έως τους 200 C. Χρησιμοποιείται ευρέως στις μηχανές εσωτερι- 16

17 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου κής καύσης και είναι το σημαντικότερο προϊόν της διύλισης. Οι σημαντικότερες ιδιότητες της βενζίνης είναι ο αριθμός οκτανίων (αντικροτικό), η πτητικότητα και η τάση των ατμών (για περιβαλλοντικό έλεγχο). Συχνά γίνεται τοποθέτηση πρόσθετων ουσιών για να αυξηθεί η απόδοση και για βελτίωση κατά της οξείδωσης και της δημιουργίας σκουριάς. Κηροζίνη. Η κηροζίνη είναι ένα ενδιάμεσο απόσταγμα το οποίο χρησιμοποιείται ως καύσιμο αεροσκαφών αλλά και για οικιακή χρήση (θέρμανση κ.λπ.). Η χρήση της ως αεροπορικό καύσιμο οφείλεται στις σημαντικές της ιδιότητες: το σημείο πήξης, το σημείο ανάφλεξης και το σημείο καπνού. Το εμπορικό αεροπορικό καύσιμο κηροζίνης έχει σημείο ζέσεως που κυμαίνεται μεταξύ C ενώ το αντίστοιχο για στρατιωτική χρήση μεταξύ C. Η κηροζίνη που προορίζεται για οικιακή χρήση έχει λιγότερο αυστηρές προδιαγραφές. Υγροποιημένα πετρελαϊκά αέρια (LPG). Αποτελούνται κυρίως από προπάνιο και βουτάνιο. Οι σημαντικότερες ιδιότητές τους είναι η τάση ατμών και ο έλεγχος των ακαθαρσιών. Ελαφρά κλάσματα πετρελαίου (πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης -diesel). Οι σημαντικότερες ιδιότητές τους είναι το σημείο ανάφλεξης, η ελάχιστη θερμοκρασία ροής, η καθαρότητα της καύσης και η μη δημιουργία ιζημάτων στις δεξαμενές, καθώς και η απόδοση αναφορικά με το βαθμό συμπίεσης και καύσης. Βαρέα κλάσματα πετρελαίου. Πολλά μηχανήματα (παραγωγής ενέργειας, θαλάσσιων μεταφορών κ.λπ.) χρησιμοποιούν βαρέα κλάσματα πετρελαίου ή και μίγματα με diesel. Οι σημαντικότερες ιδιότητες των υπολειμμάτων καυσίμου είναι το ιξώδες και η περιεκτικότητα σε θείο για περιβαλλοντικούς λόγους. Άνθρακας και άσφαλτος. Ο άνθρακας χρησιμοποιείται σε πολλούς τομείς (από την κατασκευή ηλεκτροδίων μέχρι την παραγωγή μπρικετών από κάρβουνο). Η άσφαλτος χρησιμοποιείται για δρόμους, στεγανοποιήσεις κ.λπ. και θα πρέπει να είναι αδρανής στα περισσότερα χημικά και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Διαλύτες. Υπάρχει ποικιλία προϊόντων των οποίων τα σημεία ζέσεως και η σύσταση των υδρογονανθράκων ελέγχεται με μεγάλη ακρίβεια, όπως το βενζόλιο, το τολουένιο και το ξυλένιο. Πετροχημικά. Πολλά από τα προϊόντα διύλισης, όπως το αιθυλένιο, το προπυλένιο, το βουτυλένιο και το ισοβουτυλένιο, χρησιμοποιούνται κυρίως ως πρώτη ύλη για παραγωγή πετροχημικών, όπως πλαστικά, συνθετικές ίνες, ελαστικά κ.λπ. Λιπαντικά. Με ειδικές διεργασίες γίνεται παραγωγή διαφόρων ειδών λιπαντικών. Πρόσθετα. όπως αντιαφριστικά, αντιοξειδωτικά και βελτιωτικά του δείκτη ιξώδους κ.λπ. αναμειγνύονται με τα βασικά έλαια με σκοπό την παραγωγή ειδικών προϊόντων όπως γράσα, λάδια μηχανών, υδραυλικά λάδια, υγρά κοπής κ.λπ. Η σημαντικότερη ιδιότητα σε ένα λιπαντικό είναι ο μεγάλος δείκτης ιξώδους, που μεταφράζεται σε σταθερότητα ιδιοτήτων σε ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών. 17

18 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται ορισμένες ιδιότητες βασικών προϊόντων διύλισης πετρελαίου 1. Πίνακας 2.1 Κλάσματα Εύρος σημείου ζέσεως ( C) (σε ατμοσφαιρική πίεση) Αριθμός ατόμων άνθρακα στο μόριο % κατ όγκο Αέρια < Αργό πετρέλαιο Ελαφριές βενζίνες ή ελαφριά νάφθα Νάφθα (ενδιάμεσης βαθμίδας) Κηροζίνη Gas oil Αποστάγματα - πρώτες ύλες λιπαντικών / κεριών ή βαρέα καύσιμα Άσφαλτος >500 >35 1. Heaton A. An introduction to industrial chemistry,

19 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Συνήθη χημικά στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Μολυβδούχα πρόσθετα βενζίνης. Ο τετρααιθυλικός μόλυβδος (TEL) και ο τετραμεθυλικός μόλυβδος (TML) ήταν τα συνηθέστερα βελτιωτικά που χρησιμοποιούνταν παλιότερα για τη βελτίωση του αριθμού οκτανίων. Οξυγονωτικά. Βελτιωτικά, όπως ο αιθυλο tert-βουτυλαιθέρας (ETBE), μεθυλο tertβουτυλαιθέρας (ΜΤΒΕ) και ο tert-αμυλo μεθυλαιθέρας (ΤΑΜΕ) αυξάνουν τον αριθμό οκτανίων και μειώνουν τις εκπομπές μονοξειδίου του άνθρακα. Καυστικά. Τα καυστικά προστίθενται στο αφαλατωμένο νερό με σκοπό την εξουδετέρωση των οξέων και τη μείωση της διάβρωσης. Προστίθενται, επίσης, στο αφαλατωμένο αργό με σκοπό τη μείωση των διαβρωτικών χλωριούχων ενώσεων στους πύργους διεργασιών που ακολουθούν. Θειικό οξύ και υδροφθoρικό οξύ. Χρησιμοποιούνται κυρίως σαν καταλύτες σε διεργασίες αλκυλίωσης. 2.2 Διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Το πετρέλαιο είναι ένα μίγμα μεγάλου αριθμού διαφορετικών ουσιών (κυρίως υδρογονανθράκων) αλλά και άλλων χημικών ενώσεων που περιέχουν άζωτο, θείο, οξυγόνο κ.λπ. Η διεργασία που χρησιμοποιείται για το διαχωρισμό αυτών των ενώσεων (κυρίως των υδρογονανθράκων) ονομάζεται διύλιση και εκτελείται σε ειδικές εγκαταστάσεις, τα διυλιστήρια. Η διαδικασία της διύλισης σε γενικές γραμμές είναι η επεξεργασία και η μετατροπή ενός μίγματος υδρογονανθράκων σε κάποιο άλλο σύνθετο μίγμα υδρογονανθράκων. Ο βασικός σκοπός ενός διυλιστηρίου είναι να διαχωρίσει το αργό πετρέλαιο αρχικά σε κλάσματα, λαμβάνοντας ενδιάμεσα ακατέργαστα προϊόντα και στη συνέχεια να επεξεργασθεί περαιτέρω τα ενδιάμεσα αυτά προϊόντα, κάνοντας και τις κατάλληλες μεταξύ τους αναμίξεις, για την παραγωγή τελικών προϊόντων με τις επιθυμητές ιδιότητες. Η διύλιση είναι μια συνεχής διαδικασία κατά την οποία ο πρωτογενής διαχωρισμός ακολουθείται από διάφορες διεργασίες μετατροπής, με απώτερο σκοπό τη βελτιστοποίηση απόδοσης παραγωγής βενζίνης και μάλιστα υψηλού αριθμού οκτανίων. Τα διυλιστήρια πετρελαίου μπορούν να διαχωριστούν ανάλογα με το παραγόμενο προϊόν σε διυλιστήρια παραγωγής: καυσίμων καυσίμων και λιπαντικών πετροχημικών. Τα διυλιστήρια χαρακτηρίζονται, επίσης, από το «βάθος» της επεξεργασίας για την παραγωγή βαρύτερων ή ελαφρύτερων κλασμάτων του πετρελαίου όπως φαίνεται παρακάτω: 19

20 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων με χαμηλό επίπεδο ελαφρών κλασμάτων επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων με υψηλό επίπεδο ελαφρών κλασμάτων επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων και λιπαντικών επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή πετροχημικών προϊόντων. Η διαδικασία διύλισης πετρελαίου αρχίζει με τη διεργασία της απόσταξης του αργού πετρελαίου στα διάφορα κλάσματα, ομάδες υδρογονανθράκων. Οι ιδιότητες των παραγόμενων αυτών προϊόντων είναι άμεσα συνδεδεμένες με τα χαρακτηριστικά του αργού πετρελαίου που διυλίζεται. Τα περισσότερα από αυτά τα προϊόντα της απόσταξης μετατρέπονται μέσα από σειρά διεργασιών (αναμόρφωση [reforming], πυρόλυση [cracking] κ.λπ.) σε άλλα πιο χρήσιμα προϊόντα, όπως θα αναλυθεί παρακάτω. Κατά τη διάρκεια των διεργασιών αυτών γίνεται αλλαγή στη δομή και το μέγεθος των μορίων των υδρογονανθράκων που αποτελούν την πρώτη ύλη του αργού πετρελαίου. Στη συνέχεια ακολουθεί περαιτέρω επεξεργασία των προϊόντων (επεξεργασία με υδρογόνο [hydro treating], γλύκανση [sweetening], εκχύλιση [extraction]) με σκοπό τη απομάκρυνση ανεπιθύμητων ουσιών (π.χ. θείο) και τη βελτίωση της ποιότητας των τελικών προϊόντων. Στις ολοκληρωμένες μονάδες διύλισης πετρελαίου, εκτός από μονάδες απόσταξης και χημικής μετατροπής, υπάρχουν μονάδες ανάμιξης [blending] και μονάδες για δημιουργία πετροχημικών. Η εξέλιξη στην τεχνολογία διύλισης πετρελαίου, από την απλή απόσταξη στις σύγχρονες μεθόδους που χρησιμοποιούνται σήμερα, δημιούργησε παράλληλα την ανάγκη για την οργάνωση και τη διαχείριση διαδικασιών υγείας και ασφάλειας και την εφαρμογή κανόνων ασφαλούς εργασίας στον τομέα της βιομηχανίας αυτής. Η επεξεργασία αυτή (του αργού πετρελαίου σε εύφλεκτα υγρά και αέρια και πληθώρα άλλων ουσιών) γίνεται με χρήση εξοπλισμού, εγκαταστάσεων, σωληνώσεων οι οποίες υπόκεινται σε υψηλές θερμοκρασίες, πιέσεις, τάσεις και συνήθως βρίσκονται σε διαβρωτικό περιβάλλον. Η ασφαλής και οργανωμένη ολοκλήρωση των διαδικασιών αυτών απαιτεί σημαντική γνώση, έλεγχο, εμπειρία και εξειδίκευση. Ο σκοπός των υπευθύνων υγείας και ασφάλειας είναι ο εντοπισμός κάθε πιθανού κινδύνου (φυσικού, μηχανικού, χημικού ή υγείας), η λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφάλειας και η θέσπιση κανόνων ασφαλούς εργασίας για κάθε διαδικασία που εκτελείται στις εγκαταστάσεις ενός διυλιστηρίου. Τα μέτρα ασφάλειας μπορεί να είναι διαδικαστικά, οργανωτικά, τεχνικά ή και μέτρα που σχετίζονται με τη χρήση μέσων ατομικής προστασίας (π.χ. για προστασία της αναπνοής, κατάλληλος ρουχισμός κ.λπ.). Επιπρόσθετα, οι διαδικασίες που ακολουθούνται θα πρέπει να πληρούν διάφορες προδιαγραφές και κανονισμούς (π.χ. που αφορούν εργασία σε κλειστό χώρο, εργασία με εύφλεκτα υλικά κ.λπ.). 20

21 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασίες διύλισης πετρελαίου Οι διεργασίες διύλισης πετρελαίου μπορούν να χωρισθούν σε πέντε βασικές κατηγορίες. 1. Διεργασίες διαχωρισμού αφαλάτωση αργού απόσταξη. Οι διεργασίες διαχωρισμού είναι φυσικές διεργασίες (απορρόφηση, εκχύλιση, προσρόφηση, διήθηση, κρυστάλλωση κ.λπ.) χωρίς χημικές αντιδράσεις, με αποτέλεσμα να μην αλλοιώνεται ο χαρακτήρας και οι ιδιότητες των μορίων των υδρογονανθράκων και άλλων ενώσεων που περιέχονται στα κλάσματά του αργού πετρελαίου. Εδώ γίνεται ο διαχωρισμός του αργού πετρελαίου σε κλάσματα σε πύργους ατμοσφαιρικής ή υπό κενό απόσταξης. Ο διαχωρισμός βασίζεται στη διαφορετική θερμοκρασία ζέσεως των διαφόρων υδρογονανθράκων. Οι βιομηχανικές λειτουργίες στις διεργασίες διαχωρισμού σχετίζονται κυρίως με τα συστήματα απόσταξης. Ένα σύστημα απόσταξης περιλαμβάνει: θερμοεναλλάκτες κλιβάνους στήλες κλασματικής απόσταξης συμπυκνωτές ψύκτες διάφορες βοηθητικές συσκευές. Υπάρχουν, επίσης, δεξαμενές προσωρινής αποθήκευσης των προϊόντων, αλλά και δεξαμενές κατεργασίας που χρησιμοποιούνται για βελτίωση του χρώματος και την απομάκρυνση ανεπιθύμητων συστατικών όπως του θείου. Στο τμήμα διαχωρισμού χρησιμοποιούνται σε μεγάλη έκταση οι παρακάτω βιομηχανικές λειτουργίες: ροή ρευστών μεταφορά θερμότητας απόσταξη απορρόφηση προσρόφηση διήθηση κρυστάλλωση εκχύλιση. Πρέπει να σημειωθεί ότι -ιδιαίτερα στο πεδίο του διαχωρισμού- υπάρχουν εκατοντάδες διεργασίες, ζήτημα το οποίο σημαίνει ότι οι διεργασίες απλά ορίζουν τις βασικές αρχές λειτουργίας των διαδικασιών και μπορεί να διαφέρουν ως συγκεκριμένες διεργασίες από διυλιστήριο σε διυλιστήριο. 21

22 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 2. Διεργασίες χημικής μετατροπής Αποικοδόμηση μορίου (η διάσπαση μεγάλων μορίων υδρογονανθράκων σε μικρότερα μόρια με θερμική ή και καταλυτική δράση). θερμική πυρόλυση καταλυτική πυρόλυση υδρογονοπυρόλυση Αναμόρφωση μορίου (η μετατροπή νάφθας σε προϊόντα υψηλότερου αριθμού οκτανίων - παρόμοια με την πυρόλυση αλλά χρησιμοποιώντας πιο πτητική πρώτη ύλη). Κορεσμένοι αλειφατικοί υδρογονάνθρακες μετατρέπονται σε αρωματικές ενώσεις. θερμική αναμόρφωση καταλυτική αναμόρφωση Αναδόμηση μορίου ισομερισμός (η αλλοίωση της διάταξης των ατόμων σε ένα μόριο χωρίς αλλαγή του αριθμού των ατόμων - π.χ. μια ευθεία αλυσίδα γίνεται διακλαδισμένη) αλκυλίωση (η ένωση μιας ολεφίνης με έναν αρωματικό ή παραφινικό υδρογονάνθρακα) πολυμερισμός (η ένωση όμοιων μορίων). Σε αυτές τις διεργασίες γίνονται με χημικές αντιδράσεις αλλαγές στο μέγεθος αλλά και τη δομή των μορίων των υδρογονανθράκων, με σκοπό την παραγωγή προϊόντων με νέες βελτιωμένες ιδιότητες. Ο σκοπός των διεργασιών χημικής μετατροπής συνοψίζεται παρακάτω: παραγωγή βενζίνης υψηλών οκτανίων η οποία επιτυγχάνεται σε μονάδες αναμόρφωσης, ισομερισμού, αλκυλίωσης, πολυμερισμού παραγωγή προϊόντων χαμηλού θείου η οποία επιτυγχάνεται σε μονάδες υδρογονοαποθείωσης αναβάθμιση του υπολείμματος, με αύξηση του λόγου υδρογόνου / άνθρακα, η οποία επιτυγχάνεται με διάσπαση, απομάκρυνση άνθρακα, διάσπαση και προσθήκη υδρογόνου, καταλυτική και θερμική πυρόλυση ή με υδρογονοπυρόλυση. 3. Διεργασίες επεξεργασίας επεξεργασία με οξέα ή αλκάλια επεξεργασία με απορροφητικές γαίες οξειδωτικές επεξεργασίες επεξεργασίες με διαλύτες. Σκοπός των διεργασιών αυτών είναι να προετοιμασθούν οι ενώσεις των υδρογονανθράκων για περαιτέρω διεργασίες και για την επεξεργασία των τελικών προϊόντων. Οι επεξεργασίες αυτές περιλαμβάνουν την απόρριψη ή το διαχωρισμό των αρωματικών ή ναφθενικών ενώσεων, αλλά επίσης και ακαθαρσιών ή ανεπιθύμητων προσμείξεων. Οι επεξεργασίες αυτές μπορεί να είναι χημικές ή και φυσικές όπως διάλυσης, απορρόφησης, καταβύθισης, και να χρησιμοποιείται μια σειρά από διεργασίες όπως η αφαλάτωση, η αποξήρανση (αφαίρεση νερού), 22

23 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου η υδρογονοαποθείωση, ο εξευγενισμός το ραφινάρισμα διαλυτών, η γλύκανση, η εκχύλιση με διαλύτη, η αποπαραφίνωση (αποκήρωση), η απασφάλτωση κ.λπ. 4. Διεργασίες σχηματισμού και ανάμιξης Στις διεργασίες αυτές γίνεται ανάμιξη και συνδυασμός κλασμάτων και πρόσθετων ουσιών με σκοπό τα επιθυμητά τελικά προϊόντα να αποκτήσουν κάποια ειδικά χαρακτηριστικά (διάφορες ποιότητες βενζινών, λιπαντικών, προσθήκη αντιαφριστικών, βελτιωτικών δείκτη ιξώδους κ.λπ.). 5. Άλλες διεργασίες ανάκτηση ελαφρών κλασμάτων αφαίρεση όξινου νερού [sour water] (νερό που περιέχει υψηλή περιεκτικότητα σε ενώσεις θείου) επεξεργασία στερών και υγρών αποβλήτων επεξεργασία νερού και αντίστοιχο σύστημα ψύξης αποθήκευση και μεταφορά προϊόντων / πρώτων υλών παραγωγή υδρογόνου επεξεργασία οξέων και ελαφρών αέριων υδρογονανθράκων που εκλύονται στις διάφορες διεργασίες [tail gas] ανάκτηση θείου. 6. Βοηθητικές μονάδες που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία ενός διυλιστηρίου: παραγωγή ενέργειας / ατμού και αντίστοιχα συστήματα παροχής σύστημα πυρόσβεσης και παροχής νερού, γενικότερα στήλες καύσης αερίων (πυρσοί) και αυτόματα συστήματα ανακούφισης πίεσης φούρνοι και θερμαντήρες αντλίες και βαλβίδες παροχή άλλων αερίων όπως άζωτο, πεπιεσμένο αέρα κ.λπ. συστήματα ελέγχου και προειδοποίησης συστήματα ελέγχου μόλυνσης της ατμόσφαιρας και μέτρησης θορύβου εργαστήρια ελέγχου, δοκιμών, ποιότητας κέντρα ελέγχου διεργασιών / υπολογιστές / προγράμματα (software) μονάδες συντήρησης / περιοδικού ελέγχου μονάδες διοικητικής μέριμνας. Ιδιαίτερα στο πεδίο της χημικής μετατροπής υπάρχει μεγάλος αριθμός διεργασιών, πράγμα που σημαίνει ότι οι διεργασίες απλά ορίζουν τις βασικές αρχές λειτουργίας των διαδικασιών μετατροπής, και μπορεί να διαφέρουν ως διεργασίες καθαυτό από διυλιστήριο σε διυλιστήριο. 23

24 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι διάφορες διεργασίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου. Πίνακας 2.2 Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Διεργασίες απόσταξης Αέρια, αεριέ- Ατμοσφαιρική απόσταξη Διαχωρισμός Θερμική Διαχωρισμός κλασμάτων Αφαλατωμένο αργό πετρέλαιο λαια, ελαφρά κλάσματα, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Απόσταξη υπό κενό Διαχωρισμός Θερμική Διαχωρισμός χωρίς πυρόλυση Υπόλειμμα ατμοσφαιρικής απόσταξης Αεριέλαια, βασικά έλαια, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Διεργασίες χημικής μετατροπής - Αποσύνθεση μορίου Καταλυτική πυρόλυση Αναμόρφωση Καταλυτική Αναβάθμιση βενζίνης Αεριέλαια, ελαφρά κλάσματα, άνθρακας Βενζίνη, πρώτη ύλη πετροχημικών Εξανθράκωση Πολυμερισμός Θερμική Μετατροπή βαρέων κλασμάτων (υπολειμμάτων) απόσταξης υπό κενό Αεριέλαια, άνθρακας, ελαφρά κλάσματα Βενζίνη, πρώτη ύλη πετροχημικών Υδρογόνωση Καταλυτικά Υδρογονοπυρόλυση Μετατροπή σε ελαφρότερους υδρογονάνθρακες Αεριέλαια, προϊόν πυρολύσεως, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Ελαφρύτερα, καλύτερης ποιότητας προϊόντα Υδρογόνο, Αναμόρφωση με ατμό Αποσύνθεση Θερμική / καταλυτική Παραγωγή υδρογόνου Αποθειωμένο αέριο, Οξυγόνο, ατμός μονοξείδιο άνθρακα, διοξείδιο άνθρακα 24

25 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Πυρόλυση με ατμό Αποσύνθεση Θερμική Διάσπαση μεγάλων μορίων Ελαφρά και βαρέα κλάσματα ατμοσφαιρικής απόσταξης Πυρολυμένη νάφθα, άνθρακας, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Βαρέα κλά- Ιξωδόλυση Αποικοδόμηση Θερμική Μείωση ιξώδους σματα (υπόλειμμα) ατμοσφαιρικής απόσταξης Ελαφρά κλάσματα, πίσσα Διαδικασίες χημικής μετατροπής - Αναμόρφωση μορίου Ισοβουτάνιο Αλκυλίωση Συνδυασμός Καταλυτικά Ένωση ολεφινών και παραφινών από τις διεργασίες της ατμοσφαιρικής απόσταξης, ολεφίνες Ισοοκτάνιο Διαδικασία δημιουργίας γράσων Συνδυασμός Θερμική Σαπωνοποίηση βασικών λαδιών Βασικά λάσια, λιπαρά οξέα Γράσο Νάφθα υψηλού Πολυμερισμός Πολυμερισμός Καταλυτικά Ένωση δύο ή περισσότερων ολεφινών Ολεφίνες αριθμού οκτανίων, πρώτη ύλη πετροχημικών Διεργασίες χημικής μετατροπής - Αναδόμηση μορίου Καταλυτική αναμόρφωση Μετατροπή / Αφυδρογόνωση Καταλυτικά Αναβάθμιση νάφθας χαμηλού αριθμού οκτανίων Υδρογονοπυρολυμένη νάφθα Προϊόν αναμόρφωσης υψηλών οκτανίων, αρωματικά Ισομερίωση Αναδιάταξη Καταλυτικά Μετατροπή ευθειών αλυσίδων σε διακλαδισμένες Βουτάνιο, πεντάνιο, εξάνιο Ισοβουτάνιο / πεντάνιο / εξάνιο 25

26 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Διεργασίες επεξεργασίας Επεξεργασία αμινών Επεξεργασία Απορρόφηση Απομάκρυνση όξινων προσμίξεων Αέρια, υδρογονάνθρακες με διοξείδιο του άνθρακα και υδρόθειο Μη όξινα αέρια και υγρούς υδρογονάνθρακες Αφαλάτωση Αφυδρογόνωση Απορρόφηση Απομάκρυνση προσμίξεων Αργό πετρέλαιο Αφαλατωμένο αργό πετρέλαιο Υγροί υδρογο- Ξήρανση (αφαίρεση νερού) και γλύκανση Επεξεργασία Απορρόφηση / θερμικά Απομάκρυνση υγρασίας και ενώσεων θείου νάνθρακες, Υγρά πετρελαϊκά αέρια (LPG), πρώτη ύλη αλκυλίωσης Γλυκείς και ξηροί υδρογονάνθρακες Απόσπαση φουρφουράλης Απόσπαση διαλυτών Απορρόφηση Αναβάθμιση ενδιάμεσων κλασμάτων και βασικών λαδιών Παραπροϊόντα λαδιών και πρώτη ύλη βασικών λαδιών Υψηλής ποιότητας diesel και βασικά λάδια Βαρέα κλάσμα- Υδρογονοπυρόλυση Επεξεργασία Καταλυτικά Απομάκρυνση θείου, προσμίξεων τα (υπόλειμμα) με υψηλή περιεκτικότητα σε θείο, αεριέλαια Αποθειωμένες ολεφίνες Επεξεργασία με υδρογόνο Υδρογόνωση Καταλυτικά Απομάκρυνση ακαθαρσιών, κορεσμός υδρογονανθράκων Βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα), υδρογονάνθρακες προϊόντα πυρόλυσης Πρώτη ύλη διεργασίας πυρόλυσης, ελαφρά κλάσματα, βασικά λάδια Απόσπαση φαινολών Απόσπαση διαλυτών Απορρόφηση Βελτίωση χρώματος Βασικά λάδια Υψηλής ποιότητας βασικά λάδια 26

27 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Βαρέα κλάσμα- Απασφάλτωση με διαλύτη Επεξεργασία Απορρόφηση Απομάκρυνση ασφάλτου τα από διεργασία απόσταξης υπό κενό, προπάνιο Βαρέα βασικά λάδια, άσφαλτος Αποπαραφίνωση με διαλύτη Επεξεργασία Ψύξη / Φιλτράρισμα Αποπαραφίνωση πρώτων υλών λιπαντικών Βασικά λάδια από διεργασία απόσταξης υπό κενό Αποκηρωμένα βασικά λάδια Αεριέλαια, Απόσπαση διαλύτη Απόσπαση διαλύτη Απορρόφηση, καταβύθιση Διαχωρισμός ακόρεστων προϊόντων προϊόντα καταλυτικής αναμόρφωσης, ελαφρά κλάσματα Βενζίνη υψηλού αριθμού οκτανίων Γλύκανση Επεξεργασία Καταλυτικά Απομάκρυνση υδρόθειου, μετατροπή μερκαπτανών Ακατέργαστα ελαφρά κλάσματα / βενζίνης Υψηλής ποιότητας ελαφρά κλάσματα / βενζίνης 27

28 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Ανάλογα με τις διεργασίες που εκτελούνται, ένα διυλιστήριο χωρίζεται σε διάφορα τμήματα / μονάδες. Σε ένα τυπικό σύγχρονο διυλιστήριο συνήθως περιλαμβάνονται οι παρακάτω μονάδες: Πίνακας 2.3 Α/Α Εγκαταστάσεις Διυλιστηρίου 1 Μονάδα Αφαλάτωσης Αργού 2 Μονάδα Ατμοσφαιρικής Απόσταξης 3 Μονάδα Απόσταξης Κενού 4 Μονάδα Ιξοδώλυσης 5 Μονάδα Καταλυτικής Πυρόλυσης 6 Μονάδα Καταλυτικής Αναμόρφωσης 7 Μονάδα Υδρογονοεπεξεργασίας 8 Μονάδα Αλκυλίωσης 9 Μονάδα Ισομερίωσης 10 Μονάδα Ανάκτησης Θείου 11 Μονάδα Εξανθράκωσης 12 Μονάδα Λιπαντικών 13 Μονάδες Λειτουργικών Παροχών (ατμός, ενέργεια κλπ) 14 Μονάδα Επεξεργασίας Νερού 15 Μονάδες Συντήρησης 16 Χημικά Εργαστήρια 17 Γραφεία 18 Μονάδα Φόρτωσης Οχημάτων 19 Μονάδες Αποθήκευσης Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί ότι δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν όλες οι παραπάνω μονάδες, καθώς η συνήθης περίπτωση είναι τα διυλιστήρια να εξειδικεύονται σε συγκεκριμένες διεργασίες και έτσι να μη χρησιμοποιούν όλες τις υπάρχουσες μεθόδους διύλισης. Επίσης, κάποιες εξειδικευμένες μονάδες μπορεί να μην περιέχονται στον παραπάνω πίνακα. 28

29 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Εκτός, βέβαια, από χημικές διεργασίες σε ένα διυλιστήριο εκτελείται και πλήθος άλλων οι οποίες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν συνολικά όπως παρακάτω. Πίνακας 2.4: Διεργασίες σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Διεργασία Χημική διεργασία Φυσική διεργασία Μηχανική διεργασία Βιολογική διεργασία Ηλεκτρική διεργασία Ηλεκτρονική διεργασία Διεργασία ηλεκτρονικού υπολογιστή Διεργασία εκτελούμενη χειρωνακτικά Παράδειγμα Αντίδραση με καταλύτη Διαχωρισμός μίγματος χημικών σε μονάδα απόσταξης Μεταφορά υλικών με γερανό Διεργασίες στη μονάδα βιολογικού καθαρισμού Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε μια αντλία Σύστημα αυτοματισμού σε ολοκληρωμένα κυκλώματα (PLC) Σύστημα αυτοματισμού που ελέγχεται από υπολογιστή Χειροκίνητη ανάμιξη δύο χημικών σε ανοιχτό κάδο 29

30 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στο παρακάτω σχεδιάγραμμα παρουσιάζεται ένα τυπικό διάγραμμα ροής ενός σύγχρονου διυλιστηρίου: Αργό πετρέλαιο ιαχωρισµός αερίων Αέρια Μονάδα Αερίων Πρώτη ύλη πολυµερισµού (9) Πρώτη ύλη αλκυλίωσης (11) Πολυµερισµός Αλκυλίωση Αφαλάτωση Ελαφρύ απόσταγµα (2) Ελαφριά νάφθα Α.Ρ. (3) Καταλυτική ισοµερίωση Αφαλατωµένο αργό(1) Πύργος Ατµοσφαιρικής απόσταξης Βαριά νάφθα Α.Ρ. (4) Υδρογοαποθείωση /Επεξεργασία Κηροζίνη Α.Ρ. (5) Ενδιάµεσο απόσταγµα (6) Καταλυτική Υδρογοπυρόλυση Καταλυτική Αναµόρφωση Αεριέλαια (7) Υπολείµµα ατµοσφαιρικό (8) Πύργος απόσταξης κενού Υπόλειµµα κενού (21) Ελαφρύ απόσταγµα κενού (19) Βαρύ απόσταγµα κενού (20) Απασφάλτωση µε διαλύτη Καταλυτική πυρόλυση Ελαφρύ απόσταγμα θερμικής πυρόλυσης (30) (Αεριέλαια) Εξανθράκωση Ιξωδόλυση Άσφαλτος Υδρογόνωση Βασικά λάδια (20) Απόσταγµα (3) Εκχύλιση µε διαλύτη Αποκέρωση µε διαλύτη Αποκέρωµένο πετρέλαιο Κερί Νάφθα πολυµερισµού(10) Κανονικό βουτάνιο Προϊόν αλκυλίωσης (13) Νάφθα Ισοµερίωσης (14) Ελαφριά νάφθα Α.Ρ. (3) Προϊόν αναµόρφωσης (15) Κηροζίνη Α.Ρ. (5) Βαριά νάφθα Υδρογονοαποθείωσης (4Α) Ελαφριά νάφθα Υδρογονοπυρόλυσης (18) Ενδιάµεσο απόσταγµα υδρογονοαποπείωσης (Α6) Ενδιάµεσο απόσταγµα (6) Ελαφριά νάφθα καταλυτικής πυρόλυσης (22) Ελαφρύ απόσταγµα καταλυτικής πυρόλυσης (24) Βαρύ απόσταγµα απόσταξης κενού (20) Βαρύ απόσταγµα καταλυτικής πυρόλυσης (24) ιαυγασµλενο πετρέλεαιο καταλυτικής απόσταξης (27) Υπολείµµα θερµικά πυρολυµένο (31) Υπόλειµµα κενού (21) Υπολείµµα ατµοσφαιρικό (8) Γλύκανση Επεξεργασία Βενζινών Γλύκανση Επεξεργασία Ανάµιξη αποσταγµάτων Επεξεργασία Ανάµιξη Υπολείµµατος Υδρογόνωση Επεξεργασία Ανάµιξη Καύσιµα αέρια Υγροποιηµένα αέρια LPG Αεροπορική Βενζίνη Βενζίνη ιαλύτες Καύσιµα Αεριωθούµενων Κηροζίνη ιαλύτες Ελαφρά κλάσµατα πετρελαίου Πετρέλαιο κίνησης (Diesel) Βαρέα κλάσµατα πετρελαίου Λιπαντικά Γράσα Κεριά 30

31 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Βοηθητικές εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Οι βοηθητικές εγκαταστάσεις σε ένα διυλιστήριο είναι πολύ σημαντικές καθώς είναι αυτές που παρέχουν θερμότητα και ψύξη στις μονάδες παραγωγής, ελέγχουν τα επίπεδα των πιέσεων και των θερμοκρασιών, συλλέγουν και επεξεργάζονται τα απόβλητα, ελέγχουν την εκπομπή ρύπων προς το περιβάλλον, παρέχουν ενέργεια, ατμό και πεπιεσμένο αέρα Σύστημα διαχείρισης καθαρού νερού / αποβλήτων Ένα σημαντικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί είναι η εύρεση καθαρού νερού για χρήση στις διάφορες διεργασίες του διυλιστηρίου. Υπάρχει η δυνατότητα χρήσης του νερού που παρέχεται από τις εκάστοτε δημόσιες υπηρεσίες ύδρευσης ή η άντληση νερού για ιδία χρήση. Το νερό αυτό, συνήθως, πρέπει να περάσει από διάφορα στάδια επεξεργασίας (χλωρίωση, αφαλάτωση, φιλτράρισμα κ.λπ.) προτού γίνει δυνατή η χρήση του. Υπάρχει, επίσης, δυνατότητα χρήσης θαλάσσιου νερού σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. Αντίστοιχα, υπάρχει και το πρόβλημα της απόρριψης και διαχείρισης των αποβλήτων του διυλιστηρίου. Τα υγρά απόβλητα ενός διυλιστηρίου περιλαμβάνουν νερό από συμπύκνωση ατμού, καυστικά διαλύματα, νερό ψύξης, νερό πλύσης εξοπλισμού, νερό από εξουδετέρωση όξινων και αλκαλικών διαλυμάτων κ.λπ. Τα απόβλητα αυτά τυπικά περιέχουν ουσίες όπως: υδρογονάνθρακες, διαλυμένα υλικά, στερεά σωματίδια, θειούχες ενώσεις, φαινόλες, αμμωνία, και άλλες ενώσεις Πρώτο στάδιο επεξεργασίας Στο στάδιο αυτό γίνεται ο αρχικός διαχωρισμός των υδρογονανθράκων και των στερεών σωματιδίων από τα απόβλητα. Διαχωριστές και δεξαμενές καθίζησης και φίλτρα χρησιμοποιούνται για το διαχωρισμό των υδρογονανθράκων, της λάσπης και των στερεών σωματιδίων. Τα απόβλητα που περιέχουν οξέα εξουδετερώνονται με χρήση αμμωνίας, ασβεστίου και άνυδρου ανθρακικού νατρίου. Απόβλητα που περιέχουν αλκαλικά στοιχεία επεξεργάζονται με θειικό οξύ, υδροχλωρικό οξύ, καυσαέρια πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα ή θείο. Σε περιπτώσεις γαλακτωμάτων, για να γίνει ο διαχωρισμός νερού από το πετρέλαιο, γίνεται πρώτα θέρμανση Αφαίρεση όξινου νερού Το νερό που περιέχει ενώσεις θείου αποκαλείται και όξινο νερό και είναι προϊόν των διεργασιών καταλυτικής πυρόλυσης, υδρογόνωσης και περιπτώσεων όπου έχουμε συμπύκνωση νερού παρουσία αερίων που περιέχουν υδρόθειο. Η διαδικασία της απογύμνωσης (αφαίρεση των πιο πτητικών στοιχείων από ένα κλάσμα) [stripping] εφαρμόζεται για απόβλητα που περιέχουν θειούχες ενώσεις, ενώ η διεργασία εκχύλισης με διαλύτη χρησιμοποιείται για την αφαίρεση των φαινολών. Νερό το οποίο προορίζεται για ανακύκλωση συνήθως χρειάζεται ψύξη ή / και οξείδωση με ψεκασμό και περαιτέρω διαδικασίες καθαρισμού για να αφαιρεθούν τυχόν ίχνη φαινολών, αμμωνίας και νιτρικών ενώσεων. 31

32 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Δεύτερο στάδιο επεξεργασίας Μετά το 1ο στάδιο, τα αιωρούμενα σωματίδια αφαιρούνται με ιζηματοποίηση, προσθέτοντας παράγοντες συσσωμάτωσης και κάνοντας χρήση φίλτρων και υλικών με υψηλή απορροφητικότητα. Στο στάδιο αυτό γίνεται, επίσης, και βιολογική αποικοδόμηση και οξείδωση οργανικών ενώσεων με μεθόδους ανάλογες με αυτές που χρησιμοποιούνται σε βιολογικούς σταθμούς Τρίτο στάδιο επεξεργασίας Στο στάδιο αυτό γίνεται αφαίρεση συγκεκριμένων στοιχείων με σκοπό τη συμμόρφωση με συγκεκριμένους κανονισμούς που αφορούν τις εκπομπές. Οι διεργασίες αυτές περιλαμβάνουν: χλωρίωση, οζονίωση, ανταλλαγή ιόντων, αντίστροφη όσμωση, προσρόφηση ενεργού άνθρακα κ.λπ. Υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί η διάχυση πεπιεσμένου οξυγόνου στο νερό για να οξειδωθούν συγκεκριμένοι χημικοί παράγοντες Πύργοι ψύξης Στους πύργους ψύξης γίνεται η ψύξη του νερού που χρησιμοποιείται στα διάφορα στάδια με εξάτμιση και μεταφορά θερμότητας μεταξύ αέρα και νερού στους εναλλάκτες. Δύο είδη πύργων υπάρχουν: ανάστροφης ροής και εγκάρσιας ροής. Στους πύργους ανάστροφης ροής το θερμό νερό αντλείται στο υψηλότερο σημείο και αφήνεται να πέσει μέσα από τον πύργο. Διάφορα πτερύγια και ακροφύσια υπάρχουν σε όλο το μήκος της διαδρομής ώστε να επιτευχθεί η ψύξη. Την ίδια στιγμή αέρας εισέρχεται από κάτω δημιουργώντας έτσι μια ανάποδη ροή ως προς το νερό. Στους πύργους εγκάρσιας ροής ισχύουν παρόμοιες καταστάσεις μόνο που στην περίπτωση αυτή η ροή του αέρα είναι κάθετη προς τη ροή του νερού Παραγωγή ατμού Η παραγωγή ατμού γίνεται με χρήση κατάλληλων καυστήρων στην κεντρική μονάδα παραγωγής αλλά και τοπικά σε διάφορες μονάδες κάνοντας χρήση της θερμότητας από καυσαέρια και άλλες πηγές. Τα συστήματα παραγωγής ατμού περιλαμβάνουν: φούρνους με καυστήρες και θάλαμο καύσης, συστήματα απαγωγής αερίων, συστήματα συμπίεσης αερίων που λειτουργούν και ως συστήματα σφράγισης για αποφυγή διαρροών, λέβητες, δοχεία συλλογής ατμού κ.λπ Καύσιμα Οι καυστήρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε καύσιμο ή συνδυασμό τους (φυσικό αέριο, πετρέλαιο κ.λπ.). Συχνά, μίγμα από αέρια του διυλιστηρίου, φυσικό αέριο και LPG 32

33 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου συγκεντρώνονται σε ειδική συσκευή που παρέχει το καύσιμο. Σε μερικές περιπτώσεις γίνεται και χρήση της χαμένης θερμότητας (από θερμά αέρια που θα διέφευγαν στην ατμόσφαιρα) από άλλες διαδικασίες Σύστημα παραγωγής / διανομής ατμού Ο ατμός συνήθως παράγεται από καυστήρες και λέβητες σε μία ενιαία μονάδα παραγωγής. Ο ατμός εγκαταλείπει τους λέβητες σε πολύ υψηλή πίεση και οδηγείται σε στροβίλους οι οποίοι δίνουν κίνηση σε αντλίες και συμπιεστές. Υπάρχει περίπτωση να χρειάζεται παραγωγή ατμού για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας οπότε ο ατμός πρέπει να βρίσκεται σε ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Το σύστημα διανομής αποτελείται από βαλβίδες, συνδέσμους και φλάντζες κατάλληλες για την πίεση του παραγόμενου ατμού. Συνήθως ο ατμός συμπυκνώνεται σε νερό στους εναλλάκτες θερμότητας και είτε επαναχρησιμοποιείται σαν νερό στους λέβητες ή απορρίπτεται στα υγρά απόβλητα του διυλιστηρίου Καυστήρες, εναλλάκτες, ψύκτες Το μεγαλύτερο μέρος της θερμότητας στις μονάδες παραγωγής προέρχεται από καυστήρες οι οποίοι χρησιμοποιούν ως καύσιμη ύλη φυσικό αέριο, αέρια του διυλιστηρίου και ελαφρά ή βαρύτερα κλάσματα του πετρελαίου. Απαγωγή θερμότητας γίνεται συνήθως με τη βοήθεια νερού ή αέρα σε εναλλάκτες αλλά γίνεται, επίσης, χρήση ανεμιστήρων, συμπυκνωτών και άλλων ψυκτικών υγρών και αερίων. Το βασικό μηχανικό σύστημα ψύξης χρησιμοποιείται σε διάφορες μονάδες και αποτελείται από τον εξατμιστή, το συμπιεστή, το συμπυκνωτή και τα συστήματα ελέγχου και σωληνώσεων. Τα συνήθη ψυκτικά είναι νερό, μίγματα νερού αλκοόλης και διαλύματα γλυκόλης Συστήματα ανακούφισης πίεσης Υπάρχουν διάφορα συστήματα ανακούφισης πίεσης που σκοπό έχουν να μην επιτρέπουν την αύξηση της πίεσης σε δοχεία ή σωληνώσεις πάνω από προκαθορισμένα όρια. Χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο πίεσης αερίων, ατμών αλλά και υγρών. Όταν η πίεση ξεπεράσει τα προκαθορισμένα όρια τότε τα συστήματα αυτά ανοίγουν επιτρέποντας την εκτόνωση μέρους από το υγρό, ατμό ή αέριο στην ατμόσφαιρα μέχρι να υπάρξει πτώση της πίεσης κάτω από τα όρια Πυρσοί καύσης Ένα τυπικό κλειστό σύστημα πυρσού καύσης αποτελείται από διάφορα μέρη όπως βαλβίδες 33

ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 2 ο Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηρισμός Ποιότητας Αργού Πετρελαίου Κριτήρια Επιλογής Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χαρακτηριστικά Αργού Πετρελαίου Το

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 8 ο Παραγωγή Ντίζελ Ντιζελοκινητήρας Ιδιότητες Ντίζελ Μαζούτ Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Ανάπτυξη Αγοράς Ντίζελ Ανακάλυψη αργού πετρελαίου (1859)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών.

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ Γενικά Τα βιοµηχανικά απόβλητα αποτελούν µία από τις κυριότερες πηγές ρύπανσης του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόµενες χώρες. Η βιοµηχανική δραστηριότητα παράγει υγρά απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε (CONTINUOUS CATALYST REFORMATION UNIT)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε (CONTINUOUS CATALYST REFORMATION UNIT) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο Κεφάλαιο 6 Αργό Πετρέλαιο 6.1 Ιστορικό Το ακατέργαστο ή αργό πετρέλαιο, και ένας περιορισµένος αριθµός προϊόντων πετρελαίου όπως η άσφαλτος, η πίσσα, και η νάφθα ήταν γνωστά και έχουν χρησιµοποιηθεί σποραδικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων 2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων Αργό πετρέλαιο Νάφθα Νάφθα (σζ (σζ 95-150 95-150 C) C) C 5 -C 12 Κηροζίνη Κηροζίνη (σζ (σζ σζ: σζ: :: 150-230 150-230 C) C) C 12 -C 15 Ελαφριά Ελαφριά βενζίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Σπουδαστής: Μαρίνος Ανδρέου Επιβλέπων Καθηγητής:Ματζινος Παναγιωτης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 Το υγραέριο LPG

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ Αύξηση ικανοποίησης του πελάτη, σύσφιξη σχέσεων με τον πελάτη με τα λειτουργικά δραστικά συστατικά της WÜRTH! ΑΥΞΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ ΜΕ ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

http://www.technicalreview.gr

http://www.technicalreview.gr Του Δρ. Χρ. Καραβασίλη http://www.technicalreview.gr Το διυλιστήριο της CYCLON, αποτελεί την μεγαλύτερη Ελληνική επένδυση σε θέματα περιβάλλοντος (20.000.000 λτ). Λειτουργεί από το 1982 στον Ασπρόπυργο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 7 ο Παραγωγή Βενζίνης Βενζινοκινητήρας Ιδιότητες Βενζίνης Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Ανάπτυξη Αγοράς Βενζίνης Ανακάλυψη αργού πετρελαίου (1859)

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΕΝ ΥΣΗ ΤΗΣ Μ.Ι.ΜΑΙΛΛΗΣ ΑΕΒΕ ΥΨΟΥΣ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΥΡΩ ΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΗ «ΠΡΑΣΙΝΗ» ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑ Α H εταιρεία Μ.Ι.ΜΑΙΛΛΗΣ, ως ηγέτης

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 03 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων.

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Λευτέρης Γιακουμέλος (Φυσικός) Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) Τμήμα Εκπαίδευσης 1 Περιεχόμενα Τεχνολογίες αξιοποίησης του

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη)

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Αθήνα 2004 ΓΕΝΙΚΑ Η µελέτη «ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ - ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΜΕΞΙΚΟ & ΝΤΟΥΜΠΑΙ GLOBAL OIL MARKET

Διαβάστε περισσότερα

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ 4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Οι γενικοί κανόνες που περιγράφονται στον ακόλουθο πίνακα [βλ. και βιβλιογραφία 7, 8, 10, 11, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ Αύξηση ικανοποίησης του πελάτη, σύσφιξη σχέσεων με τον πελάτη με τα λειτουργικά δραστικά συστατικά της WÜRTH! ΑΥΞΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ ΜΕ ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ»

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» «ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΤΣΙΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ-ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Πρωτογενείς και δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνοντας την Απόδοση του Συστήματος Θέρμανσης κατά την Εγκατάσταση Λεβήτων

Αυξάνοντας την Απόδοση του Συστήματος Θέρμανσης κατά την Εγκατάσταση Λεβήτων BoilEFF Raising the efficiency of Boiler Installations www.rae.gr/boileff Αυξάνοντας την Απόδοση του Συστήματος Θέρμανσης κατά την Εγκατάσταση Λεβήτων Project No. EIE/06/134/sI2.448721 Π 4.1 Εγγυημένη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ Ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; σελ. 137 ( μονάδες 6 ΤΕΕ 2003 ) ( μονάδες 13 ΕΠΑΛ 2010 ) 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Θερµικές ιεργασίες

Κεφάλαιο 8. Θερµικές ιεργασίες Κεφάλαιο 8 Θερµικές ιεργασίες 8.1 Εισαγωγή Τα βαριά συστατικά του αργού πετρελαίου (bottom of the barrel) αποτελούν ένα σηµαντικό πρόβληµα για τα περισσότερα διυλιστήρια επειδή είναι διαθέσιµα προς επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων BIO OXIMAT Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων Περιγραφή συστήματος BIO OXIMAT Το σύστημα BIO OXIMAT KP του οίκου ENEKA ACTIVA είναι μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 9 ο Καύσιμα Αεροπορίας Αέρια Καύσιμα Φυσικό Αέριο Λιπαντικά Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καύσιμα Αεροπορίας Προορίζονται για κινητήρες αεροπλάνων

Διαβάστε περισσότερα

FOKOLUS TΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

FOKOLUS TΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ FOKOLUS TΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ FOKOLUS ΜΟΝΤΕΛΟ ονομαστική ωφέλιμη ισχύς Απόθεμα ξύλου αυτονομία kw kw l FOKOLUS 20 20 70 5-7 FOKOLUS 30 33 125 5-7 FOKOLUS 40 42 165 5-7 Η δύναμη του χάλυβα, η θερμότητα από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το νερό αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού από τον άνθρωπο δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή.

Διαβάστε περισσότερα

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές Μηχανολογικές Συσκευές και Εγκαταστάσεις Ενέργεια ( Κινητήριες μηχανές- ενεργειακές μηχανές- Θερμοτεχνική) Περιβάλλον ( Αντιρρυπαντική τεχνολογία) Μεταφορικά μέσα ( Αυτοκίνητα- Αεροπλάνα-ελικόπτερα) Βιοιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ενεργειακά Ισοζύγια ιαγράµµατα Sankey ΦΑΝΗ Γ. ΛΑΥΡΕΝΤΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές Αρχές Ενεργειακοί Συντελεστές ιαγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1272/2008 - CLP.

Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κριτήρια ταξινόμησης - Κίνδυνοι από φυσικούς παράγοντες. Ελένη Φούφα Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ Εκπαίδευση νέων χημικών REACH-CLP, Αθήνα 14,15,16/10/2013, ΓΧΚ

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Νόμος. Νο 158/2014 Μερικές τροποποιήσεις στο Ν. 61/2012 «περί Ειδικών Φόρων της Αλβανικής Δημοκρατίας» Άρθρο 8

ΑΝΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Νόμος. Νο 158/2014 Μερικές τροποποιήσεις στο Ν. 61/2012 «περί Ειδικών Φόρων της Αλβανικής Δημοκρατίας» Άρθρο 8 ΑΝΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Νόμος Νο 158/2014 Μερικές τροποποιήσεις στο Ν. 61/2012 «περί Ειδικών Φόρων της Αλβανικής Δημοκρατίας» Άρθρο 8 Ο νόμος αυτός δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και τέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργαστήριο Θερμοδυναμικής και Φαινομένων Μεταφοράς Ηρώων Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, 15780, Αθήνα Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 14-01-01-01 14 Επεμβάσεις (επισκευές ενισχύσεις) 01 Κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα 01 Επεξεργασία επιφανειακής στρώσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

3.1. Δείκτες Kovats...85 3.2. Βιβλιογραφικές αναφορές για ανάλυση GC σε δείγματα βενζινών...91 3.3. Πειραματική διαδικασία...95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: «Συζήτηση

3.1. Δείκτες Kovats...85 3.2. Βιβλιογραφικές αναφορές για ανάλυση GC σε δείγματα βενζινών...91 3.3. Πειραματική διαδικασία...95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: «Συζήτηση Πρόλογος Η παρουσα εργασία έχει θέμα της τις σύγχρονές χημειομέτρικες μεθόδους ταυτοποίησης δειγμάτων βενζίνης. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μία αναφορά γενικά στα καυσιμα και ιδιαιτερα στο αργό πετρέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (16503-17006) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες συντήρησης. Επίτοιχοι λέβητες συμπύκνωσης αερίου. Λέβητες θέρμανσης

Οδηγίες συντήρησης. Επίτοιχοι λέβητες συμπύκνωσης αερίου. Λέβητες θέρμανσης Οδηγίες συντήρησης Επίτοιχοι λέβητες συμπύκνωσης αερίου CGB-75 CGB-100 Λέβητες θέρμανσης Λέβητες θέρμανσης Wolf GmbH Postfach 1380 84048 Mainburg Tel. 08751/74-0 Fax 08751/741600 Internet: www.wolf-heiztechnik.de

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Υψηλές Τάσεις. Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά. Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Υψηλές Τάσεις Ενότητα 4: Υγρά Μονωτικά Υλικά Κωνσταντίνος Ψωμόπουλος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΚΡΗΞΕΙΣ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 28/1/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 8, 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΚΡΗΞΕΙΣ Έκρηξη είναι η

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗ Καύση & εύρεση σύστασης βιοαερίου 1. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 8,96L (σε STP) που αποτελείται µόνο από CH4 και CO2, καίγεται πλήρως. Τα καυσαέρια περιέχουν 10,8g Η2Ο.

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών 5 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Η λίπανση Ως λίπανση ορίζεται η παρεμβολή μεταξύ των δύο στοιχείων του τριβοσυστήματος τρίτου κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης 1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης Λειτουργία συμβατικών λεβήτων Είσοδος καυσίμου = 100 % Θερμοκρασία καυσαερίων μεταξύ 140 έως 180 Celsius Λανθάνουσα θερμότητα = 10.2% Λανθάνουσα θερμότητα 10.2 % Προς την

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ Ένα από τα µεγαλύτερα και σοβαρότερα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι βιοµηχανίες σχετίζεται µε το κόστος απόρριψης εξαντληµένων διαλυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Gasification TECHNOLOGY

Gasification TECHNOLOGY www.gasification-technology.gr ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Gasification TECHNOLOGY συστηματα ηλεκτροπαραγωγησ με αεριοποιηση βιομαζασ www.gasification-technology.gr Gasification TECHNOLOGY συστηματα ηλεκτροπαραγωγησ

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Ευρεία γκάμα από μία πηγή. Μοναδικός ανθεκτικός σχεδιασμός. Γρήγορη και αξιόπιστη απόδοση. Τύπος μοντέλων Σελίδα Πρέσες δοκιμής κυκλωμάτων 2 9.2 Ψύκτες σωλήνων 2 9.3 Αντλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η ΛΥΣΗ ΣΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ο οίκος Sime, αναλογιζόμενος τα ενεργειακά προβλήματα και τη ζήτηση χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προσφέρει στην αγορά και λέβητες βιομάζας:

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση του Κύκλου Ζωής Παράδειγμα 1

Αποτίμηση του Κύκλου Ζωής Παράδειγμα 1 Αποτίμηση του Κύκλου Ζωής Παράδειγμα 1 Γιατί επιλέχθηκε η μελέτη αυτή σαν παράδειγμα Οι απαιτήσεις μιας αποτίμησης κύκλου ζωής, όπως περίγραφεται στον κανονισμό ISO/DIN 14040 είναι ορισμένες φορές δύσκολο

Διαβάστε περισσότερα