Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος"

Transcript

1 REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(1):28-35 Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος Μέχρι πρόσφατα, οι μόνες θεραπευτικές επιλογές στο μεταστατικό μελάνωμα ήταν η ανοσοθεραπεία με υψηλές δόσεις ιντερλευκίνης-2 (IL-2), θεραπεία τοξική και μη ευρέως διαθέσιμη, καθώς και η παρηγορητική χημειοθεραπεία με δακαρβαζίνη, η οποία δεν έχει δειχθεί ότι προσφέρει όφελος επιβίωσης. Η πρόγνωση των ασθενών ήταν πτωχή, ενώ επί 20 έτη κανένα νέο φάρμακο ή συνδυασμός δεν οδήγησε σε βελτίωση αυτής. Η αποκρυπτογράφηση, τα τελευταία έτη, των μοριακών μηχανισμών που διέπουν το κακόηθες μελάνωμα οδήγησε στην ανάπτυξη και την επιτυχή εφαρμογή στην κλινική πράξη νέων παραγόντων, όπως οι αναστολείς BRAF και οι αναστολείς MEK. Επίσης, η βαθύτερη γνώση των μηχανισμών διαφυγής του όγκου από την ανοσοεπιτήρηση οδήγησε στην ανάπτυξη των αντι-ctla-4 και αντι-pd-1 αντισωμάτων, τα οποία είναι δραστικά στο μελάνωμα ενώ δοκιμάζονται με ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε άλλα συμπαγή νεοπλάσματα. Αυτή η πρόσφατη έκρηξη γνώσης μεταφράστηκε σε αύξηση της συνολικής επιβίωσης για πρώτη φορά, καθώς και σε βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με μεταστατικό μελάνωμα. Όμως, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, όπως η κατάλληλη αλληλουχία των θεραπευτικών χειρισμών και οι βέλτιστοι συνδυασμοί τους, αλλά και ποια θα είναι η θέση των νέων φαρμακευτικών προϊόντων, όπως οι αναστολείς του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR. Στην παρούσα ανασκόπηση επιχειρείται η συγκέντρωση της δημοσιευμένης κατά τα τελευταία έτη βιβλιογραφίας που αφορά στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος σχετικά με παράγοντες που περιλαμβάνονται στις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2015, 32(1): A. Ματίκας, Δ. Μαυρουδής Παθολογική-Ογκολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Ηράκλειο Κρήτης Advances in the treatment of metastatic melanoma Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Ανοσοθεραπεία Βεμουραφενίμπη (vemurafenib) BRAF Ιπιλιμουμάμπη (ipilimumab) Μελάνωμα PD-1 Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το κακόηθες μελάνωμα του δέρματος αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο του δέρματος, με την επίπτωσή του να αυξάνει σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες. 1,2 Παρ όλο που η πλειοψηφία των ασθενών αρχικά έχει εντοπισμένη νόσο η οποία μπορεί να ιαθεί με χειρουργική εξαίρεση, ποσοστό 2 5% παρουσιάζεται με εξ αρχής μεταστατική νόσο, ενώ ορισμένοι άλλοι που αρχικά είχαν τοπική νόσο τελικά θα υποτροπιάσουν συστηματικά, με τον κίνδυνο να μεγιστοποιείται όσο αυξάνει το βάθος διήθησης του νεοπλάσματος ή εάν υπάρχουν διηθημένοι επιχώριοι λεμφαδένες. 3 Η αντιμετώπιση της μεταστατικής νόσου είναι παρηγορητική. Μέχρι πρόσφατα, οι θεραπευτικές επιλογές περιελάμβαναν τη χημειοθεραπεία και την ανοσοθεραπεία με ιντερλευκίνη-2 (IL-2), η οποία σε λίγους επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να προσφέρει παρατεταμένη, ελεύθερη νόσου επιβίωση. 4 Τα τελευταία έτη, η διαλεύκανση των μοριακών μονοπατιών που διέπουν το κακόηθες μελάνωμα και η ανάπτυξη στρατηγικών άρσης της προκαλούμενης από τον όγκο ανοσοδιαφυγής και ανοσοκαταστολής έχουν δώσει ώθηση στη θεραπευτική του μεταστατικού μελανώματος, με τα αποτελέσματα να είναι ήδη απτά στην κλινική πράξη. Στην παρούσα ανασκόπηση επιχειρείται η περιγραφή των κυριότερων θεραπευτικών εξελίξεων. 2. ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Για περισσότερα από 30 χρόνια η δακαρβαζίνη αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπευτικής του μεταστατικού μελανώματος, ιδίως για τους ασθενείς που δεν ήταν κατάλληλοι να λάβουν υψηλές δόσεις ιντερλευκίνης-2 (HD IL-2). Παρ όλα αυτά, από την έγκρισή της στις ΗΠΑ το 1975 έως σήμερα, ποτέ δεν αποδείχθηκε σε μελέτες φάσης ΙΙΙ ότι αυξάνει την επιβίωση συγκρινόμενη με ανακουφιστική φροντίδα μόνο. 5 Προσπάθειες βελτίωσης των αποτελεσμάτων της χημειοθεραπείας δοκιμάζοντας νεότερα

2 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 29 φάρμακα, 6,7 χορηγώντας συνδυασμούς κυτταροτοξικών 8,9 και συνδυάζοντάς τη με ανοσοθεραπεία 10 δεν οδήγησαν σε αύξηση της επιβίωσης σε σχέση με μονοθεραπεία με δακαρβαζίνη σε μελέτες φάσης ΙΙΙ. Εν τούτοις, πρόσφατα, σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ διαπιστώθηκε για πρώτη φορά μια σημαντική διαφορά υπέρ της πακλιταξέλης, συνδεδεμένης με λευκωματίνη υπό μορφή νανοσωματιδίων (nanoparticle albumin-bound paclitaxel, nab-paclitaxel), σε σχέση με τη δακαρβαζίνη. Πράγματι, η χορήγηση της nab-paclitaxel είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του ελεύθερου προόδου νόσου διαστήματος (progression-free survival, PFS), που ήταν και το πρωτεύον καταληκτικό σημείο, από 2,5 4,8 μήνες, χωρίς όμως η συγκεκριμένη διαφορά να μεταφράζεται σε σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης (overall survival, OS) (12,8 έναντι 10,7 μήνες, p=0,09). 11 Λαμβάνοντας υπ όψη τα παρακάτω αναφερόμενα καλύτερα αποτελέσματα τόσο της ανοσοθεραπείας όσο και της στοχεύουσας θεραπείας, η κυτταροτοξική χημειοθεραπεία φαίνεται να διαδραματίζει δευτερεύοντα ρόλο στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος. 3. ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Το ενδιαφέρον για την ανοσοθεραπεία στην αντιμετώπιση του μελανώματος υφίσταται ήδη από τη δεκαετία του Η χορήγηση ιντερφερόνης-α μετά από χειρουργική εξαίρεση ως επικουρική (adjuvant) θεραπεία αποτελεί το standard of care για ασθενείς οι οποίοι παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για υποτροπή της νόσου. 12 Ως προς τη μεταστατική νόσο, η HD IL-2 αποτελούσε μέχρι πρόσφατα την καλύτερη επιλογή για ασθενείς σε καλή γενική κατάσταση, καθώς οδηγούσε σε ανταποκρίσεις της τάξης του 15 20%, με τις μισές περίπου από αυτές να διαρκούν πολλά έτη. 4 Μειονέκτημα της συγκεκριμένης μεθόδου αποτελεί η σημαντική τοξικότητα, η οποία, παθοφυσιολογικά, οφείλεται στο σύνδρομο τριχοειδικής διαφυγής που προκαλείται από την IL-2 και κλινικά εμφανίζεται με πυρετό, πτώση αρτηριακής πίεσης, οιδήματα, ολιγουρία, νευροτοξικότητα, αρρυθμίες και δύσπνοια. Το γεγονός αυτό έχει ως συνέπεια την ανάγκη χορήγησης της HD IL-2 σε μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) από προσωπικό με εμπειρία στη χορήγησή της. Προσπάθειες για βελτίωση των αποτελεσμάτων της HD IL-2 με χορήγηση λεμφοκυττάρων τα οποία διηθούν τον όγκο (tumor infiltrating lymphocytes, TILs), με ή χωρίς προηγηθείσα χημειοθεραπεία καταστροφής των λεμφοκυττάρων (lymphodepletion), ήταν ενθαρρυντικές. 13,14 Παρά τις τεχνικές δυσκολίες και τη διαθεσιμότητα σήμερα και άλλων θεραπευτικών επιλογών, η HD IL-2 εξακολουθεί να συνιστάται ως αρχική αντιμετώπιση σε επιλεγμένους ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα Αναστολείς CTLA-4 Φυσιολογικά, ο υποδοχέας CTLA-4 στα Τ-λεμφοκύτταρα αναστέλλει την ενεργοποίηση της ανοσιακής απάντησης, καθώς ανταγωνίζεται το συν-ενεργοποιητικό μόριο CD28 για σύνδεση στα CD80 και CD Αναστολή του CTLA-4 οδηγεί σε ενισχυμένη ανοσιακή απάντηση των Τ-λεμφοκυττάρων κατά του όγκου. Ο πρώτος αναστολέας CTLA-4 που εγκρίθηκε για χρήση στο μεταστατικό μελάνωμα ήταν το μονοκλωνικό αντίσωμα ιπιλιμουμάμπη (ipilimumab), καθώς σε μελέτες φάσης ΙΙΙ διαπιστώθηκαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, σε 676 προθεραπευμένους με χημειοθεραπεία ή IL-2, HLA-A*0201 θετικούς ασθενείς χορηγήθηκε είτε ιπιλιμουμάμπη 3 mg/kg με ή χωρίς το πεπτιδικό εμβόλιο gp100 είτε το εμβόλιο μόνο. Η ολική επιβίωση ήταν 10, 10,1 και 6,4 μήνες στις τρεις ομάδες, αντίστοιχα, ενώ το ποσοστό ελέγχου της νόσου ανήλθε στο 20,1%, 28,5% και 11%, διαφορές που ήταν στατιστικά σημαντικές. Επίσης, φάνηκε ότι επί προόδου νόσου μετά από αρχική ανταπόκριση στην ιπιλιμουμάμπη η επαναχορήγησή της οδήγησε σε εκ νέου έλεγχο της νόσου στα 2/3 των ασθενών. 16 Σε 502 μη προθεραπευμένους ασθενείς χορηγήθηκε δακαρβαζίνη με ή χωρίς ιπιλιμουμάμπη 10 mg/kg. Οι διαφορές στη συνολική επιβίωση (11,2 έναντι 9,1 μήνες) και στην τριετή επιβίωση (20,8% έναντι 12,2%) υπέρ του συνδυασμού ήταν στατιστικά σημαντικές, ενώ τα δύο σχήματα ήταν ισοδύναμα ως προς το ποσοστό ελέγχου της νόσου (33,2% έναντι 30,2%). 17 Σχετικά με την ιπιλιμουμάμπη, θα πρέπει να τονιστεί ότι η τοξικότητα είναι δυνητικά σημαντική και αφορά σε εντεροκολίτιδα, ηπατίτιδα, εξανθήματα, ενδοκρινοπάθειες (υποϋποφυσισμός, υποθυρεοειδισμός, επινεφριδιακή ανεπάρκεια), σύνδρομο Guillain-Barré, οφθαλμική τοξικότητα, παγκρεατίτιδα, κυτταροπενίες, σαρκοείδωση και αγγειιτιδικό σύνδρομο. Η προτεινόμενη αντιμετώπιση περιλαμβάνει την καθυστέρηση των επόμενων δόσεων με ή χωρίς κορτικοστεροειδή εάν η τοξικότητα είναι βαθμού 2 και τη μόνιμη διακοπή της ιπιλιμουμάμπης σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή εάν η τοξικότητα είναι βαθμού 3 ή Η εγκεκριμένη δοσολογία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) είναι 3 mg/kg. Μια μελέτη φάσης ΙΙ έδειξε καλύτερα αποτελέσματα ως προς το ποσοστό ανταπόκρισης, όχι όμως ως προς την επιβίωση, καθώς και μεγαλύτερη τοξικότητα με υψηλότερη δόση, όπως 10 mg/kg. 19 Τα δύο αυτά δοσολογικά σχήματα πρόκειται να συγκριθούν σε τρέχουσα μελέτη φάσης ΙΙΙ (NCT ). Επί πλέον, τα κριτήρια RECIST (response evaluation criteria in solid tumors, κριτήρια αξιολόγησης της ανταπόκρισης επί συμπαγών όγκων) ενδεχομένως να μην είναι κατάλληλα για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της

3 30 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ανοσοθεραπείας του καρκίνου, καθώς η ανταπόκριση μπορεί να είναι καθυστερημένη και μάλιστα να ακολουθεί αρχική επιδείνωση της νόσου, ενώ ενδέχεται να παρατηρείται παρατεταμένη, κλινικά σημαντική σταθεροποίηση της νόσου. Για το λόγο αυτόν έχουν προταθεί τα κριτήρια ανοσιακής απόκρισης (immune response), τα οποία λαμβάνουν υπ όψη τα παραπάνω. 20 Οι ανταποκρίσεις στην ιπιλιμουμάμπη τείνουν να είναι παρατεταμένες, με όλους σχεδόν τους ασθενείς που εισήλθαν σε πλήρη ύφεση (<10% του συνόλου) να παραμένουν εν ζωή για >5 έτη σε μια αναδρομική σειρά. 21 Ένα δεύτερο μονοκλωνικό αντίσωμα κατά του CTLA-4, η τρεμελιμουμάμπη (tremelimumab), συγκρίθηκε με χημειοθεραπεία (δακαρβαζίνη ή τεμοζολομίδη) σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ. Η διαφορά δύο μηνών στη συνολική επιβίωση δεν ήταν στατιστικά σημαντική, γεγονός που πιθανόν να οφείλεται και στο επιτρεπόμενο cross-over της μελέτης σε ιπιλιμουμάμπη των ασθενών που τυχαιοποιήθηκαν στη χημειοθεραπεία Αναστολείς της πρωτεΐνης programmed death-1 Μέσω της σύνδεσής της με τους συνδέτες PD-L1 και PD-L2, οι οποίοι εκφράζονται στον όγκο, η programmed death-1 protein (PD-1), που αποτελεί υποδοχέα των Τ-λεμφοκυττάρων, προκαλεί αναστολή της ενεργοποίησής τους και ευοδώνει τη διαφυγή του όγκου από την ανοσοεπιτήρηση. 23 Μονοκλωνικά αντισώματα κατά της PD-1 και του PD-L1 έχουν ήδη δοκιμαστεί σε μελέτες φάσης Ι σε ποικιλία συμπαγών όγκων, όπως το μελάνωμα, ο καρκίνος του νεφρού και ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα, με σχετική επιτυχία. Το μονοκλωνικό αντίσωμα κατά της PD-1, η νιβολουμάμπη (nivolumab), χορηγήθηκε σε διάφορες δόσεις ανά δύο εβδομάδες έως και για δύο έτη σε 107 ασθενείς με προθεραπευμένο μεταστατικό μελάνωμα σε μια μελέτη φάσης Ι/ ΙΙ. Η συνολική επιβίωση ήταν 17 μήνες και οι ανταποκρίσεις (με βάση τα κριτήρια RECIST) ανήλθαν στο 31%. Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με την ιπιλιμουμάμπη, οι ανταποκρίσεις ήταν εμφανείς σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ 43% των ασθενών επιβίωναν μετά από 2 έτη. 24 Ένα δεύτερο αντίσωμα κατά της PD-1, η πεμπρολιζουμάμπη (pembrolizumab), ελέγχθηκε σε μια μελέτη φάσης Ι σε ποικίλα δοσολογικά σχήματα σε προθεραπευμένους και μη ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα. Το ποσοστό των ανταποκρίσεων με βάση τα κριτήρια RECIST ανήλθαν στο 38%, ενώ τα καλύτερα αποτελέσματα προέκυψαν με το σχήμα των 10 mg/kg ανά δύο εβδομάδες. Το PFS ήταν >7 μήνες, με το 80% των ανταποκρίσεων να εξελίσσονται κατά τη στιγμή της ανάλυσης. 25 Ο αναστολέας PD-L1 BMS πέτυχε 17% ανταπόκριση μεταξύ 52 ασθενών με μεταστατικό μελάνωμα σε μια μελέτη φάσης Ι που περιλάμβανε ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους. 26 Σχετικά με την αναστολή PD-1/PD-L1, θα πρέπει να τονιστεί ότι καταβάλλεται προσπάθεια να βρεθούν βιοδείκτες που προβλέπουν ανταπόκριση στους εν λόγω παράγοντες. Η ανοσοϊστοχημική έκφραση του PD-L1 στον όγκο φαίνεται να είναι ένας από αυτούς. Τα νεοπλασματικά κύτταρα του μελανώματος εκφράζουν PD-L1 στο 71% των ασθενών (American Association for Cancer Research, 2014). Είναι σημαντικό ότι το 46% των εν λόγω ασθενών ανταποκρίθηκαν στην πεμπρολιζουμάμπη, έναντι 17% των ασθενών των οποίων το μελάνωμα δεν παρουσίαζε έκφραση του PD-L1, ενώ, συγχρόνως, και το PFS ήταν μεγαλύτερο στους ασθενείς με θετική έκφραση. 27 Η πλειοψηφία των ασθενών που λαμβάνουν αναστολή PD-1/PD-L1 παρουσιάζουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως κόπωση, εξανθήματα, διάρροιες. Η τοξικότητα αυτή είναι βαθμού 3 ή 4, σε ποσοστό 20% περίπου των ασθενών. 24,25 Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη πολλές μελέτες, οι οποίες θα καθορίσουν καλύτερα τη θέση των ανωτέρω παραγόντων στη θεραπευτική του μεταστατικού μελανώματος. Η νιβολουμάμπη (nivolumab) μελετάται στην πρώτη γραμμή σε BRAF wild type ασθενείς έναντι δακαρβαζίνης (NCT ), στην πρώτη γραμμή έναντι ιπιλιμουμάμπης σε συνδυασμό με αυτή (NCT ) και στη δεύτερη γραμμή μετά από ιπιλιμουμάμπη έναντι χημειοθεραπείας (NCT ). Η πεμπρολιζουμάμπη συγκρίνεται με χημειοθεραπεία στη δεύτερη γραμμή μετά από ιπιλιμουμάμπη (NCT ) και στην πρώτη γραμμή έναντι της ιπιλιμουμάμπης (NCT ) Συνδυασμένη ανοσοθεραπεία Ο όρος double immune checkpoint inhibition αφορά στο συνδυασμό αντισωμάτων κατά του CTLA-4 και του PD-1/ PD-L1. Το θεωρητικό πλεονέκτημα έγκειται στο γεγονός ότι, καθώς προκαλούν άρση της ανοσοκαταστολής μέσω διαφορετικών στόχων, ενδεχομένως να έχουν αθροιστική ή και συνεργική δράση όταν συγχορηγούνται. Σε μια μελέτη φάσης Ι, η νιβολουμάμπη και η ιπιλιμουμάμπη χορηγήθηκαν ταυτόχρονα ή διαδοχικά. Η ταυτόχρονη θεραπεία συνδυάστηκε με ένα ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης της τάξης του 40%, έναντι 20% της διαδοχικής, με τις περισσότερες ανταποκρίσεις να είναι μεγάλης διάρκειας. Ωστόσο, η μεγαλύτερη δραστικότητα συνοδεύεται και από μεγαλύτερη τοξικότητα. 28 Ο σχετικός συνδυασμός αποτελεί αντικείμενο μιας μελέτης φάσης ΙΙΙ που αναφέρθηκε παραπάνω (NCT ) και μιας μελέτης φάσης ΙΙ (NCT ).

4 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΕΥΟΥΣΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Το μονοπάτι της ενεργοποιημένης από μιτογόνο πρωτεϊνικής κινάσης (mitogen activated protein kinase, MAPK) κατέχει κεντρικό ρόλο στη βιολογία του μελανώματος και είναι ενεργοποιημένο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. 29 Μεταλλάξεις του BRAF, οι οποίες οδηγούν σε αυτόματη ενεργοποίηση του μονοπατιού, παρατηρούνται στους μισούς περίπου ασθενείς με μελάνωμα, με το 80 90% των περιπτώσεων αυτών να αφορά στη μετάλλαξη V600E και στις υπόλοιπες περιπτώσεις κατά κύριο λόγο στη V600K, 30 ενώ ακολουθούν οι μεταλλάξεις του NRAS σε ποσοστό 10 15% των ασθενών. Η διαπίστωση της εν λόγω εξάρτησης του κακοήθους μελανώματος από τις ενεργοποιητικές μεταλλάξεις του BRAF οδήγησε στην ανάπτυξη αναστολέων αυτού. Τα αρχικά αποτελέσματα όμως σε μη επιλεγμένο πληθυσμό και με το μη εκλεκτικό αναστολέα σοραφενίμπη (sorafenib) ήταν απογοητευτικά. 31 Έκτοτε, αναπτύχθηκαν εκλεκτικοί αναστολείς του μεταλλαγμένου BRAF, όπως η βεμουραφενίμπη (vemurafenib) και η νταμπραφενίμπη (dabrafenib), που έδειξαν σημαντική κλινική δραστικότητα Αναστολείς του BRAF Η πρώτη μελέτη που κατέδειξε θεαματικές ανταποκρίσεις σε ασθενείς με BRAF μεταλλαγμένο μεταστατικό μελάνωμα οι οποίοι έλαβαν βεμουραφενίμπη ήταν μια δοκιμή φάσης Ι που δημοσιεύτηκε το Ακολούθησε η μελέτη φάσης ΙΙΙ BRIM-3, όπου συγκρίθηκε η βεμουραφενίμπη με τη δακαρβαζίνη σε 645 μη προθεραπευμένους ασθενείς, με τις διαφορές στα ποσοστά ανταποκρίσεων (48% έναντι 4%), στο PFS (5,3 μήνες έναντι 1,6) και στα ποσοστά εξάμηνης επιβίωσης (84% έναντι 64%) να είναι στατιστικά σημαντικές. 33 Ο δεύτερος διαθέσιμος αναστολέας του BRAF, η νταμπραφενίμπη, συγκρίθηκε με τη δακαρβαζίνη σε 250 μη προθεραπευμένους ασθενείς, με τη συνολική ανταπόκριση (50% έναντι 7%) και το PFS (5,1 έναντι 2,7 μήνες) να διαφέρουν σημαντικά. 34 Οι συγκεκριμένες μελέτες, εκτός από την προφανή δραστικότητα και την υπεροχή των αναστολέων του BRAF έναντι της δακαρβαζίνης, ανέδειξαν και τις ανεπιθύμητες ενέργειες αυτών. Οι συχνότερες αφορούν στο δέρμα, όπως αλωπεκία, εξανθήματα, φωτοευαισθησία, κερατοακάνθωμα και πλακώδες καρκίνωμα δέρματος, το οποίο εμφανίζεται σε ποσοστό 12 26% των ασθενών που λαμβάνουν βεμουραφενίμπη εντός 8 12 εβδομάδων. 35 Το βιολογικό υπόβαθρο πιθανότατα αφορά σε παράδοξη ενεργοποίηση της MAPK οδού στα κύτταρα που δεν φέρουν μεταλλάξεις BRAF. Το γεγονός αυτό φαίνεται να λαμβάνει χώρα ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και upstream RAS μεταλλάξεις, ιδίως κατά τη λήψη της βεμουραφενίμπης και λιγότερο της νταμπραφενίμπης, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν περισσότερο εκλεκτικό αναστολέα της μεταλλαγμένης μορφής του BRAF. 36 Άλλες συνήθεις ανεπιθύμητες ενέργειες είναι αρθραλγίες, κόπωση, ραγοειδίτιδα στο 2%, πυρετός ιδιαίτερα με την νταμπραφενίμπη και παράταση του QT, ιδίως με τη βεμουραφενίμπη. Παρά την εντυπωσιακή αρχική ανταπόκριση, πρακτικά όλοι οι ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς του BRAF τελικά (συνήθως εντός 6 12 μηνών) θα παρουσιάσουν πρόοδο της νόσου. Η επίκτητη αντίσταση μπορεί να αποκτάται με πολλαπλούς μηχανισμούς, όπως νέες υπερδραστήριες μεταλλάξεις του BRAF, μεταλλάξεις του ΜΕΚ ή του NRAS, ενεργοποίηση παράπλευρων μονοπατιών όπως το PI3Κ/ AKT/mTOR ή ενεργοποίηση της κινάσης COT Αναστολείς του ΜΕΚ Στην οδό MAPK, η κινάση ΜΕΚ1/2 βρίσκεται downstream του BRAF, επομένως αναστολή της οδού στο σημείο αυτό θεωρητικά θα έχει δράση σε BRAF μεταλλαγμένο μελάνωμα. Η υπόθεση αυτή επιβεβαιώθηκε όταν ο αναστολέας του ΜΕΚ τραμετινίμπη (trametinib) χορηγήθηκε σε ασθενείς με μετάλλαξη BRAF που είχαν λάβει ή δεν είχαν λάβει προηγουμένως αναστολέα του BRAF. Ποσοστό 25% των μη προθεραπευμένων ασθενών ανταποκρίθηκαν στην τραμετινίμπη, με ένα PFS 4,0 μήνες και μια συνολική επιβίωση 14,2 μήνες. Αντίθετα, η τραμετινίμπη δεν εμφάνισε κάποια δράση στους ασθενείς που είχαν λάβει προηγουμένως αναστολέα του BRAF. 38 Επίσης, στη μελέτη φάσης ΙΙΙ METRIC σε 322 μη προθεραπευμένους ασθενείς με μετάλλαξη BRAF, η τραμετινίμπη υπερείχε της χημειοθεραπείας ως προς την πιθανότητα ανταπόκρισης, το PFS και τα ποσοστά εξάμηνης επιβίωσης. 39 Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η αναστολή του ΜΕΚ δεν προκαλεί δερματική τοξικότητα Συνδυασμένη αναστολή BRAF/MEK Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η αναστολή στο μονοπάτι MAPK προκαλεί, αρχικά τουλάχιστον, σημαντικό κλινικό όφελος. Προκειμένου να ελεγχθεί αν μπορεί να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη αντίστασης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρίθηκε ο συνδυασμός νταμπραφενίμπης με τραμετινίμπη σε πλήρεις δόσεις (150 mg δύο φορές την ημέρα και 2 mg την ημέρα, αντίστοιχα) με μόνο την νταμπραφενίμπη. Το ποσοστό συνολικής ανταπόκρισης (76% έναντι 54%) και το PFS (9,6 μήνες έναντι 5,8 μήνες) διέφεραν σημαντικά υπέρ του συνδυασμού. Επί πλέον, η επίπτωση πλακώδους καρκίνου του δέρματος ήταν χαμηλότερη με το συνδυασμό (7% έναντι 19%), γεγονός που οφείλεται στην προστατευτική δράση της αναστολής ΜΕΚ. 40 Η συνδυασμέ-

5 32 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ νη αναστολή BRAF/MEK μελετάται σε δύο μελέτες φάσης ΙΙΙ, είτε έναντι νταμπραφενίμπης (NCT ). Ο άλλος αναστολέας του BRAF που είναι εγκεκριμένος για χρήση σήμερα, η βεμουραφενίμπη (vemurafenib), συνδυάστηκε με τον αναστολέα ΜΕΚ κομπιμετινίμπη (cobimetinib). 41 Μεταξύ των 32 ασθενών που είχαν λάβει προηγουμένως βεμουραφενίμπη ως μονοθεραπεία το ποσοστό ανταπόκρισης ανήλθε στο 19% και όλοι οι 25 μη προθεραπευμένοι ασθενείς παρουσίασαν ανταποκρίσεις της νόσου, ενώ μόλις το 1,6% εκδήλωσε πλακώδες καρκίνωμα του δέρματος. Ο εν λόγω συνδυασμός αξιολογείται και σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ, όπου ολοκληρώθηκε η ένταξη των ασθενών το Δεκέμβριο του 2013 και τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται (NCT ). Τα παραπάνω υποδηλώνουν ότι ο ρόλος των αναστολέων MEK στη θεραπεία του μεταστατικού μελανώματος είναι ενδεχομένως τριπλός: Αυξάνουν το ποσοστό ανταπόκρισης σε σχέση με μονοθεραπεία με αναστολέα του BRAF, επιβραδύνουν την ανάπτυξη αντίστασης και ελαττώνουν τη δερματική τοξικότητα KIT αναστολείς Μεταλλάξεις του kit παρατηρούνται στο 15% των ασθενών με μελάνωμα, συχνότερα σε μελάνωμα των άκρων ή των βλεννογόνων. Ο αναστολέας του c-kit, ιματινίμπη (imatinib), που χρησιμοποιείται με επιτυχία στη θεραπευτική των γαστρεντερικών στρωματικών όγκων (gastrointestinal stromal tumor, GIST), χορηγήθηκε αρχικά σε μη επιλεγμένους ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα, με απογοητευτικά αποτελέσματα. 42 Σε άλλη μελέτη, σε 43 προθεραπευμένους ασθενείς με μεταλλάξεις ή ενίσχυση του kit, η χορήγηση ιματινίμπης οδήγησε σε ποσοστό ανταπόκρισης 23,3%, με 3,5 μήνες PFS και 14 μήνες OS Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες Τα τελευταία χρόνια, πολλοί αντιαγγειογενετικοί παράγοντες έχουν εισαχθεί στην ογκολογική θεραπευτική, είτε υπό τη μορφή μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά του αγγειογενετικού αυξητικού παράγοντα (VEGF), όπως η μπεβασιζουμάμπη (bevacizumab) που χρησιμοποιείται στη θεραπεία διαφόρων συμπαγών νεοπλασμάτων, είτε υπό τη μορφή αναστολέων κινασών διαφόρων υποδοχέων, π.χ. των VEGF, PDGFR κ.λπ., όπως η παζοπανίμπη (pazopanib), η σουνιτινίμπη (sunitinib), η σοραφενίμπη (sorafenib) και η αξιτινίμπη (axitinib), που χρησιμοποιούνται κυρίως στον καρκίνο του νεφρού αλλά και σε άλλα νεοπλάσματα, όπως σαρκώματα (παζοπανίμπη), GIST (σουνιτινίμπη) και ηπατοκυτταρικό καρκίνο (σοραφενίμπη). Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα πάντως δεν στηρίζουν τη χρήση των αντιαγγειογενετικών παραγόντων στο μεταστατικό μελάνωμα. 44,45 5. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 5.1. Αλληλουχία της θεραπείας Καθώς πλέον τα διαθέσιμα θεραπευτικά μέσα στην αντιμετώπιση ιδιαίτερα των BRAF μεταλλαγμένων ασθενών είναι πολλά, παραμένει το ερώτημα για το ποια είναι η αλληλουχία εκείνη των θεραπευτικών χειρισμών που οδηγεί στα βέλτιστα αποτελέσματα. Σε αναδρομικές σειρές φάνηκε ότι μετά από αποτυχία της βεμουραφενίμπης η πρόοδος νόσου είναι ταχεία, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι ασθενείς να μην προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν τη θεραπεία με ιπιλιμουμάμπη. Αντίθετα, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο για τους ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοθεραπεία πριν από τον αναστολέα του BRAF Λαμβάνοντας υπόψη την απουσία προοπτικών δεδομένων, συνιστάται από ειδικούς η αρχική ανοσοθεραπεία σε ασθενείς με μετάλλαξη BRAF που έχουν μικρό φορτίο νόσου και είναι ασυμπτωματικοί, ενώ γι αυτούς με έντονα συμπτώματα, μεγάλο φορτίο σπλαγχνικής νόσου ή αυξημένη LDH είναι μάλλον προτιμότεροι οι αναστολείς του BRAF λόγω της ταχείας ανταπόκρισης που επιτυγχάνουν. 49 Με την εισαγωγή όμως των PD-1/PD- L1 αναστολέων στην κλινική πράξη, οι οποίοι οδηγούν σε ταχύτερες ανταποκρίσεις σε σχέση με την ιπιλιμουμάμπη, η ανάγκη για προοπτικές μελέτες καθίσταται επιτακτική Συνδυασμένες θεραπείες Ο συνδυασμός των διαθέσιμων θεραπευτικών μέσων είναι ελκυστικός, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση της εμφάνισης αντίστασης. Ο συνδυασμός βεμουραφενίμπης με ιπιλιμουμάμπη όμως φάνηκε να προκαλεί υπερβολική ηπατοτοξικότητα σε μια μελέτη φάσης Ι. 50 Πολλές μελέτες φάσης Ι/ΙΙ βρίσκονται σε εξέλιξη αυτό το χρονικό διάστημα και εξετάζουν διάφορους συνδυασμούς, όπως βεμουραφενίμπη με ιπιλιμουμάμπη (NCT ), νταμπραφενίμπη με ή χωρίς τραμετινίμπη και ιπιλιμουμάμπη (NCT και NCT ) Νεότεροι παράγοντες Η ενεργοποίηση του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς επίκτητης αντίστασης στη χορήγηση αναστολέων του BRAF. 37 Σε εξέλιξη βρίσκονται μελέτες φάσης Ι και ΙΙ με συνδυασμούς αναστολέων του BRAF και PI3K, όπως ο παράγοντας ΒΚΜ120, ή αναστολείς mtor, όπως το εβερόλιμους (everolimus), τα αποτελέσματα των οποίων αναμένονται με ενδιαφέρον καθώς ενδέχεται να προσθέσουν νέες επιλογές στο θεραπευτικό οπλοστάσιο κατά του μελανώματος. Επίσης, η ταυτόχρονη αναστολή της οδού μεταγωγής σήματος MAPK σε συνδυασμό με στο-

6 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 33 χευμένη θεραπεία κατά της απορρύθμισης του κυτταρικού κύκλου με τη χρήση των αναστολέων κυκλινοεξαρτώμενων κινασών αποτελεί μια νέα προσέγγιση, η εφαρμογή της οποίας μόλις έχει αρχίσει σε κλινικές μελέτες ΕΠΙΛΟΓΟΣ Συνοψίζοντας τα παραπάνω, είναι προφανές ότι η αποκρυπτογράφηση των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στη βιολογία του μελανώματος έχει οδηγήσει σε μια πραγματική έκρηξη ανακάλυψης νέων δραστικών παραγόντων για τη συγκεκριμένη νόσο. Στο άμεσο μέλλον αναμένεται να βελτιστοποιηθεί η κλινική εφαρμογή των καινοτόμων θεραπειών, με αποτέλεσμα το μελάνωμα να αποτελέσει πράγματι το πρότυπο της εξατομικευμένης ογκολογικής θεραπείας, όπως είχαν προβλέψει πριν από 4 έτη οι Smalley και Sondak 52 σε άρθρο σύνταξης στο New England Journal of Medicine, και το μεταστατικό μελάνωμα από ταχέως θανατηφόρο πιθανόν να μετατραπεί σε χρόνιο νόσημα. ΑBSTRACT Advances in the treatment of metastatic melanoma Α. MATIKAS, D. MAVROUDIS Department of Medical Oncology, University Hospital of Heraklion, Heraklion, Crete, Greece Archives of Hellenic Medicine 2015, 32(1):28 35 Until recently, the only treatment options for metastatic melanoma were immunotherapy with high dose interleukin-2 (IL-2), which has severe adverse effects and is not widely available, and palliative chemotherapy with dacarbazine, which has not been shown to improve survival. The prognosis was poor and for over 20 years no single drug or drug combination was introduced that led to improvement in overall survival. The clarification over the past few years of the molecular biology of malignant melanoma has led to the development and successful clinical use of the BRAF and MEK inhibitors. In addition, the understanding of the mechanisms of tumor evasion from immune surveillance led to the development of anti-ctla-4 and anti-pd-1 monoclonal antibodies, which are active in melanoma and are already being tested for the treatment of a variety of solid tumors. This explosion in new knowledge has resulted for the first time in improved survival and better quality of life for patients with metastatic melanoma. Many questions remain unanswered, however, such as what is the optimal sequencing of drugs, whether drug combinations can improve the results and whether new drugs such as PI3K/AKT/mTOR inhibitors have a place in the treatment of melanoma. This review article covers the literature regarding the use of the new drugs cited in current guidelines for the treatment of metastatic melanoma. Key words: BRAF, Immunotherapy, Ipilimumab, Melanoma, PD-1, Vemurafenib Βιβλιογραφία 1. JEMAL A, SARAIYA M, PATEL P, CHERALA SS, BARNHOLTZ-SLOAN J, KIM J ET AL. Recent trends in cutaneous melanoma incidence and death rates in the United States, J Am Acad Dermatol 2011, 65(Suppl 1):S17 S25 2. GARBE C, LEITER U. Melanoma epidemiology and trends. Clin Dermatol 2009, 27: BALCH CM, GERSHENWALD JE, SOONG SJ, THOMPSON JF, ATKINS MB, BYRD DR ET AL. Final version of 2009 AJCC melanoma staging and classification. J Clin Oncol 2009, 27: ATKINS MB, KUNKEL L, SZNOL M, ROSENBERG SA. High-dose recombinant interleukin-2 therapy in patients with metastatic melanoma: Long-term survival update. Cancer J Sci Am 2000, 6(Suppl 1):S11 S14 5. CROSBY T, FISH R, COLES B, MASON MD. Systemic treatments for metastatic cutaneous melanoma. Cochrane Database Syst Rev 2000:CD PATEL PM, SUCIU S, MORTIER L, KRUIT WH, ROBERT C, SCHADEN- DORF D ET AL. Extended schedule, escalated dose temozolomide versus dacarbazine in stage IV melanoma: Final results of a randomised phase III study (EORTC 18032). Eur J Cancer 2011, 47: AVRIL MF, AAMDAL S, GROB JJ, HAUSCHILD A, MOHR P, BONERANDI JJ ET AL. Fotemustine compared with dacarbazine in patients with disseminated malignant melanoma: A phase III study. J Clin Oncol 2004, 22: CHAPMAN PB, EINHORN LH, MEYERS ML, SAXMAN S, DESTRO AN, PANAGEAS KS ET AL. Phase III multicenter randomized trial of the Dartmouth regimen versus dacarbazine in patients with

7 34 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ metastatic melanoma. J Clin Oncol 1999, 17: DAPONTE A, SIGNORIELLO S, MAIORINO L, MASSIDDA B, SIMEONE E, GRIMALDI AM ET AL. Phase III randomized study of fotemustine and dacarbazine versus dacarbazine with or without interferon-α in advanced malignant melanoma. J Transl Med 2013, 11: IVES NJ, STOWE RL, LORIGAN P, WHEATLEY K. Chemotherapy compared with biochemotherapy for the treatment of metastatic melanoma: A meta-analysis of 18 trials involving 2,621 patients. J Clin Oncol 2007, 25: HERSH E, DEL VECCHIO M, BROWN M, KEFFORD R, LOQUAI C, TESTO- RI A ET AL. Phase 3, randomized, open-label, multicenter trial of nab-paclitaxel (nab-p) versus dacarbazine (DTIC) in previously untreated patients with metastatic malignant melanoma (MMM). Pigment Cell Melanoma Res 2012, 25:863 (abstract) 12. NATIONAL COMPREHENSIVE CANCER NETWORK. Melanoma (version ). Available at: pdf/melanoma.pdf 13. ROSENBERG SA, YANNELLI JR, YANG JC, TOPALIAN SL, SCHWARTZEN- TRUBER DJ, WEBER JS ET AL. Treatment of patients with metastatic melanoma with autologous tumor-infiltrating lymphocytes and interleukin 2. J Natl Cancer Inst 1994, 86: ROSENBERG SA, YANG JC, SHERRY RM, KAMMULA US, HUGHES MS, PHAN GQ ET AL. Durable complete responses in heavily pretreated patients with metastatic melanoma using T-cell transfer immunotherapy. Clin Cancer Res 2011, 17: KRUMMEL MF, ALLISON JP. CD28 and CTLA-4 have opposing effects on the response of T cells to stimulation. J Exp Med 1995, 182: HODI FS, O DAY SJ, McDERMOTT DF, WEBER RW, SOSMAN JA, HAANEN JB ET AL. Improved survival with ipilimumab in patients with metastatic melanoma. N Engl J Med 2010, 363: ROBERT C, THOMAS L, BONDARENKO I, O DAY S, WEBBER J, GARBE C ET AL. Ipilimumab plus dacarbazine for previously untreated metastatic melanoma. N Engl J Med 2011, 364: MEDICINES COMPENDIUM UK. Summary of Product Characteristics for Yervoy 5 mg/ml concentrate for solution for infusion. emc, UK. Available at: medicine/24779/spc/yervoy+5+mg+ml+concentrate+for+so lution+for+infusion/ 19. WOLCHOK JD, NEYNS B, LINETTE G, NEGRIER S, LUTZKY J, THOMAS L ET AL. Ipilimumab monotherapy in patients with pretreated advanced melanoma: A randomised, double-blind, multicentre, phase 2, dose-ranging study. Lancet Oncol 2010, 11: WOLCHOK JD, HOOS A, O DAY S, WEBER JS, HAMID O, LEBBÉ C ET AL. Guidelines for the evaluation of immune therapy activity in solid tumors: Immune-related response criteria. Clin Cancer Res 2009, 15: PRIETO PA, YANG JC, SHERRY RM, HUGHES MS, KAMMULA US, WHITE DE ET AL. CTLA-4 blockade with ipilimumab: Long-term follow-up of 177 patients with metastatic melanoma. Clin Cancer Res 2012, 18: RIBAS A, KEFFORD R, MARSHALL MA, PUNT CJ, HAANEN JB, MAR- MOL M ET AL. Phase III randomized clinical trial comparing tremelimumab with standard-of-care chemotherapy in patients with advanced melanoma. J Clin Oncol 2013, 31: BLANK C, MACKENSEN A. Contribution of the PD-L1/PD-1 pathway to T-cell exhaustion: An update on implications for chronic infections and tumor evasion. Cancer Immunol Immunother 2007, 56: TOPALIAN SL, SZNOL M, McDERMOTT DF, KLUGER HM, CARVAJAL RD, SHARFMAN WH ET AL. Survival, durable tumor remission, and long-term safety in patients with advanced melanoma receiving nivolumab. J Clin Oncol 2014, 32: HAMID O, ROBERT C, DAUD A, HODI FS, HWU WJ, KEFFORD R ET AL. Safety and tumor responses with lambrolizumab (anti-pd-1) in melanoma. N Engl J Med 2013, 369: BRAHMER JR, TYKODI SS, CHOW LQ, HWU WJ, TOPALIAN SL, HWU P ET AL. Safety and activity of anti-pd-l1 antibody in patients with advanced cancer. N Engl J Med 2012, 366: DAUD IA, HAMID O, RIBAS A, HODI FS, HWU JW, KEFFORD R ET AL. Antitumor activity of the anti-pd-1 monoclonal antibody MK-3475 in melanoma (MEL): Correlation of tumor PD-L1 expression with outcome. AACR 2014, San Diego, California, abstract CT WOLCHOK JD, KLUGER H, CALLAHAN MK, POSTOW MA, RIZVI NA, LESOKHIN AM ET AL. Nivolumab plus ipilimumab in advanced melanoma. N Engl J Med 2013, 369: OMHOLT K, PLATZ A, KANTER L, RINGBORG U, HANSSON J. NRAS and BRAF mutations arise early during melanoma pathogenesis and are preserved throughout tumor progression. Clin Cancer Res 2003, 9: DAVIES H, BIGNELL GR, COX C, STEPHENS P, EDKINS S, CLEGG S ET AL. Mutations of the BRAF gene in human cancer. Nature 2002, 417: HAUSCHILD A, AGARWALA SS, TREFZER U, HOGG D, ROBERT C, HER- SEY P ET AL. Results of a phase III, randomized, placebo-controlled study of sorafenib in combination with carboplatin and paclitaxel as second-line treatment in patients with unresectable stage III or stage IV melanoma. J Clin Oncol 2009, 27: FLAHERTY KT, PUZANOV I, KIM KB, RIBAS A, McARTHUR GA, SOS- MAN JA ET AL. Inhibition of mutated, activated BRAF in metastatic melanoma. N Engl J Med 2010, 363: CHAPMAN PB, HAUSCHILD A, ROBERT C, HAANEN JB, ASCIER- TO P, LARKIN J ET AL. Improved survival with vemurafenib in melanoma with BRAF V600E mutation. N Engl J Med 2011, 364: HAUSCHILD A, GROB JJ, DEMIDOV LV, JOUARY T, GUTZMER R, MILL- WARD M ET AL. Dabrafenib in BRAF-mutated metastatic melanoma: A multicentre, open-label, phase 3 randomised controlled trial. Lancet 2012, 380: ANFORTH R, FERNANDEZ-PEÑAS P, LONG GV. Cutaneous toxicities of RAF inhibitors. Lancet Oncol 2013, 14:e11 e SU F, VIROS A, MILAGRE C, TRUNZER K, BOLLAG G, SPLEISS O ET AL. RAS mutations in cutaneous squamous-cell carcinomas in patients treated with BRAF inhibitors. N Engl J Med 2012, 366: SOLIT DB, ROSEN N. Resistance to BRAF inhibition in melanomas. N Engl J Med 2011, 364: KIM KB, KEFFORD R, PAVLICK AC, INFANTE JR, RIBAS A, SOSMAN JA ET AL. Phase II study of the MEK1/MEK2 inhibitor trametinib

8 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 35 in patients with metastatic BRAF-mutant cutaneous melanoma previously treated with or without a BRAF inhibitor. J Clin Oncol 2013, 31: FLAHERTY KT, ROBERT C, HERSEY P, NATHAN P, GARBE C, MILHEM M ET AL. Improved survival with MEK inhibition in BRAF-mutated melanoma. N Engl J Med 2012, 367: FLAHERTY KT, INFANTE JR, DAUD A, GONZALEZ R, KEFFORD RF, SOS- MAN J ET AL. Combined BRAF and MEK inhibition in melanoma with BRAF V600 mutations. N Engl J Med 2012, 367: GONZALEZ R, RIBAS A, DAUD A, PAVLICK A, GAJEWSKI T, PUZANOV I ET AL. Phase Ib study of vemurafenib in combination with the MEK inhibitor, GDC00973, in patients (pts) with unresectable or metastatic BRAFV600-mutated melanoma (BRIM7). Ann Oncol 2012, 23(Suppl 9):abstract LBA28_PR 42. WYMAN K, ATKINS MB, PRIETO V, ETON O, McDERMOTT DF, HUB- BARD F ET AL. Multicenter phase II trial of high-dose imatinib mesylate in metastatic melanoma: Significant toxicity with no clinical efficacy. Cancer 2006, 106: GUO J, SI L, KONG Y, FLAHERTY KT, XU X, ZHU Y ET AL. Phase II, open-label, single-arm trial of imatinib mesylate in patients with metastatic melanoma harboring c-kit mutation or amplification. J Clin Oncol 2011, 29: KIM KB, SOSMAN JA, FRUEHAUF JP, LINETTE GP, MARKOVIC SN, Mc- DERMOTT DF ET AL. BEAM: A randomized phase II study evaluating the activity of bevacizumab in combination with carboplatin plus paclitaxel in patients with previously untreated advanced melanoma. J Clin Oncol 2012, 30: FRUEHAUF J, LUTZKY J, McDERMOTT D, BROWN CK, MERIC JB, ROS- BROOK B ET AL. Multicenter, phase II study of axitinib, a selective second-generation inhibitor of vascular endothelial growth factor receptors 1, 2, and 3, in patients with metastatic melanoma. Clin Cancer Res 2011, 17: ACKERMAN A, McDERMOTT DF, LAWRENCE DP, GUNTURI A, FLA- HERTY K, GIOBBIE-HURDER A ET AL. Outcomes of patients with malignant melanoma treated with immunotherapy prior to or after vemurafenib. J Clin Oncol 2012, 30(Suppl):abstract ASCIERTO PA, SIMEONE E, GIANNARELLI D, GRIMALDI AM, ROMANO A, MOZZILLO N. Sequencing of BRAF inhibitors and ipilimumab in patients with metastatic melanoma: A possible algorithm for clinical use. J Transl Med 2012, 10: ASCIERTO PA, SIMEONE E, SILENI VC, DEL VECCHIO M, MARCHETTI P, CAPPELLINI GC ET AL. Sequential treatment with ipilimumab and BRAF inhibitors in patients with metastatic melanoma: Data from the Italian cohort of the ipilimumab expanded access program. Cancer Invest 2014, 32: JANG S, ATKINS MB. Which drug, and when, for patients with BRAF-mutant melanoma? Lancet Oncol 2013, 14:e60 e RIBAS A, HODI FS, CALLAHAN M, KONTO C, WOLCHOK J. Hepatotoxicity with combination of vemurafenib and ipilimumab. N Engl J Med 2013, 368: MILLER DM, FLAHERTY KT. Cyclin-dependent kinases as therapeutic targets in melanoma. Pigment Cell Melanoma Res 2014, 27: SMALLEY KS, SONDAK VK. Melanoma an unlikely poster child for personalized cancer therapy. N Engl J Med 2010, 363: Corresponding author: A. Matikas, University Hospital of Heraklion, P.O. Box 1352, Voutes-Stavrakia, GR Heraklion, Crete, Greece

Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ Μιχάλης Λιόντος Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννης Μούντζιος Παθολόγος Ογκολόγος, Ογκολογική

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού

Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Κ. Χόνδρος ΕΙΣΑΓΩΓH Ο καρκίνος του νεφρού (RCC) αποτελεί το 2-3% όλων των κακοήθων νεοπλασμάτων (13ο πιο συχνό) του ανθρώπου και την πιο θανατηφόρο νόσο

Διαβάστε περισσότερα

2οForum. Επιστημονικό. στην ογκολογία. Από την έρευνα στην πράξη. 25-26 Απριλίου. St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα. Θα δoθούν.

2οForum. Επιστημονικό. στην ογκολογία. Από την έρευνα στην πράξη. 25-26 Απριλίου. St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα. Θα δoθούν. 2οForum Επιστημονικό Θα δoθούν μόρια συνεχιζόμενης εκπαίδευσης (C.M.E. Credits) Ά ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Τα νέα φάρμακα στην ογκολογία Από την έρευνα στην πράξη St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα 25-26 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD 256 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 6, Τεύχος 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2007 ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD Νέα μελών της ΕΟΠΕ ESMO Conference Lugano (ECLU) To καλοκαιρινό εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ Βιογραφικό Σημείωμα Ονοματεπώνυμο Ελένη Γαλάνη Πατρώνυμο Παναγιώτης Υπηκοότητα Ελληνική Διεύθυνση εργασίας Β Ογκολογική κλινική Νοσοκομείο METROPOLITAN Tel: 210 4809661-2 Mob: 6944172478

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 14 Συνδυασμένη χορήγηση ενεργοποιημένου ανασυνδυασμένου παράγοντα VII και ενεργοποιημένου προθρομβινικού συμπλέγματος για την αντιμετώπιση απειλητικής αιμορραγίας

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Οόρος«μεταφραστική επιστήμη» νωρίς δεκαετία 1990 αφορούσε προσπάθειες για την ανεύρεση νέων αντικαρκινικών γονιδίων Karp

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 7111 Heraklion

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 11.00-12.00 Προσέλευση Εγγραφές 12.00-13.30 Ελεύθερες Ανακοινώσεις Προεδρείο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA I. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνος Ρωμανίδης Όνομα πατρός: Νικόλαος Όνομα μητρός: Σουλτάνα Έτος γεννήσεως: 1963 Τόπος γεννήσεως: Ορεστιάδα Έβρος Οικογενειακή κατάσταση:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία;

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ IL- 6 IL- 6 mil- 6R gp13 gp13 Το Tocilizumab (TCZ) είναι το πρώτο ανασυνδυασµένο ανθρωποποιηµένο

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα για τη θεραπεία του μεταστατικού ή του προχωρημένου καρκίνου του νεφρού Σύγχρονα δεδομένα και προοπτικές

Φάρμακα για τη θεραπεία του μεταστατικού ή του προχωρημένου καρκίνου του νεφρού Σύγχρονα δεδομένα και προοπτικές ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(4):450-459 Φάρμακα για τη θεραπεία του μεταστατικού ή του προχωρημένου καρκίνου του νεφρού Σύγχρονα δεδομένα και προοπτικές Ο καρκίνος του νεφρού αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 02 Μαΐου 2014

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 02 Μαΐου 2014 Πρόγραµµα ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 02 Μαΐου 2014 15.00-16.00 Προσέλευση Εγγραφές 16.00-17.00 Στρογγυλό Τραπέζι: Όγκοι Εγκεφάλου Προεδρείο: Π. Μακραντωνάκης, Ε. Μαραγκουδάκης, Ι. Αδαμόπουλος 16.00-16.20 Μοριακή βάση καρκινογένεσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Καρκίνος στην τρίτη ηλικία Η επίπτωση του καρκίνου στους ηλικιωμένους αυξάνει, σαν αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Monday 26 January2015

Monday 26 January2015 Πρόγραμμα Monday 26 January2015 09:30 10:00 Arrival of participants, Registration 10:00 10:30 Welcome and Introduction: Presentation of the Institution and group activities V. Georgoulias, D. Mavroudis

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΟΥ Οξύς δερματικός λύκος Υποξύς δερματικός λύκος Χρόνιος δερματικός λύκος Δισκοειδής

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης Στρογγυλό Τραπέζι Η επεμβατική Καρδιολογία στη χώρα μας και η εναρμόνισή της με τις διεθνείς εταιρείες επεμβατικής Καρδιολογίας Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

10 ο Συνέδριο. Δεικτών Καρκίνου & Στοχευμένης Θεραπείας. 20-22 Νοεμβρίου 2014, Αθήνα. Ξενοδοχείο Crowne Plaza ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

10 ο Συνέδριο. Δεικτών Καρκίνου & Στοχευμένης Θεραπείας. 20-22 Νοεμβρίου 2014, Αθήνα. Ξενοδοχείο Crowne Plaza ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δεικτών Καρκίνου & Στοχευμένης Θεραπείας 20-22 Νοεμβρίου 2014, Αθήνα Ξενοδοχείο Crowne Plaza Χορηγούνται 15 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME-CPD) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δεικτών Καρκίνου &

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καλτσάς

Κωνσταντίνος Καλτσάς ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΑΣΗΣ ΙΙ ΛΙΠΟΠΛΑΤΙΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΓΕΜΣΙΤΑΜΠΙΝΗ ΩΣ 2 ΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*)

Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*) Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*) Τίτλος Ομιλίας: «Στοχεύουσα Ορμονοθεραπεία 2 ης γραμμής» ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις σε μακροχρόνια ερωτήματα;

Απαντήσεις σε μακροχρόνια ερωτήματα; 48 SABCS 2010: Απαντήσεις σε μακροχρόνια ερωτήματα; Το μεγαλύτερο ετήσιο συνέδριο για τον καρκίνο του μαστού πραγματοποιήθηκε και φέτος στο Σαν Αντόνιο του Τέξας από τις 8 έως τις 12 Δεκεμβρίου, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Επιληψία είναι μία νόσος με πολλαπλά αίτια και η διάγνωση τίθεται όταν ο ασθενής εμφανίσει δύο επεισόδια μη προκλητών επιληπτικών κρίσεων ή ένα επεισόδιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή 63 Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή Ζούκα Μαρία MD ABSTRACT When to start and when to terminate an opioid treatment Zouka M Opioid use for cancer pain is well established in medical

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα