Η πτερωτή ψυχή της Θεοτόκου (πίν. 1-2)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η πτερωτή ψυχή της Θεοτόκου (πίν. 1-2)"

Transcript

1 Η πτερωτή ψυχή της Θεοτόκου (πίν. 1-2) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 6 ( ), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Παναγιώτη Μιχελή ( ) Σελ ΑΘΗΝΑ 1972

2 Η ΠΤΕΡΩΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (ΠΙΝ. 1-2) Εις την παράστασιν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου μεταξύ των από τοϋ 1366 τοιχογραφιών της Μονής Υπαπαντής τών Μετεώρων' υπάρχει μία λεπτομέρεια ιδιαιτέρας όλως σημασίας, ή οποία θά μας απασχόληση εις τήν παροΰσαν μελέτην. Ή ψυχή δηλαδή τής Παναγίας, πού κρατεί ό Ίησοϋς εις τάς χείρας του, έχει τήν τυπικήν μορφήν του έσπαργανωμένου βρέφους τήν οποίαν εύρίσκομεν ήδη εις τάς παλαιάς παραστάσεις τής Κοιμήσεως *. Παραδόξως όμως το έσπαργανωμένον βρέφος πού εικονίζει τήν ψυχήν τής Θεοτόκου φέρει δύο μεγάλας πτέρυγας (πίν. Ια). Ή περίεργος αύτη λεπτομέρεια δέν είναι μοναδική εις τό μνημεϊον τούτο τής Ελλάδος, διότι τήν εύρίσκομεν τό 1312 εις τό καθολικόν τής αγιορείτικης Μονής Βατοπεδίου '. Είναι ομο^ς πολύ περισσότερον συνήθης εις τάς διακοσμήσεις τών εκκλησιών τής Σερβίας ', μεταξύ τών οποίων τό παλαιότερον εις έμέ γνωστόν παράδειγμα είναι ή τοιχογραφία του 'Αγίου Κλήμεντος τής Άχρίδος, πού έζωγράφησαν τό 1295 ό Μιχαήλ Άστραπάς και ό Ευτύχιος *. Έκτος δέ τής Σερβίας τό μόνον παράδειγμα πού θα ήδυνάμην ν' αναφέρω είναι ή φορητή είκών με εξ σκηνάς τοϋ Δωδεκαόρτου ή άποκει- 1. Βλ. Ά. Ξυγγοπούλου, Σχεδίασμα ιστορίας τής θρησκευτικής ζωγραφικής μετά τήν "Αλωσιν, 'Αθήναι 1957, σ. 48 και πίν Τελευταΐον έγραψε περί τοϋ μνημείου μακράν μελέτην πλουσίως είκονογραφημένην ό Γκ. Σούμποτιτς είςτο περιοδικον Συλλογή δια τάς πλαστικάς τέχνας (σερβ. μέ γαλλικήν περίληψιν) 2, Νόβι Σάδ 1966, σ. 127 κ.έξ. Ή Κοίμησις εις τήν είκ Βλ. L. Wratislaw-Mitrovic και Ν. Ok une ν, εις τό περιοδ. Byzantinoslavica, 3, 1931, σ G. Millet, Monuments de l'athos. I. Les peintures, Paris 1927, πίν Βλ. π.χ. "Αγ. Δημήτριος τοϋ Πατριαρχείου τοϋ Πέτς : G. Subotic, L'église de Saint-Démétrios à la Patriarchie de Pec, Beograd 1964, πίν. 38. Έκκλ. Παναγίας τοϋ Πατριαρχείου τοϋ Πέτς: Μ. Ίβάνοβιτς έν 'Αρχαιότητες τοϋ Κόσοβο και τοϋ Μετόχιε (σερβ.), ΙΙ-ΙΗ, Πριστίνα 1963, είκ. 13 μετά τήν σ Ζίτσα : D. Talbot Rice, Byzantine Painting. The Last Phase, New York 1968, είκ. 56 έναντι σ. 84. Βλ. και σ. 4 σημ R. Hamann-Mac Lean, Η. Hallensieben, Die Monumental maierei in Serbien und Makedonien, Giessen 1963, είκ. 162.

3 2 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ μένη εις το Έρμιτάζ του Λένινγκραδ '. Εϊναι πολύ πιθανόν οτι και ή είκών αυτή προέρχεται άπο τήν Μακεδονίαν ή τήν Σερβίαν. Ή λεπτομέρεια λοιπόν της πτερωτής ψυχής τής Θεοτόκου εις τήν σκηνήν τής Κοιμήσεως φαίνεται κυρίως έπιχωριάζουσα εις τήν Σερβίαν. Ή σπανία λεπτομέρεια αυτή, πού έδώ πρόκειται νά μας απασχόληση, ουδόλως αναφέρεται εις τα δύο κείμενα, τα όποια κυρίως έχρησίμευσαν ως βάσις δια τήν δημιουργίαν τής εικονογραφικής παραστάσεως τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, τήν άπόκρυφον δηλαδή διήγησιν τήν φερομένην με το όνομα του Εύαγγελιστοΰ Ιωάννου και τήν Όμιλίαν του 'Ιωάννου, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης '. Ή απόκρυφος διήγησις του Εύαγγελιστοΰ Ιωάννου αφιερώνει εις τήν εξοδον τής ψυχής από το σώμα τής Παναγίας ολίγας μόνον λέξεις :... καΐ τοϋ κυρίου άπλώσαντος τάς αχράντους αύτον χείρας έδέξατο τήν άγίαν και αμωμον αυτής (τής Παναγίας) ψυχήν \ Ή Όμιλία τοϋ 'Ιωάννου αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, βασιζόμενη ασφαλώς εις άλλο άπόκρυφον κείμενον ", περιέχει περισσοτέρας λεπτομέρειας. Κατ' αυτήν : Και είσήλθεν εϊς το ταμεϊον όπου ήν Μαρία αυτός ό Ίησοϋς και Μιχαήλ (δηλ. ό Αρχάγγελος)...Ό δε Κύριος λαβών τήν ψυχήν αυτής εθετο είς χείρας Μιχαήλ... Ήμε'ις δε οι απόστολοι εθεασάμεθα τήν ψυχήν Μαρίας παραδιδομένην είς,0 χείρας Μιχαήλ.... Κατ' άλλην δέ διασκευήν του 'ιδίου κειμένου, τήν ψυ- 6. Α. Β a n c k, Byzantine Art in the Collections of the USSR, Leningrad-Moscow 1966, πίν Wratislaw-Mitrovic και Ο k u n e ν, ενθ' άν. σ Ο Tischendorf, Apocalypses apoeryphae, Lipsiae 1866, σ Βλ. F. Hal kin έν Revue des Études Byzantines 11 (Mélanges Martin Jugie), 1953, σ M. Jugie έν R. G raff in-f. Ν a u, Patrologia orientalis XIX, Paris 1926, σ Ό Δαμασκηνός Στουδίτης είς τον Θησαυρόν του, βασιζόμενος είς εν τροπάριον τοϋ 'Ιωάννου Δαμάσκηνου, παρέχει τήν λεπτομέρειαν οτι ή ψυχή τής Θεοτόκου έζήτησε νά με\αβή είς τόν "Αδην «νά ϊδη τάς ψυχάς πώς κολάζονται, και νά ϊδή τους τόπους όπου έπήγεν ό Υίός της, νά έβγάλη τους προπάτορας» και μέ συγκατάθεσιν τοϋ Ίησοϋ «"Αγγελοι φωτεινοί επήραν τήν άγίαν της ψυχήν, και Οπήγαν την όπου ήθελε μοναχή της ή ψυχή«, Δαμάσκηνου τοϋ ύποδιακόνου και Στουδίτου, Θησαυρός, εκδ. Βενετίας 1805, σ ΆνατύπωσιςένΚ. Δουκάκη, Μέγας Συναξαριστής, Αύγουστος, σ Βλ. και Νικόδημου Άγιορείτου, Έορτοδρόμιον, Βενετία 1863, σ Είς μίαν μικρογραφίαν χειρογράφου τοϋ 18 ου αιώνος, περιέχοντος τόν είς τήν ρωσικήν βίον τοϋ Αγ. Βασιλείου τοϋ νέου, βλέπομεν τήν Θεοτόκον μεταξύ δύο 'Αγγέλων υπεράνω σπηλαίου, είς το οποίον εικονίζονται αμαρτωλοί τιμωρούμενοι εντός φλογών. Είκών έν Μ. Τ σ ε π κ ί ν α, Ή Βουλγαρική μικρογραφία τοϋ 14ου αιώνος (ρωσ.), Μόσχα 1963, σ. 158.

4 Η ΠΤΕΡΩΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 3 χήν της Θεοτόκου παρέδωκεν ό Ίησοϋς εις τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ, μετά των οποίων είχεν εισέλθει εις τον Οάλαμον της Θεοτόκου ". Τήν δι' εικόνων άπόδοσιν της Όμιλίας του Ιωάννου Θεσσαλονίκης δυνάμεθα να ϊδωμεν εις τα σωζόμενα μνημεία. "Εν των περισσότερον χαρακτηριστικών δια τήν σκηνήν της ύπό τοϋ Ίησοϋ παραδόσεως της ψυχής τής Θεοτόκου εις τον Άρχάγγελον Μιχαήλ εϊναι ή άπό τοϋ 1265 περίπου τοιχογραφία τής Σοπότσανης εις τήν Σερβίαν. Εκεί πράγματι ό Χριστός ετοιμάζεται να άποθέση εις τάς δια τοϋ ιματίου καλυπτόμενος χείρας τοϋ κατά τό δεξιόν, ως προς τον θεατήν, μέρος εικονιζόμενου Μιχαήλ τήν ψυχήν τής Θεομήτορος, ενώ κατά τό άριστερόν εικονίζεται άλλος 'Αρχάγγελος (ό Γαβριήλ;) κρατών μανουάλιον μέ μεγάλην λαμπάδα " (πίν. 2β). Ό Μιχαήλ έργον είχε να μεταφέρη τήν ψυχήν είς τον τόπον των δικαίων, όπως ό ίδιος είπεν είς τήν Θεοτόκον, συμφώνως προς τήν Όμιλίαν τοϋ 'Ιωάννου Θεσσαλονίκης, όταν τήν έπεσκέφθη δια νά τής άναγγείλη τήν επικείμενη ν τελευτήν της ' 3. Τήν σκηνήν αυτήν τής ύπό τοϋ Μιχαήλ μεταφοράς τής ψυχής τής Παναγίας εις τον ούρανόν εύρίσκομεν είκονιζομένην είς ελάχιστα μνημεία, μεταξύ τών οποίων λίαν χαράκτηριστικόν είναι τό έλεφάντινον άνάγλυφον τοϋ Μουσείου South Kensington είς το Λονδΐνον. Εις αυτό βλέπομεν τον Μιχαήλ κρατούντα τήν ψυχήν και ίπτάμενον προς τον ούρανόν, ό όποιος δηλοϋται δια τμήματος στρογγυλού δίσκου" (πίν. 2α). Άλλα και ή παραλλαγή τοϋ κειμένου τοϋ 'Ιωάννου Θεσσαλονίκης, περί τής οποίας ανωτέρω έκάμαμεν λόγον, ότι δηλαδή ό Ίησοϋς παρέδωκε τήν ψυχήν τής Θεοτόκου είς τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ, έχει παρασταθή είς μίαν εικόνα τής Μονής Σινά. Είς αυτήν οί δύο 'Αρχάγγελοι, εις τό κάτω μέρος, σπεύδουν νά παραλάβουν άπό τάς χείρας τοϋ Χρίστου τήν ψυχήν, ολίγον δέ ανωτέρω παρίστανται ιπτάμενοι προς τον ούρανόν μέ τήν ψυχήν εις τάς χείρας τοϋ ενός, τοϋ Μιχαήλ προφανώς, συνοδευόμενου άπό ενα ακόμη Άρχάγγελον, τον Γαβριήλ ασφαλώς'". 11. J u g i e, ενθ'άν. σ. 425: Ό δε Κύριος, λαβών αυτής τήν ψυχήν, παρέθετα είς τάς χείρας των δοξασμένων αύτοϋ αγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. 12. "Εγχρωμος είκών έν Β. Τζούριτς, Σοπότσανη (σερβ.), Βελιγράδι 1963, πίν. XXVII. Προχείρως και έν Hamann-Mac Lean, Hallensleben, ενθ' άν. σ J u g i e, ενθ'άν. σ. 280: 'Εγώ δε ειμί ό τάς ψυχάς... παραλαμβάνων και μεταφέρων είς τον τόπον τών δικαίων έν εκείνη τή ήμερα, έν [/ εξέρχονται άπό τοϋ σώματος. Kai συ οϋν, εάν άποτιθή το σώμα, εγώ αυτός έρχομαι επί σε. 14. R. Go!dschniidt-K. Weitzmann, Die byzantinischen Elfenbeinskulpturen II, Berlin 1934, πίν. XLI. lila. 'Επίσης έν G. Schlumberger, L'Épopée byzantine Ι. σ. 69. 'Ανάλογος είναι ή παράστασις καΐ είς το έλεφάντινον κάλυμμα Ευαγγελίου του Wolfenbütel : Κ. Weitzmann έν DOP 20, 1966, είκ Γ. και Μ. Σ ω τ η ρ ί ο υ, Εικόνες της Μονής Σινά Ι.Είκόνες,Άθήναι 1956,είκ.42.

5 4 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ Έξ όσων μέχρι τούδε ελέχθησαν προκύπτει σαφές, νομίζω, το συμπέρασμα δτι ή εικονογραφική παράστασις της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, έχει ώς βάσιν τήν μέ τό όνομα του Εύαγγελιστοϋ 'Ιωάννου φερομένην απόκρυφον διήγησιν, καθώς και τήν Όμιλίαν τοΰ αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης 'Ιωάννου, εις τήν οποίαν φαίνεται ότι έχει περιληφθή αυτούσια παλαιοτέρα απόκρυφος διήγησις ". Και είναι μέν αληθές ότι εις τήν Όμιλίαν αυτήν του 'Ιωάννου Θεσσαλονίκης δέν γίνεται λόγος δια τήν μεταφοράν της ψυχής τής Παναγίας εις τον ουρανόν, διότι τό κείμενον σταματά εις τό σημεΐον, οπού ό Ίησοϋς παραδίδει τήν ψυχήν τής Μητρός του εις τον Άρχάγγελον Μιχαήλ. Ή σπανία συνεπώς παράστασις τής ψυχής φερομένης εις τον ουρανόν, πού εϊδομεν εις τα μνημεία, προέρχεται χωρίς άμφιβολίαν από τους λόγους του 'Αρχαγγέλου προς τήν Θεοτόκον, τους οποίους ανωτέρω παρεθέσαμεν ". Άπό τα κείμενα λοιπόν πού έχρησιμοποιήθησαν δια τήν δημιουργίαν τής σκηνής τής Κοιμήσεως δέν είναι δυνατόν να έξηγηθή ή λεπτομέρεια τών πτερύγων, πού φέρει ή ψυχή τής Παναγίας εις τα μνημεία, τα όποια ανωτέρω άνεφέραμεν. Οι δημοσιεύσαντες παραστάσεις τής Κοιμήσεως μέ τήν λεπτομέρειαν αυτήν τής πτερωτής ψυχής δέν άνεζήτησαν, καθ' όσον γνωρίζω, τήν πηγήν της. Ή Wratislaw Mitrovic και ό Okunev (ενθ' άν. 150) τήν παρομοιάζουν προς τήν άρχαίαν Ψυχήν. Εις τον ϊδιον δε συσχετισμόν φαίνεται κλίνων και ό Mijovic προκειμένου περί τής τοιχογραφίας τής Ζίτσας'*. Ό Σούμποτιτς (ενθ' άν. 163), περιγράφων τήν τοιχογραφίαν τής Υπαπαντής τών Μετεώρων, αναφέρει απλώς τάς πτέρυγας τής ψυχής χωρίς νά τάς έρμηνεύη. Τέλος ό Hallensieben 19 προσπαθεί νά έρμηνεύση τάς πτέρυγας μέ συνδυασμόν προς τήν Μετάστασιν τής Θεοτόκου. Κατ' αυτόν δηλαδή ή ψυχή έπέταξεν εις τον ουρανόν πρώτη και έπηκολούθησεν ή σωματική μετάστασις τής Παναγίας εκεί, οπότε συνηνώθησαν και πάλιν τό σώμα και ή ψυχή. Ή ερμηνεία όμως αυτή εις ουδέν, αν δέν άπατώμαι, κείμενον στηρίζεται. Και είναι μέν αληθές ότι μίαν τοιαύτην ΐδέαν είχε διατυπώσει ήδη άπό τών αρχών του παρελθόντος αιώνος ό Νικόδημος ό 'Αγιορείτης. 'Αλλά τά έκ τών συγγραφέων και τών μελωδών χωρία πού παραθέτει ούτος προς στήριξιν τής γνώμης του αναφέρονται μάλλον εις τήν σωματικήν εις τον ουρανόν μετάστασιν τής Θεοτόκου '. 16. Βλ. Hal kin. ενθ'αν. σ. 156 κ.έξ. 17. Βλ. ανωτέρω σ. 3, σημ Μ. Κ a ä a n i n, Dj. Boäkovic, P. Mijovic, Le monastère de Ziòa (σερβ. μέ γαλλ. και αγγλ. περίληψιν), Beograd σ Η. Η a 11 e n s 1 e b e n, Die Malerschule des Königs Milutin, Giessen 1963, σ Νικόδημου, Συναξαριστής, ύποσημείωσις εις τήν 15ην Αυγούστου.

6 Η ΠΤΕΡΠΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 5 Ουσιαστικώς λοιπόν δέν έχει μέχρι τοϋδε άναζητηθή, καθ' όσον γνωρίζω, ή πηγή της περιέργου αυτής λεπτομέρειας. Κατά ταΰτα πρέπει ν' άναζητήσωμεν τήν πηγήν και τήν έρμηνείαν της. Νομίζω δτι τήν πηγήν αυτήν δυνάμεθα εμμέσως ν' άνεύρωμεν είς το λατινικόν συναξάριον το γνωστόν μέ το όνομα Legenda aurea, το όποιον έγραψε κατά τον 13 ν αΐώνα ό 'Ιάκωβος εκ Βοραγινής τής 'Ιταλίας. Εις το κεφάλαιον του βιβλίου τούτου το φέρον τον τίτλον «De Assumptione beatae Mariae Virginis» περιέχεται ή έξης φράσις : «Mariae anima de corpore egredit et in ulnas filii advolavit» ". Tò ρήμα advolavit (έπέταξε) είναι προφανές οτι προϋποθέτει πτέρυγας. Τήν δι' εικόνος έρμηνείαν τής φράσεως πού περιέχει ή Legenda aurea μας δίδει κατά τρόπον λίαν παραστατικόν ή τοιχογραφία του Άγιου Νικολάου παρά τό Πριλέπ (Περλεπέν) τής Σερβίας, ή χρονολογία τής διακοσμήσεως του οποίου εδωκεν άφορμήν είς συζητήσεις και πού πρέπει πιθανώτατα να τεθή είς τα τελευταία ετη του 13ου αιώνος S2. Είς τήν τοιχογραφίαν αυτήν ή πτερωτή ψυχή πετά άπό τό στόμα τής Παναγίας προς τον Ίησοϋν, ό όποιος τείνει τάς χείρας δια να τήν παραλαβή Γπίν. 1β)". Τό θέμα τής ψυχής, πού εξέρχεται από τό στόμα του θνήσκοντος και πού τήν παραλαμβάνουν είς ή δύο "Αγγελοι, δέν είναι βεβαίως μοναδικόν είς τήν τοιχογραφίαν του Πριλέπ, όπου αντί των 'Αγγέλων ταύτην δέχεται ό Ίησοϋς. Τό εύρίσκομεν είς τάς παραστάσεις τοϋ θανάτου μοναχού ή δικαίου όπως είς μικρογραφίαν τοϋ κωδ. 65 τής αγιορείτικης Μονής Διονυσίου 2ί και είς τοιχογραφίαν τής Τραπέζης τής Μονής Πάτμου ". Είς τάς εικόνας όμως αύτάς ή ψυχή δέν φέρει πτέρυγας. 21. Δηλ. «Ή ψυχή τής Μαρίας εξήλθε τοϋ σώματος καί έπέταξεν εις τάς άγκάλας τοϋ υίοϋ». Τήν μόνην εκδοσιν τοϋ βιβλίου τούτου, πού ήδυνήθην νά ϊδω, ετναι εν άρχέτυπον ανευ σελιδαριθμήσεως τυπωθέν είς τήν Βενετίαν τό Πρβλ. καί τήν πιστοτάτην γαλλικήν μετάφρασιν τοϋ Th. de Wyzewa, Le bienheureux Jacques de Voragine. La Légende dorée, Paris 1929, σ. 432: '(Et ainsi l'âme de Marie sortit de son corps, et s'envola dans le sein de son fils». 22. Βλ. κατωτέρω σ. 8, σημ Άπεικόνισις èv M i 1 1 e t - F r ο 1 ο w, La peinture du Moyen-âge en Yougoslavie III, πίν Τήν σπανιωτάτην έκεϊ στάσιν τοϋ Ίησοϋ, πού κλίνει το άνω σώμα προς τήν νεκρήν καί τείνει προ; αυτήν τάς χείρας, άνευρίσκομεν περί τό 1080, άλλα χωρίς τήν άπεικόνισιν τής ψυχής, εις σχέδιον διά γραφίδος, τό όποιον ό βενεδικτΐνος μοναχός Λέων τοϋ Monte Cassino άντέγραψεν από βυζαντινόν πρότυπον, όπως πιστεύει ό Ε. Β e r t a u x. L'art dans l'italie méridionale. Paris 1904, σ. 201, είκ. 86 καί σ Έδημοσιεύθη ύπο Ο. Wulff έν Th. W i e g a n d, Milet, III. 1. DerLatmos, Berlin 1913, σ. 207, είκ Ά. 'Ορλάνδου, Ή 'Αρχιτεκτονική καί αϊ βυζαντινοί τοιχογραφίαι τής Μονής Θεολόγου Πάτμου, 'Αθήναι 1970, πίν. 65 καί σ. 183, είκ Έκεϊ αναφέρονται καί

7 6 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ Άλλα αί πτέρυγες αύται ασφαλώς δέν έχρησίμευσαν μόνον δια να πετάξη ή ψυχή από το σώμα της Θεοτόκου εις τάς άγκάλας του Ίησοϋ. Ή από του 1370 περίπου τοιχογραφία της Μονής του Μάρκου (Μάρκοβ Μαναστίρ) εις τήν Σερβίαν δεικνύει τήν περαιτέρω χρησιμοποίησιν των πτερύγων. Έκεϊ δηλαδή, υπεράνω της συνήθους σκηνής τής Κοιμήσεως, όπου ή ψυχή δέν φέρει πτέρυγας, βλέπομεν εις τήν κορυφήν τής τοιχογραφίας και πάλιν τήν ψυχήν φέρουσαν λευκόν χιτώνα και πτέρυγας προ των πυλών του ουρανού, όπου τήν υποδέχεται όμιλος 'Αγγέλων!β (πίν. 2γ). Τό κείμενον αυτό, πού μας δίδει ή Legenda aurea, γεννά πολλά προβλήματα. Οί ζωγράφοι των εκκλησιών τής Σερβίας, πού εικόνισαν τήν ψυχήν τής Παναγίας μέ πτερά, είχον υπ' όψιν των τό λατινικόν αυτό κείμενον; ΕΙχον ώς πρότυπον παράστασιν άπορρέουσαν από τό έργον τοΰ 'Ιακώβου έκ Βοραγινής; Άς ϊδωμεν πρώτον τά χρονολογικά δεδομένα : Κατά τον Wyzewa, ενα τών σοβαρωτέρων μελετητών του έργου τοϋ Ιακώβου έκ Βοραγινής, ή Legenda aurea έγράφη περί τό 1255 ". Τό παλαιότερον γνωστόν, μέχρι τούδε τουλάχιστον, παράδειγμα τής πτερωτής ψυχής τής Θεοτόκου εις τήν όρθόδοξον ζωγραφικήν είναι, ώς ε'ίδομεν, ή από του 1295 τοιχογραφία εις τον Άγιον Κλήμεντα τής Άχρίδος. Θα ήτο δυνατόν να παραδεχθώμεν ότι εις τό διάστημα τών τεσσαράκοντα περίπου ετών άπό τής συγγραφής του βιβλίου μέχρι τής τοιχογραφίας τής Άχρίδος θα είχε τό κείμενον αυτό διαδοθή τόσον ευρέως, ώστε νά έπηρεάση και τήν βυζαντινήν άγιογραφίαν; Τούτο νομίζω απολύτως άπίθανον. Θά ήδύνατο ίσως νά ύποστηριχθή ότι οί ζωγράφοι τής 'Αχρίδος είχον προ οφθαλμών δυτική ν εικόνα τής Κοιμήσεως μέ τήν λεπτομέρειαν αυτήν τήν προερχομένην άπό τό κείμενον τοΰ 'Ιακώβου. 'Αλλά και ή ύπόθεσις αυτή δέν ευσταθεί, διότι, παρά τάς έρευνας μου, ούδαμοΰ εύρον κατά τον 13 ν, αλλά καί κατά τους επόμενους αιώνας, δυτικήν παράστασιν τής Κοιμήσεως μέ τήν λεπτομέρειαν αυτήν πού έδώ μας απασχολεί. Νομίζω ότι άλλαχοΰ πρέπει ν' άναζητήσοψεν τήν λύσιν τοΰ προβλήματος. Είναι δηλαδή πολύ πιθανόν ότι ό 'Ιάκωβος έχρησιμοποίησε δια τό περί τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου κεφάλαιον τοΰ βιβλίου του κάποιο άπόκρυφον έλληνικόν κείμενον, τοΰ οποίου είχεν υπ' όψει του λατινικήν άλλα μνημεία, σ. 182, σημ. 1 καί 2. Πρβλ. καί G. Bab i e έν Cahiers Archéologiques 12, σ. 332 κ.έξ. Βλ. καί τήν τοιχογραφίαν τής Τραπέζης τής Λαύρας εις το "Αγιον "Ορος : Μ. Χατζηδάκης έν DOP 22/23, 1969/70, είκ V. Ρ e t k ο ν i c, La peinture serbe du Moyen - âge II, πίν. CLXIII. Millet- V e 1 m a n s, La peinture du Moyen - âge en Yougoslavie IV, Paris 1969, πίν Wyzewa, ενθ' άν. σ. XII.

8 Η ΠΤΕΡΩΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 7 μετάφρασιν. Ή εις τήν λατινικήν μετάφρασις ελληνικού κειμένου δεν θα είχε τίποτε το έξαιρετικόν, διότι τοιαυται λατινικαί μεταφράσεις ελληνικών απόκρυφων κειμένων δεν είναι σήμερον άγνωστοι. Έκ των δύο λατινικών διηγήσεων περί της Κοιμήσεως της Παναγίας, πού έδημοσίευσεν ό Tischendorf* 8, ή μέν πρώτη περιέχει στοιχεία, τα όποια εύρίσκομεν και εις τήν Όμιλίαν του 'Ιωάννου Θεσσαλονίκης, ή δέ δευτέρα αποδίδεται εϊς μερικά χειρόγραφα εις τον Μελίτωνα έπίσκοπον Σάρδεων. Ή απόκρυφος λοιπόν διήγησις εις τήν λατινικήν της διασκευήν, κατά τήν γνώμην του Ε. Mâle, πού έχρησιμοποίησαν και ό Ιάκωβος και άλλοι * 9, ήτο ανατολικής προελεύσεως, όπως δεικνύει τό γεγονός ότι υπάρχουν μεταφράσεις της Συριακοί, Άραβικαί και Κοπτικαί "'. Βεβαίως θα ήτο εντελώς άπίθανον να ύποτεθή δτι αί διάφοροι αύται εις ανατολικός γλώσσας διασκευαί απορρέουν άπό τό λατινικόν κείμενον. Περισσότερον πιθανόν, αν μή βέβαιον, πρέπει νά θεωρηθή ότι τό πρότυπον όλων αυτών τών διασκευών ήτο έλληνικόν. Τό άπόκρυφον τούτο έλληνικόν κείμενον δέν είναι, αν δέν άπατώμαι, ακόμη γνωστόν. "Εχει ϊσως άπολεσθή ή κρύπτεται εις κάποιο χειρόγραφον, οπότε υπάρχει έλπίς νά ελθη κάποτε εις φώς. 'Ανάγκη όμως τώρα νά έξετάσωμεν εν ακόμη σπουδαϊον, όπως νομίζω, ζήτημα. Τό γεγονός δηλαδή ότι όλα τά μέχρι τούδε γνωστά μνημεία, δπου ή Ψ υ χή τ ής Θεοτόκου εικονίζεται πτερωτή, ευρίσκονται εϊς τήν Σερβίαν. Έξαίρεσιν μόνον κάμνουν αί τοιχογραφίαι τής 'Υπαπαντής τών Μετεώρων και του Βατοπεδίου Αγίου "Ορους και ακόμη ή ε'ικών τοΰ Έρμιτάζ, ή οποία όμως είναι πιθανόν νά προέρχεται, όπως εϊπομεν ανωτέρω, έκ Μακεδονίας ή Σερβίας. Είναι άξιον παρατηρήσεως δτι ούτε είς τήν είκονογραφίαν τής Κωνσταντινουπόλεως, ούτε είς τήν είκονογραφίαν τής Θεσσαλονίκης και γενικώτερον τής Μακεδονίας, ούτε είς τά μνημεία τής Ελλάδος και τής 'Ανατολής υπάρχει, αν δέν άπατώμαι, ή λεπτομέρεια τής πτερωτής ψυχής είς τήν σκηνήν τής Κοιμήσεως. Τό πράγμα είναι αρκούντως περίεργον και δέν είναι εΰκολον νά έξηγηθή ή προτίμησις τής λεπτομέρειας αυτής άπό τους ζωγράφους, κατά τό πλείστον "Ελληνας, πού διεκόσμησαν τάς εκκλησίας τής Σερβίας. Πρόκειται περί τυχαίας συμπτώσεως δτι δλα τά μνημεία, δπου άπαντα ή λεπτομέρεια αυτή, ευρίσκονται είς τήν Σερβίαν; Τούτο δέν φαίνεται πολύ πιθανόν, διότι αν τό θέμα εΐχεν εύρυτέραν διάδοσιν, θά ήδυνάμεθα νά τό συναντήσωμεν και εις αλλάς περιοχάς τοΰ βυζαντινού κόσμου. 28. Ti sehend ο rf, Apocalypses apoeryphae, σ. 113 κ.έξ. σ. 124 κ.έξ. 29. Ε. Mâle, L'art religieux du XHIe siècle en France, 6η εκδ., Paris 1925, σ. 249 κ.έξ. 30. Βλ. Τ i s c h e n d ο r f, ενθ' αν. σ. XXXV κ.έξ. Mâle, ενθ' αν. σ. 243.

9 s Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ Πρέπει λοιπόν ν' άναζητήσωμεν τήν εξήγησιν τοϋ περιέργου αύτοϋ φαινομένου άλλαχοΰ. Θα ήδύνατο ϊσως νά ύποτεθή οτι πρόκειται περί δημιουργίας εικονογραφικής ιδιαζούσης εις τήν Σερβίαν. Άλλα και τοϋτο δέν είναι πιθανόν, διότι τα δύο παλαιότερα μνημεία, εις τα όποια εύ'ρομεν τήν λεπτομέρειαν πού έδώ μδς απασχολεί, ό Άγιος Κλήμης της Άχρίδος δηλαδή και ό Άγιος Νικόλαος τοϋ Πριλέπ, διεκοσμήθησαν υπό Ελλήνων ζωγράφων, όταν αί δύο αύται πόλεις εύρίσκοντο ακόμη εϊς τό Βυζαντινόν κράτος και μόλις το 1334 περιήλθον εϊς τον Στέφανον Δουσάν* 1. Πράγματι, όπως εϊδομεν, ό "Αγιος Κλήμης της Άχρίδος διεκοσμήθη το 1295, ό δέ κτήτωρ του Σγουρός ήτο γαμβρός του αύτοκράτορος Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου και είχε το ύψηλόν αξίωμα του Μεγάλου Έταιρειάρχου, όπως αναφέρει ή κτητορική επιγραφή τοϋ ναού 3â. Άλλα και ό Βέκκος, ό κτήτωρ τοϋ Αγίου Νικολάου παρά τό Πριλέπ, πού φαίνεται πολύ πιθανόν δτι διεκοσμήθη λήγοντος τοϋ 13 υ αϊωνος (1298;), ήτο Βυζαντινός, δπως δεικνύει ή εκεί ελληνική κτητορική επιγραφή ". Τό θέμα λοιπόν της πτερωτής ψυχής δύναται νά θεωρηθή βέβαιον οτι εφερον εις τήν Σερβίαν "Ελληνες αγιογράφοι. Μετά τά δύο όμως παλαιότερα μνημεία, τον Άγιον Κλήμεντα τής Άχρίδος και τον Άγιον Νικόλαον τοϋ Πριλέπ, όπου τό θέμα είναι, ώς εϊδομεν, απολύτως σύμφωνον μέ τό άπόκρυφον κείμενον πού έχρησιμοποίησεν ό 'Ιάκωβος εκ Βοραγινής, τά πράγματα μεταβάλλονται. Εις τά χρονολογικώς δηλαδή μεταγενέστερα των δύο πρώτων μνημεία τής Σερβίας, τό θέμα παρανοείται και εμφανίζει σαφείς συγχύσεις και ανωμαλίας, αί όποίαι αποδεικνύουν οτι οί ζωγράφοι εϊχον πλέον παύσει νά έννοοΰν καλώς τοϋτο. Μερικά παραδείγματα εις τάς τοιχογραφίας τών εκκλησιών τής Σερβίας δεικνύουν σαφώς τό πράγμα. Ούτω εις τήν έκκλησίαν τής Ζίτσας, εις τήν παράστασιν τής Κοιμήσεως, γενομένην, όπως πιστεύεται, κατά τάς αρχάς τοϋ 14ου αιώνος, ή πτερωτή ψυχή ευρίσκεται εις τάς χείρας τοϋ Ίησοϋ, ενώ οί εκατέρωθεν αύτοϋ δύο Αρχάγγελοι εικονίζονται δεόμενοι μέ τάς χείρας ακάλυπτους, σημεϊον οτι δέν πρόκειται νά τήν παραλάβουν. Άλλα 31. Βλ. G. Ostrogorsky, Geschichte des byzantinischen Staates. 2α έκδοσις, München 1952, σ Βλ. to κείμενον τής επιγραφής έν Hallensleben, ενθ' αν. σ Βλ. τάς διαφόρους χρονολογήσεις έν Μ i 11 e t - F r ο 1 ow, La peinture du Moyen - âge en Yougoslavie III, σ. XV. Νομίζω οτι τό έτος ζωζ' και ό μήν Νοέμβριος, πού ανέγνωσεν ό Β. Πέτκοβιτς, δηλ = 1298 μ.χ. είναι τά πιθανώτερα, όπως εξάγεται και από τήν είκονογραφίαν. Βλ. Β. Πέτκοβιτς, Έπιθεώρησις (Πρεγκλέδ) τών θρησκευτικών μνημείων εις τήν ίστορίαν του σέρβικου λαοϋ (σερβ.), Βελιγράδι 1950, σ "Ο Πέτκοβιτς εκεί από λάθος υπολογισμού σημειώνει τό από Χρίστου έτος 1351.

10 Η ΠΤΕΡΩΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 9 εις το άνώτατον σημείον της συνθέσεως εικονίζεται και πάλιν ή ψυχή απτερος φερομένη εις τον ούρανόν υπό δύο Αγγέλων". Εις τήν έκκλησίαν των 'Αγίων 'Ιωακείμ και Άννης της Μονής Στουντένιτσας διακοσμηθεΐσαν το 1314, ή ψυχή ήτο πτερωτή, εικονίζεται όμως και ό 'Αρχάγγελος μέ τάς χείρας σκεπασμένας δια τοο ιματίου του έτοιμος νά τήν παραλαβή ". Παραλείπων άλλα μνημεία, έρχομαι είς τήν έκκλησίαν της Μονής του Μάρκου (Μάρκοβ Μαναστίρ) διακοσμηθεΐσαν περί το 1370, δια τήν οποίαν έγινε λόγος και ανωτέρω (βλ. σ. 6). Έκεΐ, ενώ ή ψυχή εις τάς χείρας του Ίησοϋ εικονίζεται άπτερος, είς τό άνω μέρος της συνθέσεως παριστάνεται πτερωτή μέ μακρόν λευκόν χιτώνα, εισερχόμενη είς τον ούρανόν, τάς πύλας του οποίου κρατούν άνοικτάς δύο Αρχάγγελοι *' (πίν. 2γ). Εϊδομεν ανωτέρω ότι τό θέμα της πτερωτής ψυχής της Θεοτόκου εμφανίζεται τό πρώτον είς δύο μνημεία, τον Άγιον Κλήμεντα της Άχρίδος και τον Άγιον Νικόλαον παρά τό Πριλέπ, πού διεκοσμήθησαν ύπό Ελλήνων αγιογράφων δταν αί δύο αύται πόλεις άπετέλουν ακόμη μέρος τοΰ Βυζαντινού κράτους. Τό όνομα τοΰ ζωγράφου, πού έξετέλεσε τάς τοιχογραφίας είς τον "Αγιον Νικόλαον του Πριλέπ, δεν διεσώθη. 'Αλλά μας είναι γνωστά τα ονόματα τών δύο αγιογράφων τοΰ Αγίου Κλήμεντος της Άχρίδος, τοΰ Μιχαήλ Άστραπά δηλαδή και τοΰ Ευτυχίου. Νομίζω λοιπόν πολύ πιθανόν δτι οί δύο αυτοί ζωγράφοι θά ήδύναντο νά θεωρηθούν ώς οί είσαγαγόντες τήν είκονογραφικήν αυτήν λεπτομέρειαν της πτερωτής ψυχής, δεδομένου οτι τό παλαιότερον, ώς εϊδομεν, μνημεΐον, όπου αύτη εμφανίζεται, ό Άγιος Κλήμης τής Άχρίδος (1295), φέρει τήν ύπογραφήν των. Ή ύπόθεσις αυτή, όσον και αν εκ πρώτης όψεως φαίνεται κάπως τολμηρά, έχει, κατά τήν γνώμην μου, άρκετήν πιθανότητα, αν ληφθή ύπ' όψιν τό γεγονός ότι ακριβώς αί τοιχογραφίαι τής Άχρίδος και τοΰ Πριλέπ είναι αί μόναι πού ευρίσκονται πλησιέστερον προς τό κείμενον τό όποιον μας δίδει ή Legenda aurea. 34. Μ i 11 e t - F r ο Ι ow. La peinture du Moyen - âge en Yougoslavie Ι, πίν. 54. Kaäanin, Boäkovic, Mijovic, ενθ' αν. εικόνες είς τάς σ. 32 (εγχρ.), 33, Βλ. και τήν λεπτομερή περιγραφήν τών W r a t i s 1 aw - M i t r ο ν i c και Ο k u n e ν, ενθ'όν. σ Ή τοιχογραφία είναι πολύ κατεστραμμένη : Hamann-Mac Lean, Halle n s 1 e b e n, ενθ' αν. είκ Διά τάς λεπτομέρειας έβασίσθην εις τήν περιγραφήν τών Wratislaw-Mitrovic και Ο k u n e ν, ενθ' αν. σ Αύτη και μόνη ή παρανόησις δεικνύει σαφώς οτι αί τοιχογραφίαι δέν έγένοντο από τον Μιχαήλ Άστραπαν και τον Εύτύχιον, όπως πιστεύει ό Hallensieben. 36. Petkovic, La peinture serbe du Moyen-âge II, πίν. CLXIII. Λεπτομέρειας έδημοσίευσεν όσβ. Ραντόϊτσιτς, Παλαιά σερβική ζωγραφική (σερβ.), Βελιγράδι 1966, πίν. 86, 89. Βλ. και ανωτέρω, σ. 5. σημ. 23.

11 IO Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ "Ηδη όμως, αν ή ύπόθεσίς μας θεωρηθή πιθανή, γεννάται το ερώτημα : Ό Μιχαήλ Άστραπάς και ο Ευτύχιος, οί ζωγράφοι της Άχρίδος, είχον ύπ' όψει των το λατινικον κείμενον, όπως τό δίδει ή Legenda aurea ; Τοΰτο, όπως και ανωτέρω εϊδομεν (βλ. σ. 9), δέον οπωσδήποτε ν' άποκλεισθή. Πιθανώτερον, αν μή βέβαιον, νομίζω οτι ούτοι έγνώριζον τό αγνωστον ακόμη σήμερον άπόκρυφον έλληνικον κείμενον πού έχρησιμοποίησεν ό 'Ιάκωβος εκ Βοραγινής. 'Υπάρχει δμως και ή πιθανότης να είχον ϊσως ούτοι ως πρότυπον μικρογραφίαν ή φορητήν εικόνα άνάλογον προς την εύρισκομένην εις τό Έρμιτάζ του Λένινγκραδ περί της οποίας έγένετο λόγος ανωτέρω '', έργα δηλαδή άκολουθουντα τήν άπόκρυφον αυτήν διήγησιν. Άλλα ή εικονογραφική αυτή λεπτομέρεια της πτερωτής ψυχής, πού πιστεύω οτι είσήγαγον ό Μιχαήλ Άστραπάς και ό Ευτύχιος, πολύ ενωρίς, ευθύς από των άρχων του 14ου αιώνος, ήρχισεν, ώς εϊδομεν, να παρανοήται, όπως δεικνύουν τ' ανωτέρω μνημονευθέντα μνημεία. Άπ" αυτά συνάγεται σαφώς, νομίζω, οτι οί αγιογράφοι τοϋ 14ου αιώνος, πού διεκόσμησαν τάς εκκλησίας της Σερβίας, δέν ήδύναντο να εννοήσουν τον είκονογραφικόν αυτόν νεωτερισμόν. Δια τοΰτο και επανέρχονται ολίγον κατ' ολίγον εις τό παλαιόν πατροπαράδοτον σχήμα τής Κοιμήσεως, κατά τό όποιον ή ψυχή τής Παναγίας εις τάς άγκάλας του 'Ιησού εικονίζεται ώς έσπαργανωμένον βρέφος χωρίς πτέρυγας. Εις τούτο συνετέλεσεν "ίσως και τό Συναξάριον τό άναγινωσκόμενον κατά τήν 15η ν Αυγούστου, κατά τήν εορτή ν δηλαδή τής Κοιμήσεως, εις τό όποιον ουδεμία γίνεται μνεία πτήσεως τής ψυχής από του σώματος τής Θεομήτορος προς τάς χείρας τοΰ Χριστού 3< Τόση δέ φαίνεται ότι ύπήρξεν ή άντίδρασις εναντίον του νεωτερισμού τής πτερωτής ψυχής, ώστε ό Μιχαήλ Άστραπδς και ό Ευτύχιος εις τά δύο τελευταία γνωστά έργα πού φέρουν τήν ύπογραφήν των, εις τον Άγιον Νικήταν δηλαδή τοϋ Τσούτσερ και εις τό Στάρο Ναγκορίτσινο, νά επανέλθουν εις τό παλαιόν σχήμα τής άπτέρου ψυχής '"'. Μετά τον 14ον αιώνα ούδαμοϋ πλέον, αν δέν άπατώμαι συναντάται ή λεπτομέρεια τής πτερωτής ψυχής. Τό πατροπαράδοτον σχήμα επικρατεί απολύτως και συνεχίζεται εις τήν όρθόδοξον άγιογραφίαν καθ' όλους τους μετά τήν Άλωσιν αιώνας και μέχρι σήμερον ακόμη. Ό νεωτερισμός λοιπόν, τον όποιον φαίνεται πιθανόν οτι είσήγαγον ό Μιχαήλ Άστραπας και ό Ευτύχιος, δέν ήδυνήθη νά έπιβληθή. Τό παλαιόν 37. Βλ. ανωτέρω, σ. 2, σημ Βλ. τοϋτο èv Η. D e 1 e h a y e, Synaxariiim Ecclesiae Constantinopolitanae, Bruxellis 1902, σ. 891 κ.έξ. Όμοιον είναι και εις το Μηναΐον τής 15ης Αυγούστου. 39. Millet-Frolow, ενθ' όν., III, πίν και 99.1.

12 Η ΠΤΕΡΩΤΗ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 11 σχήμα της Κοιμήσεως είχε βαθείας τάς ρίζας, ώστε τελικώς να επικράτηση απολύτως. Προτού κλείσωμεν τήν παροΰσαν μελέτην, είναι ανάγκη ν' άσχοληθώμεν μέ εν ακόμη τελευταϊον ζήτημα : Πώς θα ήδύνατο δηλαδή να έξηγηθή ή άπεικόνισις της λεπτομέρειας τής πτερωτής ψυχής εις τα δύο μνημεία τα έπί ελληνικού εδάφους και εξω τής Σερβίας ευρισκόμενα, πού εις τήν αρχήν τής έρεύνης μας άνεφέραμεν, εις τάς τοιχογραφίας τής Υπαπαντής τών Μετεώρων και του Βατοπεδίου εις το "Αγιον Όρος ; Κατά τρόπον παράδοξον, και τά δύο αυτά μνημεία σχετίζονται αμέσως ή εμμέσως μέ τήν Σερβίαν. Πράγματι, ή τοιχογραφία τής 'Υπαπαντής έγινε το 1366, εις έποχήν δηλαδή, κατά τήν οποίαν ή Θεσσαλία, συνεπώς και τά Μετέωρα, εύρίσκετο ύπο το κράτος τών Σέρβων *". Εις τήν κτητορικήν άλλωστε έπιγραφήν του ναού αναφέρεται ρητώς ότι ή άνέγερσις και ή διακόσμησίς του έγένοντο βασιλεύοντος τον... βασιλέως κυρ Συμεών τοϋ Παλαιολόγου και αυτοκράτωρ (sic) Ρωμαίων, Σερβίας και Ρωμανίας τον Ονρεση 1 '. Δια τήν Μονήν Βατοπεδίου έξ άλλου ή παλαιά διήγησις περί τών βιαιοτήτων πού διέπραξαν οι απεσταλμένοι τοϋ αύτοκράτορος Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου και του πατριάρχου Βέκκου εις το "Αγιον "Ορος εναντίον τών μοναχών τών μή στεργόντων τήν ενωσιν, αναφέρεται οτι έπαθε καταστροφάς μεγάλας ή μονή αύ'τη, κατόπιν όμως υπό Στεφάνου τοϋ τής Σερβίας δεσπότον άνεκαινίαθη ". Πρόκειται ασφαλώς περί του κράλη Στεφάνου Μιλούτιν ( ), ό όποιος είχε λάβει, ως γνωστόν, σύζυγον τήν θυγατέρα τοΰ αύτοκράτορος 'Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου. Οί ζωγράφοι τής 'Υπαπαντής και τοϋ Βατοπεδίου πόθεν εϊχον έλθει ; Δια τον έκτελέσαντα τήν διακόσμησιν τής 'Υπαπαντής ουδεμία ύπόθεσις είναι δυνατή. "Οσον άφορα όμως τό καθολικόν τής Μονής Βατοπεδίου, είναι πιθανόν οτι ό ζωγράφος ή οί ζοιγράφοι πού τό διεκόσμησαν να προήρχοντο άπό τήν Θεσσαλονίκην και να εστάλησαν εις τό "Αγιον "Ορος από τον κράλην Μιλούτιν, πού έδαπάνησε διό. τον άνακαινισμόν τοϋ μοναστηρίου. Είναι δέ γνωστόν ότι ό Μιλούτιν συχνά έπεσκέπτετο τήν Θεσσαλονίκην, εις τήν οποίαν διέμενεν ή πενθερά του αυτοκράτειρα Ειρήνη. "Αν ή ύπόθεσις αυτή θεωρηθή κάπως πιθανή, τότε θα πρέπει να παραδεχθώμεν ότι ή εικονογραφική λεπτομέρεια τής πτερωτής ψυχής τής Θεοτόκου εις τήν Κοίμησιν ήτο γνωστή εις τους αγιογράφους τής Θεσσαλονίκης, αν και μέχρι σήμερον ουδέν παράδειγμα αυτής έχει εύρεθή εις τά σωζόμενα μνημεία της. Ή ύπόθεσις δέ αύτη θά ήδύνατο να μας έξηγήση τήν 40. Βλ. D. Nicol, Meteora, London 1963, σ. 157 κ.έξ. 41. Ν. Βέης εις τό περιοδ. Βυζαντίς 1, 1909, σ Βλ. Μ. Γ ε δ ε ώ ν, Ό "Αθως, Κωνσταντινούπολις 1885, σ. 145.

13 12 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΥ είσαγωγήν του θέματος εις τήν Σερβίαν από τον Μιχαήλ Άστραπδν και τον Εύτύχιον, οι όποιοι, ώς και παλαιότερον παρετηρήσαμεν ", είναι πολύ φυσικον να είκάσωμεν δτι έξεκίνησαν άπό τήν Θεσσαλονίκην κομίζοντες εις τήν Σερβίαν τήν τεχνοτροπίαν και τήν είκονογραφίαν της. Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ R É S U M É L' ÂME AILÉE DE LA MÈRE DE DIEU (PL. 1-2) Dans Γ église du petit couvent d' Hypapanti aux Météores décorée de fresques en 1366, on voit, dans la scène de la Dormition de la Vierge, un détail iconographique assez rare. L' âme de la Mère de Dieu que le Christ tient dans ses bras est représentée sous la forme habituelle d' un enfant emmailloté, mais elle porte des ailes. Ce détail nous le retrouvons en 1312 dans le catholicon du monastère athonite de Vatopédi. Mais les exemples en sont beaucoup plus nombreux dans les églises de la Serbie où une des plus anciennes représentations est, sauf erreur, la fresque de Saint-Clément d' Ohrid exécutée en 1295 par les Grecs Michel Astrapas et Eutychios. Les textes apocryphes qui ont servi de base pour la création de la scène de la Dormition ne disent rien au sujet d' ailes portées par Γ âme de la Vierge. Mais nous trouvons la mention indirecte des ailes dans la «Légende dorée» écrite au Xliïe siècle par Jacques de Voragine. En effet, nous y lisons que Γ âme «s' envola» du corps de la Mère de Dieu dans les bras du Christ Il est bien probable, sinon certain, que Jacques de Voragine se servit de la traduction latine d' un apocryphe grec inconnu aujourd' hui que les peintres de Saint-Clément d' Ohrid ou leur modèle avaient sous les yeux. Les dates nous permettent de constater que ce détail de Γ âme ailée fut probablement introduit en Serbie par les peintres de Saint-Clément, c' est-àdire par Michel Astrapas et Eutychios. Mais cette innovation, mal comprise par les hagiographes qui ont décoré au XlVe siècle les églises de la Serbie, ne dura pas longtemps. Michel Astrapas et Eutychios dans leurs dernières décorations sont revenus au type habituel de Γ âme sans ailes, type qui continua à se reproduire dans Γ iconographie orthodoxe jusqu' à nos jours. A. XYNGOPOULOS 43. Βλ. A. Xyngopoulos, Thessalonique et la peinture macédonienne, Athènes 1955, σ. 35 κ.έξ.

14 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ ΠΙΝ. 1. α. Μετέωρα. Μονή 'Υπαπαντής. β. Πριλέπ Σερβίας. Ναός "Αγ. Νικολάου.

15 ΠΙΝ. 2 Α. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ β. Σοπότσανη Σερβίας. ί <*fk ' *i~ ίδ* γ. Μάρκοβ Μαναστήρ Σερβίας.

Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν.

Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν. Η παλαιολόγειος παράδοσις εις την μετά την άλωσιν ζωγραφικήν. Εξ αφορμής μίας απολεσθείσης βυζαντινής εικόνος της Ζακύνθου (πίν. 35-46) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 2 (1960-1961), Περίοδος Δ' Σελ. 77-100

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24)

Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24) Νέαι προσωπογραφίαι της Μαρίας Παλαιολογίνας και του Θωμά Πρελιούμποβιτς (πίν. 18-24) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 4 (1964-1965), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου (1881-1965) Σελ. 53-70

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ NAIF ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. Ι ΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΑΝ ΘΕΜΑ ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ 8 Raimon Novell ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ Η ΜΑΡΙΑΝΉ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 1.- ΑΠΟΣΤΟΛΗ, ΧΑΡΙΣΜΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας Βασιλική Σαμπάνη 2013 Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας 200 Διαγλωσσικές Θεωρήσεις μεταφρασεολογικός η-τόμος Interlingual Perspectives translation e-volume ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ: ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το τέμπλον της Αγίας Παρασκευής εν Χαλκίδι

Το τέμπλον της Αγίας Παρασκευής εν Χαλκίδι Το τέμπλον της Αγίας Παρασκευής εν Χαλκίδι Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 4 (1927), Περίοδος Β' Σελ. 67-74 ΑΘΗΝΑ 1928 ΤΟ ΤΕΜΠΛΟΝ ΤΗΣ ΑΠΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΕΝ ΧΑΛΚΙΔΙ Κατά την (ίορείαν πλευραν τοΰ 'Ιεροΰ της

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Εξάμηνο: Α Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Δημητρόπουλος Ανδρέας Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Ονοματεπώνυμο: Τζανετάκου Βασιλική Αριθμός μητρώου: 1340200400439 Εξάμηνο: Α

Διαβάστε περισσότερα

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Une mission d entreprises françaises en Grèce a été organisée par la ME Ubifrance, à l occasion du salon International ENERGY PHOTOVOLTAIC

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα

Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα Άννα Ταµπάκη Καθηγήτρια στο Τµήµα Θεατρικών Σπουδών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα Ι. Η γνωριµία µου µε τον Ρακίνα σε τρεις χρονικότητες Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής Ο εκχριστιανισμός των σλαβικών λαών Σύνολο διαφορετικών λαών ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, στους οποίους ανήκουν οι Ρώσοι, οι Πολωνοί, οι Πομεριανοί, οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Σλοβάκοι, οι Τσέχοι και οι Βούλγαροι.

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής

Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής Η βυζαντινή τέχνη ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής Αδαμάντιος ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ Δελτίον XAE 3 (1926), Τεύχη α -β, Περίοδος Β' Σελ. 79-82 ΑΘΗΝΑ 1926 Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ [Εφέτος ή Χ ρ ι σ τ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Επίμετρον. Εργασίαι στερεώσεως βυζαντινών μνημείων κατά το έτος 1923

Επίμετρον. Εργασίαι στερεώσεως βυζαντινών μνημείων κατά το έτος 1923 Επίμετρον. Εργασίαι στερεώσεως βυζαντινών μνημείων κατά το έτος 1923 Δελτίον XAE 11 (1924), Τεύχη α'-β', Περίοδος Β' Σελ. 90-94 ΑΘΗΝΑ 1924 ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! ΣΤΕΡΕΠΣΕΠΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΠΝ ΜΝΗΜΕΙΠΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76)

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 10 (1980-1981), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Ανδρέα Γρηγ. Ξυγγόπουλου (1891-1979) Σελ. 273-288 ΑΘΗΝΑ 1981 ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΝΑΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης. H «ανάγνωση» και η «παραγωγή» πολυτροπικότητας σε μαθησιακό περιβάλλον: πρώτες διαπιστώσεις απο μια διδακτική εφαρμογή. Μελέτες για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Τµήµα Α1 και Α2) Méthode : Action.fr-gr1, σελ. 8-105 (Ενότητες 0, 1, 2, 3 µε το λεξιλόγιο και τη γραµµατική που περιλαµβάνουν) Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις κατανόησης (pages 26-27, 46-47,

Διαβάστε περισσότερα

Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly 12/01/2016 21:56:54 EET - 148.251.235.206

Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly 12/01/2016 21:56:54 EET - 148.251.235.206 3. ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΙ ΤΑΦΟΙ ΑΛΥΚΗΣ ΓΛΥΦΑΔΟΣ Την νέαν ταύτην άνασκαφήν παρά την 'Αλυκήν Γλυφάδος, οπού κατά τά έ'τη 1954 και 1955 ειχον άνασκαφή πολλοί μυκηναϊκών χρόνων θαλαμοειδείς τάφοι, κατέστησεν άναγκαίαν

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ!!!! Ο Αγιασμός στην Αδαμάντιο Σχολή. Επίσκεψη των προνηπίων στο Κτήμα Γεροβασιλείου

ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ!!!! Ο Αγιασμός στην Αδαμάντιο Σχολή. Επίσκεψη των προνηπίων στο Κτήμα Γεροβασιλείου ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Ο Αγιασμός στην Αδαμάντιο Σχολή Οι μικροί μαθητές κάτω από την Ευλογία και τη Χάρη της εκκλησίας στον Αγιασμό για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς 2013 2014. Όμορφα πρόσωπα, χαρούμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Ιερά Μονή Παναγίας Εύρου Ναός Παναγίας Κοσµοσώτηρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ 1. ΚΩΝ/ΝΟΣ Μ. ΛΕΓΓΑΣ Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 2. (ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΣ) Η ΒΑΠΤΙΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 3. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΜΑΡΚΟΣ 4. ΟΙΚ.ΑΘΑΝ. & ΜΑΡΙΑΣ ΓΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΥ Η ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Το «προκάλυμμα» της σαρκοφάγου του Αγίου Δημητρίου (πίν. 80-81)

Το «προκάλυμμα» της σαρκοφάγου του Αγίου Δημητρίου (πίν. 80-81) Το «προκάλυμμα» της σαρκοφάγου του Αγίου Δημητρίου (πίν. 80-81) Ανδρέας ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 5 (1969), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Δημητρίου Ευαγγελίδη (1888-1959) Σελ. 187-199 ΑΘΗΝΑ 1969 ΤΟ «ΠΡΟΚΑΛΥΜΜΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Session novembre 2009

Session novembre 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ MINISTÈRE GREC DE L ÉDUCATION NATIONALE ET DES CULTES CERTIFICATION EN LANGUE FRANÇAISE NIVEAU ÉPREUVE B1 sur l échelle proposée

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Ηαχόρταγη μικρή κάμπια. La chenille qui fait des trous. Ηαχόρταγη μικρή κάμπια. La chenille qui fait des trous

Ηαχόρταγη μικρή κάμπια. La chenille qui fait des trous. Ηαχόρταγη μικρή κάμπια. La chenille qui fait des trous Ηαχόρταγη μικρή κάμπια La chenille qui fait des trous Ηαχόρταγη μικρή κάμπια La chenille qui fait des trous Μια νύχτα με φεγγάρι κάποιο μικρό αυγoυλάκι ήταν ακουμπισμένο πάνω σ ένα φύλλο. Dans la lumière

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 8: ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγικά Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός Αθήνα 1995 Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος του Κέντρου (τώρα Ινστιτούτου) Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου 1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 9 Για τις κύριες συλλογές πρωτότυπων βυζαντινών εγγράφων και... τα υποκατάστατά τους Τ ο Βυζάντιο (330-1453), το κράτος που διαδέχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Φλώρα ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ Τόμος ΚΔ' (2003) Σελ. 257-266 ΑΘΗΝΑ 2003 Φλώρα Καραγιάννη Ο ΖΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Λεοντακιανάκου

Ειρήνη Λεοντακιανάκου Ειρήνη Λεοντακιανάκου Λέκτορας στην Ιστορία της Τέχνης Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κων/πόλεως 1, Ερμούπολη, Σύρος 84 100 Τηλ. +302281097126 ileon@aegean.gr ΣΠΟΥΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑ ΒΑΑΚΑΝΙΑ

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑ ΒΑΑΚΑΝΙΑ ΜΑΡΙΑ ΝΥΓΓΑΖΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΕΛΕΚΙΔΟΥ ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ 6 (2004-2006) Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑ ΒΑΑΚΑΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ, ΤΕΛΗ 12ΟΥ-16ΟΙ ΑΙ. Ή βυζαντινή μνημειακή ζωγραφική, τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Μέτοπον Τ.Τ. 903. Δεσποινίς

Μέτοπον Τ.Τ. 903. Δεσποινίς Μέτοπον Τ.Τ. 903 Δεσποινίς Έλαβα το γράμμα σου και ευχαριστώ πολύ δια την ενθύμισιν σου γνωρίζω Δες/νίς ότι εμείς εδώ περνούμε πολύ καλλά, έχομεν την καλή μας συντροφιά τα λεβεντόπαιδα, έχομε κρύα νερά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό

Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό Βυζαντινές τοιχογραφίες στον Ωρωπό Μανόλης ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 87-107 ΑΘΗΝΑ 1960 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΟΝ ΩΡΩΠΟ ι Ή μικρή εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά.

Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά. Εν Σμύρνη τη 23/9/921 Αγαπητέ Παναγιώτη Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά. Είδον εν αυτή να μου γράφης ότι δεν έχεις καιρόν να εξετάσης δια τα βιβλία που σου γράφω. Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη ιστορική αναδρομή στο εργατικό κίνημα του Κεμπέκ

Σύντομη ιστορική αναδρομή στο εργατικό κίνημα του Κεμπέκ Σύντομη ιστορική αναδρομή στο εργατικό κίνημα του Κεμπέκ Η βιομηχανοποίηση του Κεμπέκ τον 19 ο αιώνα, έγινε σε συνθήκες απόλυτης ασυδοσίας της εργοδοσίας. Η κυρίαρχη αστική τάξη ήθελε το ρόλο του κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περί ναχωρήσεως το χαρακτ ρος τ ς Θεοτόκου κ το γίου ρους

Περί ναχωρήσεως το χαρακτ ρος τ ς Θεοτόκου κ το γίου ρους σίου Νείλου το Μυροβλύτου διδαχαί: Περί ναχωρήσεως το χαρακτ ρος τ ς Θεοτόκου κ το γίου ρους πό τίς διδαχές το σίου Νείλου το Μυροβλύτου T ό παρόν κείμενο ε ναι πόσπασμα ξ ντιγραφ ς λοκληρωθείσης

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους

Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους Φορητή εικόνα της Σταυρώσεως στη μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ. 151-158 ΑΘΗΝΑ 2008 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΦΟΡΗΤΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΩΣΕΩΣ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΜΕΓΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ενότητα 5: Structuro-Globale Audio-Visuelle (SGAV) ΚΙΓΙΤΣΙΟΓΛΟΥ-ΒΛΑΧΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι.

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΠΡΩΤΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑ 2004 Πρόλογος Το φθινόπωρο του 2000

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα