Επίδραση της ανεπάρκειας και περίσσειας ιωδίου στον φυσιoλογικό θυρεοειδή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επίδραση της ανεπάρκειας και περίσσειας ιωδίου στον φυσιoλογικό θυρεοειδή"

Transcript

1 06 Επίδραση της ανεπάρκειας και περίσσειας ιωδίου στον φυσιoλογικό θυρεοειδή Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ 1, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ 2, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ 3 1 Επιμελήτρια Α Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών, 2 Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών, 3 Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΗΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Όπως είναι γνωστό η θυρεοειδική λειτουργία ελέγχεται από την TSH. Η δράση της TSH στα θυρεοειδικά κύτταρα εξασκείται κυρίως μέσω του συστήματος της c-amp. Μερικές από τις δράσεις της TSH στον μεταβολισμό του ιωδίου γίνονται και μέσω της ενεργοποίησης της μεταβολικής οδού του ασβεστίου και της πρωτεϊνικής κινάσης C. Η TSH διεγείρει την έκφραση του γονιδίου του συνμεταφορέα Νατρίου Ιωδίου (ΝΙS), αλλά και μετά την μεταγραφή έκφραση του ΝΙS. Επιπλέον η TSH επάγει την οργανοποίηση του ιωδίου διεγείροντας την δημιουργία Η 2 Ο 2 και την έκφραση του γονιδίου της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης, απαραίτητα στοιχεία για την προαναφερθείσα διαδικασία. Παράλληλα προκαλεί ταχεία απελευθέρωση ιωδίου από τα θυρεοειδικά κύτταρα μέσω μεταβολικών οδών που δεν χρήζουν πρωτεϊνικής σύνθεσης. Ο άξονας Υποθάλαμος - Υπόφυση Θυρεοειδής επί καταστάσεων περίσσειας ιωδίου σε φυσιολογικά άτομα Ο θυρεοειδής έχει την ικανότητα να ρυθμίζει τον μεταβολισμό του ιωδίου ανεξάρτητα από την TSH, μια διαδικασία που αναφέρεται ως αυτορρύθμιση του θυρεοειδούς. Ο ορισμός αυτός βέβαια εισήχθη όταν η TSH εμετρείτο με βιολογικές μεθόδους, που στερούνται μεγάλης ευαισθησίας. Με την ανάπτυξη ευαίσθητων μεθόδων μέτρησης τόσο της TSH όσο και των ελεύθερων κλάσματων T4 and T3, κατέστει δυνατόν να προσδιορισθούν οι αυξομειώσεις της συγκέντρωσης αυτών των ορμονών στον ορό μετά την χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου. Διάφορες πειραματικές μελέτες έδειξαν ότι η χορήγηση μέτριων η μεγάλων δό- -87-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ σεων ιωδίου (750 έως 1500μg ημερησίως) σε φυσιολογικά άτομα οδηγεί σε μικρή αύξηση της TSH και της απάντησης TSH στην δοκιμασία TRH. Άλλες μελέτες έδειξαν ότι η χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου συνοδεύεται από μικρή αλλά σημαντική μείωση των T4 και T3 ορού, από μικρή αντιροπιστική αύξηση της TSH και εκσεσημασμένη απάντηση στην δοκιμασία TRH. Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών υποδηλώνουν ότι η εξωγενής χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου σε φυσιολογικά άτομα έχει ήπια αντιθυρεοειδική δράση. Ορισμός Περίσσειας Ιωδίου Η χορήγηση επιπλέον μg ιωδίου περαν της ημερησίας πρόσληψης από την διατροφή, δεν φαίνεται να επηρεάζει την θυρεοειδική λειτουργία. Ανάλογα με το ποσό του χορηγούμενου ιωδίου η θυρεοειδική λειτουργία τροποποιείται ως ακολούθως. α) Σχετικά χαμηλές ποσότητες ιωδίου δεν επηρεάζουν την πρόσληψη του, τον μεταβολισμό του καθώς και την ενσωμάτωση του στα αμινοξέα της τυροσινης Στην περίπτωση αυτή η ολική ενδοθυρεοειδική συγκέντρωση του ιωδίου ως T4 και T3 αυξάνει και η αύξηση αυτή είναι ανάλογη με την δοσολογία του ιωδίου που χορηγείται. β) Μέτριες δόσεις ιωδίου μειώνουν το ποσοστό πρόσληψης I131. Η αναλογία του νεοσχηματισθέντος οργανικού ιωδίου μειώνεται, καθώς επίσης και τα ποσοστά των νεοσχηματισθέντων T4 και T3, αλλά παράλληλα αυξάνεται ο απόλυτος ρυθμός της οργανικής ιωδίωσης και της σύνθεσης T4 και T3. γ) Μεγάλες δόσεις ιωδίου μειώνουν τόσο το ποσοστό της πρόσληψης όσο και τον απόλυτο ρυθμό οργανοποίησης ιωδίου (Wolff Chaikoff effect). δ) Πολύ μεγάλες ποσότητες ιωδίου προκαλούν ταχύ κορεσμό του μηχανισμού μεταφοράς ιωδίου. Ο θυρεοειδής αδένας λοιπόν διαθέτει διάφορους μηχανισμούς που τον προστατεύουν από την έκθεση στην περίσσεια ιωδίου. Ως αυτορρύθμιση του θυρεοειδούς, ορίσθηκε αρχικά η ικανότητα ρύθμισης του μεταβολισμού του ιωδίου από τον θυρεοειδή αδένα ανεξάρτητα από την TSH, ή από άλλους εξωγενείς παράγοντες. Ο μηχανισμός αυτορρύθμισης όπως φαίνεται από μελέτες θυρεοειδικού ιστού πειραματόζωων μετά την χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων ιωδίου, χαρακτηρίζεται διαδοχικά από αναστολή της οργανοποίησης του ιωδίου και στην συνέχεια από την διαφυγή από την οξεία ανασταλτική δράση. Η ανασταλτική δράση της περίσσειας ιωδίου τεκμηριώθηκε για πρώτη φορά πριν 63 χρόνια περίπου από τους Morton ME, Chaikoff IL και Wolff J το Αυτή η αναστολή της σύνθεσης του ενδοθυρεοειδικού οργανικού ιωδίου, παρουσία ανόργανου ιωδίου (αναστολή της οργανοποίησης), ως αποτέλεσμα της απότομης αύξησης του ιωδίου στον ορό ονομάζεται φαινόμενο Wolff Chaikoff. Η χο- -88-

3 Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΕΡΙΣΣΕΙΑΣ ΙΩΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙOΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ ρήγηση 500μg ιωδίου σε ποντίκια (δόση που είναι αυξημένη κατά ένα παράγοντα 100 σε σχέση με την φυσιολογική ημερήσια δόση) αναστέλει την ενσωμάτωση ιωδίου στα υπολείμματα τυροσίνης της θυρεοσφαιρίνης, που αποτελεί το πρώτο βήμα στην βιοσύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών (οργανοποίηση). Παρά τις πολλές αναφορές που υπάρχουν για τις δράσεις της περίσσειας ιωδίου στον θυρεοειδή, πολύ λίγα γνωρίζουμε για τον μηχανισμό που είναι υπεύθυνος για το φαινόμενο Wolff-Chaikoff. (4) Οι δράσεις της περίσσειας ιωδίου εξασκούνται σε διάφορα επίπεδα του ενδοθυρεοειδικού μεταβολισμού που περιλαμβάνουν την πρόσληψη ιωδίου και την οργανοποίηση, τον ενδιάμεσο μεταβολισμό και ίσως την πρωτεόλυση και την απελευθέρωση των ορμονών. O μηχανισμός αυτός φαίνεται ότι εξαρτάται από την συγκέντρωση του ενδοθυρεοειδικού ανόργανου ιωδίου, ενώ συνάμα έχει παρατηρηθεί και μείωση στην συγκέντρωση της ΤΡΟ καθώς και της παραγωγής H 2 O 2. Στον μηχανισμό αυτό της αυτορύθμισης φαίνεται ότι συμμετέχει η παραγωγή ενός ή περισσοτέρων ιωδοστοιχείων. Το κυριότερο φαινόμενο στην οξεία ανασταλτική δράση της περίσσειας ιωδίου, είναι η αναστολή της οργανοποίησης του ενδοθυρεοειδικού ιωδίου. Επί παρουσίας περίσσειας ιωδίου παρατηρείται ανακατανομή του ενδοθυρεοειδικού οργανικού ιωδίου. Ο σχηματισμός DIT υπερέχει της ΜΙΤ, ευοδώνοντας έτσι τον σχηματισμό Τ4 που είναι λιγότερο δραστική σε σχέση με Τ3, εξασφαλίζοντας έτσι την διατήρηση του ευθυρεοειδισμού παρά την αυξημένη πρόσληψη ιωδίου από τον θυρεοειδή. Παρατηρείται επίσης αναστολή της έκκρισης θυρεοειδικών ορμονών από την Tg. Στην οξεία χορήγηση ιωδίου, τα επίπεδα θυροξίνης του ορού μειώνονται σχεδόν άμεσα, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν αναστέλλεται μόνον η σύνθεση (Wolff- Chaikoff effect) αλλά και η έκκριση των αποθηκευμένων θυρεοειδικών ορμονών. Σύμφωνα με τούς Nagataki και συν. όμως, το ότι η περίσσεια ιωδίου αναστέλλει την πρωτεόλυση της Tg δεν μπορεί να εξηγήσει την ισορροπία μεταξύ σχηματισμού και απελευθέρωσης ορμονών στην χρόνια χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου. Ακόμη και οι μεγάλες δόσεις που έχουν ανασταλτική δράση στην οργανοποίηση του ιωδίου, όταν χορηγούνται χρονίως την αυξάνουν. Έτσι αν υπάρχει αναστολή της πρωτεόλυσης της Tg, ο θυρεοειδής χρειάζεται τεράστια ικανότητα αποθήκευσης της μεγάλης ποσότητας του οργανοποιημένου ιωδίου. Αυτό όμως δεν φαίνεται να συμβαίνει όπως αποδείχθηκε από πειράματα σε ποντίκια. Σύμφωνα λοιπόν με τον Nagataki, η περίσσεια του οργανοποιημένου ιωδίου θα πρέπει να απελευθερώνεται από τον θυρεοειδή ως μη ορμονικό ιώδιο, αφού η έκκριση των ορμονών δεν φαίνεται φαινομενικά να αυξάνει κάτω από αυτές τις συνθήκες. Πάντως ο μηχανισμός ή η ουσία με την οποία ρυθμίζεται η απελευθέρωση του ιωδίου δεν έχει διευκρινισθεί. Στους ανθρώπους η αναστολή της έκκρισης θυρεοειδικών ορμονών από την -89-

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ περίσσεια ιωδίου είναι ιδιαίτερα έντονη και παρατεταμένη σε θυρεοειδείς που βρίσκονται σε διέγερση, και αυτό εξηγεί και την άμεση απάντηση σε ασθενείς με Graves. Το Wolff-Chaikoff effect είναι μικρής διάρκειας. Μελέτες του μεταβολισμού του ιωδίου έδειξαν ότι η διαφυγή ή προσαρμογή στο Wolff-Chaikoff effect γίνεται δια μέσου μείωσης της μεταφοράς του ιωδίου. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται η ενδοθυρεοειδική συγκέντρωση ιωδίου που όταν φθάσει σε ένα επίπεδο επιτρέπει στην οργανοποίηση του ιωδίου να αρχίσει και πάλι. Η μείωση της μεταφοράς του ιωδίου επιτυγχάνεται δια μέσου της διακοπής της παραγωγής του μεταφορέα ιωδίου NIS. Μελέτες σε ποντίκια έδειξαν ότι μειώνεται τόσο η έκηραση mrna NIS όσο και η παραγωγή της πρωτείνης. Αυτή η σημαντική μείωση της σύνθεσης NIS είναι ανεξάρτητη της TSH. Αποτέλεσμα της αυτορρυθμιστικής διαδικασίας του θυρεοειδούς είναι η διατήρηση της φυσιολογικής θυρεοειδικής λειτουργίας (σταθερές συγκεντρώσεις των θυρεοειδικών ορμονών και της TSH), παρά τις ευρείες διακυμάνσεις στην ημερήσια πρόσληψη ιωδίο. Το φαινόμενο της διαφυγής μπορεί να εξηγήσει γιατί δεν αναπτύσσεται υποθυρεοειδισμός στα ζώα ή στους ανθρώπους που λαμβάνουν εξωγενώς μεγάλες ποσότητες ιωδίου για μεγάλο χρονικό διάστημα. ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Οξεία ανασταλτική δράση και διαφυγή Η οξεία χορήγηση μικρών ή μετρίων ποσοτήτων ιωδίου οδηγεί σε γραμμική αύξηση της απόλυτης πρόσληψης ιωδίου (AIU). Στον άνθρωπο δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις, ότι η συνολική οργανοποίηση είναι μειωμένη επί περίσσειας ιωδίου, όπως και δεν υπάρχει επιβεβαίωση για την ύπαρξη ενός οξέως φαινομένου Wolff Chaikoff. Η χορήγηση μεγάλων δόσεων ιωδίου έχει ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση της πρόσληψης του I131, σε τέτοιο βαθμό ώστε δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός της απόλυτης πρόσληψης. Έτσι δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί ούτε η ύπαρξη του φαινομένου Wolff Chaikoff ούτε η διαφυγή από αυτό. Τα αποτελέσματα της οξείας χορήγησης ιωδίου φαίνεται ότι οφείλονται στην αναστολή της πρωτεόλυσης της θυρεοσφαιρίνης και κατά συνέπεια της απελευθέρωσης των ορμονών στην περιφέρεια. Χρόνια χορήγηση ιωδίου στον άνθρωπο Κατά την χρόνια χορήγηση ιωδίου παρά το γεγονός ότι η πρόσληψη του ιωδίου από τον θυρεοειδή μειώνεται, η AIU αυξάνεται. Διάφορες μελέτες με την χρήση I131 έδειξαν ότι επί χρονίας χορήγησης φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου το χορηγούμενο ιώδιο χρησιμοποιείται κυρίως για την βιοσύνθεση των ορμονών. Αντιθέτως σε φυσιολογικές καταστάσεις χρησιμοποιεί- -90-

5 Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΕΡΙΣΣΕΙΑΣ ΙΩΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙOΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ ται τόσο το εξωγενές όσο και το ενδογενές ιώδιο. Ίσως έτσι εξηγείται η αυξημένη AIU και η σταθερή περιεκτικότητα σε Τ4 και Τ3, παρά το γεγονός ότι αυξάνεται ο ρυθμός παραγωγής τους. Καθώς η ημερήσια δόση χορηγούμενου ιωδίου αυξάνεται στα 500μg παρατηρείται προοδευτική αύξηση του σχηματισμού οργανικού ιωδίου που δεν συνοδεύεται όμως από την ταυτόχρονη ανίχνευση αλλαγών στην έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών. Είναι πολύ πιθανό ότι μειώνεται η επαναχρησιμοποίηση του ενδογενούς ιωδίου και αυξάνεται η χρήση του εξωγενούς ιωδίου. Πάντως ο μηχανισμός ή οι ουσίες που παρεμβαίνουν στην ρύθμιση της οργανοποίησης του ενδογενούς ιωδίου δεν έχουν διευκρινισθεί ακόμη. Οι Nagataki et all αναφέρουν ότι η χρόνια χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου οδηγεί σε αύξηση του απόλυτου ρυθμού οργανοποίησης και σύνθεσης T4 και T3. Ο θυρεοειδής αδένας προσαρμοζόμενος στην χρόνια χορήγηση ιωδίου περιέχει 2,5 φορές περισσότερο ιώδιο στην οργανική μορφή και παράγει 2,5 φορές περισσότερη T4 και T3, όμως η απελευθέρωση T4 και T3 είναι παρόμοια με την φυσιολογική κατάσταση. Οι γνώσεις μας γύρω από την περιεκτικότητα του θυρεοειδούς σε ιωδοαμινοξέα και την σχέση τους με το ολικό ενδοθυρεοειδικό ιώδιο, μετά από έκθεση σε φαρμακολογικές δόσεις ιωδίου, είναι πολύ περιορισμένες. Οι Reinwein και συνεργάτες έδειξαν ότι η εξωγενής χορήγηση ιωδίου δεν επηρεάζει την ενδοθυρεοειδική συγκέντρωση ιωδίου. Σε άλλη μελέτη φάνηκε ότι η συνεχής χορήγηση φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου στον άνθρωπο οδηγεί σε αύξηση του μη ορμονικού ιωδίου (ανόργανο ιώδιο, ιώδιο υπό μορφή ΜΙΤ, DIT ή άλλων ενδοθυρεοειδικών ιωδοαμινοξέων), που πιθανώς αναστέλλει εν μέρει τον σχηματισμό του ορμονικού ιωδίου (ιώδιο που περιέχεται στις ενδοθυρεοειδικές T4 και T3). Προσφατη μελετη στο εργαστηριό μας έδειξε ότι η σχετικά μακροχρόνια χορήγηση 80 mg ιωδίου ημερησίως στον άνθρωπο δεν επιρρεάζει την ενδοθυρεοειδική συγκέντρωση της Τ4 και Τ3 ενώ αυξάνει το ενδοθυρεοειδικό μη ορμονικό ιώδιο Η έκκριση των Τ4 και Τ3 στον ορό βρέθηκε εντός φυσιολογικών ορίων ένω παρατηρήθηκε μικρή αύξηση της TSH Συμπερασματικά η συνεχής χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων ιωδίου οδηγεί σε μείωση της πρόσληψης ιωδίου, που συνοδεύεται όμως από αύξηση της απόλυτης πρόσληψης (ΑΙU), ενώ παραμένουν στα φυσιολογικά όρια οι συγκεντρώσεις των T4 και T3 ορού οσο και ενδοθυρεοειδικά. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΣΣΕΙΑ ΙΩΔΙΟΥ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να ανεχθούν την χρόνια περίσσεια ιωδίου από 30 mg έως 2 g ημερησίως χωρίς κλινικά συμπτώματα. Όμως διάφορες μελέτες -91-

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ έδειξαν μείωση των Τ4 και Τ3 ορού κατά 25% και 15% αντίστοιχα, με συνοδό αύξηση της TSH μέχρι 2 mu /1, αλλά οι τιμές παραμένουν εντός φυσιολογικών ορίων και δεν εκδηλώνονται σημεία υποθυρεοειδισμού ή βρογχοκήλης. Έτσι η προσαρμογή στη περίσσεια ιωδίου είναι καλή αν όχι και τέλεια, αφού οι τιμές Των Τ4 και TSH υποδηλώνουν μια μικρή μείωση στην έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών. Η κύρια προσαρμογή στην περίσεια ιωδίου φαίνεται να γίνεται δια μέσου ΝΙS. ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΕΞ ΙΩΔΙΟΥΧΩΝ Διάφορα φάρμακα, σκιαγραφικά που χρησιμοποιούντα για απεικονιστικούς σκοπούς στην ακτινολογία (αρτηριογραφία, πυελογραφία, μυελογραφία, υστεροσαλπιγγογραφία), σκευάσματα βιταμινών και συντηρητικά τροφών περιέχουν μεγάλες ποσότητες ιωδίου, που απορροφάται είτε άμεσα από τον οργανισμό ως ιώδιο είτε μετά τον μεταβολισμό του φαρμάκου. Σε μερικά ευαίσθητα άτομα ο θυρεοειδής δεν μπορεί να διαφύγει από την ανασταλτική δράση που προκαλεί το ιώδιο στην οργανοποίηση, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υποθυρεοειδισμού μετά από μακροχρόνια χρήση του. Αυτή η μορφή υποθυρεοειδισμού είναι παροδική και υποχωρεί με την διακοπή της έκθεσης στο ιώδιο. Η εμφάνιση βρογχοκήλης ή ακόμη και υποθυρεοειδισμού σε άτομα χωρίς υποκείμενη θυρεοειδική δυσλειτουργία είναι σπάνιο φαινόμενο, αν και δεν είναι γνωστή η ακριβής συχνότητα της. Ο μηχανισμός βάσει του οποίου εμφανίζονται αυτές οι αλλαγές δεν είναι πλήρως κατανοητός. Το 10% του πληθυσμού της Ιαπωνικής νήσου Hokkaido, οι οποίοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες τροφής πλούσιας σε ιώδιο (kombu,>200 mg ημερησίως) αναπτύσσει βρογχοκήλη εξ ιωδιούχων. Παρά την ανάπτυξη βρογχοκήλης η εμφάνιση υποθυρεοειδισμού στα άτομα αυτά είναι σπάνια. Παρόμοια ευρήματα αναφέρονται και σε μια περιοχή της Κίνας όπου η ποσότητα ιωδίου που προσλαμβάνεται με το πόσιμο νερό είναι πολύ μεγάλη. Η πρόσληψη ραδιενεργού ιωδίου παραδόξως εμφανίζεται φυσιολογική ή υψηλή σε ένα ποσοστό 30% εξ αυτών. Άλλες χρόνιες παθολογικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να προκληθεί υποθυρεοειδισμός και βρογχοκήλη μετά την χρήση ιωδιούχων ουσιών είναι η κυστική ίνωση, το βρογχικό άσθμα, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και μετά την χορήγηση αμιοδαρόνης. Άλλες καταστάσεις στις οποίες αποτυγχάνουν οι μηχανισμοί προστασίας και ευοδώνεται η εμφάνιση υποθυρεοειδισμού είναι η νόσος Gtave s μετά θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο, η μετά μερική θυρεοειδεκτομή (αλλά όχι μετά θεραπεία με αντιθυρεοειδικά) μετά μερική θυρεοειδεκτομή για όζους, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή η post-partum θυρεοειδίτιδα. Ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto σε ποσοστό 60% εμφανίζουν υποθυρεοειδισμό μετά την λήψη φαρμακολογικών δόσεων ιωδίου (180 mg/day). Είναι πιθανό ότι αυτό οφείλεται κύρια στην αδυναμία του θυρεοειδούς να διαφύγει από την ανασταλτική δράση του ιωδίου και στην ύπαρξη -92-

7 Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΕΡΙΣΣΕΙΑΣ ΙΩΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙOΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ ενός μόνιμου φαινομένου Wolff-Chaikoff, και όχι τόσο στην αναστολή της απελευθέρωσης των Τ4 και Τ3 από τον θυρεοειδή. Η αύξηση της συγκέντρωσης της TSH δεν φαίνεται ικανή να αποκαταστήσει τις φυσιολογικές συγκεντρώσεις των Τ4 και Τ3, όπως συμβαίνει στα φυσιολογικά άτομα. Κοινός παρονομαστής σε αυτές τις καταστάσεις φαίνεται να είναι η αύξηση της TSH ή η παρουσία ενεργοποιητικών αντισωμάτων που διατηρούν τον NIS ενεργοποιημένο αυξάνοντας έτσι την ενδοθυρεοειδική συγκέντρωση ιωδίου και εμποδίζοντας η διαφυγή από το Wolff Chaikoff effect. ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΕΞ ΙΩΔΙΟΥΧΩΝ Σε ορισμένες περιπτώσεις όπως άτομα με πολυοζώδη μη τοξική βρογχοκήλη, ακόμη και μικρές αυξήσεις ιωδίου μπορεί να προκαλέσουν υπερθυρεοειδισμό.η περίσσεια ιωδίου προκαλέι διαφυγή των όζων αυτών από τον έλεγχο της TSH, πιθανώς λόγω της ύπαρξης ενεργοποιητικών μεταλλάξεων της TSH. Άλλες μελέτες έδειξαν ότι αυτό μπορεί να γίνει στο φυσιολογικό θυρεοειδή, σε άτομα με Grave s ή όταν υπάρχει αυτοάνοση νόσος. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΩΔΙΟΥ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΝΟΣΙΑ Διάφορες επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι η χορήγηση ιωδίου ως συμπλήρωμα αυξάνει την επίπτωση αυτοάνοσης θυρεοειδικής νόσου, είτε υπό μορφή κλινικού ή υποκλινικού υποθυρεοειδισμού είτε υπό μορφή υπερθυρεοειδισμού. ΙΩΔΟΠΕΝΙΑ Το ιώδιο αν και αφθονεί στην θάλασσα, βρίσκεται σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις στο έδαφος. Ο θυρεοειδής χάρις στην ικανοτητά του να αποθηκεύει ιώδιο, μπορεί και σε καταστάσεις σχετικά παρατεταμένης ιωδοπενίας να εξασφαλίζει επαρκείς ποσότητες Τ3. Όμως σε περίπτωση χρόνιας και σοβαρής ιωδοπενίας αυτοί οι αντιρροπιστικοί μηχανισμοί δεν επαρκούν με αποτέλεσμα μείωση των Τ3 και Τ4 με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται. Η ιωδοπενία αποτελεί ένα πρόβλημα τις παγκόσμιας υγείας, η αντιμετώπιση της οπίας μπορεί να προλάβει την νοητική στέρηση. Περίπου 1000 εκατομμύρια άνθρωποι ζούν σε περιοχές ιωδοπενίας διαφόρου βαρύτητας, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι 20 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από νοητικές διαταραχές που θα μπορούσαν να προληφθούν. (40,41) Σήμερα ανάμεσα στα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου θεωρείται η παροχή ικανοποιητικής πρόσληψης ιωδίου στα παιδιά και στις έγκυες γυναίκες. Η ιωδοπενία (ID) ανάλογα με την σοβαρότητα της χωρίζεται σε τρία στάδια, ID 1, ID 2, ID 3. HΠΙΑ: πρόσληψη ιωδίου 50 99µg/ημερησίως, ΜΕΤΡΙΑ: πρόσληψη -93-

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ 20 49µg/ ημερησίως και ΣΟΒΑΡΗ: πρόσληψη <20µg/ ημερησίως. Ο θυρεοειδής αδένας χρησιμοποιεί διάφορους αυτορυθμιστικούς μηχανισμούς, αλλά και εξωθυρεοειδικούς μηχανισμούς (αποιωδινάση D2) για να απαντήσει στην χρόνια μετρίου βαθμού ιωδοπενία. Οι απαντήσεις αυτές όμως μπορεί να είναι ανεπαρκείς. Οι πληροφορίες που έχουμε όσο αναφορά την προσαρμογή του οργανισμού στην ιωδοπενία προέρχονται από ζωικά μοντέλλα. Υπάρχουν όμως προβλήματα στην ερμηνεία αυτών των αποτελεσμάτων, γιατί διαφέρουν τόσο τα ζωικά μοντέλλα που έχουν χρησιμοποιηθεί, ο χρόνος θεραπείας, όσο και οι δίαιτες που έχουν χρησιμοποιηθεί στα διάφορα μοντέλλα. ΙΩΔΟΠΕΝΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η αρχική και άμεση απάντηση του θυρεοειδούς στην έλλειψη ιωδίου είναι η επιστράτευση αυτορυθμιστικών μηχανισμών. Μέσα σε λίγες μέρες πρατηρείται αύξηση της κυκλοφορίας του θυρεοειδούς, πρωτού να παρατηρηθεί οιανδήποτε αλλαγή στα επίπεδα Τ4 και TSH ορού. Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η υπερπλασία του θυρεοειδούς μπορεί να οφείλεται στην μείωση της περιεκτικότητας σε iodolactones. Παράλληλα παρατηρείται και αύξηση της δραστηριότητας του NIS ανεξάρτητα από την TSH. Όταν όμως η έλλειψη ιωδίου συνεχίζεται τότε παρατηρείται ενδοθυρειδικά, αύξηση του κλάσματος MIT/DIT, καθώς και του κλάσματος Τ3/Τ4, μείωση της ώριμης πλήρως ιωδιωμένης μορφής Tg (19 S) με παράλληλη αύξηση των μερικώς ιωδιωμένων μορφών, οι οποίες ευκολότερα μπορεί να διοχετευτούν στην κυκλοφορία. Η αύξηση της ενδοθυρεοειδικής αποιωδίωσης της Τ4 σε Τ3 φαίνεται ότι συνεισφέρει στην αύξηση της Τ3 ορού. Τυπικοί δείκτες της αυτορρύθμισης του θυρεοειδούς στην ιωδοπενία είναι η αύξηση του κλάσματος Τ3 / Τ4, η αύξηση της Tg καθώς και αύξηση του βάρους του θυρεοειδούς. Όλες αυτές οι αλλαγές γίνονται ανεξάρτητα από την TSH. Ως αποτέλεσμα των αυτορρυθμιστικών μηχανισμών στην περιφέρεια μειώνονται τα επίπεδα Τ4 ενώ παραμένουν φυσιολογικά ή και αυξάνονται τα επίπεδα Τ3, προλαμβάνοντας έτσι την αύξηση της TSH και την εμφάνιση υποθυρεοειδισμού. Φαίνεται ότι η ανασταλτική δράση στην έκκριση TSH ασκείται από τα επίπεδα Τ3 ορού και όχι τόσο από τα επίπεδα Τ3 που δημιουργούνται τοπικά από την Τ4 δια μέσου D2. Σπανίως σε ασθενείς με βρογχοκήλη σε ιωδοπενικές περιοχές ανιχνεύονται υψηλά επίπεδα TSH. (54) -94-

9 Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΕΡΙΣΣΕΙΑΣ ΙΩΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙOΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ ΣΟΒΑΡΗ ΕΛΛΕΨΗ ΙΩΔΙΟΥ Σε σοβαρή έλλειψη ιωδίου οι ενδο και εξωθυρεοειδικοί μηχανισμοί δεν είναι ικανοί να εξασφαλίσουν φυσιολογικά επίπεδα Τ3, παρά την αύξηση της δραστηριότητας της αποιωδινάσης D1. Τα επίπεδα Τ3 ορού μειώνονται κατά 45%. Η δραστηριότητα της αποιωδινάσης D2 στον εγκέφαλο και στην υπόφυση είναι αυξημένη αλλά η Τ3 είναι μειωμένη πιθανώς λόγω της χαμηλής διαθεσιμότητας Τ4 που φθάνει 5% των φυσιολογικών τιμών. Έτσι στα ποντίκια με σοβαρή ιωδοπενία ο εγκέφαλος έχει έλλειψη Τ3 με αποτέλεσμα οι βιολογικές δράσεις των θυρεοειδικών ορμονών στον εγκέφαλο επηρεάζονται. Αυτό είναι αναμενόμενο αφού η τοπική παροχή Τ4 είναι σημαντική για την δημιουργία Τ3. Όμως όπως φάνηκε από διάφορες μελέτες σε πειραματόζωα (55) αλλά και σε ανθρώπους, ακόμη και σε περιοχές ήπιας ιωδοπενίας η νοητική λειτουργία μπορεί να επηρεαστεί. (61,62,63) Οι κάτοικοι των περιοχών αυτών συχνά περιγράφονται ως dull. Σε μερικούς ιστούς όμως τα επίπεδα Τ3 διατηρούνται φυσιολογικά όπως η καρδιά, οι μύες και οι ωοθήκες. Έτσι άτομα με σοβαρή ιωδοπενία μπορεί να έχουν φυσιολογική φυσική δραστηριότητα και καρδιακή λειτουργία, αφού στην καρδιά και στους μύες διατηρούνται φυσιολογικά επίπεδα Τ3. Στα ποντίκια παρατηρήθηκε επίσης μείωση της συγκέντρωση GH στην υπόφυση. Σε σοβαρή ιωδοπενία στα ποντίκια τα φυσιολογικά κυκλοφορούντα επίπεδα Τ3 δεν σημαίνει και ότι η συγκέντρωση Τ3 στους ιστούς είναι φυσιολογική. Με την βοήθεια των αυτορυθμιστικών μηχανισμών του θυρεοειδούς καθώς και των εξωθυρεοειδικών ο οργανισμός ακόμη και όταν βρίσκεται σε περιβάλλον σημαντικής ιωδοπενίας, μπορεί να εξασφαλίσει την φυσιολογική λειτουργία του για την εξασφάλιση της αναπαραγωγής και της επιβίωσης. Στην κύηση όπως είναι γνωστό υπάρχει αυξημένη ζήτηση θυρεοειδικών ορμονών. Για τον λόγο αυτό επιστρατεύονται διάφοροι μηχανισμοί, ο σημαντικότερος των οποίων είναι η αύξηση της περιφερικής αποιωδίωσης των περιφερικών ορμονών, χάρις στην αύξηση της δραστηριότητας της αποιωδινάσης D3. Η θέση στην οποία λαμβάνει χώρα το μεγαλύτερο μέρος της αποιωδίωσης είναι η μήτρα και ο πλακούντας. Η διαδικασία αυτή λαμβάνει χώρα από τα αρχικά στάδια της κύησης όπως φαίνεται από τα αυξημένα επίπεδα Τ3 στον αίμα. Οιανδήποτε βαθμού ιωδοπενία επηρεάζει την θυρεοειδική λειτουργία της μητέρας και του νεογνού και συνεπώς την νοητική ανάπτυξη του παιδιού. Η μητρική υποθυροξιναιμία στους πρώτους μήνες κύησης είναι ο παράγοντας κλειδί για την εμφάνιση νοητικών βλαβών που οδηγούν στον κρετινισμό. Από την άλλη οι αυτορυθμιστικοί μηχανισμοί που λειτουργούν στην μητέρα είναι ανώριμοι στα έμβρυα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα κυκλοφορούντα επίπεδα Τ3 να είναι πολύ χαμηλά όταν αρχίσει η φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς του εμβρύου, οπότε τα παιδιά αυτά εμφανίζουν -95-

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ υποθυρεοειδισμό. Η TSH των νεογνών σε ιωδοπενικές περιοχές είναι αυξημένη, και αποτελεί δείκτη ιωδοπενίας. Η έλλειψη ιωδίου προκαλεί μείωση του IQ κατά βαθμούς σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό και είναι ένα από τα προβλήματα που μπορεί να προληφθούν απλά με πρόληψη. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΙΩΔΙΟΥ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΝΟΣΙΑ Η παρουσία αντισωμάτων είναι συχνή σε άτομα με βρογχοκήλη. Μια απότομη αύξηση της πρόσληψης ιωδίου σε μια ιωδοπενική περιοχή μπορεί να επάγει αυτοανοσία, που όμως μπορεί να είναι ένα παροδικό φαινόμενο. (73,74) Αναφέρεται επίσης ότι η αύξηση της πρόσληψης ιωδίου μπορεί να επάγει αύξηση της λεμφοκυτταρικής διήθησης του θυρεοειδούς. ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΙΩΔΙΟΥ Είναι γνωστό ότι άτομα με αυτοανοσία του θυρεοειδούς μπορεί να εμφανίσουν υποθυρεοειδισμό μετά από αυξημένη πρόσληψη ιωδίου. Αποτελεί ερώτημα ακόμη αν η αύξηση των επιπέδων TSH σε άτομα με αυτοανοσία που εκτίθενται σε υψηλές δόσεις ιωδίου, είναι αποτέλεσμα της αύξησης της TSH ή οφείλεται σε ρυθμηση του θυρεοειδούς σε κατώτερο επίπεδο ή σε απόπτωση των θυλακίων του θυρεοειδούς. Υποθυρεοειδισμός φαίνεται να εμφανίζεται και όταν η πρόσληψη ιωδίου είναι λίγο αυξημένη πέραν της συνιστώμενης δοσολογίας. Η ακριβής συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα ιωδίου που προσλαμβάνονται και την εμφάνιση υποθυρεοειδισμού δεν είναι γνωστή. Η επίπτωση υποθυρεοειδισμού ποκίλλει ευρέως μεταξύ των διαφόρων χωρών. Η αυτοανοσία εμφανίζεται συχνότερα στους Καυκάσιους σε σχέση με τους Αφρικανούς ή τους Ιάπωνες. Πιθανώς να παίζει σημαντικό ρόλο και το γεννετικό υπόβαθρο των ασθενών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Vagenakis AG, Downs P, Braverman LE, Ingbar SH. Control of thyroid hormone secretion in normal subjects receiving iodides. J Clin Invest 52: , Snyder DJ, Utiger RD. Inhibition of thyrotropin response to thyrotropin releasing hormone by small quantities of thyroid hormone. J Clin Invest 51: , Theodoropoulou A, Vagenakis A G, Makri M, Markou K B. Thyroid Hormone Synthesis and Secretion in Humans after 80 Milligrams of Iodine for 15 Days and Subsequent Withdrawal. J Clin Endocrinol Metab 92: , Morton ME, Chaikoff IL, Rosenfeld S. Inhibiting effect of inorganic iodide on the formation in vitro of thyroxine and diiodotyrosine by surviving thyroid tissue. J Biol Chem 1944;154: Wolff J, Chaikoff IL Plasma inorganic iodide as a homeostatic regulator of thyroid function. J Biol Chem 1948;174: Nagataki S, Shizume K & Nakao K. Effect of iodide on iodine turnover in hyperthyroid subjects. -96-

11 Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ, Α.Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΕΡΙΣΣΕΙΑΣ ΙΩΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙOΛΟΓΙΚΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 1970; 30: Braverman LE, Ingbar SH 1963 Changes in thyroidal function during adaptation to large doses of iodide. J Clin Invest 42: Eng PHK, Cardona GR, Fang S-L, Previti M, Aley S, Carrasco N, Chin W, Braverman LE 1999 Escape from the acute Wolff-Chaicoff effect is assosiated with decrease in thyroid sodium/ iodide symporter messenger ribonucleic acid and protein. Endocrinology 140: Nagataki S. Effect of excess quantities of iodide. Handbook Physiol 1974;3: Vagenakis AG, Rapoport B, Azizi F et al. Hyperresponse to thyrotropin-releasing hormone accompanying small decreases in serum thyroid hormone concentration. The Journal of Clinical Investigation 1974; 54: K. Markou, N. Georgopoulos, V. Kyriazopoulou and A.G. Vagenakis. Iodide-Induced Hypothyroidism, 2001 Thyroid 11,5: Vagenakis AG, Braverman LE. Adverse effects of iodide on thyroid function. Med Clin North Am 1975;59: Obregon MJ, Santisteban P, Rodriguez-Pena A, Pascual A, Cartagena P, Ruiz-Marcos A, Lamas L, Escobar del Rey F, Morreale de Escobar G 1984 Cerebral hypothyroidism in rats with adultonset iodine deficiency. Endocrinology 115: Delange F 2001 Iodine deficiency as a cause of brain damage. Postgrad Med J 77: Studer H & Ramelli F. Simple goiter and its variants: euthyroid and hyperthyroid multinodular goiters. Endocrine Reviews 1982; 3: WHO, UNICEF & ICCIDD. Assessment of iodine deficiency disorders and monitoring their elimination. A guide for programme managers. 3rd ed. World Health Organization, Stanbury JB, Ermans AE, Bourdoux P et al. Iodine-induced hyperthyroidism: occurrence and epidemiology. Thyroid 1998; 8:

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Το φαινόμενο Wolff-Chaikoff αφορά: α. Την επιδραση έλλειψης Ιωδίου στον θυρεοειδή β. Την δράση περίσσειας Ιωδίου γ. Την δραση της TSH στον Θυρεοειδή δ. Την αναστολή του ΝΙS από χρηση ιωδιουχων ε. Το 2 και4 Χορήγηση φαρμακολογικων δόσεων Ιωδίου μπορει να προκαλέσει: α. Υπερθυρεοειδισμό β. Υποθυρεοειδισμό γ. Βρογχοκήλη δ. Όλα τα παραπάνω. ε. Το 1 και2 Στην Ιωδοπενία: α. Αυξάνει το uptake του ιωδίου από τον θυρεοειδή β. Ελαττώνεται η TSH στον ορό γ. Αυξάνεται η παραγωγή Τ3 από τον θυρεοειδή δ. Το 1και 3 ε. Το 1 και 2 Υποθυρεειδισμός από Ιωδιουχα προκαλείται στις ακόλουθες καταστάσεις ΕΚΤΟΣ: α. Στην νόσο τού Ηashimoto β. Στην αποδρομή της υποξείας θυρεοειδίτιδος γ. Στην αποδρομή της θυρεοειδίτιδος μετά τοκετό δ. Στην νόσο τού Graves μετά ίαση με Ι-131 ε. Στην μη τοξικη πολυοζώδη βρογχοκήλη με χαμηλή σχετικά TSH Παράγοντες πού αυξάνουν την δραστηριότητα τού NIS είναι οι ακόλουθοι ΕΚΤΟΣ: α. Ιωδοπενία β. Χορήγηση Iωδίου γ. TSH δ. Thyroid Stimulating Immunoglobulins Σωστές απαντήσεις κατά σειρά ε,δ,δ,ε,δ -98-

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει: α) από τα θυλακιώδη κύτταρα τις ορμόνες θυροξίνη (Τ4) τρι-ιωδο ιωδο-θυρονίνη (Τ3) που ρυθμίζουν τα επίπεδα μεταβολισμού στους ιστούς, απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών

ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών 02 ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών Μ. ΓΚΟΤΣΙΝΑ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ανακάλυψη του ιωδίου οφείλεται στον Courtois ο οποίος το 1811 ανακάλυψε Η στα

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι απόρριψης 4 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Levothyroxine Alapis και των λοιπών εμπορικών ονομασιών του (βλ. Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιφιγένεια Πηδώνια-Μανίκα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Βιοχημείας τηςιατρικήςσχολήςτουα.π.θ. τ. Διευθύντρια του Βιοχημικού Εργαστηρίου του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 1 Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Εισαγωγή Η θυρεοειδική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Μαρία Πουλασουχίδου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας Εισαγωγή - 1 Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Θυρεοειδής Αδένας

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Θυρεοειδής Αδένας Θυρεοειδής Αδένας 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης Υπερθυρεοειδισµός A. Αβραµίδης Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους 22 Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Διευθύντρια Τμήμα Αύξησης κι Ανάπτυξης, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» 1. Εισαγωγή υποθυρεοειδισμός απαντάται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών.

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (1) Δύο πλάγιοι λοβοί συνδεόμενοι με λεπτό ισθμό

Διαβάστε περισσότερα

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη*

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Γεώργιος Μαοτοράκος Ενδοκρινολόγος, Επίκ. Καθηγητής, Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Αρεταιειο Νοσοκομείο,

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Συγγενής υποθυρεοειδισμός Επίκτητος υποθυρεοειδισμός Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Νόσος Graves Όζοι θυρεοειδούς Νεογνό μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 25 Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 ΣΤ.Χ. ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΗΛΙΑΣ 1 Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Επιστημονική Υπεύθυνη Τμήματος Ενδοκρινολογίας-Διαβήτου και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο-Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένας από τους πιο σηµαντικούς αδένες του ενδοκρινικού µας συστήµατος και χρειάζεται το ιώδιο για την παραγωγή των ορµονών Τ4 και Τ3. Ο υποθάλαµος και η υπόφυση παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 22 Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 Α. ΓΑΛΛΗ-ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΜΑΓΓΑΝΑ 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας 2 Ειδικευόμενη Παιδιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ, ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΤΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ BIOCHEMICAL, HORMONAL AND CLINICAL PARAMETERS

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ:

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GLIATILIN (Choline alfoscerate) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: GLIATILIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Μαλακές Κάψουλες:

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία θυρεοειδούς

Αυτοανοσία θυρεοειδούς 11 Αυτοανοσία θυρεοειδούς ΓΡ. ΕΥΦΡΑΙΜΙΔΗΣ Ενδοκρινολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Department of Endocrinology and Metabolism, Academic Medical Centre, University of Amsterdam ΤΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΤΗΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Xenetix 250 (250 mg I/mL), ενέσιμο διάλυμα Xenetix 300 (300 mg I/mL), ενέσιμο διάλυμα Xenetix 350 (350 mg I/mL), ενέσιμο διάλυμα Ιοβιτριδόλη Διαβάστε προσεκτικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ Πώς να προλάβετε και πώς να αντιμετωπίσετε τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στα άτομα άνω των 50 ετών ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα σε περισσότερα από 50.000 άτομα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP 2 Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ: ΑΤΣΕΡΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΡΜΑΝΙΩΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΤΖΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

AMINOPLASMAL HEPA-10%

AMINOPLASMAL HEPA-10% AMINOPLASMAL HEPA-10% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Αminoplasmal Hepa 10% 2.ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Τα 1000ml διαλύματος περιέχουν: L-Isoleucin

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ PANOLOG 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Δραστικό(ά) συστατικό(ά): Κάθε ml της αλοιφής PANOLOG περιέχει :

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ Δρ.Δ.Λάγγας Βασική αρχή : Δευτερογενής πρόληψη Εφαρμογή σε: πληθυσμιακό επίπεδο νεογνά υψηλού κινδύνου Μέθοδοι : χαρακτηριστικά των sceening tests Ιστορικά Φαινυλκετονουρία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Λύση. 5 αιτίες που πρέπει να γνωρίζετε για τη νόσο του θυρεοειδούς. Αυτοανοσία. Στειρότητα. Καρκίνος του θυρεοειδούς. Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς

Λύση. 5 αιτίες που πρέπει να γνωρίζετε για τη νόσο του θυρεοειδούς. Αυτοανοσία. Στειρότητα. Καρκίνος του θυρεοειδούς. Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς 5 αιτίες που πρέπει να γνωρίζετε για τη νόσο του θυρεοειδούς Καρκίνος του θυρεοειδούς Συμπτώματα Αυτοανοσία Στειρότητα Άγχος/κατάθλιψη Ανεπάρκεια ιωδίου Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς Φάρμακα για τον θυροειδή

Διαβάστε περισσότερα

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου ! Ι. Ενότητες,! e-ενδοκρινολογία, α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου 3 Γενετική στην Ενδοκρινολογία Ι. Γεωργίου 4 Εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. "ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014"

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 Λειτουργίες μαστού Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος Στάδια Ανάπτυξης Μαστού εφηβεία ενήλικη εγκυμοσύνη γαλουχία απογαλακτισμός λόβια Θηλαία άλω Θηλή λίπος Γαλακτοφόροι πόροι Μυοεπιθηλιακά κύτταρα (ωκυτοκίνη

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Καλτσάς Γρηγόριος Συχνότητα Νόσηση από αυτοάνοσες παθήσεις του θυρεοειδούς 2-3% 10-15% πληθυσμού έχουν αντισώματα

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η πρωτεΐνη αποτελεί πηγή των απαραίτητων αμινοξέων και του αζώτου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα