Η ανάλυση των ούρων στην οξεία και τη χρονία νεφρική νόσο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανάλυση των ούρων στην οξεία και τη χρονία νεφρική νόσο"

Transcript

1 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(5): Η ανάλυση των ούρων στην οξεία και τη χρονία νεφρική νόσο Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2008, 25(5): Κ. Τζανέτου... Μικροβιολογικό Τμήμα, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς», Αθήνα Η ανάλυση των ούρων αποτελεί μια από τις βασικότερες εργαστηριακές εξετάσεις για την εκτίμηση των ασθενών με νεφρική νόσο. Η κατάλληλη ερμηνεία των ευρημάτων στο ίζημα των ούρων μπορεί να οδηγήσει στην ακριβή εντόπιση της νεφρικής βλάβης (σπείραμα, διάμεσος ιστός, σωληνάρια ή και τα δύο). Τα κύρια μοντέλα του ιζήματος των ούρων που αντανακλούν διαφορετικές κλινικές καταστάσεις είναι (α) το νεφρωσικό, χαρακτηριζόμενο από λιπιδουρία (λιπώδη ωοειδή σωμάτια, υαλολιπώδεις και λιπώδεις κύλινδροι, ελεύθερα λιποσταγονίδια), (β) το νεφριτικό (δύσμορφα ερυθρά ή και ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι), (γ) το μεικτό με νεφρωσικά και νεφριτικά χαρακτηριστικά, (δ) το ίζημα της οξείας σωληναριακής νέκρωσης (επιθήλια νεφρικών σωληναρίων τμήματα επιθηλίων, επιθηλιακοί, κηρώδεις και κύλινδροι οξείας σωληναριακής νέκρωσης ή ρυπαροί καφέ κοκκώδεις κύλινδροι) και (ε) το ίζημα της οξείας διάμεσης νεφρίτιδας (λευκοκύτταρα, λευκοκυτταρικοί κύλινδροι). Στην ανασκόπηση αυτή ερμηνεύονται τα ευρήματα των ούρων στην οξεία και τη χρονία νεφρική νόσο, ανάλογα με τα αίτια που την προκαλούν και αναφέρεται η σημασία προσδιορισμού του πηλίκου λευκωματίνης ή ολικής πρωτεΐνης προς κρεατινίνη σε ένα τυχαίο δείγμα ούρων. Urinalysis in acute and chronic renal disease Λέξεις ευρετηρίου Ίζημα ούρων Οξεία νεφρική νόσος Χρονία νεφρική νόσος Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εύκολη λήψη ενός δείγματος ούρων, το χαμηλό κόστος και η απλότητα στην εκτέλεση της δοκιμασίας, σε συνδυασμό με τις πολύτιμες διαγνωστικές πληροφορίες που δίνει, κάνουν την ανάλυση των ούρων μια από τις βασικότερες και πλέον πολύτιμες εργαστηριακές εξετάσεις για την εκτίμηση των ασθενών με νεφρική νόσο. Από την κατάλληλη ερμηνεία και την αξιολόγηση των ευρημάτων στο ίζημα των ούρων μπορεί να εξαχθούν σημαντικά συμπεράσματα ως προς την εντόπιση της βλάβης του νεφρού, εάν δηλαδή πάσχει το σπείραμα, ο διάμεσος ιστός, τα σωληνάρια ή και τα δύο. Τα διάφορα στοιχεία στο ίζημα των ούρων, όταν ερμηνευτούν και συνδυαστούν κατάλληλα, συνθέτουν εικόνα διαγνωστική της νεφρικής νόσου (πίν. 1). Για την αποφυγή της λύσης των κυττάρων και των κυλίνδρων, τα ούρα θα πρέπει να εξετάζονται μέσα σε 2 ώρες μετά από την ούρηση. Τα κύρια μοντέλα του ιζήματος των ούρων που αντανακλούν διαφορετικές κλινικές καταστάσεις είναι το νεφρωσικό, το νεφριτικό, το μεικτό με νεφρωσικά και νεφριτικά χαρακτηριστικά, το ίζημα της οξείας σωληναριακής νέκρωσης (επιθήλια νεφρικών σωληναρίων και τμήματα αυτών, επιθηλιακοί, κηρώδεις και κύλινδροι οξείας σωληναριακής νέκρωσης) και το ίζημα της οξείας διάμεσης νεφρίτιδας (λευκοκύτταρα και λευκοκυτταρικοί κύλινδροι) (πίν 2). 1 Το νεφρωσικό ίζημα απαντά σε ασθενείς με νεφρωσικό σύνδρομο. Το νεφρωσικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται από βαριά πρωτεϊνουρία (συνήθως >3,5 g/24ωρο), υποπρωτεϊναιμία, οίδημα, υπερλιπιδαιμία και λιπιδουρία. Το κύριο χαρακτηριστικό του νεφρωσικoύ ιζήματος είναι η λιπιδουρία (λιπώδη ωοειδή σωμάτια, υαλολιπώδεις και λιπώδεις κύλινδροι, ελεύθερα λιποσταγονίδια και κύλινδροι λιπωδών ωοειδών σωματίων). Τυπικό νεφρωσικό ίζημα παρατηρείται στη νόσο των ελαχίστων αλλοιώσεων, τη μεμβρανώδη σπειραματονεφρίτιδα (ΣΝ), τη διαβητική νεφροπάθεια και την αμυλοείδωση. Το νεφριτικό ίζημα πολλές φορές συνδυάζεται κλινικά με νεφριτικό σύνδρομο. Το νεφριτικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται από σπειραματική αιματουρία, πρωτεϊνουρία, νεφρική ανεπάρκεια, οίδημα, υπέρταση και ολιγουρία. Το κύριο χαρακτηριστικό του νεφριτικού ιζήματος είναι η σπειραματική αιματουρία (δύσμορφα ερυθρά ή και ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι). Συνυπάρχουν λευκοκύτταρα, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων (RTCs), λευκοκυτταρικοί, επιθηλιακοί και κηρώδεις κύλινδροι. Τυπικό νεφριτικό ίζημα παρατηρείται σε οξεία διάχυτη υπερπλαστική ΣΝ (οξεία μεταλοιμώδης)

2 652 Κ. Τζανέτου Πίνακας 1. Συσχέτιση των κύριων ευρημάτων στο ίζημα των ούρων με πιθανή νεφρική νόσο. Ευρήματα στο ίζημα Δύσμορφα ερυθρά Ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι Ερυθρά δύσμορφα ή ισόμορφα με ερυθροκυτταρικούς κυλίνδρους Λιπιδουρία (λιπώδη ωοειδή σωμάτια, λιπώδεις ή υαλολιπώδεις κύλινδροι) Λευκοκύτταρα ή λευκοκυτταρικοί κύλινδροι με βακτήρια Λευκοκύτταρα ή λευκοκυτταρικοί κύλινδροι ή και τα δύο χωρίς βακτήρια Επιθήλια νεφρικών σωληναρίων ή τμήματα αυτών, κύλινδροι επιθηλίων νεφρικών σωληναρίων, ευρείς κηρώδεις κύλινδροι και άφθονοι καφέ κοκκώδεις κύλινδροι οξείας σωληναριακής νέκρωσης και ταχέως εξελισσόμενη ΣΝ (ανοσοσυμπλεγματική ΣΝ, anti-gbm και ANCA-θετική ανοσοπενική-νεκρωτική ΣΝ). Μεικτό ίζημα με νεφρωσικά και νεφριτικά χαρακτηριστικά μπορεί να βρεθεί σε όλες σχεδόν τις υπερπλαστικές ΣΝ, αλλά τυπικά απαντά στη μεμβρανοϋπερπλαστική, στη ΣΝ του λύκου και στην κρυοσφαιριναιμική ΣΝ, που είναι μεμβρανοϋπερπλαστική τύπου I. Το μεικτό ίζημα χαρακτηρίζεται από νεφρωσικά και νεφριτικά στοιχεία (σπειραματική αιματουρία, λευκοκυτταρουρία, κυλινδρουρία και λιπιδουρία). Στην ανασκόπηση αυτή θα γίνει συζήτηση και προσπάθεια ερμηνείας των ευρημάτων των ούρων στην οξεία και τη χρονία νεφρική νόσο ανάλογα με τα αίτια που τις προκαλούν. 2. Οξεία νεφρική ανεπάρκεια Νόσοι που συσχετίζονται Σπειραματική νόσος Σπειραματική νόσος Σπειραματική νόσος Νεφρωσικό σύνδρομο Ουρολοίμωξη Πίνακας 2. Κύρια μοντέλα του ιζήματος των ούρων. Οξεία διάμεση νεφρίτιδα Οξεία σωληναριακή νέκρωση Νεφρωσικό (λιπιδουρία) Νεφριτικό (δύσμορφα ερυθρά, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι) Μεικτό με νεφρωσικά και νεφριτικά χαρακτηριστικά Ίζημα οξείας σωληναριακής νέκρωσης Ίζημα οξείας διάμεσης νεφρίτιδας Η οξεία νεφρική ανεπάρκεια (ΟΝΑ) διακρίνεται σε (α) προνεφρική (ελάττωση νεφρικής αιμάτωσης, υποογκαιμία), (β) ενδογενή νεφρική (νόσοι νεφρικού παρεγχύματος) και (γ) μετανεφρική (οξεία αμφοτερόπλευρη απόφραξη του ουροποιητικού συστήματος). Οι περισσότερες περιπτώσεις ΟΝΑ οφείλονται σε οξεία σωληναριακή νέκρωση (ΟΣΝ) λόγω νεφρικής ισχαιμίας και επίδρασης νεφροτοξικών ουσιών, ώστε συχνά οι κλινικοί ταυτίζουν την ΟΣΝ με την ΟΝΑ. Το 38% και το 76% των περιπτώσεων ΟΝΑ σε νοσηλευόμενους ασθενείς στο νοσοκομείο και στη μονάδα εντατικής παρακολούθησης, αντίστοιχα, οφείλονται σε ΟΣΝ. 2 Παρόλα αυτά, οξεία διάμεση νεφρίτιδα, αγγειίτιδες και ταχέως εξελισσόμενες σπειραματονεφρίτιδες μπορεί να προκαλέσουν ΟΝΑ. Η ανάλυση των ούρων συμβάλλει στη διάκριση μεταξύ προνεφρικής, ενδογενούς νεφρικής και μετανεφρικής αζωθαιμίας. Στην προνεφρική, το ίζημα δεν περιέχει συνήθως κυτταρικά στοιχεία, ενώ μερικές φορές είναι δυνατόν να ανευρεθούν υαλώδεις κύλινδροι (ήπιο, καλόηθες, αδρανές ίζημα). Στη μετανεφρική αζωθαιμία, το ίζημα είναι επίσης ήπιο, αν και η αιματουρία και η πυουρία αποτελούν συχνά ευρήματα στους ασθενείς με ενδοαυλική απόφραξη (ο τραυματισμός, εκτός από αιματουρία, προκαλεί και πυουρία) Οξεία σωληναριακή νέκρωση Χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έκπτωση του ρυθμού της σπειραματικής διήθησης (GFR), αζωθαιμία και ανικανότητα του νεφρού να ρυθμίζει την ισορροπία νατρίου, ηλεκτρολυτών, οξέων και ύδατος. Με την έναρξη της ΟΣΝ, η δυσλειτουργία των σωληναρίων οδηγεί σε αυξημένη συγκέντρωση νατρίου στα ούρα και ελάττωση της συμπυκνωτικής ικανότητας των νεφρών, η οποία χαρακτηρίζεται από ελάττωση της ωσμωτικότητας των ούρων και ελάττωση του πηλίκου κρεατινίνη ούρων/κρεατινίνη πλάσματος. Η ΟΣΝ προκαλείται από (α) νεφρική ισχαιμία, (β) τοξίνες (αντιβιοτικά, σκιαγραφικά υλικά, βαριά μέταλλα, δηλητήρια), (γ) αιμόλυση με αιμοσφαιρινουρία και (δ) ραβδομυόλυση με μυοσφαιρινουρία. Η ΟΣΝ που προκαλείται από μυοσφαιρινουρία, αιμοσφαιρινουρία, σήψη, κίρρωση, καρδιακή ανεπάρκεια και νεφροπάθεια από ακτινοσκιερές ουσίες μπορεί να συνδέεται με χαμηλή συγκέντρωση νατρίου στα ούρα. 3 Τα ευρήματα από τη μικροσκοπική ανάλυση των ούρων περιλαμβάνουν επιθήλια νεφρικών σωληναρίων ή τμήματα αυτών (ένδειξη σοβαρής ισχαιμίας και ρήξης της βασικής μεμβράνης), κυλίνδρους επιθηλίων νεφρικών σωληναρίων (εικ. 1), ευρείς κηρώδεις κυλίνδρους και άφθονους καφέ κοκκώδεις κυλίνδρους οξείας σωληναριακής νέκρωσης (εικ. 2). Η φύση της χρωστικής των κυλίνδρων είναι άγνωστη, αλλά διαφέρει από το πορφυρούν ή το κοκκινωπό χρώμα της αιμοσφαιρίνης ή της μυοσφαιρίνης. Οι κύλινδροι

3 Η ανάλυση των ούρων στη νεφρική νοσο 653 Εικόνα 2. Κύλινδροι οξείας σωληναριακής νέκρωσης (ρυπαροί καφέ κοκκώδεις κύλινδροι) σε ασθενή με οξεία νεφρική ανεπάρκεια οφειλόμενη σε οξεία σωληναριακή νέκρωση ( 100). Εικόνα 1. Επιθηλιακοί κύλινδροι, ελεύθερα επιθήλια νεφρικών σωληναρίων και τμήματα αυτών (ένδειξη σοβαρής ισχαιμίας και ρήξης της βασικής μεμβράνης) σε ίζημα ούρων ασθενούς με οξεία σωληναριακή νέκρωση λόγω νεφρικής ισχαιμίας (νωπό παρασκεύασμα 400). αυτοί, οι οποίοι καλούνται και ρυπαροί καφέ κύλινδροι (dirty brown casts), στο ίζημα των ούρων είναι χρήσιμοι στη διαφορική διάγνωση της οξείας σωληναριακής νέκρωσης από άλλες αιτίες ΟΝΑ. Σπάνια παρατηρούνται ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, χωρίς να είναι γνωστό αν η παρουσία τους αποτελεί ένδειξη φλοιώδους νέκρωσης ή απλά συνυπάρχουν σε αμιγή οξεία σωληναριακή νέκρωση. Αιμοσφαιρινικοί ή μυοσφαιρινικοί κύλινδροι ανευρίσκονται σε αιμόλυση και αιμοσφαιρινουρία ή ραβδομυόλυση και μυοσφαιρινουρία, αντίστοιχα (εικόνες 3, 4). Συνήθως, μαζί με τα ευρήματα που αναφέρθηκαν, συνυπάρχει μικροσκοπική αιματουρία και ήπια σωληναριακή πρωτεϊνουρία (συνήθως <1 g/ημέρα) Οξεία διάμεση νεφρίτιδα Αποτελεί αίτιο ΟΝΑ σε >10% των περιπτώσεων και χαρακτηρίζεται από οξεία, αλλεργική συνήθως φλεγμο- Εικόνα 3. Αιμορραγικοί κύλινδροι σε ασθενή με οξεία νεφρική ανεπάρκεια λόγω αιμόλυσης και αιμοσφαιρινουρίας ( 400). νή του διάμεσου ιστού, που προκαλείται από φάρμακα (κυρίως αντιβιοτικά ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη) και σπανιότερα από άλλα αίτια (λοιμώξεις, ανοσολογικά νοσήματα). Εκδηλώνεται με πυρετό, εξάνθημα και αρθραλγίες. Τα χαρακτηριστικά ευρήματα από την ανάλυση

4 654 Κ. Τζανέτου Πίνακας 3. Μικροσκοπικά ευρήματα στο ίζημα ούρων ασθενών με οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Οξεία νεφρική ανεπάρκεια Οξεία σωληναριακή νέκρωση Οξεία διάμεση νεφρίτιδα Οξεία ουρική αποφρακτική νεφροπάθεια Ευρήματα στο ίζημα των ούρων Επιθήλια νεφρικών σωληναρίων ή τμήματα αυτών, κύλινδροι επιθηλίων νεφρικών σωληναρίων, ευρείς κηρώδεις κύλινδροι και άφθονοι καφέ κοκκώδεις κύλινδροι οξείας σωληναριακής νέκρωσης. Σπάνια, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, αιμοσφαιρινικοί ή μυοσφαιρινικοί κύλινδροι, σε αιμόλυση ή ραβδομυόλυση, αντίστοιχα Λευκοκύτταρα, ηωσινόφιλα, λευκοκυτταρικοί και ηωσινοφιλικοί κύλινδροι, ερυθροκύτταρα και σπάνια ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι Επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, μεγάλος αριθμός κρυστάλλων ουρικού οξέος, κρυσταλλικοί κύλινδροι ουρικού οξέος Εικόνα 4. Κύλινδροι μυοσφαιρίνης σε ούρα ασθενούς, που προσήλθε στο Νοσοκομείο μας με οξεία νεφρική ανεπάρκεια λόγω ραβδομυόλυσης (CPK ΙU/L) και μυοσφαιρινουρίας μετά από χρήση ηρωίνης ( 400). στικές διαταραχές ή συμπαγή νεοπλάσματα. Η μαζική λύση των κακοήθων κυττάρων, αυτόματα ή συχνότερα μετά από χημειοθεραπεία, οδηγεί σε αυξημένο καταβολισμό των πουρινών, υπερουριχαιμία και μαζική καθίζηση κρυστάλλων ουρικού οξέος στα νεφρικά σωληνάρια, με αποτέλεσμα απόφραξη, σωληναριακή βλάβη και ΟΝΑ. Εκτός από τα μεγάλα ποσά κρυστάλλων ουρικού οξέος, στα ούρα μπορεί να βρεθούν κύλινδροι ουρικού οξέος, άμορφα ουρικά άλατα και επιθήλια νεφρικών σωληναρίων (εικ. 5). των ούρων είναι τα λευκοκύτταρα (στείρα πυουρία), με σημαντικό ποσοστό ηωσινοφίλων, οι λευκοκυτταρικοί και οι ηωσινοφιλικοί κύλινδροι. Η ηωσινοφιλουρία σήμερα δεν θεωρείται παθογνωμονική της νόσου επειδή έχει παρατηρηθεί και σε άλλες καταστάσεις, όπως σε διάφορους τύπους σπειραματονεφρίτιδας (ΣΝ), σε πολυκυστική νόσο των νεφρών και σε οξεία απόρριψη μοσχεύματος. Παρατηρούνται επίσης ερυθροκύτταρα και σε σπάνιες περιπτώσεις ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι. Η παρουσία των ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων στην οξεία διάμεση νεφρίτιδα είναι τόσο σπάνια, ώστε η ανεύρεσή τους να θεωρείται διαγνωστικό στοιχείο σπειραματικής νόσου. Τα ευρήματα στο ίζημα των ούρων συνδυάζονται με ήπια πρωτεϊνουρία, που σπάνια μπορεί να φθάσει σε επίπεδα νεφρωσικού συνδρόμου (πίν. 3) Οξεία ουρική αποφρακτική νεφροπάθεια Παρατηρείται σε ασθενείς με λεμφο- ή μυελοϋπερπλα Ταχέως εξελισσόμενη σπειραματονεφρίτιδα Είναι κλινικό σύνδρομο χαρακτηριζόμενο από σημεία (αιματουρία, πρωτεϊνουρία) και συμπτώματα ΣΝ, συνοδευόμενα από ταχεία έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε τελικού σταδίου χρονία νεφρική νόσο (ΧΝΝ) μέσα σε λίγες εβδομάδες. Κλινικά, εκδηλώνεται με νεφριτικό σύνδρομο και οφείλεται σε 3 κύριους τύπους σπειραματικών παθήσεων (πίν. 4). Το ίζημα των ούρων είναι τυπικά νεφριτικό, παρουσιάζει μεγάλο αριθμό ερυθροκυττάρων, με ποικίλο ποσοστό δυσμόρφων, τα οποία μπορεί και να απουσιάζουν, 4,5 ερυθροκυτταρικούς κυλίνδρους (εικ. 6), λευκοκύτταρα, λευκοκυτταρικούς κυλίνδρους, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, ευρείς κηρώδεις και κοκκώδεις κυλίνδρους. Νεφρωσικά στοιχεία (λιπώδεις κύλινδροι και λιπώδη ωοειδή σωμάτια) παρατηρούνται σε περιπτώσεις βαριάς πρωτεϊνουρίας. Μεικτό ίζημα με νεφρωσικά και νεφριτικά χαρακτηριστικά απαντά τυπικά στη μεμβρανοϋπερπλαστική, στη ΣΝ του λύκου και στην

5 Η ανάλυση των ούρων στη νεφρική νοσο 655 α β Εικόνα 5. (α) Δύο κρυσταλλικοί κύλινδροι από μικρούς ρόμβους ουρικού οξέος μαζί με άφθονους κρυστάλλους ουρικού οξέος σε ούρα ασθενούς με οξεία ουρική αποφρακτική νεφροπάθεια. (β) Κρυσταλλικός κύλινδρος από μεγαλύτερου μεγέθους ρόμβους ουρικού οξέος στον ίδιο ασθενή ( 400). Πίνακας 4. Αίτια ταχέως εξελισσόμενης (μηνοειδούς) σπειραματονεφρίτιδας (ΣΝ). Anti-GBM, σύνδρομο Goodpasture ANCA-θετική ανοσοπενική νεκρωτική ΣΝ Κοκκιωμάτωση Wegener Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα Σύνδρομο Churg-Strauss Ανοσοσυμπλεγματικές ΣΝ IgA Μεταλοιμώδης (οξεία διάχυτη υπερπλαστική) Μεμβρανοϋπερπλαστική Διάχυτη υπερπλαστική του λύκου κρυοσφαιριναιμική ΣΝ, που είναι μεμβρανοϋπερπλαστική τύπου I IgA νεφροπάθεια Είναι ο πλέον κοινός τύπος ΣΝ παγκόσμια και η συχνότερη αιτία ασυμπτωματικής σπειραματικής μικροσκοπικής αιματουρίας. Η συνηθέστερη κλινική εκδήλωση (παρατηρούμενη σε 50 60% των περιπτώσεων) είναι επεισόδια μακροσκοπικής αιματουρίας ταυτόχρονα με λοίμωξη του αναπνευστικού ή του γαστρεντερικού συστήματος. Επίσης, μπορεί να παρουσιαστεί με επιμένουσα μικροσκοπική σπειραματική αιματουρία (εικ. 7), πρωτεϊνουρία και σπάνια με ταχέως εξελισσόμενη ΣΝ. Στην τελευταία περίπτωση, στην αιματουρία προστίθενται πυουρία και λευκοκυτταρικοί κύλινδροι. Τα λευκοκύτταρα δεν είναι γνωστό εάν προέρχονται από το σπείραμα ή από τη συνοδό διαμεσοσωληναριακή φλεγμονή, η οποία σχεδόν πάντα συνοδεύει σοβαρές υπερπλαστικές σπειραματονεφρίτιδες. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς με IgA νεφροπάθεια έχουν ήπια νόσο, 20 40% από αυτούς αναπτύσσουν τελικού σταδίου ΧΝN 5 25 χρόνια μετά από τη διάγνωση Μεμβρανοϋπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα Διακρίνεται στον τύπο Ι (υποενδοθηλιακές και μεσαγγειακές ανοσοεναποθέσεις) και στον τύπο ΙΙ (πυκνές εναποθέσεις στη βασική μεμβράνη). Κλινικά, και οι δύο τύποι εκδηλώνουν χαρακτηριστικά νεφρωσικού και νεφριτικού συνδρόμου. Η αιματουρία και η πρωτεϊνουρία συνήθως συνυπάρχουν και στη μικροσκοπική ανάλυση των ούρων ανευρίσκονται νεφριτικά και νεφρωσικά στοιχεία. Δύσμορφα ερυθρά, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, λευκοκύτταρα και λιπιδουρία, σε περίπτωση βαριάς πρωτεϊνουρίας, είναι τα κυριότερα ευρήματα (εικόνες 8, 9). Νεφρωσικού τύπου πρωτεϊνουρία παρατηρείται περίπου στο 50% των ασθενών Διάχυτη υπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα του λύκου Ασθενείς με διάχυτη υπερπλαστική ΣΝ (κλάση IV) παρουσιάζουν ενεργό μεικτό ίζημα χαρακτηριζόμενο από (α) μεγάλο αριθμό σπειραματικών ερυθρών (υποστηρίζεται ότι όσο πιο μεγάλος είναι ο αριθμός των ερυθρών τόσο πιο βαριές είναι οι υπερπλαστικές αλλοιώσεις), (β) μεγάλο αριθμό λευκοκυττάρων, που αποτελεί δείκτη της ενεργού σπειραματικής φλεγμονής, (γ) ποικιλία κυλίνδρων,

6 656 Κ. Τζανέτου α β γ δ Εικόνα 6. Ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι (αντανακλούν το μέγεθος και τη μορφή των νεφρικών σωληναρίων όπου σχηματίστηκαν) σε ασθενείς με ταχέως εξελισσόμενη σπειραματονεφρίτιδα. Στους ασθενείς (γ) και (δ), ο καθορισμός της αιματουρίας ως σπειραματικής έγινε από την παρουσία ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων, λόγω απουσίας δυσμόρφων ερυθροκυττάρων ( 400). ερυθροκυτταρικών, λευκοκυτταρικών (εικ. 10) και μεικτών κυτταρικών και (δ) νεφρωσικά στοιχεία (εικόνες 11, 12). Η πρωτεϊνουρία είναι σημαντική και συχνά στην κλάση IV είναι νεφρωσικού επιπέδου Αγγειίτιδες Το ίζημα των ούρων έχει διαγνωστική αξία στις αγγειίτιδες των μικρών αγγείων (φλεβιδίων, τριχοειδών και αρτηριδίων), οι οποίες προσβάλλουν το σπείραμα και προκαλούν ΣΝ Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα, κοκκιωμάτωση Wegener, σύνδρομο Churg-Strauss. Είναι συστηματικές αγγειίτιδες, οι οποίες προκαλούν ΣΝ χαρακτηριζόμενη από εστιακή νέκρωση, απουσία ή σπάνια εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων στο σπείραμα (ανοσοπενική νεκρωτική ΣΝ) και από μηνοειδείς σχηματισμούς. Αποτελεί την πλέον κοινή αιτία ταχέως εξελισσόμενης (μηνοειδούς) ΣΝ (πίν. 5). Αν και για την ακριβή διάγνωση απαιτείται συνδυασμός κλινικών, εργαστηριακών και ιστολογικών ευρημάτων, η μικροσκοπική ανάλυση του ιζήματος των ούρων προσφέρει πολύτιμη βοήθεια για μια ταχεία προκαταρκτική διάγνωση, συχνά σωτήρια για τον ασθενή. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών παρουσιάζεται με σημεία και συμπτώματα ταχέως εξελισσόμενης ΣΝ, ενώ το ίζημα είναι ενεργό με ποικιλία ευρημάτων, αφθονία ερυθροκυττάρων (χωρίς να είναι απαραίτητα δύσμορφα), μεγάλο αριθμό ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων, λευκοκύτταρα, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, μεικτούς κυτταρικούς και ευρείς κηρώδεις κυλίνδρους. Νεφρωσικά στοιχεία (υαλολιπώδεις και λιπώδεις κύλινδροι, λιπώδη ωοειδή σωμάτια) μπορεί να παρατηρηθούν σε περιπτώσεις σημαντικής πρωτεϊνουρίας, η οποία υπάρχει πάντα και μπορεί να φθάσει τα επίπεδα νεφρωσικού συνδρόμου (πίν. 6). Κλινικά, τα ευρήματα αυτά συνδυάζονται με νεφριτικό σύνδρομο (αιματουρία, πρωτεϊνουρία, οίδημα, υπέρταση, ολιγουρία και νεφρική ανεπάρκεια). 3. Χρόνια νεφρική ΝΟΣΟΣ Ως χρονία νεφρική νόσος καθορίζεται βλάβη των νεφρών για 3 ή περισσότερους μήνες, βασισμένη σε ευρήματα

7 Η ανάλυση των ούρων στη νεφρική νοσο 657 α Εικόνα 8. Μεικτό ίζημα από νεφριτικά (ερυθροκυτταρικό κύλινδρο) και νεφρωσικά στοιχεία (λιπώδες ωοειδές σωμάτιο με κρυστάλλους χοληστερόλης) σε ασθενή με μεμβρανοϋπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα τύπου Ι ( 400). β Εικόνα 9. Λιπώδη ωοειδή σωμάτια με μικρά και ασυνήθως μεγάλα λιποσταγονίδια σε ασθενή με μεμβρανοϋπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα (σε δύο από αυτά διακρίνονται κρύσταλλοι χοληστερόλης) ( 400). γ Εικόνα 7 (α, β). Μοντέλο σπειραματικής αιματουρίας αποτελούμενο από τρεις μορφές δυσμόρφων ερυθροκυττάρων, τα δακτυλιοειδή, τα στοχοκύτταρα και τα ακανθοκύτταρα (δακτυλιοειδή ή στοχοκύτταρα με μία ή περισσότερες κυστικές προεκβολές) σε ασθενείς με IgA νεφροπάθεια (x400). (γ) Οι τρεις μορφές των δυσμόρφων ερυθροκυττάρων (δακτυλιοειδές, στοχοκύτταρο και διάφοροι τύποι ακανθοκυττάρων) σε γραφική απεικόνιση. ανώμαλης δομής (ακτινολογικός έλεγχος), παθολογικής λειτουργίας (βιοχημικές δοκιμασίες, ανάλυση ούρων) ή ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR) <60 ml/min/1,73 m 2 για 3 μήνες. Ως τελικού σταδίου νεφρική νόσος ορίζεται GFR <15 ml/min/1,73 m 2 ή ανάγκη για θεραπεία υποκατάστασης ή αντικατάστασης της νεφρικής λειτουργίας (κάθαρση ή μεταμόσχευση). 6 Εικόνα 10. Λευκοκυτταρικός κύλινδρος στο ίζημα ούρων ασθενούς με διάχυτη υπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα του λύκου ( 400).

8 658 Κ. Τζανέτου α Εικόνα 12. Κύλινδρος λιπωδών ωοειδών σωματίων και ελεύθερα λιποσταγονίδια σε ίζημα ούρων ασθενούς με διάχυτη υπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα του λύκου (κλάση IV) και βαριά πρωτεϊνουρία. ενώ το υπόλοιπο ποσοστό των αιτίων τελικού σταδίου νεφρικής νόσου είναι άγνωστης αιτιολογίας. γ Εικόνα 11. Υαλολιπώδεις και λιπώδεις κύλινδροι, λιπώδη ωοειδή σωμάτια, ελεύθερα λιποσταγονίδια και δύσμορφα ερυθροκύτταρα (μεικτό ίζημα) σε ασθενή με διάχυτη υπερπλαστική σπειραματονεφρίτιδα του λύκου (κλάση IV) και πρωτεϊνουρία νεφρωσικού επιπέδου. Διακρίνονται ελεύθερες πλάκες χοληστερόλης (εικ. α, βέλος) και λιπώδες ωοειδές σωμάτιο με πλάκες χοληστερόλης (εικ. β, βέλος) (νωπό ίζημα ούρων x400). Ο διαβήτης είναι η πλέον συχνή αιτία ΧΝΝ. Ποσοστό 40 60% των ασθενών που καταλήγουν σε τελικού σταδίου νεφρική νόσο έχουν διαβήτη. Η δεύτερη αιτία είναι η υπέρταση (15 30%) και η τρίτη οι σπειραματονεφρίτιδες (<10%). Οι πολυκυστικοί νεφροί ευθύνονται για το 2 3%, Συχνά η ΧΝΝ εκδηλώνεται με πρωτεϊνουρία, γι αυτό και η απέκκριση παθολογικής τιμής λευκωματίνης ή ολικής πρωτεΐνης στα ούρα θεωρείται ένας πολύ ευαίσθητος δείκτης σπειραματικής νόσου, περιλαμβανομένης και της διαβητικής νεφροπάθειας. Μόνο ασθενείς με επιμένουσα πρωτεϊνουρία διαγιγνώσκονται με χρονία νεφρική νόσο. Τα ούρα φυσιολογικά αποβάλλουν μέχρι 150 mg πρωτεΐνης/24ωρο (8 10 mg/dl). Συνεπώς, οι χημικές δοκιμασίες που χρησιμοποιούνται θα πρέπει να διακρίνουν μεταξύ φυσιολογικών και παθολογικών επιπέδων πρωτεΐνης στα ούρα. Ο ποσοτικός προσδιορισμός της πρωτεΐνης στα ούρα παρέχει χρήσιμες πληροφορίες για την πρόγνωση της νόσου και την απάντηση στη θεραπεία και συμβάλλει στη διάκριση της σπειραματικής από τη σωληναριακή πρωτεϊνουρία (π.χ. νεφρωσικού επιπέδου πρωτεϊνουρία >3 3,5 g/ημέρα σχεδόν πάντα υποδηλώνει σπειραματική προέλευση, ενώ η σωληναριακή πρωτεϊνουρία είναι ασύνηθες να υπερβαίνει Πίνακας 5. Ταξινόμηση της ANCA (+) ανοσοπενικής νεκρωτικής σπειραματονεφρίτιδας. Μη συστηματική αγγειίτιδα Συστηματική αγγειίτιδα χωρίς κοκκιώματα ή άσθμα Συστηματική αγγειίτιδα με κοκκιώματα χωρίς άσθμα Συστηματική αγγειίτιδα με ηωσινοφιλία, άσθμα και κοκκιώματα ANCA (+) σπειραματονεφρίτιδα Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα Κοκκιωμάτωση Wegener Σύνδρομο Churg-Strauss

9 Η ανάλυση των ούρων στη νεφρική νοσο 659 Πίνακας 6. Μικροσκοπικά ευρήματα στο ίζημα των ούρων ασθενών με διάφορους τύπους σπειραματονεφριτίδων (ΣΝ). Τύπος ΣΝ Μεμβρανοϋπερπλαστική ΣΝ IgA νεφροπάθεια Οξεία μεταλοιμώδης ΣΝ Ταχέως εξελισσόμενη ΣΝ Αγγειίτιδες (μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα, κοκκιωμάτωση Wegener, σύνδρομο Churg-Strauss) ΣΝ συστηματικού ερυθηματώδους λύκου Ευρήματα στο ίζημα ούρων Νεφριτικά και νεφρωσικά στοιχεία, δύσμορφα ερυθρά, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, λευκοκύτταρα, λιπιδουρία Σπειραματική αιματουρία, δύσμορφα ερυθρά, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι. Σε περίπτωση ταχέως εξελισσόμενης ΣΝ προστίθενται πυουρία και λευκοκυτταρικοί κύλινδροι Δύσμορφα ερυθρά (σπάνια απόντα), ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, λευκοκύτταρα, λευκοκυτταρικοί κύλινδροι, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, κηρώδεις κύλινδροι Μεγάλος αριθμός ερυθροκυττάρων με ποικίλο ποσοστό δυσμόρφων ή απουσία αυτών, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, λευκοκύτταρα, λευκοκυτταρικοί κύλινδροι, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, ευρείς κηρώδεις και κοκκώδεις κύλινδροι, νεφρωσικά στοιχεία (λιπιδουρία) σε περιπτώσεις βαριάς πρωτεϊνουρίας Αφθονία ερυθροκυττάρων, όχι απαραίτητα δυσμόρφων, μεγάλος αριθμός ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων, λευκοκύτταρα, επιθήλια νεφρικών σωληναρίων, μεικτοί κυτταρικοί και ευρείς κηρώδεις κύλινδροι, νεφρωσικά στοιχεία σε περιπτώσεις μεγάλης ή νεφρωσικού επιπέδου πρωτεϊνουρίας Κλάση ΙΙ: Ήπια μικροσκοπική σπειραματική αιματουρία με δύσμορφα ερυθρά και ερυθροκυτταρικούς κυλίνδρους, χαρακτηριστική η απουσία πυουρίας Κλάση ΙΙΙ και ΙV*: Μεγάλος αριθμός σπειραματικών ερυθροκυττάρων, μεγάλος αριθμός λευκοκυττάρων (δείκτης ενεργού φλεγμονής), ποικιλία κυλίνδρων ερυθροκυτταρικών, λευκοκυτταρικών και μεικτών κυτταρικών, νεφρωσικά στοιχεία Κλάση V: Επικρατούν τα νεφρωσικά στοιχεία (λιπώδεις, υαλολιπώδεις κύλινδροι, λιπώδη ωοειδή σωμάτια, κύλινδροι λιπωδών ωοειδών σωματίων, ελεύθερα λιποσταγονίδια) *Μόνο η κλάση ΙV (διάχυτη υπερπλαστική) προκαλεί ταχέως εξελισσόμενη ΣΝ και οξεία νεφρική ανεπάρκεια την τιμή των 1 2 g/ημέρα). Για την ημιποσοτική μέτρηση του λευκώματος των ούρων χρησιμοποιούνται ταινίες αντίδρασης (dipstick), με κατώτερο όριο ευαισθησίας τα mg/dl. Η περιοχή αντίδρασης περιέχει ένα δείκτη του ph, συνήθως bromphenol blue, ο Πίνακας 7. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των δύο μεθόδων ημιποσοτικής και ποσοτικής μέτρησης του λευκώματος των ούρων. Ημιποσοτική μέτρηση (χρωματομετρική με dipstick) Κατώτερο όριο ευαισθησίας mg/dl Ευαίσθητη για ανίχνευση λευκωματίνης Πολύ λιγότερο ευαίσθητη για ανίχνευση σφαιρίνης Μεγάλη ειδικότητα Ποσοτική μέτρηση (θολομετρική, μέθοδος καθίζησης με σουλφοσαλικυλικό οξύ) Κατώτερο όριο ευαισθησίας 3 5 mg/dl Ευαίσθητη για λευκωματίνες, σφαιρίνες, γλυκοπρωτεΐνες Μικρότερη ειδικότητα οποίος είναι κίτρινος σε ph 3. Μεταξύ ph 5 7 ο δείκτης δεσμεύει λευκωματίνη (albumin) και το χρώμα αλλάζει ανάλογα με τη συγκέντρωση της λευκωματίνης στα ούρα. Η ταινία (dipstick) είναι πολύ λιγότερο ευαίσθητη για την ανίχνευση της σφαιρίνης (πίν. 7). Ερμηνεία των αποτελεσμάτων: 1+ αντιστοιχεί σε συγκέντρωση πρωτεΐνης 30 mg/ dl, ενώ 4+ σε >300 mg/dl. Η πλέον κοινή μέθοδος για την ποσοτική μέτρηση του λευκώματος των ούρων είναι η καθίζηση με σουλφοσαλικυλικό οξύ. Έχουν περιγραφεί διάφορες συγκεντρώσεις σουλφοσαλικυλικού οξέος, 3%, 7% κ.λπ. Η θολερότητα που προκύπτει από την προσθήκη των ούρων στο σουλφοσαλικυλικό οξύ μετριέται με φωτόμετρο ή νεφελόμετρο. Το κατώτερο όριο ευαισθησίας της μεθόδου είναι 3 5 mg/dl. Αν και η θολομετρική μέθοδος έχει μικρότερη ειδικότητα συγκριτικά με τις ταινίες dipstick, ένα πλεονέκτημά της είναι η μεγαλύτερη ευαισθησία για πρωτεΐνες άλλες από τη λευκωματίνη, όπως σφαιρίνες και γλυκοπρωτεΐνες (πίν. 8). Τέλος, ο καθορισμός της σύνθεσης των πρωτεϊνών των ούρων με ποιοτικές μεθόδους παρέχει διαγνωστικές πληροφορίες ως προς την προέλευση της πρωτεϊνουρίας. Αυξημένη απέκκριση λευκωματίνης είναι ένας ευαίσθητος δείκτης χρονίας νεφρικής νόσου από σακχαρώδη διαβήτη, σπειραματική νόσο ή υπέρταση. Μικρού μοριακού βάρους σφαιρίνες είναι ευαίσθητος δείκτης ορισμένων τύπων διαμεσοσωληναριακής νόσου. Η ανίχνευση με ειδικές μεθόδους μικρών ποσών λευκωματίνης (μικρολευκωματινουρία) είναι χρήσιμη στην εκτίμηση του πολύ πρώιμου σταδίου της διαβητικής νεφροπάθειας. Ο όρος μικρολευκωματινουρία (απέκκριση mg λευκωματίνης/24ωρο) αναφέρεται στην απέκκριση της λευκωματίνης η οποία είναι πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα αλλά κάτω από εκείνα που μπορούν να μετρηθούν με τις συνήθεις δοκιμασίες. Σήμερα, στις συνήθεις ταινίες (dipstick), που χρησιμοποιούνται ως ρουτίνα για τη βιοχημική ανάλυση των ούρων σε αυτό-

10 660 Κ. Τζανέτου Πίνακας 8. Ημιποσοτική και ποσοτική μέτρηση πρωτεΐνης στα ούρα, ψευδώς θετικά και ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Ούρα Ταινία dipstick (χρωματομετρική με bromphenol blue) Μέθοδοι Θολομετρική (με σουλφοσαλικυλικό οξύ) Συμπυκνωμένα Ψευδώς + Ψευδώς + Αραιωμένα Ψευδώς Ψευδώς ph ούρων >8 Ψευδώς + Καμιά επίδραση Επιμόλυνση με αντισηπτικά Ψευδώς + Καμιά επίδραση Μεταβολίτες τολβουταμίδης Καμιά επίδραση Ψευδώς + Πενικιλίνες, κεφαλοσπορίνες (μαζικές δόσεις) Καμιά επίδραση Ψευδώς + Μεταβολίτες sulfisoxazole Καμιά επίδραση Ψευδώς + Φαιναζοπυριδίνη Ψευδώς + Καμιά επίδραση Ακτινοσκιερές ουσίες Καμιά επίδραση Ψευδώς + Ελαφρές κ ή λ αλυσίδες (Bence-Jones πρωτεΐνη) Δεν ανιχνεύονται (ψευδώς )* Ανιχνεύονται * Η μη ανίχνευση πρωτεΐνης στα ούρα με τη χρωματομετρική μέθοδο (ταινία dipstick) και η ανίχνευση με το σουλφοσαλικυλικό οξύ θέτει την υποψία μυελώματος ελαφρών αλυσίδων, αφού αποκλειστεί η χορήγηση μαζικών δόσεων αντιβιοτικών (τα αντιβιοτικά δίνουν μικρές διαφορές, ενώ οι κ ή λ αλυσίδες συνήθως μεγάλες) ματους αναλυτές, υπάρχει ειδική θέση αντίδρασης για τη μέτρηση της μικρολευκωματίνης. Επιμένουσα πρωτεϊνουρία δικαιολογεί εξέταση του ιζήματος των ούρων, προσδιορισμό της νεφρικής λειτουργίας και μέτρηση των πρωτεϊνών σε συλλογή ούρων 24 ωρών, που αποτελεί το πρότυπο (gold standard) για την ποσοτική εκτίμηση της πρωτεϊνουρίας. Επειδή η μέθοδος αυτή είναι ενοχλητική και εργώδης, μερικοί συγγραφείς προτείνουν τη μέτρηση των επιπέδων της πρωτεΐνης και της κρεατινίνης σε ένα τυχαίο δείγμα ούρων. Το πηλίκο λευκωματίνη (albumin) ή ολική πρωτεΐνη (mg/dl) προς κρεατινίνη (mg/dl) σε ένα τυχαίο δείγμα ούρων προσεγγίζει την αποβαλλόμενη πρωτεΐνη σε ούρα 24ώρου (g/24ωρο). Επειδή η μέτρηση της λευκωματίνης είναι πιο ακριβής και δύσκολη, η ολική πρωτεΐνη/κρεατινίνη αποτελεί εναλλακτική λύση, ιδιαίτερα όταν το πηλίκο λευκωματίνης/κρεατινίνη ούρων είναι υψηλό ( mg λευκωματίνης/1 g κρεατινίνης). 7 Υπάρχουν ενδείξεις ότι το πηλίκο πρωτεΐνη ή λευκωματίνη προς κρεατινίνη σε ένα τυχαία επιλεγμένο δείγμα ούρων εκφράζει επιπλέον το ρυθμό απέκκρισης. 8 Ελάττωση της πρωτεϊνουρίας με αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (angiotensin-converting enzyme inhibitors) ή δεσμευτών των υποδοχέων της αγγειοτασίνης-ιι (angiotensin-ii receptor blockers) δείχνει εξέλιξη χρονίας νεφρικής νόσου σε ασθενείς με ή χωρίς διαβήτη. 9 Η εξέταση του ιζήματος των ούρων σε συνδυασμό α β Εικόνα 13. Κηρώδεις κύλινδροι (ο β ευρέως τύπου) σε ασθενή με χρονία νεφρική νόσο (χαρακτηριστικό αλλά όχι παθογνωμονικό εύρημα).

11 Η ανάλυση των ούρων στη νεφρική νοσο 661 με την εκτίμηση της πρωτεϊνουρίας είναι πολύ χρήσιμη για την ανίχνευση της χρονίας νεφρικής νόσου και την τυποποίηση του είδους της. Ο απεικονιστικός έλεγχος και η κλινική παρουσίαση υποδηλώνουν επίσης τον τύπο της χρονίας νεφρικής νόσου. Στη διαβητική νεφροπάθεια, η λιπιδουρία (λιπώδη ωοειδή σωμάτια, υαλολιπώδεις και λιπώδεις κύλινδροι) είναι το πλέον συχνό εύρημα, ενώ η μικροσκοπική αιματουρία δεν είναι σπάνια. Επιμένουσα αιματουρία και παρουσία ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων μπορεί να υποδηλώνει επιπρόσθετη ή άλλη συστηματική νόσο. Η διαβητική νεφροπάθεια συνήθως συνοδεύεται από διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Τα ευρήματα των ούρων σε χρονία σπειραματική νόσο είναι σπειραματικά ερυθροκύτταρα, ερυθροκυτταρικοί κύλινδροι, λιπώδη ωοειδή σωμάτια, λιπώδεις κύλινδροι και ευρείς κηρώδεις κύλινδροι, οι οποίοι, αν και χαρακτηριστικοί, δεν θεωρούνται παθογνωμονικοί ΧΝΝ (εικ. 13). Μερικές φορές, ιδίως σε ΧΝΝ τελικού σταδίου, λόγω μη λειτουργίας των νεφρώνων δεν υπάρχουν νεφριτικά ή νεφρωσικά στοιχεία στο ίζημα των ούρων, αλλά μόνο κοκκώδεις κύλινδροι με αδρά κοκκία. Στις περιπτώσεις αυτές, συνήθως δεν είναι δυνατή η διάγνωση σπειραματικής νόσου από την εξέταση του ιζήματος των ούρων. Τα αδρά κοκκία (κοκκία τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας) προέρχονται από κύτταρα των νεφρικών σωληναρίων και ανευρίσκονται ελεύθερα στα ούρα ή ενσωματωμένα σε υαλώδεις κυλίνδρους (κύλινδροι με αδρά κοκκία τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας). Συμπερασματικά, η μικροσκοπική ανάλυση του ιζήματος των ούρων δεν έχει αξία μόνο στη διάγνωση των νεφρικών παθήσεων, οξείας και χρονίας νεφρικής νόσου, αλλά και στην παρακολούθηση των σπειραματικών νόσων, ιδιαίτερα της σπειραματονεφρίτιδας του λύκου και των αγγειιτίδων. Υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ των ενδονεφρικών βλαβών (σπειραματικών και διαμεσοσωληναριακών) και της σοβαρότητας των ευρημάτων στο ίζημα των ούρων. Επιμονή ενεργού νεφριτικού ιζήματος συνήθως αποδεικνύει επιμένουσες υπερπλαστικές αλλοιώσεις στο σπείραμα, ενώ υποχώρηση των ευρημάτων δείχνει ελάττωση της δραστικότητας της νεφρικής νόσου, λόγω ίασης ή μετάπτωσης σε χρονία νόσο. Η επανεμφάνιση ενεργού νεφριτικού ιζήματος συνήθως συνδέεται με υποτροπή της νόσου. Αυτό παρατηρείται σε ασθενείς με σπειραματονεφρίτιδα του λύκου ή με ANCAθετική ανοσοπενική-νεκρωτική ΣΝ (αγγειίτιδα). Στη ΣΝ του λύκου υπάρχουν περιπτώσεις ενεργού νεφρικής νόσου με ήπια ή πολύ πτωχά ευρήματα στο ίζημα των ούρων. Η ανάλυση του ιζήματος των ούρων θα πρέπει να αποτελεί μέρος της περιοδικής εκτίμησης των ασθενών αυτών και να αξιολογείται οποιαδήποτε αλλαγή στα ευρήματα. ABSTRACT Urinalysis in acute and chronic renal disease K. Tzanetou Department of Microbiology, G. Gennimatas General Hospital of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2008, 25(5): Urinalysis is one of the basic laboratory tests for the evaluation of renal disease. The appropriate interpretation of urinary sediment findings can lead to the accurate localization of renal lesions (glomerulus, interstitial tissue, renal tubules or a combination). The main patterns of urinary sediment that reflect different clinical conditions are (a) the nephrotic, characterized by lipiduria (oval fat bodies, fatty casts, free fat droplets), (b) the nephritic (dysmorphic erythrocytes and/or red blood cell casts), (c) mixed, with nephrotic and nephritic features, (d) the sediment of acute tubular necrosis (renal tubular cells, renal epithelial fragments, renal tubular epithelial cell casts, waxy and acute renal necrosis casts or dirty brown granular casts), and (e) the sediment of acute interstitial nephritis (polymorphonuclear leukocytes, white cell casts). In this review the urinary findings in acute and chronic renal disease are interpreted according to the causative agents, and the importance of measurement of the ratio of protein or albumin to creatinine in a spot urine sample is explained. Key words: Αcute renal failure, Chronic renal failure, Urinary sediment

12 662 Κ. Τζανέτου Βιβλιογραφία 1. Τζανέτου Κ. Κλινική αξιολόγηση του ιζήματος των ούρων στη διάγνωση και παρακολούθηση των νεφρικών νοσημάτων. Τεχνόγραμμα, Αθήνα, 2003: Thadhani R, Pascual M, Bonventre JV. Acute renal failure. N Engl J Med 1996, 334: Esson ML, Schrier RW. Diagnosis and treatment of acute tubular necrosis. Ann Intern Med 2002, 137: Τζανέτου Κ, Τσουφάκης Γ, Δολαψάκη Ε, Γκαντέρης Γ, Μουστάκας Γ, Ζηρογιάννης Π. Η παρουσία δυσμόρφων ερυθροκυττάρων και ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων στα ούρα ως κριτήρια σπειραματικής αιματουρίας. Ιατρική 1999, 76: Τσουφάκης Γ, Τζανέτου Κ. Διερεύνηση της αιματουρίας. Αρχ Ελλ Ιατρ 2000, 17: Snyder S, Pendergraph B. Detection and evaluation of chronic kidney disease. Am Fam Physician 2005, 72: Johnson CA, Levey AS, Coresh J, Levin A, Lau J, Eknoyan G. Clinical practice guidelines for chronic kidney disease in adults: Part II. Glomerular filtration rate, proteinuria, and other markers. Am Fam Physician 2004, 70: National Kidney Foundation. K/DOQI clinical practice guidelines for chronic kidney disease: Εvaluation, classification, and stratification. Am J Kidney Dis 2002, 2(Suppl 1):S1 S Jafar TH, Stark PC, Schmid CH, Landa M, Maschio G, de Jong PE et al. Progression of chronic kidney disease: The role of blood pressure control, proteinuria, and angiotensin-converting enzyme inhibition: A patient-level meta-analysis. Ann Intern Med 2003, 139: Corresponding author: K. Tzanetou, 24 Kotziadon street, GR Piraeus, Greece

Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων

Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων Κ. Τζανέτου Αν. Διευθύντρια Μικροβιολογικού Τμήματος ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» Η μικροσκοπική ανάλυση των ούρων Η σπουδαιότητα της εξέτασης των ούρων ήταν γνωστή από τους

Διαβάστε περισσότερα

Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων. Κ. Τζανέτου Συντονίστρια Διευθύντρια Μικροβιολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Αλεξάνδρα»

Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων. Κ. Τζανέτου Συντονίστρια Διευθύντρια Μικροβιολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων Κ. Τζανέτου Συντονίστρια Διευθύντρια Μικροβιολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Η μικροσκοπική ανάλυση των ούρων Η σπουδαιότητα της εξέτασης των ούρων ήταν γνωστή από

Διαβάστε περισσότερα

1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ

1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ 1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ Φωτεινή Kαρασαββίδου Επιμελήτρια Β Παθολογοανατόμος Γ.Π.Π.Ν. Θεσσαλίας Oξεία μεταλοιμώδης σπειραματονεφρίτιδα Oξεία μεταλοιμώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Οξεία νεφρική ανεπάρκεια ορίζεται ως μια οξεία αύξηση της κρεατινίνης

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία νεφρική ανεπάρκεια: Αιφνίδια μείωση του GFR, με συνέπεια την κατακράτηση των αζωτούχων προϊόντων του μεταβολισμού.

Οξεία νεφρική ανεπάρκεια: Αιφνίδια μείωση του GFR, με συνέπεια την κατακράτηση των αζωτούχων προϊόντων του μεταβολισμού. Διαφορική διάγνωση της οξείας νεφρικής βλάβης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Καράτζιος Δημήτριος Επικουρικός Νεφρολόγος Οξεία νεφρική ανεπάρκεια: Αιφνίδια μείωση του GFR, με συνέπεια την κατακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΙΝΟΥΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΘΗΛΩΣΗ ΟΥΡΩΝ. Νικολάου Χρυσούλα

ΠΡΩΤΕΙΝΟΥΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΘΗΛΩΣΗ ΟΥΡΩΝ. Νικολάου Χρυσούλα ΠΡΩΤΕΙΝΟΥΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΘΗΛΩΣΗ ΟΥΡΩΝ Νικολάου Χρυσούλα ΠΡΩΤΕΪΝΗ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Το ποσό του λευκώματος που περνά από το αγγειώδες σπείραμα είναι 36 g/24ώρο. Επαναρροφάται όλο από τα κύτταρα των εσπειραμένων

Διαβάστε περισσότερα

Cr (mg/dl) (ml/min) (copies/ml) I Α Αφρ. 38 198 3.6 24 5.3 89 33117

Cr (mg/dl) (ml/min) (copies/ml) I Α Αφρ. 38 198 3.6 24 5.3 89 33117 HIV Θετικοί Ασθενείς µε Νεφροπάθεια Κων/νος Παπανικολάου Παθολόγος, ΕξειδικευόµενοςΛοιµώξεων ΕΠαθολογική / ΜΕΛ Χαρακτηριστικά Ασθενών Φύλο Φυλή Ηλικία Urea (mg/dl) Cr (mg/dl) Kάθαρση (ml/min) TPU/24h (gr/d)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Γενική εξέταση αίματος (Complete blood Count)

Γενική εξέταση αίματος (Complete blood Count) Γενική εξέταση αίματος (Complete blood Count) Μιράντα ΔρογκάρηΑπειρανθίτου Ιατρός Βιοπαθολόγος Υπεύθυνη Ερευνητικού Εργαστηρίου Λοιμώξεων και Αντιμικροβιακής Χημειοθεραπείας Δ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ

ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΜΗ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΔΗΣ 1. Οξεία (βακτηριδιακή) πυελονεφρίτιδα 2. Χρόνια πυελονεφρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσέγγιση ασθενούς με νεφρική νόσο. Σπ. Μιχαήλ

Διαγνωστική προσέγγιση ασθενούς με νεφρική νόσο. Σπ. Μιχαήλ Διαγνωστική προσέγγιση ασθενούς με νεφρική νόσο Σπ. Μιχαήλ Απουσία νεφρικής νόσου Φυσιολογική παροχή αίματος στους νεφρούς Νεφρική αρτηρία, ενδονεφρικοί κλάδοι Διαταραχές αιμοδυναμικών συνθηκών Φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο.

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο. Ο νεφρός είναι ένα όργανο που διαμορφώνει τον όγκο και τη σύσταση των σωματικών υγρών με τη διήθηση του αίματος και τις λειτουργίες της εκλεκτικής επαναρρόφησης ή απέκκρισης. Οι νεφροί εκκρίνουν νερό,

Διαβάστε περισσότερα

Σπειραματονεφρίτιδες

Σπειραματονεφρίτιδες Σπειραματονεφρίτιδες Υπερδιήθημα= νερό, διαλυτές ουσίες (γλυκόζη, ιόντα) που διηθούνται μέσω του σπειράματος προς την κάψα του Bowman Σπειραματονεφρίτιδα Φλεγμονή των σπειραμάτων ή των μικρών αγγείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 9. Διαγνωστική προσέγγιση συνδρόμου πολλακιουρίας, δυσουρίας και στραγγουρίας στο σκύλο

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος. θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας. και νεφρωσικού συνδρόμου

Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος. θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας. και νεφρωσικού συνδρόμου Σεπτέμβριος 2014 Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας και νεφρωσικού συνδρόμου Αγαπητέ επαγγελματία υγείας, Παράκληση προς Αξιότιμους Κ. Διευθυντές Νευρολογικών Κλινικών όπως κοινοποιήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ Σε ποια από τις παρακάτω περιπτώσεις περιτονίτιδας δεν απαιτείται αντικατάσταση του καθετήρα περιτοναϊκής κάθαρσης a. Επανεμφανιζόμενη (Recurrent ) b. Υποτροπιάζουσα (Relapsing)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Περίγραμμα Τι είναι η Η/Φ πρωτεϊνών Πότε πρέπει να ζητάμε την Η/Φ Πως ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ-ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγικό εξάνθηµα και συστηµατική αγγειίτιδα µε οξεία νεφρική βλάβη σε ασθενή µε οξεία ρήξη µιτροειδούς βαλβίδας σε έδαφος στεφανιαίας νόσου

Αιµορραγικό εξάνθηµα και συστηµατική αγγειίτιδα µε οξεία νεφρική βλάβη σε ασθενή µε οξεία ρήξη µιτροειδούς βαλβίδας σε έδαφος στεφανιαίας νόσου Αιµορραγικό εξάνθηµα και συστηµατική αγγειίτιδα µε οξεία νεφρική βλάβη σε ασθενή µε οξεία ρήξη µιτροειδούς βαλβίδας σε έδαφος στεφανιαίας νόσου Αλεξάνδρου Μαρία-Ελένη 1, Μάνου Ελένη 1, Πατεινάκης Παναγιώτης1,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικών αγγειίτιδας με νεφρική συμμετοχή. Μωυσιάδης Δ. Σκουλαροπούλου Μ.

Παρουσίαση περιστατικών αγγειίτιδας με νεφρική συμμετοχή. Μωυσιάδης Δ. Σκουλαροπούλου Μ. Παρουσίαση περιστατικών αγγειίτιδας με νεφρική συμμετοχή Μωυσιάδης Δ. Σκουλαροπούλου Μ. 1 ο περιστατικό Γυναίκα ασθενής, 59 ετών 12/10/10 εισαγωγή στη Νεφρολογική κλινική για διερεύνηση : 1. Oλιγουρικής

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Ουρολοιμώξεις στις γυναίκες

Ουρολοιμώξεις στις γυναίκες Ουρολοιμώξεις στις γυναίκες Οι ουρολοιμώξεις είναι συχνότερες στις γυναίκες, καθώς η γυναικεία ουρήθρα είναι μικρή σε μήκος και ο κόλπος αποικίζεται από βακτήρια. Οι ουρολοιμώξεις στις γυναίκες εκτός από

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΪΤΙΔΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΥ

ΑΓΓΕΙΪΤΙΔΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΩΡΑΚΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΝΕΥΜΟΝΟΝΕΦΡΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 11-12- 2010 ΑΓΓΕΙΪΤΙΔΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ Ρευµατικά οζίδια, γαγγραινώδες πυόδερµα, αγγειίτιδα µικρών και µεσαίου µεγέθους αγγείων. Ουδετεροφιλικές δερµατοπάθειες PNGD (Palisaded( neutrophilic and granulomatous dermatosis)

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C Φ. Ηλιάδης 1, Α. Ντέμκα 1, Τ. Διδάγγελος 1, Α. Μακέδου 2, Ε. Μωραλίδης 3,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αγγειίτιδες Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Φεβρουάριος 2012 Περίγραµµα οµιλίας! Ορισµός! Ταξινόµηση!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Αλ. Κουράκλη-Συμεωνίδου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΑΙΜΙΑ Βαρύτητα αναιμίας Μικρή (Ηb >10 gr/dl)

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ανοσολογικός έλεγχος στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου και της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας.. ί ς ής ά ς ( ) ής ής ής ύ ί ώ

Ο ανοσολογικός έλεγχος στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου και της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας.. ί ς ής ά ς ( ) ής ής ής ύ ί ώ Ο ανοσολογικός έλεγχος στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου και της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας. ί ς ής ά ς ( ) ής ής ής ύ ί ώ Ο ανοσολογικός έλεγχος των ρευµατικών νοσηµάτων είναι πιθανολογικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 1. Εισαγωγή: ιστορικό, κλινικά ευρήματα, διαγνωστική διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO

Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO Πολυξένη Πρατσίδου-Γκέρτση Πανεπιστημιακός Υπότροφος ΑΠΘ στην Παιδιατρική Ρευματολογία Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ Κλινική περίπτωση 1 Παιδί 8 ετών παραπονιέται για κοιλιακό άλγος και αρθραλγίες. Τα ούρα του είναι θολερά και αφρώδη και τον τελευταίο καιρό το βάρος του έχει αυξηθεί απότομα κατά 10 κιλά ενώ εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 83 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Επιμέλεια: Π. Καδιλτζόγλου,

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015 22 Ιανουαρίου 2015 EMA/PRAC/63325/2015 Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης-Αξιολόγησης Κινδύνου Συστάσεις της Επιτροπής Φαρμακοεπαγρύπνησης- Αξιολόγησης Κινδύνου (PRAC) σχετικά με ενδείξεις που αιτιολογούν επικαιροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Σ. Μιχαήλ Νεφρολόγος ΓΝ Λαϊκό

Οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Σ. Μιχαήλ Νεφρολόγος ΓΝ Λαϊκό Οξεία νεφρική ανεπάρκεια Σ. Μιχαήλ Νεφρολόγος ΓΝ Λαϊκό Σύνδρομο χαρακτηριζόμενο από ταχεία μείωση (ώρες έως εβδομάδες) του ρυθμού σπειραματικής διήθησης και κατακράτηση των αζωτούχων προϊόντων του μεταβολισμού*

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ

ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΌΛΑ ΟΣΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/6 ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ; Μέσα σε κάθε νεφρό υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο μικροσκοπικές μονάδες που ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛ ΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟ ΟΓΙΑ»

«ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛ ΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟ ΟΓΙΑ» «ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑ» ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δ.Σ. Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, 2008-2010 Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ειδ. Γραμματέας: Ταμίας: Μέλη: Δ. Μέμμος Χρ. Ιατρού Δ. Οικονομίδου Κ. Κατωπόδης

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα