Δέσποινα Ε. Σηµαντηράκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δέσποινα Ε. Σηµαντηράκη"

Transcript

1 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΑΣΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη των Προγονικών Ενδοθηλιακών Κυττάρων σε νέους ασθενείς µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου Ι Δέσποινα Ε. Σηµαντηράκη Ηράκλειο, 2015

2 Τριµελής Επιτροπή Επίβλεψης και Αξιολόγησης 1. Αναπ. Καθ. Οφθαλµολογίας κ. Τσιλιµπάρης Μιλτιάδης 2. Καθ. Αιµατολογίας κ. Παπαδάκη Ελένη 3. Καθ. Γενικής Παθολογίας κ. Γανωτάκης Εµµανουήλ Η παρούσα εργασία υπεβλήθη ως µέρος των υποχρεώσεων για την απονοµή του µεταπτυχιακού διπλώµατος ειδίκευσης του Διατµηµατικού Μεταπτυχιακού Προγράµµατος «Οπτική & Όραση». Η ολοκλήρωση της διπλωµατικής εργασίας συγχρηµατοδοτήθηκε µέσω του έργου «Υποτροφίες ΙΚΥ» από πόρους του ΕΠ «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταµείου (ΕΚΤ) του ΕΣΠΑ,

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Για την ολοκλήρωση αυτής της διπλωµατικής εργασίας συνέβαλε ένα σύνολο ανθρώπων, τους οποίους θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά. Αρχικά, ευχαριστώ τον Αναπ. καθ. οφθαλµολογίας κ. Τσιλιµπάρη Μιλτιάδη που µου έδωσε την ευκαιρία να κάνω την διπλωµατική µου εργασία στον τοµέα που µε ενδιέφερε. Επίσης, τον ευχαριστώ γιατί καθ όλη τη διάρκεια της προσπάθειάς µου µε βοήθησε συµβουλεύοντας και καθοδηγώντας µε. Επιπλέον, ευχαριστώ την Καθ. Αιµατολογίας κ. Παπαδάκη Ελένη που µε φιλοξένησε στο εργαστήριο της, όπου έγιναν τα πειράµατα αυτής της εργασίας και για κάθε βοήθεια που µου προσέφερε. Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στον Επίκ. Καθ. Ποντίκογλου Χαράλαµπο ο οποίος υπήρξε πραγµατικός δάσκαλος για εµένα αφού οι γνώσεις και οι συµβουλές του είχαν καθοριστικό ρόλο στην πραγµατοποίηση της παρούσας εργασίας. Επιπλέον, ευχαριστώ την Επίκ. καθ. Βιοστατιστικής κ. Μοσχανδρέα Ιωάννα για τη βοήθεια που µου προσέφερε όσον αφορά τον στατιστικό έλεγχο των αποτελεσµάτων αυτής της µελέτης. Επιπλέον, ευχαριστώ θερµότατα την ερευνήτρια Αθηνά Δαµιανάκη µε την οποία είχαµε µια άριστη συνεργασία καθ όλη τη διάρκεια της παραµονής µου στο εργαστήριο Αιµατολογίας. Επίσης, την ευχαριστώ για την πολύτιµη βοήθεια και τις συµβουλές που µου προσέφερε. Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στη φίλη µου, γιατρό, Ζωή Καψάλα για την πολύτιµη και συνεχή βοήθεια που µου παρείχε απλόχερα στο Τµήµα Βυθού του Οφθαλµού καθ όλη τη διάρκεια της διπλωµατικής µου εργασίας. Ευχαριστώ πολύ τη βιολόγο, Τσόκα Παυλίνα για την σπουδαία βοήθεια και τις χρήσιµες συµβουλές της. Ευχαριστώ τη γιατρό Τσίκα Χρυσάνθη για την επιστηµονική της συνεισφορά στην εργασία αυτή. Ένα µεγάλο ευχαριστώ στην κ. Κουταλά Ελένη υπεύθυνη του Κυτταροµετρητή του εργαστηρίου Αιµατολογίας που ήταν πάντα δίπλα µου σε ό,τι χρειαζόµουν. Ευχαριστώ για κάθε βοήθεια που µου προσέφεραν τους: κ. Γανωτάκη Εµµανουήλ, Καθ. Γενικής Παθολογίας κ. Μαµουλάκη Δηµήτρη, Παιδίατρο κ. Λούβαρη Βασιλική, Νοσηλεύτρια Παιδιατρικής κ. Τσαγκαράκη Γεωργία, Νοσηλεύτρια του Τµήµατος Βυθού του Οφθαλµού Τέλος, ευχαριστώ από καρδιάς την αγαπηµένη µου οικογένεια που πάντοτε µε στηρίζει και το Σπύρο για τη σηµαντική του συµβολή κατά την περίοδο αυτή. 3

4 Στους γονείς μου 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 SUMMARY... 8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΙΔΙΩΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ ΙΔΙΩΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕΛΑΧΡΟΥΝ ΕΠΙΘΗΛΙΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΑΓΓΕΙΩΣΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΕΣ-ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΕΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΠΟΦΡΑΞΕΙΣ ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΦΛΕΒΑΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΚΛΑΔΙΚΗ ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΦΛΕΒΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ (DIABETIC RETINOPATHY, DR) ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ (DIABETES MELLITUS) ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ- ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΒΑΡΥΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ (NON PROLIFERATIVE DIABETIC RETINOPATHY, NPDR) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΉ (PROLIFERATIVE DIABETIC RETINOPATHY, PDR) ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟΥ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΧΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΕΝΔΟΘΗΛΙΑΚΑ ΠΡΟΓΟΝΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (ENDOTHELIAL PROGENITOR CELLS, EPCS) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ EPCS ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 6

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός: Η ανίχνευση ενδοθηλιακών προγονικών κυττάρων (endothelial progenitor cells, EPCs) στο περιφερικό αίµα νέων ασθενών µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι (ΣΔ Ι) και η συσχέτιση αυτών µε το στάδιο της διαβητικής αµφιβληστροειδοπάθειας (ΔΑ). Υλικό & Μέθοδος: Δείγµα περιφερικού αίµατος συλλέχθηκε και αναλύθηκε από 69 άτοµα (µέση ηλικία: 27 έτη, εύρος:8-50): 39 ασθενείς µε ΣΔ Ι, µέσης διάρκειας 16 έτη (εύρος: 2-31), µέσης ηλικίας 26 έτη (εύρος:8-50) και 30 µάρτυρες χωρίς ΣΔ, µε µέση ηλικία τα 28 έτη (εύρος:9-45). Οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε βιοµικροσκόπηση του προσθίου και οπισθίου ηµιµορίου του οφθαλµού και φλουοροαγγειογραφία βυθού. Οι αλλοιώσεις της ΔΑ που διαπιστώθηκαν σταδιοποιήθηκαν σύµφωνα µε την Early Treatment of Diabetic Retinopathy Study (ETDRS). Η ανίχνευση των EPCs έγινε µε κυτταροµετρία ροής χρησιµοποιώντας τα παρακάτω πρωτογενή αντισώµατα: anti- CD34, anti- CD45, anti-cd133 και anti-hvegfr2. Αποτελέσµατα: Πληθυσµός κυττάρων EPCs CD45 - /CD34 + /CD133 + /hvegfr2 + ανιχνεύτηκαν σε 31 από τα 69 άτοµα (mean%: SEM: ). EPCs βρέθηκαν στο περιφερικό αίµα σε 20 από τους 39 ασθενείς (mean%: SEM: ). Πιο συγκεκριµένα EPCs ανιχνεύτηκαν σε 11/15 ασθενείς µε PDR (mean%: SEM: ), σε 4/9 µε αλλοιώσεις NPDR (mean%: SEM: ) και σε 5/15 ασθενείς χωρίς διαταραχές ΔΑ (mean%: SEM: ). Τέλος, EPCs βρέθηκαν σε 11 από τους 30 υγιείς µάρτυρες (mean%: SEM: ). Συµπεράσµατα: EPCs CD45 - /CD34 + /CD133 + /hvegfr2 + ανιχνεύτηκαν στο περιφερικό αίµα νέων διαβητικών ασθενών µε ή χωρίς ευρήµατα DR, καθώς και µη διαβητικών µαρτύρων. Η παρουσία EPCs στο περιφερικό αίµα φαίνεται να σχετίζεται µε το στάδιο της διαβητικής αµφιβληστροειδοπάθειας. Η περαιτέρω µελέτη και η αποσαφήνιση του ρόλου των EPCs ενδέχεται να προσφέρει σηµαντικές πληροφορίες για την παθοφυσιολογία της διαβητικής µικροαγγειοπάθειας. 7

8 SUMMARY Purpose: To evaluate the presence of Endothelial Progenitor Cells (EPCs) in the peripheral blood of young patients with Diabetes Mellitus Type I (T1DM). Method & Material: Blood samples were collected and analyzed from 69 individuals (mean ageyears: 27, range:8-50): 39 patients with DM (mean DM duration-years: 16 (range:2-31)), mean age-years: 26(8-50) and 30 controls without DM mean age-years: 28 (range: 9-45). The presence of Diabetic Retinopathy (DR) was documented with slit lamp examination and fluorescence angiography, according to the Early Treatment of Diabetic Retinopathy Study (ETDRS) criteria. The EPCs were detected with flow cytometry using the following primary antibodies: anti-cd34, anti-cd45, anti-cd133 and anti-hvegfr2. Results: Progenitor EPCs, defined as CD45 - /CD34 + /CD133 + /VEGFR2 + cells, were detected in 31/69 samples (mean%: , SEM: ). 20/39 patients had EPCs detected in the periphery blood (mean%: , SEM: ). EPCs were detected in 11/15 patients with PDR (mean%: , SEM: ). Also, 4/9 patients with NPDR (mean%: , SEM: ) and 5/15 patients without clinically proven DR (mean%: , SEM: ) had detectable EPCs. Finally, circulating EPCs were identified in 11/30 individuals of the control group (mean%: , SEM: ). Conclusions: CD45 - /CD34 + /CD133 + /hvegfr2 + EPCs were detected in the peripheral blood of non diabetic persons and diabetic patients with or without evidence of DR. The presence of EPCs in the peripheral blood of young diabetics seem to correlate with the DR stage. Study of EPCs in these patients could offer significant information about the pathophysiology of diabetic microangiopathy. 8

9 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στοιχεία Ανατοµίας Αµφιβληστροειδούς Ο αµφιβληστροειδής χιτώνας του ανθρώπινου οφθαλµού είναι ένας λεπτός χιτώνας που επικάθεται στη µεµβράνη του Bruch και εκτείνεται από την κεφαλή του οπτικού νεύρου έως την πριονωτή περιφέρεια. Αποτελείται από δύο διακριτές στιβάδες, τον ιδίως αµφιβληστροειδή ή νευροεπιθήλιο προς τα έσω και το µελάχρουν επιθήλιο προς τα έξω. Είναι ο σπουδαιότερος από τους τρεις χιτώνες του οφθαλµού. Μέσα σε αυτόν επιτυγχάνεται η πρώτη φάση της λειτουργίας της όρασης. Συγκεκριµένα, εδώ επιτελείται η λειτουργία της µετατροπής της φωτεινής ενέργειας σε φωτεινό ερέθισµα. Το φωτεινό ερέθισµα, κατόπιν, µε την οπτική οδό, καταλήγει στην πληκτραία σχισµή του ινιακού λοβού, όπου µε την κατάλληλη επεξεργασία έχουµε την αίσθηση του σχήµατος, του χρώµατος, του αντικειµένου κ.α. του αντικειµένου κ.α. Οι υπόλοιποι χιτώνες του οφθαλµού είναι ο ινώδης και ο αγγειώδης ή ραγοειδής. Και οι δύο αυτοί χιτώνες είναι βοηθητικοί του αµφιβληστροειδούς. Ο ινώδης δίνει προστασία και ο αγγειώδης διατροφή. Ιδίως Αµφιβληστροειδής Ο ιδίως αµφιβληστροειδής ή νευροεπιθήλιο είναι οφθαλµοσκοπικά διαφανής, λεπτός υµένας ο οποίος καλύπτει προς τα έσω το µελάχρουν επιθήλιο. Το πάχος του ποικίλλει από 0.56mm κοντά στην οπτική θηλή κροταφικά έως 0.20mm στην περιοχή του κεντρικού βοθρίου και 0.10mm στην πριονωτή περιφέρεια. Αποτελείται από νευρικά κύτταρα, κύτταρα γλοίας και αγγεία. Νευρικά Κύτταρα: Η δοµή των νευρικών κυττάρων του ιδίως αµφιβληστροειδούς και των µεταξύ τους συνάψεων είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και δαιδαλώδης. Υπάρχουν δύο τύπων φωτοϋποδοχείς (κωνία και ραβδία) καθώς και πολλών τύπων δίπολα, οριζόντια, βραχύινα και γαγγλιακά κύτταρα. Τα φωτεινά ερεθίσµατα, τα οποία υποδέχονται οι πολυάριθµοι φωτοϋποδοχείς (περίπου ραβδία και κωνία), υφίστανται ειδική επεξεργασία και µεταφορά στα επιµέρους νευρικά στοιχεία του ιδίως αµφιβληστροειδούς πριν φθάσουν στις περίπου νευρικές ίνες για να οδεύσουν µέσω της οπτικής οδού στον ινιακό φλοιό (Εικόνα 1). Κύτταρα Γλοίας: Κύριο εκπρόσωπο των κυττάρων της γλοίας αποτελούν τα κύτταρα του Muller, τα οποία έχουν κάθετο προσανατολισµό και σχηµατίζουν ένα ισχυρό πλέγµα καθόλο το πάχος του ιδίως αµφιβληστροειδούς από τον έσω έως τον έξω αφοριστικό υµένα (Εικόνα 2). Οι πυρήνες των κυττάρων αυτών εντοπίζονται στην έσω κοκκώδη στιβάδα. Τα κύτταρα του Muller περιβάλλουν και υποστηρίζουν µε το πλέγµα που δηµιουργούν τα νευρικά κύτταρα, τους δενδρίτες και τους νευράξονές τους. Αρκετά αστροκύτταρα είναι παρόντα διάσπαρτα στη στιβάδα των γαγγλιακών κυττάρων, καθώς 10

11 και στην έσω κοκκώδη στιβάδα. Τα κύτταρα αυτά παρουσιάζουν επίσης οριζόντιο προσανατολισµό και σχηµατίζουν ένα πλαίσιο το οποίο στηρίζει τους νευράξονες των γαγγλιακών κυττάρων. Τέλος, τα αστροκύτταρα παρουσιάζουν ισχυρές συνδέσεις µε τα τοιχώµατα των αγγείων του αµφιβληστροειδούς. (Λαδάς Ι.) Εικόνα1: Κύτταρα Αµφιβληστροειδούς Ιστολογική δοµή Ιδίως Αµφιβληστροειδούς Ιστολογικά ο ιδίως αµφιβληστροειδής διακρίνεται σε 9 στιβάδες (Εικόνα 2) οι οποίες συνδέονται µεταξύ τους µε συνάψεις που υπάρχουν ανάµεσα στους δενδρίτες και τους νευράξονες των νευρικών κυττάρων. Εκ των έσω προς τα έξω οι στιβάδες αυτές είναι: ο έσω αφοριστικός υµένας, η στιβάδα των νευρικών ινών, η στιβάδα των γαγγλιακών κυττάρων, η έσω δικτυωτή στιβάδα, η έσω πυρηνική (κοκκώδης) στιβάδα, η έξω δικτυωτή στιβάδα, η έξω πυρηνική (κοκκώδης) στιβάδα, ο έξω αφοριστικός υµένας και η στιβάδα των φωτοϋποδοχέων. 11

12 Εικόνα 2: Ιστολογική δοµή ιδίως αµφιβληστροειδούς Μελάχρουν Επιθήλιο Το µελάχρουν επιθήλιο αποτελείται από µια στιβάδα εξαγωνικών κυττάρων η οποία εκτείνεται από την οπτική θηλή έως την πριονωτή περιφέρεια. Η βασική πλευρά των κυττάρων αυτών παρουσιάζει πολύπλοκη πτύχωση µε αποτέλεσµα να αυξάνεται κατά πολύ η επιφάνεια επαφής τους µε την παρακείµενη µεµβράνη του Bruch. Η κορυφή των κυττάρων των κυττάρων φέρει πολλαπλές θηλώδεις προσεκβολές, οι οποίες υποδέχονται τα έξω τµήµατα των φωτοϋποδοχέων µέσα σ ένα υπόστρωµα πλούσιο σε βλεννοπολυσακχαρίτες. Η φύση και ο ρόλος του υποστρώµατος είναι περιορισµένες. Ωστόσο, αποτελεί µείζονα οδό ανταλλαγής θρεπτικών συστατικών και µεταβολιτών µεταξύ των φωτοϋποδοχέων και των χοριοειδικών αγγείων. Κύριο συστατικό του είναι η πρωτεΐνη που δεσµεύει τη ρετινόλη, η οποία µεσολαβεί κατά τη µεταφορά της ρετινόλης (παράγωγο της βιταµίνης Α) µεταξύ του µελάγχρου επιθηλίου και των φωτοϋποδοχέων. (Λαδάς Ι.) Τοπογραφική Ανατοµική Αµφιβληστροειδούς Ιστολογικά µε τον όρο «ωχρά» (macula), χαρακτηρίζεται η περιοχή του αµφιβληστροειδούς όπου η στιβάδα των γαγγλιακών κυττάρων περιέχει δύο ή περισσότερα στρώµατα κυττάρων. Η περιοχή αυτή που είναι κυκλική µε µία διάµετρο mm, εντοπίζεται κροταφικά της οπτικής θηλής οριοθετούµενη κάθετα από τα κροταφικά αγγειακά τόξα. Στο κέντρο της ωχράς εντοπίζεται το «κεντρικό βοθρίο» (fovea centralis). Πρόκειται για κυκλική περιοχή διαµέτρου περίπου 1.50mm, 12

13 της οποίας το κέντρο εντοπίζεται 4.0mm κροταφικά και 0.80mm κάτω από το γεωµετρικό κέντρο του οπτικού δίσκου. Ιστολογικά στην περιοχή αυτή, η οποία είναι υπεύθυνη για την κεντρική όραση και την αντίληψη των χρωµάτων, ο ιδίως αµφιβληστροειδής είναι λεπτός, τα ραβδία απουσιάζουν τελείως ή απαντώνται πολύ σπάνια, ενώ τα κωνία είναι πολυάριθµα, κυλινδρικά και πιο επιµήκη σε σχέση µε εκείνα των άλλων περιοχών του βυθού. Η ανάγγεια ζώνη αποτελεί κυκλική περιοχή διαµέτρου περίπου mm στο κέντρο του κεντρικού βοθρίου, η οποία στερείται αµφιβληστροειδικών τριχοειδών και τροφοδοτείται αιµατικά µε διάχυση από το χοριοειδικό αγγειακό δίκτυο. Το «βοθρίδιο» (foveola) αποτελεί µια µικρή κυκλική εµβάθυνση διαµέτρου περίπου 0.35mm στο κέντρο του κεντρικού βοθρίου. Ιστολογικά στην περιοχή αυτή ο ιδίως αµφιβληστροειδής παρουσιάζει ελάχιστο πάχος, δεδοµένου ότι αποτελείται µόνο από φωτοϋποδοχείς (κατά αποκλειστικότητα κωνία) και κύτταρα του Muller. Το κεντρικό βοθρίο περιβάλλεται από δακτύλιο πάχους περίπου 0.50mm που ονοµάζεται παραβοθρική περιοχή (parafoveal area). Στην περιοχή αυτή η αναλογία κωνία προς ραβδία είναι 1 προς 1. Την παραβοθρική περιοχή περιβάλλει δακτύλιος πάχους περίπου 1.50mm που ονοµάζεται περιβοθρική περιοχή (perifoveal area). Στην περιβοθρική περιοχή η αναλογία κωνία προς ραβδία γίνεται 1 προς 2 (Εικόνα 3). Η περιοχή του αµφιβληστροειδούς η οποία αντιστοιχεί στην έκταση που καταλαµβάνουν αθροιστικά το βοθρίδιο, το κεντρικό βοθρίο, η παραβοθρική και η περιβοθρική περιοχή αναφέρεται από τους περισσότερους οφθαλµίατρους σαν «περιοχή ωχράς» (macula area) ή «οπίσθιος πόλος» (posterior pole) ή «κεντρική περιοχή» (area centralis) εικόνα. Περιφερικότερα του οπισθίου πόλου ο αµφιβληστροειδής λεπτύνεται σταδιακά παρουσιάζοντας βαθµιαία ελαττούµενη κυτταροβρύθια και αγγείωση. Τοπογραφικά, ο περιφερικός αµφιβληστροειδής διακρίνεται από το κέντρο προς την περιφέρεια στις εξής τέσσερις αλληλοδιάδοχες περιοχές.: 1) Εγγύς περιφέρεια: Δακτυλιοειδής ζώνη εύρους περίπου 1.50 mm γύρω από τον οπίσθιο πόλο. 2) Μέση περιφέρεια: Δακτύλιος πάχους περίπου 3.00mm γύρω από την προηγούµενη περιοχή. 3) Άκρα περιφέρεια: Εκτείνεται mm κροταφικά και 16.00mm ρινικά της µέσης περιφέρειας. 4) Πριονωτή περιφέρεια: Αποτελεί το πλέον πρόσθιο όριο του αµφιβληστροειδούς και εκτείνεται από 2.00mm κροταφικά και 0.70mm ρινικά της άκρας περιφέρειας. (Λαδάς Ι.) 13

14 Εικόνα 3: Τοπογραφική Ανατοµική Αµφιβληστροειδούς Αγγείωση Αµφιβληστροειδούς Η αγγείωση του αµφιβληστροειδούς επιτελείται από δύο διαφορετικά αγγειακά συστήµατα τα οποία προέρχονται από την οφθαλµική αρτηρία. Συγκεκριµένα, τα έσω 2/3 του ιδίως αµφιβληστροειδούς τροφοδοτούνται αιµατικά από το αµφιβληστροειδικό αγγειακό σύστηµα της κεντρικής αρτηρίας του αµφιβληστροειδούς, ενώ το µελάχρουν επιθήλιο και το έξω 1/3 του ιδίως αµφιβληστροειδούς είναι ανάγγεια και τροφοδοτούνται έµµεσα µε διάχυση από το ραγοειδικό ή χοριοειδικό αγγειακό σύστηµα των ακτινοειδών αρτηριών. Η οφθαλµική αρτηρία αποτελεί τον πρώτο ενδοκρανιακό κλάδο της έσω καρωτίδος. Μείζονες κλάδους της οφθαλµικής αρτηρίας αποτελούν η κεντρική αρτηρία του αµφιβληστροειδούς, οι οπίσθιες ακτινοειδείς αρτηρίες, και οι µυϊκοί αγγειακοί κλάδοι που είναι υπεύθυνοι για την τροφοδοσία των οφθαλµοκινητικών µυών (Εικόνα 4). Η κεντρική αρτηρία του αµφιβληστροειδούς είναι ο πρώτος κλάδος της οφθαλµικής αρτηρίας. Εισέρχεται στο οπτικό νεύρο από την κάτω ρινική πλευρά του, περίπου 12mm πίσω από το βολβό του οφθαλµού, συνοδευόµενη καθόλη την ενδονευρική της πορεία µέχρι το ηθµοειδές πέταλο από πλούσια συµπαθητική νεύρωση. Στην περιοχή της οπτικής θηλής η κεντρική αρτηρία του αµφιβληστροειδούς κείται κατά κατά κανόνα ρινικά της αντίστοιχης φλέβας και διακλαδίζεται σ έναν άνω και έναν κάτω κύριο αµφιβληστροειδικό κλάδο. Καθένας από τους κλάδους αυτούς 14

15 διχάζεται σε έναν ρινικό και έναν κροταφικό αµφιβληστροειδικό κλάδο, οι οποίοι διακλαδίζονται περαιτέρω µε σκοπό την τροφοδοσία των αντίστοιχων τεταρτηµορίων. Φυσιολογική ανατοµική παραλλαγή, η οποία συναντάται σε ποσοστό κατά µέσον όρο 25% αποτελεί η παρουσία µιας ή περισσοτέρων θηλοωχρικών αρτηριών, που προέρχοναι από τις οπίσθιες βραχείες ακτινοειδείς αρτηρίες κατά κανόνα µέσω του δακτυλίου των Zinn-Haller ή σπανιότερα απευθείας από κλάδους των χοριοειδικών αρτηριών. Οι θηλοωχρικές αρτηρίες αρδεύουν τα έσω 2/3 του ιδίως αµφιβληστροειδούς ενός άλλοτε άλλου µεγέθους τµήµατος στην περιοχή του θηλοωχρικού δεµατίου και της ωχράς. Δεδοµένου ότι προέρχονται από τη χοριοειδική κυκλοφορία, φλουοροαγγειογραφικά καταγράφονται πολύ πρώιµα. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, διασώζεται η κεντρική όραση σε περιπτώσεις απόφραξης της κεντρικής αρτηρίας του αµφιβληστροειδούς εφόσον υπάρχει ικανοποιητικού µεγέθους θηλοωχρική αρτηρία. Ιστολογικά, τόσο η οφθαλµική αρτηρία, όσο και η κεντρική αρτηρία του αµφιβληστροειδούς πίσω από το ηθµοειδές πέταλο παρουσιάζουν δοµή µικρής µυϊκής αρτηρίας. Αντιθέτως, η κεντρική αρτηρία του αµφιβληστροειδούς στην πορεία της µπροστά από το ηθµοειδές πέταλο, όπως και όλοι οι κλάδοι της, έχουν δοµή αρτηριολίου δεδοµένου ότι στερούνται ελαστικών πετάλων και παρουσιάζουν µέσω χιτώνα ατελώς διαµορφωµένο, βαθµιαία λεπτυνόµενο προς την περιφέρεια. Τα προαναφερθέντα ιστολογικά χαρακτηριστικά εξηγούν τη διαφορετική ευπάθεια και συµµετοχή της ενδοφθάλµιας µοίρας της κεντρικής αρτηρίας του αµφιβληστροειδούς συγκριτικά µε το εξωφθάλµιο τµήµα της και την οφθαλµική αρτηρία σε διάφορες παθήσεις, όπως η κροταφική αρτηρίτιδα, αρτηριοσκλήρυνση, κ.α. Το τοίχωµα των αµφιβληστροειδικών αγγείων αποτελείται από τη βασική µεµβράνη και µια στιβάδα ενδοθηλιακών κυττάρων, ανάµεσα στα οποία παρεµβάλλονται περικύτταρα. Φυσιολογικά η σχέση ενδοθηλιακών κυττάρων προς περικύτταρα είναι 1/1. Η σχέση αυτή διαταράσσεται σε ορισµένες αγγειακές παθήσεις του αµφιβληστροειδούς στις οποίες διαπιστώνεται µείωση του αριθµού των περικυττάρων µε αποτέλεσµα τη µηχανική εξασθένηση του αγγειακού τοιχώµατος που οδηγεί στην ανάπτυξη µικροανευρισµατίων. Οι αµφιβληστροειδικές φλέβες (Εικόνα 4) ακολουθούν την πορεία των αρτηριών του αµφιβληστροειδούς. Συνενώνονται στην κεντρική φλέβα του αµφιβληστροειδούς, η οποία εξέρχεται του οπτικού νεύρου περίπου στο ίδιο σηµείο που εισέρχεται η κεντρική αρτηρία και παροχετεύεται στο σηραγγώδη κόλπο. Οι µείζονες αρτηριακοί και φλεβικοί αµφιβληστροειδικοί κλάδοι κατανέµονται στην ίδια περιοχή έχοντας σχεδόν παράλληλη πορεία και κοινό έλυτρο στα σηµεία διασταύρωσης, στα οποία συνηθέστερα ο αρτηριακός κλάδος εντοπίζεται πάνω από το φλεβικό. Η τελευταία αυτή ανατοµική σχέση ευθύνεται για τη δηµιουργία των σηµείων Salus και Gunn λόγω υπέρτασης ή αρτηριοσκλήρυνσης και ενέχεται στην παθογένεια των κλαδικών 15

16 φλεβικών αµφιβληστροειδικών αποφράξεων. Τα µεγάλα αγγεία του αµφιβληστροειδούς πορεύονται ακριβώς κάτω από τον έσω αφοριστικό υµένα διαχωριζόµενα από αυτό µε ένα λεπτό στρώµα γλοίας. Πολύ πιο σπάνια µπορεί να εισδύσουν έως την έσω δικτυωτή στιβάδα. Τα αµφιβληστροειδικά τριχοειδή κατανέµονται σε δύο δίκτυα: Το επιπολής, στη στιβάδα των νευρικών ινών και των γαγγλιακών κυττάρων και το εν τω βάθει στην έξω δικτυωτή στιβάδα. Τα δύο αυτά δίκτυα διακρίνονται σαφέστερα στον οπίσθιο πόλο, ενώ συνενώνονται σε ένα δίκτυο περιφερικότερα. Τέλος, ένα επιπρόσθετο τριχοειδικό δίκτυο εκτείνεται όλως επιπολής στην περιθήλαια περιοχή εξυπηρετώντας την άρδευση των νευρικών ινών, οι οποίες συγκεντρώνονται σε παχύτερο στρώµα όσο πλησιάζουν στην οπτική θηλή. Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, στο επίπεδο των αγγείων του αµφιβληστροειδούς λειτουργεί ο έσω αιµατο-αµφιβληστροειδικός φραγµός. Ο φραγµός αυτός δηµιουργείται από τις ισχυρές µεσοκυττάριες συνδέσεις (tight junctions) που υπάρχουν ανάµεσα στα ενδοθηλικά κύτταρα του τοιχώµατος των αµφιβληστροειδικών αγγείων και δεν επιτρέπει τη δίοδο ορωδών στοιχείων και άλλων µορίων από την κυκλοφορία στον ιδίως αµφιβληστροειδή. Για το λόγο αυτόν κατά τη φλουοροαγγειογραφία, η φλουροσεΐνη (δεσµευµένη και ελεύθερη) παραµένει αυστηρά µέσα στα αγγεία του αµφιβληστροειδούς και δεν διαχέεται στο µεσοκυττάριο αµφιβληστροειδικό χώρο. Η κυκλοφορία του αίµατος στον αµφιβληστροειδή είναι ανεξάρτητη από το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα. Η ρύθµισή της εξαρτάται από εσωτρικούς µηχανισµούς του αµφιβληστροειδούς. Η αιµατική ροή στο επίπεδο του αµφιβληστροειδούς φαίνεται ότι ρυθµίζεται από τις µεταβολικές του ανάγκες (κυρίως τις ανάγκες του σε οξυγόνο), τη συνάθροιση διαµέσων προϊόντων του µεταβολισµού (π.χ. διοξειδίου του άνθρακος), και τις µεταβολές του ph. Κάθε µεταβολή των παραγόντων αυτών πέραν από ορισµένα επίπεδα αποτελεί εκλυτικό αίτιο για την παρέµβαση του µηχανισµού αυτορρύθµισης της αµφιβληστροειδικής κυκλοφορίας. (Λαδάς Ι.) Εικόνα4: Αγγεία αµφιβληστροειδούς (Li et al. 2011) 16

17 Κυκλοφορικές-Αγγειακές Διαταραχές του Αµφιβληστροειδούς Αµφιβληστροειδικές Αρτηριακές Αποφράξεις Η αιµατική άρδευση του αµφιβληστροειδούς επιτελείται σχεδόν αποκλειστικά από τους κλάδους της κεντρικής αρτηρίας του. Οποιοδήποτε κώλυµα στη ροή του αίµατος, πριν ή µετά από την κεντρική αρτηρία, οδηγεί στην ανάπτυξη αµφιβληστροειδικής ισχαιµίας, της οποίας η βαρύτητα και η έκταση εξαρτώνται από το βαθµό της απόφραξης και την εντόπιση του κωλύµατος. Έτσι ανάλογα µε το αγγείο που αποφράσσεται, µπορεί να παρατηρηθεί απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αµφιβληστροειδούς ή κλάδου αυτής, της οφθαλµικής αρτηρίας, της έσω ή της κοινής καρωτίδος, της θηλοωχρικής αρτηρίας, ή ακόµα και απόφραξη µεµονωµένων προτριχοειδικών αρτηριδίων. Ανεξάρτητα από το αγγείο που αποφράσσεται, η οξέως αναπτυσσόµενη ισχαιµία στις έσω στιβάδες του αµφιβληστροειδούς, οδηγεί στη διακοπή της αξοπλασµικής ροής στη στιβάδα των οπτικών ινών µε αποτέλεσµα την ενδοαξονική συνάθροιση κυστεοειδών σωµατιδίων, την αποδόµηση των φυσιολογικά διαφανών ενδοκυττάριων πρωτεϊνών, και την αύξηση του υγρού στον ενδοκυττάριο χώρο. Οι διαταραχές αυτές προκαλούν πάχυνση και απώλεια της διαφάνειας των οπτικών ινών στην ισχαιµική περιοχή του αµφιβληστροειδούς και οδηγούν στην ανάπτυξη λευκάζουσας επιπολής αλλοίωσης µε ασαφή όρια. Μολονότι αρκετές συστηµατικές και οφθαλµικές παθήσεις απαντώνται συχνότερα στους ασθενείς που πάσχουν από απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αµφιβληστροειδούς σε σχέση µε το γενικό πληθυσµό, για καµία από αυτές δεν µπορεί να υποστηριχθεί µε βεβαιότητα ότι αποτελεί το γενεσιουργό αίτιο της πάθησης. Τα 2/3 περίπου των ασθενών που πάσχουν από απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας είναι υπερτασικοί, το 1/3 περίπου από αυτούς πάσχουν από οµόπλευρη αποφρακτική καρωτιδική νόσο, το 25% από σακχαρώδη διαβήτη και το 10% από βαλβιδοπάθειες. Είναι προφανές ότι η αρτηριοσκλήρυνση αποτελεί σηµαντικό προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη της πάθησης. Απόφραξη Κεντρικής Φλέβας Αµφιβληστροειδούς Η απόφραξη της κεντρικής φλέβας του αµφιβληστροειδούς αποτελεί την τρίτη σε συχνότητα αµφιβληστροειδική αγγειακή πάθηση µετά τη διαβητική αµφιβληστροειδοπάθεια και την κλαδική απόφραξη αµφιβληστροειδικής βλέβας. Παθολογοανατοµικά έχει αποδειχθεί ότι οφείλεται στην ανάπτυξη θρόµβου στην κεντρική φλέβα του αµφιβληστροειδούς στην περιοχή του ηθµοειδούς πετάλου της κεφαλής του οπτικού νεύρου. Η πάθηση είναι κατά κανόνα ετερόπλευρη και προσβάλλει, περίπου στο 90% των περιπτώσεων, άτοµα ηλικίας άνω των 50 ετών. Η εµφάνιση 17

18 της σε νεότερους ασθενείς είναι πολύ σπάνια. Μολονότι οι ασθενείς µε απόφραξη της κεντρικής φλέβας του αµφιβληστροειδούς παρουσιάζουν συχνά δίαφορες συστηµατικές ή οφθαλµικές διαταραχές οι οποίες θεωρούνται ότι αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες για την ανάπτυξή της για καµία από τις διαταραχές αυτές δεν µπορεί να υποστηριχθεί µε βεβαιότητα ότι αποτελεί το γενεσιουργό αίτιο της πάθησης. Περίπου το 75% των ασθενών µε απόφραξη της κεντρικής φλέβας πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήµατα, το 55% από υπέρταση, και το 35% από σακχαρώδη διαβήτη. Κλαδική Απόφραξη Αµφιβληστροειδικής Φλέβας Η κλαδική απόφραξη αµφιβληστροειδικής βλέβας αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα αγγειακή πάθηση του αµφιβληστροειδούς µετά τη διαβητική αµφιβληστροειδοπάθεια. Στη µεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων είναι ετερόπλευρη και προσβάλλει άτοµα ηλικίας άνω των 50 ετών. Οι άνδρες προσβάλλονται εξίσου συχνά µε τις γυναίκες (σχέση ανδρών προς γυναίκες 1:1). Η πάθηση οφείλεται σε θρόµβωση η οποία συµβαίνει κατά κανόνα σε σηµείο αρτηριοφλεβικής διασταύρωσης, όπου η αρτηρία και η φλέβα περιβάλλονται από κοινό έλυτρο και ο αρτηριακός κλάδος εντοπίζεται πάνω από το φλεβικό (προς το υαλοειδές) στο 70-85% των περιπτώσεων. Πιθανολογείται ότι η σκλήρυνση της αµφιβληστροειδικής αρτηρίας, η οποία αναπτύσσεται σε περιπτώσεις αρτηριακής υπέρτασης ή γενικότερων αρτηριοσκληρυντικών διαταραχών, προκαλεί µηχανική πίεση εκ των έξω και τοπική σύσφιγξη στη σύστοιχη φλέβα στο σηµείο διασταύρωσης των δύο αγγείων, µε αποτέλεσµα την πυροδότηση του παθοφυσιολογικού µηχανισµού που οδηγεί τελικά στη φλεβική θρόµβωση. Μολονότι ασθενείς µε κλαδική απόφραξη αµφιβληστροειδικής φλέβας παρουσιάζουν συχνά διάφορες συστηµατικές ή οφθαλµικές διαταραχές οι οποίες θεωρούνται ότι αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της για καµία από τις διαταραχές αυτές δεν µπορεί να υποστηριχθεί µε βεβαιότητα ότι αποτελεί το γενεσιουργό αίτιο της πάθησης. Περίπου το 70% των ασθενών µε απόφραξη κλάδου της κεντρικής φλέβας του αµφιβληστροειδούς πάσχουν από υπέρταση, ενώ αρκετοί από αυτούς εµφανίζουν καρδιαγγειακά νοσήµατα, σακχαρώδη διαβήτη, διαταραχές στα επίπεδα χοληστερίνης ή/και των τριγλυκεριδίων του ορού. Η παθογενετική συσχέτιση της θροµβοφιλίας µε τις φλεβικές (κεντρική ή κλαδική) αµφιβληστροειδικές αποφράξεις αποτελεί σηµείο διχογνωµίας και έρευνας την τελευταία δεκαετία. Αρκετοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι η θρόµβωση των εν το βάθει φλεβών σε διάφορα µέρη του σώµατος αποτελεί τελείως διαφορετική πάθηση από την απόφραξη της κεντρικής φλέβας του αµφιβληστροειδούς και εποµένως ότι οι διαταραχές οι οποίες σχετίζονται παθογενετικά µε γενικότερα θροµβοεµβολικά επεισόδια δεν έχουν καµία συσχέτιση 18

19 µε τις φλεβικές αµφιβληστροειδικές αποφράξεις. Ωστόσο, πρόσφατες µελέτες σε οφθαλµολογικά περιοδικά δείχνουν ότι η συχνότητα ορισµένων διαταραχών αυξηµένης πηκτικότητας του αίµατος που σχετίζονται µε την εµφάνιση θροµβοεµβολικών επεισοδίων στον οργανισµό είναι ιδιαίτερα υψηλή, για να θεωρηθεί εντελώς τυχαία, σε ασθενείς µε οφθαλµικές αµφιβληστροειδικές ή/και χοριοειδικές αγγειακές αποφράξεις, συµπεριλαµβανοµένης και της απόφραξης κλάδου της κεντρικής φλέβας του αµφιβληστροειδούς, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό προσβολής διαφορετικών φλεβικών κλάδων στον ίδιο ή στον άλλο οφθαλµό ταυτόχρονα ή σε διαφορετικούς χρόνους. (Λαδάς Ι.) Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια (Diabetic Retinopathy, DR) Σακχαρώδης Διαβήτης (Diabetes Mellitus) Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί παγκοσµίως µείζονα αιτία νοσηρότητας και διακρίνεται σε δύο τύπους, τον ινσουλινοεξαρτώµενο ή τύπου Ι και το µη ινσουλινοεξαρτώµενο ή τύπου ΙΙ. Η κύρια διαταραχή που χαρακτηρίζει το σακχαρώδη διαβήτη είναι η υπεργλυκαιµία και σύµφωνα µε την American Diabetes Association (ADA) η διάγνωση τίθεται όταν η γλυκόζη νηστείας στο πλάσµα υπερβαίνει τα 7mmol/l ή τα 126mg/dl (Parappil, Doi, and Al-Shoumer 2002). Α. Ινσουλοεξαρτώµενος ή Τύπου Ι. Ο Διαβήτης τύπου Ι είναι αυτοάνοσο νόσηµα. Χαρακτηρίζεται από εκλεκτική καταστροφή των β- κύτταρων του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Η ελαττωµένη έκκριση ή απουσία της γλυκόζης οδηγεί σε αδυναµία µεταβολισµού της γλυκόζης που διαγιγνώσκεται σε ηλικία µικρότερη των 30 ετών (παλαιότερα ονοµαζόταν νεανικός ) και απαντά περίπου στο 15% του συνόλου του διαβητικού πληθυσµού. Αυτός ο τύπος συνοδεύεται από µεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης βαριάς διαβητικής αµφιβληστροειδοπάθειας (παραγωγικής νόσου). Β. Μη Ινσουλοεξαρτώµενος ή Τύπου ΙΙ. Ο Διαβήτης Τύπου ΙΙ είναι µεταβολικό νόσηµα. Χαρακτηρίζεται από ελαττωµένη έκκριση ινσουλίνης και ελαττωµένη ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη, κάτι το οποίο οδηγεί στην αδυναµία µεταβολισµού της γλυκόζης που διαγιγνώσκεται σε µεγαλύτερες ηλικίες (παλαιότερη ονοµασία ενηλίκων ) και αφορά το υπόλοιπο 85% των περιπτώσεων. Αυτός ο τύπος προκαλεί σπανιότερα την ανάπτυξη παραγωγικών στοιχείων, αλλά λόγω του ότι είναι συχνότερος, αφορά την πλειονότητα των διαβητικών µε οφθαλµικές επιπλοκές. Ανεξάρτητα από τον τύπο του σακχαρώδους διαβήτη, η διαβητικοί ασθενείς εµφανίζουν 25 φορές µεγαλύτερο κίνδυνο τύφλωσης από τους µη διαβητικούς. Στις αναπτυγµένες χώρες του κόσµου η διαβητική αµφιβληστροειδοπάθεια αποτελεί το συχνότερο αίτιο νοµικής τύφλωσης στα άτοµα ηλικίας άνω των 40 ετών, ενώ στις ΗΠΑ είναι υπεύθυνη για το 12% των νέων περιπτώσεων τύφλωσης ετησίως. 19

20 Δυστυχώς οι µισοί περίπου από τους διαβητικούς ασθενείς παραµένουν για µεγάλο χρονικό διάστηµα αδιάγνωστοι. Αλλά και από όσους γνωρίζουν την πάθησή τους, πολύ λίγοι εστιάζουν έγκαιρα την προσοχή τους στον κίνδυνο που διατρέχουν από την εµφάνιση της διαβητικής αµφιβληστροειδοπάθειας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε µια µελέτη που αφορούσε περισσότερους από 2000 διαβητικούς, το 46% από αυτούς παρουσίαζαν βαριά παραγωγική νόσο χωρίς να έχουν ποτέ προηγουµένως υποβληθεί σε οποιαδήποτε αγωγή µε ακτίνες laser! Επίσης, σύµφωνα µε τα στοιχεία µιας άλλης έρευνας, το 11% των ασθενών µε διαβήτη τύπου 1 και το 7% των ασθενών µε διαβήτη τύπου 2 δεν είχαν υποβληθεί σε έλεγχο του βυθού τους κατά την τελευταία διετία. Παθογένεια- Παθοφυσιολογία Γενετικοί, ανοσολογικοί και εξωγενείς παράγοντες εµπλέκονται στην παθογένεια του διαβήτη. Όµως οι ακριβείς παθοφυσιολογικοί µηχανισµοί µέσω των οποίων προκαλείται η διαβητική αµφιβληστροειδοπάθεια δεν έχουν διευκρινιστεί πλήρως. Κύρια µεταβολική διαταραχή στο σακχαρώδη διαβήτη είναι η υπεργλυκαιµία, η οποία κινητοποιεί διάφορους ενδοκυττάριους µηχανισµούς στο µικροπεριβάλλον των ιστών µε στόχο τη χρήση της περίσσειας της γλυκόζης και των µεταβολιτών της. Οι σηµαντικότεροι από τους παθοφυσιολογικούς αυτούς µηχανισµούς παρουσιάζονται παρακάτω. Μεταβολική οδός πολυολών. Η οδός αυτή ενοχοποιείται για τη διαταραγµένη λειτουργία των περικυττάρων του τοιχώµατος των αµφιβληστροειδικών αγγείων, που περιέχουν σε µεγάλες ποσότητες την αναγωγάση των αλδοζών. Η οδός αυτή θεωρείται, επίσης, υπεύθυνη για τις µεταβολές της διαθλαστικής ισχύος του φακού στους διαβητικούς ασθενείς. Μη ενζυµική γλυκοζυλίωση. Σε κατάσταση υπεργλυκαιµίας, η γλυκόζη συνδέεται οµοιοπολικά µε τις αµινοµάδες των πρωτεϊνών και πιθανώς και των νουκλεϊκών οξέων. Από τη σύνδεση αυτή προκύπτουν προϊόντα ενδιάµεσης γλυκοζυλίωσης, τα οποία αυτόµατα υφίστανται µη αναστρέψιµες µοριακές µεταβολές µετατρεπόµενα, έτσι, σε τελικά προϊόντα προηγµένης γλυκοζυλίωσης. Τα προϊόντα αυτά επηρεάζουν την αγγειορύθµιση και συµµετέχουν στη δηµιουργία της πάχυνσης των βασικών µεµβρανών µέσω γλυκοζυλίωσης του κολλαγόνου. Μεταβολική οδός διακυλογλυκερόλης/πρωτεϊνικής κινάσης C. Η οδός αυτή χρησιµοποιείται από παράγοντες που συµµετέχουν στην κυτταρική ανάπτυξη, τη διαφοροποίηση, τη µορφολογία και τη διαπερατότητα των κυτταρικών µεµβρανών και 20

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Οφθαλμός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΧΙΤΩΝΕΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥ ΒΟΛΒΟΥ 1. Σκληρός: εξωτερικός ινοκολλαγονώδης χιτώνας 2. Ραγοειδήςήμέσοςήαγγειώδης:

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Διευθυντής : Καθ. Σ. Α. Δημητράκος Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Δεξιότητες 65-75 i. Υαλοειδές Κεφάλαιο IX ii. Αμφιβληστροειδής Ηλ. Επιμέλεια : Αργύριος Κ. Τζαμάλης ΕΚΔΟΧΗ ΘΔ 65 : Μυϊοψίες

Διαβάστε περισσότερα

Συντονιστής. Τσακπίνης Συµµετέχουν Σ. Βούτας,. αρδαµπούνης, Α. ηµόπουλος, Π. Νάνος, Ε. Χατζησπάσου

Συντονιστής. Τσακπίνης Συµµετέχουν Σ. Βούτας,. αρδαµπούνης, Α. ηµόπουλος, Π. Νάνος, Ε. Χατζησπάσου Συντονιστής. Τσακπίνης Συµµετέχουν Σ. Βούτας,. αρδαµπούνης, Α. ηµόπουλος, Π. Νάνος, Ε. Χατζησπάσου 47 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ 28 31 Μαΐου 2014, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ε. Χατζησπάσου Διευθύντρια Οφθαλμολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΧριστίναΚουρεντή Β Οφθαλµολογική κλινική, Ν.Ε.Ε.Σ ιευθυντής Η. Φερέτης ΠεριφερικόςΑµφιβληστροειδής Περιλαµβάνει το πρόσθιο τµήµα του αµφ/δούς που αρχίζει 3mm πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ Θάνος Ι. Κωτσόλης Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική Αθήνας ΑΡΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΠΟΦΡΑΞΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ (παθογένεια) απόφραξη αρτηρίας ισχαιμία έσω στοιβάδων διακοπή

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΠΤΙΚΗ & ΟΡΑΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΠΤΙΚΗ & ΟΡΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΠΤΙΚΗ & ΟΡΑΣΗ Μεταβολές του μετρούμενου αξονικού μήκους του οφθαλμού σε παθήσεις της ωχράς κηλίδας ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗ Κ. ΙΩΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΟΣ Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού. Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ

Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού. Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ Ανατομία - φυσιολογία του οφθαλμού Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική ΑΠΘ - ΑΧΕΠΑ Οφθαλμικός κόγχος Εξωφθάλμιοι βολβοκινητικοί μύες Άνω ορθός Κάτω ορθός Έσω ορθός Έξω ορθός Άνω λοξός Κάτω λοξός

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ατελής οπή ωχράς κηλίδας. Ψευδοοπή ωχράς κηλίδας. Αποτυχηµένη απόπειρα σχηµατισµού οπής

Ατελής οπή ωχράς κηλίδας. Ψευδοοπή ωχράς κηλίδας. Αποτυχηµένη απόπειρα σχηµατισµού οπής 11 Ατελής οπή ωχράς κηλίδας Έλλειµµα των έσω στοιβάδων του αµφιβληστροειδή στο κεντρικό βοθρίο Ανώµαλα τοιχώµατα ελλείµµατος Λέπτυνση του εδάφους της οπής Σχεδόν φυσιολογικό πάχος αµφιβληστροειδή πέριξ

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις του αμφιβληστροειδούς

Παθήσεις του αμφιβληστροειδούς Παθήσεις του αμφιβληστροειδούς Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι μια λεπτή, ημιδιαφανής μεμβράνη που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια του ματιού. Μπορούμε και βλέπουμε γιατί το φως καθώς εισέρχεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΑ

ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΑ ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενηµερωτικός οδηγός για την πραγµατικότητα του σήµερα ρ. Αναστάσιος-Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλµολογίας Παν/µιου Νέας Υόρκης Ο διαβήτης µπορεί να επηρεάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας ΟΡΑΣΗ Η όραση είναι ένας συνδυασμός: Ανατομικών Οπτικών Νευρικών μηχανισμών ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Κερατοειδής Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΕΣΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΕΣΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΑΓΓΕΙΑΚΕΣΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΘάνοςΙ. Κωτσόλης Α Πανεπιστηµιακή Οφθαλµολογική Κλινική Αθήνας ΥΠΕΡΤΑΣΗ 50% πληθυσµού στις αναπτυγµένες χώρες παρουσιάζει υπέρταση >90% ιδιοπαθής Νεφρικές - µεταβολικές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Εκφυλιστικές παθήσεις αμφιβληστροειδούς

Εκφυλιστικές παθήσεις αμφιβληστροειδούς Εκφυλιστικές παθήσεις αμφιβληστροειδούς Ιωάννης Βεργαδος Διευθυντής Β' Οφθαλμολογικής Κλινικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» ΗΛΙΚΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία Στο πρόσφατο ευρωπαϊκό συνέδριο αμφιβληστροειδούς (EuRetina 2014) στο Λονδίνο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια νέα απεικονιστική μέθοδος για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΤΡΙΧΟΕΙΔΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΣΕ ΝΕΑΡΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΤΡΙΧΟΕΙΔΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΣΕ ΝΕΑΡΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ OΡΑΣΗ» ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΤΡΙΧΟΕΙΔΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΣΕ ΝΕΑΡΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΨΑΛΑ Γ. ΖΩΗ ΙΑΤΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. «Άγιος Σάββας» 28/9/2010 Κ.Οφ.Κ.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις ενός Οφθαλμιάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ ΣΥΜΕΩΝ ΛΑΚΕ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ 24ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ ΟΡΙΣΜΟΣ Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι μια διαταραχή των αγγείων

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών

Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών 32 Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΡΓΙΩΤΑ Λέκτορας Ενδοκρινολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι μικρο- και μάκρο- αγγειακές επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη αποτελούν την κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Αµφιβληστροειδικές Αρτηριακές Αποφράξεις Αλέξανδρος Χαρώνης, MD

Αµφιβληστροειδικές Αρτηριακές Αποφράξεις Αλέξανδρος Χαρώνης, MD Αµφιβληστροειδικές Αρτηριακές Αποφράξεις Αλέξανδρος Χαρώνης, MD Χειρουργική Υαλοειδούς Αµφιβληστροειδούς Οφθαλµικές Φλεγµονές Αρτηριακές Αποφράξεις Αµφιβληστροειδούς Απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αµφ/δους

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΫΑΛΟΕΙΔΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ

ΕΝΔΟΫΑΛΟΕΙΔΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ ΕΝΔΟΫΑΛΟΕΙΔΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ Σωκράτης Κωτσίδης Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολές του πάχους της ωχράς μετά από εγχείρηση καταρράκτη σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, με τη χρήση οπτικής τομογραφίας συνοχής (OCT)

Μεταβολές του πάχους της ωχράς μετά από εγχείρηση καταρράκτη σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, με τη χρήση οπτικής τομογραφίας συνοχής (OCT) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΠΤΙΚΗ & ΟΡΑΣΗ» Μεταβολές του πάχους της ωχράς μετά από εγχείρηση καταρράκτη σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, με τη χρήση οπτικής τομογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

απόφραξηκεντρικής αµφ/κήςφλέβας

απόφραξηκεντρικής αµφ/κήςφλέβας απόφραξηκεντρικής αµφ/κήςφλέβας (CRVO) Στράτος Β. Γκοτζαρίδης Χειρουργός υαλοειδούς - αµφ/δούς Λίγες οφθαλµολογικές παθήσεις είναι τόσο ευδιάκριτες αλλά και ταυτόχρονα και τόσο δραµατικές Απόφραξηκεντρικήςφλέβαςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Κάπνισµα Προάγει την αθηρογένεση Περιορίζει την αιµατική ροή Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Επηρεάζει τη πήξη Μειώνει πλασµινογόνο και τον ενεργοποιητή του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 Στοιχεία ανατομίας Στιβάδες κερατοειδούς : 1. Επιθήλιο, μη κερατινοποιημένο κυλινδρικό, πάχους 50μm. 2. Στιβάδα Bowman

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικό και μυωπικό μάτι:

Φυσιολογικό και μυωπικό μάτι: ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΦΘΑΛΜΟΥ: ΕΜΜΕΤΡΩΠΙΑ & ΑΜΕΤΡΟΠΙΑ. ΜΥΩΠΙΑ, ΥΠΕΡΜΕΤΡΩΠΙΑ, ΑΣΤΙΓΜΑΤΙΣΜΟΣ Τσίτσας Θωμάς Καλιακούδας Μάριος Καραγιαννίδης Αλέξανδρος Μιχόπουλος Σπυρίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου Στα πλαίσια της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, το υαλώδες σώμα, το οποίο υπό φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Αισθητήρια Όργανα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Το Αυτί (Ους) Το Έξω Ους Το Μέσο Ους Το Έσω Ους - Λαβύρινθος Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

βλάβες στην όραση λόγω οιδήματος της ωχράς κηλίδας που προκαλείται από διαβήτη

βλάβες στην όραση λόγω οιδήματος της ωχράς κηλίδας που προκαλείται από διαβήτη EMA/677928/2015 EMEA/H/C/002392 Περίληψη EPAR για το κοινό αφλιβερσέπτη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα