ΑΡΧΕΙΑΕΛΛΗΝΙΚΗΣΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΧΕΙΑΕΛΛΗΝΙΚΗΣΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΧΕΙΑΕΛΛΗΝΙΚΗΣΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΟΡΓΑΝΟΤΗΣΕΛΛΗΝΙΚΗΣΕΤΑΙΡΕΙΑΣΣΤΟΜΑΤΟΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ HELLENICARCHIVESOFORAL ANDMAXILLOFACIALSURGERY OFFICIALJOURNALOFTHEHELLENICASSOCIATIONFORORALANDMAXILLOFACIALSURGERY MMIX HelenicAssociationforOralandMaxilofacialSurgery

2 ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΟΜΑΤΟΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τόμος 1, Τεύχος 3, Σεπτέμβριος 2000 Τριμηνιαίο Επιστημονικό Περιοδικό Ιδιοκτησία Ελληνική Εταιρεία Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής Διεύθυνση διαδικτύου: Εκδότης Μ.Ι. Παξινός Συμβουλευτική Συντακτική Επιτροπή Α. Αγγελόπουλος Ν. Ζαχαριάδης Χ. Μάρτης Δ. Καρακάσης Γ. Πάνος Διευθυντής Σύνταξης Α. Αγγελόπουλος Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Θηβών 2, Γουδί Αθήνα Τηλ.: Fax: Αναπληρωτές Διευθυντές Σύνταξης Ν. Κατσικέρης Χ. Σκουτέρης Συντάκτες Τομέων Ακτινολογία: Κ. Τσιχλάκης, Δ. Παρίσσης, Ε. Στεφάνου Εμφυτευματολογία: Κ. Αλεξανδρίδης, Π. Αναστασιάδης, Λ. Ζουλουμης Επανορθωτική Χειρουργική: Ν. Λαζαρίδης, Θ. Ράπης, Ι. Δημητρακόπουλος Ογκολογία: Κ. Αντωνιάδης, Α. Ραπίδης, Ν. Παπαδογεωργάκης Ορθογναθική και Αισθητική Χειρουργική Προσώπου Ε. Βαϊρακτάρης, Ε. Καραμπουτα, Π. Χατζημανώλης Οδοντοφατνιακή Χειρουργική: Α. Πατρικίου, Μ. Μποσινάκου, Κ. Μάρτη Παθολογία Στόματος: Ι. Καγιάβης, Σ. Παπανικολάου, Α. ΣκλαΒούνου Τραυματιολογία: Ι. Ιατρού, Ε. Ελευθεριάδης, Γ. Ράλλης Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής ( ) Γ. Πάνος, Πρόεδρος Δ. Καρακάσης. Α'Αντιπρόεδρος Ν. Ζαχαριάδης, Β' Αντιπρόεδρος Ι. Ιατρού, Γεν. Γραμματέας Ε. Βαϊρακτάρης, Ειδ. Γραμματέας Γ. Ράλλης, Ταμίας Α. Αγγελόπουλος, Μέλος Χ. Μάρτης, Μέλος Ν. Λαζαρίδης, Μέλος Επιμέλεια επιστημονικών κειμένων Α. Συκά Φωτοστοιχειοθεσία «Φωτόπλεγμα», Τηλ.: , Fax: Εκτύπωση Γραφικές Τέχνες - Νικ. Δόμπριτς, Τηλ.: , Fax: Διαφημίσεις - Δημόσιες σχέσεις Mix. Ι. Παξινός, Τηλ.: Παραγωγή - Προώθηση - Συνδρομές MEDICON Ε.Π.Ε. Δ. Πλακεντίας 29-31, Αθήνα Τηλ.: , FAX: Ετήσιες συνδρομές Εσωτερικού: Εξωτερικού: Νοσοκομεία, Κε'ντρα Υγείας, Εταιρείες: δρχ. 60 δολ. ΗΠΑ δρχ. Η Στήλη της Σύνταξης Περιεχόμενα Η Προσωποπλαστική ως Γναθοπροσωπικό Πρόβλημα: Αισθητική ή Ψυχοπαθολογική η Προσέγγιση; Μάρτης Χρ 229 Συνδυασμένη Αγχολυτική - Αναλγητική Αγωγή σε Γναθοχειρουργικους Ασθενείς που Υποβάλλονται σε Επεμβάσεις με Τοπική Αναισθησία. Μάρτη Κ., Σκουτέρης Χ., Δατσέρης Γ., Θεοδωροπούλου Σ., Αγγελόπουλος Α 233 Ρινοεγκεφαλική Μουκορμυκητίαση: Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης. Ράλλης Γ., Αγγελίδης Ι., Κόμης Κ., Πετρίκκος Γ., Ζαχαριάδης Ν. 238 Κεντρικό Οστεοπλαστικο-Οστεϊνοπλαστικό Ίνωμα. Παρουσίαση Περίπτωσης. Αλεξανδρίδης Κ., Αγγελοπούλου Ε., Κουρσούμη Ρ. 243 Μετατραυματική Σιαλοκήλη Παρωτίδας. θεραπεία με Ενδοστοματική Παροχέτευση. Ανδρεόπουλος Ν., Τρικεριώτης Α., Παραβόλου Ε., Κατσικέρης Ν. 250 Αμεση Αποκατάσταση του Προσωπικού Νεύρου με τη Χρήση Ελεύθερου Νευρικού Μοσχεύματος. Σκουτέρης Χ., Βαλσάμης Σ., Αρχοντάκης Γ., Ελευθεριάδης Ε., Ραπίδης Α 260 Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης στο Οδοντιατρείο. Ι. Εισαγωγή και Απαραίτητος Εξοπλισμός. ΧούπηςΚ., ΧριστόπουλοςΠ. 266 Η Σελίδα των Ειδικευομένων 269 Τρέχουσα Βιβλιογραφία - Περιλήψεις 270 Τα Νέα της Εταιρείας - Ανακοινώσεις 273 Επιστημονικές Εκδηλώσεις 274

3 HELLENIC ARCHIVES OF ORAL AND MAXILLOFACIAL SURGERY OFFICIAL JOURNAL OF THE HELLENIC ASSOCIATION FOR ORAL AND MAXILLOFACIAL SURGERY Vol. 1, No 3, September 2000 Quarterly Scientific Journal Ownership Hellenic Association for Oral and Maxillofacial Surgery Website: Publisher M.J. Paxinos Advisory Editorial Board A. Angelopoulos N. Zahariadis Ch. Martis D. Karakasis G. Panos Editor - in - chief A. Angelopoulos School of Dentistry, University of Athens 2 Thivon Street, Goudi Athens Tel.: Fax: Associate Editors N. Katsikeris Ch. Skouteris Section Editors Radiology: K. Tsichlakis, D. Parisis, E. Stefanou Implantology: C. Alexandridis, P. Anastasiadis, L. Zouloumis Reconstructive Surgery: N. Lazaridis, Th. Rapis, J. Dimitrakopoulos Oncology: K. Antoniadis, A. Rapidis, N. Papadogeorgakis Orthognathic and Facial Esthetic Surgery: E. Vairaktaris, E. Karabouta, P. Hatzimanolis Dentoalveolar Surgery: A. Patrikiou, M. Bosinakou, K. Marti Oral Pathology: G. Kayiavis, S. Papanikolaou, A. Sklavounou Traumatology: J. Iatrou, E. Eleftheriadis, G. Ralis Executive Council of the Hellenic Association for Oral and Maxillofacial Surgery ( ) G. Panos, President D. Karakasis, First Vice President N. Zahariadis, Second Vice President J. Iatrou, Secretary General E. Vairaktaris, Special Secretary G. Ralis, Treasurer A. Angelopoulos, Member Ch. Martis, Member N. Lazaridis, Member Proof - reading A. Sika Phototypesetting «Photoplegma» Tel.: , Fax: Printing: Graphic Arts - N. Domprits, Tel.: , Advertising - Public relations M. J. Paxinos, Tel.: , Production - Promotion MEDICON Ltd D. Plakentias Str., Athens Tel.: , Fax: Annual Subscription Rates Greece: Drs Other Countries: 60 U.S. Dollars Hospitals, Health Centers, Scientific Societies: Drs Contents Guest Editorial Facial Aesthetic Appearance as a Maxillofacial Problem: Aesthetic or Psychopathologic Approach? Martis Chr 229 Combined Anxiolytic-Analgesic Premedication in Patients Undergoing Oral and Maxillofacial Surgical Procedures Under Local Anesthesia. Marti K., Skouteris C., Datseris G., TheodoropoulouS.,AngelopoulosA 233 Rhinocerebral Mucormycosis: Case Report of Interest. Rallis G.., Aggelidis J., Komis K., Petrikkos G., Zachariades N. 238 Central Ossifying-Cementifying Fibroma. A Case Report. Alexandridis C., Angelopoulou E., Koursoumi R 243 Surgical Management of Post-Traumatic Parodit Sialoceles. Andreopoulos N., Trikeriotis D., Paravalou E., Katsikeris N. 250 Facial Nerve Repair by Interposition Nerve Graft: Report of a Case. Skouteris C., Valsamis S.., Archodakis G., Eleftheriadis Ε., Rapidis A 260 Management of Emergency Situations in the Dental Practice. I. Introduction and Armamentarium. HoupisK.,ChristopoulosP. 266 Residents' Column 269 Current Literature - Abstracts 270 Association News - Announcements 273 Calendar of Events 274

4 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 1(3): , Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής Η ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Στο τεύχος αυτό φιλοξενείται άρθρο του Ομότιμου Καθηγητή κ. Χρήστου Μάρτη σχετικά με την προσωποπλαστική. Στο άρθρο αυτό ο συγγραφέας επιχειρεί μια φιλοσοφική θεώρηση και ανάλυση του ενδιαφέροντος αυτού του θέματος. Η Προσωποπλαστική ως Γναθοπροσωπικό Πρόβλημα: Αισθητική ή Ψυχοπαθολογική η Προσέγγιση; Όπως ήδη είναι γνωστό, η εξέλιξη και αποτελεσματικότητα της ορθογναθικής χειρουργικής εμπέδωσε την ανάγκη εφαρμογής της, στην κλινική πράξη, τόσο για αισθητικούς λόγους (πολύ συχνά και μόνο), για λειτουργικούς πολύ συχνά (και όχι μόνο) όσο και για ψυχολογικούς, συχνότατα μάλιστα σαν αποκλειστικό κίνητρο. Η παρουσία μιας εμφανούς δυσαρμονίας των στοιχείων του προσωπικού σκελετού (κάτω προγναθισμός, ασυμμετρία, μικρογενεία, μακρορρινία κ.α.) αποτελούσε πάντοτε αφετηρία αισθητικού προβληματισμού αλλά στην κλινική πράξη το πρόβλημα, για τον παιδικό πληθυσμό ιδίως, εξαντλείτο στην προσπάθεια διευθέτησης των οδοντικών φραγμών με ομαλοποίηση πλευράς. των οδοντικών τόξων και της ανώμαλης σύγκλεισης από ορθοδοντικής Η κλασική πλαστική χειρουργική εκτός από τις διάφορες ρινοπλαστικές παρεμβάσεις για τροποποιήσεις της ρινικής πυραμίδας (θεραπευτική συχνά), ασχολήθηκε με τα μαλθακά και μόνο μόρια του προσώπου, (ρυτιδοπλαστική, ωτοπλαστική κ.α.) όπως άλλωστε κάνει και σε όλο το ανθρώπινο σώμα, (μαστοπλαστική, λιποαναρρόφηση, εγκαυματολογία κ.α.). Από ιατρικής θεραπευτικής πλευράς τροποποίηση του σπλαγχνικού κρανίου έχει γίνει στα πλαίσια της ορθογναθικής χειρουργικής, αλλά όχι για καθαρά αισθητικούς λόγους, ασχέτως των κινήτρων των ασθενών και των συγγενών τους, που κατά πλειοψηφία ήταν σχεδόν αποκλειστικά αισθητικά - κοσμητικά. Για τη θεραπευτική ορθογναθική χειρουργική, ακόμη και για την πιο βαριά σκελετική δυσαρμονία και δυσμορφία του προσώπου, υπάρχει ο στόχος αποκατάστασης και της συνυπάρχουσας (πάντοτε) διαταραγμένης λειτουργίας του στοματογναθικού συστήματος (μυομασητηριακή, κροταφογναθική, ψυχοπαθολογικής προσωπικότητας του ασθενή. φωνητική, μασητική κ.α.) καθώς και της «ομαλοποίησης» της Αισθητικό βέβαια πρόβλημα στην προσωπική περιοχή μπορεί να υπάρχει, χωρίς την παρεμβολή σκελετικής δυσαρμονίας, για λόγους που σχετίζονται με τις αντιλήψεις «περί ωραίου» που επικρατούν στους διάφορους κοινωνικούς χώρους και που επηρεάζονται από τη μόδα, τις πολιτιστικές απόψεις, την οικονομική υποδομή και το επίπεδο καλλιέργειας κάθε λαού. Οι αντιλήψεις αυτές «περί ωραίου», σε ποικιλία βαθμών αισθητικής αποδοχής, έχουν αλλάξει ωστόσο κατά καιρούς με διαφοροποίηση των προτύπων, καθώς στην έννοια «ωραίο» δεν περικλείονται μόνο στοιχεία μορφο-

5 230 ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ λογικά όπως αυτά της μύτης, των ματιών, του στόματος, του σώματος συνολικά (εύμορφος - όμορφος), αλλά και άλλα πιο ουσιαστικά (πνευματικότητα, έκφραση, λόγος) που προσδίδουν στο πρόσωπο, την εικόνα μιας ανεπιφύλακτα ή όχι αποδεκτής παρουσίας. Κατά τη γνώμη μας η διάκριση μεταξύ «όμορφου» και «ωραίου» αποτελεί καθοριστικό σημείο, στις ημέρες μας τουλάχιστον, της ποιότητας εμφάνισης τον πρόσωπου του σύγχρονου ανθρώπου και αυτό ίσως εμποδίζει την ολοκλήρωση, μέσα και μόνο στο ζητούμενο (σκοπούμενο) μορφολογικό σύνολο, την απόδοση του αισθητικά «ιδεώδους» πρόσωπου γιατί το «ωραίο» συνιστά κάτι περισσότερο από το «όμορφο» (εύμορφο). Ποια όμως είναι τα όρια μέσα στα οποία κινείται το «ιδεώδες πρόσωπο»; Υπάρχει η άποψη του «ασθενή» πον ζητεί την τροποποίηση ή διαφοροποίηση του μορφολογικού περιγράμματος όταν κατά την απόλυτα κλινική αντικειμενική (και όχι μόνο υποκειμενική) παρατήρηση διαπιστώνεται κάποιος αναμφισβήτητος βαθμός δυσαρμονίας των σκελετικών (ή των εν γένει) στοιχείων του προσώπου. Υπάρχει στις περιπτώσεις αυτές επίσης η διαγνωστική διαδικασία της θεραπευτικής προσέγγισης (ορθοδοντική, ορθογναθική άποψη) που οριοθετεί ακόμη και λεπτομερώς τις παραμέτρους της αντικειμενικά υπαρκτής αυτής διαταραχής. Αν ο λειτουργικός ή και ο ψυχολογικός παράγοντας θίγονται έντονα από την παρουσία της διαταραχής, η ένδειξη για επέμβαση και διόρθωση καθίσταται απόλυτη. Στις περιπτώσεις όπου κάποιο μεμονωμένο κυρίως μορφολογικό στοιχείο παρουσιάζεται μειονεκτικό (μικρό ή πλάγιο γένειο, ηβορινία, άνω προφατνισμός κ.α.) χωρίς την ύπαρξη δυσλειτουργικών προβλημάτων (το ψυχοπαθολογικό υπόστρωμα υφίστανται σχεδόν πάντα) με κυρίαρχη τη θέληση του ασθενή για διορθωτική παρέμβαση, ο ιατρός θεραπευτής σταθμίζοντας το βαθμό της αλλαγής, ορθό είναι να βοηθήσει τον ασθενή. Εδώ πρέπει να τονιστεί ωστόσο ότι όσο μικρότερο και αμελητέο θα είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα της διόρθωσης, τόσο δυσκολότερα θα ικανοποιηθεί η αυταρέσκεια του ασθενή, γι' αυτό η παρότρυνση-ενθάρρυνση για διόρθωση μιας όχι σαφώς εμφανούς βλάβης πρέπει να γίνεται με μεγάλη επιφύλαξη και δισταγμό. Η προσκόλληση του ασθενή στη συγκεκριμένη βλάβη - ανωμαλία είναι, συχνά ψυχαναγκασιικά, εξαιρετικά μεγιστοποιημένη και η επιτυχής έστω έκβαση της διόρθωσης δε γίνεται εύκολα δεκτή από τον πάσχοντα. Στις περιπτώσεις αυτές η θεραπεία κατ'ουσίαν απενθύνεται στο ψυχοπαθολογικό υπόστρωμα και λιγότερο στην υπάρχουσα «ανωμαλία» του ασθενή. Πάρα πολύ συχνά η μορφολογία του προσώπου είναι σαφώς αρμονική, σε σχέση με το συνολικό υπόστρωμα του «ασθενή» (μέγεθος κεφαλής, ύψος και διάπλαση σώματος), πλην όμως αυτός επιζητεί τροποποίηση των σχέσεων των τριτημορίων του προσώπου, όντας σννήθως προσκολλημένος σε κάποιο πρότυπο ενός επωνύμου, ηθοποιού π.χ. καλλιτέχνη γενικά της θέασης, αθλητή, πολιτικού κ.α., του οποίου την εμφάνιση θέλει να μιμηθεί Πρόκειται για προσπάθεια μεταβολής κάποιων στοιχείων του προσώπου που θα «ενισχύσουν» το κύρος και την προσωπικότητα της εμφάνισης του ατόμου, τονίζοντας π.χ. τα ζυγωματικά οστά, διευρύνοντας το τόξο της κάτω γνάθου (κάτω από τον οδοντικό φραγμό) ή τροποποιώντας την κάθετη διάσταση του προσώπου (μέσο-κάτω τριτημόρια). Η προσέγγιση του προβληματισμού του «ασθενή» αυτού γίνεται με καθαρώς αισθητικά κριτήρια βασισμένα σε κάποια θεραπευτική διαδικασία που θα επιτρέψει ή και θα επιβάλλει τη χειρουργική μας παρέμβαση; Μήπως πρόκειται για καθαρά ψυχοπαθολογικό πρόβλημα που η ψυχαναγκαστική προσήλωση του «ασθενή» στο προαναφερθέν πρότυπο μίμησης, διαμορφώνει μια δήθεν «δυσαρμονία» του προσώπου, που κατά την αντίληψη τον απαιτεί τροποποίηση - βελτίωση; Ενδιαφέρον είναι το ότι τα άτομα αυτά κατ' εξοχήν, κατέχουν ολόκληρες «συλλογές» (album) με φωτογραφίες όχι μόνο ενός αλλά πολλών προτύπων, πον θεωρούν ότι είναι δυνατό να μοιάσουν μετά τη διόρθωση τους, προσπαθώντας να κατευθύνουν την ιατρική παρέμβαση στην ανάπτυξη ενός προσχεδιασμένου προσωπικού διαγράμματος. Η ψυχολογική εξάρτηση από το πρότυπο μίμησης γίνεται εμφανής και εκδηλώνεται από τον ασθενή μόνο όταν εμπιστευθεί απόλυτα το θεραπευτή-ιατρό. Οι «ασθενείς» που περιλαμβάνονται στην κατηγορία αυτή είναι σχεδόν αποκλειστικά άνδρες, της μετεφηβικής κυρίως ηλικίας (18-30 χρόνων) και έχουν στόχο στην τόνωση του ανδρισμού τους, επιζητούντες τη διεύρυνση της περιοχής του γενείου, την προώθηση των ζυγωματικών αντηρίδων και την αύξηση ή μείωση της κάθε- ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤOΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

6 ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ 231 της διάστασης του προσώπου με πρότυπα κυρίως ηθοποιούς όπως ο Schwarzenegger, Stalone, John Kennedy Jr. κ.α. Πώς πρέπει να αντιμετωπίσει τους ασθενείς αυτούς ο θεραπευτής ιατρός; Η θεώρηση του προβλήματος γίνεται τόσο δυσκολότερη όσο το πρόσωπο είναι αρμονικότερο και πλέον φυσιολογικό, διότι οι πιθανές αλλαγές σε ένα από τα τριτημόρια μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερη ή τουλάχιστον κάποια εμφανή δυσαρμονία σε σχέση με τα άλλα τριτημόρια, τόσο στην κατά μέτωπο όσο και κατά την πλαγία (profil) εμφάνιση. Ορισμένη τροποποίηση στην περιοχή π.χ. του γενείου ενδέχεται να οδηγήσει σε προβολή του ρινογναθικού συμπλέγματος ή η επέμβαση στην κάθετη διάσταση του προσώπου (Le Fort ή τύπου Schuckardt οστεοτομίες) να καταλήξει σε βαριά δυσλειτουργία της ΚΓΑ ή σε ανεπιθύμητη πλάγια εμφάνιση. Πρέπει ο ιατρός - γναθοχειρουργός να συμμετάσχει στην τροποποίηση ενός προσώπου που κατά τεκμήριο δεν εμφανίζει παθολογικά κλινικά σημεία και κατά μείζονα λόγο δυσλειτουργία; Τα όρια μέσα στα οποία μπορεί να κυμαίνεται ένα τυπικά φυσιολογικό πρόσωπο, σε κατά μέτωπο και πλαγία εμφάνιση, είναι εξαιρετικά ευρέα και τα ακραία σημεία αποδοχής προς το θετικό (όμορφο - ιδανικό) ή το αρνητικό (δύσμορφο - απωθητικό) έχουν αλλάξει στα διάφορα γεωγραφικά μήκη και πλάτη κατά διάφορες εποχές που μετριούνται σε δεκάδες, εκατοντάδες ή και χιλιάδες ακόμη έτη. Εύκολα κανείς μπορεί να αναφερθεί στην περί ωραίου αντίληψη των αρχαίων Αιγυπτίων ( π.χ.), των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων (1000 π.χ μ.χ.), των Βυζαντινών, των Ίνκας, των Ινδών ή Κινέζων, των μαύρων της Αφρικής, των Ινδιάνων της Β. Αμερικής κ.ά. όπου όμορφο ήταν δυνατό να θεωρηθεί ένα πρόσωπο που με τα αισθητικά κριτήρια μιας άλλης χρονικά εποχής θα θεωρείτο, όπως π.χ. της σημερινής, όχι μόνο δύσμορφο αλλά και αποτρόπαιο. Ακόμη και στη σύγχρονη περίοδο τα ακραία αυτά όρια αποδοχής έχουν μεταβληθεί μέσα στην τελευταία πεντηκονταετία ή εικοσαετία, με αποτέλεσμα π.χ. το πρόσωπο της Brigitte Bardot με το σχετικά προτεταμένο μέσο τριτημόριο, και ακόμη περισσότερο αυτό της Sophia Loren να διαφέρει σημαντικά από αυτό των συγχρόνων «μουσών» της ομορφιάς όπως π.χ. Claudia Schiffer, της Sharon Stone ή της Cindy Crawford όπου «προέχει» κυρίως το κάτω τριτημόριο, χωρίς ωστόσο να υστερεί σε ομορφιά καμιά από όλες αυτές. Προχωρώντας περισσότερο, για να σταθούμε και πάλι στα άτομα της θέασης και καλλιτεχνίας, μπορούμε να θεωρήσουμε μη όμορφο το πρόσωπο μιας Barbara Streisand ή της Lisa Minelli που πλαισιώνουν ωστόσο μια τόσο λαμπερή προσωπικότητα; Θα ήταν ασφαλώς υπερβολικό, να επιδιωχθεί η ανίχνευση του «όμορφου» μέσα από τις δυνατότητες της σύγχρονης τέχνης και μάλιστα των εικαστικών εκφραστικών μέσων (ζωγραφική, γλυπτική) όπου η αντίληψη περί ωραίου πηγάζει από μια πολύ βαθιά και περίπλοκη αισθητική ανάλυση. Μπορεί το ίδιο το ζωγραφικό έργο να αποτελεί αριστούργημα, αλλά η απεικόνιση κάποιου ιδεατού ή πραγματικού μοντέλου στον πίνακα κάθε άλλο παρά αποτυπώνεται με το (συνήθη) συμβατικό τρόπο αποδοχής του όμορφου. Η ομορφιά δηλ. μέσα στο έργο τέχνης πηγάζει από την έκφραση ποιότητας του, τα δε μορφολογικά στοιχεία (σχήμα, χρώματα) αποτελούν απλώς δομικά μέρη της σύνθεσης. Το αισθητικά ωραίο στην τέχνη δε συμπίπτει βέβαια με το συνήθως απαντώμενο όμορφο στη ζωή (φυσικό ωραίο), διότι η τέχνη με τον εικαστικό κυρίως τρόπο έκφρασης (κατ' εξοχήν η ζωγραφική) θέλησε να απομακρυνθεί από τη φωτογραφική απεικόνιση, εμβαθύνοντας στα «βιώματα» του μοντέλου ακόμη και αν αυτό ήταν ένα «άψυχο» βιολογικά θέμα όπως π.χ. οι «νεκρές φύσεις» στη ζωγραφική. Πέρα από την ακραία αυτή περίπτωση αποτύπωσης του μορφολογικά ωραίου στην τέχνη και μέσα στα πλαίσια ωστόσο «αξιοποίησης» της όποιας ποιότητας που μπορεί να εκπέμπεται από το φορέα ενός προσώπου, γενικότερα, η αίσθηση της συμβατικά αποδεκτής αρμονικότητάς του είναι προσδιορισμένη έστω και αν οι αποκλίσεις είναι πολλές και σημαντικές, γιατί το ανθρώπινο πρόσωπο αποτελεί φυσικό υπόστρωμα αντικειμενικά υπαρκτό και δεδομένο για το άτομο που το φέρει και για το περιβάλλον (συγγενείς, ιατρός, κοινωνία) που το βλέπει και το αξιολογεί. Ο ασθενής που επιζητεί αλλαγή στο υπόστρωμα του σπλαγχνικού κρανίου όντος του περιγράμματος του προσώπου του σε φυσιολογικώς αποδεκτά πλαίσια, αναπόφευκτα εκφράζει την ψυχοπαθολογική του κατάσταση ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

7 232 ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ που κυριαρχικά δεσπόζει στον όλο προβληματισμό. Ο ιατρός λοιπόν στην προκειμένη περίπτωση έχει να αντιμετωπίσει τη χειρουργική μετατροπή κάποιου ή κάποιων σημείων ενός προσώπου σε ένα άτομο ψυχικά «πάσχον», που δεν παραιτείται από την προσπάθεια αυτή παρά τις διαβεβαιώσεις διαφόρων ειδικών (ορθοδοντικών, γναθοχειρουργών, πλαστικών) και του άμεσου περιβάλλοντος του για την απουσία παθολογικής κατάστασης. Η άποψη βέβαια του ψυχολόγου ή ψυχιάτρου είναι πάντοτε αποτρεπτική για την κατεύθυνση οποιασδήποτε χειρουργικής πράξης στους ασθενείς αυτούς. Προβληματισμός ωστόσο υπάρχει για τον ιατρό αλλά και τον ασθενή στις περιπτώσεις όπου μπορούν να συμπέσουν το ζητούμενο και το πραγματοποιήσιμο χειρουργικά. Αν η επέμβαση προβλέπεται ότι θα βελτιώσει ή και θα θεραπεύσει την ψυχική κατάσταση του ασθενή, πρέπει να επιχειρηθεί αυτή εφόσον δε θα προκύψουν επιπτώσεις μετεγχειρητικές, μορφολογικές, αισθητικές ή λειτουργικές. Εξυπακούεται ότι η ζητούμενη αλλαγή πρέπει να είναι εφικτή και λογική (σα στόχος και σαν εκτέλεση) και να κατοχυρώνεται σαν ιατρική πράξη τόσο θεραπευτικά όσο και ηθικά και ιατρονομικά. Δεν πρέπει ο γναθοπροσωπικός χειρουργός να εμπλακεί σε οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση προς ασθενείς που κυριαρχούνται από ψυχαναγκαστικά κίνητρα, ασθενείς που κινούνται μάλιστα στα διάφορα ιατρεία «εν αγνοία» και μακριά από τους συγγενείς τους. Τα άτομα αυτά μένουν πάντα ανικανοποίητα, εφ' όσον ιδίως το πρόβλημα τους ήταν αμελητέο και υποτυπώδες, αναζητώντας διαρκώς, είτε από τον ίδιο θεραπευτή ή από άλλους, βελτιώσεις και συμπληρωματικές επεμβάσεις για την «ολοκλήρωση» ενός προτύπου που ουδέποτε φυσικά θα πραγματοποιηθεί. Χρ. Μάρτης ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

8 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 1(3): , Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής Συνδυασμένη Αγχολυτική - Αναλγητική Αγωγή σε Γναθοχειρουργικούς Ασθενείς που Υποβάλλονται σε Επεμβάσεις με Τοπική Αναισθησία. Μάρτη - Ζωγράφου Κ.* 1, Σκουτέρης Χ.* 2, Δατσέρης Γ.* 3, Θεοδωροπούλου Σ.** 4, Αγγελόπουλος Α.* 5 * Κλινική Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» (Διευθυντής: Καθ. Αγγ. Π. Αγγελόπουλος). ** Ψυχιατρική Κλινική του Π.Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» (Διευθύντρια: Σ. Θεοδωροπούλου). ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο σκοπός της προοπτικής αυτής μελέτης ήταν να αξιολογηθεί ο συνδυασμός ενός από του στόματος αγχολυτικού μαζί με ενδομυϊκά χορηγούμενο οποιοειδές αναλγητικό σαν συμπλήρωμα της τοπικής αναισθησίας σε νοσηλευόμενους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε μικρής ή μεσαίας βαρύτητας γναθοχειρουργικές επεμβάσεις. Ενεννήντα νοσηλευόμενοι ασθενείς και των δυο φύλων, ηλικίας 16 έως 82 ετών, προγραμματισμένοι να υποστούν μικρής ή μεσαίας βαρύτητας γναθοχειρουργικές επεμβάσεις αποτέλεσαν το υλικό αυτής της διπλής - τυφλής προοπτικής κλινικής μελέτης. Σε εξήντα ασθενείς χορηγήθηκαν 3mg Βρωμαζεπάμης από το στόμα και 50mg Υδροχλωρικής Μεπεριδίνης ενδομυϊκά μία ώρα πριν την επέμβαση (Ομάδα Α). Οι υπόλοιποι τριάντα (30) ασθενείς αποτέλεσαν την ομάδα των μαρτύρων που έλαβαν θεραπεία υποκατάστασης (placebo) (Ομάδα Β). Ικανοποιητική τοπική αναισθησία επετεύχθη με τη χρήση διαλύματος Ξυλοκαΐνης 2% με 1: Επινεφρίνη. Ψυχομετρική και γνωσιακή εκτίμηση του άγχους έγινε με την εφαρμογή ειδικών μεθόδων άμεσα προεγχειρητικά και στις δυο ομάδες ασθενών (Α και Β). Υψηλότερο ποσοστό άγχους καταγράφηκε στην ομάδα των μαρτύρων (Ομάδα Β) σε σύγκριση με την ομάδα ασθενών που έλαβαν αγωγή (Ομάδα Α) (p = 0.049). Ο μέσος όρος τιμών άγχους ήταν 2,34 στην Ομάδα Α ενώ στην Ομάδα Β ανήλθε σε 4,32. Συμπερασματικά, η χρήση του φαρμακευτικού συνδυασμού της από το στόμα αγχολυτικής αγωγής με ενδομυϊκά χορηγούμενη αναλγησία αποτελεί απλή, ασφαλή και αποτελεσματική μέθοδο ελέγχου του προεγχειρητικού άγχους σε ενδονοσοκομειακούς ασθενείς που υποβάλλονται σε μικρής και μεσαίας βαρύτητας γναθοχειρουργικές επεμβάσεις με τοπική αναισθησία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στη Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική, ένας ικανός αριθμός επεμβάσεων μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία. Σε αυτές περιλαμβάνονται εξαγωγές εγκλείστων και ημιεγκλείστων δοντιών, ακρορρι- 1. Επίκουρη Καθηγήτρια. 2. Αναπληρωτής Καθηγητής 3. Γναθοχειρουργός, Πρώην Ειδικευόμενος της Κλινικής 4. Διευθύντρια Ψυχιατρικής Κλινικής 5. Καθηγητής Λέξεις κλειδιά: Αγχολυτική αγωγή, τοπική αναισθησία, γναθοχειρουργικές επεμβάσεις. ζεκτομές, τοποθέτηση οστεοενσωματούμενων εμφυτευμάτων, εκτομή όγκων και κύστεων, ανάταξη καταγμάτων, επεμβάσεις μαλακών μορίων και επανορθωτικής χειρουργικής. Είναι κατανοητό ότι κάθε επέμβαση στην περιοχή του προσώπου επιφέρει έντονη ψυχολογική επιβάρυνση στους περισσότερους ασθενείς και έτσι αυτοί εισέρχονται στην αίθουσα του χειρουργείου με αυξημένο βαθμό άγχους. Οι περισσότερες μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία αφορούν τη χρήση της ενδοφλέβιας μέθης συμπληρωματικά προς την τοπική αναισθησία. Αυτές οι μέθοδοι, παρότι είναι πολύ αποτελεσματικές, δεν είναι πάντοτε εύκολο ή δυνατό να εφαρμοσθούν. Σε

9 234 ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΓΧΟΛΥΤΙΚΗ - ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ πολλές χώρες μάλιστα, όπως και η Ελλάδα, επιτρέπεται από το Νόμο η εφαρμογή τους αποκλειστικά και μόνον από ειδικούς Αναισθησιολόγους. Ως εκ τούτου είναι ιδιαίτερα αυξημένη η ανάγκη για τη χρήση ελάχιστα παρεμβατικών, απλών και ασφαλών μεθόδων προεγχειρητικής αγχόλυσης που να διασφαλίζουν άριστο επίπεδο άνεσης και συνεργασίας των ασθενών. Σκοπός της παρούσας μελέτης υπήρξε όχι μόνον η εκτίμηση του προεγχειρητικού ψυχολογικού stress των νοσηλευομένων ασθενών που επρόκειτο να υποβληθούν σε μικρής ή μεσαίας βαρύτητας επέμβαση στη στοματογναθοπροσωπική περιοχή με τοπική αναισθησία, αλλά και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ενός απλού αγχολυτικού συνδυασμού σε σύγκριση με ασθενείς που έλαβαν θεραπεία υποκατάστασης (placebo) στα πλαίσια τυχαιοποιημένης, διπλής - τυφλής μελέτης. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Ενεννήντα ασθενείς, ηλικίας 16 έως 82 ετών, νοσηλευόμενοι στη Γναθοχειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» συμπεριελήφθησαν σε αυτή την προοπτική, τυχαιοποιημένη, διπλή - τυφλή κλινική μελέτη, που διήρκεσε από την 1/9/1998 έως και την 31/12/1999. Οι ασθενείς αυτοί υποβλήθηκαν σε προγραμματισμένη επέμβαση μικρής ή μεσαίας βαρύτητας στη στοματογναθοπροσωπική περιοχή με τοπική αναισθησία. Ασθενείς που ελάμβαναν συστηματικά αντικαταθλιπτικά ή αγχολυτικά φάρμακα κατά το τελευταίο τρίμηνο πριν την εισαγωγή τους στο Νοσοκομείο, όπως και αλκοολικοί, εξαρτημένοι ή ασθενείς με ιστορικό ψυχικής νόσου εξαιρέθηκαν από τη μελέτη. Εξήντα ασθενείς που αποτέλεσαν την ομάδα θεραπείας (Ομάδα Α) έλαβαν 3mg Βρωζεπάμης από το στόμα και 50mg Υδροχλωρικής Μεπεριδίνης ενδομυϊκά μία ώρα πριν το χειρουργείο. Οι υπόλοιποι 30 ασθενείς (Ομάδα Β) έλαβαν ένα δισκίο Βιταμίνης Β από το στόμα και ενδομυϊκή ένεση ενέσιμου ορού μία ώρα πριν την επέμβαση σαν υποκατάστατο (placebo). Τα δισκία Βιταμίνης Β επιλέχθηκαν λόγω της μεγάλης ομοιότητας σε μέγεθος, σχήμα και χρώμα με αυτά της Βρωμαζεπάμης. Κατά την άμεση προεγχειρητική περίοδο όλοι οι ασθενείς (Ομάδας Α και Β) απάντησαν σε δύο ερωτηματολόγια - κλίμακες: μία Κλίμακα Αξιολόγησης Γνωσιακών Λειτουργιών (Mini Mental Test-MMT) και μια Κλίμακα Άγχους (Hamilton Anxiety Test-HT) με στόχο τη μέτρηση του άγχους των ασθενών στο περιβάλλον της χειρουργείου. Τα ερωτηματολόγια αυτά χρησιμοποιήθηκαν με την υπόδειξη της Ψυχιατρικής Κλινικής. To Mini Mental Test χρησιμοποιήθηκε με σκοπό την εκτίμηση της ικανότητας των ασθενών να απαντήσουν σε απλές ερωτήσεις και τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τη διανοητική κατάσταση των ασθενών αμέσως πριν από την επέμβαση. Η Κλίμακα Hamilton εφαρμόσθηκε γιατί θεωρήθηκε από τους ψυχιάτρους της ομάδας μας ότι ήταν το καταλληλότερο ερωτηματολόγιο άγχους για εφαρμογή σε νοσηλευόμενους ασθενείς. Επισημαίνεται ότι και τα δυο ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν από τον ίδιο εξεταστή, ενώ οι ασθενείς ευρίσκονταν ήδη στο χειρουργικό τραπέζι. Όλες οι επεμβάσεις έγιναν από την ίδια χειρουργική ομάδα και κάτω από παρόμοιες συνθήκες. Οι επεμβάσεις περιελάμβαναν πολλαπλές εξαγωγές, χειρουργική αφαίρεση εγκλείστων, εκτομές κύστεων και καλοηθών όγκων, ανοικτή και κλειστή ανάταξη καταγμάτων σπλαχνικού κρανίου και χειρουργική μαλακών μορίων. Αποτελεσματική τοπική αναισθησία επετεύχθη με διάλυμα Ξυλοκαΐνης 2% με 1: Επινεφρίνη. Η αναπνευστική συχνότητα, ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση παρακολουθούνταν συνεχώς σε όλους τους ασθενείς. Η διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, οι αλλαγές των ζωτικών σημείων, κάθε ασυνήθιστη αντίδραση των ασθενών, όπως και σχόλια των χειρουργών σχετικά με το βαθμό αγχόλυσης καταγράφονταν για περαιτέρω αξιολόγηση. Όλα τα ερωτηματολόγια αξιολογήθηκαν από ομάδα ερευνητών και τα ευρήματα και από τις δυο Κλίμακες (ΜΜΤ and HT) αναλύθηκαν στατιστικά με το Student's t-test και με βαθμό σημαντικότητας το 5%. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η μέση ηλικία και η σταθερή απόκλιση ήταν 40,65 +/- 19,33 έτη για τους ασθενείς της Ομάδας Α και 45,05 +/- 21,14 για τους ασθενείς της ομάδας Β. Οι ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

10 Κ. ΜΑΡΤΗ - ΖΩΓΡΑΦΟΥ και συν. 235 μέσες τιμές και σταθερές αποκλίσεις για την ομάδα των ασθενών που έλαβαν αγχολυτική αγωγή (Ομάδα Α) ήταν 22,3 +/- 3,1 για το Mini Mental Test και 2,34 +/- 2,30 για την Κλίμακα Hamilton. Οι αντίστοιχες τιμές και σταθερές αποκλίσεις για την ομάδα των μαρτύρων (Ομάδα Β) ήταν 23,0 +/- 3,6 για το Mini Mental Test και 4,32 +/- 2,70 για την Κλίμακα Hamilton. To Mini Mental Test δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ασθενών (p = 0.508). Το αποτέλεσμα αυτό ήταν βεβαίως αναμενόμενο, δεδομένου ότι είναι φυσικό οι γνωσιακές λειτουργίες και των δύο Ομάδων ασθενών να είναι παρόμοιες σε μία τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή μελέτη. Επιπλέον, η χορήγηση μίας και μόνης δόσης Βρωμαζεπάμης σε συνδυασμό με ένα αναλγητικό όπως η Υδροχλωρική Μεπεριδίνη δεν αναμένεται να τροποποιήσει αυτές τις λειτουργίες. Υπάρχουν όμως στατιστικά σημαντικές διαφορές στο επίπεδο του 5% όσον αφορά τις τιμές στην Κλίμακα Hamilton (p = 0.049). Αυτό σημαίνει ότι υπήρχε αυξημένο προεγχειρητικό άγχος στους ασθενείς που δεν έλαβαν αγχολυτική θεραπεία. Αντίθετα το επίπεδο αγχόλυσης παρέμεινε ικανοποιητικό στην ομάδα ασθενών που έλαβαν το συνδυασμό Βρωμαζεπάμης - Μεπεριδίνης. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Είναι ευρύτερα γνωστό πως το επίπεδο άγχους είναι αυξημένο σε ασθενείς που είναι προγραμματισμένοι να υποβληθούν σε κάποια χειρουργική επέμβαση (Earl 1994, Brand και συν. 1995). Η ανησυχία των ασθενών μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο από το είδος της επέμβασης, την ενδεχόμενη αμφιβολία του ασθενούς για επιτυχές θεραπευτικό αποτέλεσμα, την έλλειψη καλής πληροφόρησης σχετικά με την επέμβαση (Earl 1994), το περιβάλλον της χειρουργικής αίθουσας, την προσμονή πόνου καθώς και από την ταλαιπωρία που ενδεχομένως έχει ήδη υποστεί ο ασθενής από αυτό καθεαυτό το πρόβλημα για το οποίο εισήχθει στο νοσοκομείο (Delfino 1997). Πολλές μελέτες έχουν αποδείξει πως η αγχόλυση πριν την επέμβαση διασφαλίζει ανετότερες συνθήκες τόσο για τους χειρουργούς όσο και για τους ασθενείς (Lefevre 1991, Milgrom και συν. 1993, Milgrom και συν. 1994). Σε διεθνές επίπεδο, είναι κοινή πρακτική για τους χειρουργούς να χρησιμοποιούν είτε ενδοφλέβια προεγχειρητική είτε διεγχειρητική μέθη ή νευροληπταναλγησία. Τα ενδοφλέβια φάρμακα συχνά χορηγούνται από εκπαιδευμένους γναθοχειρουργούς, όπου βέβαια οι ειδικές γνώσεις και ο κατάλληλος εξοπλισμός είναι πάντοτε απαραίτητα. (James 1991, Luyk και συν. 1992). Αναφορικά με τη μέτρηση του άγχους του ασθενή, πρέπει να επισημανθεί ότι παρόλο ότι η Κλίμακα Hamilton έχει σχεδιαστεί και χρησιμοποιηθεί από τους ψυχιάτρους κυρίως για την εκτίμηση ασθενών με αγχώδη νεύρωση, μπορεί να είναι καταλληλότερη σε σχέση με άλλες Κλίμακες Άγχους για την αξιολόγηση μη ψυχιατρικών νοσηλευόμενων ασθενών. Επιπλέον, οι τιμές που καταγράφονται με την Κλίμακα Hamilton είναι πολύ ακριβέστερες από αυτές των διαφόρων αναλογικών μεθόδων (VAS - Visual Analog Scale) που έχουν χρησιμοποιηθεί σε ανάλογες κλινικές μελέτες. (Earl 1994, Brand και συν. 1995, Zaharias και συν. 1994). Γενικά, μία Κλίμακα Άγχους που βασίζεται όχι μόνον σε γνωσιακές αλλά και σε ψυχολογικές παραμέτρους θεωρείται καταλληλότερη για κλινικές μελέτες σε διανοητικά υγιείς ασθενείς. Σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, όπως και στη χώρα μας, η Νομοθεσία απαγορεύει ρητά τη χρήση ενδοφλέβιων αγχολυτικών ή ναρκωτικών φαρμάκων για μέθη ή νευροληπταναλγησία παρά μόνον με την παρουσία Αναισθησιολόγου. Αυτό το γεγονός μας οδήγησε να διαμορφώσουμε ένα πρωτόκολλο προεγχειρητικής αγχολυτικής αγωγής που να μπορεί κάλλιστα να εφαρμοστεί σε περιβάλλον Εξωτερικών Ιατρείων και σε περιπατητικούς ασθενείς που προγραμματίζονται να χειρουργηθούν με τοπική αναισθησία στη γναθοπροσωπική περιοχή. Το πρωτόκολλο αυτό βρίσκεται σε πλήρη συμφωνία με διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα που παρέχουν σαφείς οδηγίες εφαρμογής (James 1991, Luyk και συν. 1992, Roelofse και Van der Bilj 1994, Roelofse και συν. 1996, Rodrigo και συν. 1996). Στην παρούσα μελέτη, η συνδυασμένη χορήγηση της Βρωμαζεπάμης από το στόμα και Υδροχλωρικής Μεπεριδίνης ενδομυϊκά κατά την προεγχειρητική περίοδο διασφαλίζει άνετες συνθήκες στο χειρουργείο και σταθερά ζωτικά σημεία. Οι ασθενείς είναι ήρεμοι και ικανοποιημένοι με το βαθμό της αγχόλυσης. ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

11 236 ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΓΧΟΛΥΤΙΚΗ-ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η Βρωμαζεπάμη ανήκει στις Βενζοδιαζεπίνες και επιλέχθηκε για την κατ' εξοχή αγχολυτική της δράση, αποτελεσματικότητα και απουσία εμφανούς ναρκωτικής δράσης (Guelfi και συν. 1993, Erb και συν. 1998). Το σκεπτικό για την εφαρμογή προεγχειρητικής αναλγησίας με Μεπεριδίνη βασίζεται στο γεγονός ότι τα οποιοειδή αναλγητικά θεωρούνται ότι όχι μόνον ελέγχουν άμεσα τον πόνο αλλά και ότι συμμετέχουν στους μεταβιβαστικούς μηχανισμούς των επώδυνων ερεθισμάτων (Kanjhan 1995, Filos και Vagianos 1999). Πρόσφατες έρευνες δείχνουν πως η προεγχειρητική χορήγηση οποιούχων αναλγητικών μπορεί να μειώσει το μετεγχειρητικό πόνο (Richmond και συν. 1993, Sandhu και Rood 1996). Φαίνεται λοιπόν, πως η σύγχρονη χορήγηση της Μεπεριδίνης με τη Βρωμαζεπάμη είναι πιθανό να αυξάνει εμμέσως το συνολικό αγχολυτικό αποτέλεσμα μέσω ελέγχου του «ψυχολογικού» πόνου. Η παρούσα μελέτη έδειξε πως η αγχόλυση με Βρωμαζεπάμη-Μεπεριδίνη είναι μία ελάχιστα επεμβατική τεχνική που παρέχει ασφαλή, απλή και πρακτική προσέγγιση στο πρόβλημα ελέγχου του προεγχειρητικού άγχους. Hellenic Arch Oral Maxillofac Surg 1 (3): , SUMMARY Combined Anxiolytic-Analgesic Premedication in Patients Undergoing Oral and Maxillofacial Surgical Procedures Under Local Anesthesia. Marti K.* 1, Skouteris C.* 2, Datseris G.* 3, Theodoropoulou S.** 4, Angelopoulos A.* 5 * Department of Oral and Maxillofacial Surgery, University of Athens, «Evangelismos» General Hospital (Head: Prof A. P. Angelopoulos). ** Department of Psychiatry, «Evangelismos» General Hospital (Director: S. Theodoropoulou). 1. Assistant Professor. 2. Associate Professor. 3. Oral and Maxillofacial Surgeon, Formerly Resident in the Department. 4. Director. 5. Professor and Head. Key words: Combined anxiolytic regimen, premedication, local anesthesia, oral and maxillofacial surgical procedures. The purpose of this prospective study was to evaluate a simple regimen of preoperative anxiolysis via the oral route in combination with an opiate analgesic given intramuscularly (IM), as a supplement to local anesthesia in hospitalized patients undergoing minor or medium impact oral and maxillofacial surgical procedures. Ninety hospitalized patients of both sexes, age 16 to 82, scheduled to undergo minor or medium impact oral and maxillofacial surgical procedures were consecutively entered in a randomized, double-blind, placebocontrolled, prospective clinical trial. Sixty patients received 3mg of bromazepam orally and 50mg of meperidine hydrochloride IM one hour before surgery (Group A). The remaining 30 patients comprised the control (placebo) group (Group B). Effective local anesthesia was achieved using a solution of 2% lidocaine with 1: epinephrine. Cognitive testing and psychometric evaluation of anxiety was performed in both groups (A and B) immediately prior to surgery. A high anxiety level was found in the placebo group in comparison with the group under treatment (p = 0.049). The mean anxiety values were 2.34 in Group A versus 4.32 in Group B. The use of a combination of oral bromazepam and meperidine hydrochloride IM is a simple, safe, effective, and practical approach in the preoperative anxiety management in hospitalized patients undergoing minor and medium impact oral and maxillofacial surgical procedures under local anesthesia. Adequate patient comfort and cooperation is accomplished with minimal invasiveness and no adverse effects, while the patient's vital signs remain stable throughout the procedure. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Brand HS, Gortzak RA, Abraham - Inpijn L: Anxiety and heart rate correlation prior to dental check up. Int Dent Surg 45: , 1995 Delfino J: Public attitudes toward Oral Surgery: Results of a Gallup Poll. J Oral Maxillofac Surg 55: , 1997 Earl P: Patient's anxieties with third molar surgery. Br J Oral Maxillofac Surg 32: , 1994 Erb T, Sluga M, Hampl KF, Ummenhofer W, Schneider MC: Preoperative anxiolysis with minimal sedation in elderly ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

12 Κ. ΜΑΡΤΗ - ΖΩΓΡΑΦΟΥ και συν. 237 patients: bromazepam or hlorazepate - dipotassium? Acta Anaesthesiol Scand 42: , 1998 Filos KS, Vagianos CE: Pre-emptive analgesia: how important is it in clinical reality? Eur Surg Res 31: , 1999 Guelfi JD, Lancrenon S, Millet V: Comparative double-blind study of bromazepam versus prazepam in non-psychotic anxiety. Encéphale 19: , 1993 James DW: General anesthesia, sedation and resucitation in dentistry. Br Dent J 171: , 1991 Kanjhan R: Opioids and pain. Clin Exp Pharmacol Physiol 22: , 1995 Lefevre B: Local anesthesia with intravenous analgesia as an alternative to general anesthesia for medically compromised patients undergoing oral surgery A retrospective study of sixty-two cases. SAAD Dig 8: 12-18, 1991 Luyk NH, Zaharias M, Wanwimolaruk S: Bolus dose with continuous infusion of midazolam as sedation for outpatient surgery. Int J Oral Maxillofacial Surg 21: , 1992 Milgrom P, Beirne OR, Fiset L, Weinstein P, Jay KM, Martin M: The safety and efficacy of outpatient midazolam intravenous sedation for oral surgery with and without fentanyl. Anesth Prog 40: 57-62, 1993 Milgrom P., Weinstein P, Fiset L, Beirne OR: The anxiolytic effects of intravenous sedation using midazolam alone or in multiple drug techniques. J Oral Maxillofacial Surg 52: , 1994 Richmond CE, Bromley LM, Woolf CJ: Preoperative morphine pre-empts postoperative pain. Lancet; 342 (8863): 73-75, 1993 Rodrigo C, Chow KC: Patient-controlled sedation: a comparison of sedation prior to and until the end of minor oral surgery. Aust Dent J 41: , 1996 Roelofse JA, Van der Bilj P: Cardiac dysrythmias associated with intravenous lorazepam, diazepam, and midazolam during oral surgery. J Oral Maxillofacial Surg 52: , 1994 Roelofse JA, Joubert JJ, Roelofse PG: A double-blind randomized comparison of midazolam alone and midazolam combined with ketamine for sedation of pediatric dental patients. J Oral Maxillofacial Surg 54: , 1996 Sandhu S, Rood JP: A double-blind placebo controlled study to assess the efficacy of a compound analgesic to prevent postoperative pain following oral surgery. Br Dent J 180: , 1996 Zaharias M, Hunter KM, Luyk NH: Patient controlled sedation using midazolam. Br J Oral Maxillofacial Surg 32: , 1994 Διεύθυνση για ανάτυπα: Χρήστος Α. Σκούτερης Δημητρίου Σούτσου 41, Αθήνα Τηλ./Fax: (01) ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

13 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 1(3): , Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής Ρινοεγκεφαλική Μουκορμυκητίαση: Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ράλλης Γ.* 1, Αγγελίδης Ι.* 2, Κόμης Κ.* 3, Πετρίκκος Γ.** 4, Ζαχαριάδης Ν.* 5 * Τμήμα Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Π.Γ.ΝΑ. «ΚΑΤ» (Διευθυντής: Ν. Ζαχαριάδης). ** Α ' Παθολογική Προπαιδευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» (Διευθυντής: Α.Ι. Κωστάκης). ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ρινοεγκεφαλική μουκορμυκητίαση είναι μία σπάνια, ευκαιριακή, καταστροφική και συχνά θανατηφόρος μυκητίαση. Προσβάλλει συνήθως εξασθενημένα άτομα, κυρίως σακχαροδιαβητικούς (συνηθέστερα αυτούς που εμφανίζουν οξέωση), καθώς και ανοσοκατασταλμενους ασθενείς. Η έγκαιρη αναγνώριση και διάγνωση της νόσου καθώς και η γρήγορη θεραπεία, που συνίσταται σε χορήγηση αμφοτερικίνης Β και επιθετικό χειρουργικό καθαρισμό, αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν σημαντικά στην επιβίωση. Παρουσιάζουμε μια ενδιαφέρουσα περίπτωση ρινοεγκεφαλικής μουκορμυκητίασης σε γυναίκα ηλικίας 72 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου II, που εισήχθη στο νοσοκομείο για οίδημα προσώπου. Η καθυστερημένη διάγνωση και εφαρμογή της ορθής θεραπείας, οδήγησαν στην επέκταση της νόσου με μοιραία για την ασθενή κατάληξη. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μουκορμυκητίαση είναι μία σπάνια, ευκαιριακή, καταστροφική και συχνά θανατηφόρος λοίμωξη, που οφείλεται σε ζυγομύκητες (φυκομύκητες) του γένους mucorales. Οι μύκητες αυτοί υπάρχουν παντού στο περιβάλλον. Σπάνια όμως προσβάλλονται υγιή άτομα (Radner και συν. 1995). Συνήθως νοσούν εξασθενημένα άτομα, σακχαροδιαβητικοί, ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς, πολυτραυματίες και εγκαυματίες Η εργασία αυτή ανακοινώθηκε στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, που έγινε στην Αθήνα 21-23/11/ Γναθοχειρουργός, Επιμελητής Α' 2. Γναθοχειρουργός 3. Ειδικευόμενος Γναθοχειρουργός 4. Παθολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής 5. Γναθοχειρουργός, Διευθυντής Λέξεις κλειδιά: Ρινοεγκεφαλική μουκορμυκητίαση, σακχαρώδης διαβήτης, αμφοτερικίνη Β. (Salisbury και συν. 1997, Damante and Fleury 1998). Η πιο κοινή μορφή της είναι η ρινοεγκεφαλική, που παρατηρείται κυρίως σε διαβητικούς ασθενείς. Ο μύκητας εισπνέεται μέσω της ρινός και προοδευτικά κατά συνέχεια ιστών ή αιματογενώς, προσβάλλει τους παραρρίνιους κόλπους, τον κόγχο, τη σκληρά υπερώα και την κρανιακή κοιλότητα. Η διάγνωση είναι δύσκολη και τίθεται μετά από ιστολογική εξέταση. Η πρόγνωση της νόσου εξαρτάται από την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, που συνίσταται σε επιθετική χειρουργική με σύγχρονη χορήγηση αμφοτερικίνης Β (Pillsbury and Fischer 1977, Del Valle Zapico και συν. 1996, Strasser και συν. 1996). ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Γυναίκα ηλικίας 72 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου II, εισήχθη σε επαρχιακό νοσοκομείο λόγω οιδήματος στο δεξιό ημιμόριο του προσώπου και συνοδού αναιμίας. Η διάγνωση ήταν παραρρινοκολπίτιδα. Χορηγήθηκε αντιβιοτική αγωγή και έγινε

14 Γ. ΡΑΛΛΗΣ και συν. 239 Εικ. 1: Φλεγμονώδεις αλλοιώσεις του οπισθοβολικού λίπους του δεξιού οφθαλμού (Α) και των παραρρινίων κόλπων άμφω (Β) στην MRI. μετάγγιση 3 μονάδων αίματος. Σε αξονική τομογραφία (CT) βρέθηκε οστεόλυση του έσω τμήματος της πτερυγοειδούς απόφυσης του σφηνοειδούς οστού δεξιά και πάχυνση του βλεννογόνου των ηθμοειδών κυψελών. Μία εβδομάδα μετά η ασθενής παραπέμφθηκε σε ΩΡΛ κλινική του ΠΓΝΑ «Λαϊκό». Κατά την εισαγωγή της είχε πυρετό 38,2 C, σάκχαρο 3,14mg%, λευκά αιμοσφαίρια /mm 3 και αιματοκρίτη 37%. Εμφάνιζε οίδημα του δεξιού ημιμορίου του προσώπου, πόνο, πτώση της δεξιάς γωνίας του στόματος και πάρεση των μυών του δεξιού οφθαλμού η κόρη του οποίου ήταν σε μυδρίαση και δεν αντιδρούσε στο φως. Νέα CT κρανίου είχε ευρήματα χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας και δεν απεκάλυψε οστικές αλλοιώσεις, ενδοβολβική ή ενδοκογχική χωροκατακτητική εξεργασία. Τέθηκε η διάγνωση της κυτταρίτιδας του δεξιού οφθαλμικού κόγχου και συνεχίστηκε η αντιβιοτική αγωγή. Την επομένη η ασθενής διακομίστηκε στην παθολογική κλινική του νοσοκομείου. Οι καλλιέργειες αίματος και εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) ήταν στείρες και η κυτταρολογική ΕΝΥ αρνητική. Στη φαρμακευτική αγωγή προστέθηκε αμφοτερικίνη Β λόγω ισχυρής υποψίας για μυκητίαση. Η ασθενής υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία (MRI), που αποκάλυψε φλεγμονή του οπισθοβολβικού λίπους του δεξιού οφθαλμού με συνοδό εξόφθαλμο και φλεγμονώδεις αλλοιώσεις των παραρρινίων κόλπων άμφω (Εικ. 1). Τις επόμενες μέρες το οίδημα του προσώπου βελτιώθηκε, ο πυρετός έπεσε και τα λευκά επανήλθαν σε φυσιολογικά επίπεδα, αλλά υπήρξε επίταση του άλγους. Η αμφοτερικίνη Εικ. 2: Χαρακτηριστική εικόνα του μουκορμύκητα στο ιστολογικό παρασκεύασμα. διεκόπη 20 μέρες μετά, οπότε έγινε νέα CT, στην οποία διαπιστώθηκε οστεοαραίωση της ορορφής του δεξιού οφθαλμικού κόγχου και πύκνωση του δεξιού μετωπιαίου κόλπου, των ηθμοειδών κυψελών και του σφηνοειδούς κόλπου. Ελήφθησαν καλλιέργειες από τη δεξιά ρινική κοιλότητα, που ανέπτυξαν σταφυλόκοκκο. Νέα νευρολογική εκτίμηση απεκάλυψε δεξιά πάρεση τροχιλιακού, απαγωγού, προσωπικού, υπογλωσσίου και της μαλθακής υπερώας, βράγχος φωνής με πιθανή πάρεση φωνητικής χορδής και υπαισθησία των τριών κλάδων του τριδύμου. Η ασθενής οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου έγινε ριζική ανάτρηση και χειρουργικός καθαρισμός του δεξιού ιγμορείου κατά Caldwell-Luc και ηθμοειδεκτομή κατά Horgan. Ελήφθησαν νεκρωτικοί ιστοί για ιστολογική εξέταση. Άρχισε πάλι η αγωγή με αμφοτερικίνη Β και 15 ημέρες μετά έγινε ανάτρηση - καθαρισμός και του αριστερού ιγμορείου το οποίο βρέθηκε διαβρωμένο. Το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης από το δεξιό ιγμόρειο ήταν θετικό για μουκορμυκητίαση (Εικ. 2). Δύο μήνες μετά την εισαγωγή της, η ασθενής διακομίστηκε σε νευροχειρουργική κλινική άλλου νοσοκομείου για περαιτέρω χειρουργική αντιμετώπιση, αλλά 15 μέρες μετά επέστρεψε χωρίς να γίνει δυνατή η επέμβαση. Νέα CT έδειξε μάζα μαλακών μορίων στο δεξιό ημιμόριο της άνω γνάθου με επέκταση στο σύστοιχο ιγμόρειο και στο πρόσθιο τοίχωμα του μετωπιαίου οστού με κατάληψη του δεξιού μετωπιαίου κόλπου. Παρόμοιες βλάβες υπήρχαν και στο δεξιό οφθαλμικό κόγχο με ανάπτυξη μάζας μαλακών μορίων στην ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

15 240 ΡΙΝΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΜΟΥΚΟΡΜΥΚΗΤΙΑΣΗ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Εικ. 3: Η επέκταση των βλαβών και η οστική καταστροφή στην απλή (Α) και στην τριών διαστάσεων CT (Β). Εικ. 4: Η κλινική εικόνα της ασθενούς με εμφανή την προσβολή εγκεφαλικών συζυγιών (Α) και τις βλατίδες στην παρειά (Β). άνω και έξω μοίρα του, εντός και εκτός των οφθαλμικών μυών καθώς και στην οπίσθια μοίρα στην περιοχή του οφθαλμικού κώνου, με σημεία διήθησης του υπερκογχίου σχίσματος (Εικ. 3). Επιπλέον η ασθενής εμφάνισε βλατίδες σιη δεξιά παρειά (Εικ. 4). Σχεδόν τέσσερις μήνες μετά την έναρξη της νόσου, η ασθενής διεκομίστηκε σιη γναθοχειρουργική κλινική του ΚΑΤ για εκτίμηση και ενδεχόμενους θεραπευτικούς χειρισμούς. Κατά την κλινική εξέταση εκτός από τα παραπάνω ευρήματα, παρουσίαζε και συρίγγια στη δεξιά παρειά απ' όπου ελήφθησαν καλλιέργειες θετικές για σταφυλόκοκκο και ασπέργιλλο. Οι γενικές εξετάσεις ήταν φυσιολογικές, ο δε έλεγχος για HIV αρνητικός. Η αντιμυκητιασική αγωγή συνεχίστηκε επί 15 ημέρες και προστέθηκαν αντιβιοτικά με βάση τις καλλιέργειες. Κατά το διάστημα αυτό αποκλείστηκε η συνδυασμένη νευροχειρουργική και γναθοχειρουργική επέμβαση λόγω της βαρύτητας της, της ηλικίας της ασθενούς και κυρίως λόγω της άρνησης των συγγενών για ακρωτηριαστική επέμβαση. Η κατάσταση της ασθενούς ήταν σταθερή, χωρίς πόνο και πυρετό, με κλείσιμο των συριγγίων της παρειάς. Αιφνιδίως όμως, παρουσίασε υψηλό πυρετό 40 C, απορύθμιση του σακχάρου του αίματος και υποκαλιαιμία. Η ασθενής βυθίστηκε και την επομένη κατέληξε. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Παρουσιάσαμε μια ενδιαφέρουσα περίπτωση ρινοεγκεφαλικής μουκορμυκητίασης, σε έδαφος σακχαρώδους διαβήτη τύπου II, με σκοπό αφ' ενός μεν να υπενθυμίσουμε το χαρακτήρα της νόσου, αφ' ετέρου δε να τονίσουμε ορισμένα σημεία, που νομίζουμε ότι έχουν ιδιαίτερη σημασία και ενδιαφέρον. Οι λοιμώξεις που προκαλούνται από μύκητες του γένους Mucorales της τάξεως των ζυγομυκήτων, είναι γνωστές σαν μουκορμυκητιάσεις. Πρόκειται για αερόβιους μικροοργανισμούς οι συνηθέστεροι των οποίων είναι ο Mucor και ο Rhizopus. Οι μύκητες αυτοί μπορεί να σαπροφυτούν στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα υγιών ατόμων (Damante and Fleury 1998). To 40-50% των ασθενών που προσβάλλονται από μουκορμυκητίαση αφορά σε σακχαροδιαβητικούς (Tierney and Baker 1995). Οι διάφορες μορφές της μουκορμυκητίασης ταξινομούνται ανάλογα με την ανατομική θέση προσβολής. Οι σημαντικότερες μορφές είναι η πνευμονική (22%), η διάχυτη (16%), η δερματική (16%), η γαστρεντερική (4%) και η ρινοεγκεφαλική (39%) (Adam και συν. 1994). Η τελευταία είναι συχνότερη στους σακχαροδιαβητικούς (Tierney and Baker 1995). Πρέπει να τονισθεί ότι η υπεργλυκαιμία δεν αποτελεί τόσο τον προδιαθεσικό παράγοντα για την λοίμωξη, όσο η μειωμένη άμυνα, η κετοξέωση και η παρουσία νεκρωτικών ιστών (Moll και συν. 1994). Η αγγειοπάθεια που σχετίζεται με το διαβήτη μπορεί να ευνοεί τη λοίμωξη (Tierney and Baker 1995). Ο μύκητας εισβάλλει μέσω των αγγειακών τοιχωμάτων προκαλώντας θρόμβωση, ισχαιμία και ιστική νέκρωση (Nussbaum and Hall 1994, Damante and Fleury 1998). H ανάπτυξη των μυκήτων παρατηρείται πιο εύκολα σε ασθενείς με μεταβολική οξέωση λόγω της παρεμπόδισης της δέσμευσης ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

16 Γ. ΡΑΛΛΗΣ και συν. 241 του σιδήρου από την τρανσφερρίνη, ενώ και η ίδια η μουκορμυκητίαση προδιαθέτει στην εμφάνιση οξέωσης σε διαβητικούς ασθενείς (Adam και συν. 1994). Στα σημεία και συμπτώματα περιλαμβάνονται πονοκέφαλος, πυρετός, οίδημα προσώπου, αιματηρές ρινικές εκκρίσεις, μαύρες νεκρωτικές εσχάρες του ρινικού διαφράγματος και των κογχών, στοματικά έλκη με περιοχές οστικής απογύμνωσης, περικογχική κυτταρίτιδα καθώς και προσβολή κρανιακών νεύρων. Επιπλοκές της νόσου αποτελούν η απώλεια της όρασης λόγω θρόμβωσης της αμφιβληστροειδούς αρτηρίας, η θρόμβωση της έσω καρωτίδας και του σηραγγώδους κόλπου και το εγκεφαλικό απόστημα (Economopoulou και συν. 1995, Sugar 1995). Η υποψία της νόσου ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν προδιαθεσικοί παράγοντες, πρέπει να παραμένει ισχυρή στην καθ' ημέρα πράξη. Ακόμη και σε ασθενείς με ιστορικό καλώς ρυθμισμένου διαβήτη, με επιμένουσα ρινίτιδα, κολπίτιδα ή με πάρεση κάποιου κρανιακού νεύρου θα πρέπει να τίθεται έγκαιρα η υποψία της μουκορμυκητίασης (Moll και συν. 1994). Η οριστική διάγνωση προκύπτει από την ανεύρεση του μικροοργανισμού κατά την ιστολογική εξέταση. Η καλλιέργεια είναι μεν χρήσιμη για την ταυτοποίηση, αλλά δεν είναι παθογνωμονική αφού ο μύκητας σαπροφυτεί και σε υγιείς ανθρώπους. Στο παρασκεύασμα ο μύκητας ανευρίσκεται στους εν τω βάθει ιστούς. Το υλικό παρουσιάζει ευρείες υφές, χωρίς διαφραγμάτια, με διακλαδώσεις σε ορθές γωνίες και αξιοσημείωτη αγγειακή προσβολή, στοιχεία που βοηθούν στη διαφορική διάγνωση με την ασπεργίλλωση (Sugar 1995, Del Valle Zapico και συν. 1996). Οι απλές ακτινογραφίες μπορεί να δείξουν σκίαση των κόλπων με ή χωρίς υδραερικά επίπεδα και τοπική οστική απορρόφηση των ιγμορείων, των ηθμοειδών κόλπων και του εδάφους του οφθαλμικού κόγχου. Η αξονική τομογραφία με ή χωρίς σκιαγραφικό είναι ευαίσθητη στην αποκάλυψη οστικής προσβολής. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει πιο καθαρά την προσβολή του λιπώδους ιστού στο πρόσωπο και τον κόγχο, όπως και την αρχική προσβολή των αγγείων, την ενδομηνιγγική ή εξωμηνιγγική επέκταση και τις παρεγχυματικές βλάβες στον εγκέφαλο (Nussbaum and Hall 1994). Διαφορική διάγνωση πρέπει να γίνεται από κακοήθεια, φυματιώδη ή συφιλιδική βλάβη, κοκκιωμάτωση του Wegener, θανατηφόρο κοκκίωμα της μέσης γραμμής, ασπεργίλλωση ή άλλου τύπου συστηματική μυκητίαση (Economopoulou και συν. 1995). Η θεραπεία περιλαμβάνει ευρύ χειρουργικό καθαρισμό των προσβεβλημένων ιστών, αντιμυκητιασική αγωγή με αμφοτερικίνη Β και αντιμετώπιση της προδιαθεσικής νόσου, που στην περίπτωση του σακχαρώδους διαβήτη συνίσταται στον έλεγχο της υπεργλυκαιμίας και της μεταβολικής οξέωσης (Sugar 1995, Del Valle Zapico και συν. 1996). Θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο είχε ποικίλα αποτελέσματα και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση (Tierney and Baker 1995, Damante and Fleury 1998). Μέγιστη σημασία έχει η όσο το δυνατόν πιο γρήγορη αντιμετώπιση της νόσου. Εάν αφεθεί επί μακρόν αδιάγνωστη ή επεκταθεί στον εγκέφαλο, εμφανίζει υψηλή θνησιμότητα (Damante and Fleury 1998). Η αδυναμία έγκαιρης διάγνωσης και εφαρμογής της κατάλληλης θεραπείας στη συγκεκριμένη περίπτωση που αναφέραμε, πιστεύουμε πως ήταν η αιτία της κακής έκβασης της. Η πρόγνωση της νόσου ήταν κακή μέχρι το 1958 οπότε και χρησιμοποιήθηκε η αμφοτερικίνη Β. Η λιποσωμική μορφή της αμφοτερικίνης Β έχει μικρότερη τοξικότητα και καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα λόγω της ευχερέστερης εισόδου της σιο ΕΝΥ (Nussbaum and Hall 1994, Strasser και συν. 1996). Σήμερα η φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με την επιθετική και πολλές φορές επαναλαμβανόμενη χειρουργική επέμβαση, αύξησε τα ποσοστά επιβίωσης στη ρινοεγκεφαλική μουκορμυκητίαση σε 60-85% για τους διαβητικούς και σε 20-50% για τους ασθενείς με άλλες προδιαθεσικές νόσους (Pillsbury and Fischer 1977, Blitzer και συν. 1980). Υπάρχουν βέβαια και αντίθετες απόψεις όπως του Ochi και συν. (1988), που εμφανίζουν χαμηλά αυτά τα ποσοστά (18%). Κατά τους Blitzer και συν. (1980), την καλύτερη πρόγνωση εμφανίζουν οι ασθενείς χωρίς υποκείμενη νόσο. Συμπερασματικά πρέπει να τονίσουμε ότι η έγκαιρη βιοψία που θέτει τη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να αυξήσουν τη βιωσιμότητα. Συχνότερα προσβάλλονται οι ασθενείς με προδιαθεσική νόσο. Η απουσία της πάντως δεν αποκλείει τη ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

17 242 ΡΙΝΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΜΟΥΚΟΡΜΥΚΗΤΙΑΣΗ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ μουκορμυκητίαση. Γενικά σε επιμένοντα σημεία και συμπτώματα όπως οίδημα προσώπου, πονοκέφαλο, κολπίτιδα ή περικογχική κυτταρίτιδα, η υποψία της νόσου οφείλει να παραμείνει ισχυρή στην καθημερινή πράξη. Ο έλεγχος με αξονική ή μαγνητική τομογραφία σε αυτές τις περιπτώσεις επιβάλλεται. Hellenic Arch Oral Maxillofac Surg 1 (3): , SUMMARY Rhinocerebral Mucormycosis: Case Report of Interest Rallis G.* 1, Aggelidis J.* 2, Komis Κ.* 3, Petrikkos G.** 4, Zachariades N.* 5 * Department of Oral and Maxillofacial Surgery, «ΚΑΤ» General District Hospital of Athens (Director: N. Zachariades). ** Department A ' of Internal Medicine, University of Athens, «Laiko» General District Hospital of Athens (Head: A.I. Kostakis). Rhinocerebral mucormycosis is an opportunistic, uncommon, destructive and often lethal fungal infection. It is usually associated with debilitating diseases, mainly diabetes mellitus (particularly in the presence of acidosis) or immunosupressive conditions. Early detection and diagnosis of the disease, as well as, prompt aggressive surgical debridement, together with amphotericin Β are critical factors with respect to survival. We present an interesting case of rhinocerebral mucormycosis in a female patient 72 years of age with diabetes mellitus type II, who was admitted in the hospital due to a facial swelling. Delayed diagnosis and treatment, resulted in the spread of the disease and a fatal termination. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Adam RD, Hunter G, DiTomasso J, Comerci G: Mucormycosis: emerging prominence of cutaneous infections. Clinical Infections Diseases 19: 67-76, 1994 Damante JH, Fleury RN: Oral and rhinoorbital mucormycosis: case report. J Oral Maxillof Surg 56: , 1998 Del Valle Zapico A, Rubio P, Suarez C, Mellado Encinas E, Morales Angulo, Carbera Posuelo: Mucormycosis of the sphenoid sinus in an otherwise healthy patient. Case report and literature review. Journal of Laryngology and Otology 110: , 1996 Economopoulou P, Laskaris G, Ferekidis E, Kanelis N: Rhinocerebral mucormycosis with severe oral lesions: a case report. J Oral Maxillofac Surg 53: , 1995 Moll GW. Liu GC. Raila FA, Conerly AW: Rhinocerebral mucormycosis in IDDM. Sequential magnetic resonance imaging of long-term survival with intensive therapy. Diabetes Care 17: , 1994 Nussbaum ES. Hall WA: Rhinocerebral mucormycosis: changing patterns of disease. Surg Neurol 41: , 1994 Ochi JW. Harris JP. Feldman JI. Press GA: Rhinocerebral mucormycosis: results of aggressive surgical debridement and amphotericin B. Laryngoscope 98: , 1998 Phillsbury HC. Fischer ND: Rhinocerebral mucormycosis. Arch. Otolaryngol 103: Radner AB. Witt MD. Edwards JE: Acute invasive rhinocerebral zygomycosis in an otherwise healthy patient: case report and review: Clinical Infectious Diseases 20: , 1995 Salisbuiy PL. Caloss R. Cruz JM. Powell BL, Cole R, Kohut RI: Mucormycosis of the mandible after dental extractions in a patient with acute myelogenous leukemia. Oral Surgey Oral Medicine Oral Pathology 83: , 1997 Strasser MD. Kennedy RJ. Adam RD: Rhinocerebral mucormycosis. Therapy with amphotericin Β lipid complex. Arch Intern Med 156: Sugar AM: Agents of mucormycosis and related species, In: Mandell. Douglas and Bennett: Principles and practice of infectious diseases. Churchill Livingstone, 1995, pp Tierney MR. Baker AS: Infections of the head and neck in diabetes mellitus. Infectious Disease Clinics of North America 9: , Senior Registrar 2. Oral and Maxillofacial surgeon 3. Resident 4. Physician, Associate Professor 5. Director. Διεύθυνση για ανάτυπα: Γ. Ράλλης Αισχύλου 9, Χαλάνδρι Τηλ.: (01) Key words: Rhinocerebral mucormycosis, diabetes mellitus, amphotericin B. ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

18 Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 1(3): , Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής Κεντρικό Οστεοπλαστικό-Οστεϊνοπλαστικό Ίνωμα. Παρουσίαση Περίπτωσης. ΑλεξανδρίδηςΚ.* 1, Αγγελοπούλου Ε.** 2, Κουρσούμη Ρ.* 3 * Κλινική της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών (Διευθυντής: Καθ. Αγγ. Π. Αγγελόπουλος). ** Εργαστήριο Στοματολογίας, Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών (Διευθυντής: Καθ. Στ. Παπανικολόου). ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κεντρικό οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστίκό ίνωμα είναι ένα σπάνιο καλοήθες νεόπλασμα το οποίο αναπτύσσεται στα οστά των γνάθων και σπανιότερα στον υπόλοιπο σκελετό. Χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του οστού από ινώδη συνδετικό ιστό, ο οποίος στη συνέχεια εμφανίζει διάφορες ποσότητες ενασβεστιωμένου υλικού όμοιου με των οστών και άτυπη οστεΐνη. Προσβάλλει άτομα νεαρής ηλικίας με συχνότερη εντόπιση στις οδοντοφόρες περιοχές των γνάθων, κυρίως όμως στην περιοχή προγομφίων-γομφίων της κάτω γνάθου. Αναπτύσσεται αργά προκαλώντας έκπτυξη των οστικών πετάλων των γνάθων. Καλύπτεται από φυσιολογικό βλεννογόνο και συνήθως είναι ασυμπτωματικό. Ακτινογραφικά, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται, εμφανίζεται σαν καλά περιγεγραμμένη διαύγαση με παρουσία ή όχι διαφόρου μεγέθους ακτινοσκιερών περιοχών. Η ιστοπαθολογική διαφορική διάγνωση πρέπει να γίνει από τις άλλες ινοοστικές βλάβες και κυρίως από την ινώδη δυσπλασία. Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται περίπτωση άνδρα 30 ετών με ασυμπτωματική διόγκωση στην αριστερή κάτω γνάθο, βαθμιαία αυξανόμενη τον τελευταίο χρόνο. Η ακτινογραφική εικόνα της βλάβης ήταν μία καλά περιγεγραμμένη μονόχωρη διαύγαση που περιείχε λίγες ακτινοσκιερές εστίες. Στην ιστολογική εξέταση ιστοτεμαχίου της βλάβης παρατηρήθηκε μάζα ινώδους συνδετικού ιστού ο οποίος περιείχε οστικές δοκίδες μεταπλαστικού τύπου και μικρές ποσότητες άτυπης οστεΐνης, εικόνα συμβατή με οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστίκό ίνωμα. Κατά την χειρουργική επέμβαση, ο όγκος ήταν πολύ καλά περιγεγραμμένος και αφαιρέθηκε εύκολα, επιβεβαιώνοντας την ιστολογική διάγνωση του κεντρικού οστεοπλαστικού - οστεϊνοπλαστικού ινώματος. Έγινε εκπυρήνιση του όγκου και η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστίκό ίνωμα είναι ένα καλοήθες νεόπλασμα που συνίσταται από ινώδη συνδετικό ιστό ο οποίος περιέχει διαφόρου βαθμού ενασβεστιωμένο υλικό όμοιο με οστούν και άτυπη Μέρος της εργασίας αυτής ανακοινώθηκε στο 13ο Πανελλήνιο Οδοντιατρικό Συνέδριο, Καλαμάτα, Αναπληρωτής Καθηγητής 2. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια 3. Γναθοχειρουργός, Συνεργάτης της Κλινικής Λέξεις κλειδιά: Κεντρικό οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστίκό ίνωμα, καλοήθεις ινο-οστικές βλάβες, κάτω γνάθος. οστεΐνη (Kramer και συν. 1993, Αγγελόπουλος και συν. 2000). Οι όγκοι αυτοί είναι καλά περιγεγραμμένοι και μερικές φορές φέρουν κάψα. Ανήκει σε μία μεγάλη ομάδα ενδοοσπκών βλαβών που ονομάζονται καλοήθεις ινοοσπκές βλάβες, αποτελούνται ιστολογικά από ινώδη συνδετικό ιστό και οστούν ή και οστεΐνη και η διάκριση τους είναι δύσκολη μόνο με ιστολογικά κριτήρια. Για την τελική διάγνωση των ινοοσπκών βλαβών εκτός από την ιστολογική εικόνα που είναι παρεμφερής συνεκτιμώνται η ηλικία, η εντόπιση, το περιγεγραμμένο ή όχι της βλάβης κ.λ.π. Σύμφωνα με τον Waldron (1983, 1985) το κεντρικό οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστίκό ίνωμα κατατάσεται στα ινοοστικά νεοπλάσματα και είναι καλοήθης βλάβη.

19 244 ΟΣΤΕΟΠΛΑΣΤΙΚΟ-ΟΣΤΕΪΝΟΠΛΑΣΤΙΚΟ ΙΝΩΜΑ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Εικ. 1: Προεγχειρητική πανοραμική ακτινογραφία. Περιγεγραμμένη διαύγαση στην κάτω γνάθο, αριστερά, χωρίς απορρόφηση των ριζών. Εικ. 2: Προεγχειρητική ακτινογραφία δήξεως. Παρατηρείται έκπτυξη του προστομιακού και γλωσσικού οστικού πετάλου, διαύγαση και κεντρικές σκιάσεις. Κλινικά, είναι καλά περιγεγραμμένος όγκος, αυξάνεται βαθμιαία με αργό ρυθμό και προκαλεί ανώδυνη έκπτυξη του οστού και διόγκωση συχνότερα στην περιοχή των γομφίων και προγομφίων της κάτω γνάθου σε ποσοστό 70% εως 80%. Προσβάλλονται και τα δυο φύλα με ελαφρά υπεροχή των γυναικών, σε διάφορες ηλικίες αλλά συχνότερα νεαροί ενήλικες (Αγγελόπουλος και συν. 2000). Ακτινογραφικά, πρόκειται για καλά περιγεγραμμένη μονόχωρη διαύγαση, ενώ ανάλογα με την ποσότητα των ενασβεσπωμένων ιστών εμφανίζει διαφόρου βαθμού ακτινοσκιερές περιοχές (Assael 1991). Είναι πιθανό να απωθεί παρακείμενα δόντια και συνήθως δεν προκαλεί απορρόφηση των ριζών. Ιστολογικά, το οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστικό ίνωμα αποτελείται από κυτταροβριθή ινώδη συνδετικό ιστό με οστικές δοκίδες μεταπλαστικού τύπου. Επιπλέον παρατηρούνται ενασβεστιωμένες μάζες οι οποίες έχουν μορφολογία οστεΐνης ουσίας, στρογγυλές ή λοβωτές, έντονα βασεόφιλες με σποραδικά εγκλωβισμένα κύτταρα (Kramer και συν. 1992). Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται περίπτωση νεαρού άνδρα με οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστικό ίνωμα και συζητείται η κλινική συμπτωματολογία, η διαγνωστική προσέγγιση και η χειρουργική αντιμετώπιση της βλάβης. Η διαφορική διάγνωση από τις άλλες ινοοστικές βλάβες τέθηκε αξιολογώντας τόσο τα κλινικά και τα ακτινογραφικά χαρακτηριστικά της βλάβης όσο και την ιστολογική εικόνα. Γίνεται επίσης αναφορά στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία και σης απόψεις που υπάρχουν για την προέλευση και τη φύση της βλάβης, τη διαφοροδιάγνωση καθώς και την αντιμετώπιση της. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Άνδρας 30 ετών προσήλθε στη Γναθοχειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών με διόγκωση στην κάτω γνάθο αριστερά. Η διόγκωση εμφανίστηκε πριν ένα χρόνο και ακολούθησε προοδευτική αύξηση του μεγέθους της. Ο ασθενής δεν ανέφερε πόνο ή άλλα συνοδά συμπτώματα. Επισκέφτηκε τον οδοντίατρο του ο οποίος τον παρέπεμψε στη Γναθοχειρουργική Κλινική. Η κλινική εξέταση έδειξε σκληρή διόγκωση στην περιοχή των προγομφίων και των γομφίων της κάτω γνάθου αριστερά. Παρατηρήθηκε έκπτυξη τόσο του προστομιακού όσο και του γλωσσικού πετάλου. Καλύπτονταν από φυσιολογικό βλεννογόνο. Η διόγκωση αυτή ήταν ορατή και εξωστοματικά. Ακτινογραφικός έλεγχος της βλάβης έγινε με πανοραμική και ακτινογραφία δήξεως. Η πανοραμική ακτινογραφία έδειξε καλά περιγεγραμμένη ακτινοδιαυγαστική περιοχή από τον πρώτο προγόμφιο έως το δεύτερο γομφίο στην κάτω γνάθο αριστερά, χωρίς απορρόφηση των ριζών (Εικ. 1). Στην ακτινογραφία δήξεως παρατηρήθηκε έκπτυξη του προστομιακού και του γλωσσικού οστικού πετάλου καθώς και μικρές ακτινοσκιερές περιοχές που υποδήλωναν την παρουσία ενασβεστιώσεων μέσα στην ακτινοδιαυγαστική περιοχή (Εικ. 2). Από το ιστορικό, την κλινική και ακτινογραφική εξέταση, τέθηκε αρχικά η πιθανή διάγνωση καλοήθους ινοοστικής βλάβης, οδοντογενούς ή άλλου κεντρικού όγκου με ενασβεστιώσεις και αποφασίστηκε η λήψη ιστοτεμαχίου για ιστολογική εξέταση, προ- ΑΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

20 Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ και συν. 245 Εικ. 3: Δημιουργία προστομιακού τραπεζοειδούς κρημνού. Διακρίνεται η έκπτυξη του προστομιακού πετάλου. Εικ. 4: Δημιουργία χειρουργικού προστομιακού παράθυρου για τη λήψη υλικού για ιστολογική εξέταση. Εικ. 5: Ιστολογικό παρασκεύασμα. Διακρίνονται οστικές δοκίδες μέσα σε κυτταροβριθή ινώδη συνδετικό ιστό (Αιματοξυλίνη και Ηωσίνη, Χ 63) Εικ. 6: Ιστολογικό παρασκεύασμα. Διακρίνονται ακύτταρες οστεϊνόμορφες μάζες (Αιματοξυλίνη και Ηωσίνη, x 63). Εικ. 7: Διεγχειρητική εικόνα. Αφαίρεση της βλάβης με εκπυρήνιση και απόξεση. κειμένου να τεθεί τελική διάγνωση. Για το σκοπό αυτό μετά την ανάπτυξη προστομιακού τραπεζοειδούς κρημνού αντίστοιχα με την έκπτυξη του οστικού πετάλου, δημιουργήθηκε χειρουργικό παράθυρο για τη λήψη του υλικού (Εικ. 3, 4). Η ιστολογική εξέταση απέδειξε την ύπαρξη κυτταροβριθούς ινώδους συνδετικού ιστού μέσα στον οποίο υπήρχαν οστικές δοκίδες, μεταπλαστικού τύπου. Σε ορισμένες θέσεις παρατηρήθηκαν διάσπαρτες οστεϊνόμορφες μάζες διαφόρου μεγέθους ως επί το πλείστον ακύτταρες (Εικ. 5, 6). Με βάση τα κλινικά, ακτινογραφικά και ιστολογικά στοιχεία τέθηκε διάγνωση «Συμβατό με καλοήθες κεντρικό οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστικό ίνωμα». Αποφασίστηκε η χειρουργική αφαίρεση της βλάβης. Με τοπική αναισθησία και ενδοστοματική προσπέλαση έγινε εκπυρήνιση της βλάβης και απόξεση (Εικ. 7). Η βλάβη ήταν καλά περιγεγραμμένη και εκπυρηνίστηκε εύκολα επιβεβαιώνοντας την αρχική διάγνωση ότι πρόκειται για οστεοπλαστικό-οστεϊνοπλαστικό ίνωμα, και όχι για ινώδη δυσπλασία ή άλλη ινοοστική βλάβη. ΤΟΜΟΣ 1, No 3, 2000

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Χ. Πάνος Σόλωνος 66, 106 80 Αθήνα Τηλ., Fax: 210 3637 247

Γεώργιος Χ. Πάνος Σόλωνος 66, 106 80 Αθήνα Τηλ., Fax: 210 3637 247 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ online www.haoms.org Τόμος 0, Τεύχος, Δεκέμβριος 009 ISSN 08-89 X Τετραμηνιαίο Επιστημονικό Περιοδικό Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Γυναίκα με χρόνιες ρινικές εκκρίσεις και αίσθημα πίεσης στο γναθιαίο κόλπο Παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & Αριθμ. Πρωτ. Y7α/Γ.Π οικ.85787 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Α Ταχ Δ/νση : Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ Γενικά Η κεντρική θέση και ο σημαντικότατος ρόλος που κατέχει η μύτη στην ανατομία και την λειτουργία του ανώτερου αναπνευστικού και συνολικά του ΩΡΛ συστήματος είναι αδιαμφισβήτητος

Διαβάστε περισσότερα

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Σκοπός Να μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στις συγκλεισιακές ανωμαλίες & στην

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΔΙΑ ΒΊΟΥ ΒΙΟΕΠΙΣΤΉΜΕΣ Ώρα μαθήματος Αντικείμενο Τίτλος μαθήματος 14.00-18.00 Παθολογία (Χ. Κουτίνας, Ν. Σούµπασης) Παθολογία (Χ. Κουτίνας,

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER Β ΚΛΙΝΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΑΤ, 1 Η οξεία γαγγραινώδης φλεγμονή του οσχέου με επέκταση στο περίνεο (σύνδρομο FOURNIER) αποτελεί μια σπάνια νόσο που εμφανίζεται συχνότερα σε

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης στο Οδοντιατρείο II. Βασική Υποστήριξη της Ζωής

Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης στο Οδοντιατρείο II. Βασική Υποστήριξη της Ζωής Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 1(4): 326-331, 2000. 2000 Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ - ΔΡΑΓΑΝΑΣ Τ.Κ. 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ντής: Kαθηγητής Β. Δανιηλίδης DEMOKRITUS UNIVERSITY

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

Πεπραγμένα του τμήματος Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής κατά την πενταετία 2010-2014

Πεπραγμένα του τμήματος Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής κατά την πενταετία 2010-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΤ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ & ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Συντονιστής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ. OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Εισαγωγή Η τοπική αναισθησία (ΤΑ) είναι μέθοδος εκλογής για πλειάδα μικρών και μεσαίων επεμβάσεων στην χειρουργική της μίας ημέρας

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320 Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Ορθοδοντική Θεραπεία Στόχος της ορθοδοντικής θεραπείας ανεξάρτητα από την ηλικία των ασθενών είναι βελτίωση της στοματικής

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Παρουσίαση περιστατικού Ονόµατα: Α.Γιακαµόζης, Β.Βουτσάς, Θ.Λαζαρίδης,, Β.Ράντου, Π.Κοντού, Α.Ιωαννίδου, Ι Φρανσές, Μ.Μπιτζάνη ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο CT vs MRI Οξεία οσφυαλγία (με ή χωρίς ριζιτική συνδρομή)* Πολύ συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης στο Οδοντιατρείο III. Λιποθυμία-Διαβητικό κώμα-καρδιολογικά Προβλήματα.

Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης στο Οδοντιατρείο III. Λιποθυμία-Διαβητικό κώμα-καρδιολογικά Προβλήματα. Αρχεία Ελληνικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής 2(3): 122-128, 2001. 2001 Ελληνικής Εταιρείας Στοματογναθοπροσωπικής Χειρουργικής ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Αντιμετώπιση Καταστάσεων Ανάγκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14)

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14) Εθνικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που υλοποιείται από την Α Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αθηνών σε συνεργασία με την Πολυκλινική Ολυμπιακού Χωριού σε απομακρυσμένα νησιά

Διαβάστε περισσότερα

3 ΗΜΕΡΙΔΑ EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στο οδοντιατρείο 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

3 ΗΜΕΡΙΔΑ EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στο οδοντιατρείο 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ www.ssos.gr η 3 ΗΜΕΡΙΔΑ EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στο οδοντιατρείο Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα (αίθουσα Ολυμπία) ΔΩΡΕΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS Damage Control «Η λιγότερο κατανοητή έννοια της δεκαετίας» Απλά σημαίνει: Εάν ο πολυτραυματίας ασθενής οδηγηθεί στο χειρουργείο πρέπει να γίνει κάτι για τα κατάγματα των μακρών

Διαβάστε περισσότερα

(FESS=Functional Endoscopic Sinus Surgery)

(FESS=Functional Endoscopic Sinus Surgery) Δρ Γεράσιμος Κυριακίδης Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος Dr Yerasimos Kyriakides ENT Surgeon Πόσες εγχειρήσεις παραρρινίων κόλπων διενεργούνται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ? Σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αν διαχωρίζει τελείως το χείλος η σχιστία λέγεται πλήρης, ενώ αν χωρίζει τμήμα μόνο του χείλους λέγεται ατελής.

Αν διαχωρίζει τελείως το χείλος η σχιστία λέγεται πλήρης, ενώ αν χωρίζει τμήμα μόνο του χείλους λέγεται ατελής. Μια από τις πιο συχνές ανωμαλίες που παρουσιάζονται κατά την γέννηση και έρχονται να διαταράξουν την ευτυχία που φέρνει στους γονείς ο ερχομός ενός παιδιού, είναι η σχιστία του χείλους, της υπερώας ή και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΝΗ/ACCOMMODATION. Ξενοδοχείο Crowne Plaza SALZBURG-THE PITTER

ΔΙΑΜΟΝΗ/ACCOMMODATION. Ξενοδοχείο Crowne Plaza SALZBURG-THE PITTER ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ/GENERAL INFORMATION ΔΙΑΜΟΝΗ/ACCOMMODATION Ξενοδοχείο Crowne Plaza SALZBURG-THE PITTER RAINERSTRASSE 6-8, SALZBURG, 5020 AUSTRIA Hotel Front Desk: 43-662-88978 X0 Hotel Fax: 43-662-878893

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Εγκαυμάτων και Χειρουργικής Άκρας Χειρός, Γ.Ν.Θ. Γ.Παπανικολάου, Θεσσαλονίκη Τα ηλεκτρικά εγκαύματα αποτελούν το 3-4% όλων των εισαγωγών στα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δραστηριότητες

Κλινικές δραστηριότητες Ο ηλικιωμένος ασθενής στη δευτεροβάθμια περίθαλψη Φλώρα Ζερβού-Βάλβη MPhil Med, Δρ Οδοντ Συντονίστρια Διευθύντρια Οδοντιατρικού Τμήματος Ειδικής Μονάδας ΑΜΕΑ Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας» Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά Ίσως πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώµα δεν µπορούµε να παρατηρήσουµε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο Σ, όπως τις παρατηρούµε στα πόδια των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική διερεύνηση των καταγμάτων των μακρών οστών Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΟΕΒΕ 11/2012 Συμπτώματα Στραβισμός μη συνεκτικός Διόφθαλμη διπλωπία (αυξανόμενη στο σημείο δράσης του παρετικού μυός)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα