ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ"

Transcript

1 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Καθηγητής Συσκευασίας Τροφίμων Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. Αθήνας 1

2 Ορισμοί Συσκευασία τροφίμων: αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Η εξέλιξή της ακολουθεί την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας και διαμορφώνεται από την αύξηση του βιοτικού επιπέδου και τις αλλαγές των διατροφικών συνηθειών των ανθρώπων. Από το Βρετανικό Ινστιτούτο Συσκευασίας ως συσκευασία (διαδικασία) ορίζεται: Ένα συντονισμένο σύστημα προετοιμασίας των αγαθών για τη μεταφορά τους, διανομή, αποθήκευση, πώληση και χρήση. Βάσει του Νόμου 2939/01 ως συσκευασία (μέσο) νοείται: «κάθε προϊόν κατασκευασμένο από οποιοδήποτε είδος υλικού και προοριζόμενο να χρησιμοποιείται για να περιέχει αγαθά. Σκοπός της είναι η προστασία, διακίνηση, διάθεση και η παρουσίαση των αγαθών από τον παραγωγό μέχρι το χρήστη ή τον καταναλωτή». 2

3 Σπουδαιότητα της συσκευασίας Στις υποανάπτυκτες χώρες το 30-50% των παραγόμενων τροφίμων καταστρέφεται στους τόπους παραγωγής και δε φτάνει ποτέ στον καταναλωτή. Τούτο οφείλεται στην έλλειψη κατάλληλων μέσων και υλικών συσκευασίας, την αδυναμία εισαγωγής κατάλληλης τεχνολογίας, την ανεπάρκεια του οδικού δικτύου και των υπηρεσιών. Χάρη και στη συσκευασία, το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι μόνο 2-3%. Για τη βιομηχανία τροφίμων των Η.Π.Α. κόστος συσκευασίας 15% (μέσος όρος) κόστους τροφίμου στο στάδιο της εξόδου του από το εργοστάσιο (ex factory cost) 3

4 Οι κύριες κατηγορίες Υλικών Συσκευασίας 4

5 Στατιστικά στοιχεία για κατανάλωση υλικών συσκευασίας 5

6 Στατιστικά στοιχεία για κατανάλωση υλικών συσκευασίας Στην Ε.Ε. και Η.Π.Α. περίπου το 60% των υλικών συσκευασίας χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών. Κατανομή ανά είδος των καταναλωθέντων υλικών συσκευασίας στην Ελλάδα το

7 Λειτουργίες της Συσκευασίας ενός Τροφίμου Συγκράτηση (containment) του προϊόντος Προστασία του περιεχομένου προϊόντος Από μηχανικές φθορές (προσκρούσεις, κραδασμοί, θλίψη) Από υγρασία & αέρια του περιβάλλοντος Από το φως Από μεγάλες θερμοκρασιακές μεταβολές του περιβάλλοντος Από μικροβιακή επιμόλυνση Από σκόνες, ακαθαρσίες & ξένες ύλες Από έντομα και τρωκτικά Από το υλικό συσκευασίας Διευκόλυνση στην προμήθεια και χρήση του προϊόντος από τον καταναλωτή Επικοινωνία με τον καταναλωτή 7

8 Bar code & PDF417 Portable Data File Μπορεί να περιέχει μέχρι 1.1 kb δεδομένων (κείμενο, εικόνα, νούμερα) 8

9 RFID ετικέτες 9

10 Τα Επίπεδα Συσκευασίας Πρωτεύουσα ή άμεση συσκευασία Δευτερεύουσα ή εξωτερική συσκευασία Τριτεύουσα ή συσκευασία διανομής 10

11 ΓΥΑΛΙΝΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ 11

12 ΓΥΑΛΙ ΟΡΙΣΜΟΣ Γυαλί είναι ένα άμορφο, ανόργανο προϊόν σύντηξης που έχει ψυχθεί ώστε να γίνει δύσκαμπτο χωρίς όμως να κρυσταλλωθεί (ASTM 1999). ΑΛΛΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ (παρόμοιος) Γυαλί από φυσική άποψη είναι ένα υπόψυκτο υγρό που έχει ψυχθεί ώστε να γίνει δύσκαμπτο χωρίς να κρυσταλλωθεί. Δεν έχει καθορισμένο σημείο τήξης. Σε θερμοκρασία περιβάλλοντος έχει πολύ υψηλό ιξώδες ( >10 12 Pa s) 12

13 ΓΥΑΛΙ Το κύριο συστατικό των συνηθισμένων τύπων γυαλιού, ονομάζονται και silicate glasses, είναι το οξείδιο του πυριτίου (silica) κύριο συστατικό της άμμου. Διάφοροι τύποι γυαλιού: τύπου οξειδίου του πυριτίου (silica glass, fused quartz, fused silica glass, vitreous silica glass) τύπου οξειδίου του νατρίου-οξειδίου του ασβεστίου (sodalime glass) βοριο-πυριτικό γυαλί (borosilicate glass) τύπου οξειδίου του μολύβδου ή κρύσταλλο (lead-oxide glass, crystal glass) 13

14 ΓΥΑΛΙ ΤΥΠΟΥ ΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ Αποκλειστικά από SiO 2. Τήκεται σε πολύ υψηλή θερμοκρασία (1723 C). Δημιουργείται ένα είδος γυαλιού για ειδικές εφαρμογές υψηλής θερμοκρασίας. Σχηματίζει τετράεδρα με το άτομο του πυριτίου στο κέντρο του τετραέδρου να συνδέεται με 4 άτομα οξυγόνου στις κορυφές του τετραέδρου και κάθε άτομο οξυγόνου να είναι ενωμένο με δυο άτομα πυριτίου. 14

15 ΓΥΑΛΙ ΤΥΠΟΥ ΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ Κάτοψη τετραέδρων SiO 2 σε κρυσταλλική και άμορφη δομή Η άμορφη δομή επιτυγχάνεται με τη γρήγορη ψύξη του τήγματος 15

16 ΓΥΑΛΙ Βοριο-πυριτικό γυαλί (borosilicate glass) Σύσταση: SiO 2 81%, B 2 O 3 12%, Na 2 O 4,5%, Al 2 O 3 2,0% Κατασκευάζονται τα θερμοάντοχα σκεύη Pyrex για το φούρνο. Τύπου οξειδίου του μολύβδου ή κρύσταλλο (lead-oxide glass, crystal glass) Σύσταση: SiO 2 59%, PbO 25%, K 2 O 12%, Na 2 O 2,0%, ZnO 1,5%, Al 2 O 3 0,4% Λόγω της υψηλής πυκνότητάς του έχει μεγάλο δείκτη διαθλάσεως που κάνει τα γυαλικά να φαίνονται πιο λαμπερά, γι αυτό τα ονομάζουμε «κρυστάλλινα», παρ όλο που από φυσικοχημική άποψη είναι άμορφα και όχι κρυσταλλικά. 16

17 ΚΟΙΝΟ ΓΥΑΛΙ ΓΙΑ ΦΙΑΛΕΣ & ΒΑΖΑ Τύπου οξειδίου νατρίου οξειδίου ασβεστίου (soda-lime glass) Μικρές διαφορές στη σύσταση ανάμεσα στο γυαλί για γυάλινους περιέκτες και για τζάμια. Από χημική άποψη: άμορφο μίγμα οξειδίων του Si, Na, Ca και Al που είναι ενωμένα μεταξύ τους σε τυχαίες αναλογίες. Τυπική σύσταση Συστατικό SiO 2 Na 2 O CaO Al 2 O 3 Σύσταση % w/w άλλα οξείδια 73,0 13,0 11,7 1,4 0,9 17

18 ΚΟΙΝΟ ΓΥΑΛΙ ΓΙΑ ΦΙΑΛΕΣ & ΒΑΖΑ Στο κοινό γυαλί τα τετράεδρα του SiO 2 αφήνουν πολλά κενά διαστήματα μεταξύ τους, τα οποία γεμίζουν με ιόντα Na, Ca, Mg, με Al κλπ. 18

19 ΚΟΙΝΟ ΓΥΑΛΙ ΓΙΑ ΦΙΑΛΕΣ & ΒΑΖΑ Na 2 O : μειώνει σημείο τήξης και ιξώδες του SiO 2 CaO & MgO : σταθεροποιητές, εμποδίζουν διάλυση γυαλιού από το νερό Al 2 O 3 : αυξάνει σκληρότητα & ανθεκτικότητα του γυαλιού Άλλα οξείδια και συστατικά προστίθενται στο γυαλί σε ελάχιστη αναλογία είτε για το χρωματισμό του είτε για να αποκτήσει ορισμένες ιδιότητες είτε για να διευκολύνουν την τήξη και τον καθαρισμό του. 19

20 ΚΟΙΝΟ ΓΥΑΛΙ ΓΙΑ ΦΙΑΛΕΣ & ΒΑΖΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Διαφάνεια Δυνατότητα κατασκευής δοχείων διαφόρων σχημάτων Χημική αδράνεια Αδιαπερατότητα σε αέρια & ατμούς Δυνατότητα χρωματισμού Δυνατότητα ανακύκλωσης Υψηλή ποιότητα ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Εύθραυστο Βαρύ 20

21 Σχεδιαστικά χαρακτηριστικά φιαλών Φιάλη = δοχείο με διάμετρο πώματος < 35 mm Βάζο = δοχείο με διάμετρο πώματος > 35 mm Τμήματα γυάλινης φιάλης απόληξη ή τελείωμα (finish) λαιμός ώμος κορμός πυθμένας 21

22 ΘΡΑΥΣΗ ΓΥΑΛΙΝΩΝ ΔΟΧΕΙΩΝ 22

23 Πώματα Γυάλινων Δοχείων Τα πώματα πρέπει να προσφέρουν: ερμητικό κλείσιμο στο δοχείο ευκολία στο άνοιγμα και δυνατότητα επανακλεισίματος ένδειξη για το απαραβίαστο της συσκευασίας Είδη πωμάτων - πώματα πιέσεως - πώματα κενού - κοινά πώματα 23

24 Πώματα Κενού Βιδωτό πώμα κενού με προεξοχές (lug-type twist cap) 24

25 Βιδωτό πώμα κενού με προεξοχές (lug-type twist cap) 25

26 Πώματα Κενού To πώμα PT (Press-on Twist off) με το κουμπί ασφαλείας (safety button) 26

27 Πώμα ΡΤ 27

28 ΜΕΤΑΛΛΙΚH ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ 28

29 ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Λευκοσίδηρος (Tinplated steel) = επικασσιτερωμένος χάλυβας Sn = tin στα αγγλικά. Στη Βρετανία επίσης tin = κονσέρβα, ενώ στις ΗΠΑ κονσέρβα = can Επιχρωμιωμένος χάλυβας (Electrolytic chrome-coated steel ECCS) ή χάλυβας ελεύθερος κασσιτέρου (Tin- Free Steel, TFS) Αλουμίνιο 29

30 ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΟΣ Λευκοσίδηρος: φύλλο μαλακού χάλυβα (mild steel) πάχους 0,13 0,38 mm καλυμμένο και από τις δυο πλευρές με στρώμα Sn πάχους 0,2 2,5 μm. Χάλυβας = κράμα Fe με περιεκτικότητα σε C < 2%. Ο μαλακός χάλυβας έχει περιεκτικότητα σε C < 0,13%. Χημική σύσταση χάλυβα λευκοσιδήρου Μέγιστη συγκέντρωση (% w/w) Στοιχείο Τύπος L Τύπος MR Τύπος MC C 0,13 0,13 0,13 Mn 0,60 0,60 0,70 P 0,015 0,020 0,025 S 0,05 0,05 0,05 Si 0,010 0,010 0,010 Cu 0,06 0,20 0,20 Ni 0, Cr 0, Mo 0, Τύπος L Χυμός μήλων, κεράσια, μούρα, Τουρσιά, δαμάσκηνα Τύπος MR Ροδάκινα, βερύκοκκα, αχλάδια, κρεατοσκευάσματα Τύπος MC Κρέας, ψάρια, μπιζέλια μπύρα 30

31 ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΟΣ Εγκάρσια τομή τυπικού λευκοσιδήρου 31

32 ΕΠΙΧΡΩΜΙΩΜΕΝΟΣ ΧΑΛΥΒΑΣ Εγκάρσια τομή τυπικού TFS 32

33 ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ Στη συσκευασία χρησιμοποιούνται κράματα αργιλίου (αλουμινίου) με πολλή μεγάλη περιεκτικότητα σε Al, που ανάλογα με τη σύστασή τους έχουν διαφορετικές μηχανικές και χημικές ιδιότητες. Μέταλλα που επηρεάζουν περισσότερο τις ιδιότητες των κραμάτων είναι το Mn και το Mg. Mn: αυξάνει αντίσταση στη διάβρωση Mg: αυξάνει μηχανική αντοχή, αλλά μειώνει αντίσταση στη διάβρωση Τα κράματα συμβολίζονται με ένα τετραψήφιο αριθμό. Σειρά 1000 καθαρό αργίλιο, χρήση για φύλλα (foils), εύκαμπτα σωληνάρια Σειρά 3000 (Mn 0,3-1,5%), χρήση για κορμό κουτιών 2 τεμαχίων Σειρά 5000 (Mg 0,5-5%), χρήση για καπάκια κουτιών 2 τεμαχίων Σειρά 8000 (περιέχει Fe), χρήση για φύλλο Al στα laminates 33

34 ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΑ Τα φύλλα λευκοσιδήρου, επιχρωμιωμένου χάλυβα και αλουμινίου, πριν την κυτιοποίηση, επιστρώνονται με οργανικά επιχρίσματα (λάκες, βερνίκια) με σκοπό την προστασία των κουτιών από τα περιεχόμενα τρόφιμα και αντιστρόφως. Επίσης βελτίωση εμφάνισης εσωτερικού, αντικολλητική επιφάνεια. Βερνίκωση εξωτερικής επιφάνειας για προστασία από οξείδωση και καλύτερη εμφάνιση. Τα οργανικά επιχρίσματα είναι διαλύματα συνθετικών ρητινών σε οργανικούς διαλύτες ή και σε νερό μερικές φορές. Τύποι βερνικιών: Ελαιορητίνες, Φαινολικές, Εποξυφαινολικές, Βινυλικές και Ακρυλικές Ρητίνες. 34

35 ΚΟΥΤΙΑ ΤΡΙΩΝ ΤΕΜΑΧΙΩΝ & ΔΥΟ ΤΕΜΑΧΙΩΝ Κουτί τριών τεμαχίων (three piece can) (πάτος, κορμός, καπάκι) Κουτιά δυο τεμαχίων (two piece can) (κορμός με τον πάτο, καπάκι) 35

36 ΕΝΩΣΗ ΚΟΡΜΟΥ ΜΕ ΚΑΠΑΚΙ Φάσεις σχηματισμού της διπλής ραφής 36

37 37

38 38

39 39

40 40

41 41

42 ΔΙΑΒΡΩΣΗ Oρισμός: «Διάβρωση ονομάζεται κάθε αυθόρμητη ηλεκτροχημικής κυρίως φύσης αλλοίωση της επιφάνειας των μετάλλων και των κραμάτων που οδηγεί σε απώλεια υλικού». Πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της διάβρωσης των μεταλλικών κονσερβοκυτίων στο περιεχόμενο τρόφιμο υποβάθμιση ποιότητας αποχρωματισμός δημιουργία άσχημων γεύσεων και οσμών στο κουτί διόγκωση διάτρηση και διαρροή Η εξωτερική διάβρωση στην καλύτερη περίπτωση απλώς επηρεάζει δυσμενώς την εμφάνιση των κουτιών και δυσχεραίνει την πώλησή τους. 42

43 ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κατά τη διάβρωση του εσωτερικού των κονσερβοκυτίων τα μέταλλα του λευκοσιδήρου Sn και Fe οξειδώνονται, δηλ. μετατρέπονται σε ιόντα, διαλυτοποιούνται και μεταφέρονται στο τρόφιμο. Sn Sn e - Sn +2 Sn e - Fe Fe e - Fe +2 Fe +3 + e - Τα ιόντα των Sn και Fe εισέρχονται στο τρόφιμο και σχηματίζουν αδιάλυτα άλατα, οξείδια ή υδροξείδια και είτε παραμένουν στο προϊόν ή και επικάθονται στα τοιχώματα του δοχείου σχηματίζοντας υμένια. Σε πόρους του στρώματος του Sn που φτάνουν μέχρι την επιφάνεια του χάλυβα, εφ όσον είναι γεμάτοι με το τρόφιμο που συνήθως είναι ηλεκτρολύτης, δημιουργείται βραχυκλωμένο γαλβανικό στοιχείο μεταξύ Sn και Fe, οπότε έχομε γαλβανική διάβρωση και το ένα μέταλλο δρα ως άνοδος και οξειδώνεται. 43

44 ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Οι ουσίες που προκαλούν διάβρωση είναι οξειδωτικές, δηλαδή προκαλούν την οξείδωση των μετάλλων του κουτιού ενώ οι ίδιες ανάγονται. Ονομάζονται επιταχυντές διάβρωσης (corrosion accelerators). Οι συνηθέστερα απαντώμενες στα τρόφιμα είναι: Ιόν υδρογόνου και οι καθοδικοί αποπολωτές: Οξυγόνο Νιτρικά ιόντα Θείο & Διοξείδιο του θείου Μερικές χρωστικές Οξείδιο τριμεθυλαμίνης 44

45 ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ 45

46 ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΛΕΥΚΟΣΙΔΗΡΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ 46

47 ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ 47

48 ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΟΡΙΣΜΟΙ Πολυμερή (polymers) = μακρομόρια, δηλαδή μόρια μεγάλου μοριακού βάρους, που αποτελούνται από πανομοιότυπες επαναλαμβανόμενες δομικές μονάδες οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους με ομοιοπολικούς δεσμούς. Μονομερή (monomers) = ενώσεις μικρού μοριακού βάρους από τις οποίες προκύπτουν τα πολυμερή. π.χ. το CH 2 =CH 2 (αιθυλένιο ή αιθένιο) είναι το μονομερές του πολυαιθυλενίου ενώ η δομική του μονάδα είναι η (CH 2 CH 2 ) Η αντίδραση μέσω της οποίας συνδέονται τα μονομερή μεταξύ τους ονομάζεται πολυμερισμός. Τα πολυμερή διακρίνονται σε φυσικά και συνθετικά. Οι βασικές λειτουργίες της ζωής στηρίζονται σε φυσικά πολυμερή όπως το DNA, το RNA, οι πρωτεΐνες και οι υδατάνθρακες. 48

49 ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΟΡΙΣΜΟΙ Ο όρος πλαστικό (plastic) χαρακτηρίζει μια ομάδα υλικών που προέρχονται από συνθετικά ή τροποποιημένα φυσικά πολυμερή και μπορούν να μορφοποιηθούν σε διάφορα σχήματα και αντικείμενα συνήθως μετά από θέρμανση ή με άσκηση πίεσης. Κατά τον Κώδικα Τροφίμων & Ποτών: «πλαστική ύλη είναι μια μακρομοριακή οργανική ένωση που λαμβάνεται με πολυμερισμό, πολυσυμπύκνωση, πολυπροσθήκη ή οποιαδήποτε παρεμφερή διεργασία από μόρια με μικρότερο μοριακό βάρος ή με χημική τροποποίηση φυσικών μακρομορίων». Στην πράξη οι όροι «πλαστικό» και «πολυμερές» χρησιμοποιούνται αδιακρίτως, αλλά συνήθως ο όρος «πλαστικό» αναφέρεται στο τελικό προϊόν, ενώ ο όρος «πολυμερές» περιγράφει την πρώτη ύλη για την κατασκευή του αντικειμένου και αποτελεί περισσότερο επιστημονική ορολογία. 49

50 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΤΥΠΟ ΤΟΥΣ 1. Πολυολεφίνες α. Χαμηλής Πυκνότητας Πολυαιθυλένιο β. Γραμμικό Χαμηλής Πυκνότητας Πολυαιθυλένιο γ. Υψηλής Πυκνότητας Πολυαιθυλένιο δ. Πολυπροπυλένιο ε. Πολυβουτένιο ζ. Πολυ(μεθυλ-πεντένιο) 2. Πολυολεφίνες με υποκαταστάτες α. Πολυστυρόλιο β. Πολυ(βινυλική αλκοόλη) γ. Πολυβινυλοχλωρίδιο δ. Πολυβινυδενοχλωρίδιο ε. Πολυ(τετραφθορο-αιθυλένιο) 50

51 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΤΥΠΟ ΤΟΥΣ 3. Συμπολυμερή του αιθυλενίου α. Αιθυλένιο-Οξικός Βινυλεστέρας β. Αιθυλένιο-Βινυλική Αλκοόλη γ. Ιονομερή 4. Πολυεστέρες 5. Πολυκαρβονικά 6. Πολυαμίδια 7. Ακρυλονιτρίλιο & σχετικά συμπολυμερή 8. Οξική Κυτταρίνη 9. Αναγεννημένη Κυτταρίνη 51

52 ΚΩΔΙΚΟΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 52

53 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ Προϊόντα συμπύκνωσης διαλκοολών με διβασικά (κυρίως αρωματικά) οξέα: n HO C R C OH + n HO R 1 OH O O διβασικό οξύ διαλκοόλη HO C O R C O O R 1 O πολυεστέρας Πολυαιθυλενοτερεφθαλικός εστέρας PET: H n + ( 2n - 1 ) H 2 O n OH C C OH + n HO CH 2 CH 2 OH O O Τερεφθαλικό οξύ Αιθυλενο γλυκόλη HO C C O CH 2 CH 2 O H + ( 2n - 1 ) H 2 O O O n PET 53

54 Ιδιότητες: ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ Άριστη διαφάνεια Μικρή διαπερατότητα στα αέρια Υψηλή θερμοκρασία ευπλαστότητας ( C) Αντοχή σε οξέα, βάσεις και διαλύτες Χρήσεις: PET για φιάλες για νερό, αναψυκτικά με ανθρακικό και χωρίς, λάδια, γάλα. ΡΕΤ για βάζα. Μεμβράνες από ΡΕΤ για συσκευασία κατεψυγμένων τροφίμων (boil-in-bag). Ταψάκια dual ovenable για συμβατικούς και φούρνους μικροκυμάτων από CPET. 54

55 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ 55

56 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ 56

57 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ 57

58 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ 58

59 ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΕΣ 59

60 ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΙΟ (HDPE) Ιστορικά: Αρχές δεκαετίας 1950 στη Γερμανία ο καθηγητής Ziegler (Nobel Χημείας 1963) ανέπτυξε τους Ziegler-Natta καταλύτες για την παραγωγή του HDPE. Δομή: Μακρομοριακές αλυσίδες με πολύ λίγες διακλαδώσεις. Κάτω από 1,5 ομάδες CH 3 ανά 1000 άτομα C. 60

61 ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΙΟ (HDPE) Χρήσεις: Κατασκευή φιαλών & δοχείων. Φιάλες για το γάλα. Στο παρελθόν φιάλες για τα λάδια, αντικαταστάθηκε όμως από το PVC και το PET που έχουν χαμηλότερη διαπερατότητα στα αέρια. Οι μεμβράνες από HDPE έχουν μια λευκή, αδιαφανή εμφάνιση και ως εκ τούτου ανταγωνίζονται στις διάφορες εφαρμογές κυρίως το χαρτί και όχι τις διαφανείς πλαστικές μεμβράνες. Επειδή δε η τιμή τους ανά μονάδα επιφάνειας πρέπει να είναι ανταγωνιστική σε σχέση μ εκείνη του χαρτιού οι μεμβράνες από HDPE είναι πολύ λεπτές (10-12 μm). 61

62 ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΙΟ (HDPE) 62

63 ΠΟΛΥΒΙΝΥΛΟΧΛΩΡΙΔΙΟ (PVC) Χημικός Τύπος: ( - CH 2 - CHCl - ) n Ιδιότητες: Σκληρό και εύθραυστο Με προσθήκη πλαστικοποιητών (φθαλικών εστέρων) γίνεται μαλακό & εύκαμπτο Απαραίτητη η προσθήκη σταθεροποιητών για προστασία από αποικοδόμηση (προς HCl) κατά την επεξεργασία του και για προστασία από το ηλιακό φως. Μεγάλη προσοχή στην επιλογή των κατάλληλων προσθέτων γιατί συνήθως μεταναστεύουν στο τρόφιμο. Περιεκτικότητα του PVC σε VCM μικρότερη από 1 ppm. 63

64 ΠΟΛΥΒΙΝΥΛΟΧΛΩΡΙΔΙΟ (PVC) Οι ιδιότητες του πλαστικοποιημένου PVC εξαρτώνται κυρίως από τον τύπο & την ποσότητα του χρησιμοποιούμενου πλαστικοποιητή. Χρήσεις: PVC με μικρή περιεκτικότητα σε πλαστικοποιητή για φιάλες για νερό, χυμούς φρούτων, λάδια και για βάζα για καφέ, στιγμιαία ροφήματα σε σκόνη κλπ. Το πλαστικοποιημένο PVC είναι πολύ εύκαμπτο, με μεγάλη διαύγεια και με μεγάλη διαπερατότητα στα αέρια και τους υδρατμούς. Για τους λόγους αυτούς λεπτές μεμβράνες από πλαστικοποιημένο PVC χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία νωπού κρέατος και φρέσκων φρούτων και λαχανικών. Τα πλαστικά διαχωριστικά στα κουτιά με σοκολατάκια & μπισκότα από φύλλα μη-πλαστικοποιημένου PVC. 64

65 ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΙΟ (LDPE) Χημικός Τύπος: Ιστορικά: Πρώτη παραγωγή από ICI (1933) Δομή: (- CH 2 - CH 2 -) n Μακρομοριακές αλυσίδες με πάρα πολλές διακλαδώσεις. 20 έως 33 ομάδες CH 3 ανά 1000 άτομα C. 65

66 ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΙΟ (LDPE) Χρήσεις: Κατασκευή φιαλών & δοχείων. Κύριο πλεονέκτημα η ευκαμψία & ελαστικότητα του που επιτρέπει τη λήψη ποσότητας από το περιεχόμενο προϊόν πιέζοντας το δοχείο. Το χαμηλής και το υψηλής πυκνότητας πολυαιθυλένιο είναι η πιο διαδεδομένη πρώτη ύλη για την κατασκευή μεμβρανών. Συνδυάζεται άριστα με άλλα υλικά (χαρτί, αλουμινόχαρτο, άλλα πολυμερή) για τον σχηματισμό πολυστρωματικών εύκαμπτων υλικών συσκευασίας (laminates). 66

67 ΠΟΛΥΠΡΟΠΥΛΕΝΙΟ (PP) Χημικός Τύπος: (-CH 2 - CHCH 3 -) n Ιστορικά: To 1955 στην Ιταλία ο καθηγητής Natta (Nobel Χημείας 1963) ανέπτυξε τους Ziegler-Natta καταλύτες για την παραγωγή του PP. Ιδιότητες: Πυκνότητα μικρότερη από το LDPE (0,900 g/cm 3 ) Θερμοκρασία ευπλαστότητας C Μικρή διαπερατότητα στους υδρατμούς & μέτρια στα αέρια Καλή ανθεκτικότητα και καλό φραγμό στα λίπη Καλή αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες & στα χημικά αντιδραστήρια Στιλπνότητα & Διαύγεια Δεν παρουσιάζει το «σκάσιμο» του ΡΕ Επειδή σε υψηλές θερμοκρασίες οξειδώνεται προστίθενται αντιοξειδωτικά 67

68 Χρήσεις: ΠΟΛΥΠΡΟΠΥΛΕΝΙΟ (PP) Βάζα, κεσεδάκια, λεκανάκια, ποτήρια, δίσκοι, πώματα φιαλών με την τεχνική της μορφοποίησης με έγχυση. Οι μεμβράνες από προσανατολισμένο PP (OPP-oriented PP) και από σε δυο κατευθύνσεις προσανατολισμένο PP (BOPP-biaxially oriented PP) βρίσκουν πολλές εφαρμογές στη συσκευασία τροφίμων (είδη αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής, σνακς). Αποτελεί πολύ καλό φραγμό στα λίπη και γι αυτό χρησιμοποιείται για συσκευασία των τσιπς πατάτας. 68

69 ΠΟΛΥΠΡΟΠΥΛΕΝΙΟ (PP) 69

70 ΠΟΛΥΣΤΥΡΟΛΙΟ (PS) Χημικός Τύπος: CH CH 2 n Ιδιότητες: Σχεδόν αποκλειστικά άμορφο Αστραφτερό & διαφανές «κρυσταλλικής ποιότητας» πολυστυρόλιο Σκληρό & εύθραυστο με θερμοκρασία ευπλαστότητας C 70

71 Χρήσεις: ΠΟΛΥΣΤΥΡΟΛΙΟ (PS) Δοχεία από HIPS που μορφοποιούνται με έγχυση ή θερμομορφοποίηση για συσκευασία γιαουρτιού, μαργαρίνης, παγωτών, μελιού, σιροπιών. Το μειωμένης αντοχής, διαυγές PS για κατασκευή βάζων, ποτηριών. Σε αφρώδη ή διογκωμένη μορφή για ποτήρια για ζεστά ροφήματα και για δίσκους για νωπό κρέας και φρέσκα φρούτα και λαχανικά. 71

72 ΠΟΛΥΒΙΝΥΛΙΔΕΝΟΧΛΩΡΙΔΙΟ (PVdC) 72

73 Συμπολυμερές αιθυλενίου βινυλικής αλκοόλης (EVOH ή EVAL) Αιθυλένιο: CH 2 =CH 2 Βινυλική αλκοόλη: CH 2 =CHΟΗ Το συμπολυμερές περιέχει 27 48% αιθυλένιο. Είναι ένα από τα δυο πολυμερή υψηλού φραγμού. To EVOH έχει πολύ καλές ιδιότητες φραγμού στα αέρια αλλά είναι πολύ ευαίσθητο στην υγρασία και πρέπει να προστατεύεται απ αυτήν. Έτσι ενώ το PVdC μπορεί να τοποθετηθεί στην επιφάνεια ενός υλικού συσκευασίας το EVAL πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο στρώματα από πολυολεφίνες για να το προστατεύουν από την υγρασία. Η διαπερατότητά του στο O 2 αυξάνεται περίπου 50 φορές για μια αύξηση της σχετικής υγρασίας από 65% σε 100%. Σε χαμηλές σχετικές υγρασίες είναι το υλικό με τη μικρότερη διαπερατότητα στο O 2, καλύτερο και από το Saran HB (High Barrier). 73

74 EVOH 74

75 Πολυανθρακικά ή Πολυκαρβονικά (Polycarbonates - PC) Γραμμικοί πολυεστέρες του H 2 CO 3 με αρωματικές διαλκοόλες π.χ. Διφαινόλη Α (Bisphenol A BPA). Έχουν στο μόριό τους τη χαρακτηριστική ομάδα O CO O 75

76 Πολυανθρακικά ή Πολυκαρβονικά (Polycarbonates - PC) Χρήσεις Δίσκοι για κατεψυγμένα τρόφιμα και έτοιμα γεύματα, οι οποίοι τοποθετούνται για απόψυξη και θέρμανση του τροφίμου σε συμβατικό φούρνο. Ποτήρια & κανάτια για εστιατόρια, ξενοδοχεία κλπ. Οι πλαστικές φιάλες με μπιμπερό για τα μωρά και οι μεγάλες φιάλες για την αποθήκευση του νερού στα αυτόματα μηχανήματα που σερβίρουν νερό σε πλαστικά κυπελλάκια κατασκευάζονται συνήθως από πολυανθρακικά. Κυκλοφορούν επίσης φιλμς και laminates από πολυανθρακικά παράγωγα. 76

77 Χρήσεις Πολυανθρακικά ή Πολυκαρβονικά (Polycarbonates - PC) 77

78 Πολυανθρακικά ή Πολυκαρβονικά (Polycarbonates - PC) Θέματα Ασφάλειας Το 2008 και 2009 το θέμα της ασφάλειας της διφαινόλης Α απασχόλησε πολλές φορές τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές και έτυχε μεγάλης δημοσιότητας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. H διφαινόλη Α (Bisphenol A BPA) έχει μεν μικρή οξεία τοξικότητα, αλλά επειδή η δράση της μιμείται αυτή των ανθρώπινων ορμονών, έχει διατυπωθεί η ανησυχία ότι μακροχρόνια έκθεση σε μικρές δόσεις BPA μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας στον άνθρωπο. Η BPA είναι ένα από τα μονομερή των πολυανθρακικών ρητινών και των εποξειδικών ρητινών. Η ανησυχία που εκφράζεται είναι μήπως η ποσότητα της BPA που παραμένει στις από πολυανθρακική ρητίνη πλαστικές φιάλες με μπιμπερό για βρέφη και στο εποξυφαινολικό βερνίκι των κονσερβοκυτίων, και τελικά μεταναστεύει στο τρόφιμο είναι πάνω από το όριο ασφαλείας. 78

79 Πολυανθρακικά ή Πολυκαρβονικά (Polycarbonates - PC) Θέματα Ασφάλειας Η αυξημένη μετανάστευση αφορά περισσότερο όξινα ή υψηλής θερμοκρασίας τρόφιμα. Μέχρι τον Ιανουάριο 2009, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) θεωρούν ότι οι ποσότητες της BPA στις οποίες εκτίθενται ενήλικες και βρέφη είναι οπωσδήποτε μικρότερες από το ισχύον όριο των 0,05 mg/kg σωματικού βάρους για την ανεκτή ημερήσια δόση (Tolerable Daily Intake) της BPA. Το θέμα όμως εξακολουθεί να εξετάζεται από τις δυο υπηρεσίες καθώς πραγματοποιούνται συνεχώς νέες μελέτες για την BPA και καθώς στον Καναδά έχει ήδη απαγορευτεί η χρήση πολυανθρακικών πλαστικών που περιέχουν BPA σε φιάλες που προορίζονται για βρέφη. 79

80 Πολυαμίδια ή Νάιλον (PA - Nylon) Οι νάιλον μεμβράνες συσκευασίας τροφίμων είναι συνήθως στις μεν ΗΠΑ από nylon 6, ενώ στην Ευρώπη είναι συνήθως από nylon

81 Αναγεννημένη Κυτταρίνη ή Σελοφάν Σελοφάν είναι η εμπορική ονομασία της αναγεννημένης κυτταρίνης. Το όνομα δόθηκε από τον Ελβετό χημικό Brandenburger που την παρασκεύασε πρώτος. Αποτελείται δε από τις πρώτες συλλαβές της λέξης cellulose (=κυτταρίνη) και τις τελευταίες της λέξης diaphane (=διαφανής). Η αναγεννημένη κυτταρίνη παράγεται από ειδικά επιλεγμένα κομμάτια ξύλου από τα οποία με προσθήκη κατάλληλων χημικών διαλύεται η κυτταρίνη. Στη συνέχεια, με προσθήκη άλλων χημικών επανακαταβυθίζεται (αναγεννάται) η κυτταρίνη υπό τη μορφή συνεχούς και διαφανούς μεμβράνης. Ουσιαστικά η αναγεννημένη κυτταρίνη είναι διαφανές χαρτί. Είναι υλικό διαφανές, έχει μικρό κόστος, είναι αδιάλυτο στο νερό και σχετικά ανθεκτικό σε υψηλές θερμοκρασίες. 81

82 Πρόσθετα των Πολυμερών Τα πρόσθετα βελτιώνουν τις ιδιότητες του πολυμερούς χωρίς να μεταβάλλουν ουσιαστικά τη χημική δομή του. Ανάλογα με τη λειτουργία που επιτελούν διακρίνονται σε πληρωτικά μέσα, πλαστικοποιητές, λιπαντικά, διογκωτικά, σταθεροποιητές, αντιοξειδωτικά κλπ. Τα πληρωτικά, οι πλαστικοποιητές και τα διογκωτικά επηρεάζουν τις μηχανικές ιδιότητες του πλαστικού αντικειμένου. Τα αντιοξειδωτικά, τα προστατευτικά μέσα (σταθεροποιητές) φωτός, θερμότητας και φλόγας περιορίζουν ανεπιθύμητες χημικές αντιδράσεις (χημική γήρανση) στο πολυμερές. Τα λιπαντικά και τα αντιστατικά επηρεάζουν τις ιδιότητες της επιφάνειας. Τα χρώματα, οι χρωστικές και τα μέσα διαφάνειας επηρεάζουν την εμφάνιση του προϊόντος. 82

83 ΧΑΡΤΙΝΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ 83

84 ΟΡΙΣΜΟΙ Το χαρτί και το χαρτόνι είναι υλικά συσκευασίας με τη μορφή φύλλου που αποτελούνται από ένα δίκτυο διαπλεκόμενων ινών κυτταρίνης οι οποίες λαμβάνονται από ξύλο. Το χαρτόνι διαφέρει από το χαρτί ως προς το βάρος του ανά μονάδα επιφανείας. Διεθνώς, προϊόν βάρους μεγαλυτέρου των 224 g/m 2 ή πάχους μεγαλύτερου των 300 μm χαρακτηρίζεται ως χαρτόνι ενώ το μικρότερου βάρους ή πάχους χαρακτηρίζεται ως χαρτί. 84

85 ΧΑΡΤΙ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ φτηνό μικρό βάρος εύκολα διαθέσιμο παράγεται από ανανεώσιμες πρώτες ύλες μορφοποιείται, διπλώνεται, συγκολλάται, τυπώνεται εύκολα μεγάλη ποικιλία ειδών με διάφορες ιδιότητες & δυνατότητες εφαρμογής ανακυκλώσιμο και βιοαποικοδομήσιμο 85

86 ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΙ μεγάλη διαπερατότητα σε υδρατμούς, αέρια, πτητικά και λίπη απώλεια μηχανικής αντοχής όταν διαβραχεί ή απορροφήσει υγρασία 86

87 ΤΥΠΟΙ ΧΑΡΤΙΟΥ Χαρτί τύπου kraft (kraft paper), Λαδόχαρτο (greaseproof paper), Περγαμηνό χαρτί (vegetable parchment), Χαρτί ανθεκτικό ακόμα και βρεγμένο (wet-strength paper) Επικαλυμμένο χαρτί (coated paper) ΤΥΠΟΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ Chipboard, Duplex board, Solid white board or Food board, Επικαλυμμένο χαρτόνι (coated paperboard) 87

88 ΤΥΠΟΙ ΧΑΡΤΙΟΥ kraft paper glassine paper greaseproof paper vegetable parchment vegetable parchment 88

89 ΕΙΔΗ ΧΑΡΤΙΝΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ Χαρτόσακοι, χαρτοσακούλες, φάκελοι, χαρτιά περιτυλίγματος Χαρτονένια κουτιά συσκευασίας Σταθερά κουτιά (set-up boxes) Πτυσσόμενα (folding cartons) Χαρτοκιβώτια μεταφοράς από συμπαγές χαρτόνι (solid fiberboard) από κυματοειδές χαρτόνι (corrugated board) Σύνθετες κονσέρβες (composite cans) Κυλινδρικά βαρέλια χονδρικής συσκευασίας (fiber drums) Συσκευασίες από χυτευτό χαρτί (molded pulp containers) 89

90 ΚΥΜΑΤΟΕΙΔΕΣ ΧΑΡΤΟΝΙ Το κυματοειδές χαρτόνι (corrugated board και carton ondulé) αποτελείται εσωτερικά από ένα ή και περισσότερα στρώματα κυματοειδούς χαρτιού, που ονομάζεται medium, και πάνω σ' αυτό επικολλούνται και από τις δυο πλευρές επίπεδα χαρτόνια που ονομάζονται liner ή linerboard. Το χαρτόνι που χρησιμοποιείται για την κατασκευή του liner έχει συνήθως πυκνότητα 205 g/m 2 και είναι τύπου kraft. Για την κατασκευή του medium χρησιμοποιείται χαρτί χαμηλής ποιότητας και πυκνότητας 127 g/m 2, 161 g/m 2 ή 185 g/m 2. 90

91 ΚΥΜΑΤΟΕΙΔΕΣ ΧΑΡΤΟΝΙ 91

92 ΑΣΗΠΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 92

93 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Τα χαρτονένια κουτιά ασηπτικής συσκευασίας χυμών φρούτων, γάλακτος μακράς διαρκείας, σούπας, σάλτσας και γενικά προϊόντων με ελάχιστη διάρκεια ζωής τους 6 μήνες κατασκευάζονται συνήθως από laminate που αποτελείται από έξω προς τα μέσα από τα στρώματα: εξωτερικό πολυαιθυλένιο (15 g m -2 ) χαρτόνι από λευκανθέντα χαρτοπολτό και χαρτόνι από μη λευκανθέντα χαρτοπολτό (τυπικό πάχος και για τα δυο μαζί στρώματα χαρτονιού: 186 g m -2 ), ενδιάμεσο πολυαιθυλένιο (25 g m -2 ) φύλλο αλουμινίου (6,3 μm) δυο εσωτερικά στρώματα πολυαιθυλενίου (15 g m -2 και 25 g m -2 ) 93

94 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Οι λειτουργίες καθενός εκ των στρωμάτων είναι: το εξωτερικό πολυαιθυλένιο προστατεύει το στρώμα της μελάνης και του χαρτονιού από την υγρασία και παρέχει τη δυνατότητα να κολληθούν τα πτερύγια πάνω στο παραλληλεπίπεδο κουτί, το χαρτόνι από λευκανθέντα χαρτοπολτό χρησιμεύει ως υπόστρωμα για τη μελάνη και το ντεκόρ ενώ το χαρτόνι από μη λευκανθέντα χαρτοπολτό παρέχει στο κουτί την απαραίτητη μηχανική αντοχή το ενδιάμεσο πολυαιθυλένιο χρησιμεύει για τη συγκόλληση του φύλλου αλουμινίου στο χαρτόνι, το φύλλο αλουμινίου δρα ως φραγμός για τα αέρια και παρέχει προστασία από το φως στο προϊόν, τα δυο εσωτερικά στρώματα πολυαιθυλενίου αποτελούν φραγμό στα υγρά και παρέχουν τη δυνατότητα δημιουργίας με θερμοσυγκόλληση των δυο εγκάρσιων ραφών στο κουτί. Επειδή μερικά συστατικά των χυμών φρούτων μπορούν να επιφέρουν μείωση στην προσκόλληση του εσωτερικού στρώματος PE στο Al χρησιμοποιούνται δυο στρώματα ΡΕ. Πρώτα ένα λεπτό στρώμα συμπολυμερούς του αιθυλενίου με πολύ καλές ιδιότητες προσκόλλησης στο αλουμίνιο και κατόπιν ένα δεύτερο στρώμα κοινού ΡΕ. 94

95 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Σύσταση του laminate για κατασκευή χαρτονένιων κουτιών ασηπτικής συσκευασίας παστεριωμένου γάλακτος, χυμών κλπ Πηγή: 95

96 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Το σημαντικότερο πλεονέκτημα που προσφέρει η χρήση των χαρτονένιων κουτιών για ασηπτική συσκευασία τροφίμων έναντι των γυάλινων και μεταλλικών δοχείων είναι το χαμηλότερο κόστος. Τα χαρτονένια κουτιά συγκρινόμενα με άλλες συσκευασίες έχουν τη μικρότερη αναλογία μάζα συσκευασίας/μάζα περιεχομένου χυμού και αυτό μεταφράζεται σε μικρότερο κόστος μεταφοράς και μικρότερο όγκο απορριμμάτων. Σύμφωνα μ' έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ το συνολικό κόστος συσκευασίας σε χαρτονένια κουτιά είναι περίπου το μισό εκείνου για συσκευασία σε γυάλινα ή μεταλλικά δοχεία. 96

97 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Χαρτονένια κουτιά Tetra Pak Πηγή: 97

98 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Χαρτονένια κουτιά Combibloc Πηγή: 98

99 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Prisma της Tetra Pak 99

100 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά combifit της SIG Combibloc 100

101 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Aptiva της Tetra Pak 101

102 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Top της Tetra Pak 102

103 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Recart της Tetra Pak 103

104 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτί combisafe της SIG Combibloc 104

105 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Wedge Aseptic της Tetra Pak 105

106 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Κουτιά Tetra Wedge Aseptic microwavable 200 S της Tetra Pak 106

107 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Fuji MA60 Carton Machine Tetra Pak TBA 21 Carton Machine Πηγή: Πηγή: 107

108 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Σύστημα εν σειρά μορφοποίησης, γεμίσματος, κλεισίματος χαρτονένιων κουτιών Το σύστημα Tetra Brik της Tetra Pak 108

109 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Σύστημα προσχηματισμένων χαρτονένιων κουτιών Τυπικό σύστημα συσκευασίας αυτού του τύπου είναι αυτό της SIG Combibloc. Ο συσκευαστής χρησιμοποιεί κουτιά με προσχηματισμένο κορμό (sleeve ή blank). Στο εργοστάσιο κατασκευής τους τα κουτιά κόβονται, πτυχώνονται και γίνεται η διαμήκης ραφή. Παραδίδονται στο εργοστάσιο ασηπτικής επεξεργασίας και συσκευασίας του τροφίμου διπλωμένα και σε επίπεδη μορφή. Το σύστημα κατασκευής χαρτονένιων κουτιών της SIG Combibloc 109

110 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΑΡΤΟΝΕΝΙΩΝ ΚΟΥΤΙΩΝ Σύστημα προσχηματισμένων χαρτονένιων κουτιών Σχηματική παρουσίαση των διεργασιών στο σύστημα ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτονένια κουτιά της SIG Combibloc 110

111 ΑΣΗΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ Bag-in-box 111

112 ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ - ΤΡΟΦΙΜΟΥ 112

113 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 1. Μεταφορά συστατικών του υλικού συσκευασίας στο τρόφιμο (φαινόμενο εκρόφησης desorption) Πρόσθετα όπως πλαστικοποιητές, αντιοξειδωτικά κλπ Μονομερή Ενώσεις που σχηματίζονται κατά την επεξεργασία του πολυμερούς 2. Μεταφορά συστατικών του τροφίμου στο υλικό συσκευασίας (φαινόμενο προσρόφησης adsorption) Προσρόφηση από το πολυαιθυλένιο πτητικών ενώσεων που δίδουν το χαρακτηριστικό άρωμα στους χυμούς φρούτων, φαινόμενο γνωστό ως flavor scalping. 3. Προσρόφηση ουσιών από το εξωτερικό περιβάλλον στο υλικό συσκευασίας και μεταφορά τους στο τρόφιμο (φαινόμενο διαπερατότητας permeation) Μεταφορά στο τρόφιμο αρωμάτων από άλλα προϊόντα που είναι αποθηκευμένα στον ίδιο χώρο 113

114 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ολική Μετανάστευση (overall migration ή global migration) είναι η συνολική ποσότητα όλων των συστατικών του υλικού συσκευασίας που μεταναστεύουν στο τρόφιμο ανά μονάδα επιφάνειας της συσκευασίας και υπό καθορισμένες συνθήκες δοκιμής. Οι ουσίες αυτές δεν είναι συνήθως γνωστές και δεν είναι απαραίτητα επιβλαβείς για τον άνθρωπο. Ειδική Μετανάστευση (specific migration) είναι η ποσότητα ενός γνωστού συγκεκριμένου συστατικού (π.χ. μονομερές βινυλοχλωρίδιο) που μεταναστεύει στο τρόφιμο ανά μονάδα επιφάνειας της συσκευασίας και υπό καθορισμένες συνθήκες δοκιμής. Η μετανάστευση μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την: υποβάθμιση της ποιότητας του τροφίμου λόγω αλλοίωσης οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του, μόλυνση του τροφίμου με τοξικές ή καρκινογόνες ουσίες ώστε να γίνεται τούτο ακατάλληλο για κατανάλωση. 114

115 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ Σ ένα πλαστικό υλικό περιέχονται: το βασικό πολυμερές, προϊόντα μερικού πολυμερισμού (ολιγομερή), μια μικρή ποσότητα μονομερούς που δεν αντέδρασε, πρόσθετα που χρησιμοποιήθηκαν ως βοηθητικά για τον πολυμερισμό ή που χρησιμεύουν για να προσδώσουν στο πλαστικό τις επιθυμητές φυσικές, χημικές και μηχανικές ιδιότητες. ΠΡΟΣΘΕΤΑ: καταλύτες, αντιοξειδωτικά, σταθεροποιητές, πλαστικοποιητές, διογκωτικά, βακτηριοστατικά, αντιστατικά, αντιτριβικά, επιβραδυντές καύσης, λιπαντικά, αδρανή υλικά, χρώματα κλπ. Όσα από τα συστατικά του πλαστικού έχουν σχετικά μικρό μοριακό βάρος μπορούν να μεταναστεύσουν στο τρόφιμο. 115

116 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ (Έκδοση 2009) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 9: Συσκευασία Τροφίμων ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ: ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΝΑ ΕΛΘΟΥΝ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ Άρθρο 21: Γενικοί όροι χρήσης Επισήμανση Άρθρο 21α: Χρήση ορισμένων εποξεικών παραγώγων σε υλικά και αντικείμενα που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα Άρθρο 22: Μέταλλα και Κράματα Άρθρο 24: Χαρτί συσκευασίας Άρθρο 24α: Μεμβράνη από αναγεννημένη κυτταρίνη που προορίζεται να έλθει σ επαφή με τρόφιμα Άρθρο 25: Υλικά συσκευασίας από Γυαλί, Ύφασμα, Ξύλο ή Κεραμική Ύλη Άρθρο 26: Πλαστικά υλικά και αντικείμενα που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα 116

117 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ (Έκδοση 2009) (συνέχεια) Άρθρο 26α: Χρωστικές για το χρωματισμό πλαστικών υλικών και αντικειμένων που έρχονται ή προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα Άρθρο 27: Ειδικοί όροι καθαρότητας και αντοχής πλαστικών υλών που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα Άρθρο 28: Επιχρίσματα επιφανειών που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα Άρθρο 28α: Θηλές θηλάστρων και ψευδοθήλαστρα από ελαστομερές ή καουτσούκ 117

118 ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ Κανονισμός 1935/2004/ΕΚ Κανονισμός 2023/2006/ΕΚ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΜΕΝΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΝΗΣ Οδηγία 2007/42/ΕΟΚ ΚΕΡΑΜΙΚΑ Οδηγία 84/500/ΕΟΚ και η Οδηγία 2005/31/ΕΚ που την τροποποιεί 118

119 ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 10/2011 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1282/2011 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 284/2011 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 282/2008 για τα ανακυκλωμένα πλαστικά Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 321/2011 ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΝΙΤΡΟΖΑΜΙΝΕΣ Οδηγία 93/11/ΕΟΚ ΥΛΙΚΑ & ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΕΠΟΞΕΙΚΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1895/2005 ΕΝΕΡΓΑ ΚΑΙ ΝΟΗΜΟΝΑ ΥΛΙΚΑ Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 450/

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Καθηγητής Συσκευασίας Τροφίμων Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. Αθήνας 1 Ορισμοί Συσκευασία τροφίμων: αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Η

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίμων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήμα Τα πολυμερή είναι οργανικές ενώσεις το μόριο των οποίων σχηματίζεται από την επανάληψη μιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Διάρθρωση διαλέξεων

Συσκευασία Τροφίμων. Διάρθρωση διαλέξεων Συσκευασία Τροφίμων Εισαγωγή Αθανάσιος Αλεξόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Υγιεινής Τροφίμων Διάρθρωση διαλέξεων Εισαγωγή Πλαστική συσκευασία Μεταλλική συσκευασία Γυάλινη συσκευασία Χάρτινη συσκευασία Ασηπτική

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίμων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήμα Τα πολυμερή είναι οργανικές ενώσεις το μόριο των οποίων σχηματίζεται από την επανάληψη μιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Συσκευασία Τροφίμων. Χάρτινη Συσκευασία 23/4/2017

Εισαγωγή. Συσκευασία Τροφίμων. Χάρτινη Συσκευασία 23/4/2017 Συσκευασία Τροφίμων Χάρτινη Συσκευασία Εισαγωγή Το χαρτί και το χαρτόνι είναι υλικά παραγόμενα από ίνες φυτικής κυτταρίνης οι οποίες διαπλέκονται για να σχηματίσουν ένα ενιαίο σύνολο. Σύμφωνα με τον ISO

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Τροφίμων

Επεξεργασία Τροφίμων Επεξεργασία Τροφίμων Συσκευασία Τροφίμων υπό τροποποιημένη ατμόσφαιρα (ΜΑP) Γενικά Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο και την αντικατάσταση των μικρών μαγαζιών λιανικού εμπορίου από τα Σούπερ Μάρκετ, η απαίτηση

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων Συσκευασία Τροφίµων Εισαγωγή ιάρθρωση διαλέξεων Εισαγωγή Πλαστική συσκευασία Μεταλλική συσκευασία Γυάλινη συσκευασία Χάρτινη συσκευασία Ασηπτική συσκευασία Συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας Ενεργός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Εισαγωγή ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Το γαλβανικό κελί (γαλβανική διάβρωση) είναι μια ηλεκτροχημική αντίδραση οξείδωσης-αναγωγής (redox), η οποία συμβαίνει όταν δύο ανόμοια μέταλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Σελίδα 1 από 11. ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων

ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Σελίδα 1 από 11. ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Σελίδα 1 από 11 ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων ρ. ΣΠΥΡΙ ΩΝ Ε. ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΟΡΙΣΜΟΙ Πολυµερή (polymers) = µακροµόρια, δηλαδή µόρια µεγάλου µοριακού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΧΗΜΙΚΗΑΝΑΛΥΣΗ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑθηνάΒουρούδη Μαρούλα Κιούση ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αναπόσπαστο κομμάτιτηςπαραγωγικήςδιεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συμπύκνωση Τι είναι η συμπύκνωση Είναι η διαδικασία με την οποία απομακρύνουμε μέρος της υγρασίας του τροφίμου, αφήνοντας όμως αρκετή ώστε αυτό να παραμένει ρευστό (> 20-30%). Εφαρμόζεται

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες προς τους καταναλωτές

Οδηγίες προς τους καταναλωτές Οδηγίες προς τους καταναλωτές σχετικά με την αγορά και χρήση προϊόντων Υλικών και Αντικειμένων που πρόκειται να έλθουν σε Επαφή με Τρόφιμα (Υ.Α.Ε.Τ.) 1. Ποιά προϊόντα ανήκουν στην κατηγορία των υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 01 Κατηγοριοποιήση υλικών-επίδειξη δοκιμίων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ Τα πλαστικά πριν από εκατό χρόνια δεν υπήρχαν. Σήμερα, μόνο στην Ευρώπη, παράγονται κάθε χρόνο πάνω από ογδόντα κιλά πλαστικά ανά κάτοικο. Τα πλαστικά που προκύπτουν

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Φαρμακευτικών Προϊόντων. Σοφία Χατζηαντωνίου Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστήμιο Πατρών

Συσκευασία Φαρμακευτικών Προϊόντων. Σοφία Χατζηαντωνίου Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστήμιο Πατρών Συσκευασία Φαρμακευτικών Προϊόντων Σοφία Χατζηαντωνίου Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστήμιο Πατρών Εισαγωγή Επιλογή της ενδεδειγμένης Συσκευασίας συσκευασία Κυψέλης (Blister)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016 Κεραμικών και Πολυμερικών Υλικών Κώστας Γαλιώτης, καθηγητής Τμήμα Χημικών Μηχανικών galiotis@chemeng.upatras.gr 1 Εισαγωγή Όπως ήδη είδαμε, η μηχανική συμπεριφορά των υλικών αντανακλά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΡΑΜΟΛΕΓΚΟΥ ΦΑΝΟΥΡΙΑ ΛΟΝΤΟΥ ΜΑΡΙΑ - ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΣΚΥΒΑΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Να αντιστοιχίσετε το προϊόν της στήλης Ι με την πρώτη ύλη της στήλης ΙΙ. Ι ΙΙ Προϊόν Πρώτη ύλη 1. μακαρόνια α. ξύλο 2. πλαστικά β. λιγνίτης 3. ηλεκτρική ενέργεια γ. βωξίτης

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Β εξαµήνου ΑΡ. ΧΑΝ ΡΙΝΟΣ, DO, MPhil, cphd. Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Εβδοµάδα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥΣ ΦΑΚΟΥΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Χ. Κορδούλης ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Τα κεραμικά υλικά είναι ανόργανα µη μεταλλικά υλικά (ενώσεις μεταλλικών και μη μεταλλικών στοιχείων), τα οποία έχουν υποστεί θερμική κατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΘΗΝΑ 2012 Τα μπιμπερό αποτελούνπεριέκτεςυγρών τροφίμωνκαιχρησιμοποιούνταικυρίωςγιατην διατροφήμωρώνγιαταοποίαοθηλασμόςείναι αδύνατοςήελλιπής. Η

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 9: Υλικά Συσκευασίας(3/4), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 9: Υλικά Συσκευασίας(3/4), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας Συσκευασία Τροφίμων Ενότητα 9: Υλικά Συσκευασίας(3/4), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας Μαθησιακοί Στόχοι Η εξοικείωση με τα υλικά συσκευασίας, των

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Για ποιον λόγο δεν προβλέπεται απαίτηση έκδοσης δήλωσης συμμόρφωσης για τα μη πλαστικά ενδιάμεσα προϊόντα;

Για ποιον λόγο δεν προβλέπεται απαίτηση έκδοσης δήλωσης συμμόρφωσης για τα μη πλαστικά ενδιάμεσα προϊόντα; ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας Καινοτομία και βιωσιμότητα Πλαίσιο κειμένου 1 (σελίδα 3/32) Για ποιον λόγο δεν προβλέπεται απαίτηση έκδοσης δήλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνσης Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 8 η Ενότητα ΠΟΛΥΜΕΡΗ Δημήτριος Λαμπάκης ΓΕΝΙΚΑ Τα πολυμερή, όπως π.χ. τα πλαστικά και το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Ταξινόμηση Κεραμικών ανάλογα με τις εφαρμογές τους: Ύαλοι Δομικά προϊόντα από πηλούς Λευκόχρωμα κεραμικά σκεύη Πυρίμαχα Κεραμικά εκτριβής Κονιάματα Προηγμένα κεραμικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Κονσερβοποίηση Ως κονσερβοποίηση εννοούμε τη θερμική επεξεργασία (παστερίωση ή εμπορική αποστείρωση) των τροφίμων τα οποία βρίσκονται μέσα σε ερμητικά κλειστούς (μεταλλικούς,

Διαβάστε περισσότερα

VIDEO Test ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΣΤ 1 ΜΙΓΜΑΤΑ

VIDEO Test ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΣΤ 1 ΜΙΓΜΑΤΑ ΜΙΓΜΑΤΑ Καθημερινά χρησιμοποιούμε πολλά αντικείμενα, που είναι κατασκευασμένα από διαφορετικά υλικά. Ορισμένα από τα υλικά που χρησιμοποιούμε είναι καθαρές ουσίες. Οι καθαρές ουσίες μπορεί να είναι χημικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2. Χημικές ιδιότητες

ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2. Χημικές ιδιότητες ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2 ΓΕΝΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ α. Αφυδάτωση αλκοολών Η απόσπαση νερού από τις αλκοόλες γίνεται κατά τη θέρμανση τους συνήθως στους 170 0 C παρουσία ως καταλύτη με αποτέλεσμα το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Xημεία β γυμνασίου. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής

Xημεία β γυμνασίου. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Xημεία β γυμνασίου Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Ένα υγρό βρέθηκε με τη βοήθεια του ζυγού ότι έχει μάζα 22g και με τη βοήθεια ογκομετρικού κυλίνδρου ότι έχει όγκο 20 ml. Η πυκνότητά του είναι: α. 1,1

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ Συσκευασία Τροφίμων Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) Ενότητα 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανθυμίδης Κωνσταντίνος Διδάκτορας Μηχανολόγος Μηχανικός ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ Τύπος Περιγραφή τύπου ΤΥΠΟΣ 2 Διπλοί Ασκοί Αίματος CPDA ή CPDA-1, 450ml για ερυθρά 35 ημερών και με ειδικό δορυφορικό ασκό τουλάχιστον 300ml για αιμοπετάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αρμόδιος υπάλληλος: ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Τηλ.:

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Τροφίμων. Ασηπτική επεξεργασία Θερμική εξώθηση Μαγείρεμα. Αρχή ασηπτικής επεξεργασίας

Επεξεργασία Τροφίμων. Ασηπτική επεξεργασία Θερμική εξώθηση Μαγείρεμα. Αρχή ασηπτικής επεξεργασίας Επεξεργασία Τροφίμων Ασηπτική επεξεργασία Θερμική εξώθηση Μαγείρεμα Αρχή ασηπτικής επεξεργασίας 1 Ασηπτική επεξεργασία-συσκευασία Η ασηπτική επεξεργασία συνίσταται α) στην εφαρμογή θερμικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 10 Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 Στόχος της άσκησης: Η κατανόηση της δομής των πολυμερών. Η εξοικείωση με την βασική ιδέα του πολυμερισμού συμπύκνωσης. Ο χειρισμός των αντιδραστηρίων στον πολυμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

6 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ: ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

6 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ: ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ 6 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ: ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Ε. Βιντζηλαίου (Συντονιστής), Ε. Βουγιούκας, Ε. Μπαδογιάννης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

«Δημιουργία brand για συνεταιρισμό παραγωγής τοπικών προϊόντων της Κρήτης»

«Δημιουργία brand για συνεταιρισμό παραγωγής τοπικών προϊόντων της Κρήτης» των σπουδαστριών του Τμήματος Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών - ΤΕΙ Αθήνας, Εργαστήριο Σχεδιασμού Συσκευασίας Αναστασάκη Ερωφίλης & Αχλαδιανάκη Δήμητρας Η δημιουργία του λογοτύπου του συνεταιρισμού, Ξαθέρι,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή νάυλον 6-10 από το διχλωρίδιο του δεκανοδιικού οξέος και την εξαμεθυλενοδιαμίνη. Σύγκριση του νάυλον με φυσικές υφάνσιμες ίνες όπως το μαλλί και το βαμβάκι. Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεκμηρίωση της Συμμόρφωσης με τη Νομοθεσία.

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεκμηρίωση της Συμμόρφωσης με τη Νομοθεσία. ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεκμηρίωση της Συμμόρφωσης με τη Νομοθεσία. ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Εργαστήριο ΥΕΤ(FCM) E.Πουλιμά, Δρ. χημικός Ε.Δεσύπρη, Δρ. χημικός Α.Βενέρης, Δρ. χημικός Α.Κοντογεωργάκος, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ TSIRIKOS Group www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] Οι εξοπλισμοί και τα εξαρτήματά επεξεργασίας τροφίμων θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κώδικες GMP (Good Manufacturing Practices) και GHP (Good

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση των οξέων στα μέταλλα και το μάρμαρο

Επίδραση των οξέων στα μέταλλα και το μάρμαρο Επίδραση των οξέων στα μέταλλα και το μάρμαρο Επίδραση των οξέων στα μέταλλα Τα μέταλλα που είναι πιο δραστικά από το υδρογόνο (εκτός από το Pb) αντικαθιστούν το υδρογόνο στα οξέα (με εξαίρεση το HNO 3

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή

Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή Πώς μπορούμε να ονοματίσουμε ένα πολυμερές; Τα πολυμερικά υλικά έχουν κατακλείσει όλους τους τομείς της καθημερινής μας ζωής: από τα υλικά συσκευασίας και τα είδη ένδυσης μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμερισμός Πολυμερισμός μονομερή πολυμερές μακρομόρια σχετική μοριακή μάζα (M ) Φυσικά πολυμερή Συνθετικά πολυμερή

Πολυμερισμός Πολυμερισμός μονομερή πολυμερές μακρομόρια σχετική μοριακή μάζα (M ) Φυσικά πολυμερή Συνθετικά πολυμερή Πολυμερισμός Πολυμερισμός ονομάζεται η συνένωση μικρών μορίων που ονομάζονται μονομερή, προς σχηματισμό ενός μεγαλύτερου μορίου, που ονομάζεται πολυμερές. Τα πολυμερή περιέχουν εκατοντάδες χιλιάδες άτομα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συντήρηση τροφίμων με την εφαρμογή ακτινοβολιών ιονισμού Γενικά Επισήμανση ακτινοβολημένων τροφίμων (Radura) Η ακτινοβόληση των τροφίμων είναι μια φυσική μέθοδος συντήρησης η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΛΚΑΝΙΑ ΑΛΚΕΝΙΑ ΑΛΚΙΝΙΑ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ eclass.sch.gr users.sch.gr/dtouloupas/moodle Γενικός Τύπος: C ν H ν+, ν 1 Χημικές Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

STRETCH FILM ΧΕΙΡΟΣ - ΜΗΧΑΝΗΣ / ΑΥΤΟΚΟΛΛΗΤΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ / ΤΣΕΡΚΙΑ / ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΓΩΝΙΕΣ ΥΛΙΚΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ / ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ / ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

STRETCH FILM ΧΕΙΡΟΣ - ΜΗΧΑΝΗΣ / ΑΥΤΟΚΟΛΛΗΤΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ / ΤΣΕΡΚΙΑ / ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΓΩΝΙΕΣ ΥΛΙΚΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ / ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ / ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ STRETCH FILM ΧΕΙΡΟΣ - ΜΗΧΑΝΗΣ / ΑΥΤΟΚΟΛΛΗΤΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ / ΤΣΕΡΚΙΑ / ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΓΩΝΙΕΣ ΥΛΙΚΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ / ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ / ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΣΥΣKEΥΑΣΙΑΣ CORELESS STRETCH FILM ΧΕΙΡΟΣ ΧΩΡΙΣ ΧΑΡΤΟΚΥΛΙΝΔΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας Τσόγκας Βασίλης ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, η κοινωνική και τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών

Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 7-1 7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 7.1. ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ιάφοροι διαλύτες µπορούν να επιφέρουν φυσικές αλλαγές όταν επιδρούν σε διάφορα πολυµερή. Αυτές οι αλλαγές είναι το αποτέλεσµα της αντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός ΤΝΟΠΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ 1. ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ ΣΗ ΥΤΗ Το πυρίτιο (Si) ανήκει στη 14 η ομάδα του περιοδικού πίνακα και στη τρίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (35/100) ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/6/2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών. Εξαγωγική Μεταλλουργία

Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών. Εξαγωγική Μεταλλουργία Τήξη Στερεών Πρώτων Υλών Εξαγωγική Μεταλλουργία Τήξη Πρώτων Υλών και Μεταλλευμάτων Σκοπός της Τήξης (smelting) είναι η παραγωγή ρευστού μετάλλου, κράματος, χλωριούχου ένωσης ή matte. Η τήξη είναι μια διεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

Μη-κρυσταλλικάστερεάκαιύαλοι (non-crystalline solids and glasses)

Μη-κρυσταλλικάστερεάκαιύαλοι (non-crystalline solids and glasses) Μη-κρυσταλλικάστερεάκαιύαλοι (non-crystalline solids and glasses) glass Ένα εύθραυστο και διαφανές υλικό Πολλά περισσότερα αλλά και δύσκολο να καθοριστεί ακριβώς Ύαλοι=μη κρυσταλλικά στερεά που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 11: Υλικά & Αντικείμενα σε Επαφή με Τρόφιμα Food Contact Materials (FCM), 2ΔΩ

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 11: Υλικά & Αντικείμενα σε Επαφή με Τρόφιμα Food Contact Materials (FCM), 2ΔΩ Συσκευασία Τροφίμων Ενότητα 11: Υλικά & Αντικείμενα σε Επαφή με Τρόφιμα Food Contact Materials (FCM), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ Εισαγωγή Το κυματοειδές χαρτόνι ως υλικό έχει ποικίλες εφαρμογές στον κλάδο της συσκευασίας και της μεταφοράς των τροφίμων. Τα κύρια προτερήματά του είναι το χαμηλό κόστος, η διαθεσιμότητά του, η εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τεχνολογία παρασκευής παγωτών

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τεχνολογία παρασκευής παγωτών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνολογία παρασκευής παγωτών Γενικά Πολύπλοκο προϊόν με πολλούς ορισμούς και ταξινομήσεις από χώρα σε χώρα Ελληνική νομοθεσία: Παγωτά ορίζονται τα προϊόντα που

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα Γενικό Χηµείο του Κράτους, Β Χηµική Υπηρεσία Αθήνας Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή µε τρόφιµα: Η κατάσταση στην Ελλάδα ανάη Θεοφίλου, Προϊσταµένη Τµήµατος Μετάλλων & Ανόργανων Υλών Το Γ.Χ.Κ. πραγµατοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Για την παραγωγή του γίνεται ανάμειξη τηγμένης πρώτης ύλης με

Για την παραγωγή του γίνεται ανάμειξη τηγμένης πρώτης ύλης με Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ ΦΑΙΝΟΛΙΚΟΣ ΑΦΡΟΣ Ο φαινολικός αφρός γνωστός και σαν ισοκυανουρίνη είναι σκληροποιημένος αφρός ο οποίος όπως και οι πολυστερίνες ανήκει στα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Περιεχόμενα 3 Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Πρόλογος Η Χημική Τεχνολογία άρχισε να εμφανίζεται ως ανεξάρτητη επιστήμη κατά το τέλος του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ (1),(2),(3) ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006 Πειραιάς, 14 Aπριλίου

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ 1 ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΙΤΙΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ = ΟΞΕΙΔΩΣΗ 2 ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ: Κάθε αυθόρμητη ή εκβιασμένη, ηλεκτρομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαστική εργασία των φοιτητριών: Δέσποινα Γιαννούλα - Mozhgan Nassirzadeh

Σπουδαστική εργασία των φοιτητριών: Δέσποινα Γιαννούλα - Mozhgan Nassirzadeh Σχεδιασμός και υλοποίηση μεταλλικής συσκευασίας τσαγιών της ελληνικής υπαίθρου με στόχο την προώθηση των προϊόντων στην αγορά της Ε.Ε Σπουδαστική εργασία των φοιτητριών: Δέσποινα Γιαννούλα - Mozhgan Nassirzadeh

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα