επιπολασμός, αιτιολογία και ταξινόμηση των συγγενών ανωμαλιών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "επιπολασμός, αιτιολογία και ταξινόμηση των συγγενών ανωμαλιών"

Transcript

1 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ επιπολασμός, αιτιολογία και ταξινόμηση των συγγενών ανωμαλιών E. Μ. Καραβιτάκης 1 E. Φρυσίρα 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι συγγενείς ανωμαλίες αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου κατά τη βρεφική ηλικία σε όλο το δυτικό κόσμο και τη δεύτερη κατά σειρά στις ηλικίες μεταξύ 1 και 5 ετών μετά τα παιδικά ατυχήματα. Εμφανίζονται περίπου στο 2-4% των νεογνών, συχνότερα προσβάλλεται το καρδιαγγειακό σύστημα, όπου μαζί με τις ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού και του αναπνευστικού συστήματος ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων από συγγενείς ανωμαλίες κατά τη νεογνική και βρεφική ηλικία. Οι συγγενείς ανωμαλίες μπορεί να είναι είτε γενετικής είτε περιβαλλοντικής αιτιολογίας, ενώ σε ποσοστό περίπου 40-60% παραμένει άγνωστος ο παθογενετικός τους μηχανισμός. Ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες: 1) τις μείζονες ανωμαλίες, που επιφέρουν σοβαρές μορφολογικές, λειτουργικές και αισθητικές διαταραχές και 2) τις ελάσσονες ανωμαλίες, οι οποίες αναφέρονται, σε ήπιες παρεκκλίσεις από το φυσιολογικό. Ανάλογα με το στάδιο της εμβρυογένεσης που προκλήθηκε η βλάβη, διακρίνονται σε δυσμορφίες, διασπάσεις, παραμορφώσεις και δυσπλασίες. Μπορεί να είναι μονήρεις ή πολλαπλές ή να περιλαμβάνονται σε συγκεκριμένο σύνδρομο, ακολουθία ή συνδυασμό. Η μελέτη της αιτιολογίας των συγγενών ανωμαλιών είναι απαραίτητη για τη σωστή γενετική συμβουλευτική της οικογένειας, αφού μπορούμε να υπολογίσουμε με περισσότερη ακρίβεια τον κίνδυνο επανάληψης και ενδεχομένως να προσφέρουμε τη δυνατότητα προγεννητικής διάγνωσης σε επόμενες κυήσεις. (Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2009, 56(1):33-40) Λέξεις ευρετηριασμού: συγγενείς ανωμαλίες, βρεφική θνησιμότητα, γενετική συμβουλευτική. 1 Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» 2 Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Υποβλήθηκε 24/4/08 ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ: OΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Ένας από τους αρχικούς ορισμούς για τις συγγενείς ανωμαλίες παρουσιάζεται στη σύγχρονη βιβλιογραφία από τον Josef Warkany το 1947 και αναφέρει ότι πρόκειται για δομικές ανωμαλίες που αναγνωρίζονται κατά τη γέννηση. Μπορεί να είναι μάκρο- ή μικροσκοπικές, εξωτερικά (στο δέρμα, στα ώτα κ.λπ.) ή στα εσωτερικά

2 34 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, 2009 όργανα, οικογενείς ή σποραδικές, κληρονομούμενες ή μη, μονήρεις ή πολλαπλές 1. Σε μετέπειτα βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι συγγενείς ανωμαλίες έχουν προγεννητική προέλευση, η εκδήλωση τους διαπιστώνεται στη γέννηση και συμπεριλαμβάνουν δομικές ή λειτουργικές διαταραχές, διαταραχές του μεταβολισμού ή χρωμοσωμικές ανωμαλίες 2. Επίσης παρουσιάζεται ο διαχωρισμός σε μείζονες και σε ελάσσονες συγγενείς ανωμαλίες. Οι μείζονες είτε είναι ασύμβατες με τη ζωή είτε έχουν επιβλαβή επίδραση στη λειτουργικότητα και στην κοινωνική αποδοχή του ατόμου, ενώ οι ελάσσονες δεν έχουν ιατρική ή αισθητική σημασία για τον ασθενή 3,4. Σύμφωνα με το ίδρυμα March of Dimes (μη κερδοσκοπική οργάνωση των ΗΠΑ που ασχολείται με την πρόληψη των συγγενών ανωμαλιών και της βρεφικής θνησιμότητας), ο όρος «συγγενείς ανωμαλίες» αναφέρεται σε δομικές, λειτουργικές και μεταβολικές ανωμαλίες που παρουσιάζονται στη γέννηση και έχουν ως αποτέλεσμα τη σωματική ή νοητική μειονεξία ή είναι θανατηφόρες. Με βάση το διεθνές σύστημα πληροφοριών για τις συγγενείς ανωμαλίες, ο ίδιος όρος περιλαμβάνει κάθε δομική ή λειτουργική ανωμαλία που εκδηλώνεται στη νεογνική-βρεφική ηλικία ή και αργότερα, λόγω αιτιών κληρονομούμενων ή επίκτητων που ενήργησαν πριν τη γέννηση 5,6. Τουλάχιστον το 2% των εμβρύων και των βρεφών παρουσιάζουν μείζονες συγγενείς ανωμαλίες, φτάνοντας περίπου το 6-7% σε μητρώα συστηματικής καταγραφής συγγενών ανωμαλιών. Αντιπροσωπεύουν το 1/3 των εισαγωγών σε παιδιατρικά τμήματα και περίπου το 20 με 25% των αιτιών θανάτου κατά την περιγεννητική περίοδο, κατέχοντας έτσι τα τελευταία χρόνια την πρωταγωνιστική αιτία βρεφικής θνησιμότητας στο δυτικό κόσμο 7,8,9. Από μία διεθνή προοπτική μελέτη από το 1950 έως το 1994 διαπιστώθηκε: 1) μείωση της συνολικής βρεφικής θνησιμότητας κατά 68.8% και 2) μείωση της βρεφικής θνησιμότητας που οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες κατά 33.4%. Παρόλα αυτά, από την ίδια μελέτη προκύπτει ότι το ποσοστό της βρεφικής θνησιμότητας λόγω συγγενών ανωμαλιών αναμένεται να αυξηθεί. Η βελτίωση της ποιότητας των ιατρικών υπηρεσιών και ως εκ τούτου η μείωση των θανάτων από λοιμώξεις ή υποσιτισμό θα έχει σαν συνέπεια την αύξηση της βρεφικής θνησιμότητας λόγω των συγγενών ανωμαλιών παγκοσμίως 10. Στις ΗΠΑ μεταξύ 1960 και 1999, το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας μειώθηκε περισσότερο από 70% (26 βρεφικοί θάνατοι ανά 1000 ζώντα νεογνά το 1960 και 7.1 ανά 1000 ζώντα νεογνά το 1999), ενώ από το 1960 έως το 1994 παρατηρήθηκε μείωση του ποσοστού της βρεφικής θνησιμότητας που σχετίζεται με συγγενείς ανωμαλίες, κατά περίπου 50% (από θανάτους από συγγενείς ανωμαλίες ανά ζώντα νεογνά το 1960 σε θανάτους ανά ζώντα νεογνά το 1994) 11,12. Μολονότι η μείωση της βρεφικής θνησιμότητας οφειλόμενη σε συγγενείς ανωμαλίες μειώνεται παράλληλα με τη συνολική βρεφική θνησιμότητα, η διαφορά στο ποσοστό μείωσης που παρατηρείται συνεπάγεται αύξηση του ποσοστού της βρεφικής θνησιμότητας από συγγενείς ανωμαλίες συνολικά. Έτσι, στις ΗΠΑ το 1940 το ποσοστό συνολικής νεογνικής θνησιμότητας ήταν 35 ανά 1000 ζώντα νεογνά, ενώ το 1980 ελαττώθηκε σε 8 ανά 1000 ζώντα νεογνά. Σε αντίθεση, το 1940 το ποσοστό νεογνικής θνησιμότητας από μείζονες συγγενείς ανωμαλίες ήταν 3 ανά 1000 ζώντα νεογνά παραμένοντας σε περισσότερο από 2 ανά 1000 ζώντα νεογνά το Συνεπώς, ενώ το 1940 περίπου το 10% των βρεφικών θανάτων σχετιζόταν με μείζονες συγγενείς ανωμαλίες, το 1980 το ποσοστό αυτό παρουσίασε συγκριτικά αύξηση φθάνοντας το 20% 13. Στις ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια σχεδόν ένας στους πέντε βρεφικούς θανάτους, δηλαδή περίπου το 20%, οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες αποτελώντας έτσι την πρώτη αιτία θανάτου κατά τον πρώτο χρόνο ζωής. Συγκεκριμένα, το 1999 αναφέρονται βρεφικοί θάνατοι από συγγενείς ανωμαλίες ανά ζώντα νεογνά, με τα μεγαλύτερα ποσοστά να καταγράφονται στη μαύρη φυλή και το 70% κατά τη νεογνική περίοδο 11,12. Η δεύτερη κατά σειρά αιτία βρεφικών θανάτων στις ΗΠΑ το 1999 ήταν: η προωρότητα-χαμηλό βάρος γέννησης (110.9 βρεφικοί θάνατοι ανά ζώντα νεογνά) και ακολουθούσε το σύνδρομο αιφνιδίου θανάτου των βρεφών (66.9 βρεφικοί θάνατοι ανά ζώντα νεογνά), επιπλοκές κατά την κύηση μητρικής προέλευσης (35.3 βρεφικοί θάνατοι ανά ζώντα νεογνά) και το σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας. Οι παραπάνω αιτίες, μαζί με τις συγγενείς ανωμαλίες, ευθύνονται για περισσότερο από το 50% των βρεφικών θανάτων 12. Από στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Ευρώπη, η βρεφική θνησιμότητα για το έτος 2000 κυμαινόταν: 1) κάτω από 10 ανά 1000 ζώντα νεογνά σε 33 ανεπτυγμένες χώρες, 2) μεταξύ ανά 1000 ζώντα νεογνά σε 7 χώρες και 3) πάνω από 20 ανά 1000 ζώντα νεογνά σε 11 αναπτυσσόμενες χώρες της ίδιας περιοχής. Στην Ελλάδα για το έτος 2000, η βρεφική θνησιμότητα ήταν 5.9 ανά 1000 ζώντα νεογνά 14. Βάσει στοιχείων του ίδιου οργανισμού, οι συγγενείς ανωμαλίες στις ανεπτυγμένες χώρες

3 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, της Ευρώπης κατέχουν την πρωταρχική αιτία των θανάτων στη βρεφική ηλικία 15. Εκτός από την πρώτη αιτία θανάτου κατά τη βρεφική ηλικία, οι συγγενείς ανωμαλίες, από στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων για το έτος 2000, καταλαμβάνουν στις ΗΠΑ τη δεύτερη αιτία θανάτου στις ηλικίες μεταξύ 1 έως 4 ετών μετά τα παιδικά ατυχήματα, ενώ βρίσκονται μέσα στις πρώτες πέντε αιτίες θανάτου κατά την εφηβεία 16. Η σημαντική μείωση της βρεφικής θνησιμότητας τις τελευταίες δεκαετίες αποδίδεται στην ανάπτυξη μονάδων εντατικής θεραπείας με σημαντική βελτίωση της περιγεννητικής φροντίδας τόσο των πρόωρων όσο και των τελειόμηνων νεογνών, στην καλύτερη αντιμετώπιση των διαφόρων επιπλοκών του τοκετού και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Επίσης, ο προγεννητικός έλεγχος και η υπερηχογραφική ανίχνευση συγγενών ανωμαλιών μερικές φορές οδηγεί σε προγραμματισμένη διακοπή της κύησης συνεισφέροντας στη μείωση της βρεφικής θνησιμότητας. Παρά τη βελτίωση του προγεννητικού ελέγχου και της περιγεννητικής φροντίδας συμπεριλαμβανομένης της πρώιμης ιατρο-χειρουργικής παρέμβασης, το μικρότερο ποσοστό μείωσης της βρεφικής θνησιμότητας που οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες συγκριτικά με τη συνολική βρεφική θνησιμότητα αντικατοπτρίζει την έλλειψη αποτελεσματικής περίθαλψης νεογνών με συγγενείς ανωμαλίες 7,10. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι στο 40 με 60% των περιπτώσεων η αιτιολογία των συγγενών ανωμαλιών είναι άγνωστη, σημαντική μείωση της περιγεννητικής και βρεφικής θνησιμότητας-νοσηρότητας θα μπορούσε να προσφέρει η μελέτη και εξιχνίαση των αιτίων τους, καθώς και η εφαρμογή μέτρων πρωτοβάθμιας πρόληψης τους 7,8. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι την τετραετία στις περιοχές της Ευρώπης, Αμερικής, Νότιου Ειρηνικού και Ιαπωνίας σημειώθηκαν θάνατοι λόγω ανωμαλιών σύγκλισης του νευρικού σωλήνα. Περισσότερο από το 50% των θανάτων αυτών θα είχε αποφευχθεί εάν η ποσότητα κατανάλωσης φυλλικού οξέως από τις γυναίκες πριν την εγκυμοσύνη ήταν ικανοποιητική ή λάμβαναν βιταμινούχο συμπλήρωμα φυλλικού οξέως 0.4 mg καθημερινά κατά την αναπαραγωγική ηλικία 10,17. Επίσης, από δύο μεγάλες μελέτες στην Ατλάντα και την Ουγγαρία υπολογίζεται ότι κατά την περίοδο της σύλληψης η κατανάλωση πολυβιταμινούχων σκευασμάτων, συμπεριλαμβανομένου του φυλλικού οξέος, επιπλέον της αποδεδειγμένης μείωσης των ανωμαλιών σύγκλισης του νωτιαίου σωλήνα, μειώνει σε μεγάλο ποσοστό την εμφάνιση και άλλων μειζόνων συγγενών ανωμαλιών 18,19. Αν και το ποσοστό μείωσης του συνολικού κινδύνου συγγενών ανωμαλιών στις δύο μελέτες είναι 20 και 47% αντίστοιχα, η συντηρητική αποδοχή ποσοστού μείωσης 15% θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική ως πρωτοβάθμια πρόληψη, δεδομένου ότι καθημερινά παγκοσμίως γεννιούνται περισσότερα από παιδιά με μείζονες συγγενείς ανωμαλίες 20,21. ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτήρησης Συγγενών Ανωμαλιών (EUROCAT), από το έτος 1996 έως το έτος 2001, αναφέρεται ότι ο επιπολασμός μειζόνων συγγενών ανωμαλιών ανά γεννήσεις και σε σύνολο γεννήσεων, κατά σειρά προτεραιότητας αφορά το καρδιαγγειακό σύστημα (54/10.000), ακολουθούμενο από το μυοσκελετικό (48/10.000), το ουροποιητικό (35/10.000), το πεπτικό (14/10.000), τις σχιστίες προσώπου (13/10.000) και τελευταίο το κεντρικό νευρικό σύστημα (10/10.000) 22. Προκύπτει επίσης ότι οι ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού συστήματος κατέχουν πρωταρχική θέση στους εμβρυϊκούς θανάτους και στα θνησιγενή έμβρυα (μετά την 20 η εβδομάδα κυήσεως). Ο επιπολασμός τους σε περιπτώσεις ανά γεννήσεις είναι 1.18/ Ακολουθούν οι ανωμαλίες του καρδιαγγειακού συστήματος (1.17/10.000), του ουροποιητικού συστήματος (0.97/10.000), οι ανωμαλίες των άκρων (0.86/10.000) και του πεπτικού συστήματος (0.52/10.000), ενώ ο επιπολασμός των χρωμοσωμικών ανωμαλιών είναι 1.11/ Με την ίδια σειρά εμφάνισης, αναφέρεται ο επιπολασμός των συγγενών ανωμαλιών στις εκτρώσεις με εξαίρεση τις χρωμοσωμικές ανωμαλίες που σαν ομάδα κατέχει την πρώτη θέση 22. Τα ίδια αποτελέσματα καταγράφονται και από άλλες μελέτες σε έμβρυα, συμπεριλαμβανομένων των εκτρώσεων, των αυτομάτων αποβολών και των θνησιγενών, όπου η κατά μειούμενη σειρά εμφάνισης των συγγενών ανωμαλιών από τα διάφορα συστήματα ήταν: το κεντρικό νευρικό σύστημα, το καρδιαγγειακό, το ουροποιητικό, το σκελετικό, το πεπτικό και το αναπνευστικό σύστημα 23,24. Ο επιπολασμός των συγγενών ανωμαλιών σε συνάρτηση με την περιγεννητική θνησιμότητα διαφαίνεται από μία προοπτική μελέτη στην περιοχή Delft-Westland-Oostland της Ολλανδίας σε ζώντα και θνησιγενή νεογνά, τη δεκαετία , όπου καταγράφηκαν 247 περιγεννητικοί θάνατοι εκ των οποίων οι 82 σχετίζονταν με συγγενείς ανωμαλίες. Από τη συγκεκριμένη μελέτη, προκύπτει ότι η

4 36 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, 2009 συχνότερη θανατηφόρα ανωμαλία στην ομάδα των θνησιγενών νεογνών αφορά το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ ακολουθούν οι ανωμαλίες του καρδιαγγειακού συστήματος και των πνευμόνων, του ουροποιητικού συστήματος και οι ανωμαλίες του πεπτικού. Σε αντίθεση, στην ομάδα της νεογνικής θνησιμότητας, οι ανωμαλίες του καρδιαγγειακού συστήματος και των πνευμόνων προέχουν, ενώ ακολουθούν αυτές του κεντρικού νευρικού συστήματος 7. Παρόμοια αποτελέσματα προκύπτουν και από άλλες μεγαλύτερες μελέτες σε ΗΠΑ και Καναδά, όπου αναφέρεται ότι οι συγγενείς ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, του καρδιαγγειακού και του αναπνευστικού ευθύνονται για περισσότερο από το 60% των θανάτων λόγω συγγενών ανωμαλιών στη νεογνική και βρεφική ηλικία 25,26. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ Η αιτιολογία των συγγενών ανωμαλιών μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: γενετική, περιβαλλοντική και άγνωστη. Οι συγγενείς ανωμαλίες γενετικής και περιβαλλοντικής αιτιολογίας καταλαμβάνουν περίπου το 40%, ενώ οι ανωμαλίες άγνωστης αιτιολογίας αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ 40-60%. Από το 40% της γενετικής και περιβαλλοντικής αιτιολογίας, το 7.5% περίπου αφορά μονογονιδιακά νοσήματα ενώ το 6% περίπου τις χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Από το υπόλοιπο ποσοστό περίπου το 5% αφορά ανωμαλίες περιβαλλοντικής αιτιολογίας, με την έννοια της έκθεσης της μητέρας κατά την κύηση σε διαφόρους λοιμογόνους ή μη παράγοντες, φαρμακολογικές ή άλλες τοξικές ουσίες. Περίπου το 20% αναφέρεται σε ανωμαλίες πολυπαραγοντικής αιτιολογίας, όπου πολλαπλοί παράγοντες, τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παρεμβαίνουν στον παθογενετικό μηχανισμό της συγγενούς ανωμαλίας. Παραδείγματα ανωμαλιών πολυπαραγοντικής αιτιολογίας είναι: οι υπερωϊοχειλεοσχιστίες, η ανεγκεφαλία, η δισχιδής ράχη, ορισμένες καρδιοπάθειες, η πυλωρική στένωση, ο υποσπαδίας, η βουβωνοκήλη, η ραιβοϊπποποδία και το συγγενές εξάρθρημα ισχίου 27,28,29. Οι συγγενείς ανωμαλίες που σχετίζονται με μονογονιδιακά νοσήματα ακολουθούν τους Μενδέλειους κανόνες κληρονομικότητας. Τα μονογονιδιακά νοσήματα, παρότι σπάνια το καθένα ξεχωριστά, στο σύνολό τους είναι πολλά. Μέχρι πρόσφατα περίπου 9500 γενετικοί τόποι (loci) που σχετίζονται με μονογονιδιακά νοσήματα που προκαλούνται από μεταλλάξεις του ενός ή και των δύο γονιδίων κάθε ζεύγους που κληρονομούνται από τους γονείς έχουν καταγραφεί στο ΟΜΙΜ (Οnline Mendelian Inheritance in Man) 30,31,32. Υπολογίζεται ότι η συχνότητα των συγγενών ανωμαλιών που οφείλονται σε μεταλλαγμένα γονίδια και τα οποία ακολουθούν τον επικρατητικό ή υπολειπόμενο, αυτοσωματικό ή φυλοσύνδετο τρόπο κληρονομικότητας κυμαίνεται από 0.8 έως 8 ανά 1000 ζώντα νεογνά. Η μεγάλη αυτή διακύμανση οφείλεται στην ελλιπή διάγνωση ή στην υπερεκτίμηση των ανωμαλιών αυτής της κατηγορίας στις διάφορες μελέτες 33. Οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες είναι ιδιαίτερα συχνές στις αυτόματες αποβολές. Υπολογίζεται ότι το 10%-15% των κυήσεων καταλήγουν σε αυτόματες αποβολές και το 50% αυτών συνδυάζονται με χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Επίσης, περίπου το 99% των χρωμοσωμικά ανώμαλων κυήσεων έχουν ως αποτέλεσμα την αυτόματη απoβολή τους και στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει πριν τη 10η εβδομάδα κύησης 34. Το αποτέλεσμα αυτής της πρώιμης φυσικής επιλογής και της αυτόματης αποβολής είναι η μείωση του ποσοστού των χρωμοσωμικών ανωμαλιών με την εξέλιξη της εγκυμοσύνης, έτσι ώστε η συχνότητά τους στα θνησιγενή έμβρυα να είναι περίπου 6%, ενώ στα ζώντα νεογνά να ανέρχεται στο 0.6%. Οι συχνότερες χρωμοσωμικές ανωμαλίες που παρατηρούνται στις αυτόματες αποβολές είναι αριθμητικές τρισωμίες αυτοσωματικών χρωμοσωμάτων, μονοσωμίες Χ και πολυπλοειδίες. Μεταξύ των τρισωμιών, οι συχνότερες αφορούν τα χρωμοσώματα 13, 14, 15, 16, 21 και 22 35,36. Οι ανωμαλίες των αυτοσωματικών χρωμοσωμάτων προκαλούν συνήθως πολλαπλές συγγενείς ανωμαλίες και νοητική υστέρηση, γεγονός που δικαιολογεί τον έγκαιρο κυτταρογενετικό έλεγχο των παιδιών που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία αλλά και την προγενετική διάγνωση κατά την εμβρυϊκή περίοδο. Αντίθετα, οι ανωμαλίες των χρωμοσωμάτων του φύλου και κυρίως οι αριθμητικές παρουσιάζουν ηπιότερο φαινότυπο 31,37. Εκτός από τη γενετική αιτιολογία των συγγενών ανωμαλιών, όπως προαναφέρθηκε, ένα ποσοστό περίπου 5% καλύπτεται από διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Με την ευρύτερη έννοια, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι μη γενετικής αιτιολογίας που όμως αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης συγγενών ανωμαλιών στα εκτιθέμενα άτομα. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες δύνανται να έχουν μεταλλαξιογόνο δράση στο πατρικό ή μητρικό γενετικό υλικό ή τερατογόνο δράση στο κύημα, ανάλογα με το χρόνο έκθεσης πριν ή μετά τη σύλληψη αντίστοιχα. Μετά τη σύλληψη, η έκθεση στον τερατογόνο παράγοντα κυρίως το πρώτο τρίμηνο της κύησης

5 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, κατά την «ευαίσθητη περίοδο» της οργανογένεσης, έχει ως συνέπεια την εμφάνιση συγγενών ανωμαλιών. Ανάλογα με τη χρονική περίοδο δράσης του τερατογόνου παράγοντα, προκύπτουν ειδικές ανωμαλίες από τα διάφορα συστήματα 28. Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες συμπεριλαμβάνονται οι συγγενείς λοιμώξεις, χρόνια νοσήματα της μητέρας και άλλες καταστάσεις που έχουν βλαπτική δράση στην εμβρυϊκή ανάπτυξη όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ ή και η χρήση κατά την κύηση κάποιων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Επίσης, αρνητική επίδραση στο αναπτυσσόμενο έμβρυο έχουν διάφοροι μηχανικοί παράγοντες, όπως οι αμνιακές ταινίες καθώς και άλλοι εξωγενείς φυσικοί παράγοντες όπως η ιονίζουσα ακτινοβολία 29. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ Οι συγγενείς ανωμαλίες διακρίνονται σε μείζονες και ελάσσονες μορφολογικές ανωμαλίες. Οι μείζονες συγγενείς ανωμαλίες αποκλίνουν έ- ντονα από το φυσιολογικό, δημιουργούν μορφολογικές, λειτουργικές και αισθητικές διαταραχές. Αποτελούν την αιτία ή σχετίζονται με προγεννητική και περιγεννητική θνησιμότητα, απαιτούν άμεση ιατρική ή χειρουργική παρέμβαση μετά τη γέννηση, προκαλούν σωματική αναπηρία και προβλήματα κοινωνικής αποδοχής. Περιλαμβάνουν ανωμαλίες των διαφόρων οργάνων και συστημάτων, όπως του κεντρικού νευρικού, καρδιαγγειακού, ουρογεννητικού, πεπτικού, σκελετικού συστήματος καθώς και του προσωπικού κρανίου 27. Η συχνότητα εμφάνισής τους στα τελειόμηνα νεογνά είναι 2-3% και συνήθως συνδυάζονται με 2 ή 3 ή και περισσότερες ελάσσονες ανωμαλίες 38. Οι ελάσσονες συγγενείς ανωμαλίες αναφέρονται σε ήπιες αποκλίσεις του φυσιολογικού που δεν επιφέρουν ιατρικά ή αισθητικά προβλήματα 27. Συναντώνται σε λιγότερο από 4% των νεογνών και παράδειγμα αποτελούν ο επίκανθος, ο υπερτελορισμός, οι μικρές βλεφαρικές σχισμές, η θολωτή υπερώα, η ανώμαλη ελίκωση και η χαμηλή πρόσφυση των αυτιών, τα προωτιαία δερματικά επάρματα, η μονήρης χειρομαντική γραμμή, η κλινοδακτυλία του 5ου δακτύλου του άνω άκρου, η συνδακτυλία δύο μέσων δακτύλων και η μεγάλη απόσταση μεταξύ του 1ου και 2ου δακτύλου των κάτω άκρων 38. Ελάσσονες ανωμαλίες, κυρίως του εξωτερικού αυτιού, του προσώπου και του άνω άκρου, που απαντώνται με συχνότητα μεταξύ 4 % έως 50% των νεογνών ονομάζονται φυσιολογικές ποικιλομορφίες, ενώ ο όρος φυσιολογικά στίγματα αναφέρεται σε παρεκκλίσεις με συχνότητα άνω του 50%, όπως για παράδειγμα η ψηλαφητή μετωπιαία ραφή. Επίσης, ορισμένες ελάσσονες ανωμαλίες δύνανται να αποτελούν οικογενές χαρακτηριστικό, ενώ άλλες που ανιχνεύονται κατά τη νεογνική ηλικία, όπως ο επίκανθος, η μογγολοειδής φορά των βλεφαρικών σχισμών και η θολωτή υπερώα παραμένουν μόνο στο ένα τέταρτο των παιδιών ηλικίας 1-4 ετών 27,39. Πολλές από τις ελάσσονες ανωμαλίες, όπως αυτές του εξωτερικού αυτιού, οφείλονται στην παραμορφωτική δράση μηχανικών δυνάμεων σε κατά τα άλλα φυσιολογικά αναπτυσσόμενους ιστούς. Τέτοιες μηχανικές δυνάμεις για παράδειγμα μπορούν να ασκηθούν από το τοίχωμα της μήτρας. Άλλες ελάσσονες ανωμαλίες μπορεί να είναι αποτέλεσμα σοβαρότερης διαταραχής της μορφογένεσης και για το λόγο αυτό να συνδυάζονται με μείζονες μορφολογικές ανωμαλίες. Γενικότερα, κάθε νεογνό με τρεις ή περισσότερες ελάσσονες ανωμαλίες πρέπει να εκτιμάται για την παρουσία υποκείμενης μείζονος ανωμαλίας που ενδεχομένως να μην είναι εμφανής 40. Παρόλο που η ακριβής αιτιολογία και ο παθογενετικός μηχανισμός δεν έχουν διευκρινιστεί σε όλες τις συγγενείς ανωμαλίες, η ταξινόμησή τους σε διάφορες κατηγορίες έχει πρωταρχική σημασία για την πρόγνωση, την αντιμετώπιση και την εκτίμηση του κινδύνου επανάληψής τους. Ανάλογα με το στάδιο της εμβρυογένεσης κατά το οποίο προκλήθηκε η βλάβη, οι συγγενείς ανωμαλίες διακρίνονται σε : δυσμορφίες (malformations) διασπάσεις (disruptions) παραμορφώσεις (deformations) δυσπλασίες (dysplasias) Οι δυσμορφίες είναι μορφολογικές ανωμαλίες ενός οργάνου ή τμήματός του ή μίας ευρύτερης περιοχής του σώματος ως αποτέλεσμα εγγενούς διαταραχής του μηχανισμού της ανάπτυξης. Η βλάβη εμφανίζεται από τη στιγμή της σύλληψης και είναι συνήθως γενετικής αιτιολογίας. Οι διασπάσεις είναι μορφολογικές ανωμαλίες ενός οργάνου ή τμήματος του ή μίας ευρύτερης περιοχής του σώματος ως αποτέλεσμα παρέμβασης εξωγενών παραγόντων, όπως λοιμογόνοι, τερατογόνοι παράγοντες και τραυματισμοί (π.χ. αμνιακές ταινίες), στην αρχικά φυσιολογική διαδικασία της ανάπτυξης. Εξ ορισμού οι διασπάσεις δεν είναι κληρονομούμενες. Οι παραμορφώσεις είναι ανωμαλίες στη μορφή, το σχήμα και τη θέση τμήματος του σώματος που επιφέρει η δράση μηχανικών δυνάμεων. Οι δυνάμεις αυτές μπορεί να είναι είτε εξωγενείς ως αποτέλεσμα ενδομήτριας διαμόρφωσης, είτε ενδογενείς ως α-

6 38 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, 2009 ποτέλεσμα ενδομήτριας υποκινητικότητας, λόγω βλάβης του κεντρικού νευρικού συστήματος του εμβρύου. Οι δυσπλασίες είναι ανωμαλίες της οργάνωσης των κυττάρων στους ιστούς και οι μορφολογικές τους επιπτώσεις. Πρόκειται για τη διαδικασία που οδηγεί στη «δυσιστογένεση». Ως παράδειγμα αναφέρεται η ατελής οστεογένεση και το σύνδρομο Marfan λόγω διαταραχής του συνδετικού ιστού λόγω διαταραχής στο μεταβολισμό του κολλαγόνου 41. Οι συγγενείς ανωμαλίες μπορεί να είναι μονήρεις ή να συνυπάρχουν πολλαπλές ταυτόχρονα. Το μεγαλύτερο ποσοστό των συγγενών ανωμαλιών καταλαμβάνουν οι μονήρεις δομικές ανωμαλίες, οι οποίες αφορούν ένα όργανο ή τμήμα του σώματος. Οι συχνότερες από αυτές περιλαμβάνουν τις υπερωϊοχειλεοσχιστίες, τη ραιβοϊπποποδία, την πυλωρική στένωση, το συγγενές εξάρθρημα ισχίου και τις συγγενείς καρδιοπάθειες. Ο συνδυασμός πολλαπλών συγγενών ανωμαλιών που επαναλαμβάνονται με σταθερό τρόπο και οφείλονται σε κοινό παθογενετικό μηχανισμό ονομάζεται σύνδρομο. Ο όρος ακολουθία υποδηλώνει μία σειρά συμβάντων μετά από μία αρχική ανωμαλία που συνεπάγεται την εμφάνιση δυσμορφιών, παραμορφώσεων ή διασπάσεων. Για παράδειγμα, στην ακολουθία Potter, η αγενεσία των νεφρών έχει σαν συνέπεια το ολιγοϋδράμνιο, δευτεροπαθείς παραμορφώσεις των άκρων και πνευμονική υποπλασία. Ο σταθερός συνδυασμός ανωμαλιών με συχνότητα μεγαλύτερη σε σχέση με την τυχαία εμφάνισή τους ονομάζεται συνδυασμός. Ο συνδυασμός VATER για παράδειγμα περιλαμβάνει ανωμαλίες από τους σπονδύλους, ατρησία πρωκτού, τράχειο-οισοφαγικό συρίγγιο και ανωμαλίες της κερκίδας (V-vertebral, A-anal atresia, Τ-tracheo-E-esophageaI fistula, R- radial defecτs) 31. Συμπερασματικά, οι συγγενείς ανωμαλίες αποτελούν σημαντικότατη αιτία θανάτου κατά τη νεογνική και βρεφική περίοδο. Παρόλο που σε ένα μεγάλο ποσοστό δεν δύναται να διευκρινιστεί η αιτιολογία τους, η ταξινόμηση τους στις διάφορες κατηγορίες είναι απαραίτητη για την διερεύνηση του παθογενετικού μηχανισμού με τον οποίο προκλήθηκαν. Η ακριβής διάγνωση της αιτιολογίας των συγγενών ανωμαλιών παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τη σωστή γενετική συμβουλευτική της οικογένειας, αφού μπορούμε να υπολογίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο επανάληψης και ενδεχομένως να προσφέρουμε τη δυνατότητα προγενννητικού ελέγχου στις επόμενες κυήσεις. Prevalence, etiology and classification of congenital anomalies Ε. Μ. Κaravitakis, H. Frisira (Ann Clin Paediatr 2009, 56(1):33-40) Congenital anomalies are the leading cause of infant mortality throughout the western world and second childhood injuries at ages between 1 and 5 years. They affect around 2-4% of neonates and they involve more often the cardiovascular system, where together with the anomalies of the central nervous and respiratory system they are responsible for the largest proportion of neonatal and infant mortality from congenital anomalies. Congenital anomalies are caused by genetic or environmental factors while in 40-60% of cases it is not possible to clarify their exact etiology. They are classifed in two categories: 1) major anomalies that cause serious morphological, functional and cosmetic disturbances and 2) minor anomalies that are referred to mild variations from the normal. Depending on the embryological stage that the damage was caused, they are distinguished in malformations, disruptions, deformations and dysplasias. They can be single or they may cause multiple system defects or may be a part of a syndrome, sequence or association. The study of the etiology of congenital anomalies is essential for accurate genetic councelling to the family, since we are able to estimate with more precision the risk of recurrence and potentially to offer the possibility of prenatal diagnosis in the subsequent gestations. Key words: congenital anomalies, infant mortality, genetic counselling. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Warkany J. Etiology of congenital malformations. Adv Pediatr 1947; 2: Christianson RE, Van den Berg BJ, Milkovich Ι, Oechsli FW. Incidence of congenital anomalies among white and black lίνe births with long-term followup. Am J Public Health 1981; 12: Marden ΡΜ, Smith DW, McDonald MJ. Congenital anomalies in the newborn infant, including minor variations. J Pediatr 1964; 64: Otake Μ, Schull WJ, Neel JV. Congenital malformations, stillbirths and early mortality among the children of atomic bomb surνivors: a reanalysis. Radiat Res 1990; 122: March of Dimes Birth Defects (2004); Available from: URL: 6. International Birth Defects Information System (I.8.I.S)

7 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, (2005); Available form: URL: 7. De Galan-Roosen ΑΕ, Kuijpers JC, Meershoek ΑΡ, van Velzen D. Contribution of congenital malformations to perinatal mortality. Α 10 years prospective regional study in The Netherlands. Eur J Obstet Gynecol Reprod Βiol 1998; 80: Queisser-Luft Α, Stolz G, Wiesel Α, Schlaefer Κ, Spranger J. Malformations in newborn: results based on 30,940 infants and fetuses the Mainz congenital birth defect monitoring system ( ). Arch Gynecol Obstet 2002; 266: Garne Ε, Loane Μ, Oolk Η, Oe Vigan C, Scarano G, Tucker D, et al. Prenatal diagnosis of severe structural congenital malformations in Europe. Ultrasound Obstet Gynecol 2005; 25: Rosano Α, Botto LO, Botting Β, Mastroiacovo Ρ. Infant mortality and congenital anomalies from 1950 to 1994: an international perspective. J Epidemiol Community Health 2000; 54: Petrini J, Oamus Κ, Johnston RB Jr. Αn overνiew of infant mortality and birth defects in the United States. Teratology 1997; 56: Petrini J, Oamus Κ, Russell R, Poschman Κ, Oavidoff MJ, Mattison Ο. Contribution of birth defects to infant mortality in the United States. Teratology 2002; 66(1 suppl):s Wen SW, Liu S, Joseph KS, Rouleau J, Allen Α. Patterns of infant mortality caused by major congenital anomalies. Teratology 2000; 61: Infant and under fιve mortality rates by WHO. Year 2000 (2000); Available from: URL: who.intlchild-adolescenthealth/overview/ CHILO _ΗΕΑL TH/Mortality _Rates_ 00. pdf. 15. Children at risk! Main health effects of exposure to environmental risk factors (2003) Fact Sheet EU- RO/05/03; Available from: URL: who.int/mediacentre/factsheets/ _ Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics, National Vital Statistics System (2003); Available from: URL: 17. Holmes L, Harris J, Oakley GP Jr, Friedman JM. Teratology Society Consensus Statement on use of folic acid to reduce the risk of birth defects. Teratology 1997; 55: Erickson JD. Risk factors for birth defects: data from the Atlanta Birth Defects Case-Control Study. Teratology 1991; 43: Czeizel ΑΕ. Periconceptional folic acid containing multivitamin supplementation. Eur J Obstet Gynecol Reprod Βiol 1998; 78: Botto LD, OIney RS, Erickson JD. Vitamin supplements and the risk for congenital anomalies other than neural tube defects. Am J Med Genet C Semin Med Genet 2004; 125: Czeizel ΑΕ. The primary prevention of birth defects: Multivitamins or folic acid? lnt J Med Sci 2004; 1: The EUROCAT website; Available from: URL: 23. Tennstedt C, Hufnagl Ρ, Chaoui R, Korner Η, Dietel Μ. Fetal autopsy: a review of recent developments. Eur J Obstet Gynecol Reprod Βiοl 2001; 99: Horn LC, Langner Α, Stiehl Ρ, Wittekind C, Faber R. Identification of the causes of intrauterine death during 310 consecutive autopsies. Eur J Obstet Gynecol Reprod Βiοl 2004; 113: Lee Κ, Khoshnood Β, Chen Ι, Wall SN, Cromie WJ, Mittendorf RL. Infant mortality from congenital malformations in the United States, Obstet Gynecol 2001; 98: Liu S, Joseph KS, Wen SW, Kramer MS, Marcoux S, Ohlsson Α, Sauve R. Secular trends in congenital anomaly-related fetal and infant mortality in Canada, Am J Med Genet 2001; 104: Kalter Η. Teratology in the 20th century: environmental causes of congenital malformations in humans and how they were established. Neurotoxicol Teratol 2003; 25: Dolk Η. Epidemiologic approaches to identifying environmental causes of birth defects. Am J Med Genet C Semin Med Genet 2004; 125: Brent RL. Environmental causes of human congenital malformations: the pediatrician s role in dealing with these complex clinical problems caused by a multiplicity of environmental and genetic factors. Pediatrics 2004; 113(4 suppl): ΟΜΙΜ; Available from: URL: htlp://www.ncbi.nlm. nih.gov/omim. 31. Kingston ΗΜ. Mendelian inheritance. Ιn: ABC of Clinical Genetics. 3rd ed. London. BMJ books; p Bonthron Ο, FitzPatrick Ο, Porteous Μ, Traimer Α. The family history. Ιn: Clinical Genetics a case based approach. W.B Saunders Company. London; p Kalter Η, Warkany J. Medical progress. Congenital malformations: etiologic factors and their role ίη prevention (fιrst of two parts). Ν Engl J Med 1993; 308: Stephenson ΜΟ, Awartani ΚΑ, Robinson WP. Cy-

8 40 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 56, 2009 togenetic analysis of miscarriages from couples with recurrent miscarriage: a case-control study. Hum Reprod 2002; 17: Rubio C, Simon C, Vidal F, Rodrigo Ι, Pehlivan ΤΙ, Remohi J, Pellicer Α. Chromosomal abnormalities and embryo development in recurrent miscarriage couples. Hum Reprod 2003; 18: Rubio C, Pehlivan Τ, Rodrigo Ι, Simon C, Remohi J, Pellicer Α. Embryo aneuploidy screening for unexplained recurrent miscarriage: a minireview. Am J Reprod Immunol 2005; 53: Staebler Μ, Donner C, Van Regemorter Ν, Duprez Ι, De Maertelaer V, Devreker F, Αvni F. Should determination of the karyotype be systematic for all malformations detected by obstetrical ultrasound? Prenat Diagn 2005; 25: Φρυσίρα Ε. Πνευματική καθυστέρηση-κλινική και διαγνωστική προσέγγιση. Στο: Ειδικά Μετεκπαιδευτικά Σεμινάρια, Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών; 2001 σελ Κίτσιου-Τζέλη Σ. Συγγενείς ανωμαλίες. Στο: Κίτσιου- Τζέλη Σ. Παράγοντες τερατογένεσης και συγγενείς ανωμαλίες. Αθήνα. Ιατρικές εκδόσεις Ζήτα; σελ Jones ΚΙ. Μinor anomalies as ciues to more serious problems and toward the recognition of malformation syndromes. Ιn: Smith s Recognizable Patterns of Human Malformation. 5th ed. Philadelphia. WB Saunders Company p Spranger J, Benirschke Κ, HaII JG, Lenz W, Lowry RB, Opitz JM, et al. Errors of morphogenesis: concepts and terms. Recommendations of an international working group. J Pediatr 1982; 100:160-5.

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα cell-free DNA στο μητρικό αίμα Εφαρμογή στην κλινική πράξη στην Ελλάδα Παπαϊωάννου Γεώργιος-Κων/νος, PhD Υπεύθυνος Ιατρικής Εμβρύου Maιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Cell free DNA / Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Αναλογία (Proportion)

Αναλογία (Proportion) Μέτρα Νοσηρότητας Αναλογία (Proportion) Κλάσµα Αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή Ποσότητες της ίδιας φύσης Κυµαίνεται πάντα µεταξύ 0 και 1 Ποσοστό = αναλογία x 100 κυµαίνεται: 0-100

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Α. Κολιαλέξη, Βιοπαθολόγος PhD Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Μη επεμβατικός ΠΕ από cffdna στο πλάσμα εγκύου Ελεύθερο Εμβρυϊκό DNA στη μητρική κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου

Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου Ε. Ε. Σαλαμαλέκης Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Ιανουάριος, 2011 Εισαγωγή Κυήσεις υψηλού κινδύνου Ορισμός Κύηση στην οποία η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Σκέφτεστε γονείς; να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Προγεννητικός Έλεγχος neo screen ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΓΝΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Κυστική Ίνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 18 Μάιος 2014 Εισαγωγή Στην Ελλάδα ακόμη δεν υπάρχουν επίσημα επιδημιολογικά δεδομένα και υπολογίζεται ότι στις Η.Π.Α οι τοκετοί στο σπίτι αποτελούν περίπου το 0,5% των γεννήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Επιδημιολογία 2 Ενότητα 2η: Δείκτες Μέτρησης συχνότητας νοσημάτων Επιπολασμός (Ρ), Επίπτωση (Ι) Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Δημογραφικά δεδομένα (demographic

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

screening πρωτου τριμηνου

screening πρωτου τριμηνου Universitäts-Frauenklinik Essen screening πρωτου τριμηνου Τι ονομαζεται screening πρωτου τριμηνου Εδω αξιολογειται ο κινδυνος υπαρξης ανωμαλιας χρωματοσωματων στο εμβρυο οπως( π.χ. (συνδρομο Down, συνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΑΡΕΛΛΑ ΗΜΕΡ.ΓΕΝΝΗΣΗΣ 13-09-68 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΤΗΛ. 210-6754855 6977610907 ΣΠΟΥΔΕΣ 1992 Πτυχίο ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 1996 Πιστοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ Δρ.Δ.Λάγγας Βασική αρχή : Δευτερογενής πρόληψη Εφαρμογή σε: πληθυσμιακό επίπεδο νεογνά υψηλού κινδύνου Μέθοδοι : χαρακτηριστικά των sceening tests Ιστορικά Φαινυλκετονουρία

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΡΑ... Three postpartum antiretroviral regimens to prevent intrapartum HIV Nielsen-Saines K, Watts DH, Veloso VG, et al.

ΣΗΜΕΡΑ... Three postpartum antiretroviral regimens to prevent intrapartum HIV Nielsen-Saines K, Watts DH, Veloso VG, et al. ΣΗΜΕΡΑ... Three postpartum antiretroviral regimens to prevent intrapartum HIV Nielsen-Saines K, Watts DH, Veloso VG, et al. ZDV 4.8% ZDV NEVIRAPINE 2.2% ZDV NELFINAVIRE LAMIVUDINE 2.4 % N Engl J Med. June

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρός Ακτινοδιαγνώστης 1. Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο 2. Μονάδα Έρευνας Ακτινολογίας Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας «Αναπνευστικά και Γαστρεντερικά Προβλήματα Νεογνών» Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ Σύνδροµο Down Το σύνδροµο Down είναι µια γενετική ανωµαλία ου εριλαµβάνει συνδυασµό χαρακτηριστικών, ό ως νευµατική καθυστέρηση, συγκεκριµένα χαρακτηριστικά ροσώ ου και συχνά καρδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Διονυσία Νούση 1,Άννα Σίττα 2 1. ΤΕ, Μsc, Νοσηλεύτρια, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Αθήνα 2. Προϊσταμένη Παιδοκαρδιοχειρουργικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Μαιευτική Φροντίδα Κύησης Υψηλού Κινδύνου Κωδικός Μαθήματος: MA0611 ΜΑ0612 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Cornelia de Lange: Νεώτερα δεδομένα για έναν παλιό γνώριμο

Σύνδρομο Cornelia de Lange: Νεώτερα δεδομένα για έναν παλιό γνώριμο ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 12 Σύνδρομο Cornelia de Lange: Νεώτερα δεδομένα για έναν παλιό γνώριμο Ευδοξία Σαπουντζή Αθανάσιος Χριστοφορίδης Εισαγωγή Το σύνδρομο Cornelia de Lange αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΥΓΕΙΑΣ. Health transition «το σύγχρονο σκηνικό» Τζένη Κουρέα Κρεμαστινού Καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΥΓΕΙΑΣ. Health transition «το σύγχρονο σκηνικό» Τζένη Κουρέα Κρεμαστινού Καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΥΓΕΙΑΣ Health transition «το σύγχρονο σκηνικό» Τζένη Κουρέα Κρεμαστινού Καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μετάβαση υγείας Περιγράφει τον τρόπο σύμφωνα με τον οποίο μεταβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα