International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΜΗ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: OΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Παρασκευή Γιαννίση Νηπιαγωγός, Υ.Π.Δ.Β.Μ.Θ. (Μsc TEEAΠΗ Πατρών) Μαριάννα Κονδύλη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Πατρών ABSTRACT In this paper, some findings of a research concerning Greek kindergarteners attempts to define and classify geometric shapes are presented. Following the sociosemiotic perspective of Systemic Functional Linguistics, according to which the use of linguistic resources and children s previous knowledge enact meaning systems assumed to be relevant for specific learning contexts, we set up a learning context related to literacy practices such as the production of a book about geometric shapes addressed to other preschool children. The analysis of dialogues between children and their preschool teacher focus upon verbalization of the semantic organization of geometric shapes. By these means, our data illustrate semantic options and strategies employed by children in order to carry out the task. Moreover, some issues about semantic organization of school uncommonsense knowledge categories become more transparent. Keywords: classifications, definitions, geometric shapes, kindergarten, semantic organization, systemic functional linguistics. 1. Εισαγωγή Σύμφωνα με την κοινωνιοσημειωτική προσέγγιση της συστημικής λειτουργικής γλωσσολογίας (ΣΛΓ), οι ορισμοί και οι ταξινομήσεις σε πεδία μη κοινής (uncommonsense) / εκπαιδευτικής γνώσης (Painter, 1999b), όπως είναι στην περίπτωσή μας οι κατηγοριοποίήσεις γεωμετρικών σχημάτων, συνιστούν «ειδικές μορφές γλωσσικής σημείωσης» (Hasan, 2005) που συνδέονται με τη γλώσσα του σχολείου και τη συγκρότηση των λόγων των αντικείμενων της σχολικής μάθησης (Halliday, 1999, 2000). Σε αντιδιαστολή, με την καθημερινή/κοινή (commonsense) γνώση, που κατακτάται σε καθημερινά πλαίσια διεπίδρασης παιδιών και ενηλίκων, η εκπαιδευτική (uncommonsense) γνώση είναι συστηματική, απομακρυσμένη από την άμεση εμπειρία, στηριγμένη στη σημειωτική παράσταση και τη γραπτή γλώσσα, παρουσιασμένη στο πλαίσιο ενός θέματος, ταξινομητική κ.o.κ. Σημειωτικές διεργασίες, επομένως, που εμπλέκονται στην εξοικείωση με ορισμούς και με κριτήρια ταξινόμησης, στην ενασχόληση με τα κείμενα, στον προσανατολισμό στο νόημα, συνιστούν την αναγκαία «γλωσσική προετοιμασία» των παιδιών για τη μετάβαση από την καθημερινή στην εκπαιδευτική γνώση (Painter (1996, 1999a, 1999b, 2007 για μία εφαρμογή σε ελληνικά δεδομένα από σχολική τάξη νηπιαγωγείου, βλ. Κοndyli & Lykou, 2008). Στην έρευνά μας αξιοποιούμε το παραπάνω μεθοδολογικό υπόβαθρο, εφαρμόζοντάς το σε μια περιοχή εκπαιδευτικής γνώσης (γεωμετρικά σχήματα). Σκοπός είναι να αναδειχτούν όψεις της ανάπτυξης μορφών γλωσσικής σημείωσης, όπως οι ορισμοί και οι ταξινομήσεις γεωμετρικών σχημάτων, οι οποίες προϋποθέτουν γλωσσικές διεπιδράσεις σε κατάλληλα νοηματοδοτημένα πλαίσια δράσης προσανατολισμένα στη σημασία. Η οργάνωση της παρούσας διερεύνησης ακολούθησε την κοινωνιοσημειωτική θέση για τη συστηματική και διαλεκτική σχέση ανάμεσα σε πλαίσιο-νόημα-λεξικογραμματική (Hasan, 2005) με τις εξής υποθέσεις εργασίας: In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΜΗ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: OΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ] Δεδομένης της σχέσης πραγμάτωσης μεταξύ σημασιολογικών και λεξικογραμματικών επιλογών, η ανάλυση των γλωσσικών διαλόγων, ιδίως οι πραγματώσεις των ίδιων των παιδιών, μας επιτρέπει να εξετάσουμε τις σημασιολογικές επιλογές των παιδιών στο υπό διερεύνηση πεδίο (σημασιολογική οργάνωση ενός πεδίου μη κοινής γνώσης). Σ ένα σημασιολογικό σύστημα υπό διαμόρφωση, τα παιδιά αναμένεται να αξιοποιήσουν νοήματα που έχουν συγκροτήσει με βάση τις πρότερες (σχολικές και μη) εμπειρίες τους. Με δεδομένο ότι η ίδια η περίσταση προσανατολίζει σε συγκεκριμένες επιλογές, η οργάνωση του μαθησιακού πλαισίου ευνοεί την κατάλληλη νοηματοδότηση της περίστασης από τα παιδιά και, επομένως, τις λεξικογραμματικές επιλογές τους. Βασικό, λοιπόν, κορμό του ερευνητικού-διδακτικού μας σχήματος και των σχετικών δραστηριοτήτων αποτέλεσε η οργάνωση ενός νοηματοδοτημένου πλαισίου δράσης ως συνθήκη για την αναπλαισίωση της προϋπάρχουσας γνώσης των παιδιών γύρω από τις κατηγορίες γεωμετρικών σχημάτων. Οι δραστηριότητες οργανώθηκαν από τη νηπιαγωγό-ερευνήτρια ως μέρος του προγράμματος της τάξης της. Η προσέγγιση των γεωμετρικών εννοιών τοποθετήθηκε σ ένα σεναριακό πλαίσιο δράσης: την παραγωγή βιβλίων για τα γεωμετρικά σχήματα, που θα αποστέλλονταν σε άλλα σχολεία που δεν διέθεταν τους οικονομικούς πόρους να τα προμηθευτούν, δράση που προτάθηκε με αφορμή την παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου. Η πραγμάτωση ορισμών και ταξινομήσεων εντάχθηκε στο έργο, που συμπεριέλαβε τόσο ένα αίτημα γλωσσικής διαπραγμάτευσης και συμφωνίας μεταξύ των μελών των ομάδων για τον τρόπο ταξινόμησης του δοθέντος υλικού όσο και ένα αίτημα πιο αποπλαισιωμένου λόγου προκειμένου να συγκροτηθούν τα συνοδευτικά πληροφοριακά κείμενα των κατηγοριών σχημάτων που διαμόρφωσαν τα παιδιά. Τα νήπια της τάξης (12 κορίτσια και 6 αγόρια ηλικίας 5:6-6:3 ετών) εργάστηκαν μαζί με τη νηπιαγωγό σε μικρές ομάδες των 3 ατόμων (2 κορίτσια 1 αγόρι), εντός του χώρου του σχολείου και του προβλεπόμενου διδακτικού ωραρίου των ολοήμερων νηπιαγωγείων στο διάστημα Απριλίου-Μαΐου του σχολικού έτους Η συλλογή του υλικού πραγματοποιήθηκε με βιντεοσκόπηση των συναντήσεων κάθε ομάδας και συμπληρωματικά μαγνητοφώνηση όλων των δραστηριοτήτων. Κάθε ομάδα παιδιών ανέλαβε την παραγωγή ενός βιβλίου για τα γεωμετρικά σχήματα, καθώς και ενός ένθετου παιχνιδιού με κάρτες σχημάτων. Το είδος του βιβλίου προσδιορίστηκε εξαρχής ως βιβλίο «γνώσεων» (ενημερωτικό φυλλάδιο/εγχειρίδιο «βασικών όρων»), που θεωρήθηκαν προαπαιτούμενες για την εκτέλεση από τους παραλήπτες του βιβλίου του ένθετου παιχνιδιού με τις κάρτες. Το συνολικό έργο επιμερίστηκε στις διαδοχικές συναντήσεις κάθε ομάδας σε ενότητες δραστηριοτήτων με συνέχεια και σύνδεση μεταξύ τους ως προς το πλαίσιο νοηματοδότησης του έργου (παραγωγή βιβλίου) και ως προς το βαθμό απομάκρυνσης από την υλική βάση του έργου (από τη χειρωνακτική ταξινόμηση των σχημάτων έως την περιγραφή τους). Οι γενικοί στόχοι των επιμέρους έργων κάθε συνάντησης επεξηγούνταν στην αρχή της συνάντησης. Η νηπιαγωγός, σε ρόλο συντονίστριας, συμμετείχε στη συζήτηση θέτοντας ανοιχτές και καταρχάς γενικές ερωτήσεις σε συνάρτηση με το στόχο κάθε δραστηριότητας, ενθαρρύνοντας κυρίως τη συζήτηση μεταξύ των μελών κάθε ομάδας. Το έργο κάθε ομάδας περιλάμβανε συνοπτικά τις παρακάτω δραστηριότητες: Α] Ταξινόμηση επίπεδων γεωμετρικών σχημάτων για επικόλληση στις σελίδες του υπό διαμόρφωση βιβλίου μετά από συζήτηση και συμφωνία σε επίπεδο ομάδας (36 μη πανομοιότυπα χάρτινα γεωμετρικά σχήματα ίδιου χρώματος και υφής, με παραλλαγές για τους εκπροσώπους κάθε κατηγορίας σε σχέση με το μέγεθος και επιμέρους ιδιότητες). Β] Προσθήκη γραπτών κειμένων: Απόδοση «τίτλων» για κάθε κατηγορία σχήματος (κατηγοριοποίηση με κατονομασία) για τις ανάγκες της σελιδοποίησης και παραγωγή πληροφοριακών κειμένων για τον αναγνώστη (ορισμοί, περιγραφές των κατηγοριοποιήσεων τους), τα οποία υπαγορεύονταν στη νηπιαγωγό. Γ] Κατασκευή συνοδευτικού ένθετου παιχνιδιού με κάρτες («τράπουλα» 27 καρτών με 4 βασικά σχήματα: κύκλος, τρίγωνο, τετράγωνο, παραλληλόγραμμο) μετά την ολοκλήρωση της Β φάσης και μιας δειγματικής εκτέλεσής του από τις ομάδες εργασίας στην ολομέλεια της τάξης. Δ] Παρουσίαση των βιβλίων των ομάδων με τη συμμετοχή των παιδιών του άλλου τμήματος της σχολικής μονάδας και παιχνίδι περιγραφής (επιλογή κάρτας από τράπουλα σχημάτων και περιγραφή απεικονιζόμενου σχήματος από ένα νήπιο κάθε φορά για την «ανεύρεση» του από τα υπόλοιπα παιδιά). 2. Εργαλεία ανάλυσης Στην ανάλυση των γλωσσικών διαλόγων, που αποτέλεσαν το σώμα των δεδομένων μας, αξιοποιήσαμε πτυχές του μοντέλου της συστημικής λειτουργικής γλωσσολογίας (ΣΛΓ) και ειδικότερα ορισμένες από [ 743 ]

5 [ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ ΓΙΑΝΝΊΣΗ & ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΝΔΥΛΗ ] τις κατηγορίες ανάλυσης των σχετικών ερευνών της Painter (1996, 1999a, 1999b). Μολονότι οι έρευνες της Painter αφορούν αφενός μικρότερες ηλικίες (2,5-5 ετών) και αφετέρου πιο άτυπα πλαίσια μάθησης (οικογενειακός γραμματισμός), τα συγκεκριμένα εργαλεία αποδεικνύονται ιδιαίτερα χρήσιμα για την ανάλυση των σημειωτικών διεργασιών σε διαφορετικά πλαίσια, και συγκεκριμένα για τους τρόπους γλωσσικής εδραίωσης περιοχών μη κοινής γνώσης στο νηπιαγωγείο. Ειδικότερα εξετάστηκαν οι συσχετιστικές προτάσεις που πραγματώνουν σχέσεις ταυτοποίησης (identifying) και απόδοσης χαρακτηριστικών (attributive) στις οντότητες του κόσμου (Halliday, 2004). Εκτός από τα συσχετιστικά ρήματα/διαδικασίες, που ορίζουν τις συσχετιστικές προτάσεις, οι μετέχοντες (participants) και τα περιστασιακά στοιχεία (επιρρηματικά σύνολα ή προθετικές φράσεις) φάνηκαν χρήσιμα για να αναδειχτούν ζητήματα κατονομασίας και σημασιολογικής οργάνωσης των κατηγοριών, δηλαδή της ερμηνείας και παράστασης της πραγματικότητας άρρηκτα συνυφασμένης με το περικείμενό τους. Oι χρήσεις των ονομάτων (μετεχόντων) από τα παιδιά εξετάζονται σε συνάρτηση με τη δομή του Ονοματικού Συνόλου (ΟΣ) (πρβλ. Painter, 1999a: 82), τα είδη αναφοράς, τις λεξικές σχέσεις (υπωνυμία, μερωνυμία κτλ. -βλ. ενδ. Unsworth, 2001: 66-68). Για την εξέταση της δομής του ΟΣ λήφθηκαν υπόψη οι τροποποιητές (modifiers): ταξινομητές (classifiers) και προσδιοριστές (qualifiers). Oι ταξινομητές τυπικά είναι προ-τροποποιητές και στα ελληνικά πραγματώνονται συνήθως με χρήση επιθέτων, ενώ οι προσδιοριστές, ως μετα-τροποποιητές, εγκιβωτίζουν στο ΟΣ μια πρόταση ή μια φράση ενσωματώνοντας περιστασιακά στοιχεία (Halliday 2004: ). Oι τρόποι αναφοράς ως μεταβλητή της κειμενικής οργάνωσης μπορούν να διακριθούν σε φορικές (phoric) και μη φορικές (non phoric) (Martin, 1992: 98). Τα φορικά ΟΣ σημασιοδοτούν μια συγκεκριμένη ταυτότητα του μετέχοντα, με τη χρήση συγκεκριμένων δεικτικών στοιχείων. Τα μη φορικά εισάγουν μετέχοντες με χρήση π.χ. αόριστων άρθρων και αντωνυμιών, αλλά και του ουσιαστικού στον πληθυντικό χωρίς πρόσθετους δεικτικούς όρους. Η ταυτότητα του μετέχοντα μπορεί να προσδιορίζεται βάσει της παραπομπής στο ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης περίστασης ή στο ίδιο το κείμενο. Συνεπώς, συνδέονται με το βαθμό αφαίρεσης από τον πλαισιωμένο στον αποπλαισιωμένο λόγο. Ειδικότερα για τον λόγο των παιδιών, η χρήση γενικής αναφοράς χωρίς την παρουσία δεικτικών στοιχείων σηματοδοτεί μια πιο συνειδητή ενασχόληση με την ταξινομική οργάνωση των κατηγοριών που υπερβαίνει την πλαισιωμένη κατηγοριοποίηση (ταξινόμηση συγκεκριμένων δειγμάτων). Επιπλέον αναλύθηκαν και υπερπροτασιακά δεδομένα, ειδικότερα σε συνάρτηση με τους ορισμούς. Δεδομένου και του ηλικιακού φάσματος, ως πραγμάτωση ορισμών θεωρήσαμε τις απόπειρες των παιδιών να προσδιορίσουν/ταυτοποιήσουν μια κατηγορία συγκροτώντας, ταυτόχρονα, τα κριτήρια που την ταυτοποιούν. Σε επίπεδο πραγμάτωσης τέτοιου είδους απόπειρες από τα παιδιά του δείγματός μας συνδέονται με γλωσσικούς δείκτες γενίκευσης και παραγωγής αποπλαισιωμένου λόγου με τη χρήση για παράδειγμα αόριστων δεικτικών ή ποσοδεικτικών στοιχείων, την εισαγωγή μη φορικών ΟΣ, τον εγκιβωτισμό πληροφοριών. Συχνά στο υλικό μας εμφανίστηκε χρονικοϋποθετικός λόγος με την ενσωμάτωση δομών αιτιότητας και υποθετικού λόγου σε συμπλέγματα συσχετιστικών προτάσεων (με χρήση αιτιολογικών ή χρονικοϋποθετικών συνδέσμων όπως γιατί, άμα, αν, όταν). Η σημασία της λογικο-σημασιολογικής σχέσης της αιτιότητας σε προτάσεις όπως αυτές που αφορούν καταρχήν τη συγκρότηση του Πεδίου (αναπαράσταση εμπειρίας), έγκειται στο ότι η απόδοση αιτιώδους σχέσης (δήλωση/αξιολόγηση πιθανότητας ή υποχρέωσης) υπονοεί την ισχύ της όχι μόνο στη συγκεκριμένη αλλά σε κάθε ανάλογη περίσταση (πρβλ. Painter, 1999a: , , ). 3. Ανάλυση Τα παραδείγματα από το υλικό των γλωσσικών διαλόγων συνοψίζουν: α) τους κυριότερους τρόπους νοηματοδότησης των κατηγοριών γεωμετρικών σχημάτων από τις επιμέρους ομάδες παιδιών σε συνάρτηση με το έργο ταξινόμησης β) τους τρόπους παραγωγής ορισμών, σε συνάρτηση με γλωσσικούς δείκτες γενίκευσης και αποπλαισιωμένου λόγου. Στην αρίθμηση των παραδειγμάτων, σε παρένθεση καταγράφεται η ομάδα παιδιών (Ομ1, Ομ2 κλπ) και η φάση υλοποίησης του έργου (Α, Β, Γ, Δ). Στους διαλόγους τα νήπια σημειώνονται με ένα αρχικό και η νηπιαγωγός με τα αρχικά «Νηπ.». Σε πλάγιες αγκύλες σημειώνονται πληροφορίες για το συμφραστικό πλαίσιο, και με τους χαρακτήρες (...) και (.) η παράλειψη κειμένου και η παύση στο λόγο αντίστοιχα. [ 744 ]

6 [ ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΜΗ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: OΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ] 3.1 Ταξινομήσεις και σημασιολογική οργάνωση κατηγοριών γεωμετρικών σχημάτων Σύμφωνα με τη ΣΛΓ, οι κατηγορίες και οι ταξινομίες αποτελούν κοινωνικές κατασκευές που συνεπάγονται επιλογές κριτηρίων για τη νοηματοδότηση της εμπειρίας σε συνάρτηση με ειδικότερους στόχους. Έτσι, οι στρατηγικές που υιοθέτησαν τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες για τους τρόπους με τους οποίους αξιοποίησαν τόσο τους διαθέσιμους σημειωτικούς πόρους όσο και το ίδιο το μαθησιακό πλαίσιο. Τα σημασιολογικά όρια των επιμέρους κατηγοριών γεωμετρικών σχημάτων και η ιεραρχική τους οργάνωση αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών συζητήσεων εντός των ομάδων. Αν εξετάσουμε τις ονομασίες των σχημάτων που χρησιμοποίησαν τα παιδιά στις ταξινομήσεις τους (με μονολεκτική κατονομασία ή με συσχετιστικές προτάσεις), διαπιστώνουμε ότι κατηγοριοποιούν το υλικό χρησιμοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τυπικές ονομασίες σχημάτων (π.χ., «κύκλος», «τρίγωνο», «τετράγωνο», «ρόμβος», «ορθογώνιο», «παραλληλόγραμμο»). Αξιοσημείωτη όμως είναι και η χρήση του όρου «στρογγυλά» ή «κύκλινα» για την απόδοση μιας κοινής ιδιότητας (καμπυλότητα) σε κύκλους και ελλείψεις (και ως ταυτοποιητικό χαρακτηριστικό διαβλεπόμενης υπερκατηγορίας βλ. παραδ ), η συχνή απόδοση ομοιότητας ή ακόμη και η πρόταση ονομασίας των ελλείψεων ως «αβγά» (πρβλ. και ωοειδές σχήμα), καθώς και η ονομασία κάποιων τριγώνων ως «πτερύγια (του καρχαρία)» ή «πυραμίδα/-ες». H χρήση οικείων όρων συνδέεται με το εγχείρημα των παιδιών να προσδιορίσουν κάποια από τα σχήματα του υλικού ως εκπροσώπους μιας διακριτής κατηγορίας ή υποκατηγορίας, της οποίας αγνοούν την πιο τυπική ονομασία. Έτσι, επέλεξαν τη συσχέτιση των συγκεκριμένων σχημάτων με κάποιες γνωστές οντότητες διαφορετικής τάξης, με κριτήριο το σχήμα ως κοινό γνώρισμα των συσχετιζόμενων αντικειμένων. Διασύνδεσαν, επομένως, διαφορετικά πλαίσια συμφραζομένων κατά την ενασχόλησή τους με το σχήμα ως ιδιότητα των αντικειμένων. Ενδιαφέρον επίσης είναι ότι, όταν τα παιδιά αγνοούν ή ξεχνούν προσωρινά μια ονομασία ή έχουν αμφιβολίες για τον τρόπο ταξινόμησης κάποιων σχημάτων χρησιμοποιούν μεταγλωσσικές συσχετιστικές προτάσεις για να ταυτοποιήσουν κατηγορίες (πρβλ. και Kondyli & Lykou, 2008). 1. (Ομ2Β) Μ.: Οι ρόμβοι είναι σαν χαρταετός (...) και δεν μοιάζει σαν τα άλλα σχήματα, αλλά μοιάζει με κάποιο που το λένε τετράγωνο. 2. (Ομ5Β) Ξ.: Αυτά [σελ. με ορθογ. τρίγωνα], αυτά κάπου.. δεν τα θυμάμαι με τίποτα πώς τα λένε. (...) Ξ.: Εγώ λέω να τα λένε πυραμίδα. [Στην Ε.] Εσύ; Ε.: Έτσι είναι το πτερύγιο του καρχαρία. Μπορούμε να το ονομάσουμε πτερύγιο του καρχαρία. Η επίγνωση της ύπαρξης τυπικών ονομάτων για τα σχήματα οδήγησε το ίδιο νήπιο και σε ευθεία ερώτηση προς τη νηπιαγωγό, που αντιμετωπίζεται από το παιδί ως φορέας της τυπικής γνώσης: 3. (Ομ5Α) Νηπ.: Αυτά που βάζεις Ξ. μου τώρα, τι είναι; Τι είναι όλα αυτά; Ξ.: Ρόμβος. Όχι.. Κυρία, πώς το λένε το σχήμα αυτό; Τσουκ-τσουκ-τσουκ-τσουκ [σχηματίζει ένα φανταστικό τετράπλευρο] Αξίζει, ακόμη, να σημειωθεί ότι ο όρος «σχήμα /-ατα» χρησιμοποιήθηκε από τα παιδιά σε διάφορες φάσεις ως σημασιολογική υπερκατηγορία των γεωμετρικών σχημάτων (πχ. σε όλους τους προτεινόμενους τίτλους των βιβλίων τους). Σχέσεις υπωνυμικού τύπου εμφανίζονται χαρακτηριστικά στην αρχή των προτεινόμενων κειμένων της Β φάσης: 4. (Ομ4Β) Ζ.: Το ορθογώνιο είναι σχήμα. 5. (Ομ1Β) Φ.: Τα τετράγωνα είναι ένα σχήμα [[που έχει 4 γραμμές]] (...) [[ που αν το γυρίσουμε κάπως αλλιώς γίνεται ρόμβος]]. [ 745 ]

7 [ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ ΓΙΑΝΝΊΣΗ & ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΝΔΥΛΗ ] Tα ονόματα σχημάτων ως ιδιότητες Ενδιαφέρον έχει ωστόσο και η χρήση των κατηγορικών ονομάτων ως τροποποιητών (βλ. ενδ. παραδ. 6) του πράγματος (Thing). Αξιοποιώντας τους σημειωτικούς πόρους της καθημερινής γλώσσας (κατ αναλογία, πιθανόν, και με τη συχνή στην καθομιλουμένη χρήση του επιθέτου τετράγωνος) τα παιδιά (παραδ. 6-7) μετατρέπουν την ονομασία του σχήματος σε επίθετο (τρίγωνος, τρίγωνη, κύκλινη, παραλληλόγραμμη). Στις διατυπώσεις αυτές είναι φανερό ότι τα παιδιά μιλούν για το σχήμα ως ιδιότητα του αντικειμένου. 6.(Ομ4Α) Ζ.: Αυτή είναι η κύκλινη ομάδα. 7. (Ομ4Β) Α.: [Κοιτάζοντας σελίδα σε βιβλίο γεωμετρικών σχημάτων] Η σημαία είναι παραλληλόγραμμη Καθημερινοί όροι ως τροποποιητές του σχήματος Σε αρκετές περιπτώσεις, τα παιδιά επιχειρούν να εξειδικεύσουν το είδος του σχήματος χρησιμοποιώντας καθημερινούς όρους (στραβά, όρθιος, ξαπλωτός, κοντό, ανάποδο κλπ), που αφορούν συχνά τη χωρική τοποθέτησή του (βλ. ενδ. παραδ. 8-10). Μεγαλύτερη αμφισημία παρουσιάζει ο προσδιορισμός «στραβό/-ά», που στα δεδομένα μας χρησιμοποιείται από διαφορετικές ομάδες παιδιών για τις ελλείψεις, τα ορθογώνια τρίγωνα και τους ρόμβους, υπονοώντας κάποιες φορές μια προτυπική θεώρηση του σχήματος, σε συνάρτηση ενδεχομένως με τη συχνότερα εμφανιζόμενη μορφή και χωρική τοποθέτηση των σχημάτων στις συνήθεις σχολικές απεικονίσεις. 8. (Ομ3Β) Κ.: Κυρία, εγώ έχω βρει. Αν τα κόψουμε εδώ τα ορθογώνια [δείχνει σε ένα παραλληλόγραμμο], θα γίνουν στραβά τρίγωνα. [το στραβά ταξινομητής στο τρίγωνα] 9. (Ομ1Α) Τ.: Μπορεί.. άμα τα το γυρίσουμε έτσι, τι θα γίνει; [δείχνει ρόμβο] Νηπ.: Δεν ξέρω, τι λέτε; Τι λέτε; Θα μας πει η Τ., που το σκέφτηκε.. Φ.: Είναι ρόμπο είναι ένα ρόμβος. Νηπ.: Τι είναι, τι είναι; [δεν άκουσε] Τ.: Άμα το γυρίσουμε έτσι; [το στρέφει στο πλάι ώστε οι 2 παράλληλες να είναι οριζόντια] Φ.: Ε, είναι στραβωμένο τετράγωνο. 10. (Ομ3Α) Κ.: Κι έτσι [γυρίζει ρόμβο οριζόντια] είναι ξαπλωτός ρόμβος. Μ.: Έτσι [κάθετο] είναι όρθιος ρόμβος, έτσι [οριζόντια] είναι ξαπλωτός. 3.2 Ορισμοί: δείκτες γενίκευσης και παραγωγής αποπλαισιωμένου λόγου Σε επίπεδο γλωσσικής πραγμάτωσης, η ενασχόληση με τη σημασία των κατηγοριών, η γενίκευση και ο πιο αποπλαισιωμένος λόγος των παιδιών προκύπτει από τις διατυπώσεις των συσχετίσεων. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι συσχετιστικές διαδικασίες εμφανίζονται συχνότερα εξαρτημένες από το εξωγλωσσικό πλαίσιο στην Α φάση, όπου το έργο απαιτεί κυρίως υλική δράση με κριτήρια που συχνά παρέμειναν υπόρρητα. Έτσι, για παράδειγμα, στην Α φάση η αναφορά του ονόματος (κύκλοι, τρίγωνα κλπ) παραπέμπει κατά βάση στο εξωγλωσσικό πλαίσιο (εξωφορική αναφορά για παρούσες οντότητες, ενδοφορική αναφορά για παρούσες οντότητες που έχουν προηγουμένως καταδειχθεί). Ωστόσο, και σε αυτή τη φάση έχουμε ρητές διατυπώσεις που υποδηλώνουν μια πιο συνειδητή ενασχόληση με τα συγκεκριμένα σχήματα του υλικού ως μέλη ή χαρακτηριστικά δείγματα της κατηγορίας, όπως στο παράδειγμα (Ομ1Α) Φ.: Έτσι είναι τα τρίγωνα. [Σηκώνει ψηλά ένα τρίγ. και το δείχνει ως δείγμα / εκπρόσωπο της ευρύτερης κατηγορίας] [ 746 ]

8 [ ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΜΗ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: OΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ] Έτσι είναι τα τρίγωνα Φορέας: Περιστασιακό επίρρημα τρόπου σε θέση μετέχοντα (Εξωφ. αναφορά) Συσχ. Διαδικασία: Εντασιακή ιδιοτήτων απόδοσης Χαρακτηριστικό (Τάξη) Σε συσχετιστικές προτάσεις όπως αυτές, όπως αντίστοιχα και στα παραδείγματα που προαναφέρθηκαν με ρητή αναφορά στο σχήμα, τα παιδιά επιχειρούν την ταυτοποίηση των σχημάτων του υλικού ως μελών διακριτών κατηγοριών. Τέτοιου είδους διατυπώσεις ακόμη και αν δεν συνοδεύονται με κάποια εξειδίκευση των κριτηρίων ταξινόμησης εκφράζουν την απόπειρα των παιδιών να μιλήσουν με ένα πιο γενικευτικό και αποπλαισιωμένο τρόπο. Στους διαλόγους του υλικού μας αντίστοιχου τύπου ορισμοί πραγματώνονταν: α) με χρήση γενικευμένων όρων για τους μετέχοντες στις συσχετιστικές προτάσεις β) με χρήση του ταυτοποιητικού ίδιο-ια γ) με εγκιβωτισμό πληροφοριών στη δομή του ΟΣ δ) με χρονικοϋποθετικές προτάσεις για τη γενίκευση του περικειμένου Γενίκευση των μετεχόντων Η γενίκευση των μετεχόντων συνδέεται με την εισαγωγή στο λόγο των παιδιών μη φορικών αναφορών. Έτσι, στο υλικό μας εμφανίζονται ονομασίες των σχημάτων που αναφέρονταν με γενικευμένο τρόπο (σε ενικό ή πληθυντικό) και προσδιορίζονταν από δείκτες όπως «όλα», «μερικά» «όλο», «μόνο», «ίδιο/-ια» ή αόριστα δεικτικά στοιχεία, όπως «κάτι», «κάποιο/-α», «άλλο/-α». Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω παραδείγματα: 12. (Ομ2Β) Μ.: Το τρίγωνο μοιάζει σαν τις σκεπές, έτσι, έτσι.. [σχεδιάζει νοητό τρίγωνο] 13. (Ομ3Β) Κ.: Μπορούμε να πούμε [τα ορθογώνια] είναι πιο μακριά. [χωρίς δείξη το μακριά εδώ ως επίθετο] 14. (Ομ1Α) Κ.: Όλα αυτά είναι τρίγωνα. [Σύνολο τριγώνων πριν την τοποθέτησή τους σε φάκελο] [Κοινή ένταξη τριγώνων υλικού ως μέλη της κατηγορίας] 15. (Ομ1Α) Τ.: Εγώ μαζεύω όλα τα στρογγυλά. 16. (Ομ2Γ) Νηπ.: (...) Σ αυτό το καλάθι έχουμε βάλει αυτά που θα φτιάξουμε για... Ε.: Για όλα τα κύκλινα. 17. (Ομ1Α) [Σύνοψη ταξινομήσεων για τοποθέτηση ομαδοποιημένων σχημάτων σε φακέλους] Φ.: Λοιπόν, εδώ έχει όλο τετράγωνα. Σύμφωνοι; Ωραία; 18. (Ομ2Β) Μ.: Μερικά [παράθυρα] είναι τετράγωνα. 19. (Ομ2Β) Μ.: Ο κύκλος είναι κάτι που δεν έχει γωνίες και είναι στρογγυλός σαν τον ήλιο. [γενικός όρος κάτι και εγκιβωτισμένη πρόταση [[που δεν έχει γωνίες]] σε θέση προσδιοριστή] Η γενίκευση επιχειρείται μάλιστα κάποιες φορές με σαφή παραπομπή στο ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο με χρήση υπαρκτικών ρημάτων (υπάρχουν, συναντάμε), παράλληλα με τους δείκτες άλλα/όλα που προαναφέρθηκαν. Ενδιαφέρον έχει εδώ η κειμενική χρήση του και άλλα, αλλά και η χρήση του γενικευμένου μετέχοντα πράγματα. 20. (Ομ5Β) Ξ.: Συναντάμε κι άλλα πράγματα, πυραμίδα, όλα τα πράγματα που ναι σ αυτό το σχήμα [ενν. στο σχήμα τριγώνου]. [ 747 ]

9 [ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ ΓΙΑΝΝΊΣΗ & ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΝΔΥΛΗ ] 21. (Ομ6Β) Α.: Υπάρχουν και άλλα τρίγωνα στον κόσμο, στον πλανήτη μας (.) σαν το καπέλο το τρίγωνο.. Γενικευμένες δηλώσεις εμφανίζονται επίσης με τον όρο «σχήμα/-ατα» σε θέση μετέχοντα και τροποποιητές όπως «άλλο/-α», «ίδια» (παραδ ). Οι διατυπώσεις στα παραδείγματα αυτά διαφοροποιούνται από αυτές που προαναφέρθηκαν στο κεφ. 3.1 σε σχέση με τη χρήση του όρου σχήμα/-ατα (υπωνυμική ένταξη στη σημασιολογική υπερκατηγορία σχήμα), καθώς αλλάζει η στόχευση των παραγόμενων συσχετίσεων. Eδώ η έμφαση στη σύγκριση και αντιπαραβολή των επιμέρους κατηγοριών οδήγησε σε διατυπώσεις όπου η ιδιότητα (σχήμα) γίνεται αντικείμενο προκειμένου να αντιπαραβληθεί η ταυτότητα των υπό συζήτηση σχημάτων. 22. (Ομ2Β) Νηπ.: Πείτε μου, για τους ρόμβους τι πρέπει να γράψω εδώ.. Μ.: Οι ρόμβοι είναι σαν χαρταετός Νηπ.: [γράφοντας] οι ρόμβοι είναι σαν.. Γ.:..σαν χαρταετός. Μ.:..και δεν μοιάζει σαν τα άλλα σχήματα, αλλά μοιάζει με κάποιο που το λένε τετράγωνο. 23. (Ομ3Β) Μ.: Αν το κόψουμε στη μέση [κύκλοι] θα γίνει ένα άλλο σχήμα. 24. (Ομ2Β) Ε.: Έχουνε ίδιες γωνίες [ορθογώνια και τετράγωνα] (...) όμως δεν είναι ίδια σχήματα Ταυτοποιητικό ίδιο-ια Αξιοσημείωτη είναι η χρήση του ίδιο, -ια ως τροποποιητή στο σχήμα/-ατα (ή και στο πράγμα/-τα) για την ταυτοποίηση των κατηγοριών. Στα δεδομένα μας ο συγκεκριμένος τροποποιητής εμφανίζεται σε πραγματώσεις που απέβλεπαν κυρίως στην αντιπαραβολή διαφορετικών κατηγοριών σχημάτων με δηλώσεις κυρίως αρνητικές (βλ. και αρνητικό μόριο δεν) και συνοδεύονταν συνήθως με ρητές επεξηγήσεις με χρήση αιτιολογικών ή αντιθετικών συνδέσμων ή του επεξηγηματικού μορίου δηλαδή. Χαρακτηριστικές είναι οι διατυπώσεις στα παρακάτω παραδείγματα (βλ. και παραδ. 24): 25. (Ομ5Β) Ξ.: Εγώ λέω μην τα βάλουμε μαζί [σύγκριση 3 οξυγώνιων τριγώνων και 3 ορθογωνίων τριγώνων]. Εγώ δεν συμφωνώ, γιατί δεν είναι ίδια. Δηλαδή, το τρίγωνο έπρεπε να είχε λίγο πιο μεγάλη γραμμή, αλλά αυτό [ορθογώνιο σκαληνό] μοιάζει σαν του καρχαρία, το αυτό που έχει στην πλάτη του (Ομ1Α) Νηπ.: Εδώ πέρα τι έχεις βάλει Κ, ποια σχήματα έχεις βάλει; Κ.: Ε, τα τρίγωνα και τους ρόμβους [2 ομάδες τοποθετημένες πολύ κοντά]. Νηπ.: Θα τα κάνετε μια ομάδα ή χωριστές ομάδες; Τ.: Μία. Φ.: Χωριστές, χωριστές λέω εγώ. Δεν πάνε οι ρόμβοι με τα τρίγωνα. Κ.: Πάνε! (...) Πάνε, πάνε, γιατί έχουμε κι εδώ τσιμπάει, κι εδώ τσιμπάει.. κι εδώ είναι ίδιο.. [δείχνει διαδοχικά κορυφές ρόμβων και τριγώνων] Φ.: Ναι, αλλά δεν πρέπει ναι, αλλά αυτά δεν είναι ίδια! 27. (Ομ6Β) Α.: Το τετράγωνο έχει τέσσερις γωνίες. Και το ορθογώνιο έχει τέσσερις, αλλά είναι πιο μεγάλο, δεν έχουν το ίδιο ύψος. 28. (Ομ2Β) Νηπ.: Ωραία, το παραλληλόγραμμο ταιριάζει με το τετράγωνο. Για ποιο λόγο; Για πες μου. [ 748 ]

10 [ ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΜΗ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: OΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ] Γ.: Γιατί έχει τέσσερις γωνίες, τέσσερις γωνίες. Ε.: Αλλά δεν είναι ίδιο σχήμα. 29. (Ομ5Β) [Συζήτηση για τίτλους σελιδοποιημένων σχημάτων] Νηπ.: Θα τους δώσουμε ένα όνομα ή δύο διαφορετικά ονόματα; Ε.: Ένα. Νηπ.:..Αφού τα βάλατε σε διαφορετικά χαρτόνια.. Ε.: Εδώ κύκλοι κι εδώ κύκλοι [2 σελ. με κύκλους]. Εγώ θέλω κύκλοι να βάλουμε εδώ, δηλαδή να είναι ίδια ονόματα, γιατί βλέπω εγώ, γιατί είναι ίδιοι στρογγυλοί. Δεν είναι κάποιο διαφορετικό σχήμα. Δηλαδή αυτά [ελλείψεις] δεν είναι κύκλοι, μοιάζουν σαν αβγουλάκια. 30. (Ομ2Β) Μ.: Εγώ λέω πως δεν είναι και για ομάδα, γιατί αυτό είναι έτσι και αυτό είναι έτσι [δείχνει περίγραμμα των 2 σχημάτων, τριγώνου και ρόμβου, με το χέρι της]. Δηλαδή αυτό έχει 3 γωνίες.. αυτό έχει μία, δύο, τρεις, τέσσερις.. [μετράει δείχνοντας διαδοχικά γωνίες στα 2 σχήματα] Ε.: Αυτό [δείχνει σε άλλο τρίγωνο] έχει μία, δύο, τρεις. Μ.: Ναι, δεν μπαίνουν στην ίδια ομάδα Εγκιβωτισμός πληροφοριών Απόπειρες παραγωγής αποπλαισιωμένου λόγου εμφανίζονται στο υλικό μας και με συμπλέγματα συσχετιστικών προτάσεων (παραδ ). Επιμέρους συσχετιστικές προτάσεις εγκιβωτίζονται στη δομή του ΟΣ αναπλαισιώνοντας τη γνώση για το σχήμα από οικείες περιστάσεις στο παρόν πλαίσιο τη συζήτηση για το σχήμα. Στο παράδειγμα από την Ομάδα 6, η εγκιβωτισμένη πρόταση (ΕΠ) [[που μοιάζει σαν τρίγωνο]] συνιστά συσχετιστική πρόταση απόδοσης ιδιοτήτων που λειτουργεί ως προσδιοριστής του ονόματος (τυρί). Αντίστοιχα, οι φράσεις «όπως κόβουμε στην τούρτα», «και όταν μοιάζει έτσι, μπορούμε να το τρώμε» ενσωματώνουν στη δομή του ΟΣ (σε χαμηλότερο επίπεδο ιεραρχικής οργάνωσης) πληροφορίες από σχετικά συγκειμενικά πλαίσια. Διαφορετική είναι η χρήση της ΕΠ [[που μοιάζει σαν τη σκεπή]] από την Ομάδα 5. Η ΕΠ λειτουργεί εδώ συμπληρωματικά στην πρόταση ταυτοποίησης της κατηγορίας σχήματος (μη φορική αναφορά) επεξηγώντας την έννοια μέσα από ένα παράδειγμα του σχήματος. 31. (Ομ6Β) A.: Το τρίγωνο μοιάζει σαν το (τέτοιο) τυρί [[που μοιάζει σαν τρίγωνο]], [[όπως κόβουμε στην τούρτα, και όταν μοιάζει έτσι μπορούμε να το τρώμε]] (...). 32. (Ομ5Β) Ε.: Είναι το τρίγωνο [[που μοιάζει σαν... τη σκεπή]]. Και η σκεπή είναι τρίγωνη Γενίκευση με χρονικοϋποθετικές προτάσεις Στις πραγματώσεις των παιδιών εμφανίζεται και ένα μεγάλος αριθμός συσχετιστικών προτάσεων που διερευνούσαν τη διατήρηση ή τη μεταβολή της ταυτότητας του σχήματος σε συνάρτηση με το χωρικό προσδιορισμό του (αλλαγή θέσης/περιστροφή -παραδ ) ή τα δυνητικά παράγωγα από την τομή των σχημάτων (ανάλυση/σύνθεση σχήματος -παραδ ). Οι συσχετιστικές αυτές προτάσεις λεκτικοποιούν μια υπόθεση τοποθετώντας σε θέση μετέχοντα επιμέρους χρονικοϋποθετικές προτάσεις (ως συνθήκη ισχύος της συσχέτισης) θεμελιωμένες σε περιστασιακά στοιχεία. Οι χρονικοϋποθετικές προτάσεις εισάγονται συνήθως με τους συνδέσμους αν, άμa, όταν και σε κάποιες περιπτώσεις και με την αοριστολογική φράση όπως και να (πρβλ. Holton κ.ά. 1999: ) και πραγματώνονται με ρήματα σε α πληθυντικό ή β ενικό (εγχείρημα γενίκευσης της υλικής διαδικασίας γυρίσουμε/ γυρίσεις, κόψουμε κλπ). Η συσχετιστική διαδικασία πραγματώνεται με ρήματα όπως είναι, γίνεται / θα γίνει αλλά και με το τροπικό μπορεί/-ούν (να γίνει/-ουν) στις πραγματώσεις που αφορούσαν ειδικότερα τα νοητά παραγόμενα σχήματα (βλ. παραδ. ανάλυσης-σύνθεσης σχημάτων). Στις προτάσεις, επιπλέον, που δηλώνουν τη διατήρηση της ταυτότητας του σχήματος (παραδ ) εμφανίζονται και οι δείκτες ακόμη, πάλι (έμφαση στη διατήρηση ως συνέχεια, επανάληψη). [ 749 ]

11 [ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ ΓΙΑΝΝΊΣΗ & ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΝΔΥΛΗ ] Αν και οι συσχετιστικές αυτές προτάσεις διατηρούν ένα βαθμό εξάρτησης από το πλαίσιο (βλ. πχ. περιστασιακά χώρου έτσι, αλλιώς), λόγω ενδεχομένως άγνοιας πιο εξειδικευμένων όρων για τη δήλωση των χωρικών σχέσεων, η δομή τους εκφράζει τη διερεύνηση της γενικευσιμότητας του πλαισίου από τα παιδιά, δηλώνοντας όχι μόνο το συναγόμενο στη συγκεκριμένη περίσταση συμπέρασμα αλλά μια δυνητική συνθήκη. Τέτοιου τύπου προτάσεις συχνά άλλωστε διάσυνδεσαν δύο διαφορετικούς κατηγορικούς όρους σχήματος στην ίδια πρόταση, επιχειρώντας να εξειδικεύσουν το είδος συσχέτισής τους. Έτσι. για παράδειγμα η συσχέτιση τετραγώνων-ρόμβων απασχόλησε το σύνολο των ομάδων, διερευνήθηκε σε συνάρτηση κυρίως με χωρικούς μετασχηματισμούς και νοηματοδοτήθηκε κυρίως ως σχέση μεταβολής της ταυτότητας (παραδ ). Στα παραδείγματα με υπογράμμιση σημειώνονται οι συσχετιζόμενες οντότητες (μετέχοντες - ονόματα σχημάτων) και με μαύρα γράμματα οι χρονικουποθετικές προτάσεις, που εδώ εντάσσονται στη δομή της πρότασης ως Δείγμα ή Φορέας για προτάσεις ταυτοποιητικές ή απόδοσης χαρακτηριστικών αντίστοιχα. Με μαύρα γράμματα σημειώνονται επίσης οι δείκτες ακόμη/-α, πάλι και το τροπικό μπορεί. Διατήρηση / μεταβολή ταυτότητας σε συνάρτηση με το χωρικό προσδιορισμό του σχήματος 33. (Ομ1Β) Φ.: Αν το γυρίσουμε έτσι το τρίγωνο [περιστροφή σελ. με τρίγωνα], γίνεται πάλι τρίγωνο. (...) Τ.: Άμα το γυρίσουμε έτσι [νέα περιστροφή σελ.], θα είναι πάλι τρίγωνο. (...) Τ.: Να, γράψε αυτό που είπαμε. Νηπ.: Πες το. Τ.: Άμα το γυρίσουμε κι έτσι, θα γίνει πάλι τρίγωνο. [[Αν/ Άμα το γυρίσουμε έτσι]] Τροποποιητής: ΕΠ Η περίσταση ως συνθήκη Αν /Άμα το γυρίσουμε (κι) έτσι Χρονικοϋπ οθετικός σύνδεσμος Στόχος υλικής δράσης Υλική διαδικασία Δείγμα Περιστασ ιακό χώρου [το τρίγων ο] γίνεται / θα είναι / θα γίνει Συσχ. Ταυτοποιητική πάλι Περίσταση: χρονικό τρίγων ο Αξία 34. (Ομ1Β) Τ.: Ξέρω, ξέρω! Άμα το γυρίσουμε έτσι [περιστροφή σελ. με κύκλους],..γίνεται; Φ.: Είναι ακόμη κύκλος. Επειδή οι κύκλοι δεν έχουν γωνίες, όπως και να το γυρίσουμε. 35. (Ομ3Α) Κ.: Να έτσι...όπως και να τους γυρίσουμε τους ρόμβους, ακόμα ρόμβους θα μας δείχνει. 36. (Ομ6Β) Α.: Το τετράγ.. Άμα το γυρίσεις έτσι το τετράγωνο, είναι ρόμβος [υπαγορεύει σε νηπιαγωγό, χωρίς να απευθύνεται σε συνομιλητή]. (...) Νηπ.: Με μπέρδεψες. Αυτό που μου πες πριν, ότι το τετράγωνο άμα το γυρίσεις... πες το μου ξανά. Α.: Το τετράγωνο, όταν το γυρνάς έτσι, γίνεται ένας υπέροχος ρόμβος. 37. (Ομ1Β) Φ.: Το τετράγωνο είναι ένα σχήμα που έχει 4 γραμμές. (...) Νηπ.: Περίμενε. Μου είπατε το τετράγωνο είναι ένα σχήμα που έχει 4 γραμμές. Θα πούμε κάτι άλλο; Φ.: Και κάτι άλλο για το τετράγωνο Νηπ.: Πες το. Φ.:..που αν το γυρίσουμε κάπως αλλιώς, γίνεται ρόμβος. [ 750 ]

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τµήµα Επιστηµών Εκπαίδευσης και Αγωγής Προσχολικής Ηλικίας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τµήµα Επιστηµών Εκπαίδευσης και Αγωγής Προσχολικής Ηλικίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τµήµα Επιστηµών Εκπαίδευσης και Αγωγής Προσχολικής Ηλικίας Κατεύθυνση Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών: Λόγος, Τέχνη και Πολιτισµός στην Εκπαίδευση Γιαννίση Παρασκευή (Α.Μ. 221) ιπλωµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Μαρία Ποιμενίδου Δρ. Νηπιαγωγός, Κοινωνιολόγος mpoimenidou@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Κειμενικό είδος Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες στο Επίπεδο 1.

ραστηριότητες στο Επίπεδο 1. ραστηριότητες στο Επίπεδο 1. Στο επίπεδο 0, στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου, όπου στόχος είναι η οµαδοποίηση των γεωµετρικών σχηµάτων σε οµάδες µε κοινά χαρακτηριστικά στη µορφή τους, είδαµε

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα»

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Φύλλο δασκάλου 1.1 Ένταξη δραστηριότητας στο πρόγραμμα σπουδών Τάξη: Ε και ΣΤ Δημοτικού. Γνωστικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική

Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική... Σε αυτό το κεφάλαιο: 6.1 Ζωγραφική 6.2 Απλά ζωγράφισε 6.3 Χρώμα, σκιά και μέγεθος 6.4 Παράδειγμα... «Ζωγραφίζω πράγματα που σκέφτομαι, όχι πράγματα που βλέπω!» (Πικάσο) 6.1 Ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Καταστάσεων προβλημάτων στο Νηπιαγωγείο. Από τη μοιρασιά της τούρτας στην ανάπτυξη γεωμετρικών εννοιών

Διαχείριση Καταστάσεων προβλημάτων στο Νηπιαγωγείο. Από τη μοιρασιά της τούρτας στην ανάπτυξη γεωμετρικών εννοιών Διαχείριση Καταστάσεων προβλημάτων στο Νηπιαγωγείο Από τη μοιρασιά της τούρτας στην ανάπτυξη γεωμετρικών εννοιών Το πρόβλημα Ζητήθηκε από τα παιδιά να χωριστούν σε ομάδες και να προσπαθήσουν να μοιράσουν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στις επιστήμες της εκπαίδευσης και της αγωγής. Κατεύθυνση: Λόγος, τέχνη και πολιτισμός στην εκπαίδευση

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στις επιστήμες της εκπαίδευσης και της αγωγής. Κατεύθυνση: Λόγος, τέχνη και πολιτισμός στην εκπαίδευση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η.) ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στις επιστήμες της εκπαίδευσης και της αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Ο δυναμικός χαρακτήρας ενός προγράμματος σπουδών: Ζητήματα που αναδεικνύονται από τη φάση του σχεδιασμού και της εφαρμογής του. Δέσποινα Πόταρη, ΕΚΠΑ

Ο δυναμικός χαρακτήρας ενός προγράμματος σπουδών: Ζητήματα που αναδεικνύονται από τη φάση του σχεδιασμού και της εφαρμογής του. Δέσποινα Πόταρη, ΕΚΠΑ Ο δυναμικός χαρακτήρας ενός προγράμματος σπουδών: Ζητήματα που αναδεικνύονται από τη φάση του σχεδιασμού και της εφαρμογής του Δέσποινα Πόταρη, ΕΚΠΑ Τι είναι το ΠΣ; Ο δυναμικός χαρακτήρας του ΠΣ Το ΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 2. Λύση & Επεξηγήσεις. Τέλος_επανάληψης Εμφάνισε "Ναι" Τέλος Α2

Παράδειγμα 2. Λύση & Επεξηγήσεις. Τέλος_επανάληψης Εμφάνισε Ναι Τέλος Α2 Διδακτική πρόταση ΕΝΟΤΗΤΑ 2η, Θέματα Θεωρητικής Επιστήμης των Υπολογιστών Κεφάλαιο 2.2. Παράγραφος 2.2.7.4 Εντολές Όσο επανάλαβε και Μέχρις_ότου Η διαπραγμάτευση των εντολών επανάληψης είναι σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 η Να αποδείξετε ότι στις ομόλογες πλευρές δύο ίσων τριγώνων αντιστοιχούν ίσες διάμεσοι. Α Α ΑΠΟΔΕΙΞΗ Β Γ Β Γ Θα δείξουμε ότι ΑΜ=Α

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

Α Τάξη Γυμνασίου Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α. Ι. Διδακτέα ύλη

Α Τάξη Γυμνασίου Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α. Ι. Διδακτέα ύλη Α Τάξη Γυμνασίου Από το βιβλίο «Μαθηματικά Α Γυμνασίου» των Ιωάννη Βανδουλάκη, Χαράλαμπου Καλλιγά, Νικηφόρου Μαρκάκη, Σπύρου Φερεντίνου, έκδοση 01. Κεφ. 1 ο : Οι φυσικοί αριθμοί 1. Πρόσθεση, αφαίρεση και

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος (Α.Μ.: 303)

Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος (Α.Μ.: 303) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η.) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στις Επιστήμες της

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα παιδιά: [π.χ. πλήθος παιδιών, κατανομή ανά φύλο/εθνότητα, αναλογία προνήπια/νήπια, κανόνες τάξης, καθημερινές ρουτίνες]

Γνωριμία με τα παιδιά: [π.χ. πλήθος παιδιών, κατανομή ανά φύλο/εθνότητα, αναλογία προνήπια/νήπια, κανόνες τάξης, καθημερινές ρουτίνες] ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Παρατήρηση 1: κουλτούρες πρακτικής μαθηματικών Σχολείο, Τάξη, Παιδιά Γνωριμία με το σχολείο: Που βρίσκεται; Πώς θα το περιγράφατε; [π.χ. περιοχή, κοινότητα, πλήθος παιδιών (φύλο, εθνότητα), κοινωνικο-οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές έννοιες Σε ένα ερωτηματολόγιο έχουμε ένα σύνολο ερωτήσεων. Μπορούμε να πούμε ότι σε κάθε ερώτηση αντιστοιχεί μία μεταβλητή. Αν θεωρήσουμε μια ερώτηση, τα άτομα δίνουν κάποιες απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά σώματα κειμένων και γλωσσική διδασκαλία: Διεθνείς αναζητήσεις και διαφαινόμενες προοπτικές για την ελληνική γλώσσα

Ηλεκτρονικά σώματα κειμένων και γλωσσική διδασκαλία: Διεθνείς αναζητήσεις και διαφαινόμενες προοπτικές για την ελληνική γλώσσα 818 Ηλεκτρονικά σώματα κειμένων και γλωσσική διδασκαλία: Διεθνείς αναζητήσεις και διαφαινόμενες προοπτικές για την ελληνική γλώσσα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ελλάδα Abstract Corpus linguistics

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνιδάκια με τη LOGO

Παιχνιδάκια με τη LOGO Όταν σβήνει ο υπολογιστής ξεχνάω τα πάντα. Κάτι πρέπει να γίνει Κάθε φορά που δημιουργώ ένα πρόγραμμα στη Logo αυτό αποθηκεύεται προσωρινά στη μνήμη του υπολογιστή. Αν θέλω να διατηρηθούν τα προγράμματά

Διαβάστε περισσότερα

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012.

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ.

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2014-2015) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1)

6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1) 6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1) Προχωρημένος Προγραμματισμός με Logo Δομή επιλογής Αν & ΑνΔιαφορετικά Στην δραστηριότητα που ακολουθεί, θα προσπαθήσουμε να βρούμε την απόλυτη τιμή ενός αριθμού,

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως:

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως: 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οι Φυσικές Επιστήμες στο Νηπιαγωγείο H Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην εκπαίδευση, επιμόρφωση, μετεκπαίδευση των Νηπιαγωγών Αθήνα, 19 21 Δεκεμβρίου 2014 Οργάνωση Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 184 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ιωάννου Στυλιανός Εκπαιδευτικός Μαθηματικός Β θμιας Εκπ/σης Παιδαγωγική αναζήτηση Η τριγωνομετρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GEOGEBRA

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GEOGEBRA ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GEOGEBRA ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Για να κάνουμε Γεωμετρία χρειαζόμαστε εργαλεία κατασκευής, εργαλεία μετρήσεων και εργαλεία μετασχηματισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 ο ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους 1. Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: α) ρητοί β) άρρητοι γ) πραγματικοί;

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο 2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα σε ενήλικες: ζητήματα και ζητούμενα στο κυπριακό συγκείμενο Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014, Ξενοδοχείο Mediterranean, Λεμεσός Περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Λύνω τις ασκήσεις. 2. Γράφω δίπλα πώς διαβάζεται καθένας από τους παρακάτω αριθμούς:

Λύνω τις ασκήσεις. 2. Γράφω δίπλα πώς διαβάζεται καθένας από τους παρακάτω αριθμούς: Λύνω τις ασκήσεις 1. Γράφω δίπλα με ψηφία τους παρακάτω αριθμούς: Εκατόν ενενήντα εννέα:.. Τριακόσια ένα: Τετρακόσια πενήντα οκτώ:... Πεντακόσια εννέα:.. Οχτακόσια ογδόντα οκτώ:.... Εννιακόσια δύο: Εννιακόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 1th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 212 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γενικευμένη Γεωμετρία, που θα αναπτύξουμε στα παρακάτω κεφάλαια, είναι μία «Νέα Γεωμετρία», η οποία προέκυψε από την ανάγκη να γενικεύσει ορισμένα σημεία της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί 1 Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες 1. Ο χάρτης δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1

ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία επιχειρείται η καταγραφή των προβληµάτων που δηµιουργούνται στο νηπιαγωγείο από απλοποιήσεις της γλώσσας των Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα