Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη"

Transcript

1 37 Ανασκόπηση Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη *Θωμάς Αρβανιτάκης Ουρολογική Κλινική, Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας» *Αν. Διευθυντής Σκοπός: Σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι να εκτεθούν οι σύγχρονοι προβληματισμοί για τη βιοψία του προστάτη. Συγκεκριμένα εκφράζονται απόψεις για το πότε, το πως και το πόσο συχνά θα πρέπει να γίνεται, όπως επίσης και για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Όλα αυτά βέβαια στηριγμένα στην μέχρι σήμερα συσσωρευμένη διεθνή εμπειρία και στις μελέτες της τελευταίας κυρίως δεκαετίας. Τέλος αναφέρονται περιληπτικά οι τρέχουσες ερευνητικές προσπάθειες, που σκοπό έχουν να καταστήσουν τη βιοψία του προστάτη ακόμα πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική. Εισαγωγή Λέξεις κλειδιά: Διορθικό υπερηχογράφημα, βιοψία προστάτη, καρκίνος προστάτη, PSA Η βιοψία του προστάτη είναι σήμερα, ούτε λίγο ούτε πολύ, μια συνηθισμένη ρουτίνα στην καθημερινή πράξη του ουρολόγου. Περίπου 12 χρόνια πριν, οι ενδείξεις για τη λήψη της βιοψίας του προστάτη ήταν διαφορετικές και η πράξη συνοδευόταν από αξιόλογη νοσηρότητα. Απαιτούσε εξάλλου αξιόλογη εμπειρία και πολλές φορές οι ουρολόγοι ήταν συγκρατημένοι στην λήψη βιοψίας. Η διορθική όμως προσέγγιση καθώς και η ανάπτυξη καινούργιων εργαλείων για τη λήψη ιστοτεμαχίων, όπως επίσης και η εφαρμογή του διορθικού υπερηχοτομογράφου, με την βοήθεια του οποίου αναγνωρίζονται ευκολότερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ύποπτες περιοχές του προστάτη, άνοιξαν καινούργιους δρόμους και διεύρυναν τις ενδείξεις για βιοψία του προστάτη. Παράλληλα, εμφανίστηκαν καινούργιες ενδείξεις, εκτός αυτής για τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη (CaP), όπως η παρακολούθηση ασθενών μετά από ακτινοβολία ή ριζική προστατεκτομή, για έλεγχο πιθανής υποτροπής.

2 38 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2011, Τόμος 7, Τεύχος 2 Μέχρι 10 χρόνια πριν η θεραπεία για την καλοήθη υπερπλασία του προστάτη (BPH) ήταν η διουρηθρική προστατεκτομή (TURP) και κατά συνέπεια υπήρχε πάντα ιστολογική εικόνα της μεταβατικής ζώνης. Πριν το 1985, χωρίς το προστατικό αντιγόνο (PSA) και τους υψηλής ποιότητας διορθικούς υπερηχοτομογραφους (TRUS), συχνά η TURP έθετε τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη. Σήμερα αντίθετα, αυτό θα πρέπει να αποτελεί εξαίρεση. Στην περίπτωση μιας μη φυσιολογικής δακτυλικής εξέτασης (DRE ) και/ή PSA και/ή TRUS, πριν αρχίσει οποιαδήποτε θεραπεία για την BPH, θα πρέπει να αποκλεισθεί το προστατικό καρκίνωμα. Παρά το ότι δεν έχει (ακόμη ) αποδειχθεί ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος (screening) μειώνει ουσιαστικά τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα από τον καρκίνο του προστάτη, πολλοί άνδρες επιλέγουν να ελεγχθούν με DRE και PSΑ. Αυτό δημιουργεί ένα μεγάλο αριθμό ασθενών με παθολογικά ευρήματα και πιθανώς ανάγκη για βιοψία. Ωστόσο, οι ενδείξεις για βιοψία του προστάτη συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού. Εξάλλου η εξατομίκευση για κάθε ασθενή είναι απαραίτητη, διότι κάποιοι από αυτούς είναι καλύτερο να μην υποβληθούν σε βιοψία, μιας και το αποτέλεσμα της βιοψίας δεν θα άλλαζε την αντιμετώπισή τους. Η αξία της καθοδήγησης με TRUS Στο παρελθόν υπήρξε αμφισβήτηση για την αξία της καθοδήγησης της βιοψίας με υπέρηχο. Ο Weaver και συν. έδειξε την υπεροχή της χρήσης του υπερήχου, ενώ ο Renter και συν. 1 συγκρίνοντας την υπερηχογραφική καθοδήγηση με τη δακτυλική καθοδήγηση βρήκαν αντίστοιχες ευαισθησίες 88% και 74%. Συμπέραναν λοιπόν, μιας και ένα 12% των καρκίνων μπόρεσαν να ανιχνευθούν μόνο με δακτυλική καθοδήγηση, ότι η ιδανική μέθοδος καθοδήγησης θα ήταν ένας συνδυασμός και των δύο. Βιοψία της μεταβατικής ζώνης Η αξία των συστηματικών βιοψιών της μεταβατικής ζώνης έγινε αντικείμενο πολλών μελετών και ανακοινώσεων. Ο Bazinet και οι συν. 2 μελέτησαν 847 ασθενείς, που υποβλήθηκαν σε βιοψία του προστάτη (ύποπτη δακτυλική εξέταση με ή χωρίς υψηλό PSA). Aπό τους 279 ασθενείς στους οποίους ευρέθη καρκίνος του προστάτη, το 24.4% είχε θετικές βιοψίες της μεταβατικής ζώνης, αλλά μόνο το 2,9% είχε καρκίνο στη μεταβατική ζώνη αποκλειστικά. Σε άλλες μελέτες, ασθενείς με φυσιολογική DRE, στο 4,1% από τους 145 καρκίνους βρέθηκε καρκίνος στη μεταβατική ζώνη αποκλειστικά 3,4. Επειδή αυτά τα ποσοστά κρίνονται πολύ χαμηλά, δεν συνιστάται βιοψία της μεταβατικής ζώνης εξαρχής παρά μόνο σε ασθενείς με υψηλό PSA και προηγηθείσα αρνητική βιοψία της περιφερικής ζώνης 2,5. Βιοψία των σπερματοδόχων κύστεων Με τις μοντέρνες συσκευές διορθικών υπερηχοτομογράφων μπορούν εύκολα να ληφθούν βιοψίες των σπερματοδόχων κύστεων. Η θετική προγνωστική αξία είναι πολύ μεγάλη όταν αναγνωρίζεται ιστολογικά επιθήλιο σπερματοδόχου κύστης. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη λήψη απόφασης, που αφορά περαιτέρω θεραπεία, όταν στη βιοψία δεν αναγνωρίζεται επιθήλιο σπερματοδόχου κύστης. Εξάλλου δεν είναι σπάνιες οι ψευδώς αρνητικές βιοψίες των κύστεων. Παρόλα αυτά μια θετική βιοψία σπερματοδόχου κύστης σαφώς επηρεάζει τη λήψη αποφάσεων, καθώς ο όγκος δεν θεωρείται εντοπισμένος και οι περισσότεροι ουρολόγοι δεν θα συνιστούσαν ριζική προστατεκτομή. Σε 30-50% των ασθενών με θετική βιοψία σπερματοδόχων κύστεων ανευρίσκονται μεταστάσεις στους λεμφαδένες και επομένως στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να διενεργείται (λαπαροσκοπική) πυελική λεμφαδενεκτομή προ της ριζικής προστατεκτομής ή της ακτινοθεραπείας. Επί κλινικών σταδίων >Τ2β ή όταν ανευρίσκεται PSA>10ng/ml οι πιθανότητες διήθησης των σπερματοδόχων κύστεων είναι αυξημένες και θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο βιοψίας αυτών. Αν η βιοψία των σπερματοδόχων κύστεων είναι θετική ή το Gleason score στην βιοψία του προστάτη είναι 7 ή το PSA >20ng/ml ενδείκνυται η πυελική λεμφαδενεκτομή. Η αξία της συστηματικής( τυχαίας) βιοψίας Αναφέρθηκε νωρίτερα ότι η καθοδήγηση της βιοψίας με υπερηχογράφο είναι πιο ευαίσθητη από τη δακτυλική καθοδήγηση. Ωστόσο όλοι οι καρκίνοι δεν είναι υπό- ή υπερηχογενείς, επομένως κάποιοι από αυτούς δεν φαίνονται στο υπερηχογράφημα. O Garber και οι συν. 1,6,7 βρήκαν ότι το 56% των όγκων φαίνονταν φυσιολογικοί στο υπερηχογράφημα. Η έννοια λοιπόν των τυχαίων βιοψιών παραμένει σημαντική, όπως είχε αναγνωρίσει για πρώτη φορά ο Hodge και συν. Οι Eskew και Brawer 8 μελέτησαν μια σειρά από 1549 συστηματικές εξαπλές βιοψίες (συνολικά 9249) σε 1414 ασθενείς. Στους ασθενείς με ισοηχογενείς καρκίνους τα ιστοτεμάχια περιείχαν λιγότερο καρκινικό υλικό ανά προστάτη και το PSA ήταν χαμηλότερο. Ωστόσο δεν βρέθηκε διαφορά ως προ το Gleason score και το παθολογοανατομικό στάδιο. Οι Stamey, Hammerer και Huland 9 μελέτησαν το υλικό από 651 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε εξαπλές βιοψίες. Σε 20% από τις περιπτώσεις με φυσιολογικό υπερηχογράφημα διεγνώσθη καρκίνος, κάτι που υπογραμμίζει την αξία των συστηματικών εξαπλών βιοψιών.

3 Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη 39 Η αυξανόμενη εμπειρία με τις εξαπλές συστηματικές βιοψίες, η συσχέτιση με τα ευρήματα από ριζικές προστατεκτομές και η πληθώρα από δημοσιεύσεις στον ιατρικό τύπο έκαναν προφανές ότι οι εξαπλές βιοψίες από την περιφερική ζώνη δεν είναι αρκετές για την εκτίμηση του προστάτη, ιδιαίτερα αυτού με μεγάλο μέγεθος. O Rohl και και άλλοι ερευνητές 10,11,12,13,14 δημοσιεύοντας τα αποτελέσματα μελέτης με το μοντέλο των sextant βιοψιών, ανάμεσα σε 962 άντρες με διαγνωσμένο από τη βιοψία (λόγω αύξησης του PSA) καρκίνο προστάτη, απέδειξαν ότι η διάγνωση στο 73% των καρκίνων αυτών έγινε με την πρώτη βιοψία, 91% με τη δεύτερη, 97% με την τρίτη και 99% με την τέταρτη βιοψία 15. Ο Norberg και συν. όπως και οι Babain και συν. 14 χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο βιοψιών με 8-10 δείγματα βρήκαν καρκίνους από τους οποίους ένα 15% θα χάνονταν με την κλασσική εξαπλή βιοψία. Ο Levin και συν. πρώτοι εκτίμησαν την αξία της 12πλης βιοψίας (12-core biopsy) χρησιμοποιώντας δύο σετ εξαπλών βιοψιών σε μια εξέταση ασθενούς 12. Απέδειξαν αύξηση στην συχνότητα ανίχνευσης του καρκίνου στο 31% σε σύνολο από το 21% με μόνο ένα σετ εξαπλών βιοψιών. Η παθολογοανατομική ανάλυση απέδειξε ότι το μέγεθος των καρκίνων με τις 12 βιοψίες είναι μικρότερο σε σχέση με τις 6 και ότι η αύξηση του αριθμού των βιοψιών παίζει σημαντικό ρόλο στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη 16,17. Ο απαραίτητος αριθμός βιοψιών εξαρτάται από το μέγεθος του προστάτη. Ο Uzzo και συν. απέδειξαν ένα ποσοστό ανίχνευσης 38% του καρκίνου σε προστάτες με όγκο πάνω από 50cc, σε σύγκριση με 23% σε προστάτες με όγκο μικρότερο από 50cc, χρησιμοποιώντας το κλασσικό 6-πλό σύστημα βιοψιών. 18 Με βάση αυτά τα αποτελέσματα θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τη στρατηγική αύξησης του αριθμού των βιοψιών ανάλογα με την αύξηση του όγκου του προστάτη, στοχεύοντας στη βελτίωση της ανίχνευσης του καρκίνου. Όμως ο Chen και συν. χρησιμοποιώντας εξομοίωση βιοψίας σε δείγματα ριζικής προστατεκτομής, έδειξαν ότι αυξάνοντας τον αριθμό των βιοψιών, σε μεγαλύτερους προστάτες, πιθανόν να αυξάνεται και η συχνότητα ανίχνευσης μη σημαντικών κλινικά καρκίνων 19. Βελτίωση στην ανίχνευση του καρκίνου μπορεί, εκτός της αύξησης του αριθμού των βιοψιών, να επιφέρει και η λήψη βιοψιών από πρόσθετες περιοχές του προστάτη 14,17,20,8,21,22. (Εικ. 1) Ο Eskew και συν. 20,8 με την τεχνική της βιοψίας των 5 περιοχών αύξησαν τα δείγματα από τα κλασσικά 6. Σε μία προοπτική μελέτη 119 ασθενών βρήκαν ότι 35% των καρκίνων βρέθηκαν στις πρόσθετες περιοχές. Οι Harewood και Cleeve καθώς και ο Gore και συν. 23 προσέθεσαν τις πλάγιες βιοψίες στην κλασσική εξαπλή και ανακάλυψαν ότι το 50% των καρκίνων των περιφερικών ζωνών βρίσκονται στις περιοχές αυτές. Ο Terris και συν. απέδειξαν ότι το μεγάλο ποσοστό των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, μετά από την κλασσική εξαπλή βιοψία, μπορεί να μειωθεί με τη λήψη δειγμάτων πιο πλάγια, έτσι ώστε να καλυφθεί η περιφερική ζώνη 24.Η λήψη όμως βιοψιών μόνο από τις πλάγιες περιοχές θα είχε σαν αποτέλεσμα να μην διαγνωσθεί ο καρκίνος στο 7.3% των ασθενών 24. Χρησιμοποιώντας τρισδιάστατη εξομοίωση με Η/Υ (3-dimensional (3D) computer simulation) ο Bauer και συν. χαρτογράφησαν τις θέσεις καρκίνου σε 201 παρασκευάσματα ριζικής προστατεκτομής 25, ενσωματώνοντας τα περισσότερο χρησιμοποιούμενα μοντέλα βιοψιών (6,10 και 12 δειγμάτων). Βρέθηκε λοιπόν ότι η λήψη πλάγιων βιοψιών συνέβαλλε σημαντικά στην ανίχνευση καρκίνου και ότι οι βιοψίες των 10 και 12 δειγμάτων ανίχνευσαν καρκίνο στο 99%, ενώ η κλασσική εξαπλή 72,6% 25. Το 29% των καρκίνων του προστάτη είναι μη ψηλαφητοί και τουλάχιστον 27% είναι μη ορατοί στον υπέρηχο(ισοηχογενείς). Αυτό σημαίνει ότι βιοψίες που κατευθύνονται μόνο στις βλάβες (ψηλαφητές ή απεικονιστικές) είναι ανεπαρκείς και πρέπει να συνοδεύονται από τυχαίες βιοψίες. Σήμερα οι περισσότεροι ερευνητές παίρνουν εξαπλές βιοψίες, όταν δεν υπάρχει συγκεκριμένη βλάβη. Εικόνα 1. (Α)Βιοψία 13 δειγμάτων «5 περιοχών»,12,13 ενσωματώνει 4 δείγματα πλάγιων περιοχών. (Β)Βιοψία 11 δειγμάτων,14 ενσωματώνει εγκάρσια δείγματα. (C)Βιοψία 12 δειγμάτων, ενσωματώνει 6 δείγματα πλάγιων περιοχών.

4 40 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2011, Τόμος 7, Τεύχος 2 Επανάληψη της βιοψίας Σε μια ενδιαφέρουσα τυχαιοποιημένη προοπτική μελέτη ο Nava και συν. 26 προσέγγισαν το πρόβλημα των επαναλαμβανόμενων βιοψιών. Το δείγμα τους αποτελούσαν 120 άνδρες με υψηλό PSA, αλλά με φυσιολογικά δακτυλική εξέταση και διορθικό υπερηχογράφημα. Η μελέτη έδειξε ότι στην πρώτη και δεύτερη σειρά των εξαπλών βιοψιών βρέθηκε καρκίνος του προστάτη σε ποσοστά 16% και 17% αντίστοιχα, αλλά στην 3η σειρά το ποσοστό ήταν 32%. Η μεταβλητή που σχετιζόταν σημαντικά με την ανεύρεση καρκίνου στις επαναληπτικές βιοψίες ήταν το βάρος του προστάτη. Έτσι συστήνουν δύο εξαπλές βιοψίες για βάρη προστάτη < 40g και τρεις για βάρη >40g. Για το ίδιο θέμα ο Roehrborn και συν. 27 μελέτησαν 123 άνδρες ύποπτους για καρκίνο, λόγω αυξημένου PSA και/ή σκληρίας στην DRE, που υποβλήθηκαν σε δεύτερη εξαπλή βιοψία (με TRUS), ενώ 22 από αυτούς υποβλήθηκαν και σε τρίτη. Το συνολικό ποσοστό ανίχνευσης καρκίνου με τη δεύτερη βιοψία ήταν 23% (37% για ασθενείς με PSA>10 ng/ml και 19% για ασθενείς με PSA<4ng/ ml!). Μόνο 2 από τους 22 (9%) που υποβλήθηκαν σε τρίτη βιοψία βρέθηκαν να έχουν καρκίνο. Και οι δύο είχαν ατυπία στις προηγούμενες βιοψίες. Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε ο Keetch και συν. 3 που ανέφεραν ποσοστό ανίχνευσης καρκίνου έως 96% με τις πρώτες 2 εξαπλές βιοψίες. Συμπερασματικά, επί υποψίας καρκίνου μια δεύτερη εξαπλή βιοψία πρέπει πάντοτε να γίνεται, εφόσον το αποτέλεσμα θα διαφοροποιήσει την αντιμετώπιση του ασθενούς. Σε περίπτωση ατυπίας ή βάρους προστάτη >40g δικαιολογείται και τρίτη βιοψία. Ο Ranver και συν. έδειξε ότι επί πολλαπλών αρνητικών διορθικών βιοψιών δεν υπάρχει όφελος από πρόσθετη διουρηθρική βιοψία. Παρουσία PIN (Prostatic Intraepithelial Neoplasia) Η παρουσία PIN στη βιοψία έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης από πολλούς ερευνητές. Γενικώς θεωρείται ότι το υψηλόβαθμο PIN αποτελεί προκαρκινική κατάσταση, ανευρίσκεται δε σε % των ασθενών με CaP. Επομένως επί υψηλόβαθμου PIN η βιοψία πρέπει να επαναλαμβάνεται και μάλιστα όχι μόνο στις προηγηθείσες θέσεις με PIN, αλλά και με τυχαίες βιοψίες. Σύμφωνα με την προηγούμενη ενότητα, όταν υπάρχει ισχυρή υποψία για CaP, η βιοψία θα πρέπει να επαναλαμβάνεται. Αν σε ένα από τα δείγματα αποκαλυφθεί υψηλόβαθμο PIN, οι βιοψίες θα πρέπει να επαναλαμβάνονται έως της ανεύρεσης καρκίνου, εφόσον βεβαίως αυτό θα καθορίσει την περαιτέρω θεραπεία. Αν βρεθεί φλεγμονή στη βιοψία, θέση έχει η μακρόχρονη θεραπεία με αντιβίωση και επανέλεγχο του PSA. Αν μετά από 2 συνεχείς βιοψίες δεν ανευρίσκεται PIN, μπορεί κανείς να περιμένει για 3-6 μήνες παρακολουθώντας το PSA και τότε να αποφασίσει εκ νέου για πιθανή επανάληψη της βιοψίας. Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των βιοψιών Προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των βιοψιών θα πρέπει να βελτιωθούν οι ενδείξεις των βιοψιών. Αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να μειωθούν οι μη απαραίτητες βιοψίες, ενώ ταυτόχρονα να αποφύγουμε το να χαθούν πολλοί καρκίνοι. Από τη στιγμή που η DRE δεν επιδέχεται βελτίωση, ενώ καινούργιες απεικονιστικές μέθοδοι δοκιμάζονται, αλλά δεν είναι ακόμα εφαρμόσιμες, το μόνο εργαλείο που μας μένει είναι το PSA και οι δείκτες που αυτό παράγει. Η μαγνητική τομογραφία με ενδοορθικό σπείραμα βρίσκεται σε κλινική εφαρμογή, αλλά, αν και αρχικά είχε εισαχθεί με ενθουσιασμό, δεν φαίνεται να έχει σημαντικό ρόλο στη διάγνωση ή τη σταδιοποίηση του CaP. PSAD O πρώτος δείκτης του PSA είναι το PSA density (PSAD), που προκύπτει από τη διαίρεση του PSA με τον όγκο του προστάτη, όπως υπολογίζεται από το TRUS. Το όριο που χρησιμοποιείται είναι το 0,15ng/mL. Το PSAD θεωρείται σημαντικά πιο ειδικό, αλλά και σημαντικά λιγότερο ευαίσθητο από το PSA και το TRUS. Στις χαμηλές τιμές PSA ωστόσο ( <10ng/mL) η σημαντικότητα αυτή χάνεται και φυσικά εκεί κυρίως είναι που θα θέλαμε να ξέρουμε αν ενδείκνυται μια βιοψία. Συνολικά, το PSAD δεν φαίνεται να είναι η λύση για τον υψηλό αριθμό αρνητικών βιοψιών. Ο Brawer, 28,29,30 που ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το PSAD, συμπέρανε ότι το απόλυτο μέγεθος του προστάτη παίζει σημαντικό ρόλο στο ποσοστό θετικών εξαπλών βιοψιών. Είναι λογικό ότι οι πιθανότητες να ανιχνευθεί δια της βιοψίας ένα μικρό, μη ψηλαφητό και ισοηχογενές, καρκίνωμα, μειώνονται όσο αυξάνεται το μέγεθος του προστάτη. Έτσι το PSAD οδηγεί σε αύξηση της θετικής προγνωστικής αξίας του δείγματος της εξαπλής βιοψίας. Αυτό έρχεται σε συμφωνία με την οδηγία του Nava και συν. 26 για περισσότερες βιοψίες σε μεγαλύτερους προστάτες. PSAT Πρόσφατα εισήχθη η έννοια του PSAT, δηλαδή το PSAD της μεταβατικής ζώνης και αν και υπάρχουν μόνο λίγες αναφορές φαίνεται να είναι υποσχόμενο. Μιας και η κακοήθης υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ) είναι το αποτέλεσμα υπερπλασίας της μεταβατικής ζώνης, το PSAT παρέχει ένα τρόπο ρύθμισης του PSA για τη συνεισφορά της ΚΥΠ. Ο Zlotta και συν. 31 μελέτησαν το PSAT σε 162 άνδρες με PSA <10ng/mL. Από αυτούς 88 υποβλήθη-

5 Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη 41 καν σε ριζική προστατεκτομή για CaP και 74 είχαν ιστολογικά επιβεβαιωμένη ΚΥΠ. Χρησιμοποιώντας σαν όριο του PSAT το 0,35ng/mL πέτυχαν και υψηλή ευαισθησία (90%) και υψηλή ειδικότητα (93%). PSAV Mια άλλη παράμετρος στις μετρήσεις του PSA είναι η μεταβολή στο χρόνο ή PSAV (velocity). Ο Keetch DW και συν. 32 συνέκριναν το PSAD και το PSAV και συμπέραναν ότι οι δύο παράμετροι, μόνοι ή σε συνδυασμό, δίνουν χρήσιμες πληροφορίες, αλλά δεν είναι επαρκώς ευαίσθητες. Οι Carter και Pearson, μετά από εκτεταμένη μελέτη για το PSAV, κατέληξαν ότι, όταν η περίοδος παρακολούθησης είναι τουλάχιστον 1,5-2 χρόνια και το όριο 0,75 ng/ml/χρόνο, η ευαισθησία φτάνει το 75% και η ειδικότητα το 95%. PSA κατά ηλικία Η χρήση των ορίων αναφοράς του PSA κατά ηλικία έχουν μελετηθεί από πολλούς ερευνητές. Μειώνοντας το όριο του φυσιολογικού PSA σε 2,5ng/mL στους νεότερους άνδρες, αυξάνεται η ευαισθησία και επομένως η ανίχνευση πρώιμων και εντοπισμένων καρκίνων. Στους ηλικιωμένους άνδρες αυξάνοντας το όριο αυξάνεται και η ειδικότητα, αλλά χάνονται και αρκετοί καρκίνοι. Φυσικά παραμένει το ερώτημα κατά πόσο αυτοί οι μη διαγνωσθέντες καρκίνοι θα επηρεάσουν το προσδόκιμο επιβίωσης σε αυτή την ομάδα ασθενών. Λόγος F/T O λόγος ελεύθερου προς ολικό PSA έχει επίσης εισαχθεί τελευταία και έχει το πλεονέκτημα ότι απαιτεί μόνο μία αιμοληψία και όχι μέτρηση του όγκου του προστάτη (δηλ. TRUS). Με τη χρήση του λόγου αυτού (επί τοις εκατό) αυξάνεται η ευαισθησία του PSA, όταν αυτό βρίσκεται στα φυσιολογικά όρια, ενώ όταν είναι ελαφρώς αυξημένο αυξάνεται η ειδικότητά του. Ωστόσο τα όρια του λόγου ελεύθερο προς ολικό PSA δεν έχουν καθοριστεί επαρκώς. Είναι ο καρκίνος κλινικά σημαντικός; Το ερώτημα που περιπλέκει ακόμα περισσότερο το θέμα βιοψία προστάτη είναι το εξής: όταν η βιοψία είναι θετική με ποια βεβαιότητα μπορεί να χαρακτηριστεί ο καρκίνος αυτός ως κλινικά σημαντικός, με άλλα λόγια ως καρκίνος που πρέπει οπωσδήποτε να υποβληθεί σε θεραπεία; (στις περισσότερες αναφορές κλινικά σημαντικός χαρακτηρίζεται ο καρκίνος με όγκο >0,5cm3 και/ή Gleason score 7). Ως προς την ικανότητα της βιοψίας να προβλέψει τον όγκο του καρκίνου κάποιοι ερευνητές συμφωνούν ότι όταν το μήκος του παθολογικού υλικού σε κάποιο δείγμα είναι 3mm οι πιθανότητες για κλινικά σημαντικό όγκο (>0.5 cm3) είναι αυξημένες. Επίσης όταν όλα τα δείγματα μιας εξαπλής βιοψίας είναι παθολογικά πρόκειται μάλλον για όγκο με εξωκαψική επέκταση. Αντίθετα, φαίνεται ότι ο βαθμός Gleason του βιοπτικού υλικού είναι αναξιόπιστος για να προβλέψει το πραγματικό Gleason του όγκου και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Αυτό ισχύει ακόμα και όταν ο αριθμός των βιοψιών αυξάνει οπότε και η ικανότητα πρόβλεψης βελτιώνεται. Το μέλλον Ο αντικειμενικός στόχος είναι να αυξηθεί η ικανότητα της βιοψίας προστάτη να αναδεικνύει τον καρκίνο σε ασθενείς με παθολογικά DRE και/ή PSA και/ή TRUS, ή ακόμα και όταν αυτά είναι φυσιολογικά. Από τη στιγμή που η DRE καθώς και η λήψη της βιοψίας καθαυτή δεν επιδέχονται βελτίωση, απομένει ο τομέας της απεικόνισης και των μοριακών δεικτών. Στον τομέα της απεικόνισης γίνονται εντυπωσιακά βήματα. Ήδη βρίσκεται σε κλινική εφαρμογή ένα αυτοματοποιημένο σύστημα αναγνώρισης υφής στο TRUS με διαγνωστική ακρίβεια 75% (διάκριση μεταξύ κακοήθειας και καλοήθειας), που όμως απαιτεί περαιτέρω εξέλιξη. Επίσης, αρκετό ενδιαφέρον έχει προσελκύσει η αγγείωση του προστάτη και η ανάδειξή της μέσω Doppler. Όπως σε όλες τις κακοήθειες έτσι και στον προστάτη αναμένεται νεοαγγείωση, όμως υπάρχουν προβλήματα, δηλ: ο καρκίνος του προστάτη δεν είναι ιδιαίτερα αγγειοβριθής, πολύ μικροί όγκοι δεν θα έχουν (μετρήσιμη) αλλαγή στην αγγείωση, όπως επίσης και μεγάλοι όγκοι, λόγω κεντρικής νέκρωσης. Έτσι τα μέχρι τώρα αποτελέσματα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Αντίθετα, πολλά υπόσχεται η μέθοδος των υπερήχων με σκιαγραφικό. Αυτή η τεχνολογία, που βασίζεται σε μικροφυσαλίδες, εφαρμόζεται ήδη τα τελευταία χρόνια στην ηχωκαρδιογραφία. Τελευταία βρέθηκαν σκιαγραφικά που μπορούν να περάσουν ακέραια από το πνευμονικό αγγειακό δέντρο και να φτάσουν σε άλλα όργανα, όπως ο προστάτης. Ο Ragde και συν. 33 ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε αυτή τη μέθοδο. Απαιτείται η εφαρμογή της σε περισσότερους ασθενείς, καθώς η μέθοδος αυτή μπορεί να φανεί χρήσιμη και στην κατανόηση της αγγείωσης των διαφόρων περιοχών του προστάτη. Στον τομέα των δεικτών και μετά την επανάσταση του PSA, που είναι πολύ πιο ευαίσθητο από την όξινη προστατική φωσφατάση, η έρευνα συνεχίζεται. Παραδείγματα αποτελούν το PSMA (prostate specific membrane antigen), χρωματογρανίνη Α, IGFBP2 (insulin like growth factor binding protein 2). Συμπεράσματα Η βιοψία του προστάτη έχει γίνει πράξη ρουτίνας

6 42 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2011, Τόμος 7, Τεύχος 2 στην άσκηση της ουρολογίας. Αν και αναντικατάστατη, δεν θα πρέπει να αγνοεί κανείς τους περιορισμούς και τα όριά της. Σημαντικά σημεία-κλειδιά για τη βελτίωσή της είναι: α) Βελτίωση της απεικονιστικής ικανότητας διάγνωσης β) Ανάπτυξη μοντέλου βιοψιών, που να επιτρέπει με μεγάλη ευαισθησία την ανίχνευση όλων των εστιών καρκίνου. γ) Καταγραφή των εστιών βιοψίας στον προστάτη για χρησιμοποίηση αυτών σε επαναληπτική βιοψία. Χρειάζεται ακόμα έρευνα για να περιοριστεί ο μεγάλος αριθμός αρνητικών βιοψιών, με βασικά πεδία την απεικόνιση και τους μοριακούς δείκτες. Summary Indications of prostate canser biopsy. Arvanitakis Th. Department of Urology, Saint-Savas Hopsital Prostate biopsies have become a routine procedure in urologic practice. Although indispensable, one should be well aware of its limitations. Key words: TRUS, prostate biopsy, PSA, prostate cancer Βιβλιογραφία 1) Devonec M., et al. Evaluation de 1 echographie endorectale dans Ie diagnostic du cancer de la prostate avec une sonde endo-cavitaire sectorielle haute frequence. Ann. Urol.: ) Bazinet M, Karakiewicz PI, Aprikian AG, et al. Value of systematic transition zone biopsies in the early detection of prostate cancer. J Urol. 1996;155: ) Keetch DW, Catalona WJ. Prostatic transition zone biopsies in men with previous negative biopsies and persistently elevated serum prostate specific antigen values. J Urol. 1995;154: ) Fleshner NE, Fair WR. Indications for transition zone biopsy in the detection of prostatic carcinoma. J Urol. 1997;157: ) Terris MK, Pham TQ, Issa MM, Kabalin JN. Routine transition zone and seminal vesicle biopsies in all patients undergoing transrectal ultrasound guided prostate biopsies are not indicated. J Urol. 1997;157: ) Lee P., et al. Prostatic evaluation by transrectal sonogra-phy : Criteria for diagnosis of early carcinoma. Radiolo gy. 158 : ) VALLENCIEN G.. LEO JP.. BRISSET JM. Transperineal prostatic biopsy guided by transrectal ultra-sonography In prostate cancer part B : imaging techniques, radiotherapy, chemotherapy and management issues, p ) Eskew LA, Bare RL, McCullough DL. Systematic 5 region prostate biopsy is superior to sextant method for diagnosing carcinoma of the prostate. J Urol. 1997;157: discussion ) Stamey TA. Making the Most out of Six Systematic Sextant Biopsies. Urology 1995; 45: ) Roehl KA, Antenor JA, Catalona WJ. Serial biopsy results in prostate cancer screening study. J Urol. 2002;167: ) Catalona WJ, Smith DS, Ratliff TL, et al. Measurement of prostate-specific antigen in serum as a screening test for prostate cancer. N Engl J Med. 1991;324: ) Levine MA, Ittman M, Melamed J, Lepor H. Two consecutive sets of transrectal ultrasound guided sextant biopsies of the prostate for the detection of prostate cancer. J Urol. 1998;159: discussion ) Borboroglu PG, Comer SW, Riffenburgh RH, Amling CL. Extensive repeat transrectal ultrasound guided prostate biopsy in patients with previous benign sextant biopsies. J Urol. 2000;163: ) Babaian RJ, Toi A, Kamoi K, et al. A comparative analysis of sextant and an extended 11-core multisite directed biopsy strategy. J Urol. 2000;163: ) Keetch DW, Catalona WJ, Smith DS. Serial prostatic biopsies in men with persistently elevated serum prostate specific antigen values. J Urol. 1994;151: ) Chan TY, Chan DY, Stutzman KL, Epstein JI. Does increased needle biopsy sampling of the prostate detect a higher number of potentially insignificant tumors? J Urol. 2001;166: ) Chen ME, Troncoso P, Tang K, et al. Comparison of prostate biopsy schemes by computer simulation. Urology. 1999;53: ) Uzzo RG, Wei JT, Waldbaum RS, et al. The influence of prostate size on cancer detection. Urology. 1995;46: ) Chen ME, Troncoso P, Johnston DA, et al. Optimization of prostate biopsy strategy using computer based analysis. J Urol. 1997;158: ) Eskew LA, Woodruff RD, Bare RL, McCullough DL. Prostate cancer diagnosed by the 5 region biopsy method is significant disease. J Urol. 1998;160(3 pt

7 Ενδείξεις για τη βιοψία του καρκίνου του προστάτη 43 1): ) Babaian RJ. Extended field prostate biopsy enhances cancer detection. Urology. 2000;55: ) Chen ME, Troncoso P, Johnston D, et al. Prostate cancer detection: relationship to prostate size. Urology. 1999;53: ) Gore JL, Shariat SF, Miles BJ, et al. Optimal combinations of systematic sextant and laterally directed biopsies for the detection of prostate cancer. J Urol. 2001;165: ) Terris MK, Wallen EM, Stamey TA. Comparison of midlobe versus lateral systematic sextant biopsies in the detection of prostate cancer. Urol Int. 1997;59: ) Bauer JJ, Zeng J, Weir J, et al. Three-dimensional computer-simulated prostate models: lateral prostate biopsies increase the detection rate of prostate cancer. Urology. 1999;53: ) Galosi AB, Maruzzi D, Milani C, Nava L, Scattoni V, Zambolin T; Prostate biopsy: number and places of sampling Arch Ital Urol Androl Sep;77(3 Suppl 1): ) Roehrborn CG, Pickens GJ, Sanders JS. Diagnostic yield of repeated transrectal ultrasound-guided biopsies stratified by specific histopathologic diagnoses and prostate specific antigen levels.urology Mar;47(3): ) Parsons JK, Brawer MK, Cheli CD, Partin AW, Djavan R. Complexed prostate specific antigen (PSA) reduces unnecessary prostate biopsies in the ng/ml range of total PSA. BJU Int Jul;94(1): ) Partin AW, Brawer MK, Bartsch G, Horninger W, Taneja SS, Lepor H, Babaian R, Childs SJ, Stamey T, Fritsche HA, Sokoll L, Chan DW, Thiel RP, Cheli CD. Complexed prostate specific antigen improves specificity for prostate cancer detection: results of a prospective multicenter clinical trial. J Urol Nov;170(5): ) Brawer MK. Complexed PSA: the newest advance in PSA testing.urology Jul;54(1): ) Zlotta A, Schulman C. Cancer of the prostate: advances in the use of PSA and its derived indices-new tumor markers. Rev Med Brux Sep;20(4):A ) Keetch DW, McMurtry JM, Smith DS, Andriole GL, Catalona WJ. Prostate specific antigen density versus prostate specific antigen slope as predictors of prostate cancer in men with initially negative prostatic biopsies. J Urol Aug;156(2 Pt 1): ) Ragde H, Kenny GM, Murphy GP, Landin K. Transrectal ultrasound microbubble contrast angiography of the prostate. Prostate Sep 1;32(4):

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Επιδημιολογικά στοιχεία Ο προστατικός καρκίνος είναι ο συχνότερος, από διαγνωστικής πλευράς καρκίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από

Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από 0,75 µέχρι 1,35 ng/ml. Η πρόσφατη µέτρηση (χωρίς κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Γ. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Τμημα Υπερηχων Νοσοκομειο «Υγεια»

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Γ. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Τμημα Υπερηχων Νοσοκομειο «Υγεια» Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Γ. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Τμημα Υπερηχων Νοσοκομειο «Υγεια» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο ΠΙΟ ΣΥΧΝΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ Πρόκληση για:

Διαβάστε περισσότερα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα Ε. ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα οι οποίοι περιβάλλονται από παχιά κάψα συνδετικού ιστού. Οι εκκριτικοί πόροι εκβάλλουν στην προστατική μοίρα της ουρήθρας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία

Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία Ultra-Fast Breast MRI (3 min MRI) Εάν σε 1000 γυναίκες με φυσιολογική Μαστογραφία και φυσιολογικό Υπερηχογράφημα μαστών προσθέσουμε την Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία θα ανακαλύψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από

Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από Ανδρας ηλικίας 60 ετών υποβάλλεται σε τακτικό ετήσιο έλεγχο του PSA από την ηλικία των 50 ετών. Τα προηγούµενα χρόνια η τιµή του PSA κυµάνθηκε από 0,75 µέχρι 1,35 ng/ml. Η πρόσφατη µέτρηση (χωρίς κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου Το PSA σήμερα Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου PSA Το PSA είναι μια γλυκοπρωτεϊνη (kallikrein-like serine protease) που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης 30-31 Γεώργιος Μ. Πατσάης 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον 2ον κατά σειρά συχνότητας καρκίνο στους άνδρες και δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Θνησιμότητα: Το αδενοκαρκίνωμα του προστάτη αποτελεί την πιο συνήθη κακοήθη νεοπλασία στους άνδρες, δεν αποτελεί και την κύριααιτίαθανάτου,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Επίπτωση παγκοσμίως 89/100.000 γυναίκες, 800.000 νέα περιστατικά ετησίως. U.S.A. 250.000 νέα περιστατικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

short news Γ. ασκαλόπουλος

short news Γ. ασκαλόπουλος 18-19 Γ. ασκαλόπουλος Η συµπληρωµατική ακτινοθεραπεία σε καρκίνο του προστάτη παθολογικού σταδίου Τ3Ν0Μ0 µειώνει σηµαντικά τον κίνδυνο µεταστάσεων και βελτιώνει την επιβίωση. Αποτελέσµατα της µακροχρόνιας

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect

ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect ΚΥΠ: Ο ΜΕΣΟΣ ΛΟΒΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ; Ευάγγελος Λιάτσικος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήµιο Πατρών ESUT president elect Disclosures Consultant, opinion leader Cook Medical Consultant Boston Scientific

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Heidenreich (Πρόεδρος), J. ellmunt, M. olla, S. Joniau, T.H. van der Kwast, M.D. Mason, V. Matveev, N. Mottet, H-P. Schmid,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΤΟΥ EPSTEIN ΓΙΑ ΜΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΤΟΥ EPSTEIN ΓΙΑ ΜΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Σ. Τσιφετάκης Χ. Μαμουλάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ευρεία χρήση του PSA στην κλινική πράξη οδήγησε τα τελευταία χρόνια σε έναν αυξανόμενο αριθμό ασθενών με καρκίνο του προστάτη κλινικού σταδίου T1c. [1-2]. Επιπρόσθετα

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Prostate HistoScanning Ιστολογική Σάρωση του Προστάτη. Μία µοναδική τεχνική για αξιόπιστη βιοψία προστάτη µε οπτικό χαρακτηρισµό καρκινικών ιστών

Prostate HistoScanning Ιστολογική Σάρωση του Προστάτη. Μία µοναδική τεχνική για αξιόπιστη βιοψία προστάτη µε οπτικό χαρακτηρισµό καρκινικών ιστών Prostate HistoScanning Ιστολογική Σάρωση του Προστάτη Μία µοναδική τεχνική για αξιόπιστη βιοψία προστάτη µε οπτικό χαρακτηρισµό καρκινικών ιστών Οπτική βοήθεια για λήψη απόφασης «Ένα από τα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur;

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; EΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; Εισηγητής: Γ.Κ. ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ Α.Ν.Θ. Θεαγένειο Θεσσαλονίκης Οργάνωση: Τμήμα Ουρογεννητικής Ογκολογίας της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία της πολυπαραμετρικής Μαγνητικής Τομογραφίας του προστάτη από την πλευρά του Χειρουργού-Ουρολόγου

Η αξία της πολυπαραμετρικής Μαγνητικής Τομογραφίας του προστάτη από την πλευρά του Χειρουργού-Ουρολόγου Η αξία της πολυπαραμετρικής Μαγνητικής Τομογραφίας του προστάτη από την πλευρά του Χειρουργού-Ουρολόγου ή Πως θα μπορούσαμε να διαγνώσουμε ακριβέστερα και να θεραπεύσουμε καλύτερα τον καρκίνο του προστάτη

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην:

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασματική νόσο που προσβάλλει τις γυναίκες, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο για την ίδια την ασθενή, αλλά και για το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΙ T1G3 Συχνότητα 20% Υποτροπή 80% Πρόοδος σε διηθητική νόσο 53% Θνησιμότητα 34% Rhijn et al Eur Urol 2009 Canookson

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης;

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης 6 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η διάγνωση του προστατικού καρκίνου πριν και µετα την ανακάλυψη του PSA

Η διάγνωση του προστατικού καρκίνου πριν και µετα την ανακάλυψη του PSA Φ. Σοφράς Η διάγνωση του προστατικού καρκίνου πριν και µετα την ανακάλυψη του PSA Prostate cancer diagnosis and treatment after the introduction of prostate-specific antigen screening: 1986-2005. Welch

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

BIRADS 3 Διαχείριση ασθενούς ΜΟΥΝΔΡΕΑ ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Ε.Α.Ν.Π ΜΕΤΑΞΑ

BIRADS 3 Διαχείριση ασθενούς ΜΟΥΝΔΡΕΑ ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Ε.Α.Ν.Π ΜΕΤΑΞΑ BIRADS 3 Διαχείριση ασθενούς ΜΟΥΝΔΡΕΑ ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Ε.Α.Ν.Π ΜΕΤΑΞΑ Κατηγοριοποίηση κατά BI RADS Όταν γίνεται η περιγραφή μίας ανωμαλίας (μάζα, αρχιτεκτονική παραμόρφωση, εστιακή ασυμμετρία ή αποτιτανώσεις),

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος 13 Ιουνίου 2015 Δηλώνω ότι δεν έχω καμία διένεξη συμφέροντος.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αναμονή και προσεκτική παρακολούθηση Α. Ζαρκαδούλιας Επικουρικός Επιμελητής Β Ουρολογική Κλινική Γ.Ν. Καβάλας J. Ferlay et al. European Journal of Cancer 2013;149:1374

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψία νεφρικών μαζών Σε ποιόν ασθενή και με ποια ένδειξη

Βιοψία νεφρικών μαζών Σε ποιόν ασθενή και με ποια ένδειξη Βιοψία νεφρικών μαζών Σε ποιόν ασθενή και με ποια ένδειξη Νίκολαος Γ. Καλογεράς MD, PhD, FEBU Χειρουργός Ουρολόγος Επιμελητής Β Γ.Ν.Θ. Ο Άγιος Δημήτριος Βιοψία νεφρού - Ιστορική αναδρομή βιοψία του νεφρού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλης Πουλάκης Βασίλης Μώρος, Σταύρος Λεοντής, Δηµήτρης Δηµητρίου 1 Metropolitan Hospital, Νέο Φάληρο, Ελλάδα 1

Βασίλης Πουλάκης Βασίλης Μώρος, Σταύρος Λεοντής, Δηµήτρης Δηµητρίου 1 Metropolitan Hospital, Νέο Φάληρο, Ελλάδα 1 Πρώιµα συνδυαστικά (trifecta: εγκράτεια ούρων, στύση, έλλειψη βιοχηµικής υποτροπής) αποτελέσµατα µετά από ροµποτικά υποβοηθούµενη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτοµή (ΡΡΠ): επίδραση ηλικίας ασθενών και

Διαβάστε περισσότερα

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» H μέθοδος εφαρμόζεται ευρέος τα τελευταία χρόνια στη σταδιοποίηση του καρκίνου του πνεύμονα και ιδιαίτερα στην επιλογή μεταξύ χειρουργήσιμου ή δυνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΨΙΑΣ (REPEAT BIOPSY) VS ΠΟΛΥΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗ MRI (MULTIPARAMETRIC MRI)

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΨΙΑΣ (REPEAT BIOPSY) VS ΠΟΛΥΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗ MRI (MULTIPARAMETRIC MRI) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΟΣ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ «ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ» ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΨΙΑΣ (REPEAT BIOPSY) VS ΠΟΛΥΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗ MRI (MULTIPARAMETRIC MRI) ACTIVE SURVEILLANCE ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΨΙΑΣ ΚΛΑΜΠΑΤΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη

Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη Ενεργός παρακολούθηση στον low risk καρκίνο του προστάτη Κικιδάκης Δημήτριος Επιμελητής Α Ουρολογικής Κλινικής Γ. Ν. Ημαθίας Εισαγωγή ο συχνότερος καρκίνος πια στους άνδρες 233.000 νέες διαγνώσεις (2014)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ανανεωμένο κείμενο Μάρτιος 2005) M. Oelke (chairman), G. Alivizatos, M. Emberton, S. Gravas, S. Madersbacher, M. Michel, J. Nordling, C. Rioja

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ GLEASON SCORE ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Μιχαλοπούλου Μανωλούτσιου Ηλέκτρα Παθολογοανατόμος

ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ GLEASON SCORE ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Μιχαλοπούλου Μανωλούτσιου Ηλέκτρα Παθολογοανατόμος ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ GLEASON SCORE ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Μιχαλοπούλου Μανωλούτσιου Ηλέκτρα Παθολογοανατόμος ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Δακτυλική εξέταση PSA Βιοψία δια βελόνης Διουρηθρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Η απεικόνιση αποτελεί σημαντικό βιολογικό δείκτη ανταπόκρισης στη θεραπεία, είτε στα πλαίσια της καθημερινής κλινικής πράξης είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος. Φεβρουάριος 14,2011

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος. Φεβρουάριος 14,2011 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Φεβρουάριος 14,2011 Ανατομία Ο προστάτης είναι ένα όργανο ενδοδερμικής προέλευσης. Έχει σχήμα και μέγεθος κάστανου με όγκο 20ml(o παθολογικός

Διαβάστε περισσότερα

3. Συσχετίσεις της καλοήθους υπερπλασίας με τον καρκίνο του προστάτη.

3. Συσχετίσεις της καλοήθους υπερπλασίας με τον καρκίνο του προστάτη. 159 3. Συσχετίσεις της καλοήθους υπερπλασίας με τον καρκίνο του προστάτη. Κ. Σταματίου 1, Ν. Γαλαριώτης 1, Μ. Ολυμπίτης 1, Ν. Πιέρης 1, Ν. Τεπελένης 2, Β. Σαββαιδου 2, Α. Ζίζη Σερμπετζόγλου 2, Ε. Μιχαήλ

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΜΑΖΕΣ ACR BI - RADS ATLAS - ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ

Α. ΜΑΖΕΣ ACR BI - RADS ATLAS - ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ ACR BI - RADS ATLAS - Μια μάζα είναι τρισδιάστατη και καταλαμβάνει χώρο. Είναι ορατή σε δύο διαφορετικές μαστογραφικές προβολές. Έχει εξολοκλήρου ή μερικώς κυρτά όρια και (αν είναι ακτινοσκιερή) παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate. L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center

Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate. L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center Histopathology of ultrasound-guided biopsies of the prostate L.Kaklamanis MD,D.Phil Department of Pathology Onassis Cardiac Surgery Center Euroson 2014, Athens 15-16/2/2014 CK 34βΕ12 Carcinoma of the prostate

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή.

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Μ.Χαραλαμπίδου, Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Διευθύντρια Ακτινοθεραπευτικό Ογκολογικό τμήμα ΑΝΘ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Ø Κλινικές μελέτες; Λίγες Ø Τοξικότητα;

Διαβάστε περισσότερα

Γιούρης Απόστολος Ουρολόγος Επιμελητής Α Γ.Ν.Σερρών

Γιούρης Απόστολος Ουρολόγος Επιμελητής Α Γ.Ν.Σερρών ΤΟ ΔIΛΗΜΜΑ WATCH FULL WAITING. ΠΟΙΟI ΑΣΘΕΝΕIΣ; Γιούρης Απόστολος Ουρολόγος Επιμελητής Α Γ.Ν.Σερρών «Διημερίδα Ουρολογικής Ογκολογίας Βορείου Ελλάδος» Ουρολογικό-Ογκολογικό Τμήμα του Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος. Αποτελεσματικότητ α

Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος. Αποτελεσματικότητ α ΚΥΠ: Η συνδυαστική θεραπεία είναι απαραίτητη Σταύρος Γκράβας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Γύρος 1: Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Αποτελεσματικότητ

Διαβάστε περισσότερα

Βούρτση Α, Λαζάρου Σπ, Αθανασίου Α, Ρουσάκης Α, Κουφόπουλος Κ, Καντζάβελος Κ, Πανουργιά Ε, Χρυσογονίδης Ι. www,hbis.gr

Βούρτση Α, Λαζάρου Σπ, Αθανασίου Α, Ρουσάκης Α, Κουφόπουλος Κ, Καντζάβελος Κ, Πανουργιά Ε, Χρυσογονίδης Ι. www,hbis.gr Βούρτση Α, Λαζάρου Σπ, Αθανασίου Α, Ρουσάκης Α, Κουφόπουλος Κ, Καντζάβελος Κ, Πανουργιά Ε, Χρυσογονίδης Ι. www,hbis.gr Γυναίκα ηλικίας 74 ετών προσήλθε για μαστογραφία. Ατομικό ιστορικό αρνητικό. Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής

Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής MD, PhD, FEBU Βασίλης Πουλάκης Υφηγητής (Priv. Dozent) Παν/μίου Φρανκφούρτης Ιατρικό Αθηνών Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ.

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Γκρίτςιοσ Παφλοσ, Ουρολόγοσ, FEBU Επιςτθμονικόσ ςυνεργάτθσ Β Ουρολογικισ κλινικισ ΑΠΘ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Λόγοι για τουσ οποίουσ το PSA δεν επαρκεί

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ: ΙΣΤΟΡΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ: ΙΣΤΟΡΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ: ΙΣΤΟΡΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Π. Τσέκερης Επικουρος Καθηγητής Ακτινοθεραπευτικής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θεραπευτική αντιμετώπιση του εντοπισμένου

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2009 Ε. Ελευθεριάδης, ιευθυντής Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, ΙΚΑ Θεσσαλονίκης

Μάρτιος 2009 Ε. Ελευθεριάδης, ιευθυντής Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, ΙΚΑ Θεσσαλονίκης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Νεφρο-ουρολογική Οµάδα Β. Ελλάδας Συνοπτική Ερµηνεία των προτεινόµενων χρήσιµων δεδοµένων για την ΙστοπαθολογικήΈκθεση του Καρκινώµατος του

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

0.877 χ 2 =0.51 P 0.05

0.877 χ 2 =0.51 P 0.05 2014 1 11 1 Chin J Med Ultrasound(Electronic Edition), January 2014, Vol.11, No.1 59 2012 5 2013 1 88 95 ROC χ 2 95 47 48 95 26 19 16 21 13 76.84% 73/95 79.17% 38/48 74.47% 35/47ROC 4.67 0.622 83.33% 78.72%

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου.

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην Επεμβατική Ουρολογία Educational Seminars on Surgical Urology 14-15 Φεβρουαρίου 2014 February Αθήνα Athens Με τη συμμετοχή του Τμήματος Ουρολογικής Ογκολογίας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Ξηρομερίτης. Χειρουργός Ουρολόγος

Μάριος Ξηρομερίτης. Χειρουργός Ουρολόγος Μάριος Ξηρομερίτης Χειρουργός Ουρολόγος Πόσο απαραίτητος είναι ο λεμφαδενικός καθαρισμός στο καρκίνο της ουροδόχου κύστεως; Πολλές απόψεις για: Σκοπό Ανατομική επέκταση του Επίπτωση στη συνέχεια της επέμβασης

Διαβάστε περισσότερα