ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και 25% από το Ελληνικό Δημόσιο και κατά 28,58% από πόρους του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. (Λ.Α.Ε.Κ.) ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008

2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ISBN: Αʹ Έκδοση: Δεκέμβριος 2008 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Φαξ: Internet: Δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή μέρους ή όλου του εντύπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά της πηγής. ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΟΜΑΔΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Γεωργιάδου Εύη, Χημικός Μηχανικός, συντονίστρια της μελέτης (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Δοντάς Σπύρος, Δρ. Χημικός (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Δρίβας Σπύρος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Ζαφειρόπουλος Παντελεήμων, Ειδικός Παθολόγος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας, τ. Δ/ντης ΕΣΥ Καραχάλιος Ευάγγελος, Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός, Τεχνκός Ασφάλειας Κομηνός Ξενοφών, Χημικός, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Κωνσταντοπούλου Σοφία, Μηχανικός Περιβάλλοντος ΤΕ, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Μουρελάτου Ειρήνη, Tεχνολόγος Τροφίμων (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Πινότση Δήμητρα, Μαθηματικός-Στατιστικός, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Ραντίν Λορέντζο, Βιομηχανικός Υγιεινολόγος (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Στην έρευνα πεδίου συμμετείχαν, επίσης, στελέχη των υπηρεσιών Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας των Ελληνικών Πετρελαίων ΑΕ και της Μότορ Όϊλ, καθώς και μέλη των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων. Στη διεξαγωγή των ποσοτικών προσδιορισμών χημικών παραγόντων και μεταβολιτών υδρογονανθράκων στα ούρα εργαζομένων συμμετείχε η Τσουκαλά Μάγδα, Χημικός Μηχανικός, υποψήφια Δρ. ΕΜΠ. Ευχαριστίες Ευχαριστούμε τα Ελληνικά Πετρέλαια ΑΕ και τη Μότορ Όϊλ για τη δυνατότητα που έδωσαν για διεξαγωγή έρευνας πεδίου στις εγκαταστάσεις τους. Διοικητική υποστήριξη: Ριζάκου Ίρμα, Διοίκηση Επιχειρήσεων, BSc, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Γραμματειακή υποστήριξη: Ντάνη Λέλα (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Βιβλιογραφική υποστήριξη: Καψάλη Κωνσταντίνα, Θωμαδάκη Φανή Επιμέλεια βιβλιογραφίας: Καψάλη Κωνσταντίνα Συλλογή νομοθεσίας: Δαΐκου Αφροδίτη Βιβλιοθήκη, Κέντρο Τεκμηρίωσης Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Επιμέλεια έκδοσης: Καταγή Εβίτα Τμήμα Εκδόσεων, Κέντρο Τεκμηρίωσης-Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 3

4 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος: Ιωάννης Δραπανιώτης Αντιπρόεδροι: Ανδρέας Κολλάς (Γ.Σ.Ε.Ε.) Ευστάθιος Πολίτης (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε., Ε.Σ.Ε.Ε., Σ.Ε.Β.) Μέλη: Ιωάννης Αδαμάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Θεόδωρος Δέδες (Σ.Ε.Β.) Ιωάννης Καλλιάνος (Γ.Σ.Ε.Ε.) Παύλος Κυριακόγγονας (Σ.Ε.Β.) Αναστάσιος Παντελάκης (Ε.Σ.Ε.Ε.) Κυριάκος Σιούλας (Γ.Σ.Ε.Ε.) Μηνάς Αναλυτής, Οικονομολόγος, PhD ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Eισαγωγή 1.1 Σκοπός της μελέτης Μεθοδολογία Διάρθρωση μελέτης...14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου 2.1 Εισαγωγή Βασικά στοιχεία για το αργό πετρέλαιο Κύρια προϊόντα διύλισης πετρελαίου Συνήθη χημικά στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Διεργασίες διύλισης πετρελαίου Βοηθητικές εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Σύστημα διαχείρισης καθαρού νερού / αποβλήτων Πρώτο στάδιο επεξεργασίας Αφαίρεση όξινου νερού Δεύτερο στάδιο επεξεργασίας Τρίτο στάδιο επεξεργασίας Πύργοι ψύξης Παραγωγή ατμού Καύσιμα Σύστημα παραγωγής / διανομής ατμού Καυστήρες, εναλλάκτες, ψύκτες Συστήματα ανακούφισης πίεσης Πυρσοί καύσης Παραγωγή & μεταφορά ενέργειας Παραγωγή πεπιεσμένου αέρα Αντλίες και σύστημα σωληνώσεων Δεξαμενές αποθήκευσης / αποθήκες Μεταφορά / μετάγγιση προϊόντων Χειρισμός καταλυτών Καταλύτες σταθερής κλίνης

6 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Καταλύτες ρευστοστερεάς κλίνης Υγροί καταλύτες Χρησιμοποιημένοι καταλύτες Διοικητική μέριμνα Κατασκευές και συντήρηση Έλεγχος αερίων και ατμών Πρόγραμμα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας Πρόγραμμα προστασίας περιβάλλοντος Ειδικότητες εργαζομένων...45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κίνδυνοι για την Υγεία και Ασφάλεια - Μέτρα Πρόληψης 3.1 Εισαγωγή Περιγραφή γενικών δυνητικών κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια Κίνδυνοι πυρκαγιάς Κίνδυνοι έκρηξης Τεχνικές για πρόληψη κατά πυρκαγιών - εκρήξεων Κίνδυνοι χημικών αντιδράσεων Κίνδυνοι από τη χρήση χημικών Κίνδυνοι από εργασία σε «κλειστό χώρο» Κίνδυνοι από πίεση Κίνδυνοι από διάβρωση Κίνδυνοι από φράξιμο αγωγών και εξαρτημάτων Κίνδυνοι από διαρροή Κίνδυνοι από πτώση Κίνδυνοι ρύπανσης περιβάλλοντος Ρύπανση ατμόσφαιρας Ρύπανση υδάτων Ρύπανση εδαφών Κίνδυνοι από ηλεκτρισμό Κίνδυνοι ηλεκτρονικών συστημάτων Κίνδυνοι από χωροταξική διάταξη των εγκαταστάσεων Κίνδυνοι φυσικών καταστροφών & εξωγενών παραγόντων Νυχτερινή εργασία Επιπτώσεις του θορύβου και άλλων βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος στην ακοή των εργαζομένων Άλλοι παράγοντες κινδύνου Περιγραφή δυνητικών κινδύνων διεργασιών Διεργασίες αφαλάτωσης Διεργασίες απόσταξης (ατμοσφαιρικής, κενού, άλλες στήλες) Διεργασίες πυρόλυσης

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διεργασίες θερμικής πυρόλυσης & εξανθράκωσης Διεργασίες καταλυτικής πυρόλυσης Διεργασίες υδρογονοπυρόλυσης Διεργασίες πολυμερισμού Διεργασίες αλκυλίωσης Διεργασίες καταλυτικής αναμόρφωσης Διεργασίες ισομερίωσης Διεργασίες αναμόρφωσης με ατμό Διεργασίες επεξεργασίας Διεργασίες επεξεργασίας ασφάλτου Διεργασίες επεξεργασίας με διαλύτη Διεργασίες υδρογονοεπεξεργασίας Διεργασίες επεξεργασίας αμινών Διεργασίες γλύκανσης & αποξήρανσης Διεργασίες καθαρισμού αερίων Διεργασίες ανάμιξης Διεργασίες συντήρησης / ελέγχου εγκαταστάσεων Διεργασίες χειρισμού καταλυτών Μέθοδοι προστασίας Διαδικασίες εκτάκτου ανάγκης Κοινές διεργασίες / λειτουργίες Διεργασίες διαχείρισης αποβλήτων Διεργασίες σε πύργους ψύξης, εναλλάκτες, καυστήρες Διεργασίες παραγωγής ατμού Διεργασίες σε μονάδες πυρσών καύσης Διεργασίες παραγωγής / μεταφοράς ενέργειας Διεργασίες παραγωγής πεπιεσμένου αέρα Αντλίες και συστήματα σωληνώσεων Δεξαμενές αποθήκευσης Διεργασίες μεταφοράς / μετάγγισης ουσιών Εκτίμηση κινδύνων - Οργάνωση θεμάτων ΥΑΕ Εκτίμηση κινδύνων στις διάφορες φάσεις διεργασιών Στοιχεία προσδιορισμού συνεπειών ατυχήματος Συλλογή / καταγραφή στοιχείων Ειδικές άδειες εργασίας Καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης Αλληλουχία γεγονότων ατυχήματος Τεχνικές μείωσης κινδύνων Μέσα Ατομικής Προστασίας Εξοπλισμός ασφάλειας Οργάνωση υπηρεσιών για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων

8 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Στατιστικά Στοιχεία Ατυχημάτων 4.1 Εισαγωγή Στοιχεία ατυχημάτων: πηγή CONCAWE Στοιχεία ατυχημάτων από τις ΗΠΑ Στατιστικά στοιχεία ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων (Βάση δεδομένων Ility Engineering) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Στοιχεία από τη βιβλιογραφία σχετικά με τη νοσηρότητα και θνησιμότητα των εργαζομένων στα διυλιστήρια 5.1 Εισαγωγή Νοσηρότητα των Εργαζομένων στα Διυλιστήρια Επαγγελματικοί Καρκίνοι των εργαζόμενων στα Διυλιστήρια Εισαγωγή IARC: Επαγγελματική έκθεση στη διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Δεδομένα για τον άνθρωπο (Human Data) Αξιολόγηση Αναφορά 2/87 CONCAWE Αξιολόγηση των βιβλιογραφικών επισκοπήσεων μέχρι το 1985 για τα προβλήματα υγείας που προκύπτουν από την επαγγελματική έκθεση σε προϊόντα διύλισης πετρελαίου Κακοήθεις Νεοπλασίες Αξιολόγηση του καθηγητή J.M. Harrington στην αναφορά 2/87 της CONCAWE για τα κακοήθη νεόπλασμα στους εργαζόμενους στη διύλιση του πετρελαίου Εισαγωγή Καρκίνοι κατά όργανο Μελέτες μαρτύρων περιπτώσεων (Case Control) Συμπεράσματα για τη Συχνότητα των Καρκίνων στους εργαζομένους στη Διύλιση Πετρελαίου από τον καθηγητή Harrington Μελέτη του Ινστιτούτου πετρελαίου της Αυστραλίας Εισαγωγή Ιστορικό της Μελέτης Αποτελέσματα για τις Γυναίκες Αποτελέσματα για τους Άνδρες Επιδράσεις του Καπνίσματος Επίδραση της Χρήσης Οινοπνεύματος Καρκίνοι κατά Όργανο Δείκτες Θνησιμότητας και επιπτώσεις καρκίνων κατά κατηγορία εργαζομένων

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συμπεράσματα Μεταανάλυση επιδημιολογικών μελετών σχετικά με τον επαγγελματικό καρκίνο στα διυλιστήρια Γενικά Καρκίνοι του Πεπτικού Καρκίνος του Πνεύμονα Μελάνωμα Καρκίνος του Προστάτη Καρκίνος της Ουροδόχου Κύστης Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνοι του Εγκεφάλου Σύνοψη Το Μεσοθηλίωμα στους εργαζόμενους των Διυλιστηρίων Σχολιασμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια πετρελαίου στην Ελλάδα 6.1 Εισαγωγή Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων Προσδιορισμός των βιολογικών παραγόντων Προσδιορισμός του θορύβου Εκτίμηση του θερμικού περιβάλλοντος Προσδιορισμός των χημικών παραγόντων Προσδιορισμός διοξειδίου και μονοξειδίου του άνθρακα (CO 2 και CO) Προσδιορισμός των πτητικών υδρογονανθράκων στον αέρα Βιολογική παρακολούθηση εργαζομένων που εκτίθενται σε αρωματικούς υδρογονάνθρακες Εκτίμηση των επιπέδων της έντασης του φωτισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τοξικές επιδράσεις χημικών παραγόντων στην υγεία των εργαζομένων 7.1 Εισαγωγή Τοξικές επιδράσεις στην υγεία του ΑΡΓΟΥ και των έτοιμων προϊόντων διύλισης πετρελαίου Τοξικές επιδράσεις στην υγεία από τις βενζίνες Εγκεφαλοπάθεια και Πολυνευροπάθεια από Οργανικούς Διαλύτες ή από Μείγματα Διαλυτών Κηροζίνες Καύσιμα Αεριωθούμενων Πετρελαϊκά Αέρια Καύσιμα / Πετρέλαια Θέρμανσης Μαζούτ

10 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 7.8 Ορυκτέλαια Πετρελαϊκοί Κηροί και Συγγενή Προϊόντα Πετρελαϊκή Πίσσα και Προϊόντα Πίσσας Κωκ Πετρελαϊκής Προέλευσης ή Πετρελαϊκό Κωκ Εκχυλίσματα Αρωματικών Υγραέριο Παράγοντες Κινδύνου για την Υγεία από τους Καταλύτες των Διαδικασιών Διύλισης Αργού Πετρελαίου Πεντάνιο n- Εξάνιο Κυκλοεξάνιο n Επτάνιο Φουρφουράλη Μεθυλαιθυλκετόνη (ΜΕΚ) (Βουτανόνη) Βενζόλιο Τολουόλιο Ξυλόλιο Αιθυλοβενζόλιο Φαινόλη Ναφθαλένιο (Ναφθαλίνη) Πολυκυκλικοί Αρωματικοί Υδρογονάνθρακες (Π.Α.Υ.) Υδρόθειο Θειικό Οξύ Διοξείδιο του Θείου Υδροφθόριο Υδροφθορικό Οξύ Υδροχλωρικό Οξύ Μονοξείδιο του Άνθρακα Καυστικό Νάτριο (Υδροξείδιο του Νατρίου) - Καυστικό Κάλιο (Υδροξείδιο του Καλίου) Αμμωνία Κίνδυνοι από τα Υλικά Μονώσεων στα Διυλιστήρια Εισαγωγή Δυσμενείς Επιδράσεις στην Υγεία των Ινών Αμιάντου Τεχνητές Ίνες Συνθετικές Ίνες Ύαλου Ανθρωπογενείς Ίνες Ύαλου ΙARC Βιβλιογραφία Παράρτημα Ενδεικτική λίστα ελέγχου για εγκαταστάσεις διυλιστηρίων

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα έκδοση παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα μελέτης για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στον τομέα της διύλισης πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα και έρευνα πεδίου σε εγκαταστάσεις των ελληνικών διυλιστηρίων, που αφορούσε στην υποκειμενική εκτίμηση των εργαζομένων, την καταγραφή και την αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας, καθώς και τη διεξαγωγή ποσοτικών και ποιοτικών προσδιορισμών βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος. Ευελπιστούμε ότι τα συμπεράσματα της μελέτης θα βοηθήσουν στην κατεύθυνση της προαγωγής της υγείας και της ασφάλειας στο συγκεκριμένο κλάδο, αλλά και γενικότερα. Επίσης, με την ευκαιρία της παρούσας έκδοσης θα θέλαμε να εκφράσουμε τις ειλικρινείς μας ευχαριστίες στα Ελληνικά Πετρέλαια και τη Μότορ Όιλ που έδωσαν τη δυνατότητα να διεξαχθεί η έρευνα πεδίου. Ιωάννης Δραπανιώτης Πρόεδρος Δ.Σ. του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 11

12

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός της μελέτης Σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση των κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων στον τομέα της διύλισης πετρελαίου, αξιοποιώντας στοιχεία από τη βιβλιογραφία και από έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια που λειτουργούν στη χώρα μας. 1.2 Μεθοδολογία Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία και ασφάλεια που σχετίζονται με την παραγωγική διαδικασία της βιομηχανίας διύλισης πετρελαίου. Επίσης, πραγματοποιήθηκε έρευνα πεδίου σε τρία διυλιστήρια στη χώρα μας, που αφορούσε στην υποκειμενική εκτίμηση των εργαζομένων και στην καταγραφή και αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Η έρευνα πεδίου επικεντρώθηκε στη διεξαγωγή μετρήσεων και ποσοτικών προσδιορισμών βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος (θόρυβος, υδρογονάνθρακες, μικροκλίμα κλπ). Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της έρευνας πεδίου εκτίμηση της έκθεσης των εργαζομένων σε υδρογονάνθρακες μέσω του ποσοτικού προσδιορισμού μεταβολιτών υδρογονανθράκων στα ούρα εργαζομένων. 13

14 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 1.3 Διάρθρωση της μελέτης Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια πρώτη καταγραφή των κινδύνων για την ασφάλεια και υγεία των εργαζόμενων στα διυλιστήρια. Από την ερεύνα πεδίου επιβεβαιώνονται οι δυνητικοί κίνδυνοι για την ΥΑΕ που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία για το συγκεκριμένο κλάδο. Η συνέχιση της έρευνας πεδίου στο μέλλον θα δώσει τη δυνατότητα εμβάθυνσης της μελέτης και αποτύπωση της κατάστασης πιο ολοκληρωμένα. Στη συγκεκριμένη έκδοση περιλαμβάνονται 7 κεφάλαια και το παράρτημα. Πιο συγκεκριμένα παρουσιάζονται τα ακόλουθα. Στο 2ο κεφάλαιο γίνεται μια συνοπτική περιγραφή των παραγωγικών διαδικασιών της βιομηχανίας διύλισης πετρελαίου. Στο 3ο κεφάλαιο περιγράφονται οι δυνητικοί κίνδυνοι για την ΥΑΕ στα διυλιστήρια. Αξιοποιούνται στοιχεία που συλλέχθηκαν από τη βιβλιογραφία και την έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια στην Ελλάδα. Γίνεται μια συνοπτική αναφορά σε μέτρα πρόληψης αυτών των κινδύνων. Στο 4ο και 5ο κεφάλαιο παρουσιάζονται στοιχεία από τη βιβλιογραφία για τα ατυχήματα και τη νοσηρότητα θνησιμότητα των εργαζομένων στα διυλιστήρια αντίστοιχα. Στο 6ο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από την έρευνα πεδίου σε διυλιστήρια στην Ελλάδα (ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός βλαπτικών παραγόντων). Στο 7ο κεφάλαιο αναλύονται περεταίρω τα θέματα που αφορούν στους κινδύνους για την υγεία των εργαζομένων από χημικούς παράγοντες στα διυλιστήρια. Στο παράτημα παρατίθεται ενδεικτική λίστα ελέγχου που αφορά στα θέματα ασφάλειας στα διυλιστήρια. 14

15 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου 2.1 Εισαγωγή Βασικά στοιχεία για το αργό πετρέλαιο Το αργό πετρέλαιο είναι ένα σύνθετο μείγμα που περιέχει πληθώρα διαφορετικών μορίων υδρογονανθράκων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι αργού πετρελαίου ανάλογα με την τοποθεσία στην οποία γίνεται η εξόρυξη και οι οποίοι διαφέρουν σε μορφή και σύνθεση. Ένα «μέσο» αργό πετρέλαιο περιέχει περίπου 84% άνθρακα, 14% υδρογόνο, 1-3% θείο και λιγότερο από 1% άζωτο, οξυγόνο, μέταλλα και άλατα. Γενικά ταξινομούνται σε παραφινικά, ναφθενικά και αρωματικά, ανάλογα με την κύρια ομάδα υδρογονανθράκων που βρίσκεται σε περίσσια. Στα διυλιστήρια πετρελαίου συνήθως καταλήγουν μίγματα δύο ή και τριών διαφορετικών τύπων. Ο διαχωρισμός τους γίνεται με απλές χημικές αναλύσεις οι οποίες χρησιμοποιούνται και για την κατηγοριοποίηση των διαφόρων παραγόμενων προϊόντων (αναφορικά με την ποιότητα και την ποσότητά τους). Οι ιδιότητες των υδρογονανθράκων εξαρτώνται από τον αριθμό και τη διάταξη των ατόμων άνθρακα και υδρογόνου στα μόρια. Το πιο απλό μόριο υδρογονάνθρακα είναι το μεθάνιο, με ένα άτομο άνθρακα να συνδέεται με τέσσερα άτομα υδρογόνου. Όλες οι υπόλοιπες ενώσεις υδρογονανθράκων προέρχονται από αυτό το βασικό μόριο. Υδρογονάνθρακες που περιέχουν μέχρι 4 άτομα άνθρακα είναι συνήθως αέρια, από 5-19 άτομα άνθρακα είναι συνήθως υγρά και από 20 και πάνω, στερεά. Η διαδικασία της διύλισης χρησιμοποιεί χημικά, καταλύτες, θερμοκρασία και πίεση με σκοπό να ξεχωρίσει και συνδυάσει τους βασικούς τύπους των μορίων υδρογονανθράκων σε ομάδες αντίστοιχων μορίων. Επίσης, η διαδικασία της διύλισης μετατρέπει τη δομή και τον τρόπο σύνδεσης των μορίων σε διαφορετικά μόρια και μείγματα υδρογονανθράκων. Συμπερασματικά, στη διαδικασία διύλισης τη βασικότερη σημασία έχει ο τύπος του υδρογονάνθρακα (παραφινικός, ναφθενικός ή αρωματικός) και όχι η συγκεκριμένη χημική σύσταση. Οι τρεις βασικές ομάδες υδρογονανθράκων είναι: παραφινικοί: εμφανίζονται σε ευθείες ή διακλαδισμένες αλυσίδες (ισομερή). Αέρια, όπως μεθάνιο, αιθάνιο, προπάνιο, βουτάνιο, ισοβουτάνιο. Υγρά, όπως πεντάνιο και εξάνιο αρωματικοί: μη κορεσμένοι κυκλικοί υδρογονάνθρακες που περιέχουν τουλάχιστον ένα δακτύλιο βενζίνης. Είναι ιδιαίτερα δραστικοί διότι περιέχουν άτομα άνθρακα τα οποία συνδέονται με μικρό αριθμό ατόμων υδρογόνου (βενζίνη, ναφθαλίνη) ναφθενικοί: κορεσμένοι κυκλικοί υδρογονάνθρακες (κυκλοεξάνιο, μεθυλ-κυκλοπεντάνιο). 15

16 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Άλλα είδη υδρογονανθράκων αναφέρονται στη συνέχεια. Αλκένια (μονο-ολεφίνες) όπως αιθυλένιο, 1-βουτένιο, ισοβουτένιο. Παράγονται συνήθως με θερμική ή καταλυτική πυρόλυση και σπάνια βρίσκονται στο ακατέργαστο αργό πετρέλαιο. Διένια (διολεφίνες) (1,2 βουταδιένιο, 1,3 βουταδιένιο) και αλκίνια (ασετιλίνη) μη κορεσμένοι υδρογονάνθρακες καθώς ο αριθμός ατόμων υδρογόνου είναι μικρότερος από αυτόν που απαιτείται για τον κορεσμό των ατόμων άνθρακα. Είναι, γενικά, πιο δραστικοί από τους παραφινικούς και ναφθενικούς υδρογονάνθρακες και αντιδρούν με στοιχεία όπως υδρογόνο, χλώριο και βρώμιο. Το αργό πετρέλαιο περιέχει και άλλα στοιχεία όπως αυτά που ακολουθούν. Ενώσεις θείου. Το θείο μπορεί να βρεθεί στο αργό πετρέλαιο είτε σε στοιχειακή μορφή, είτε σαν υδρόθειο είτε σαν μείγμα (σουλφίδια, δισουλφίδια, θειοφένια, μερκαπτάνες κ.λπ.). Η παρουσία των θειούχων ενώσεων (κυρίως υδρόθειου) είναι η βασική αιτία διάβρωσης σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων. Οι ενώσεις θείου έχουν μια χαρακτηριστική αποκρουστική οσμή. Για την απομάκρυνση του θείου/οσμών χρησιμοποιούνται διεργασίες όπως υδρογονοαποθείωση και γλύκανση. Οξυγονούχα μείγματα, όπως φαινόλες, κετόνες και καρβοξυλικά οξέα. Αζωτούχα μείγματα. Οξείδια του αζώτου μπορεί να δημιουργηθούν σε διεργασίες φούρνων. Κατά τη διάσπαση των αζωτούχων μειγμάτων στις διεργασίες καταλυτικής πυρόλυσης και υδρογονοπυρόλυσης δημιουργείται αμμωνία και κυανίδια τα οποία είναι διαβρωτικά. Ιχνοστοιχεία μετάλλων, όπως νικέλιο, σίδηρος, βανάδιο, αρσενικό είναι επιθυμητό να αφαιρούνται πριν από την εκτέλεση των χημικών διεργασιών γιατί υπάρχει κίνδυνος να «μολυνθούν» οι καταλύτες. Οξείδιο του βαναδίου και νικελίου δημιουργούνται στις σωληνώσεις και τα δοχεία από την καύση βαρέων κλασμάτων πετρελαίου. Άλατα. Ανόργανα άλατα όπως χλωριούχο νάτριο, χλωριούχο μαγνήσιο, χλωριούχο ασβέστιο περιέχονται στο αργό και πρέπει να αφαιρεθούν ή να εξουδετερωθούν πριν αρχίσουν χημικές διεργασίες διύλισης για να αποφευχθεί η «μόλυνση» καταλυτών και η διάβρωση των εγκαταστάσεων. Από την υδρόλυση των χλωριούχων μετάλλων δημιουργείται υδροχλωρικό οξύ και χλωριούχο αμμώνιο, που είναι ισχυρά διαβρωτικά. Διοξείδιο του άνθρακα. Δημιουργείται από τη διάσπαση των ανθρακικών οξέων. Ναφθενικά οξέα. Μερικές ποικιλίες αργού πετρελαίου περιέχουν οργανικά οξέα τα οποία μπορεί να γίνουν διαβρωτικά με αύξηση της θερμοκρασίας Κύρια προϊόντα διύλισης πετρελαίου Τα κυριότερα προϊόντα που προκύπτουν από τις διάφορες διεργασίες διύλισης πετρελαίου περιγράφονται παρακάτω. Βενζίνη. Μίγμα υδρογονανθράκων με σημεία ζέσεως που κυμαίνονται από τη θερμοκρασία περιβάλλοντος έως τους 200 C. Χρησιμοποιείται ευρέως στις μηχανές εσωτερι- 16

17 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου κής καύσης και είναι το σημαντικότερο προϊόν της διύλισης. Οι σημαντικότερες ιδιότητες της βενζίνης είναι ο αριθμός οκτανίων (αντικροτικό), η πτητικότητα και η τάση των ατμών (για περιβαλλοντικό έλεγχο). Συχνά γίνεται τοποθέτηση πρόσθετων ουσιών για να αυξηθεί η απόδοση και για βελτίωση κατά της οξείδωσης και της δημιουργίας σκουριάς. Κηροζίνη. Η κηροζίνη είναι ένα ενδιάμεσο απόσταγμα το οποίο χρησιμοποιείται ως καύσιμο αεροσκαφών αλλά και για οικιακή χρήση (θέρμανση κ.λπ.). Η χρήση της ως αεροπορικό καύσιμο οφείλεται στις σημαντικές της ιδιότητες: το σημείο πήξης, το σημείο ανάφλεξης και το σημείο καπνού. Το εμπορικό αεροπορικό καύσιμο κηροζίνης έχει σημείο ζέσεως που κυμαίνεται μεταξύ C ενώ το αντίστοιχο για στρατιωτική χρήση μεταξύ C. Η κηροζίνη που προορίζεται για οικιακή χρήση έχει λιγότερο αυστηρές προδιαγραφές. Υγροποιημένα πετρελαϊκά αέρια (LPG). Αποτελούνται κυρίως από προπάνιο και βουτάνιο. Οι σημαντικότερες ιδιότητές τους είναι η τάση ατμών και ο έλεγχος των ακαθαρσιών. Ελαφρά κλάσματα πετρελαίου (πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης -diesel). Οι σημαντικότερες ιδιότητές τους είναι το σημείο ανάφλεξης, η ελάχιστη θερμοκρασία ροής, η καθαρότητα της καύσης και η μη δημιουργία ιζημάτων στις δεξαμενές, καθώς και η απόδοση αναφορικά με το βαθμό συμπίεσης και καύσης. Βαρέα κλάσματα πετρελαίου. Πολλά μηχανήματα (παραγωγής ενέργειας, θαλάσσιων μεταφορών κ.λπ.) χρησιμοποιούν βαρέα κλάσματα πετρελαίου ή και μίγματα με diesel. Οι σημαντικότερες ιδιότητες των υπολειμμάτων καυσίμου είναι το ιξώδες και η περιεκτικότητα σε θείο για περιβαλλοντικούς λόγους. Άνθρακας και άσφαλτος. Ο άνθρακας χρησιμοποιείται σε πολλούς τομείς (από την κατασκευή ηλεκτροδίων μέχρι την παραγωγή μπρικετών από κάρβουνο). Η άσφαλτος χρησιμοποιείται για δρόμους, στεγανοποιήσεις κ.λπ. και θα πρέπει να είναι αδρανής στα περισσότερα χημικά και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Διαλύτες. Υπάρχει ποικιλία προϊόντων των οποίων τα σημεία ζέσεως και η σύσταση των υδρογονανθράκων ελέγχεται με μεγάλη ακρίβεια, όπως το βενζόλιο, το τολουένιο και το ξυλένιο. Πετροχημικά. Πολλά από τα προϊόντα διύλισης, όπως το αιθυλένιο, το προπυλένιο, το βουτυλένιο και το ισοβουτυλένιο, χρησιμοποιούνται κυρίως ως πρώτη ύλη για παραγωγή πετροχημικών, όπως πλαστικά, συνθετικές ίνες, ελαστικά κ.λπ. Λιπαντικά. Με ειδικές διεργασίες γίνεται παραγωγή διαφόρων ειδών λιπαντικών. Πρόσθετα. όπως αντιαφριστικά, αντιοξειδωτικά και βελτιωτικά του δείκτη ιξώδους κ.λπ. αναμειγνύονται με τα βασικά έλαια με σκοπό την παραγωγή ειδικών προϊόντων όπως γράσα, λάδια μηχανών, υδραυλικά λάδια, υγρά κοπής κ.λπ. Η σημαντικότερη ιδιότητα σε ένα λιπαντικό είναι ο μεγάλος δείκτης ιξώδους, που μεταφράζεται σε σταθερότητα ιδιοτήτων σε ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών. 17

18 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται ορισμένες ιδιότητες βασικών προϊόντων διύλισης πετρελαίου 1. Πίνακας 2.1 Κλάσματα Εύρος σημείου ζέσεως ( C) (σε ατμοσφαιρική πίεση) Αριθμός ατόμων άνθρακα στο μόριο % κατ όγκο Αέρια < Αργό πετρέλαιο Ελαφριές βενζίνες ή ελαφριά νάφθα Νάφθα (ενδιάμεσης βαθμίδας) Κηροζίνη Gas oil Αποστάγματα - πρώτες ύλες λιπαντικών / κεριών ή βαρέα καύσιμα Άσφαλτος >500 >35 1. Heaton A. An introduction to industrial chemistry,

19 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Συνήθη χημικά στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Μολυβδούχα πρόσθετα βενζίνης. Ο τετρααιθυλικός μόλυβδος (TEL) και ο τετραμεθυλικός μόλυβδος (TML) ήταν τα συνηθέστερα βελτιωτικά που χρησιμοποιούνταν παλιότερα για τη βελτίωση του αριθμού οκτανίων. Οξυγονωτικά. Βελτιωτικά, όπως ο αιθυλο tert-βουτυλαιθέρας (ETBE), μεθυλο tertβουτυλαιθέρας (ΜΤΒΕ) και ο tert-αμυλo μεθυλαιθέρας (ΤΑΜΕ) αυξάνουν τον αριθμό οκτανίων και μειώνουν τις εκπομπές μονοξειδίου του άνθρακα. Καυστικά. Τα καυστικά προστίθενται στο αφαλατωμένο νερό με σκοπό την εξουδετέρωση των οξέων και τη μείωση της διάβρωσης. Προστίθενται, επίσης, στο αφαλατωμένο αργό με σκοπό τη μείωση των διαβρωτικών χλωριούχων ενώσεων στους πύργους διεργασιών που ακολουθούν. Θειικό οξύ και υδροφθoρικό οξύ. Χρησιμοποιούνται κυρίως σαν καταλύτες σε διεργασίες αλκυλίωσης. 2.2 Διύλιση πετρελαίου Εισαγωγή Το πετρέλαιο είναι ένα μίγμα μεγάλου αριθμού διαφορετικών ουσιών (κυρίως υδρογονανθράκων) αλλά και άλλων χημικών ενώσεων που περιέχουν άζωτο, θείο, οξυγόνο κ.λπ. Η διεργασία που χρησιμοποιείται για το διαχωρισμό αυτών των ενώσεων (κυρίως των υδρογονανθράκων) ονομάζεται διύλιση και εκτελείται σε ειδικές εγκαταστάσεις, τα διυλιστήρια. Η διαδικασία της διύλισης σε γενικές γραμμές είναι η επεξεργασία και η μετατροπή ενός μίγματος υδρογονανθράκων σε κάποιο άλλο σύνθετο μίγμα υδρογονανθράκων. Ο βασικός σκοπός ενός διυλιστηρίου είναι να διαχωρίσει το αργό πετρέλαιο αρχικά σε κλάσματα, λαμβάνοντας ενδιάμεσα ακατέργαστα προϊόντα και στη συνέχεια να επεξεργασθεί περαιτέρω τα ενδιάμεσα αυτά προϊόντα, κάνοντας και τις κατάλληλες μεταξύ τους αναμίξεις, για την παραγωγή τελικών προϊόντων με τις επιθυμητές ιδιότητες. Η διύλιση είναι μια συνεχής διαδικασία κατά την οποία ο πρωτογενής διαχωρισμός ακολουθείται από διάφορες διεργασίες μετατροπής, με απώτερο σκοπό τη βελτιστοποίηση απόδοσης παραγωγής βενζίνης και μάλιστα υψηλού αριθμού οκτανίων. Τα διυλιστήρια πετρελαίου μπορούν να διαχωριστούν ανάλογα με το παραγόμενο προϊόν σε διυλιστήρια παραγωγής: καυσίμων καυσίμων και λιπαντικών πετροχημικών. Τα διυλιστήρια χαρακτηρίζονται, επίσης, από το «βάθος» της επεξεργασίας για την παραγωγή βαρύτερων ή ελαφρύτερων κλασμάτων του πετρελαίου όπως φαίνεται παρακάτω: 19

20 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων με χαμηλό επίπεδο ελαφρών κλασμάτων επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων με υψηλό επίπεδο ελαφρών κλασμάτων επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή καυσίμων και λιπαντικών επεξεργασία πετρελαίου για την παραγωγή πετροχημικών προϊόντων. Η διαδικασία διύλισης πετρελαίου αρχίζει με τη διεργασία της απόσταξης του αργού πετρελαίου στα διάφορα κλάσματα, ομάδες υδρογονανθράκων. Οι ιδιότητες των παραγόμενων αυτών προϊόντων είναι άμεσα συνδεδεμένες με τα χαρακτηριστικά του αργού πετρελαίου που διυλίζεται. Τα περισσότερα από αυτά τα προϊόντα της απόσταξης μετατρέπονται μέσα από σειρά διεργασιών (αναμόρφωση [reforming], πυρόλυση [cracking] κ.λπ.) σε άλλα πιο χρήσιμα προϊόντα, όπως θα αναλυθεί παρακάτω. Κατά τη διάρκεια των διεργασιών αυτών γίνεται αλλαγή στη δομή και το μέγεθος των μορίων των υδρογονανθράκων που αποτελούν την πρώτη ύλη του αργού πετρελαίου. Στη συνέχεια ακολουθεί περαιτέρω επεξεργασία των προϊόντων (επεξεργασία με υδρογόνο [hydro treating], γλύκανση [sweetening], εκχύλιση [extraction]) με σκοπό τη απομάκρυνση ανεπιθύμητων ουσιών (π.χ. θείο) και τη βελτίωση της ποιότητας των τελικών προϊόντων. Στις ολοκληρωμένες μονάδες διύλισης πετρελαίου, εκτός από μονάδες απόσταξης και χημικής μετατροπής, υπάρχουν μονάδες ανάμιξης [blending] και μονάδες για δημιουργία πετροχημικών. Η εξέλιξη στην τεχνολογία διύλισης πετρελαίου, από την απλή απόσταξη στις σύγχρονες μεθόδους που χρησιμοποιούνται σήμερα, δημιούργησε παράλληλα την ανάγκη για την οργάνωση και τη διαχείριση διαδικασιών υγείας και ασφάλειας και την εφαρμογή κανόνων ασφαλούς εργασίας στον τομέα της βιομηχανίας αυτής. Η επεξεργασία αυτή (του αργού πετρελαίου σε εύφλεκτα υγρά και αέρια και πληθώρα άλλων ουσιών) γίνεται με χρήση εξοπλισμού, εγκαταστάσεων, σωληνώσεων οι οποίες υπόκεινται σε υψηλές θερμοκρασίες, πιέσεις, τάσεις και συνήθως βρίσκονται σε διαβρωτικό περιβάλλον. Η ασφαλής και οργανωμένη ολοκλήρωση των διαδικασιών αυτών απαιτεί σημαντική γνώση, έλεγχο, εμπειρία και εξειδίκευση. Ο σκοπός των υπευθύνων υγείας και ασφάλειας είναι ο εντοπισμός κάθε πιθανού κινδύνου (φυσικού, μηχανικού, χημικού ή υγείας), η λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφάλειας και η θέσπιση κανόνων ασφαλούς εργασίας για κάθε διαδικασία που εκτελείται στις εγκαταστάσεις ενός διυλιστηρίου. Τα μέτρα ασφάλειας μπορεί να είναι διαδικαστικά, οργανωτικά, τεχνικά ή και μέτρα που σχετίζονται με τη χρήση μέσων ατομικής προστασίας (π.χ. για προστασία της αναπνοής, κατάλληλος ρουχισμός κ.λπ.). Επιπρόσθετα, οι διαδικασίες που ακολουθούνται θα πρέπει να πληρούν διάφορες προδιαγραφές και κανονισμούς (π.χ. που αφορούν εργασία σε κλειστό χώρο, εργασία με εύφλεκτα υλικά κ.λπ.). 20

21 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασίες διύλισης πετρελαίου Οι διεργασίες διύλισης πετρελαίου μπορούν να χωρισθούν σε πέντε βασικές κατηγορίες. 1. Διεργασίες διαχωρισμού αφαλάτωση αργού απόσταξη. Οι διεργασίες διαχωρισμού είναι φυσικές διεργασίες (απορρόφηση, εκχύλιση, προσρόφηση, διήθηση, κρυστάλλωση κ.λπ.) χωρίς χημικές αντιδράσεις, με αποτέλεσμα να μην αλλοιώνεται ο χαρακτήρας και οι ιδιότητες των μορίων των υδρογονανθράκων και άλλων ενώσεων που περιέχονται στα κλάσματά του αργού πετρελαίου. Εδώ γίνεται ο διαχωρισμός του αργού πετρελαίου σε κλάσματα σε πύργους ατμοσφαιρικής ή υπό κενό απόσταξης. Ο διαχωρισμός βασίζεται στη διαφορετική θερμοκρασία ζέσεως των διαφόρων υδρογονανθράκων. Οι βιομηχανικές λειτουργίες στις διεργασίες διαχωρισμού σχετίζονται κυρίως με τα συστήματα απόσταξης. Ένα σύστημα απόσταξης περιλαμβάνει: θερμοεναλλάκτες κλιβάνους στήλες κλασματικής απόσταξης συμπυκνωτές ψύκτες διάφορες βοηθητικές συσκευές. Υπάρχουν, επίσης, δεξαμενές προσωρινής αποθήκευσης των προϊόντων, αλλά και δεξαμενές κατεργασίας που χρησιμοποιούνται για βελτίωση του χρώματος και την απομάκρυνση ανεπιθύμητων συστατικών όπως του θείου. Στο τμήμα διαχωρισμού χρησιμοποιούνται σε μεγάλη έκταση οι παρακάτω βιομηχανικές λειτουργίες: ροή ρευστών μεταφορά θερμότητας απόσταξη απορρόφηση προσρόφηση διήθηση κρυστάλλωση εκχύλιση. Πρέπει να σημειωθεί ότι -ιδιαίτερα στο πεδίο του διαχωρισμού- υπάρχουν εκατοντάδες διεργασίες, ζήτημα το οποίο σημαίνει ότι οι διεργασίες απλά ορίζουν τις βασικές αρχές λειτουργίας των διαδικασιών και μπορεί να διαφέρουν ως συγκεκριμένες διεργασίες από διυλιστήριο σε διυλιστήριο. 21

22 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 2. Διεργασίες χημικής μετατροπής Αποικοδόμηση μορίου (η διάσπαση μεγάλων μορίων υδρογονανθράκων σε μικρότερα μόρια με θερμική ή και καταλυτική δράση). θερμική πυρόλυση καταλυτική πυρόλυση υδρογονοπυρόλυση Αναμόρφωση μορίου (η μετατροπή νάφθας σε προϊόντα υψηλότερου αριθμού οκτανίων - παρόμοια με την πυρόλυση αλλά χρησιμοποιώντας πιο πτητική πρώτη ύλη). Κορεσμένοι αλειφατικοί υδρογονάνθρακες μετατρέπονται σε αρωματικές ενώσεις. θερμική αναμόρφωση καταλυτική αναμόρφωση Αναδόμηση μορίου ισομερισμός (η αλλοίωση της διάταξης των ατόμων σε ένα μόριο χωρίς αλλαγή του αριθμού των ατόμων - π.χ. μια ευθεία αλυσίδα γίνεται διακλαδισμένη) αλκυλίωση (η ένωση μιας ολεφίνης με έναν αρωματικό ή παραφινικό υδρογονάνθρακα) πολυμερισμός (η ένωση όμοιων μορίων). Σε αυτές τις διεργασίες γίνονται με χημικές αντιδράσεις αλλαγές στο μέγεθος αλλά και τη δομή των μορίων των υδρογονανθράκων, με σκοπό την παραγωγή προϊόντων με νέες βελτιωμένες ιδιότητες. Ο σκοπός των διεργασιών χημικής μετατροπής συνοψίζεται παρακάτω: παραγωγή βενζίνης υψηλών οκτανίων η οποία επιτυγχάνεται σε μονάδες αναμόρφωσης, ισομερισμού, αλκυλίωσης, πολυμερισμού παραγωγή προϊόντων χαμηλού θείου η οποία επιτυγχάνεται σε μονάδες υδρογονοαποθείωσης αναβάθμιση του υπολείμματος, με αύξηση του λόγου υδρογόνου / άνθρακα, η οποία επιτυγχάνεται με διάσπαση, απομάκρυνση άνθρακα, διάσπαση και προσθήκη υδρογόνου, καταλυτική και θερμική πυρόλυση ή με υδρογονοπυρόλυση. 3. Διεργασίες επεξεργασίας επεξεργασία με οξέα ή αλκάλια επεξεργασία με απορροφητικές γαίες οξειδωτικές επεξεργασίες επεξεργασίες με διαλύτες. Σκοπός των διεργασιών αυτών είναι να προετοιμασθούν οι ενώσεις των υδρογονανθράκων για περαιτέρω διεργασίες και για την επεξεργασία των τελικών προϊόντων. Οι επεξεργασίες αυτές περιλαμβάνουν την απόρριψη ή το διαχωρισμό των αρωματικών ή ναφθενικών ενώσεων, αλλά επίσης και ακαθαρσιών ή ανεπιθύμητων προσμείξεων. Οι επεξεργασίες αυτές μπορεί να είναι χημικές ή και φυσικές όπως διάλυσης, απορρόφησης, καταβύθισης, και να χρησιμοποιείται μια σειρά από διεργασίες όπως η αφαλάτωση, η αποξήρανση (αφαίρεση νερού), 22

23 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου η υδρογονοαποθείωση, ο εξευγενισμός το ραφινάρισμα διαλυτών, η γλύκανση, η εκχύλιση με διαλύτη, η αποπαραφίνωση (αποκήρωση), η απασφάλτωση κ.λπ. 4. Διεργασίες σχηματισμού και ανάμιξης Στις διεργασίες αυτές γίνεται ανάμιξη και συνδυασμός κλασμάτων και πρόσθετων ουσιών με σκοπό τα επιθυμητά τελικά προϊόντα να αποκτήσουν κάποια ειδικά χαρακτηριστικά (διάφορες ποιότητες βενζινών, λιπαντικών, προσθήκη αντιαφριστικών, βελτιωτικών δείκτη ιξώδους κ.λπ.). 5. Άλλες διεργασίες ανάκτηση ελαφρών κλασμάτων αφαίρεση όξινου νερού [sour water] (νερό που περιέχει υψηλή περιεκτικότητα σε ενώσεις θείου) επεξεργασία στερών και υγρών αποβλήτων επεξεργασία νερού και αντίστοιχο σύστημα ψύξης αποθήκευση και μεταφορά προϊόντων / πρώτων υλών παραγωγή υδρογόνου επεξεργασία οξέων και ελαφρών αέριων υδρογονανθράκων που εκλύονται στις διάφορες διεργασίες [tail gas] ανάκτηση θείου. 6. Βοηθητικές μονάδες που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία ενός διυλιστηρίου: παραγωγή ενέργειας / ατμού και αντίστοιχα συστήματα παροχής σύστημα πυρόσβεσης και παροχής νερού, γενικότερα στήλες καύσης αερίων (πυρσοί) και αυτόματα συστήματα ανακούφισης πίεσης φούρνοι και θερμαντήρες αντλίες και βαλβίδες παροχή άλλων αερίων όπως άζωτο, πεπιεσμένο αέρα κ.λπ. συστήματα ελέγχου και προειδοποίησης συστήματα ελέγχου μόλυνσης της ατμόσφαιρας και μέτρησης θορύβου εργαστήρια ελέγχου, δοκιμών, ποιότητας κέντρα ελέγχου διεργασιών / υπολογιστές / προγράμματα (software) μονάδες συντήρησης / περιοδικού ελέγχου μονάδες διοικητικής μέριμνας. Ιδιαίτερα στο πεδίο της χημικής μετατροπής υπάρχει μεγάλος αριθμός διεργασιών, πράγμα που σημαίνει ότι οι διεργασίες απλά ορίζουν τις βασικές αρχές λειτουργίας των διαδικασιών μετατροπής, και μπορεί να διαφέρουν ως διεργασίες καθαυτό από διυλιστήριο σε διυλιστήριο. 23

24 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι διάφορες διεργασίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου. Πίνακας 2.2 Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Διεργασίες απόσταξης Αέρια, αεριέ- Ατμοσφαιρική απόσταξη Διαχωρισμός Θερμική Διαχωρισμός κλασμάτων Αφαλατωμένο αργό πετρέλαιο λαια, ελαφρά κλάσματα, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Απόσταξη υπό κενό Διαχωρισμός Θερμική Διαχωρισμός χωρίς πυρόλυση Υπόλειμμα ατμοσφαιρικής απόσταξης Αεριέλαια, βασικά έλαια, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Διεργασίες χημικής μετατροπής - Αποσύνθεση μορίου Καταλυτική πυρόλυση Αναμόρφωση Καταλυτική Αναβάθμιση βενζίνης Αεριέλαια, ελαφρά κλάσματα, άνθρακας Βενζίνη, πρώτη ύλη πετροχημικών Εξανθράκωση Πολυμερισμός Θερμική Μετατροπή βαρέων κλασμάτων (υπολειμμάτων) απόσταξης υπό κενό Αεριέλαια, άνθρακας, ελαφρά κλάσματα Βενζίνη, πρώτη ύλη πετροχημικών Υδρογόνωση Καταλυτικά Υδρογονοπυρόλυση Μετατροπή σε ελαφρότερους υδρογονάνθρακες Αεριέλαια, προϊόν πυρολύσεως, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Ελαφρύτερα, καλύτερης ποιότητας προϊόντα Υδρογόνο, Αναμόρφωση με ατμό Αποσύνθεση Θερμική / καταλυτική Παραγωγή υδρογόνου Αποθειωμένο αέριο, Οξυγόνο, ατμός μονοξείδιο άνθρακα, διοξείδιο άνθρακα 24

25 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Πυρόλυση με ατμό Αποσύνθεση Θερμική Διάσπαση μεγάλων μορίων Ελαφρά και βαρέα κλάσματα ατμοσφαιρικής απόσταξης Πυρολυμένη νάφθα, άνθρακας, βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα) Βαρέα κλά- Ιξωδόλυση Αποικοδόμηση Θερμική Μείωση ιξώδους σματα (υπόλειμμα) ατμοσφαιρικής απόσταξης Ελαφρά κλάσματα, πίσσα Διαδικασίες χημικής μετατροπής - Αναμόρφωση μορίου Ισοβουτάνιο Αλκυλίωση Συνδυασμός Καταλυτικά Ένωση ολεφινών και παραφινών από τις διεργασίες της ατμοσφαιρικής απόσταξης, ολεφίνες Ισοοκτάνιο Διαδικασία δημιουργίας γράσων Συνδυασμός Θερμική Σαπωνοποίηση βασικών λαδιών Βασικά λάσια, λιπαρά οξέα Γράσο Νάφθα υψηλού Πολυμερισμός Πολυμερισμός Καταλυτικά Ένωση δύο ή περισσότερων ολεφινών Ολεφίνες αριθμού οκτανίων, πρώτη ύλη πετροχημικών Διεργασίες χημικής μετατροπής - Αναδόμηση μορίου Καταλυτική αναμόρφωση Μετατροπή / Αφυδρογόνωση Καταλυτικά Αναβάθμιση νάφθας χαμηλού αριθμού οκτανίων Υδρογονοπυρολυμένη νάφθα Προϊόν αναμόρφωσης υψηλών οκτανίων, αρωματικά Ισομερίωση Αναδιάταξη Καταλυτικά Μετατροπή ευθειών αλυσίδων σε διακλαδισμένες Βουτάνιο, πεντάνιο, εξάνιο Ισοβουτάνιο / πεντάνιο / εξάνιο 25

26 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Διεργασίες επεξεργασίας Επεξεργασία αμινών Επεξεργασία Απορρόφηση Απομάκρυνση όξινων προσμίξεων Αέρια, υδρογονάνθρακες με διοξείδιο του άνθρακα και υδρόθειο Μη όξινα αέρια και υγρούς υδρογονάνθρακες Αφαλάτωση Αφυδρογόνωση Απορρόφηση Απομάκρυνση προσμίξεων Αργό πετρέλαιο Αφαλατωμένο αργό πετρέλαιο Υγροί υδρογο- Ξήρανση (αφαίρεση νερού) και γλύκανση Επεξεργασία Απορρόφηση / θερμικά Απομάκρυνση υγρασίας και ενώσεων θείου νάνθρακες, Υγρά πετρελαϊκά αέρια (LPG), πρώτη ύλη αλκυλίωσης Γλυκείς και ξηροί υδρογονάνθρακες Απόσπαση φουρφουράλης Απόσπαση διαλυτών Απορρόφηση Αναβάθμιση ενδιάμεσων κλασμάτων και βασικών λαδιών Παραπροϊόντα λαδιών και πρώτη ύλη βασικών λαδιών Υψηλής ποιότητας diesel και βασικά λάδια Βαρέα κλάσμα- Υδρογονοπυρόλυση Επεξεργασία Καταλυτικά Απομάκρυνση θείου, προσμίξεων τα (υπόλειμμα) με υψηλή περιεκτικότητα σε θείο, αεριέλαια Αποθειωμένες ολεφίνες Επεξεργασία με υδρογόνο Υδρογόνωση Καταλυτικά Απομάκρυνση ακαθαρσιών, κορεσμός υδρογονανθράκων Βαρέα κλάσματα (υπόλειμμα), υδρογονάνθρακες προϊόντα πυρόλυσης Πρώτη ύλη διεργασίας πυρόλυσης, ελαφρά κλάσματα, βασικά λάδια Απόσπαση φαινολών Απόσπαση διαλυτών Απορρόφηση Βελτίωση χρώματος Βασικά λάδια Υψηλής ποιότητας βασικά λάδια 26

27 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Διεργασία Ενέργεια Μέθοδος Σκοπός Πρώτη ύλη Προϊόν Βαρέα κλάσμα- Απασφάλτωση με διαλύτη Επεξεργασία Απορρόφηση Απομάκρυνση ασφάλτου τα από διεργασία απόσταξης υπό κενό, προπάνιο Βαρέα βασικά λάδια, άσφαλτος Αποπαραφίνωση με διαλύτη Επεξεργασία Ψύξη / Φιλτράρισμα Αποπαραφίνωση πρώτων υλών λιπαντικών Βασικά λάδια από διεργασία απόσταξης υπό κενό Αποκηρωμένα βασικά λάδια Αεριέλαια, Απόσπαση διαλύτη Απόσπαση διαλύτη Απορρόφηση, καταβύθιση Διαχωρισμός ακόρεστων προϊόντων προϊόντα καταλυτικής αναμόρφωσης, ελαφρά κλάσματα Βενζίνη υψηλού αριθμού οκτανίων Γλύκανση Επεξεργασία Καταλυτικά Απομάκρυνση υδρόθειου, μετατροπή μερκαπτανών Ακατέργαστα ελαφρά κλάσματα / βενζίνης Υψηλής ποιότητας ελαφρά κλάσματα / βενζίνης 27

28 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Ανάλογα με τις διεργασίες που εκτελούνται, ένα διυλιστήριο χωρίζεται σε διάφορα τμήματα / μονάδες. Σε ένα τυπικό σύγχρονο διυλιστήριο συνήθως περιλαμβάνονται οι παρακάτω μονάδες: Πίνακας 2.3 Α/Α Εγκαταστάσεις Διυλιστηρίου 1 Μονάδα Αφαλάτωσης Αργού 2 Μονάδα Ατμοσφαιρικής Απόσταξης 3 Μονάδα Απόσταξης Κενού 4 Μονάδα Ιξοδώλυσης 5 Μονάδα Καταλυτικής Πυρόλυσης 6 Μονάδα Καταλυτικής Αναμόρφωσης 7 Μονάδα Υδρογονοεπεξεργασίας 8 Μονάδα Αλκυλίωσης 9 Μονάδα Ισομερίωσης 10 Μονάδα Ανάκτησης Θείου 11 Μονάδα Εξανθράκωσης 12 Μονάδα Λιπαντικών 13 Μονάδες Λειτουργικών Παροχών (ατμός, ενέργεια κλπ) 14 Μονάδα Επεξεργασίας Νερού 15 Μονάδες Συντήρησης 16 Χημικά Εργαστήρια 17 Γραφεία 18 Μονάδα Φόρτωσης Οχημάτων 19 Μονάδες Αποθήκευσης Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί ότι δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν όλες οι παραπάνω μονάδες, καθώς η συνήθης περίπτωση είναι τα διυλιστήρια να εξειδικεύονται σε συγκεκριμένες διεργασίες και έτσι να μη χρησιμοποιούν όλες τις υπάρχουσες μεθόδους διύλισης. Επίσης, κάποιες εξειδικευμένες μονάδες μπορεί να μην περιέχονται στον παραπάνω πίνακα. 28

29 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Εκτός, βέβαια, από χημικές διεργασίες σε ένα διυλιστήριο εκτελείται και πλήθος άλλων οι οποίες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν συνολικά όπως παρακάτω. Πίνακας 2.4: Διεργασίες σε εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Διεργασία Χημική διεργασία Φυσική διεργασία Μηχανική διεργασία Βιολογική διεργασία Ηλεκτρική διεργασία Ηλεκτρονική διεργασία Διεργασία ηλεκτρονικού υπολογιστή Διεργασία εκτελούμενη χειρωνακτικά Παράδειγμα Αντίδραση με καταλύτη Διαχωρισμός μίγματος χημικών σε μονάδα απόσταξης Μεταφορά υλικών με γερανό Διεργασίες στη μονάδα βιολογικού καθαρισμού Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε μια αντλία Σύστημα αυτοματισμού σε ολοκληρωμένα κυκλώματα (PLC) Σύστημα αυτοματισμού που ελέγχεται από υπολογιστή Χειροκίνητη ανάμιξη δύο χημικών σε ανοιχτό κάδο 29

30 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Στο παρακάτω σχεδιάγραμμα παρουσιάζεται ένα τυπικό διάγραμμα ροής ενός σύγχρονου διυλιστηρίου: Αργό πετρέλαιο ιαχωρισµός αερίων Αέρια Μονάδα Αερίων Πρώτη ύλη πολυµερισµού (9) Πρώτη ύλη αλκυλίωσης (11) Πολυµερισµός Αλκυλίωση Αφαλάτωση Ελαφρύ απόσταγµα (2) Ελαφριά νάφθα Α.Ρ. (3) Καταλυτική ισοµερίωση Αφαλατωµένο αργό(1) Πύργος Ατµοσφαιρικής απόσταξης Βαριά νάφθα Α.Ρ. (4) Υδρογοαποθείωση /Επεξεργασία Κηροζίνη Α.Ρ. (5) Ενδιάµεσο απόσταγµα (6) Καταλυτική Υδρογοπυρόλυση Καταλυτική Αναµόρφωση Αεριέλαια (7) Υπολείµµα ατµοσφαιρικό (8) Πύργος απόσταξης κενού Υπόλειµµα κενού (21) Ελαφρύ απόσταγµα κενού (19) Βαρύ απόσταγµα κενού (20) Απασφάλτωση µε διαλύτη Καταλυτική πυρόλυση Ελαφρύ απόσταγμα θερμικής πυρόλυσης (30) (Αεριέλαια) Εξανθράκωση Ιξωδόλυση Άσφαλτος Υδρογόνωση Βασικά λάδια (20) Απόσταγµα (3) Εκχύλιση µε διαλύτη Αποκέρωση µε διαλύτη Αποκέρωµένο πετρέλαιο Κερί Νάφθα πολυµερισµού(10) Κανονικό βουτάνιο Προϊόν αλκυλίωσης (13) Νάφθα Ισοµερίωσης (14) Ελαφριά νάφθα Α.Ρ. (3) Προϊόν αναµόρφωσης (15) Κηροζίνη Α.Ρ. (5) Βαριά νάφθα Υδρογονοαποθείωσης (4Α) Ελαφριά νάφθα Υδρογονοπυρόλυσης (18) Ενδιάµεσο απόσταγµα υδρογονοαποπείωσης (Α6) Ενδιάµεσο απόσταγµα (6) Ελαφριά νάφθα καταλυτικής πυρόλυσης (22) Ελαφρύ απόσταγµα καταλυτικής πυρόλυσης (24) Βαρύ απόσταγµα απόσταξης κενού (20) Βαρύ απόσταγµα καταλυτικής πυρόλυσης (24) ιαυγασµλενο πετρέλεαιο καταλυτικής απόσταξης (27) Υπολείµµα θερµικά πυρολυµένο (31) Υπόλειµµα κενού (21) Υπολείµµα ατµοσφαιρικό (8) Γλύκανση Επεξεργασία Βενζινών Γλύκανση Επεξεργασία Ανάµιξη αποσταγµάτων Επεξεργασία Ανάµιξη Υπολείµµατος Υδρογόνωση Επεξεργασία Ανάµιξη Καύσιµα αέρια Υγροποιηµένα αέρια LPG Αεροπορική Βενζίνη Βενζίνη ιαλύτες Καύσιµα Αεριωθούµενων Κηροζίνη ιαλύτες Ελαφρά κλάσµατα πετρελαίου Πετρέλαιο κίνησης (Diesel) Βαρέα κλάσµατα πετρελαίου Λιπαντικά Γράσα Κεριά 30

31 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου Βοηθητικές εγκαταστάσεις διυλιστηρίων Οι βοηθητικές εγκαταστάσεις σε ένα διυλιστήριο είναι πολύ σημαντικές καθώς είναι αυτές που παρέχουν θερμότητα και ψύξη στις μονάδες παραγωγής, ελέγχουν τα επίπεδα των πιέσεων και των θερμοκρασιών, συλλέγουν και επεξεργάζονται τα απόβλητα, ελέγχουν την εκπομπή ρύπων προς το περιβάλλον, παρέχουν ενέργεια, ατμό και πεπιεσμένο αέρα Σύστημα διαχείρισης καθαρού νερού / αποβλήτων Ένα σημαντικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί είναι η εύρεση καθαρού νερού για χρήση στις διάφορες διεργασίες του διυλιστηρίου. Υπάρχει η δυνατότητα χρήσης του νερού που παρέχεται από τις εκάστοτε δημόσιες υπηρεσίες ύδρευσης ή η άντληση νερού για ιδία χρήση. Το νερό αυτό, συνήθως, πρέπει να περάσει από διάφορα στάδια επεξεργασίας (χλωρίωση, αφαλάτωση, φιλτράρισμα κ.λπ.) προτού γίνει δυνατή η χρήση του. Υπάρχει, επίσης, δυνατότητα χρήσης θαλάσσιου νερού σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. Αντίστοιχα, υπάρχει και το πρόβλημα της απόρριψης και διαχείρισης των αποβλήτων του διυλιστηρίου. Τα υγρά απόβλητα ενός διυλιστηρίου περιλαμβάνουν νερό από συμπύκνωση ατμού, καυστικά διαλύματα, νερό ψύξης, νερό πλύσης εξοπλισμού, νερό από εξουδετέρωση όξινων και αλκαλικών διαλυμάτων κ.λπ. Τα απόβλητα αυτά τυπικά περιέχουν ουσίες όπως: υδρογονάνθρακες, διαλυμένα υλικά, στερεά σωματίδια, θειούχες ενώσεις, φαινόλες, αμμωνία, και άλλες ενώσεις Πρώτο στάδιο επεξεργασίας Στο στάδιο αυτό γίνεται ο αρχικός διαχωρισμός των υδρογονανθράκων και των στερεών σωματιδίων από τα απόβλητα. Διαχωριστές και δεξαμενές καθίζησης και φίλτρα χρησιμοποιούνται για το διαχωρισμό των υδρογονανθράκων, της λάσπης και των στερεών σωματιδίων. Τα απόβλητα που περιέχουν οξέα εξουδετερώνονται με χρήση αμμωνίας, ασβεστίου και άνυδρου ανθρακικού νατρίου. Απόβλητα που περιέχουν αλκαλικά στοιχεία επεξεργάζονται με θειικό οξύ, υδροχλωρικό οξύ, καυσαέρια πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα ή θείο. Σε περιπτώσεις γαλακτωμάτων, για να γίνει ο διαχωρισμός νερού από το πετρέλαιο, γίνεται πρώτα θέρμανση Αφαίρεση όξινου νερού Το νερό που περιέχει ενώσεις θείου αποκαλείται και όξινο νερό και είναι προϊόν των διεργασιών καταλυτικής πυρόλυσης, υδρογόνωσης και περιπτώσεων όπου έχουμε συμπύκνωση νερού παρουσία αερίων που περιέχουν υδρόθειο. Η διαδικασία της απογύμνωσης (αφαίρεση των πιο πτητικών στοιχείων από ένα κλάσμα) [stripping] εφαρμόζεται για απόβλητα που περιέχουν θειούχες ενώσεις, ενώ η διεργασία εκχύλισης με διαλύτη χρησιμοποιείται για την αφαίρεση των φαινολών. Νερό το οποίο προορίζεται για ανακύκλωση συνήθως χρειάζεται ψύξη ή / και οξείδωση με ψεκασμό και περαιτέρω διαδικασίες καθαρισμού για να αφαιρεθούν τυχόν ίχνη φαινολών, αμμωνίας και νιτρικών ενώσεων. 31

32 2 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Δεύτερο στάδιο επεξεργασίας Μετά το 1ο στάδιο, τα αιωρούμενα σωματίδια αφαιρούνται με ιζηματοποίηση, προσθέτοντας παράγοντες συσσωμάτωσης και κάνοντας χρήση φίλτρων και υλικών με υψηλή απορροφητικότητα. Στο στάδιο αυτό γίνεται, επίσης, και βιολογική αποικοδόμηση και οξείδωση οργανικών ενώσεων με μεθόδους ανάλογες με αυτές που χρησιμοποιούνται σε βιολογικούς σταθμούς Τρίτο στάδιο επεξεργασίας Στο στάδιο αυτό γίνεται αφαίρεση συγκεκριμένων στοιχείων με σκοπό τη συμμόρφωση με συγκεκριμένους κανονισμούς που αφορούν τις εκπομπές. Οι διεργασίες αυτές περιλαμβάνουν: χλωρίωση, οζονίωση, ανταλλαγή ιόντων, αντίστροφη όσμωση, προσρόφηση ενεργού άνθρακα κ.λπ. Υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί η διάχυση πεπιεσμένου οξυγόνου στο νερό για να οξειδωθούν συγκεκριμένοι χημικοί παράγοντες Πύργοι ψύξης Στους πύργους ψύξης γίνεται η ψύξη του νερού που χρησιμοποιείται στα διάφορα στάδια με εξάτμιση και μεταφορά θερμότητας μεταξύ αέρα και νερού στους εναλλάκτες. Δύο είδη πύργων υπάρχουν: ανάστροφης ροής και εγκάρσιας ροής. Στους πύργους ανάστροφης ροής το θερμό νερό αντλείται στο υψηλότερο σημείο και αφήνεται να πέσει μέσα από τον πύργο. Διάφορα πτερύγια και ακροφύσια υπάρχουν σε όλο το μήκος της διαδρομής ώστε να επιτευχθεί η ψύξη. Την ίδια στιγμή αέρας εισέρχεται από κάτω δημιουργώντας έτσι μια ανάποδη ροή ως προς το νερό. Στους πύργους εγκάρσιας ροής ισχύουν παρόμοιες καταστάσεις μόνο που στην περίπτωση αυτή η ροή του αέρα είναι κάθετη προς τη ροή του νερού Παραγωγή ατμού Η παραγωγή ατμού γίνεται με χρήση κατάλληλων καυστήρων στην κεντρική μονάδα παραγωγής αλλά και τοπικά σε διάφορες μονάδες κάνοντας χρήση της θερμότητας από καυσαέρια και άλλες πηγές. Τα συστήματα παραγωγής ατμού περιλαμβάνουν: φούρνους με καυστήρες και θάλαμο καύσης, συστήματα απαγωγής αερίων, συστήματα συμπίεσης αερίων που λειτουργούν και ως συστήματα σφράγισης για αποφυγή διαρροών, λέβητες, δοχεία συλλογής ατμού κ.λπ Καύσιμα Οι καυστήρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε καύσιμο ή συνδυασμό τους (φυσικό αέριο, πετρέλαιο κ.λπ.). Συχνά, μίγμα από αέρια του διυλιστηρίου, φυσικό αέριο και LPG 32

33 Περιγραφή παραγωγικών διαδικασιών στη βιομηχανία διύλισης πετρελαίου συγκεντρώνονται σε ειδική συσκευή που παρέχει το καύσιμο. Σε μερικές περιπτώσεις γίνεται και χρήση της χαμένης θερμότητας (από θερμά αέρια που θα διέφευγαν στην ατμόσφαιρα) από άλλες διαδικασίες Σύστημα παραγωγής / διανομής ατμού Ο ατμός συνήθως παράγεται από καυστήρες και λέβητες σε μία ενιαία μονάδα παραγωγής. Ο ατμός εγκαταλείπει τους λέβητες σε πολύ υψηλή πίεση και οδηγείται σε στροβίλους οι οποίοι δίνουν κίνηση σε αντλίες και συμπιεστές. Υπάρχει περίπτωση να χρειάζεται παραγωγή ατμού για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας οπότε ο ατμός πρέπει να βρίσκεται σε ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Το σύστημα διανομής αποτελείται από βαλβίδες, συνδέσμους και φλάντζες κατάλληλες για την πίεση του παραγόμενου ατμού. Συνήθως ο ατμός συμπυκνώνεται σε νερό στους εναλλάκτες θερμότητας και είτε επαναχρησιμοποιείται σαν νερό στους λέβητες ή απορρίπτεται στα υγρά απόβλητα του διυλιστηρίου Καυστήρες, εναλλάκτες, ψύκτες Το μεγαλύτερο μέρος της θερμότητας στις μονάδες παραγωγής προέρχεται από καυστήρες οι οποίοι χρησιμοποιούν ως καύσιμη ύλη φυσικό αέριο, αέρια του διυλιστηρίου και ελαφρά ή βαρύτερα κλάσματα του πετρελαίου. Απαγωγή θερμότητας γίνεται συνήθως με τη βοήθεια νερού ή αέρα σε εναλλάκτες αλλά γίνεται, επίσης, χρήση ανεμιστήρων, συμπυκνωτών και άλλων ψυκτικών υγρών και αερίων. Το βασικό μηχανικό σύστημα ψύξης χρησιμοποιείται σε διάφορες μονάδες και αποτελείται από τον εξατμιστή, το συμπιεστή, το συμπυκνωτή και τα συστήματα ελέγχου και σωληνώσεων. Τα συνήθη ψυκτικά είναι νερό, μίγματα νερού αλκοόλης και διαλύματα γλυκόλης Συστήματα ανακούφισης πίεσης Υπάρχουν διάφορα συστήματα ανακούφισης πίεσης που σκοπό έχουν να μην επιτρέπουν την αύξηση της πίεσης σε δοχεία ή σωληνώσεις πάνω από προκαθορισμένα όρια. Χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο πίεσης αερίων, ατμών αλλά και υγρών. Όταν η πίεση ξεπεράσει τα προκαθορισμένα όρια τότε τα συστήματα αυτά ανοίγουν επιτρέποντας την εκτόνωση μέρους από το υγρό, ατμό ή αέριο στην ατμόσφαιρα μέχρι να υπάρξει πτώση της πίεσης κάτω από τα όρια Πυρσοί καύσης Ένα τυπικό κλειστό σύστημα πυρσού καύσης αποτελείται από διάφορα μέρη όπως βαλβίδες 33

ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 2 ο Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηρισμός Ποιότητας Αργού Πετρελαίου Κριτήρια Επιλογής Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χαρακτηριστικά Αργού Πετρελαίου Το

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 3 ο Εισαγωγή στο διυλιστήριο Τύποι διεργασιών Απόσταξη (ατμοσφαιρική και υπό κενό) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Διύλιση Το αργό πετρέλαιο δεν

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στήλες Απόσταξης Πετρελαίου Ιστορικά, η παλιότερη διεργασία επεξεργασίας πετρελαίου Αποτελεί το πρώτο μόνο στάδιο της επεξεργασίας Σκοπός Ανάκτηση ελαφρών συστατικών Κλασμάτωση σε κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 8 ο Παραγωγή Ντίζελ Ντιζελοκινητήρας Ιδιότητες Ντίζελ Μαζούτ Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Ανάπτυξη Αγοράς Ντίζελ Ανακάλυψη αργού πετρελαίου (1859)

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών - Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Ν. Παπαγιαννάκος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου μ Εισαγωγικά Στοιχεία Αναμόρφωσης Στόχος: αύξηση της περιεκτικότητας της νάφθας σε αρωματικά. Πρώτη ύλη για μονάδες παραγωγής αρωματικών υδρογονανθράκων (BTX). Βελτίωση του αριθμού οκτανίου

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟ Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη ΕΚΕΤΑ Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών Διεργασιών (ΙΤΧΗΔ) Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 4 ο Υδρογονοκατεργασία > Υδρογονοεπεξεργασία > Υδρογονοπυρόλυση Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Υδρογονοκατεργασία (Hydroprocessing) Υδρογονοκατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΥΓΙΕΙΝΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΕ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ:ΑΓΓΕΛΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ.

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ. Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) απάντ. σε σημειώσεις από τα ΜΕΚ ΙΙ ή την φυσική Να δώστε τους ορισμούς των πιο κάτω μεταβολών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE

BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ & ΧΕΙΡΟΚΙΝΗΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ BONPET Το σύστημα αυτόματης πυρόσβεσης ΒΟΝΡΕΤ, είναι προϊόν υψηλής τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Ουσίες UVCB Gabriele CHRIST http://echa.europa.eu 1 Ουσίες UVCB Άγνωστης (U) ή Ασταθούς σύνθεσης (V) Προϊόντα πολύπλοκων αντιδράσεων (C) ή Βιολογικά υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16. Ανάµιξη Προϊόντων

Κεφάλαιο 16. Ανάµιξη Προϊόντων Κεφάλαιο 16 Ανάµιξη Προϊόντων 16.1 Εισαγωγή Η αυξηµένη λειτουργική ευελιξία και η κερδοφορία προκύπτουν όταν το διυλιστήριο παράγει βασικά ενδιάµεσα ρεύµατα που µπορούν να αναµιχθούν για να παράγουν ποικιλία

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Νίκος Λιάπης Διευθυντής Εκμετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. Θεσσαλονίκη Νοέμβριος 2006 Στόχοι παραγωγής: ΕΝ 14214 Βελτιστοποίηση οικονομικών αποτελεσμάτων Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 )

απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) ( σελ. 10 11 ΜΕΚ ΙΙ ) από φυσική Μια μεταβολή ονομάζεται : Ισόθερμη, εάν κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ Κατά τη λειτουργία ενός καυστήρα, υπάρχουν πολλές δαπάνες. Κάποιες από αυτές τις δαπάνες θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών.

Μέχρι και σήµερα ακόµη υπάρχει η τάση να δηµιουργούνται βιοµηχανικές ζώνες παραθαλάσσια, σε κλειστά πολλές λιµάνια ή στις όχθες ποταµών και λιµνών. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ Γενικά Τα βιοµηχανικά απόβλητα αποτελούν µία από τις κυριότερες πηγές ρύπανσης του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόµενες χώρες. Η βιοµηχανική δραστηριότητα παράγει υγρά απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιο είναι το πρώτο βήμα της μεθοδολογίας διάγνωσης βλαβών ; 165

2. Ποιο είναι το πρώτο βήμα της μεθοδολογίας διάγνωσης βλαβών ; 165 Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 5 ου κεφαλαίου 1. Τι εννοούμε με τον όρο διάγνωση ; 165 Με τον όρο διάγνωση εννοούμε τη μεθοδολογία που εφαρμόζουμε προκειμένου να εντοπίσουμε μια βλάβη σ ένα σύστημα λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Περιεχόμενα 3 Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Πρόλογος Η Χημική Τεχνολογία άρχισε να εμφανίζεται ως ανεξάρτητη επιστήμη κατά το τέλος του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΝΟΡΤΑΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΑ Φυτικά έλαια ή ζωικά λίπη ή παράγωγά τους Μετεστεροποίηση Υδρογονοαποξυγόνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε (CONTINUOUS CATALYST REFORMATION UNIT)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε (CONTINUOUS CATALYST REFORMATION UNIT) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Σπουδαστής: Μαρίνος Ανδρέου Επιβλέπων Καθηγητής:Ματζινος Παναγιωτης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 Το υγραέριο LPG

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο Κεφάλαιο 6 Αργό Πετρέλαιο 6.1 Ιστορικό Το ακατέργαστο ή αργό πετρέλαιο, και ένας περιορισµένος αριθµός προϊόντων πετρελαίου όπως η άσφαλτος, η πίσσα, και η νάφθα ήταν γνωστά και έχουν χρησιµοποιηθεί σποραδικά

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων 2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων Αργό πετρέλαιο Νάφθα Νάφθα (σζ (σζ 95-150 95-150 C) C) C 5 -C 12 Κηροζίνη Κηροζίνη (σζ (σζ σζ: σζ: :: 150-230 150-230 C) C) C 12 -C 15 Ελαφριά Ελαφριά βενζίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η µελέτη αυτή είναι µέρος του έργου BIOFUELS-2G που χρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραµµα LIFE+ (LIFE08 ENV/GR/000569)

Η µελέτη αυτή είναι µέρος του έργου BIOFUELS-2G που χρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραµµα LIFE+ (LIFE08 ENV/GR/000569) Παραγωγή Βιοκαυσίµων µε Υδρογονοπεξεργασία Χρησιµοποιηµένων Τηγανελαίων ρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χηµικός Μηχανικός Ερευνήτρια ΕΚΕΤΑ Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) Ινστιτούτο Τεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

2.7 Χημική αντίδραση

2.7 Χημική αντίδραση 1 2.7 Χημική αντίδραση Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 7-1. Τι ονομάζουμε φαινόμενο στη Φυσική και στη Χημεία; Φαινόμενο είναι η μεταβολή 7-2. Τι ονομάζουμε φυσικά φαινόμενα ή φυσικές μεταβολές; Είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

http://www.oc-praktikum.de

http://www.oc-praktikum.de NP 05 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη CH + CH CH Sc(Tf) + CH CH CH CH C 7 H 8 (08.) C 4 H 6 (02.) (CF S ) Sc (492.2) C 9 H 0 2 (50.2) C 2 H 4 2 (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο

Κεφάλαιο 6. Αργό Πετρέλαιο Κεφάλαιο 6 Αργό Πετρέλαιο 6.1 Ιστορικό Το ακατέργαστο ή αργό πετρέλαιο, και ένας περιορισµένος αριθµός προϊόντων πετρελαίου όπως η άσφαλτος, η πίσσα, και η νάφθα ήταν γνωστά και έχουν χρησιµοποιηθεί σποραδικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

http://www.technicalreview.gr

http://www.technicalreview.gr Του Δρ. Χρ. Καραβασίλη http://www.technicalreview.gr Το διυλιστήριο της CYCLON, αποτελεί την μεγαλύτερη Ελληνική επένδυση σε θέματα περιβάλλοντος (20.000.000 λτ). Λειτουργεί από το 1982 στον Ασπρόπυργο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 03 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα. Νίκος Λιάπης ιευθυντής Εκµετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε.

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα. Νίκος Λιάπης ιευθυντής Εκµετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Νίκος Λιάπης ιευθυντής Εκµετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. Θεσσαλονίκη Νοέµβριος 2006 Στόχοι παραγωγής: ΕΝ 14214 Βελτιστοποίηση οικονοµικών αποτελεσµάτων Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Υδρογονοκατεργασία Αποσταγµάτων

Κεφάλαιο 12. Υδρογονοκατεργασία Αποσταγµάτων Κεφάλαιο 12 Υδρογονοκατεργασία Αποσταγµάτων 12.1 Εισαγωγή Μέχρι τη δεκαετία του '40 υπήρξαν λίγα κίνητρα για τη βιοµηχανία πετρελαίου για τη βελτίωση της ποιότητα των προϊόντων µε τη βοήθεια της υδρογονοκατεργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΓΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΓΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΓΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Σ. Χ. ΜΠΙΚΟΣ, Θ. ΘΕΟ ΟΣΙΟΥ Τµήµα Marketing & Υποστήριξης Πωλήσεων ΕΠΑ Α.Ε. Κύρια Σηµεία Συνοπτικά στοιχεία χρήσης ΦΑ Ανάλυση βιοµηχανικής χρήσης ΦΑ ύσκολες εφαρµογές

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚEYMAΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Β - T.E.E Ταχ. /νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση εισροών. Περίληψη. Η ανάλυση εισροών σαν ένα παράδειγµα

Ανάλυση εισροών. Περίληψη. Η ανάλυση εισροών σαν ένα παράδειγµα Ανάλυση εισροών Περίληψη Η ανάλυση εισροών είναι µια µέθοδος εντοπισµού των πρώτων ασθενών σηµείων σε προϊόντα και διαδικασίες. Βασίζεται στον κανονισµό ISO 14040 για την διεξαγωγή των περιβαλλοντικών

Διαβάστε περισσότερα

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης Ε.Ε. Παρ. ΠΙ(Ι) 3186 Κ.Λ.Π. 352/2005 Αρ. 4019, 29.7.2005 Αριθμός 352 Οι περί Ποικίλων Ουσιών στα Τρόφιμα (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005, οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ Αύξηση ικανοποίησης του πελάτη, σύσφιξη σχέσεων με τον πελάτη με τα λειτουργικά δραστικά συστατικά της WÜRTH! ΑΥΞΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ ΜΕ ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡHΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων BIO OXIMAT Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων Περιγραφή συστήματος BIO OXIMAT Το σύστημα BIO OXIMAT KP του οίκου ENEKA ACTIVA είναι μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα