Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος"

Transcript

1 REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(1):28-35 Εξελίξεις στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος Μέχρι πρόσφατα, οι μόνες θεραπευτικές επιλογές στο μεταστατικό μελάνωμα ήταν η ανοσοθεραπεία με υψηλές δόσεις ιντερλευκίνης-2 (IL-2), θεραπεία τοξική και μη ευρέως διαθέσιμη, καθώς και η παρηγορητική χημειοθεραπεία με δακαρβαζίνη, η οποία δεν έχει δειχθεί ότι προσφέρει όφελος επιβίωσης. Η πρόγνωση των ασθενών ήταν πτωχή, ενώ επί 20 έτη κανένα νέο φάρμακο ή συνδυασμός δεν οδήγησε σε βελτίωση αυτής. Η αποκρυπτογράφηση, τα τελευταία έτη, των μοριακών μηχανισμών που διέπουν το κακόηθες μελάνωμα οδήγησε στην ανάπτυξη και την επιτυχή εφαρμογή στην κλινική πράξη νέων παραγόντων, όπως οι αναστολείς BRAF και οι αναστολείς MEK. Επίσης, η βαθύτερη γνώση των μηχανισμών διαφυγής του όγκου από την ανοσοεπιτήρηση οδήγησε στην ανάπτυξη των αντι-ctla-4 και αντι-pd-1 αντισωμάτων, τα οποία είναι δραστικά στο μελάνωμα ενώ δοκιμάζονται με ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε άλλα συμπαγή νεοπλάσματα. Αυτή η πρόσφατη έκρηξη γνώσης μεταφράστηκε σε αύξηση της συνολικής επιβίωσης για πρώτη φορά, καθώς και σε βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με μεταστατικό μελάνωμα. Όμως, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, όπως η κατάλληλη αλληλουχία των θεραπευτικών χειρισμών και οι βέλτιστοι συνδυασμοί τους, αλλά και ποια θα είναι η θέση των νέων φαρμακευτικών προϊόντων, όπως οι αναστολείς του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR. Στην παρούσα ανασκόπηση επιχειρείται η συγκέντρωση της δημοσιευμένης κατά τα τελευταία έτη βιβλιογραφίας που αφορά στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος σχετικά με παράγοντες που περιλαμβάνονται στις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2015, 32(1): A. Ματίκας, Δ. Μαυρουδής Παθολογική-Ογκολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Ηράκλειο Κρήτης Advances in the treatment of metastatic melanoma Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Ανοσοθεραπεία Βεμουραφενίμπη (vemurafenib) BRAF Ιπιλιμουμάμπη (ipilimumab) Μελάνωμα PD-1 Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το κακόηθες μελάνωμα του δέρματος αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο του δέρματος, με την επίπτωσή του να αυξάνει σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες. 1,2 Παρ όλο που η πλειοψηφία των ασθενών αρχικά έχει εντοπισμένη νόσο η οποία μπορεί να ιαθεί με χειρουργική εξαίρεση, ποσοστό 2 5% παρουσιάζεται με εξ αρχής μεταστατική νόσο, ενώ ορισμένοι άλλοι που αρχικά είχαν τοπική νόσο τελικά θα υποτροπιάσουν συστηματικά, με τον κίνδυνο να μεγιστοποιείται όσο αυξάνει το βάθος διήθησης του νεοπλάσματος ή εάν υπάρχουν διηθημένοι επιχώριοι λεμφαδένες. 3 Η αντιμετώπιση της μεταστατικής νόσου είναι παρηγορητική. Μέχρι πρόσφατα, οι θεραπευτικές επιλογές περιελάμβαναν τη χημειοθεραπεία και την ανοσοθεραπεία με ιντερλευκίνη-2 (IL-2), η οποία σε λίγους επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να προσφέρει παρατεταμένη, ελεύθερη νόσου επιβίωση. 4 Τα τελευταία έτη, η διαλεύκανση των μοριακών μονοπατιών που διέπουν το κακόηθες μελάνωμα και η ανάπτυξη στρατηγικών άρσης της προκαλούμενης από τον όγκο ανοσοδιαφυγής και ανοσοκαταστολής έχουν δώσει ώθηση στη θεραπευτική του μεταστατικού μελανώματος, με τα αποτελέσματα να είναι ήδη απτά στην κλινική πράξη. Στην παρούσα ανασκόπηση επιχειρείται η περιγραφή των κυριότερων θεραπευτικών εξελίξεων. 2. ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Για περισσότερα από 30 χρόνια η δακαρβαζίνη αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπευτικής του μεταστατικού μελανώματος, ιδίως για τους ασθενείς που δεν ήταν κατάλληλοι να λάβουν υψηλές δόσεις ιντερλευκίνης-2 (HD IL-2). Παρ όλα αυτά, από την έγκρισή της στις ΗΠΑ το 1975 έως σήμερα, ποτέ δεν αποδείχθηκε σε μελέτες φάσης ΙΙΙ ότι αυξάνει την επιβίωση συγκρινόμενη με ανακουφιστική φροντίδα μόνο. 5 Προσπάθειες βελτίωσης των αποτελεσμάτων της χημειοθεραπείας δοκιμάζοντας νεότερα

2 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 29 φάρμακα, 6,7 χορηγώντας συνδυασμούς κυτταροτοξικών 8,9 και συνδυάζοντάς τη με ανοσοθεραπεία 10 δεν οδήγησαν σε αύξηση της επιβίωσης σε σχέση με μονοθεραπεία με δακαρβαζίνη σε μελέτες φάσης ΙΙΙ. Εν τούτοις, πρόσφατα, σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ διαπιστώθηκε για πρώτη φορά μια σημαντική διαφορά υπέρ της πακλιταξέλης, συνδεδεμένης με λευκωματίνη υπό μορφή νανοσωματιδίων (nanoparticle albumin-bound paclitaxel, nab-paclitaxel), σε σχέση με τη δακαρβαζίνη. Πράγματι, η χορήγηση της nab-paclitaxel είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του ελεύθερου προόδου νόσου διαστήματος (progression-free survival, PFS), που ήταν και το πρωτεύον καταληκτικό σημείο, από 2,5 4,8 μήνες, χωρίς όμως η συγκεκριμένη διαφορά να μεταφράζεται σε σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης (overall survival, OS) (12,8 έναντι 10,7 μήνες, p=0,09). 11 Λαμβάνοντας υπ όψη τα παρακάτω αναφερόμενα καλύτερα αποτελέσματα τόσο της ανοσοθεραπείας όσο και της στοχεύουσας θεραπείας, η κυτταροτοξική χημειοθεραπεία φαίνεται να διαδραματίζει δευτερεύοντα ρόλο στην αντιμετώπιση του μεταστατικού μελανώματος. 3. ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Το ενδιαφέρον για την ανοσοθεραπεία στην αντιμετώπιση του μελανώματος υφίσταται ήδη από τη δεκαετία του Η χορήγηση ιντερφερόνης-α μετά από χειρουργική εξαίρεση ως επικουρική (adjuvant) θεραπεία αποτελεί το standard of care για ασθενείς οι οποίοι παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για υποτροπή της νόσου. 12 Ως προς τη μεταστατική νόσο, η HD IL-2 αποτελούσε μέχρι πρόσφατα την καλύτερη επιλογή για ασθενείς σε καλή γενική κατάσταση, καθώς οδηγούσε σε ανταποκρίσεις της τάξης του 15 20%, με τις μισές περίπου από αυτές να διαρκούν πολλά έτη. 4 Μειονέκτημα της συγκεκριμένης μεθόδου αποτελεί η σημαντική τοξικότητα, η οποία, παθοφυσιολογικά, οφείλεται στο σύνδρομο τριχοειδικής διαφυγής που προκαλείται από την IL-2 και κλινικά εμφανίζεται με πυρετό, πτώση αρτηριακής πίεσης, οιδήματα, ολιγουρία, νευροτοξικότητα, αρρυθμίες και δύσπνοια. Το γεγονός αυτό έχει ως συνέπεια την ανάγκη χορήγησης της HD IL-2 σε μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) από προσωπικό με εμπειρία στη χορήγησή της. Προσπάθειες για βελτίωση των αποτελεσμάτων της HD IL-2 με χορήγηση λεμφοκυττάρων τα οποία διηθούν τον όγκο (tumor infiltrating lymphocytes, TILs), με ή χωρίς προηγηθείσα χημειοθεραπεία καταστροφής των λεμφοκυττάρων (lymphodepletion), ήταν ενθαρρυντικές. 13,14 Παρά τις τεχνικές δυσκολίες και τη διαθεσιμότητα σήμερα και άλλων θεραπευτικών επιλογών, η HD IL-2 εξακολουθεί να συνιστάται ως αρχική αντιμετώπιση σε επιλεγμένους ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα Αναστολείς CTLA-4 Φυσιολογικά, ο υποδοχέας CTLA-4 στα Τ-λεμφοκύτταρα αναστέλλει την ενεργοποίηση της ανοσιακής απάντησης, καθώς ανταγωνίζεται το συν-ενεργοποιητικό μόριο CD28 για σύνδεση στα CD80 και CD Αναστολή του CTLA-4 οδηγεί σε ενισχυμένη ανοσιακή απάντηση των Τ-λεμφοκυττάρων κατά του όγκου. Ο πρώτος αναστολέας CTLA-4 που εγκρίθηκε για χρήση στο μεταστατικό μελάνωμα ήταν το μονοκλωνικό αντίσωμα ιπιλιμουμάμπη (ipilimumab), καθώς σε μελέτες φάσης ΙΙΙ διαπιστώθηκαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, σε 676 προθεραπευμένους με χημειοθεραπεία ή IL-2, HLA-A*0201 θετικούς ασθενείς χορηγήθηκε είτε ιπιλιμουμάμπη 3 mg/kg με ή χωρίς το πεπτιδικό εμβόλιο gp100 είτε το εμβόλιο μόνο. Η ολική επιβίωση ήταν 10, 10,1 και 6,4 μήνες στις τρεις ομάδες, αντίστοιχα, ενώ το ποσοστό ελέγχου της νόσου ανήλθε στο 20,1%, 28,5% και 11%, διαφορές που ήταν στατιστικά σημαντικές. Επίσης, φάνηκε ότι επί προόδου νόσου μετά από αρχική ανταπόκριση στην ιπιλιμουμάμπη η επαναχορήγησή της οδήγησε σε εκ νέου έλεγχο της νόσου στα 2/3 των ασθενών. 16 Σε 502 μη προθεραπευμένους ασθενείς χορηγήθηκε δακαρβαζίνη με ή χωρίς ιπιλιμουμάμπη 10 mg/kg. Οι διαφορές στη συνολική επιβίωση (11,2 έναντι 9,1 μήνες) και στην τριετή επιβίωση (20,8% έναντι 12,2%) υπέρ του συνδυασμού ήταν στατιστικά σημαντικές, ενώ τα δύο σχήματα ήταν ισοδύναμα ως προς το ποσοστό ελέγχου της νόσου (33,2% έναντι 30,2%). 17 Σχετικά με την ιπιλιμουμάμπη, θα πρέπει να τονιστεί ότι η τοξικότητα είναι δυνητικά σημαντική και αφορά σε εντεροκολίτιδα, ηπατίτιδα, εξανθήματα, ενδοκρινοπάθειες (υποϋποφυσισμός, υποθυρεοειδισμός, επινεφριδιακή ανεπάρκεια), σύνδρομο Guillain-Barré, οφθαλμική τοξικότητα, παγκρεατίτιδα, κυτταροπενίες, σαρκοείδωση και αγγειιτιδικό σύνδρομο. Η προτεινόμενη αντιμετώπιση περιλαμβάνει την καθυστέρηση των επόμενων δόσεων με ή χωρίς κορτικοστεροειδή εάν η τοξικότητα είναι βαθμού 2 και τη μόνιμη διακοπή της ιπιλιμουμάμπης σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή εάν η τοξικότητα είναι βαθμού 3 ή Η εγκεκριμένη δοσολογία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) είναι 3 mg/kg. Μια μελέτη φάσης ΙΙ έδειξε καλύτερα αποτελέσματα ως προς το ποσοστό ανταπόκρισης, όχι όμως ως προς την επιβίωση, καθώς και μεγαλύτερη τοξικότητα με υψηλότερη δόση, όπως 10 mg/kg. 19 Τα δύο αυτά δοσολογικά σχήματα πρόκειται να συγκριθούν σε τρέχουσα μελέτη φάσης ΙΙΙ (NCT ). Επί πλέον, τα κριτήρια RECIST (response evaluation criteria in solid tumors, κριτήρια αξιολόγησης της ανταπόκρισης επί συμπαγών όγκων) ενδεχομένως να μην είναι κατάλληλα για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της

3 30 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ανοσοθεραπείας του καρκίνου, καθώς η ανταπόκριση μπορεί να είναι καθυστερημένη και μάλιστα να ακολουθεί αρχική επιδείνωση της νόσου, ενώ ενδέχεται να παρατηρείται παρατεταμένη, κλινικά σημαντική σταθεροποίηση της νόσου. Για το λόγο αυτόν έχουν προταθεί τα κριτήρια ανοσιακής απόκρισης (immune response), τα οποία λαμβάνουν υπ όψη τα παραπάνω. 20 Οι ανταποκρίσεις στην ιπιλιμουμάμπη τείνουν να είναι παρατεταμένες, με όλους σχεδόν τους ασθενείς που εισήλθαν σε πλήρη ύφεση (<10% του συνόλου) να παραμένουν εν ζωή για >5 έτη σε μια αναδρομική σειρά. 21 Ένα δεύτερο μονοκλωνικό αντίσωμα κατά του CTLA-4, η τρεμελιμουμάμπη (tremelimumab), συγκρίθηκε με χημειοθεραπεία (δακαρβαζίνη ή τεμοζολομίδη) σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ. Η διαφορά δύο μηνών στη συνολική επιβίωση δεν ήταν στατιστικά σημαντική, γεγονός που πιθανόν να οφείλεται και στο επιτρεπόμενο cross-over της μελέτης σε ιπιλιμουμάμπη των ασθενών που τυχαιοποιήθηκαν στη χημειοθεραπεία Αναστολείς της πρωτεΐνης programmed death-1 Μέσω της σύνδεσής της με τους συνδέτες PD-L1 και PD-L2, οι οποίοι εκφράζονται στον όγκο, η programmed death-1 protein (PD-1), που αποτελεί υποδοχέα των Τ-λεμφοκυττάρων, προκαλεί αναστολή της ενεργοποίησής τους και ευοδώνει τη διαφυγή του όγκου από την ανοσοεπιτήρηση. 23 Μονοκλωνικά αντισώματα κατά της PD-1 και του PD-L1 έχουν ήδη δοκιμαστεί σε μελέτες φάσης Ι σε ποικιλία συμπαγών όγκων, όπως το μελάνωμα, ο καρκίνος του νεφρού και ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα, με σχετική επιτυχία. Το μονοκλωνικό αντίσωμα κατά της PD-1, η νιβολουμάμπη (nivolumab), χορηγήθηκε σε διάφορες δόσεις ανά δύο εβδομάδες έως και για δύο έτη σε 107 ασθενείς με προθεραπευμένο μεταστατικό μελάνωμα σε μια μελέτη φάσης Ι/ ΙΙ. Η συνολική επιβίωση ήταν 17 μήνες και οι ανταποκρίσεις (με βάση τα κριτήρια RECIST) ανήλθαν στο 31%. Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με την ιπιλιμουμάμπη, οι ανταποκρίσεις ήταν εμφανείς σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ 43% των ασθενών επιβίωναν μετά από 2 έτη. 24 Ένα δεύτερο αντίσωμα κατά της PD-1, η πεμπρολιζουμάμπη (pembrolizumab), ελέγχθηκε σε μια μελέτη φάσης Ι σε ποικίλα δοσολογικά σχήματα σε προθεραπευμένους και μη ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα. Το ποσοστό των ανταποκρίσεων με βάση τα κριτήρια RECIST ανήλθαν στο 38%, ενώ τα καλύτερα αποτελέσματα προέκυψαν με το σχήμα των 10 mg/kg ανά δύο εβδομάδες. Το PFS ήταν >7 μήνες, με το 80% των ανταποκρίσεων να εξελίσσονται κατά τη στιγμή της ανάλυσης. 25 Ο αναστολέας PD-L1 BMS πέτυχε 17% ανταπόκριση μεταξύ 52 ασθενών με μεταστατικό μελάνωμα σε μια μελέτη φάσης Ι που περιλάμβανε ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους. 26 Σχετικά με την αναστολή PD-1/PD-L1, θα πρέπει να τονιστεί ότι καταβάλλεται προσπάθεια να βρεθούν βιοδείκτες που προβλέπουν ανταπόκριση στους εν λόγω παράγοντες. Η ανοσοϊστοχημική έκφραση του PD-L1 στον όγκο φαίνεται να είναι ένας από αυτούς. Τα νεοπλασματικά κύτταρα του μελανώματος εκφράζουν PD-L1 στο 71% των ασθενών (American Association for Cancer Research, 2014). Είναι σημαντικό ότι το 46% των εν λόγω ασθενών ανταποκρίθηκαν στην πεμπρολιζουμάμπη, έναντι 17% των ασθενών των οποίων το μελάνωμα δεν παρουσίαζε έκφραση του PD-L1, ενώ, συγχρόνως, και το PFS ήταν μεγαλύτερο στους ασθενείς με θετική έκφραση. 27 Η πλειοψηφία των ασθενών που λαμβάνουν αναστολή PD-1/PD-L1 παρουσιάζουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως κόπωση, εξανθήματα, διάρροιες. Η τοξικότητα αυτή είναι βαθμού 3 ή 4, σε ποσοστό 20% περίπου των ασθενών. 24,25 Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη πολλές μελέτες, οι οποίες θα καθορίσουν καλύτερα τη θέση των ανωτέρω παραγόντων στη θεραπευτική του μεταστατικού μελανώματος. Η νιβολουμάμπη (nivolumab) μελετάται στην πρώτη γραμμή σε BRAF wild type ασθενείς έναντι δακαρβαζίνης (NCT ), στην πρώτη γραμμή έναντι ιπιλιμουμάμπης σε συνδυασμό με αυτή (NCT ) και στη δεύτερη γραμμή μετά από ιπιλιμουμάμπη έναντι χημειοθεραπείας (NCT ). Η πεμπρολιζουμάμπη συγκρίνεται με χημειοθεραπεία στη δεύτερη γραμμή μετά από ιπιλιμουμάμπη (NCT ) και στην πρώτη γραμμή έναντι της ιπιλιμουμάμπης (NCT ) Συνδυασμένη ανοσοθεραπεία Ο όρος double immune checkpoint inhibition αφορά στο συνδυασμό αντισωμάτων κατά του CTLA-4 και του PD-1/ PD-L1. Το θεωρητικό πλεονέκτημα έγκειται στο γεγονός ότι, καθώς προκαλούν άρση της ανοσοκαταστολής μέσω διαφορετικών στόχων, ενδεχομένως να έχουν αθροιστική ή και συνεργική δράση όταν συγχορηγούνται. Σε μια μελέτη φάσης Ι, η νιβολουμάμπη και η ιπιλιμουμάμπη χορηγήθηκαν ταυτόχρονα ή διαδοχικά. Η ταυτόχρονη θεραπεία συνδυάστηκε με ένα ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης της τάξης του 40%, έναντι 20% της διαδοχικής, με τις περισσότερες ανταποκρίσεις να είναι μεγάλης διάρκειας. Ωστόσο, η μεγαλύτερη δραστικότητα συνοδεύεται και από μεγαλύτερη τοξικότητα. 28 Ο σχετικός συνδυασμός αποτελεί αντικείμενο μιας μελέτης φάσης ΙΙΙ που αναφέρθηκε παραπάνω (NCT ) και μιας μελέτης φάσης ΙΙ (NCT ).

4 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΕΥΟΥΣΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Το μονοπάτι της ενεργοποιημένης από μιτογόνο πρωτεϊνικής κινάσης (mitogen activated protein kinase, MAPK) κατέχει κεντρικό ρόλο στη βιολογία του μελανώματος και είναι ενεργοποιημένο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. 29 Μεταλλάξεις του BRAF, οι οποίες οδηγούν σε αυτόματη ενεργοποίηση του μονοπατιού, παρατηρούνται στους μισούς περίπου ασθενείς με μελάνωμα, με το 80 90% των περιπτώσεων αυτών να αφορά στη μετάλλαξη V600E και στις υπόλοιπες περιπτώσεις κατά κύριο λόγο στη V600K, 30 ενώ ακολουθούν οι μεταλλάξεις του NRAS σε ποσοστό 10 15% των ασθενών. Η διαπίστωση της εν λόγω εξάρτησης του κακοήθους μελανώματος από τις ενεργοποιητικές μεταλλάξεις του BRAF οδήγησε στην ανάπτυξη αναστολέων αυτού. Τα αρχικά αποτελέσματα όμως σε μη επιλεγμένο πληθυσμό και με το μη εκλεκτικό αναστολέα σοραφενίμπη (sorafenib) ήταν απογοητευτικά. 31 Έκτοτε, αναπτύχθηκαν εκλεκτικοί αναστολείς του μεταλλαγμένου BRAF, όπως η βεμουραφενίμπη (vemurafenib) και η νταμπραφενίμπη (dabrafenib), που έδειξαν σημαντική κλινική δραστικότητα Αναστολείς του BRAF Η πρώτη μελέτη που κατέδειξε θεαματικές ανταποκρίσεις σε ασθενείς με BRAF μεταλλαγμένο μεταστατικό μελάνωμα οι οποίοι έλαβαν βεμουραφενίμπη ήταν μια δοκιμή φάσης Ι που δημοσιεύτηκε το Ακολούθησε η μελέτη φάσης ΙΙΙ BRIM-3, όπου συγκρίθηκε η βεμουραφενίμπη με τη δακαρβαζίνη σε 645 μη προθεραπευμένους ασθενείς, με τις διαφορές στα ποσοστά ανταποκρίσεων (48% έναντι 4%), στο PFS (5,3 μήνες έναντι 1,6) και στα ποσοστά εξάμηνης επιβίωσης (84% έναντι 64%) να είναι στατιστικά σημαντικές. 33 Ο δεύτερος διαθέσιμος αναστολέας του BRAF, η νταμπραφενίμπη, συγκρίθηκε με τη δακαρβαζίνη σε 250 μη προθεραπευμένους ασθενείς, με τη συνολική ανταπόκριση (50% έναντι 7%) και το PFS (5,1 έναντι 2,7 μήνες) να διαφέρουν σημαντικά. 34 Οι συγκεκριμένες μελέτες, εκτός από την προφανή δραστικότητα και την υπεροχή των αναστολέων του BRAF έναντι της δακαρβαζίνης, ανέδειξαν και τις ανεπιθύμητες ενέργειες αυτών. Οι συχνότερες αφορούν στο δέρμα, όπως αλωπεκία, εξανθήματα, φωτοευαισθησία, κερατοακάνθωμα και πλακώδες καρκίνωμα δέρματος, το οποίο εμφανίζεται σε ποσοστό 12 26% των ασθενών που λαμβάνουν βεμουραφενίμπη εντός 8 12 εβδομάδων. 35 Το βιολογικό υπόβαθρο πιθανότατα αφορά σε παράδοξη ενεργοποίηση της MAPK οδού στα κύτταρα που δεν φέρουν μεταλλάξεις BRAF. Το γεγονός αυτό φαίνεται να λαμβάνει χώρα ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και upstream RAS μεταλλάξεις, ιδίως κατά τη λήψη της βεμουραφενίμπης και λιγότερο της νταμπραφενίμπης, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν περισσότερο εκλεκτικό αναστολέα της μεταλλαγμένης μορφής του BRAF. 36 Άλλες συνήθεις ανεπιθύμητες ενέργειες είναι αρθραλγίες, κόπωση, ραγοειδίτιδα στο 2%, πυρετός ιδιαίτερα με την νταμπραφενίμπη και παράταση του QT, ιδίως με τη βεμουραφενίμπη. Παρά την εντυπωσιακή αρχική ανταπόκριση, πρακτικά όλοι οι ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς του BRAF τελικά (συνήθως εντός 6 12 μηνών) θα παρουσιάσουν πρόοδο της νόσου. Η επίκτητη αντίσταση μπορεί να αποκτάται με πολλαπλούς μηχανισμούς, όπως νέες υπερδραστήριες μεταλλάξεις του BRAF, μεταλλάξεις του ΜΕΚ ή του NRAS, ενεργοποίηση παράπλευρων μονοπατιών όπως το PI3Κ/ AKT/mTOR ή ενεργοποίηση της κινάσης COT Αναστολείς του ΜΕΚ Στην οδό MAPK, η κινάση ΜΕΚ1/2 βρίσκεται downstream του BRAF, επομένως αναστολή της οδού στο σημείο αυτό θεωρητικά θα έχει δράση σε BRAF μεταλλαγμένο μελάνωμα. Η υπόθεση αυτή επιβεβαιώθηκε όταν ο αναστολέας του ΜΕΚ τραμετινίμπη (trametinib) χορηγήθηκε σε ασθενείς με μετάλλαξη BRAF που είχαν λάβει ή δεν είχαν λάβει προηγουμένως αναστολέα του BRAF. Ποσοστό 25% των μη προθεραπευμένων ασθενών ανταποκρίθηκαν στην τραμετινίμπη, με ένα PFS 4,0 μήνες και μια συνολική επιβίωση 14,2 μήνες. Αντίθετα, η τραμετινίμπη δεν εμφάνισε κάποια δράση στους ασθενείς που είχαν λάβει προηγουμένως αναστολέα του BRAF. 38 Επίσης, στη μελέτη φάσης ΙΙΙ METRIC σε 322 μη προθεραπευμένους ασθενείς με μετάλλαξη BRAF, η τραμετινίμπη υπερείχε της χημειοθεραπείας ως προς την πιθανότητα ανταπόκρισης, το PFS και τα ποσοστά εξάμηνης επιβίωσης. 39 Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η αναστολή του ΜΕΚ δεν προκαλεί δερματική τοξικότητα Συνδυασμένη αναστολή BRAF/MEK Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η αναστολή στο μονοπάτι MAPK προκαλεί, αρχικά τουλάχιστον, σημαντικό κλινικό όφελος. Προκειμένου να ελεγχθεί αν μπορεί να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη αντίστασης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρίθηκε ο συνδυασμός νταμπραφενίμπης με τραμετινίμπη σε πλήρεις δόσεις (150 mg δύο φορές την ημέρα και 2 mg την ημέρα, αντίστοιχα) με μόνο την νταμπραφενίμπη. Το ποσοστό συνολικής ανταπόκρισης (76% έναντι 54%) και το PFS (9,6 μήνες έναντι 5,8 μήνες) διέφεραν σημαντικά υπέρ του συνδυασμού. Επί πλέον, η επίπτωση πλακώδους καρκίνου του δέρματος ήταν χαμηλότερη με το συνδυασμό (7% έναντι 19%), γεγονός που οφείλεται στην προστατευτική δράση της αναστολής ΜΕΚ. 40 Η συνδυασμέ-

5 32 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ νη αναστολή BRAF/MEK μελετάται σε δύο μελέτες φάσης ΙΙΙ, είτε έναντι νταμπραφενίμπης (NCT ). Ο άλλος αναστολέας του BRAF που είναι εγκεκριμένος για χρήση σήμερα, η βεμουραφενίμπη (vemurafenib), συνδυάστηκε με τον αναστολέα ΜΕΚ κομπιμετινίμπη (cobimetinib). 41 Μεταξύ των 32 ασθενών που είχαν λάβει προηγουμένως βεμουραφενίμπη ως μονοθεραπεία το ποσοστό ανταπόκρισης ανήλθε στο 19% και όλοι οι 25 μη προθεραπευμένοι ασθενείς παρουσίασαν ανταποκρίσεις της νόσου, ενώ μόλις το 1,6% εκδήλωσε πλακώδες καρκίνωμα του δέρματος. Ο εν λόγω συνδυασμός αξιολογείται και σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ, όπου ολοκληρώθηκε η ένταξη των ασθενών το Δεκέμβριο του 2013 και τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται (NCT ). Τα παραπάνω υποδηλώνουν ότι ο ρόλος των αναστολέων MEK στη θεραπεία του μεταστατικού μελανώματος είναι ενδεχομένως τριπλός: Αυξάνουν το ποσοστό ανταπόκρισης σε σχέση με μονοθεραπεία με αναστολέα του BRAF, επιβραδύνουν την ανάπτυξη αντίστασης και ελαττώνουν τη δερματική τοξικότητα KIT αναστολείς Μεταλλάξεις του kit παρατηρούνται στο 15% των ασθενών με μελάνωμα, συχνότερα σε μελάνωμα των άκρων ή των βλεννογόνων. Ο αναστολέας του c-kit, ιματινίμπη (imatinib), που χρησιμοποιείται με επιτυχία στη θεραπευτική των γαστρεντερικών στρωματικών όγκων (gastrointestinal stromal tumor, GIST), χορηγήθηκε αρχικά σε μη επιλεγμένους ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα, με απογοητευτικά αποτελέσματα. 42 Σε άλλη μελέτη, σε 43 προθεραπευμένους ασθενείς με μεταλλάξεις ή ενίσχυση του kit, η χορήγηση ιματινίμπης οδήγησε σε ποσοστό ανταπόκρισης 23,3%, με 3,5 μήνες PFS και 14 μήνες OS Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες Τα τελευταία χρόνια, πολλοί αντιαγγειογενετικοί παράγοντες έχουν εισαχθεί στην ογκολογική θεραπευτική, είτε υπό τη μορφή μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά του αγγειογενετικού αυξητικού παράγοντα (VEGF), όπως η μπεβασιζουμάμπη (bevacizumab) που χρησιμοποιείται στη θεραπεία διαφόρων συμπαγών νεοπλασμάτων, είτε υπό τη μορφή αναστολέων κινασών διαφόρων υποδοχέων, π.χ. των VEGF, PDGFR κ.λπ., όπως η παζοπανίμπη (pazopanib), η σουνιτινίμπη (sunitinib), η σοραφενίμπη (sorafenib) και η αξιτινίμπη (axitinib), που χρησιμοποιούνται κυρίως στον καρκίνο του νεφρού αλλά και σε άλλα νεοπλάσματα, όπως σαρκώματα (παζοπανίμπη), GIST (σουνιτινίμπη) και ηπατοκυτταρικό καρκίνο (σοραφενίμπη). Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα πάντως δεν στηρίζουν τη χρήση των αντιαγγειογενετικών παραγόντων στο μεταστατικό μελάνωμα. 44,45 5. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 5.1. Αλληλουχία της θεραπείας Καθώς πλέον τα διαθέσιμα θεραπευτικά μέσα στην αντιμετώπιση ιδιαίτερα των BRAF μεταλλαγμένων ασθενών είναι πολλά, παραμένει το ερώτημα για το ποια είναι η αλληλουχία εκείνη των θεραπευτικών χειρισμών που οδηγεί στα βέλτιστα αποτελέσματα. Σε αναδρομικές σειρές φάνηκε ότι μετά από αποτυχία της βεμουραφενίμπης η πρόοδος νόσου είναι ταχεία, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι ασθενείς να μην προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν τη θεραπεία με ιπιλιμουμάμπη. Αντίθετα, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο για τους ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοθεραπεία πριν από τον αναστολέα του BRAF Λαμβάνοντας υπόψη την απουσία προοπτικών δεδομένων, συνιστάται από ειδικούς η αρχική ανοσοθεραπεία σε ασθενείς με μετάλλαξη BRAF που έχουν μικρό φορτίο νόσου και είναι ασυμπτωματικοί, ενώ γι αυτούς με έντονα συμπτώματα, μεγάλο φορτίο σπλαγχνικής νόσου ή αυξημένη LDH είναι μάλλον προτιμότεροι οι αναστολείς του BRAF λόγω της ταχείας ανταπόκρισης που επιτυγχάνουν. 49 Με την εισαγωγή όμως των PD-1/PD- L1 αναστολέων στην κλινική πράξη, οι οποίοι οδηγούν σε ταχύτερες ανταποκρίσεις σε σχέση με την ιπιλιμουμάμπη, η ανάγκη για προοπτικές μελέτες καθίσταται επιτακτική Συνδυασμένες θεραπείες Ο συνδυασμός των διαθέσιμων θεραπευτικών μέσων είναι ελκυστικός, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση της εμφάνισης αντίστασης. Ο συνδυασμός βεμουραφενίμπης με ιπιλιμουμάμπη όμως φάνηκε να προκαλεί υπερβολική ηπατοτοξικότητα σε μια μελέτη φάσης Ι. 50 Πολλές μελέτες φάσης Ι/ΙΙ βρίσκονται σε εξέλιξη αυτό το χρονικό διάστημα και εξετάζουν διάφορους συνδυασμούς, όπως βεμουραφενίμπη με ιπιλιμουμάμπη (NCT ), νταμπραφενίμπη με ή χωρίς τραμετινίμπη και ιπιλιμουμάμπη (NCT και NCT ) Νεότεροι παράγοντες Η ενεργοποίηση του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς επίκτητης αντίστασης στη χορήγηση αναστολέων του BRAF. 37 Σε εξέλιξη βρίσκονται μελέτες φάσης Ι και ΙΙ με συνδυασμούς αναστολέων του BRAF και PI3K, όπως ο παράγοντας ΒΚΜ120, ή αναστολείς mtor, όπως το εβερόλιμους (everolimus), τα αποτελέσματα των οποίων αναμένονται με ενδιαφέρον καθώς ενδέχεται να προσθέσουν νέες επιλογές στο θεραπευτικό οπλοστάσιο κατά του μελανώματος. Επίσης, η ταυτόχρονη αναστολή της οδού μεταγωγής σήματος MAPK σε συνδυασμό με στο-

6 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 33 χευμένη θεραπεία κατά της απορρύθμισης του κυτταρικού κύκλου με τη χρήση των αναστολέων κυκλινοεξαρτώμενων κινασών αποτελεί μια νέα προσέγγιση, η εφαρμογή της οποίας μόλις έχει αρχίσει σε κλινικές μελέτες ΕΠΙΛΟΓΟΣ Συνοψίζοντας τα παραπάνω, είναι προφανές ότι η αποκρυπτογράφηση των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στη βιολογία του μελανώματος έχει οδηγήσει σε μια πραγματική έκρηξη ανακάλυψης νέων δραστικών παραγόντων για τη συγκεκριμένη νόσο. Στο άμεσο μέλλον αναμένεται να βελτιστοποιηθεί η κλινική εφαρμογή των καινοτόμων θεραπειών, με αποτέλεσμα το μελάνωμα να αποτελέσει πράγματι το πρότυπο της εξατομικευμένης ογκολογικής θεραπείας, όπως είχαν προβλέψει πριν από 4 έτη οι Smalley και Sondak 52 σε άρθρο σύνταξης στο New England Journal of Medicine, και το μεταστατικό μελάνωμα από ταχέως θανατηφόρο πιθανόν να μετατραπεί σε χρόνιο νόσημα. ΑBSTRACT Advances in the treatment of metastatic melanoma Α. MATIKAS, D. MAVROUDIS Department of Medical Oncology, University Hospital of Heraklion, Heraklion, Crete, Greece Archives of Hellenic Medicine 2015, 32(1):28 35 Until recently, the only treatment options for metastatic melanoma were immunotherapy with high dose interleukin-2 (IL-2), which has severe adverse effects and is not widely available, and palliative chemotherapy with dacarbazine, which has not been shown to improve survival. The prognosis was poor and for over 20 years no single drug or drug combination was introduced that led to improvement in overall survival. The clarification over the past few years of the molecular biology of malignant melanoma has led to the development and successful clinical use of the BRAF and MEK inhibitors. In addition, the understanding of the mechanisms of tumor evasion from immune surveillance led to the development of anti-ctla-4 and anti-pd-1 monoclonal antibodies, which are active in melanoma and are already being tested for the treatment of a variety of solid tumors. This explosion in new knowledge has resulted for the first time in improved survival and better quality of life for patients with metastatic melanoma. Many questions remain unanswered, however, such as what is the optimal sequencing of drugs, whether drug combinations can improve the results and whether new drugs such as PI3K/AKT/mTOR inhibitors have a place in the treatment of melanoma. This review article covers the literature regarding the use of the new drugs cited in current guidelines for the treatment of metastatic melanoma. Key words: BRAF, Immunotherapy, Ipilimumab, Melanoma, PD-1, Vemurafenib Βιβλιογραφία 1. JEMAL A, SARAIYA M, PATEL P, CHERALA SS, BARNHOLTZ-SLOAN J, KIM J ET AL. Recent trends in cutaneous melanoma incidence and death rates in the United States, J Am Acad Dermatol 2011, 65(Suppl 1):S17 S25 2. GARBE C, LEITER U. Melanoma epidemiology and trends. Clin Dermatol 2009, 27: BALCH CM, GERSHENWALD JE, SOONG SJ, THOMPSON JF, ATKINS MB, BYRD DR ET AL. Final version of 2009 AJCC melanoma staging and classification. J Clin Oncol 2009, 27: ATKINS MB, KUNKEL L, SZNOL M, ROSENBERG SA. High-dose recombinant interleukin-2 therapy in patients with metastatic melanoma: Long-term survival update. Cancer J Sci Am 2000, 6(Suppl 1):S11 S14 5. CROSBY T, FISH R, COLES B, MASON MD. Systemic treatments for metastatic cutaneous melanoma. Cochrane Database Syst Rev 2000:CD PATEL PM, SUCIU S, MORTIER L, KRUIT WH, ROBERT C, SCHADEN- DORF D ET AL. Extended schedule, escalated dose temozolomide versus dacarbazine in stage IV melanoma: Final results of a randomised phase III study (EORTC 18032). Eur J Cancer 2011, 47: AVRIL MF, AAMDAL S, GROB JJ, HAUSCHILD A, MOHR P, BONERANDI JJ ET AL. Fotemustine compared with dacarbazine in patients with disseminated malignant melanoma: A phase III study. J Clin Oncol 2004, 22: CHAPMAN PB, EINHORN LH, MEYERS ML, SAXMAN S, DESTRO AN, PANAGEAS KS ET AL. Phase III multicenter randomized trial of the Dartmouth regimen versus dacarbazine in patients with

7 34 A. ΜΑΤΙΚΑΣ και Δ. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ metastatic melanoma. J Clin Oncol 1999, 17: DAPONTE A, SIGNORIELLO S, MAIORINO L, MASSIDDA B, SIMEONE E, GRIMALDI AM ET AL. Phase III randomized study of fotemustine and dacarbazine versus dacarbazine with or without interferon-α in advanced malignant melanoma. J Transl Med 2013, 11: IVES NJ, STOWE RL, LORIGAN P, WHEATLEY K. Chemotherapy compared with biochemotherapy for the treatment of metastatic melanoma: A meta-analysis of 18 trials involving 2,621 patients. J Clin Oncol 2007, 25: HERSH E, DEL VECCHIO M, BROWN M, KEFFORD R, LOQUAI C, TESTO- RI A ET AL. Phase 3, randomized, open-label, multicenter trial of nab-paclitaxel (nab-p) versus dacarbazine (DTIC) in previously untreated patients with metastatic malignant melanoma (MMM). Pigment Cell Melanoma Res 2012, 25:863 (abstract) 12. NATIONAL COMPREHENSIVE CANCER NETWORK. Melanoma (version ). Available at: pdf/melanoma.pdf 13. ROSENBERG SA, YANNELLI JR, YANG JC, TOPALIAN SL, SCHWARTZEN- TRUBER DJ, WEBER JS ET AL. Treatment of patients with metastatic melanoma with autologous tumor-infiltrating lymphocytes and interleukin 2. J Natl Cancer Inst 1994, 86: ROSENBERG SA, YANG JC, SHERRY RM, KAMMULA US, HUGHES MS, PHAN GQ ET AL. Durable complete responses in heavily pretreated patients with metastatic melanoma using T-cell transfer immunotherapy. Clin Cancer Res 2011, 17: KRUMMEL MF, ALLISON JP. CD28 and CTLA-4 have opposing effects on the response of T cells to stimulation. J Exp Med 1995, 182: HODI FS, O DAY SJ, McDERMOTT DF, WEBER RW, SOSMAN JA, HAANEN JB ET AL. Improved survival with ipilimumab in patients with metastatic melanoma. N Engl J Med 2010, 363: ROBERT C, THOMAS L, BONDARENKO I, O DAY S, WEBBER J, GARBE C ET AL. Ipilimumab plus dacarbazine for previously untreated metastatic melanoma. N Engl J Med 2011, 364: MEDICINES COMPENDIUM UK. Summary of Product Characteristics for Yervoy 5 mg/ml concentrate for solution for infusion. emc, UK. Available at: medicine/24779/spc/yervoy+5+mg+ml+concentrate+for+so lution+for+infusion/ 19. WOLCHOK JD, NEYNS B, LINETTE G, NEGRIER S, LUTZKY J, THOMAS L ET AL. Ipilimumab monotherapy in patients with pretreated advanced melanoma: A randomised, double-blind, multicentre, phase 2, dose-ranging study. Lancet Oncol 2010, 11: WOLCHOK JD, HOOS A, O DAY S, WEBER JS, HAMID O, LEBBÉ C ET AL. Guidelines for the evaluation of immune therapy activity in solid tumors: Immune-related response criteria. Clin Cancer Res 2009, 15: PRIETO PA, YANG JC, SHERRY RM, HUGHES MS, KAMMULA US, WHITE DE ET AL. CTLA-4 blockade with ipilimumab: Long-term follow-up of 177 patients with metastatic melanoma. Clin Cancer Res 2012, 18: RIBAS A, KEFFORD R, MARSHALL MA, PUNT CJ, HAANEN JB, MAR- MOL M ET AL. Phase III randomized clinical trial comparing tremelimumab with standard-of-care chemotherapy in patients with advanced melanoma. J Clin Oncol 2013, 31: BLANK C, MACKENSEN A. Contribution of the PD-L1/PD-1 pathway to T-cell exhaustion: An update on implications for chronic infections and tumor evasion. Cancer Immunol Immunother 2007, 56: TOPALIAN SL, SZNOL M, McDERMOTT DF, KLUGER HM, CARVAJAL RD, SHARFMAN WH ET AL. Survival, durable tumor remission, and long-term safety in patients with advanced melanoma receiving nivolumab. J Clin Oncol 2014, 32: HAMID O, ROBERT C, DAUD A, HODI FS, HWU WJ, KEFFORD R ET AL. Safety and tumor responses with lambrolizumab (anti-pd-1) in melanoma. N Engl J Med 2013, 369: BRAHMER JR, TYKODI SS, CHOW LQ, HWU WJ, TOPALIAN SL, HWU P ET AL. Safety and activity of anti-pd-l1 antibody in patients with advanced cancer. N Engl J Med 2012, 366: DAUD IA, HAMID O, RIBAS A, HODI FS, HWU JW, KEFFORD R ET AL. Antitumor activity of the anti-pd-1 monoclonal antibody MK-3475 in melanoma (MEL): Correlation of tumor PD-L1 expression with outcome. AACR 2014, San Diego, California, abstract CT WOLCHOK JD, KLUGER H, CALLAHAN MK, POSTOW MA, RIZVI NA, LESOKHIN AM ET AL. Nivolumab plus ipilimumab in advanced melanoma. N Engl J Med 2013, 369: OMHOLT K, PLATZ A, KANTER L, RINGBORG U, HANSSON J. NRAS and BRAF mutations arise early during melanoma pathogenesis and are preserved throughout tumor progression. Clin Cancer Res 2003, 9: DAVIES H, BIGNELL GR, COX C, STEPHENS P, EDKINS S, CLEGG S ET AL. Mutations of the BRAF gene in human cancer. Nature 2002, 417: HAUSCHILD A, AGARWALA SS, TREFZER U, HOGG D, ROBERT C, HER- SEY P ET AL. Results of a phase III, randomized, placebo-controlled study of sorafenib in combination with carboplatin and paclitaxel as second-line treatment in patients with unresectable stage III or stage IV melanoma. J Clin Oncol 2009, 27: FLAHERTY KT, PUZANOV I, KIM KB, RIBAS A, McARTHUR GA, SOS- MAN JA ET AL. Inhibition of mutated, activated BRAF in metastatic melanoma. N Engl J Med 2010, 363: CHAPMAN PB, HAUSCHILD A, ROBERT C, HAANEN JB, ASCIER- TO P, LARKIN J ET AL. Improved survival with vemurafenib in melanoma with BRAF V600E mutation. N Engl J Med 2011, 364: HAUSCHILD A, GROB JJ, DEMIDOV LV, JOUARY T, GUTZMER R, MILL- WARD M ET AL. Dabrafenib in BRAF-mutated metastatic melanoma: A multicentre, open-label, phase 3 randomised controlled trial. Lancet 2012, 380: ANFORTH R, FERNANDEZ-PEÑAS P, LONG GV. Cutaneous toxicities of RAF inhibitors. Lancet Oncol 2013, 14:e11 e SU F, VIROS A, MILAGRE C, TRUNZER K, BOLLAG G, SPLEISS O ET AL. RAS mutations in cutaneous squamous-cell carcinomas in patients treated with BRAF inhibitors. N Engl J Med 2012, 366: SOLIT DB, ROSEN N. Resistance to BRAF inhibition in melanomas. N Engl J Med 2011, 364: KIM KB, KEFFORD R, PAVLICK AC, INFANTE JR, RIBAS A, SOSMAN JA ET AL. Phase II study of the MEK1/MEK2 inhibitor trametinib

8 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 35 in patients with metastatic BRAF-mutant cutaneous melanoma previously treated with or without a BRAF inhibitor. J Clin Oncol 2013, 31: FLAHERTY KT, ROBERT C, HERSEY P, NATHAN P, GARBE C, MILHEM M ET AL. Improved survival with MEK inhibition in BRAF-mutated melanoma. N Engl J Med 2012, 367: FLAHERTY KT, INFANTE JR, DAUD A, GONZALEZ R, KEFFORD RF, SOS- MAN J ET AL. Combined BRAF and MEK inhibition in melanoma with BRAF V600 mutations. N Engl J Med 2012, 367: GONZALEZ R, RIBAS A, DAUD A, PAVLICK A, GAJEWSKI T, PUZANOV I ET AL. Phase Ib study of vemurafenib in combination with the MEK inhibitor, GDC00973, in patients (pts) with unresectable or metastatic BRAFV600-mutated melanoma (BRIM7). Ann Oncol 2012, 23(Suppl 9):abstract LBA28_PR 42. WYMAN K, ATKINS MB, PRIETO V, ETON O, McDERMOTT DF, HUB- BARD F ET AL. Multicenter phase II trial of high-dose imatinib mesylate in metastatic melanoma: Significant toxicity with no clinical efficacy. Cancer 2006, 106: GUO J, SI L, KONG Y, FLAHERTY KT, XU X, ZHU Y ET AL. Phase II, open-label, single-arm trial of imatinib mesylate in patients with metastatic melanoma harboring c-kit mutation or amplification. J Clin Oncol 2011, 29: KIM KB, SOSMAN JA, FRUEHAUF JP, LINETTE GP, MARKOVIC SN, Mc- DERMOTT DF ET AL. BEAM: A randomized phase II study evaluating the activity of bevacizumab in combination with carboplatin plus paclitaxel in patients with previously untreated advanced melanoma. J Clin Oncol 2012, 30: FRUEHAUF J, LUTZKY J, McDERMOTT D, BROWN CK, MERIC JB, ROS- BROOK B ET AL. Multicenter, phase II study of axitinib, a selective second-generation inhibitor of vascular endothelial growth factor receptors 1, 2, and 3, in patients with metastatic melanoma. Clin Cancer Res 2011, 17: ACKERMAN A, McDERMOTT DF, LAWRENCE DP, GUNTURI A, FLA- HERTY K, GIOBBIE-HURDER A ET AL. Outcomes of patients with malignant melanoma treated with immunotherapy prior to or after vemurafenib. J Clin Oncol 2012, 30(Suppl):abstract ASCIERTO PA, SIMEONE E, GIANNARELLI D, GRIMALDI AM, ROMANO A, MOZZILLO N. Sequencing of BRAF inhibitors and ipilimumab in patients with metastatic melanoma: A possible algorithm for clinical use. J Transl Med 2012, 10: ASCIERTO PA, SIMEONE E, SILENI VC, DEL VECCHIO M, MARCHETTI P, CAPPELLINI GC ET AL. Sequential treatment with ipilimumab and BRAF inhibitors in patients with metastatic melanoma: Data from the Italian cohort of the ipilimumab expanded access program. Cancer Invest 2014, 32: JANG S, ATKINS MB. Which drug, and when, for patients with BRAF-mutant melanoma? Lancet Oncol 2013, 14:e60 e RIBAS A, HODI FS, CALLAHAN M, KONTO C, WOLCHOK J. Hepatotoxicity with combination of vemurafenib and ipilimumab. N Engl J Med 2013, 368: MILLER DM, FLAHERTY KT. Cyclin-dependent kinases as therapeutic targets in melanoma. Pigment Cell Melanoma Res 2014, 27: SMALLEY KS, SONDAK VK. Melanoma an unlikely poster child for personalized cancer therapy. N Engl J Med 2010, 363: Corresponding author: A. Matikas, University Hospital of Heraklion, P.O. Box 1352, Voutes-Stavrakia, GR Heraklion, Crete, Greece

Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ Μιχάλης Λιόντος Παθολόγος Ογκολόγος, Νοσοκομείο «Αέξάνδρα», Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννης Μούντζιος Παθολόγος Ογκολόγος, Ογκολογική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού

Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Γεώργιος Ι. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FEBU Χειρουργός Ουρολόγος Eπιμελητής Α ΓΝΑ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Aθήνα, 8 Μαρτίου 2017 Εισαγωγή 1/3 των ασθενών με RCC M+ στη

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Ανοσολογία και καρκίνος Γενετικές και κυτταρικές αλλαγές που συµβαίνουν στον καρκίνο προσφέρουν στο ανοσιακό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση ASCO 2012 «Collaborating to Conquer Cancer» 1-5 Ιουνίου 2012, Σικάγο, ΗΠΑ

Ανασκόπηση ASCO 2012 «Collaborating to Conquer Cancer» 1-5 Ιουνίου 2012, Σικάγο, ΗΠΑ 24 συνεδριο Ανασκόπηση ASCO 2012 «Collaborating to Conquer Cancer» 1-5 Ιουνίου 2012, Σικάγο, ΗΠΑ TΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΔΗΜΟΥ Στο Σικάγο, κατά το πρώτο πενθήμερο του Ιουνίου, διεξήχθη η 48η ετήσια συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016

Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016 Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016 Ιάσων Κυριαζής, MD, MSc, FEBU Κλινικά εντοπισμένη νόσος 417 PN patients all techniques: Long term oncological outcomes. Only tumor stage was associated with recurrence.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μπρούζου Κάτια- Ουρανία Πιστιόλα Χρυσούλα. Μάθημα επιλογής Λευχαιμίες

Μπρούζου Κάτια- Ουρανία Πιστιόλα Χρυσούλα. Μάθημα επιλογής Λευχαιμίες Μπρούζου Κάτια- Ουρανία Πιστιόλα Χρυσούλα Μάθημα επιλογής Λευχαιμίες ΧΛΛ Η συχνότερη Λευχαιμία Μονοκλωνικά Β κύτταρα > 5x10 9 /L τυχαία εξέταση αίματοςà Λεμφοκυττάρωση! Διογκωμένοι LN αναιμία ηπατοσπληνομεγαλία

Διαβάστε περισσότερα

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical Κατά τον έλεγχο με βιοψία δια βελόνης (FNB) θυρεοειδούς διαπιστώθηκε διήθηση θυρεοειδικού ιστού από υψηλής κακοήθειας ορώδες καρκίνωμα ωοθηκών. Όλοι οι δείκτες θυρεοειδικής διαφοροποίησης (TTF-1, CK 19,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ

ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ Ασθενής 53 ετών. Περιστατικό Απρίλιος 2011 Κύριο σύμπτωμα: διάρροιες από μηνός Λοιπό ατομικό αναμνηστικό : βαλβιδοπάθεια. Πλήρης διερεύνηση Εξεργασία κεφαλής παγκρέατος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Στην διάρκεια του προηγούµενου χρόνου, έχει σηµειωθεί σηµαντική πρόοδος στην θεραπεία τόσο κοινών όσο και σπανίων µορφών καρκίνου, που οδηγεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση 27η συνάντηση ΕΕΕ Βόλος 30/11/13 Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τµήµα Ενδοκρινολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ. Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ. Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι» ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι» ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Νοέμβριος 2012 Άντρας 54 ετών Αιτία προσέλευσης στο

Διαβάστε περισσότερα

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS Καλτσονούδης Ευριπίδης Ρευματολόγος Ρευματολογική Κλινική Π.Ν.Ιωαννίνων Διευθυντής: Καθηγητής Α. Α. Δρόσος

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κων/νος Χατζημουρατίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Είδος Μισθός Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Η απεικόνιση αποτελεί σημαντικό βιολογικό δείκτη ανταπόκρισης στη θεραπεία, είτε στα πλαίσια της καθημερινής κλινικής πράξης είτε

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες

Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες Μη μικροκυτταρικός Καρκίνος Πνεύμονα Στάδιο ΙΙΙ (τοπικά εκτεταμένος) Βάσσος Δημήτριος MD MSc Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

μεταστατικό καρκίνο του μαστού, σε συνδυασμό με πακλιταξέλη ή καπεσιταμπίνη

μεταστατικό καρκίνο του μαστού, σε συνδυασμό με πακλιταξέλη ή καπεσιταμπίνη EMA/302947/2017 EMEA/H/C/000582 Περίληψη EPAR για το κοινό βεβασιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ

Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο. Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Διλήμματα στον προστατικό καρκίνο Γεράσιμος Αλιβιζάτος Διευθυντής Γ Ουρολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ Επιδημιολογικά στοιχεία Ο προστατικός καρκίνος είναι ο συχνότερος, από διαγνωστικής πλευράς καρκίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτεταμένη έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία στην παιδική και εφηβική ηλικία και εμφάνιση μελανώματος.

Εκτεταμένη έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία στην παιδική και εφηβική ηλικία και εμφάνιση μελανώματος. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εκτεταμένη έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία στην παιδική και εφηβική ηλικία και εμφάνιση μελανώματος. Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας : Ελίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας. Κυριακή Μποκή Λευκάδα

Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας. Κυριακή Μποκή Λευκάδα Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας Κυριακή Μποκή Λευκάδα 23-6-2012 Κύριες κλινικές εκδηλώσεις της Ψωριασικής Αρθρίτιδας, σύμφωνα με την ομάδα GRAPPA 94% % 53% 46%

Διαβάστε περισσότερα

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης;

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης 6 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΟΣΟΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ

ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΟΣΟΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΟΣΟΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΝΤΕΡΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΓΑΣΤΡ/ΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν. ΝΙΚΑΙΑΣ ΠΡΩΤΗ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

το Avastin χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα αντικαρκινικά φάρμακα για τη θεραπεία ενηλίκων που πάσχουν από τους ακόλουθους τύπους καρκίνου:

το Avastin χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα αντικαρκινικά φάρμακα για τη θεραπεία ενηλίκων που πάσχουν από τους ακόλουθους τύπους καρκίνου: EMA/487897/2016 EMEA/H/C/000582 Περίληψη EPAR για το κοινό βεβασιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ Η ύπαρξη του όγκου κινητοποιεί ανοσιακή απάντηση που περιλαμβάνει όλους τους ανοσοδραστικούς μηχανισμούς. Aυτόματη υποστροφή του καρκίνου είναι εξαιρετικά σπάνια Oι ανοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Χημειοθεραπεία στο Χολαγγειοκαρκίνωμα Τι νεότερο?

Χημειοθεραπεία στο Χολαγγειοκαρκίνωμα Τι νεότερο? Χημειοθεραπεία στο Χολαγγειοκαρκίνωμα Τι νεότερο? Μιχάλης Β. Καραμούζης MD, PhD Παθολόγος Ογκολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Εργαστήριο Βιολογικής Χημείας & Α Παθολογική Κλινική ΛΑΪΚΟ ΓΝΑ Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Εντός των πρώτων 2 ετών μετά το χειρουργείο ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος. Μελέτη ABCSG 8: Σχεδιασμός 12% επί του συνόλου των ασθενών της μελέτης ABCSG

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ακτινοθεραπεία & καρκίνος παγκρέατος παρόν & μέλλον Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος

ακτινοθεραπεία & καρκίνος παγκρέατος παρόν & μέλλον Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος ακτινοθεραπεία & καρκίνος παγκρέατος παρόν & μέλλον Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος δήλωση συμφερόντων δηλώνω ότι δεν έχω (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής ομάδας) ή μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εισαγωγή Ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει άφθονες

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC)

Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC) Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC) Δηµήτρης Διονυσόπουλος MD, PhD Ειδικός Παθολόγος Ογκολόγος Επιµελητής Β Γ.Ν. Παπαγεωργίου Απρίλιος 2014 Progress in the

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία

Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία 27o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία Παπαμικρούλης Γ.Α., Θωμόπουλος Θ., Πετρίδου Ε. Εργαστήριο Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

Σε ποιες μορφές καρκίνου έχουμε τη μεγαλύτερη εξέλιξη και που έχουμε μείνει πίσω;

Σε ποιες μορφές καρκίνου έχουμε τη μεγαλύτερη εξέλιξη και που έχουμε μείνει πίσω; Συνέντευξη Κύριε Μούντζιο, ποιες είναι οι εξελίξεις που έχουμε στη φαρμακευτική αντιμετώπιση του καρκίνου; Τι το νεότερο υπάρχει σήμερα και τι περιμένουμε τα επόμενα χρόνια; Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Οστεόλυση Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Αύξηση αριθμού οστεοκλαστών Αύξηση Μείωση διάρκειας του δράσης χρόνου για τους ασβεστοποίηση του οστού Αύξηση ενεργοποιημένων μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ Αλέξανδρος Στεφανίδης Καρδιολόγος Α Καρδιολογικό τμήμα, Γ.Ν.Νίκαιας Παρουσίαση περιστατικού Ανδρας 60 ετών, εισάγεται λόγω ΟΠΟ. Ιστορικό ΑΥ, υπερλιπιδαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΥΚΑΣ Κ. ΠΑΠΠΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΝΑ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ»

ΛΟΥΚΑΣ Κ. ΠΑΠΠΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΝΑ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ» ΛΟΥΚΑΣ Κ. ΠΑΠΠΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΝΑ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ» Βασικά Ερωτήματα Ποια είναι η βέλτιστη δόση ασπιρίνης; Ποιος είναι ο ρόλος των αναστολέων GP IIb/IIIa; Ποια είναι η βέλτιστη δόση φόρτισης με κλοπιδογρέλη;

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα

Στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα Στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα Α. Μπούτης Παθολόγος Ογκολόγος Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 Αποκάλυψη σύγκρουσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Σοφία Τούσα, Ειδικευόµενη Γενικής Ιατρικής στο Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας, MSc, υποψήφια διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Ροβίνα Νικολέττα Επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας - Εντατικής Θεραπείας Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική ΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Οι β-ar ταξινομούνται σε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur;

Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; EΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ Τ 1 G 3. Επαρκής TUR ή re-tur; Εισηγητής: Γ.Κ. ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ Α.Ν.Θ. Θεαγένειο Θεσσαλονίκης Οργάνωση: Τμήμα Ουρογεννητικής Ογκολογίας της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Συνεργάτης ΙΑΣΩ General Αν δεν επιδεχεται χειρουργειου, εναρξη αγωγης LDH

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Adcetris. μπρεντουξιμάβη βεδοτίνη. Τι είναι το Adcetris; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Adcetris; Περίληψη EPAR για το κοινό

Adcetris. μπρεντουξιμάβη βεδοτίνη. Τι είναι το Adcetris; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Adcetris; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/400985/2016 EMEA/H/C/002455 Περίληψη EPAR για το κοινό μπρεντουξιμάβη βεδοτίνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Αθήνα 2015 Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Δρ. Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού

Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Η θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Κ. Χόνδρος ΕΙΣΑΓΩΓH Ο καρκίνος του νεφρού (RCC) αποτελεί το 2-3% όλων των κακοήθων νεοπλασμάτων (13ο πιο συχνό) του ανθρώπου και την πιο θανατηφόρο νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Priori S et al, Eur Heart J 2015 Priori S et al, Circulation

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention Κλινικές Μελέτες Μέρος 3ο 1 Εισαγωγή Ερευνητική υπόθεση Επιλογή ασθενών Τυχαιοποίηση Biases πριν και µετά την τυχαιοποίηση Intervention Open study Blind study Μέτρηση έκβασης Συµπεράσµατα 2 Εκτίµηση έκβασης

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιοχημείας & Μοριακής Βιολογίας Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Μαργαρίτης Αυγέρης, Ανδρέας Σκορίλας Τομέας Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα. Αγαπητοί φίλοι,

Καλωσόρισμα. Αγαπητοί φίλοι, Καλωσόρισμα Αγαπητοί φίλοι, για 5 η συνεχή χρονιά η Ογκολογική Μονάδα της Γ Παθολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και το Ογκολογικό Κέντρο Ιατροβιολογικής Εκπαίδευσης & Ερευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου Z.ΚΑΤΣΑΡΟΥ 2017 ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου 4.Ανταγωνισμός από άμινοξέα ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of Renal Disease in ANCA- Associated Vasculitis: The RAVE Trial

The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of Renal Disease in ANCA- Associated Vasculitis: The RAVE Trial Αποστάγματα από το ACR και το EULAR: «Επιλογές από τα σημαντικότερα θέματα που παρουσιάσθηκαν στα Συνέδρια του ACR και της EULAR το 2012» The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of

Διαβάστε περισσότερα

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Σπύρος Λιναρδόπουλος Διευθυντής του Εργαστηρίου για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων στον καρκίνο The Breakthrough Breast Cancer Research Centre and Cancer Research UK Centre for

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

2οForum. Επιστημονικό. στην ογκολογία. Από την έρευνα στην πράξη. 25-26 Απριλίου. St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα. Θα δoθούν.

2οForum. Επιστημονικό. στην ογκολογία. Από την έρευνα στην πράξη. 25-26 Απριλίου. St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα. Θα δoθούν. 2οForum Επιστημονικό Θα δoθούν μόρια συνεχιζόμενης εκπαίδευσης (C.M.E. Credits) Ά ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Τα νέα φάρμακα στην ογκολογία Από την έρευνα στην πράξη St. George Lycabettus Boutique Hotel, Αθήνα 25-26 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα