Παλαιολόγειος εικών του Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παλαιολόγειος εικών του Αρχαγγέλου Μιχαήλ"

Transcript

1 Παλαιολόγειος εικών του Αρχαγγέλου Μιχαήλ Μαρία ΣΩΤΗΡΙΟΥ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη ( ) Σελ ΑΘΗΝΑ 1960

2 ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΟΣ ΕΙΚΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Το Βυζαντινον Μουσεΐον 'Αθηνών άπέκτησεν εσχάτως εκ δωρεάς μεγάλην εικόνα τοΰ 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ ( πίν. 31, 32). Ή εικών, διαστάσεων 1,10X0,80 μ., είναι ζωγραφημένη επί λεπτού λινοΰ υφάσματος επιχρισμένου δια γΰψου και επικολλημένου επί ενιαίου ξΰλου, το όποιον σχηματίζει γΰρω εξέχον πλαίσιον ζωηρώς ερυθρόν, πλατΰτερον είς το άνω καΐ κάτω μέρος ( 0,08 μ. )' το κάτω πλαίσιον έχει άποχρωματισθή και φθαρή. "Ο 'Αρχάγγελος παρίσταται επί χρυσοΰ βάθους μέχρι της οσφΰος, κατ' ενώπιον, εις την συνήθη στάσιν' δια της δεξιάς κρατεί σκήπτρον, δια δε της αριστεράς τήν σφαΐραν της γης, ή οποία φέρει χρυσά τα γράμματα Χ Δ Κ ( Χριστός Δεσπότης Κόσμου ; ) και υψηλά σταυρόν. Φορεί το ελληνικόν ένδυμα, ήτοι χιτώνα χρώματος σιέννας με πλατύ σημεΐον ερυθρόν και πράσινον επί τοΰ δεξιού ώμου και βαθυπράσινον ίμάτιον. Χρυσούς γραμμικός φωτισμός διαστίζει τον χιτώνα και τάς μεγάλας καστανοπρασίνας πτέρυγας. Εκατέρωθεν της κεφαλής με ερυθρά έπιζωγραφηοέντα γράμματα υπάρχει ή επιγραφή Ο ΑΡΧ(άγγελος) ΜΙΧΑΗΛ Ο ΜΕΓΑΣ ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ. Ή εικών διατηρείται άριστα εκτός μικρών κατά τόπους φθορών, λεπτών ρωγμών και μερικών δευτερευουσών έπιζωγραφήσεων. Πλην της επιγραφής έχει επίσης επιζωγραφηθή το πράσινον ίμάτιον, ό σταυρός και το λευκόν περίγραμμα τής σφαίρας, καθώς και το περίγραμμα τοΰ ιματίου. Ή σφαίρα παρίσταται κυανοπρασίνη και ήμιδιαφανής, ό'πισθεν δε αυτής διαγράφονται αί πτυχαί τοΰ άρχικοΰ ιματίου, αί όποΐαι και δεν ανταποκρίνονται προς τήν πτΰχωσιν τοΰ λοιποΰ επιζωγραφηθέντος ιματίου. Ό εικονογραφικός αυτός τΰπος τοΰ 'Αρχαγγέλου, με μικρός παραλλαγάς εις τάς στάσεις τών χειρών, είναι, ως γνωστόν, εκ τών πλέον συνηθέστερων και απαντάται εις δλα τα είδη τής τέχνης : εικόνας, μικροτεχνίαν και ιδίως είς τάς τοιχογραφίας και τα μωσαϊκά τών ναών, δπου ολόσωμοι οί 'Αρχάγγελοι εικονίζονται ως φυλακές τοΰ Ίεροΰ Βήματος ή τοΰ ναοΰ. Στενοτέραν είκονογραφικήν άναλογίαν και είς τάς λεπτομέρειας παρουσιάζει ή ημετέρα εικών προς τήν εσχάτως άποκαλυφθεϊσαν τοιχογραφίαν τοΰ 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ, εντός εγκολπίου, εις τον θόλον άνωθεν τής Άψΐδος τοΰ Ί. Βήματος τής

3 ΠΙΝΑΞ 31 np* jöilts I 7 ι Ι '«141? ΓΛ! Ρ} 4 Ì m Ά,, W Η Ι*" w^ ^^<»T»^.~^V Λ ' Έ* *" ι* wf *V "Ι ' **Μ.'-. '"WE '.Viì^'jSjM r.-', y g -*L ία m» - y ΐ& >*- -* *. :, * Vili. ι < Ι! ΐι Ivi Imi li '- MB. h Ι^-^δ. ' '. J, ψ Jnl V^Wr^ ^7? Ρ * % ' ' Jfcf * ' - * > Α.* β -1 Λ *,; ^H^r *. ^^ Ρ * Τ"! 1 8. ^*^1 > * ^ ~ ^ : ι, imm#itf~' * ί * - ; ^ Λ Μ * Α*** V ^1 ' :,'% *' Ι " Είκών του 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ. (Βνζαντινον Μονοεϊον 'Αοηνων) ',..---^ «\.' Ι.'. ; «t 7* m- ΐ ΛΆΙ ~ «. ι, ppfc*.".ι:*- 8ΡΓ'" ϊ\ υ- ι hìm β. -, 1 ifl Μ... H b f i,', jfl - SK t Î 1 1

4 ΠΙΝΑΞ 32 Λεπτομέρεια τοϋ πίν. 31.

5 81 Μονής της Χώρας 1. Ή σφαίρα τοΰ κόσμου είναι και εΐς τήν τοιχογραφίαν ομοίως ήμιδιαφανής, και φέρει τα αυτά τρία γράμματα, αντί τοΰ συνήθους Χ ή της παραστάσεως τοΰ Χρίστου. Όμοια επίσης, δπως διακρίνεται από τα διασωθέντα υπολείμματα της τοιχογραφίας, ήτο και ή ιδιάζουσα σχηματική στάσις τής δεξιάς χειρός πού κρατεί το σκήπτρον, με ύψωμένον και γυρτον τον δείκτην, τήν οποίαν συναντώμεν και εΐς ενα των ολόσωμων 'Αρχαγγέλων τοΰ τροΰλλου τοΰ Παρεκκλησίου*. Ή αυτή στάσις παρατηρείται και εΐς το μωσαϊκον τοΰ Αρχαγγέλου Μιχαήλ εΐς το εθνικόν Μουσεΐον Μεσσήνης, δλως συντηρητικής τέχνης, το όποιον ό Lasareff χρονολογεί εΐς τον 13 ον αιώνα 3 και παραμένει καΐ άργότερον, όπως π.χ. εϊς τήν εικόνα τοΰ Άγ. Γεωργίου τοΰ Βυζαντινοΰ Μουσείου 'Αθηνών (αριθ. 198), εΐς τοιχογραφίας τής Κύπρου τοΰ 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ εΐς τον ναον άγ. Νικολάου πλησίον τοΰ χωρίου "Ομοδος και τοΰ Γαβριήλ εϊς τον ναον άγ. Νικολάου τής Στέγης πλησίον τής Κακοπετριάς 4 κ.ά. "Η κατ' ενώπιον επιβλητική στάσις τοΰ 'Αρχαγγέλου με τάς καθιερωμένος τυπικός χειρονομίας απηχεί το μνημειώδες πνεΰμα τής βυζαντινής τέχνης, πολλαΐ εν τούτοις λεπτομέρειαι πού προέρχονται από παρατήρησιν, ζωγραφικά! λεπτότητες και πλαστική άντίληψις δίδουν τήν πνοήν εκείνην τής ζωντάνιας, πού εΐναι χαρακτηριστική εΐς τα έργα τών παλαιολογείων χρόνων. Ή όλη παράστασις προβάλλει με εκδηλον σωματικότητα. "Η ωραία κεφαλή με τα πλούσια μαλλιά στηρίζεται με χάριν καΐ μεγαλεΐον εύθυτενής εις ΰψηλον εύλΰγιστον λαιμόν, ουχί αυστηρώς κατά μέτωπον άλλα ελαφρώς εστραμμένη προς τα αριστερά, όπως δείχνει ή κατά πλάτος σμίκρυνσις τοΰ ήμίσεος προσώπου καί τών χαρακτηριστικών καΐ ιδίως τοΰ δεξιοΰ οφθαλμού. Εις το πρόσωπον ή θαυμάσια καθαρότης τοΰ ωοειδούς σχήματος δεν διαγράφεται με συγκεκριμένον περίγραμμα, άλλα δηλώνεται ζωγραφικά μέ τήν σκίασιν. 'Εξαίρετος πλάσις με εναλλασσομένας χρωματικάς διαβαθμίσεις μέσων τόνων ύποπρασίνων, φωτεινής ώχρας και κατά τόπους λάμψεις, αναδεικνύουν μέ αβρότητα τάς πλαστικάς στρογγυλότητας καί διαχέουν εΐς το πρόσωπον ύποβλητικήν λαμπρότητα. Το χρώμα δεν τίθεται όμοιομερώς> αλλ' εΐς μίαν διαδοχήν άπο πυκνάς, λεπτάς, σχεδόν αδιόρατους παραλλήλους γραμμάς, εΐς 1. P. U n d e r w o o d, The Frescoes in the Kariye Camii, εις Dumbarton Oaks Papers 9 and 10, , a. 279, είκ P. Underwood, ε.ά., είκ V. Lasareff, Early Italo - Byzantine Painting in Sicily, εις περ. The Burlington Magazine, 1933, p. 288, πίν. IB. Τοΰ αύτοΰ, 'Ιστορία τής Βυζαντινής Ζωγραφικής Π, Μόσχα 1948, πίν. 271 ( ρωσ. ). 4. Βλ. άπεικόνισιν παρά Γ. Σωτηρίου, Βυζαντινά Μνημεία τής Κύπρου, "Αθήναι 1935, πίν. 93. Λελιίυν τής Χριστιανικής 'Αρχαιολογικής Εταιρείας, Α' 6

6 82 τόνους κίτρινους, ερυθρούς και ύποπρασίνους, αί όποΐαι ακολουθούν το σχήμα τοΰ προσώπου. Ζωηρότεραι λευκοκίτριναι γραμμαΐ τονίζουν με διακριτικότητα την λάμψιν των φωτεινών σημείων τοΰ προσώπου : είς το μέτωπον, τους κανθούς των οφθαλμών, την σιαγόνα, τον λαιμόν. 'Απαλά ρόδινα χρώματα άπλοΰνται με φυσικότητα εις τάς παρειάς καί την σιαγόνα, ύποπράσινα δε σκιάζουν τα χαρακτηριστικά και την περιφέρειαν τοΰ προσώπου περισσότερον προς την δεξιάν πλευράν, διότι το φώς πίπτει αριστερά εκ τών άνω. Βαθύτερον θερμόν καστανον χρώμα σκιάζει τον λαιμόν κάτω από την σιαγόνα καί εξαίρει την προεξοχήν τοΰ προσώπου καί την πλαστικότητα τοΰ λαιμοϋ. Το ώραΐον πρόσωπον με τα λεπτά χαρακτηριστικά αποπνέει εκφρασιν υψηλής γαλήνης καί ανθρωπινής ευγενείας καί θέρμης. "Ολως ιδιαιτέρως τονίζονται οί οφθαλμοί, ζωγραφισμένοι με εύαίσθητον πλαστικόν σχέδιον και ζωηρός τάς αντιθέσεις τών χρωμάτων, το δε βλέμμα των κατευθύνεται προς τον θεατήν με σπανίαν δΰναμιν ψυχικής εκφράσεως και μαγικής σαγήνης. 'Αντιθέτως ή αρκετά εκλεπτυσμένη μΰτη καί το μικρόν στόμα αποδίδονται με σχεδιαστικήν άπλοποίησιν καί έξιδανίκευσιν. Λεπτολόγως καί κάπως τυπικώς σχεδιασμένη ή βαρεία σκοτεινή κόμη, σχηματίζει πλατύν κΰκλον γΰρω από το πρόσωπον καί αναδεικνύει το λεπτόν σχήμα του καί την φωτεινότητα του, με χάριν δε ανεμίζονται τα άκρα τής φαιολεΰκου ταινίας πού προσδένει, ώς συνήθως, την κεφαλήν. Το σώμα τοΰ 'Αρχαγγέλου προβάλλει πλατύ καί Ισχυρόν, με ελαφραν στροφήν, τήν οποίαν επισημαίνει ή ανομοιομορφία τής καμπύλης τών ώμων. "Η τρίτη διάστασις δηλώνεται εις τήν εύρωστίαν τών ώμων καί τήν δρθήν σμίκρυνσιν τοΰ δεξιοΰ βραχίονος, τοΰ οποίου ό δγκος γίνεται αισθητός κάτω από τάς πτυχάς τοΰ ελαφρού χιτώνος. Ή πτυχολογία τοΰ άρχικοΰ κυανοπρασίνου ιματίου θα ήτο αρχικώς αρκετά ευλύγιστος καί ανάγλυφος, δν κρίνωμεν από το διαφαινόμενον τμήμα ό'πισθεν τής διάφανους σφαίρας. 'Αντιθέτως αί πτυχαί τοΰ χαλκόχρου χιτώνος διατηροΰν άρχαιότροπον γραμμικότητα, άλλα καί πάλιν αί γραμμαί, εις θερμούς καστανούς καί πορφυρούς τόνους, σχηματίζουν με άρκετήν έλευθερίαν τάς μαλάκας αναδιπλώσεις τοΰ υφάσματος είς το στήθος καί τον δεξιόν βραχίονα. "Η αυτή διαλεκτική φυσικής καί άντιπραγματικής εντυπώσεως παρατηρείται καί εις τον παραδεδομένον χρυσοΰν φωτισμόν τοΰ ιματίου με τριγωνικά σχήματα καί ακτινωτός γραμμάς, ό όποιος, άντιρεαλιστικός καθ' εαυτόν καί προς τον σκοπόν ύπεραισθητής εντυπώσεως χρησιμοποιούμενος, φωτίζει εδώ με εξαιρετικήν λεπτότητα καί φυσικότητα τα κατάλληλα σημεία τοΰ χιτώνος, εν εΐδει αντανακλάσεων τοΰ υφάσματος καί ευρίσκει άνταπόκρισιν είς τήν φωτεινήν κηλίδα τής δεξιάς χειρός πού κρατεί το σκήπτρον. Ό μυστικός φωτισμός πού πάλλει είς το πρόσωπον, τον χιτώνα, τήν χείρα ενώνει τήν

7 83 παράστασιν τοΰ 'Αρχάγγελου με το χρυσοΰν βάθος καΐ την μεταθέτει εις περιβάλλον ΰπεραισθητόν. Έκ της ανωτέρω αναλύσεως συνάγεται ότι πρόκειται περί εξαίρετου έργου κλασσικιζοΰσης τεχνοτροπίας των χρόνων των Παλαιολόγων, ή ανωτέρα ποιότης τοΰ οποίου το συνδέει με την τέχνην της Κωνσταντινουπόλεως. Σύγκρισις προς γνωστός παλαιολογείους εικόνας δεικνύει δτι ή ημετέρα δεν συσχετίζεται προς εκείνας τοΰ κΰκλου της Πρωτευούσης, αί όποΐαι χρονολογούνται εΐς την πρώϊμον παλαιολόγειον Ιποχήν της πρώτης ορμής της αναγεννήσεως, συμβαδίζουσαι με την στροφήν τής μνημειώδους τέχνης προς καθαρώς ζωγραφικός μορφάς πλήρεις ελευθερίας, δυναμισμού και πλαστικής λεπτότητος δλως ελληνικής εμπνεύσεως, δπως ό 'Αρχάγγελος Μιχαήλ τοΰ Μουσείου τής Πίζης 1, οι δώδεκα 'Απόστολοι τοΰ Μουσείου Καλών Τεχνών Μόσχας 2, ό Ευαγγελισμός και Σταύρωσις τοΰ ναοΰ τοΰ αγίου Κλήμεντος Άχρίδος 3 και ό Ευαγγελισμός τοΰ Μουσείου Victoria and Albert Λονδίνου *. Επίσης διαφέρει καΐ από τάς καθαρώς κλασσικής παραδόσεως εικόνας τοΰ πρώτου ήμίσεος τοΰ 14 ου αιώνος, εις τάς οποίας ή λεπτότης τής πλαστικής αποδόσεως είναι μεγαλύτερα, δπως ή είκών τής Βρεφοκρατούσης Θεοτόκου τοΰ Μουσείου Καλών Τεχνών Μόσχας 6. Μεγαλύτερα συγγένεια συνδέει τον Άρχάγγελον τοΰ Βυζαντινού Μουσείου προς τάς λοιπάς εικόνας τάς προερχομένας εκ τοΰ ναοΰ τοΰ άγ. Κλήμεντος, δπως ή Περίβλεπτος, ή 'Οδηγήτρια, δ Ψυχοσώστης καΐ ή Ψυχοσώστρια 6, καθώς και προς τάς εικόνας τοΰ Ζωοδότου τής Μονής Srse παρά την Πρίλαπον 7 καΐ τοΰ Παντοκράτορος τοΰ Μουσείου Έρμιτάζ τοΰ Λένινγραδ, ή οποία προέρχεται από τήν Μονήν Παντοκράτορος τοΰ 'Αγ. "Ορους 8. Αί εΐκό- 1. Βλ. άπεικόνισιν παρά V. Lasareff, Duccio and thirteenth century icons, etc περιοδ. The Burlington Magazine, 1931, 2, a. 154, πίν. Ι. Τοΰ α ΰ- τ ο ΰ, 'Ιστορία τής βυζαντινής ζωγραφικής, πίν W. Felicetti-Liebenf els, Geschichte der byzantinischen Ikonenmalerei, Lausanne 1956, πίν. 98 Β. 2. Wulff-Alpatov, Denkmäler der Ikonenmalerei, Dresden 1925, είκ Βλ. έγχρωμους άπεικ. παρά Μ ir Jana Corovié-Ljubincovié, Les Icônes d'ochrid, είς Jugoslavia, Beograd 1953, πίν. 2 και 4. D. Talbot Rice-Max Hirmer, Kunst aus Byzanz, München 1959, πίν. XLI-XLII. 4. Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά D. Tabolt Rice-Max Hirmer, ε.ά., πίν. XXXVIII. 5. V. Lasareff, 'Ιστορία Βυζ. Ζωγραφικής, πίν Βλ. άπεικ. παρά W. Felicetti-Liebenfels, ε.ά., πίν. 88 Α, 89 Α, 90, 92, και εγχρωμον τοΰ Ψυχοσώστου και Περιβλέπτου παρά Μ. Corovic-Lju- bincovic, ε.ά., πίν. 5, Βλ. άπεικ. παρά W. Felicetti-Liebenfels, ε.ά., πίν. 95Α. 8. Βλ. άπεικ. παρά Kondakov -Minns, The Russian Icon, Oxford 1927, σ. 93, πίν. XXII. Lasareff, ε.ά., πίν. 318.

8 84 νες αύται παρουσιάζουν βεβαίως άρκετάς έπ! μέρους διαφοράς μεταξύ των και καμμία εξ αυτών δεν έ'χει απόλυτον τεχνοτροπικήν ομοιότητα προς τον Άρχάγγελον, δλας δμως τάς συνδέουν κοινοί χαρακτήρες : πνεΰμα συντηρητικον καΐ μνημειώδες εις την δλην σύνθεσιν, τονισμός τοΰ όγκου, ιδιόμορφος κλασσικισμος με αυξησιν τοΰ γραμμικού παράγοντος εις την άπόδοσιν τών χαρακτηριστικών, της κόμης και της πτυχολογίας προσέτι δε φωτιστικά! λεπτότητες και έντονος εκφρασις τοΰ προσώπου συγκεντρουμένη κατ' εξοχήν εις τους οφθαλμούς. Έκ τής χρονολογίας τών δυο τελευταίων εικόνων, τής μεν τοΰ Παντοκράτορος τοΰ Έρμιτάζ μεταξύ τών ετών * καΐ τοΰ Ζωοδότου εις το 1394*, θα πρέπει δλαι αί ανωτέρω εικόνες να χρονολογηθούν εις το δεύτερον ήμισυ τοΰ 14 ου αιώνος, οπότε και εις μέγα μέρος τής μνημειώδους τέχνης παρατηρείται παρόμοια εξέλιξις προς συντηρητικήν κατεΰθυνσιν. Σύγκρισις αφ' ετέρου προς τήν εικόνα τοΰ Παντοκράτορος τοΰ Μουσείου Καλών Τεχνών Μόσχας ( τέλους 14 ου - αρχών 15 ου αϊ. ) 3, τοΰ οποίου ή εκτέλεσις παρουσιάζει αρκετά εντονωτέραν τήν σχηματικήν άπλοΰστευσιν τής γραμμικής σχεδιάσεως και τής φωτοσκιάσεως, αποκλείει τήν χρονολογικήν τοποθέτησιν τής εικόνος τοΰ 'Αρχαγγέλου πέραν τοΰ τέλους τοΰ 14 ου αιώνος. Έκτος τής τεχνοτροπίας, τήν ήμετέραν εικόνα συνδέει προς τον κΰκλον τής Πρωτευούσης τής παλαιολογείου εποχής κα! ή τεχνική τής πλάσεως τοΰ προσώπου με λεπτός παραλλήλους γραμμάς. Ή γραμμική πλάσις εμφανίζεται σποραδικώς λίαν ενωρίς εις τήν μνημειώδη τέχνην κα! ιδίως τα μωσαϊκά, έκ τών οποίων πιθανώτατα προήλθε. Κατ' αρχάς συναντάται εις έργα ανατολικής παραδόσεως εν ε'ίδει σχηματικού φωτισμού εκ ζωηρών μικρών γραμμών πού περιορίζονται εις ολίγα μέρη τοΰ προσώπου κα! εϊς τήν σχεδίασιν τών ρυτίδων, δπως π.χ. εις το μωσαϊκον τών κτητόρων τοΰ άγ. Δημητρίου Θεσσαλονίκης 4 κα! εις τήν εικόνα τοΰ 'Αποστόλου Παύλου τής Μονής Σινά 5, κα! ακολούθως συνεχίζεται εις τήν βυζαντινήν κα! μεταβυζαντινήν ζωγραφικήν Πρβλ. P. Lemerle, Sur la date d'une Icone byzantine, εις Cahiers Archéologiques II, 1917, σ. 129 κ.ε. 2. Πρβλ. Ζ. Β 1 a z i ύ εις Recueil des Travaux sur la protection des Monuments historiques, 1951, σ. 69 κ.έ. 3. V. Las are ff, Byzantine Icons of the fourteenth and fifteenth centuries, εις περ. The Burlington Magazine LXXI, 1937, a. 239, πίν. IVB. 4. Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά Γ. και Μ. Σ ω τη ρ ίου, Ή Βασιλική τοΰ "Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, 'Α'θήναι 1952, πίν Βλ. άπεικ. παρά Γ. και Μ. Σωτηρίου, Αί εικόνες τής Μονής Σινά, τόμ. A', "Αθήναι 1956, είκ Πρβλ. Ά. Ξυγγοπούλου, Σχεδίασμα τής θρησκευτικής ζωγραφικής μετά τήν "Αλωσιν, 'Αθήναι 1957, σ. 16 κ.έ.

9 85 Διάφορος είναι δ γραμμικός τρόπος είς τα έργα ελληνικής παραδόσεως της σχολής τής Κωνσταντινουπόλεως, δπου οΰτος χρησιμοποιείται προς τον σκοπόν λεπτολόγου φωτοσκιάσεως. Αι γράμμα! εις διαφόρους φωτεινούς και μέσους τόνους άπλοΰνται εις δλον σχεδόν το πρόσωπον κα! εις μεν τα ανδρικά και τα γεροντικά πρόσωπα ακολουθούν και διαγράφουν τους μϋς, εις δε τα νεανικά κα! ιδίως τής Θεοτόκου κα! των αγγέλων κατευθύνονται παραλλήλως κα! όμοιομερως. Τα αρχαιότερα παραδείγματα τής φωτοσκιάσεως ολοκλήρου τοΰ προσώπου δια παραλλήλων γραμμών εχομεν εις τάς μωσαϊκός εικόνας τής Παμμακάριστου τοΰ Πατριαρχικού Ναοΰ τής Κωνσταντινουπόλεως τοΰ 11 ου αιώνος α κα! είς τοιχογραφίας τοΰ 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ εις τον νάρθηκα τοΰ ναοΰ S. Angelo in Formis ( ) 2, έργον βυζαντινού ζωγράφου, δπου λεπτόταται αί παράλληλοι γράμμα! κατευθύνονται επί τών παρειών οριζοντίως. Όμοίαν δριζοντίαν κατεΰθυνσιν γραμμών άδροτέρων συναντώμεν συχνότερον εις μωσαϊκά τοΰ 12 ου αιώνος, δπως τής Πλατυτέρας εις τον ναόν τής άγ. Σοφίας Θεσσαλονίκης, τοΰ 'Αλεξίου Κομνηνοΰ εις το ύπερώον τής άγ. Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως 3, τής Θεοτόκου 'Οδηγήτριας 4 κα! Θεοτόκου τής 'Υπαπαντής εις την Capella Palatina τοΰ Παλέρμου 6, ενφ εις τα λοιπά μωσαϊκά τής Σικελίας αί γράμμα! διαγράφουν αδρώς τους μΰς τοΰ προσώπου. Κατά την παλαιολόγειον εποχήν χρησιμοποιείται, ώς γνωστόν, ευρύτατα ό περιωρισμένος γραμμικός φωτισμός, τόσον είς την μνημειώδη τέχνην δσον κα! τάς φορητός εικόνας' ελάχισται ζωηρά! κα! ελεΰθεραι γράμμα! τονίζουν τα εξέχοντα σημεία τοΰ προσώπου, ιδίως εϊς τα έ'ργα τής ιμπρεσσιονιστικής ή ζωγραφικής - οπτικής τεχνοτροπίας 6. Παραλλήλως συναντάται εΐς τα κλασσικίζοντα έργα ή φωτοσκίασις ολοκλήρου ή μεγάλου μέρους τοΰ προσώπου δια λεπτότατων παραλλήλων γραμμών διαφόρων τόνων. "Αριστα δείγματα τοιαύτης γραμμικής φωτοσκιάσεως εχομεν εις το περίφημον μωσαϊκόν τής Δεήσεως εϊς το ΰπερφον τής άγ. Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως, το 1. Βλ. άπεικ. παρά Γ. Σωτηρίου, Κειμήλια τοΰ ΟΙκουμενικοϋ Πατριαρχείου, 'Αθήναι 1938, πίν. 9. Α. Schneider, Byzanz, Berlin 1936, πίν Βλ. άπεικ. παρά V. Lasareff, 'Ιστορία Βυζαντινής Ζωγραφικής, πίν. 222, Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά Α. Grabar, La Peinture Byzantine ( εκδοσις Skira), Genève 1953, πίν. είς σ Βλ. άπεικ. παρά Ο. D e m u s, The Mosaics of Norman Sicily, London 1949, πίν Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά F. Di P i e t r o, La Capella Palatina di Palermo, I Mosaici, Milano 1954, πίν. IV. 6. V. Lasareff, Byzantine Icons of the fourteenth and fifteenth centuries, ε'ις περ. The Burlington Magazine LXXI, 1937, σ. 250.

10 86 όποιον τελευταίως τίθεται εις την εποχήν της παλινορθώσεως της Αυτοκρατορίας επί των πρώτων Παλαιολόγων (β' ήμισυ 13 ου αΐ. )* και εις τάς τοιχογραφίας τοΰ Παρεκκλησίου της Μονής της Χώρας, και δή εις το πρόσωπον τοΰ Χριστοί} της εις "Αδου Καθόδου 2, δπου λεπτόταται, μαλακαί, παράλληλοι γράμμα! άπλοΰνται εις όλον το πρόσωπον, δλίγαι δε ζωηραι λευκά! εντείνουν διακριτικά τον φωτισμον εις τα συνήθη εξέχοντα μέρη, ακριβώς δπως εις την ήμετέραν εικόνα τοΰ 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ. "Η γραμμική πλάσις, ανεπαίσθητος κα! ευλύγιστος εις τα έργα τής σχολής τής Πρωτευούσης, αποβαίνει συν τφ χρόνω, κα! μάλιστα εΐς εικόνας επαρχιακάς, πλέον άκαμπτος κα! σχηματική, περιοριζόμενη εις δλιγωτέραν εκτασιν, κα! χρησιμοποιεί μόνον φωτεινούς τόνους. Τελευταΐον δείγμα τής γραμμικής φωτοσκιάσεως ολοκλήρου τοΰ προσώπου συναντωμεν εΐς τήν προσωπογραφίαν τοΰ Δεσπότου Θεοδώρου ' εις το Παρεκκλήσιον τοΰ Βροντοχίου τοΰ Μυστρά ( 1443 ). Ή εΐκών τοΰ 'Αρχαγγέλου χρονολογεί άκριβέστερον κα! μίαν μικράν εικόνα τής κεφαλής τής άγ. Αικατερίνης τής Μονής Σινά, τήν οποίαν ό Gerhard τοποθετεί αορίστως μεταξύ τοΰ 12 ου κα! 15 ου αιώνος 4. Το πρόσωπον τής άγ. Αικατερίνης παρουσιάζει μεγάλην ομοιότητα εκτελέσεως προς τον Άρχάγγελον εις δλας τάς λεπτομέρειας, εξαιρέσει μιας κάπως ισχυρότερος σχεδιάσεως των χαρακτηριστικών κα! βαθυτέρας σκιάς. "Ομοιος είναι επίσης κα! ό λεπτότατος γραμμικός φωτισμός δια παραλλήλων γραμμών κίτρινων κα! ρόδινων, πού κάμνει το φώς να πάλλη εις δλον το πρόσωπον. ΜΑΡΙΑ Γ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ 1. Ο. Dem us, Die Entstehung des Paläologenstils in der Malerei, Berichte zum XI Intern. Byz. Kongress, München 1958, σ. 12, 16, πίν. 21. Βλ. εγχρωμον άπεικ. χής Θεοτόκου παρά Α. Grabar, ε.ά., πίν. είς σ Βλ. άπεικ. παρά P. Underwood, ε.ά., πίν Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά G. Millet, Portraits byzantins, Paris 1911, πίν. Ι, είς περιοδ. Revue de l'art chretien,! 1911, n de novembre-décembre. 4. Βλ. εγχρωμον άπεικ. παρά Η. P. Gerhard, Welt der Ikonen, 1957, πίν. V.

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83)

Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83) Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83) Αγάπη ΒΑΣΙΛΑΚΗ-ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗ Δελτίον XAE 5 (1969), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Δημητρίου Ευαγγελίδη (1888-1959) Σελ. 200-206 ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν.

Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν. Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν. 35-46) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 2 (1960-1961), Περίοδος Δ' Σελ. 77-100

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ A Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο...15 Σκοπός... 15 Υλικά... 15 Γραφές... 16 Γραμμές...19 Ανακεφαλαίωση...22 Ερωτήσεις...22 Εργαστηριακές ασκήσεις...22 Φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής

Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής Αδαμάντιος ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ Δελτίον XAE 3 (1926), Τεύχη α -β, Περίοδος Β' Σελ. 79-82 ΑΘΗΝΑ 1926 Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ [Εφέτος ή Χ ρ ι σ τ

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ Μαζί με την αίτηση έκδοσης διαβατηρίου πρέπει να υποβάλλεται μία (1) πρόσφατη φωτογραφία. Οι φωτογραφίες των αιτουμένων διαβατήριο πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου»

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης λογισμικού οργάνωσης γραφείου: PowerPoint 2007 Επιμέλεια κειμένων: Ελένη Καραγεώργου-Βράντζα

Οδηγός χρήσης λογισμικού οργάνωσης γραφείου: PowerPoint 2007 Επιμέλεια κειμένων: Ελένη Καραγεώργου-Βράντζα - 317-2. Στην περιοχή Εργαλεία SmartArt, στην καρτέλα Μορφή, της ομάδας Στυλ WordArt, κάντε κλικ στο βέλος που βρίσκεται δίπλα από την επιλογή Γέμισμα κειμένου, και στη συνέχεια κάντε ένα από τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό

Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό Μανόλης ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 87-107 ΑΘΗΝΑ 1960 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΟΝ ΩΡΩΠΟ ι Ή μικρή εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Η αγιογραφία, στην ελληνορθόδοξη παράδοση, είναι γνωστό πως έχει μεγάλη ιστορία, η οποία περιλαμβάνει σημαντικά έργα απ όλες της τις περιόδους.

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Ιωάννης Ηλιάδης ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ* Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ιδιαίτερα εμφανής στο καθολικό της Μονής Παναγίας Κοσμοσώτειρας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των Στέλιος Μιχαήλ Ε.Ε.Κ.Κ. 8 Δεκεμβρίου 2010 Εισαγωγή στο Χρώμα Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει και τροποποιεί το χρώμα. Θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ Μάθημα προς τους ειδικευόμενους γιατρούς στην Οφθαλμολογία, Στο Κ.Οφ.Κ.Α. την 18/11/2003. Υπό: Δρος Κων. Ρούγγα, Οφθαλμιάτρου. 1. ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Όταν μια φωτεινή ακτίνα ή

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76)

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 10 (1980-1981), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Ανδρέα Γρηγ. Ξυγγόπουλου (1891-1979) Σελ. 273-288 ΑΘΗΝΑ 1981 ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΝΑΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Η παράστασις της Φιλοξενίας του Αβραάμ σε μια εικόνα του Βυζαντινού Μουσείου (πίν. 33-39)

Η παράστασις της Φιλοξενίας του Αβραάμ σε μια εικόνα του Βυζαντινού Μουσείου (πίν. 33-39) Η παράστασις της Φιλοξενίας του Αβραάμ σε μια εικόνα του Βυζαντινού Μουσείου (πίν. 33-39) Ντούλα ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ-ΜΟΥΡΙΚΗ Δελτίον XAE 3 (1962-1963), Περίοδος Δ' Σελ. 87-114 ΑΘΗΝΑ 1964 Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ Γενικές αρχές και έννοιες Στο σύστημα προβολής κατά Monge δεν μας δίνεται η δυνατότητα ν αντιληφθούμε άμεσα τα αντικείμενα του χώρου, παρά μόνο αφού συνδυάσουμε τις δύο προβολές του αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη.

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Θέση: Επίκουρος καθηγητής Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Ακαδημαϊκό έτος : 2011-2012 Β' Εξάμηνο Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Διδάσκουσα: Γεωργία Γεωργανοπούλου Εικαστική σύμβουλος: Εύα Κολιοπάντου Εικόνα εξωφύλλου: Μαρία Δαραβέλα Κατανόηση βασικών αρχών σχεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον XAE 4 (1904), Περίοδος A' Σελ. 20-23. Γεώργιος ΛΑΜΠΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 1904

Δελτίον XAE 4 (1904), Περίοδος A' Σελ. 20-23. Γεώργιος ΛΑΜΠΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 1904 Λόγος επικήδειος επί του νεκρού Αλεξάνδρου Βαρούχα, πρώτου προέδρου της Χριστιανικής Αρxαιολογικής Εταιρείας ρηθείς εν τω Αθήνησι Μτροπολιτικώ ναώ τη 1 Φεβρουαρίου 1899 Γεώργιος ΛΑΜΠΑΚΗΣ Δελτίον XAE 4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Κεφάλαιο 9: Ζωγραφική

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Κεφάλαιο 9: Ζωγραφική ζωγραφικής, αντιγραφή, Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής «Ζωγραφική» Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής Designer Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής Tux-Paint ζωγραφικής, αντιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου

Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Δύο εικόνες της πρώιμης κρητικής σχολής στην μονή Βατοπαιδίου Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 297-304 ΑΘΗΝΑ 2006 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009)

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009) Αρ. μαθήματος: 1 ο (1 από 5π). Ανεικονική / Μη Ρεαλιστική Σύνθεση με χρώμα Εκπαιδευτικός:

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Μάθημα: ΣΧΕΔΙΟ ΜΟΔΑΣ (358) Ημερομηνία: Τρίτη, 01 Ιουνίου 2010 Ώρα εξέτασης: 11.00

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24)

Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24) Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 4 (1964-1965), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου (1881-1965) Σελ. 53-70

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2007 7:30

Διαβάστε περισσότερα

Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο

Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο Μια μεταβυζαντινή εικόνα με παράσταση του αγίου Δημητρίου στο Βυζαντινό Μουσείο Μαίρη ΑΣΠΡΑ-ΒΑΡΔΑΒΑΚΗ Δελτίον XAE 13 (1985-1986), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Μαρίνου Καλλιγά (1906-1985) Σελ. 113-124 ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχογραφίες στη Μονή της Αγίας Αικατερίνας στο Σινά (πίν. 71-84)

Τοιχογραφίες στη Μονή της Αγίας Αικατερίνας στο Σινά (πίν. 71-84) Τοιχογραφίες στη Μονή της Αγίας Αικατερίνας στο Σινά (πίν. 71-84) Μανόλης ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ Δελτίον XAE 6 (1970-1972), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Παναγιώτη Μιχελή (1903-1969) Σελ. 205-232 ΑΘΗΝΑ 1972 ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΊΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΣ. Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει

ΤΟ ΦΩΣ. Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει ΤΟ ΦΩΣ Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει Μπορεί να κολακέψει ένα αντικείμενο, τονίζοντας κάποια θετικά χαρακτηριστικά ή να υποβαθμίσει τα λιγότερο ελκυστικά Η τηλεόραση

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής «Ζωγραφική»

Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής «Ζωγραφική» Ζωγραφική Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής «Ζωγραφική» Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής Designer Το περιβάλλον του προγράμματος ζωγραφικής Tux-Paint Η Γραμμή Μενού. Η Εργαλειοθήκη του

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ

Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ Ή πρόσφατη δημοσίευση των τοιχογραφιών του «Χρίστου» τής Βέροιας άπό τον καθηγητή Στ. Πελεκανίδη1 άποτελεϊ μια άπό τις σημαντικότερες προσφορές γιά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ. Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ. Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης Η εικόνα της Παναγίας της Γαλόκτιστης αποτελεί ίσως μια από τις πιο σημαντικές αποκαλυφθείσες εικόνες της τελευταίας πενταετίας στην Κύπρο.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Ημερήσιου ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Ημερήσιου ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Ημερήσιου ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920) Οι άθλιοι των Αθηνών (απόσπασμα) Η κοκώνα Βιόλα ήτο πτωχή, αλλ' όμως

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Εσπερινού ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Εσπερινού ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Τάξη: Α Εσπερινού ΓΕΛ Ενότητα: «Τα φύλα στη Λογοτεχνία» ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920) Οι άθλιοι των Αθηνών (απόσπασμα) Η κοκώνα Βιόλα ήτο πτωχή, αλλ' όμως

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΣΧΕΔΙΟ ΜΟΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Νικόλαος ΣΙΩΜΚΟΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 321-334 ΑΘΗΝΑ 2006 Νικόλαος Δ. Σιώμκος ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Συµβατική χρήση χρωµάτων σε θεµατικούς χάρτες και «ασυµβατότητες» Γεωλογικοί χάρτες: Χάρτες γήινου ανάγλυφου: Χάρτες χρήσεων γης: Χάρτες πυκνότητας πληθυσµού: Χάρτες βροχόπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ωμοφόριον Ξενόγλωσσα Λατινικο Mafora, ή Mavors, ἤ Mafors, Σημασία:

ωμοφόριον Ξενόγλωσσα Λατινικο Mafora, ή Mavors, ἤ Mafors, Σημασία: ωμοφόριον Πέμπτη, 6 Ιουνίου 2013 4:32 μμ Σημασία: 1. Ιεαρατικον αμφιο του επισκόπου. Το ωμοφόριο είναι άμφιο του επισκόπου της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι διακριτικό του βαθμού του και, σε περίπτωση που

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος

Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος Παρατηρήσεις σε δύο αμφιπρόσωπες εικόνες της μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος Μυρτάλη ΑΧΕΙΜΑΣΤΟΥ-ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ Δελτίον XAE 20 (1998), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Δημητρίου Ι. Πάλλα (1907-1995) Σελ. 309-316

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Χρυσάνθη ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 381-388 ΑΘΗΝΑ 2005 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της από 11/7/2011 προκήρυξης διαγωνισμού για την προμήθεια ειδών της Προσκοπικής Στολής Αθήνα, Ιούλιος 2011 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής

Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής ΚΟΜ 108 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 11 ΧΡΙΣΤΟΣ ΜΙΧΑΗΛ Γενειάδες Κάποτε τα μούσια ήταν (κυρίως) τα διακριτικά του σεβάσμιου γέροντα ή του ναυαγού ή του καταθλιπτικού. Σήμερα το μούσι

Διαβάστε περισσότερα