ΑΚΑΡΕΑ ΚΑΙ ΕΝΣΟΜΑ ΠΟΤ ΠΡΟΒΑΛΛΟΤΝ ΣΟ ΜΕΛΙΙ ΚΑΙ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΚΑΡΕΑ ΚΑΙ ΕΝΣΟΜΑ ΠΟΤ ΠΡΟΒΑΛΛΟΤΝ ΣΟ ΜΕΛΙΙ ΚΑΙ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ"

Transcript

1 ΑΚΑΡΕΑ ΚΑΙ ΕΝΣΟΜΑ ΠΟΤ ΠΡΟΒΑΛΛΟΤΝ ΣΟ ΜΕΛΙΙ ΚΑΙ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ Παππϊσ Χρόςτοσ Φοιτθτισ Γεωπονίασ ΑΠΘ Ειςαγωγό Η προςφορά τθσ μζλιςςασ τόςο ςτο περιβάλλον όςο και ςτον ίδιο τον άνκρωπο είναι μεγάλθ. Σα βαςικά προϊόντα που παίρνει είναι το μζλι το οποίο είναι πολφ κρεπτικό, αλλά και βαςικό για τθν διατροφι του, θ γφρθ που είναι πλοφςια ςε πρωτεΐνεσ, το βαςιλικό πολτό, ο οποίοσ είναι πολφ τονωτικόσ, κακϊσ και το δθλθτιριο που χρθςιμοποιείται ςτθ φαρμακοβιομθχανία. Επίςθσ, το κερί και θ πρόπολθ χρθςιμοποιοφνται τόςο ςε αλοιφζσ όςο και για άλλεσ χριςεισ. Εκτόσ, όμωσ, από τα προϊόντα θ μζλιςςα ςυμβάλλει ςθμαντικά ςτθν επικονίαςθ διάφορων φυτϊν αλλά και ςτθ διατιρθςθ τθσ βιοποικιλότθτασ. Η μζλιςςα, όμωσ, όπωσ και οι περιςςότεροι οργανιςμοί, ζχει διάφορουσ εχκροφσ και πακογόνα που τθν προςβάλλουν. τθν εργαςία αυτι γίνεται αναφορά ςτουσ κυριότερου εχκροφσ τθσ μζλιςςασ (ζντομα, ακάρεα και κθλαςτικά) και ςτθν αντιμετϊπιςι τουσ. Οι μζλιςςεσ ζχουν αναπτφξει μθχανιςμοφσ άμυνασ ςτουσ εχκροφσ τουσ. Αυτοί ζχουν να κάνουν με τθ βιολογία τθσ και, ςυγκεκριμζνα, το μελίςςι ωσ υπεροργανιςμόσ ανανεϊνει ςυνζχεια τον πλθκυςμό του και ζχει μεγάλο αναπαραγωγικό δυναμικό. Επίςθσ, οι ίδιεσ οι μζλιςςεσ απομακρφνουν άλλεσ άρρωςτεσ και κακαρίηουν τθ φωλιά τουσ από τα περιττϊματα (αυτό ζχει να κάνει κυρίωσ με τθν αντιμετϊπιςθ πακογόνων), κακϊσ και εμπλουτίηουν τα προϊόντα τουσ με αντιμικροβιακζσ ουςίεσ. Ζνα άλλο φυςικό μζτρο αντιμετϊπιςθσ είναι θ φυςικι ςμθνουργία (φυςικόσ πολλαπλαςιαςμόσ του μελιςςιοφ, κατά τον οποίο θ βαςίλιςςα παίρνει το μεγαλφτερο μζροσ του πλθκυςμοφ και εγκακίςταται ςε νζα φωλιά, ενϊ ςτθν παλιά δθμιουργείται νζο μελίςςι). Σζλοσ, με το αμυντικό τθσ ςφςτθμα και, ςυγκεκριμζνα, το κεντρί, τισ φερομόνεσ άμυνασ και τθ φροφρθςθ τθσ ειςόδου από φρουροφσ-μζλιςςεσ αντιμετωπίηεται ςθμαντικά θ ειςβολι διαφόρων εχκρϊν.

2 Εχθρού του μελιςςιού Βαρρόα. Το ϊκαρι Varroa destructor θεωρεύται το πλϋον ςοβαρό πρόβλημα τησ ςύγχρονησ μελιςςοκομύασ. Τραχειακό ακαρύαςη. Η τραχειακό ακαρύαςη οφεύλεται ςτο ϊκαρι Acarapis woodi (εικόνα 1), το οπούο προςβϊλλει τισ ενόλικεσ μϋλιςςεσ. Οι μϋλιςςεσ δυςκολεύονται να πετϊξουν, εύναι νωθρϋσ και, τελικϊ, πεθαύνουν ϋξω από την εύςοδο τησ κυψϋλησ. Το ϊκαρι προςβϊλλει τισ αναπνευςτικϋσ τραχεύεσ του θώρακα ειςερχόμενο από το πρώτο θωρακικό ςτύγμα. Εκεύ αναπτύςςεται, γεννϊει τα αβγϊ του και αποφρϊςςει τισ τραχεύεσ. Γενικϊ δε θεωρεύται ςημαντικόσ εχθρόσ και η οικονομικό ζημιϊ δεν εύναι μεγϊλη. Για την καταπολϋμηςό του, επαρκούν τα μϋτρα που λαμβϊνονται για την βαρρόα. Κηρόςκοροσ. Με την κοινό ονομαςύα κηρόςκοροσ γύνεται αναφορϊ ςε δύο εύδη εντόμων τησ τϊξησ Λεπιδόπτερα και τησ οικογϋνειασ Pyralide, το Galleria mellonela και το Achroia grisella. Εϊν και δεν παραςιτούν αυτϊ καθαυτϊ τη μϋλιςςα, αποτελούν ςημαντικού εχθρού των κηρόθρων τόςο μϋςα ςτην κυψϋλη όςο και ςτην αποθόκη. Σφόκεσ. Οι ςφόκεσ αποτελούν και αυτϋσ ϋναν από τουσ πιο ςημαντικούσ εχθρούσ του μελιςςιού, ιδιαύτερα ςε περιοχϋσ όπου αναπτύςςουν μεγϊλουσ πληθυςμούσ, όπωσ τα ελληνικϊ νηςιϊ. ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

3 Μυρμόγκια. Τα μυρμόγκια εύναι μικρόςωμα ϋντομα τησ οικογϋνειασ Formicidae. Όπωσ και ςτισ μϋλιςςεσ, ϋτςι και ςτα μυρμόγκια εύναι αξιοθαύμαςτοσ ο τρόποσ λειτουργύασ και η δομό τησ κοινωνύασ τουσ. Αναπτύςςονται ςυνόθωσ ςε μεγϊλουσ πληθυςμούσ (υπϊρχουν και εξαιρϋςεισ μοναχικών μυρμηγκιών) και αρϋςκονται ςτο να τρώνε διϊφορα φυτικϊ μϋρη, ςπόρουσ και ϊλλεσ υγρϋσ τροφϋσ πλούςιεσ ςε πρωτεΐνεσ. Γι αυτό το λόγο μπορούν να αποτελϋςουν ϋνα ςημαντικό εχθρό των μελιςςιών. Μπορούν να καταναλώςουν τόςο το νϋκταρ όςο τη γύρη, τα οπούα εύναι αποθηκευμϋνα μϋςα ςτισ κυψϋλεσ, αλλϊ και μϋςα ςτην αποθόκη. Πολλϋσ φορϋσ ςκοτώνουν τισ μϋλιςςεσ και τισ μεταφϋρουν ςτη φωλιϊ τουσ (εικόνα 2). Η ϋντονη ύπαρξη μυρμηγκιών μϋςα ςτην κυψϋλη οδηγεύ ςτη λιποταξύα του μελιςςιού (εγκατϊλειψη κυψϋλησ). Σύνηθεσ φαινόμενο εύναι η ύπαρξη φωλιών κοντϊ ό μϋςα ςτα μελιςςοκομεύα. Παρϊ το ότι τα μυρμόγκια μπορεύ να αναπτύςςουν ιδιαύτερα μεγϊλουσ πληθυςμούσ, ελϊχιςτεσ εύναι οι περιπτώςεισ που δημιουργούν πρόβλημα. Οι ύδιεσ οι μϋλιςςεσ ϋχουν την ικανότητα να αντιμετωπύςουν τα μυρμόγκια. Οι περιπτώςεισ μυρμηγκιών μϋςα ςτην κυψϋλη εύναι ςπϊνιεσ και αφορούν κυρύωσ ςε αδύνατα, μικρϊ ό ϊρρωςτα μελύςςια. Ο μελιςςοκόμοσ ςε τϋτοιεσ περιπτώςεισ μπορεύ να βρύςκει και να καταςτρϋφει τισ φωλιϋσ τουσ εύτε κατϊλληλα εντομοκτόνα (πυρεθρύνεσ) εύτε μηχανικϊ. ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

4 Εικόνα 1: Μυρμήγκια μεταφζρουν μια νεκρή μζλιςςα ςτην φωλιά τουσ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

5 Αχερόντια. Η αχερόντια, Acherontia atropos (εικόνα 3α), εύναι ϋνα λεπιδόπτερο τησ οικογϋνειασ Sphingidae ςχετικϊ μεγϊλου μεγϋθουσ που αγγύζει τα 5,5 εκατοςτϊ με ϊνοιγμα φτερών 130 χιλιοςτϊ. Το όνομϊ τησ (γνωςτό ωσ νεκροκεφαλό) προϋρχεται από το ςχόμα και χρώμα που φϋρει ο θώρακϊσ τησ, ο οπούοσ φαύνεται να απεικονύζει μια νεκροκεφαλό. Η πεταλούδα αυτό ειςϋρχεται μϋςα ςτην κυψϋλη από την εύςοδό τησ, βρύςκει το αποθηκευμϋνο από τισ μϋλιςςεσ μϋλι και το καταναλώνει. Αξιοθαύμαςτοσ εύναι ο τρόποσ που ακινητοποιεύ τισ μϋλιςςεσ με την παραγωγό κατϊλληλων όχων: τραγουδϊ (παρϊγει υπόηχουσ) υπνωτύζοντασ τισ μϋλιςςεσ. Επιτύθεται ςτισ μϋλιςςεσ φρουρούσ και κινεύται μϋςα ςτην κυψϋλη μιμώντασ τισ οςμϋσ τησ μϋλιςςασ. Συνόθωσ, όμωσ, οι μϋλιςςεσ αντιλαμβϊνονται εγκαύρωσ την παρουςύα τησ και, αφού την θανατώςουν και πϊρουν πύςω το μϋλι από την κοιλιϊ τησ (εικόνα 3β), την «βαλςαμώνουν» με πρόπολη (λόγω μεγϊλου μεγϋθουσ αδυνατούν να την βγϊλουν ϋξω από την κυψϋλη). Γι αυτό το λόγο δεν ϋχει μεγϊλη μελιςςοκομικό ςημαςύα και το μόνο που χρειϊζεται να κϊνει ο μελιςςοκόμοσ εύναι να απομακρύνει τα νεκρϊ ϊτομα, ςε περύπτωςη που υπϊρχουν. Εικόνα 2:α) Acherontia atropos-ενήλικο θηλυκό β) Acherontia atropos θανατωμζνη από μζλιςςεσ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

6 Aethina tumida. Το Aethina tumida (εικόνα 4)εύναι ϋνα μικρό κολεόπτερο τησ οικογϋνειασ Nititulidae, το οπούο θεωρεύται το ςταδιακϊ αναπτυςςόμενο πρόβλημα τησ μελιςςοκομύασ. Ζει κυρύωσ ςε τροπικϊ και ημιτροπικϊ περιβϊλλοντα, αλλϊ τα τελευταύα χρόνια εξαπλώνεται ραγδαύα ςε όλο τον κόςμο (για την Ελλϊδα δεν υπϊρχουν ακόμα αναφορϋσ). Το ςκαθϊρι αυτό προςβϊλλει κυρύωσ μικρϊ μελύςςια και Εικόνα 3: Ενήλικο Aethina tumida οδηγεύ ςτη λιποταξύα τουσ. Πιςτεύεται πωσ ειςόλθε από τη Νότιο Αφρικό ςτην Αμερικό με τη μεταφορϊ φρούτων (προςβϊλλει διϊφορα φρούτα, όπωσ πεπόνια, ςταφύλια, ροδϊκινα κ.α.). Χαρακτηριςτικό γνώριςμα εύναι ο μεγϊλοσ αριθμόσ αβγών που γεννϊει ( ), καθώσ και οι πολλϋσ γενεϋσ. Η κύρια ζημιϊ γύνεται από τισ προνύμφεσ του εντόμου, οι οπούεσ τρώνε μϋλι, γύρη και κερύ μϋςα ςτην κυψϋλη. Αφού τραφούν, φεύγουν από αυτόν και νυμφώνονται μϋςα ςτο ϋδαφοσ. Όταν βγουν τα ενόλικα, ςυνεχύζουν την καταςτροφικό δουλειϊ των προνυμφών τρώγοντασ ακόμα και τα αβγϊ των μελιςςών και γεννώντασ τα δικϊ τουσ αβγϊ ςτη θϋςη αυτών. Για την καταπολϋμηςό του γύνεται μεγϊλη ϋρευνα και μϋχρι ςτιγμόσ ενδεύκνυται η ενύςχυςη του μελιςςιού με διϊφορουσ τρόπουσ (βλ. παρακϊτω), καθώσ και αποφυγό ελαφριών εδαφών. Καλϊ αποτελϋςματα ϋχει δώςει και το Checkmite (ςκεύαςμα ςε ταινύεσ με δραςτικό ουςύα το coumaphos), που χρηςιμοποιεύται για την αντιμετώπιςη τησ βαρρόασ. Άλλα ϋντομα τθ διεκνι βιβλιογραφία υπάρχουν πολλζσ αναφορζσ ςε άλλα ζντομα και ακάρεα που προςβάλλουν το μελίςςι, χωρίσ όμωσ να δθμιουργοφν αξιόλογα προβλιματα. Χαρακτθριςτικά παραδείγματα είναι το κολεόπτερο του γζνουσ Cetonia, όπωσ και κολεόπτερα τθσ οικογζνειασ Timidae. Επίςθσ, μερικά δίπτερα που ανικουν ςτισ οικογζνειεσ Asilidae και Sarcophagidae. Σζλοσ, ζνα αρπακτικό ζντομο κοινϊσ γνωςτό ωσ αλογάκι τθσ Παναγίασ, Mantis religiosa, ζχει παρατθρθκεί να ςκοτϊνει και να τρζφεται με μζλιςςεσ μπροςτά από τθν κυψζλθ. ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

7 Γενικϊ μϋτρα αντιμετώπιςησ εχθρών των μελιςςών Νϋεσ και καλϋσ βαςύλιςςεσ Η βάςθ του μελιςςιοφ είναι θ βαςίλιςςά του, κακϊσ αυτι κα δϊςει τα διάφορα χαρακτθριςτικά ςτο μελίςςι (επικετικότθτα, αποδοτικότθτα, αντιμετϊπιςθ αςκενειϊν και εχκρϊν). Ζχοντασ μια νεαρι και καλι βαςίλιςςα μποροφν τα μελίςςια να αναπτφξουν μεγάλουσ πλθκυςμοφσ, να τουσ ανανεϊνουν ςυνζχεια, να ζχουν εξυγιαντικι ςυμπεριφορά και να μποροφν να αντιμετωπίςουν διάφορεσ πακιςεισ και εχκροφσ. Επιλογό μελιςςιών με ϋνςτικτο καθαριςμού Αυτό είναι μια προζκταςθ του προθγοφμενου μζτρου, κατά το οποίο ο μελιςςοκόμοσ πρζπει να επιλζγει μελίςςια που ζχουν υψθλι εξυγιαντικι ικανότθτα. Πρζπει να διαλζγει τα ςωςτά μελίςςια και να παράγει βαςίλιςςεσ από αυτά. Ζνασ τρόποσ επιλογισ τζτοιων μελιςςιϊν είναι ο εξισ: τθν άνοιξθ διαλζγονται 100 μελίςςια ίδιασ δυναμικότθτασ και τα οποία κα δεχκοφν τουσ ίδιουσ μελιςςοκομικοφσ χειριςμοφσ (τροφοδοςίεσ, φάρμακα για αςκζνειεσ, μεταφορά ςε ανκοφορίεσ). Από κάκε μελίςςι ςτο τζλοσ τθσ περιόδου διαλζγονται τα 10 καλφτερα ςε απόδοςθ και από αυτά κόβεται ζνα τμιμα του γόνου και τοποκετείται ςτθν κατάψυξθ για δφο θμζρεσ, ϊςπου να πεκάνουν οι προνφμφεσ. τθ ςυνζχεια, επανατοποκετοφνται ςτα μελίςςια, όπου κακαρίηονται από τισ μζλιςςεσ. Σα μελίςςια τα οποία απομάκρυναν πιο γριγορα τισ νεκρζσ προνφμφεσ (ςε λιγότερο από 48 ϊρεσ) κεωροφνται ότι ζχουν τθν καλφτερθ εξυγιαντικι ικανότθτα και επιλζγονται για βαςιλοτροφία. Τεχνητού αφεςμού Επιςθμαίνεται πωσ ο αφεςμόσ είναι ο φυςιολογικόσ τρόποσ πολλαπλαςιαςμοφ των μελιςςϊν. Όταν μια αποικία μεγαλϊςει ςε ζνα επίπεδο όπου θ αφκονία των διακζςιμων πόρων και χϊρου λιγοςτεφουν, θ βαςίλιςςα μαηί με τον μεγαλφτερο μζροσ του πλθκυςμοφ εγκαταλείπουν τθν κυψζλθ αφινοντασ πίςω μια νζα βαςίλιςςα με το υπόλοιπο του πλθκυςμοφ. Με αυτό τον τρόπο ο μελιςςοκόμοσ μιμείται τθ φφςθ και διαιρεί το μελίςςι ςε δφο ι περιςςότερα μζρθ. Αυτό βοθκάει κυρίωσ τθν αντιμετϊπιςθ τθσ βαρρόασ, κακϊσ ο αρχικόσ πλθκυςμόσ τθσ μειϊνεται ςτα δφο (βλ. αντιμετϊπιςθ βαρρόασ). Ζτςι ο μελιςςοκόμοσ όχι μόνο καταπολεμάει τθ βαρρόα, αλλά αυξάνει και τον αρικμό των μελιςςοςμθνϊν. Μεταφορϊ μελιςςιών ςε διϊφορεσ ανθοφορύεσ Είναι ςθμαντικό για τθν ανάπτυξθ και τθν επιβίωςθ του μελιςςιοφ ο μελιςςοκόμοσ να μεταφζρει τα μελίςςια του ςε τοποκεςίεσ όπου το μελίςςι μπορεί να βρει τροφι (νζκταρ και γφρθ)( εικόνα 5). Πρζπει να ςυνδυάηει ανκοφορίεσ που να δίνουν τόςο νζκταρ(κυμάρι, τριφφλλια, βαμβάκι ) όςο και γφρθ(θλίανκοσ, καλαμπόκι, κουμαριά), ϊςτε Εικόνα 4: Μεταφορά μελιςςιϊν ςε ηλίανθο οι πλθκυςμοί να κρατιοφνται ςε υψθλά ποςοςτά. Γενικά, κατά τθ διάρκεια του ζτουσ υπάρχουν αρκετζσ ανκοφορίεσ που μπορεί να εκμεταλλευτεί ο μελιςςοκόμοσ, ακόμα και κατά τθ διάρκεια του χειμϊνα. ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

8 Δυνατϊ μελύςςια Μελίςςια τα οποία ζχουν μεγάλουσ πλθκυςμοφσ είναι πιο ανκεκτικά τόςο ςτισ αςκζνειεσ όςο ςτουσ εχκροφσ. Ζτςι, πολλζσ φορζσ ενδείκνυται θ ζνωςθ μικρϊν ςε πλθκυςμό μελιςςιϊν, ιδίωσ κατά τθ διάρκεια του χειμϊνα. Ζνασ εφκολοσ τρόποσ ζνωςθσ είναι αυτόσ τθσ εφθμερίδασ. Επειδι τα μελίςςια ζχουν διαφορετικζσ οςμζσ, πρζπει πρϊτα το ζνα να ςυνθκίςει τθν οςμι του άλλου. Γι αυτό το λόγο, τοποκετείται το ζνα μελίςςι πάνω ςτο άλλο και ςτο ενδιάμεςό τουσ παρεμβάλλεται μια εφθμερίδα με μικρζσ οπζσ. Μζςα ςε τρεισ θμζρεσ οι μζλιςςεσ κα ζχουν απομακρφνει τθν εφθμερίδα και κα ζχουν ςυνενωκεί ςε ζνα μελίςςι. Περιοριςμόσ τησ ειςόδου τησ κυψϋλησ Σζλοσ, ο περιοριςμόσ τθσ ειςόδου τθσ κυψζλθσ (εικόνα 6), ιδίωσ κατά τθ διάρκεια του χειμϊνα όπου οι πλθκυςμοί είναι πιο χαμθλοί ι ςε περιόδουσ όπου υπάρχει μεγάλο πρόβλθμα από διάφορουσ εχκροφσ, είναι ζνα ςθμαντικό μζτρο παρεμπόδιςθσ εχκρϊν μζςα ςτο μελίςςι. Εικόνα 5: Περιοριςμόσ ειςόδου ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

9 Βαρρόα Η βαρρόα αποτελεί το ςθμαντικότερο πρόβλθμα τθσ ςφγχρονθσ μελιςςοκομίασ τόςο για τισ επιπτϊςεισ ςτισ ίδιεσ τισ μζλιςςεσ όςο για το μεγάλο βακμό δυςκολίασ καταπολζμθςισ τθσ. Σο άκαρι Varroa destructor μεταφζρκθκε από τθν αςιατικι μζλιςςα Apis cerana ςτθ κοινι μζλιςςα Apis mellifera. Σο άκαρι αυτό ταξινομικά ανικει ςτθν οικογζνεια Varroidae. Παρουςιάηει φυλετικό διμορφιςμό. Σο κθλυκό είναι καςτανοφ κόκκινου χρϊματοσ και ςχιματοσ ελλειψοειδοφσ, πεπλατυςμζνο νωτοκοιλιακά (εικόνα 7) ζχοντασ μζγεκοσ 1-2 εκατοςτά και πλάτοσ 1,5-2 χιλιοςτά. Σο αρςενικό είναι μικρότερο από το κθλυκό, αναπτφςςεται μόνο μζςα ςτα ςφραγιςμζνα κελιά τθσ μζλιςςασ και ζχει χρϊμα λευκοκίτρινο. Σο άκαρι πολλαπλαςιάηεται μζςα ςτο γόνο του μελιςςιοφ. Σο ενιλικο κθλυκό ειςζρχεται μζςα ςτα κελιά λίγο πριν ςφραγιςτοφν ζχοντασ ιδιαίτερθ προτίμθςθ ςτα κθφθνοκελιά, όπου γεννά τα αβγά του (5-6 ςε εργατικά κελιά, 6-7 ςε κελιά κθφινα). Από τα εκκολαπτόμενα αβγά (ςυνικωσ δεν εκκολάπτονται όλα) το ζνα άκαρι είναι αρςενικό και τα υπόλοιπα κθλυκά. Μοναδικόσ ςκοπόσ του αρςενικοφ είναι θ ςφηευξθ των κθλυκϊν, γι αυτό και πεκαίνει μόλισ αυτό ςυμβεί. τθν αρχι τρζφονται από τον πολτό που είχανε βάλει οι μζλιςςεσ μζςα ςτο κελί για Εικόνα 6: Ενήλικα θηλυκά τησ βαρρόασ τθν προνφμφθ και ςτθ ςυνζχεια από τθν αιμολζμφο τθσ προνφμφθσ(εικόνα 8). Πριν τθν ενθλικίωςι τουσ υπάρχουν δφο προνυμφικά ςτάδια. Μετά από τισ δυο εκδφςεισ τα ενιλικα εξζρχονται μαηί με τθ μζλιςςα από το κελί και ςυνεχίηουν να τθν παραςιτοφν(εικόνα 9) ι μεταφζρονται ςε άλλεσ μζλιςςεσ (κυρίωσ εργάτριεσ, κακϊσ οι αναφορζσ για παρουςία βαρρόασ ςτθ βαςίλιςςα είναι ελάχιςτεσ). Όπωσ προαναφζρκθκε, θ βαρρόα από μελιςςοκομικισ άποψθσ είναι ο πιο καταςτροφικόσ εχκρόσ. Αυτό οφείλεται ςε μεγάλο βακμό ςτθ δυςκολία καταπολζμθςισ τθσ λόγω του τρόπου ηωισ και τθσ βιολογίασ τθσ. υγκεκριμζνα, θ αναπαραγωγι τθσ μζςα ςτο γόνο προφυλάςςει τα ευαίςκθτα προνυμφικά ςτάδια από τα διάφορα φάρμακα και οι πολλζσ γενεζσ οδθγοφν πολλζσ φορζσ Εικόνα 7: Βαρρόα παραςιτεί ςε προνφμφη γριγορα ςτθν ανάπτυξθ ανκεκτικότθτασ. Οι επιπτϊςεισ που ζχει ςτθ μζλιςςα είναι πολφ ςοβαρζσ. Πρϊτα απ όλα, τρζφεται από τθν αιμολζμφο τθσ και, ςυνεπϊσ, τθν αποδυναμϊνει. Ωσ αποτζλεςμα αυτοφ, τα μελίςςια αποδίδουν λιγότερο, είναι ευάλωτα ςε αςκζνειεσ και ζχουν μικρότερο προςδόκιμο ηωισ. Κατά δεφτερον, παρατθροφνται νωκρζσ Εικόνα 8: Βαρρόα παραςιτεί ςε ενήλικη μζλιςςα ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

10 μζλιςςεσ με κομμζνα, παραμορφωμζνα φτερά και κοιλιζσ. Σρίτον, θ βαρρόα μεταφζρει διάφορουσ ιοφσ, όπωσ ο ιόσ τθσ οξείασ παράλυςθσ (APV) και τθσ χρόνιασ παράλυςθσ (CPV), και άλλα πακογόνα (βακτιρια, μφκθτεσ). Ζπειτα, δεν είναι λίγεσ οι φορζσ που το μελίςςι λόγω τθσ ζντονθσ ενόχλθςθσ από τθ βαρρόα εγκαταλείπει τθ φωλιά του (λιποταξία). Σελικό αποτζλεςμα των παραπάνω είναι θ αποδυνάμωςθ του μελιςςιοφ και μζςα ςε λίγα χρόνια θ κατάρρευςθ και ο κάνατόσ του. Εικόνα 9: Βιολογικόσ κφκλοσ βαρρόασ Αντιμετϊπιςθ βαρρόασ Η χριςθ χθμικϊν ςκευαςμάτων εναντίον τθσ ιταν και κα είναι ζνασ από τουσ πιο αποτελεςματικοφσ τρόπουσ αντιμετϊπιςθσ. Όμωσ, τα υπολείμματα των διαφόρων δραςτικϊν ςτα προϊόντα τθσ μζλιςςασ όςο και οι αρνθτικζσ επιπτϊςεισ αυτϊν ςτθν ίδια τθ μζλιςςα, τον άνκρωπο και το περιβάλλον πολλζσ φορζσ δεν επιτρζπουν τθν χρθςιμοποίθςι τουσ. Ζτςι, γίνεται μια μεγάλθ προςπάκεια ςτροφισ προσ φιλικζσ για το περιβάλλον και τον άνκρωπο μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ. Πριν αναλυκοφν κάποιεσ μζκοδοι αντιμετϊπιςθσ, πρζπει να τονιςτεί ότι το κλειδί για τθν αντιμετϊπιςθ του ακάρεωσ είναι θ παρακολοφκθςθ του πλθκυςμοφ του (όπωσ και όλων των εχκρϊν). Τπάρχουν αρκετοί τρόποι που μποροφν οι μελιςςοκόμοι να το κάνουν απλά και χωρίσ ιδιαίτερεσ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Εικόνα 10: Βάςη κυψζλησ με ςήτα και ςυρταράκι

11 γνϊςεισ. Ο πιο απλόσ είναι θ τοποκζτθςθ ενόσ ςυρταριοφ (varroa screen) ςτο κάτω μζροσ τ κυψζλθσ(εικόνα 11), πάνω ςτο οποίο κα πζφτουν τα ακάρεα και καταμετροφνται. Επιπλζον, είναι ςθμαντικό οι επεμβάςεισ οποιαςδιποτε μορφισ να γίνονται ςε περιόδουσ όπου υπάρχει ελάχιςτοσ ι κακόλου γόνοσ μζςα ςτο μελίςςι (αρχζσ άνοιξθσ, φκινόπωρο), ϊςτε θ βαρρόα να μθν μπορεί να βρει καταφφγιο. Φυςικϋσ βιοτεχνικϋσ μϋθοδοι Αρχικά ο μελιςςοκόμοσ πρζπει να εφαρμόηει όλα εκείνα τα γενικά μζτρα που αναφζρκθκαν ςτθν ειςαγωγι, δθλαδι να ζχει δυνατά μελίςςια και καλζσ βαςίλιςςεσ. Η ςωςτι επιλογι μελιςςιϊν με υψθλι ανκεκτικότθτα ςτθ βαρρόα είναι πολφ ςθμαντικι. Τπάρχουν μελίςςια με υψθλι εξυγιαντικι ικανότθτα, που μποροφν να αντιμετωπίςουν ςε μεγάλο βακμό και χωρίσ ανκρϊπινθ παρζμβαςθ τθ βαρρόα. Ζνα άλλο βαςικό μζτρο που αναφζρκθκε ςτθν ειςαγωγι είναι ο τεχνθτόσ αφεςμόσ. Ο μελιςςοκόμοσ χωρίηει το μελίςςι ςε δφο ι περιςςότερα μζρθ, με ςκοπό να μειϊςει τον αρχικό πλθκυςμό τθσ βαρρόασ και να τον μοιράςει ςε δφο ι περιςςότερα μζρθ. Επίςθσ, θ όλθ διαδικαςία κακυςτερεί τθν ανάπτυξθ των πλθκυςμϊν τθσ βαρρόασ, κακϊσ οι νεαρζσ βαςίλιςςεσ που κα ειςαχκοφν ςτα νζα μελίςςια χρειάηονται τουλάχιςτον ζνα μινα μζχρι να γονιμοποιθκοφν και να ξεκινιςουν να αποκζτουν αυγά. Ζτςι, το μελίςςι μζνει χωρίσ γόνο, ςτον οποίο κα αναπτφςςονταν οι πρϊτεσ γενεζσ βαρρόασ. Βζβαια, αυτό το μζτρο ίςωσ δεν είναι τόςο ελκυςτικό για τουσ μελιςςοκόμουσ, κακϊσ αργεί το μελίςςι να αναπτυχκεί και να δϊςει ικανοποιθτικζσ αποδόςεισ ςε μζλι. Ζνα άλλο μζτρο αρκετά αποτελεςματικό είναι θ παγίδευςθ ακάρεων μζςα ςε κθφθνόγονο (ι και εργατικό γόνο). Είναι γνωςτό ότι θ βαρρόα προτιμά να γεννά μζςα ςε κθφθνοκελιά. Εκμεταλλευόμενοσ αυτό ο μελιςςοκόμοσ μπορεί να τοποκετιςει τθν άνοιξθ μζςα ςτθν κυψζλθ φφλλα κθρικρασ κθφθνόγονου (βάςεισ εξαγϊνων ςε μζγεκοσ κθφθνοκζλιων, τα οποία είναι μεγαλφτερα από των εργατριϊν ), ϊςτε να χτίςουν οι μζλιςςεσ και να φτιάξουν κθφθνοκελιά. Ζτςι, θ βαρρόα Εικόνα 11: Αφαίρεςη κηφηνόγονου κα προτιμιςει να αποκζςει αυγά ςε αυτά τα κελιά. Αφοφ, λοιπόν, ςφραγιςτοφν τα πλαίςια, απομακρφνονται και καταςτρζφονται (εικόνα 12) μειϊνοντασ, ζτςι, κατά πολφ τον αρχικό πλθκυςμό τθσ βαρρόασ. Με δφο επαναλιψεισ αυτισ τθσ μεκόδου μπορεί να επιτευχκεί αποτελεςματικότθτα αντιμετϊπιςθσ μεγαλφτερθ από 70%. Γίνεται κατανοθτό ότι θ μζκοδοσ κα ζχει καλφτερθ αποτελεςματικότθτα, εάν εφαρμοςτεί ςε μελίςςια που δεν ζχουν γόνο. ε περίπτωςθ που ο μελιςςοκόμοσ δεν ζχει φφλλα κθρικρασ κθφθνόγονου, μπορεί να αφαιρζςει ιδθ υπάρχοντα κθφθνοκελιά ι ακόμθ και εργατικό γόνο. Είναι μια μζκοδοσ απλι και χωρίσ μεγάλο κόςτοσ. Η χριςθ κερμοφ αζρα και θ αφξθςθ τθσ κερμοκραςίασ μζςα ςτθν κυψζλθ είναι και αυτό ζνα αρκετά αποτελεςματικό μζτρο περιοριςμοφ τθσ βαρρόασ. τθν περίπτωςθ αυτι, μια ειδικά διαμορφωμζνθ μθχανι εγκακίςταται ςτθν κυψζλθ και ανεβάηει τθ κερμοκραςία ςε επίπεδα κανατθφόρα για το άκαρι (40-45 o C) ομοιόμορφα μζςα ςτθν κυψζλθ για 4-5 ϊρεσ. ε υψθλζσ, όμωσ, κερμοκραςίεσ εκτόσ από τα ακάρεα τθσ βαρρόασ παρατθρείται και κανάτωςθ ενόσ μζρουσ των προνυμφϊν των μελιςςϊν. Είναι, επίςθσ, αρκετά χρονοβόρα μζκοδοσ με αυξθμζνο κόςτοσ. τισ φυςικζσ μεκόδουσ εντάςςεται και θ χριςθ ηάχαρθσ άχνθσ, μζκοδοσ που ζχει αποτελεςματικότθτα μεγαλφτερθ του 90%. ε κάκε κυψζλθ γίνεται επίπαςθ ςτο επάνω μζροσ των πλαιςίων. Με μια βοφρτςα απλϊνεται θ ηάχαρθ ςε όλθ τθν επιφάνεια και πζφτει μζςα ςτθν κυψζλθ. Διευκρινίηεται πωσ θ βαρρόα δε κανατϊνεται από τθ ηάχαρθ, αλλά ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

12 γλιςτράει πάνω από το κϊρακα τθσ μζλιςςασ, όπου βρίςκεται, και πζφτει ςτον πάτο τθσ κυψζλθσ. Σότε, ο μελιςςοκόμοσ μπορεί είτε να τθν απομακρφνει ο ίδιοσ ι να χρθςιμοποιιςει βάςθ με ςιτα, ϊςτε τα ακάρεα να πζςουν ςτο ζδαφοσ. ε διαφορετικι περίπτωςθ ανεβαίνουν ξανά ςτθν κυψζλθ και θ μζκοδοσ δεν ζχει καμία αποτελεςματικότθτα. Οργανικϊ οξϋα και αιθϋρια ϋλαια Σα τελευταία χρόνια οι μελιςςοκόμοι ςτθν προςπάκειά τουσ να αποφφγουν τθ χριςθ χθμικϊν κάνουν χριςθ διάφορων οργανικϊν οξζων και αικζριων ελαίων. Από τα πιο ςθμαντικά οργανικά οξζα είναι το γαλακτικό οξφ, το φορμικό οξφ και το οξαλικό οξφ, ενϊ από τα αικζρια ζλαια το πλζον χρθςιμοποιοφμενο είναι θ κυμόλθ. Η χριςθ των οργανικϊν οξζων πρζπει να γίνεται 2-3 φορζσ κάκε άνοιξθ και φκινόπωρο. Χρειάηεται μεγάλθ προςοχι, κακϊσ είναι επικίνδυνα για τθν υγεία του ανκρϊπου. Είναι ςθμαντικό για το μελιςςοκόμο να παίρνει τισ κατάλλθλεσ προφυλάξεισ, όπωσ γάντια, γυαλιά και μάςκα. Σο φορμικό οξφ κεωρείται πολφ επικίνδυνο και καυςτικό. Η χριςθ του πρζπει να γίνεται με μεγάλθ προςοχι. υνικωσ τοποκετείται μζςα ςτθν κυψζλθ ςε ειδικζσ ςυςκευζσ (εικόνα 13), απ όπου και εξατμίηεται (διάλυμα 50-70%). Η αποτελεςματικότθτά του είναι κυμαινόμενθ και εξαρτάται από διάφορουσ παράγοντεσ, όπωσ θ κερμοκραςία (15-25 o C), αλλά και θ παρουςία γόνου. θ αποτελεςματικότθτα μπορεί να ξεπεράςει το 90% (κανάτωςθ του 90% του πλθκυςμοφ του ακάρεοσ), όταν το μελίςςι δεν ζχει γόνο, αλλά πζφτει κάτω από 60%, όταν υπάρχει. Μπορεί να Εικόνα 12: Ειδική ςυςκευή εξάτμιςησ κανατϊςει τθ βαρρόα μζςα ςτο γόνο, αλλά πολλζσ του φορμικοφ οξζοσ φορζσ ζχει αρνθτικζσ επιπτϊςεισ ςτθν ίδια τθ μζλιςςα, όπωσ θ απϊλεια βαςιλιςςϊν. Σο οξαλικό οξφ χρθςιμοποιείται επίςθσ για τθν αντιμετϊπιςθ τθσ βαρρόασ με διάφορουσ τρόπουσ, όπωσ εξάχνωςθ, ψεκαςμόσ και ςταγόνεσ. Η εφραμτογι με ψεκαςμό φαίνεται ότι ζχει τα καλφτερα αποτελζςματα αφοφ θ αποτελεςματικότθτα μπορεί να φτάςει μζχρι και 98%. Απαραίτθτθ, όμωσ, προχπόκεςθ είναι θ μθ φπαρξθ γόνου. Σο οξαλικό ςε μίγμα με νερό ψεκάηεται ςτα πλαίςια επάνω ι διαλφεται ςε ςιρόπι και ρίχνεται πάνω ςτισ μζλιςςεσ (μζκοδοσ ςταγόνασ). Θεωροφνται, όμωσ, αρκετά χρονοβόρεσ διαδικαςίεσ και υπάρχει μεγάλοσ κίνδυνοσ πρόκλθςθσ εγκαυμάτων ςτον άνκρωπο. Ενδείκνυται για μελιςςοκόμουσ που ζχουν μικρό αρικμό μελιςςιϊν. ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

13 Εικόνα 13: Εφαρμογή Apiguard (αριςτερά) και Exomite Apis (δεξιά) Σα αικζρια ζλαια είναι φυςικά ζλαια από διάφορα φυτά. Είναι ςυνικωσ δευτερογενείσ μεταβολίτεσ, όπωσ διάφορα τερπενοειδι και φαινολικζσ ενϊςεισ, οι οποίεσ είναι τοξικζσ για τθ βαρρόα, αλλά όχι για τισ μζλιςςεσ. Ζχουν βρεκεί πάνω από 150 τζτοιεσ ουςίεσ που να ζχουν αυτι τθν ιδιότθτα. Ζτςι, αρκετζσ από αυτζσ ζχουν χρθςιμοποιθκεί για τον ζλεγχο τθσ βαρρόασ είτε αυτοφςιεσ ωσ διάλυμα με κάποιο διαλφτθ είτε ςε διάφορα ςκευάςματα ωσ δραςτικζσ ουςίεσ. Χαρακτθριςτικό παράδειγμα τζτοιων αικζριων ελαίων είναι θ κυμόλθ, θ οποία προζρχεται από το κυμάρι (Thymus spp). Τπάρχουν διάφορα ςκευάςματα με δραςτικι ουςία τθ κυμόλθ. Από τα πιο γνωςτά είναι το Apilife VAR, Exomite Pro, Apiguard. Η αποτελεςματικότθτά τουσ, όμωσ, διαφζρει από χϊρα ςε χϊρα λόγω διάφορων παραγόντων, όπωσ θ κερμοκραςία και οι γενικζσ κλιματικζσ ςυνκικεσ. Για τθν Ελλάδα ςε ζρευνα που ζγινε ςτο εργαςτιριο Μελιςςοκομίασ και θροτροφίασ του Αριςτοτελείου Πανεπιςτθμίου Θεςςαλονίκθσ για τα ςκευάςματα Exomite Pro και Apiguard θ αποτελεςματικότθτα κυμάνκθκε ςε μζτρια επίπεδα μθ ξεπερνϊντασ κατά μζςο όρο το 65%. Ασ ςθμειωκεί, όμωσ, ότι οι κερμοκραςίεσ ιταν οριακζσ, κακϊσ θ κυμόλθ ζχει βζλτιςτθ αποτελεςματικότθτα ςε κερμοκραςίεσ o C. Ζνα αρνθτικό που παρουςιάςτθκε κατά τθ διεξαγωγι του πειράματοσ ιταν θ αναταραχι που δθμιουργοφνταν ςτα μελίςςια κατά τθν εφαρμογι των ςκευαςμάτων, και κυρίωσ του Exomite Pro, κακϊσ και θ λιποταξία 6 μελιςςιϊν από τα 30 που δοκιμάςτθκαν. Χημικό αντιμετώπιςη Σο μεγαλφτερο ποςοςτό μελιςςοκόμων χρθςιμοποιεί χθμικά ςκευάςματα για τθν αντιμετϊπιςθ τθσ βαρρόασ. Πάνω από 140 χθμικζσ ουςίεσ ζχουν βρεκεί αποτελεςματικζσ για τθν αντιμετϊπιςθ τθσ βαρρόασ. Χαρακτθριςτικά παραδείγματα είναι το Tau-Fluvalinate, Flumethrin, Bromopropylate, Coumaphos και Amitraz. Σα ςκευάςματα τθσ αγοράσ χωρίηονται ςε δφο κατθγορίεσ, τα εγκεκριμζνα και τα μθ. Η χριςθ τουσ ελζγχεται αυςτθρά από τθ νομοκεςία. Τπάρχουν, όμωσ, πολλά προβλιματα που δθμιουργοφνται γφρω από το κζμα και αφοροφν κυρίωσ ςτα υπολείμματα. Για παράδειγμα, υπάρχουν δραςτικζσ που βρίςκονται και ςε εγκεκριμζνα και ςε μθ εγκεκριμζνα ςκευάςματα. Επίςθσ, υπάρχουν δραςτικζσ που εφαρμόηονται ςτον αγρό για άλλουσ ςκοποφσ και μετά ανιχνεφονται μζςα ςτθν κυψζλθ. Άρα, πολλζσ φορζσ είναι αδφνατοσ ο εντοπιςμόσ προζλευςισ τουσ. Σο κζμα δεν αφορά τθν παροφςα εργαςία, γι αυτό δε κα αναλυκεί περαιτζρω. Γενικά, τα χθμικά ςκευάςματα, εάν χρθςιμοποιθκοφν ςωςτά ςφμφωνα με τισ οδθγίεσ χριςεωσ που αναγράφει ο καταςκευαςτισ, αποτελοφν ζνα ςθμαντικό όπλο ενάντια ςτο άκαρι. Ζχουν υψθλι αποτελεςματικότθτα, που μπορεί να φτάςει το 98%, είναι εφκολα ςτθ χριςθ και αρκοφν για τον ζλεγχο τθσ βαρρόασ από μόνα τουσ (οι προθγοφμενεσ μζκοδοι που αναπτφχκθκαν ςυνικωσ ςυνδυάηονται μεταξφ τουσ). ε περίπτωςθ μθ ςωςτισ χριςθσ, ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

14 όμωσ, δθμιουργοφνται προβλιματα με υπολείμματα τόςο ςτο μζλι όςο και ςτα υπόλοιπα προϊόντα τθσ κυψζλθσ ζχοντασ αρνθτικζσ επιπτϊςεισ ςε μζλιςςα και άνκρωπο. Γενικϊ ςυμπερϊςματα Η αντιμετϊπιςθ τθσ βαρρόασ πρζπει να αποτελεί βαςικό μζλθμα του μελιςςοκόμου, κακϊσ είναι θ αρχι πολλϊν άλλων δεινϊν για το μελίςςι (ιϊςεισ, μείωςθ πλθκυςμοφ, μείωςθ ανκεκτικότθτα ςε άλλεσ πακιςεισ ). Μπορεί τα φυςικά και βιοτεχνικά εργαλεία όπωσ θ τεχνθτόσ αφεςμόσ, τα κθφθνοκζλια, ο κερμόσ αζρασ και θ ηάχαρθ άχνθ που αναφζρκθκαν πιο πάνω να μθν ζχουν ακόμα από μόνα τουσ υψθλι αποτελεςματικότθτα, αλλά μποροφν να μειϊςουν τθν προςβολι και τθ χριςθ χθμικϊν. Ο ςυνδυαςμόσ των διάφορων μεκόδων είναι το μυςτικό για τθν ολοκλθρωμζνθ αντιμετϊπιςθ. Κηρόςκοροσ Όπωσ προαναφζρκθκε, θ κοινι ονομαςία κθρόςκοροσ αναφζρεται ςε είδθ λεπιδοπτζρων τθσ οικογζνειασ Pyralidae και, ςυγκεκριμζνα, το Galleria mellonela (μεγάλοσ κθρόςκοροσ) και το Achroia grisella (μικρόσ κθρόςκοροσ). Είναι δφο από τουσ πιο ςθμαντικοφσ εχκροφσ των κθρυκρϊν των μελιςςιϊν τόςο ςτθν κυψζλθ όςο μζςα ςτθν αποκικθ. Ο μεγάλοσ κθρόςκοροσ (εικόνα 15) δραςτθριοποιείται κυρίωσ τισ βραδινζσ ϊρεσ. Πετάει αναηθτϊντασ διάφορεσ κζςεισ, για να γεννιςει τα αβγά του. Κυρίωσ αποκζτει ομάδεσ αβγϊν ( ) ςε απροςτάτευτεσ κθρικρεσ μζςα ςτθν κυψζλθ ι ςε κθρικρεσ ςτθν αποκικθ. Μπορεί, ακόμα, να γεννιςει και ςε χαραμάδεσ και κοιλότθτεσ τθσ κυψζλθσ. Σα αβγά είναι αρκετά μικρά χρϊματοσ άςπρου και κίτρινου. Εάν δεν απομακρυνκοφν Εικόνα 14: Μεγάλοσ κηρόςκοροσ από τισ μζλιςςεσ, εκκολάπτονται μζςα ςε 6-8 θμζρεσ και οι προνφμφεσ εξαπλϊνονται μζςα ςτθν κυψζλθ. Σο χρϊμα των προνυμφϊν είναι κεραμιδί-αςπριδερό και ςκουραίνει όςο μεγαλϊνουν, ενϊ το μζγεκόσ τουσ είναι περίπου 30 χιλιοςτά. Οι πορνφμφεσ τρζφονται κυρίωσ με ςκοφρο κερί (το ςκοφρο χρϊμα υποδθλϊνει ότι το κερί είναι αρκετά χρόνια μζςα ςτθν κυψζλθ), γιατί είναι πιο κρεπτικό διατροφικά, κακϊσ από τα χρόνια ζχει εμπλουτιςτεί με κρεπτικά ςτοιχεία, όπωσ πρωτεΐνεσ (από τισ εκδφςεισ των προνυμφϊν των μελιςςιϊν). Όμωσ, πολλζσ φορζσ καταναλϊνουν νζκταρ και γφρθ. Η ανάπτυξι τουσ εξαρτάται άμεςα από τθ κερμοκραςία του περιβάλλοντοσ χϊρου. ε ιδανικζσ ςυνκικεσ μποροφν να διπλαςιάςουν το βάροσ τουσ κάκε μζρα για τισ πρϊτεσ 10 θμζρεσ. ε αντίκετθ περίπτωςθ, όμωσ, όταν υπάρχει ζλλειψθ τροφισ, μποροφν να επεκτείνουν τθ διάρκεια ανάπτυξισ τουσ μζχρι 6 μινεσ. Χαρακτθριςτικό γνϊριςμα τθσ προςβολισ είναι τα μετάξινα νιματα που φτιάχνουν, αλλά και οι μεγάλεσ ςτοζσ ςτισ κθρφκρεσ(εικόνα 16α). Εάν οι πλθκυςμοί είναι μεγάλοι, θ ηθμιά που προκαλείται ςτθν κυψζλθ είναι τεράςτια, κακϊσ μποροφν να τθν καταςτρζψουν ςε θμζρεσ. Μετά από 19 θμζρεσ θ προνφμφθ δθμιουργεί ζνα μετάξινο κουκοφλι(βομβφκιο) και ειςζρχεται ςτο ςτάδιο τθσ νφμφθσ. Σο χρϊμα τθσ μζςα ςτο μετάξινο κουκοφλι είναι κίτρινο εϊσ κόκκινο και ζχει μζγεκοσ χιλιοςτά. Ο αρικμόσ τουσ μζςα ςτθν κυψζλθ μπορεί να φτάςει και τα 250(εικόνα 16β). ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

15 Περίπου ζνα μινα μετά το ενιλικο εξζρχεται από το βομβφκιο. Είναι ζνα ςκοφρο γκρι Εικόνα 15:α) Ζημίεσ απο κηρόςκορο β) Κουκοφλια από κηρόςκορο λεπιδόπτερο με καςτανζσ κθλίδεσ ςτα φτερά. Σα κθλυκά είναι ελαφρϊσ πιο ανοιχτόχρωμα και μεγαλφτερα από τα αρςενικά και, ςυγκεκριμζνα, με μικοσ ςϊματοσ 20 και 14 χιλιοςτά αντίςτοιχα. Σα ενιλικα μποροφν να ηιςουν από 3 θμζρεσ μζχρι ζνα μινα και δε χρειάηονται νερό και τροφι. Κατά τθ διάρκεια του χειμϊνα είτε επιβιϊνουν μζςα ςτισ κυψζλεσ που ζχουν γόνο και θ κερμοκραςία είναι υψθλι είτε διαπαφουν ςτο ςτάδιο τθσ προνφμφθσ μζςα ςτο κουκοφλι. Ο μεγάλοσ κθρόςκοροσ ζχει αρκετζσ γενεζσ ανά ζτοσ φτάνοντασ και τισ ζξι. Ο μικρόσ κθρόςκοροσ (εικόνα 17) ζχει παρόμοια βιολογία με το μεγάλο, γεννάει, όμωσ, λιγότερα αβγά ( ), ενϊ ο βιολογικόσ του κφκλοσ διαρκεί 2-3 μινεσ. Επιπλζον, δθμιουργεί ζνα άλλο φαινόμενο μζςα ςτθν κυψζλθ, αυτό τθσ λεγόμενθσ «γκαλλερίαςθσ», κατά το οποίο οι ενιλικεσ μζλιςςεσ δεν μποροφν να βγουν από τα κελιά τουσ εξαιτίασ των μετάξινων ινϊν που υπάρχουν ςτθν ζξοδο των κελιϊν και φαίνονται ςαν πνιγμζνεσ. Εικόνα 16: Μικρόσ κηρόςκοροσ Ενήλικο Νυκτόβιο 1-3 εβδομάδεσ Δεν τρζφεται Αυγό μζρεσ Άςπρο-κοκκινο χρϊμα Νφμφη ε κουκοφλι 1-9 εβδομάδεσ Δεν τρζφεται Προνφμφη 8-10 ςτάδια 18 μζρεσ Άςπρο-κιτρινο χρϊμα Εικόνα 17: Βιολογικόσ κφκλοσ Galleria mellonela ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

16 Αντιμετώπιςη κηρόςκορου Η αντιμετϊπιςθ του κθρόςκορου (και για τα δφο είδθ) είναι μία από τισ αναγκαίεσ ενζργειεσ ενόσ μελιςςοκόμου. Τπάρχουν αρκετοί μζκοδοι αντιμετϊπιςθσ, θ αποτελεςματικότθτα των οποίων ποικίλει. Η κάκε μία ζχει τα δικά τθσ κετικά και αρνθτικά αποτελζςματα. Παρακάτω κα αναπτυχκοφν οι πιο ςθμαντικζσ. Χημικϊ μϋτρα αντιμετώπιςησ Η χθμικι αντιμετϊπιςθ είναι μία από τισ πιο αποτελεςματικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ του κθρόςκορου. Ζχουν χρθςιμοποιθκεί αρκετζσ δραςτικζσ ουςίεσ, όπωσ το κειάφι, οξικό οξφ, φορμικό οξφ, ναφκαλζνιο, αλλά και παλιότερα το παραδιχλωροβενηόλιο (θ χριςθ του ςιμερα απαγορεφεται αυςτθρά). Σο κείο είναι αρκετά αποτελεςματικό και φκθνό ςτθν αγορά του, αλλά δεν ζχει καμία αποτελεςματικότθτα ςτο ςτάδιο του αβγοφ του κθρόςκορου. Διαβρϊνει τα ςφρματα τθσ κθρικρασ και απαιτεί αρκετζσ επαναλιψεισ εφαρμογισ του. Επίςθσ, είναι αρκετά τοξικό για τον άνκρωπο, επιφζροντασ κυρίωσ αναπνευςτικά προβλιματα. Σο οξικό οξφ είναι αρκετά αποτελεςματικό, δεν αφινει υπολείμματα ςτα προϊόντα τθσ μζλιςςασ και είναι τοξικό για όλα τα ςτάδια του κθρόςκορου. Παρόλ αυτά, διαβρϊνει και αυτό τα μζταλλα, άρα και τα ςφρματα ςτιριξθσ τθσ κθρικρασ. Χρειάηεται αρκετζσ επαναλιψεισ (1-2 τθν εβδομάδα) και είναι τοξικό για τον άνκρωπο.σα ίδια ιςχφουν και για το μυρμθγκικό οξφ. Εδϊ επιςθμαίνεται πωσ και άλλεσ ουςίεσ ζχουν χρθςιμοποιθκεί, όπωσ το διοξείδιο του άνκρακα, βρωμιοφχο αικυλζνιο και φωςφίνθ, αλλά γενικά δε χρθςιμοποιοφνται λόγω τθσ επικινδυνότθτασ για τον άνκρωπο, των υπολειμμάτων που αφινουν, αλλά και του υψθλοφ κόςτουσ τουσ. Βιολογικϊ μϋτρα αντιμετώπιςησ Επειδι όπωσ προαναφζρκθκε θ χθμικι καταπολζμθςθ ζχει πολλά μειονεκτιματα, αναπτφχκθκαν άλλεσ μθ χθμικζσ μζκοδοι όπωσ θ βιολογικι καταπολζμθςθ με τθ χριςθ του ςκευάςματοσ Β-401, το οποίο περιζχει τοξίνεσ και ςπόρια του βακτθρίου Bacillus thuriciensis. Σο ςκεφαςμα αυτό ζχει ικανοποιθτικι αποτελεςματικότθτα, κακϊσ ζχει υψθλι υπολειμματικι διάρκεια, δεν αφινει υπολείμματα και δεν είναι τοξικό για τον άνκρωπο. τα αρνθτικά του, όμωσ, ςυγκαταλζγονται θ αναποτελεςματικότθτα πολλζσ φορζσ του ςκευάςματοσ και θ ςυνεχισ εναςχόλθςθ και παρατιρθςθ από το μελιςςοκόμο. Γενικά, ενδείκνυται μόνο για μελιςςοκόμουσ που ζχουν μικρό αρικμό κυψελϊν. Φυςικϊ μϋτρα Όπωσ ζχει αναφερκεί ςτο γενικό μζροσ, ο μελιςςοκόμοσ πρζπει να διατθρεί δυνατά μελίςςια, τα οποία κα μποροφν να αντιμετωπίηουν μόνα τουσ διάφορουσ εχκροφσ. Ζτςι, πρζπει να κάνει ςωςτι επιλογι καλϊν βαςιλιςςϊν, αλλά και να αναηθτεί ανκοφορίεσ. Ζνα από τα πιο βαςικά μζτρα είναι θ απομάκρυνςθ των κθρικρων που δεν καλφπτονται από μζλιςςεσ μζςα από τθν κυψζλθ. Θα πρζπει να κακαρίηονται καλά οι βάσεις, όπου μπορεί να βρίςκονται διάφορεσ προνφμφεσ του κθρόςκορου ι αβγά, κακϊσ και να γίνεται Εικόνα 18: Κυψζλεσ ςτην αποθήκη ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

17 απολφμανςθ με φλόγιςτρο. Για να αποφφγει ο μελιςςοκόμοσ όλα αυτά, μπορεί να χρθςιμοποιεί βάςεισ με ςιτεσ. Επιπλζον, κα ιταν ςυνετό να καλφπτει (ςτοκάρει) τισ διάφορεσ ατζλειεσ τθσ κυψζλθσ (χαραμάδεσ, τρφπεσ καρφιϊν), ϊςτε να μειωκοφν οι διακζςιμεσ κζςεισ ωοτοκίασ του κθρόςκορου. Όςον αφορά ςτισ αποκθκευμζνεσ κθρικρεσ, βαςικό μζλθμα είναι θ αποκικευςι τουσ ςε μζρθ όπου δεν είναι προςιτζσ από ζντομα χρθςιμοποιϊντασ ςιτεσ. Ζνασ τρόποσ που χρθςιμοποιοφν οι μελιςςοκόμοι είναι να ςτοιβάηουν(εικόνα 19) τισ κυψζλεσ τθ μία πάνω ςτθν άλλθ και να κλείνουν τα ςθμεία επαφισ με μονωτικζσ ταινίεσ. Επίςθσ, πρζπει να επικρατοφν όςο δυνατόν χαμθλζσ κερμοκραςίεσ. Απαραίτθτο είναι να μθν αφινονται υπολείμματα κεριϊν ι ολόκλθρεσ κθρικρεσ απροςτάτευτεσ και εκτεκειμζνεσ ςτον κθρόςκορο, γιατί κα αποτελζςουν κζςθ αναπαραγωγισ του κθρόςκορου. Όποια κεριά (κυρίωσ μαφρα και παλιά) δε χρθςιμοποιοφνται και δε χρειάηονται καλό είναι να λιϊνονται. Ζνα άλλο μζτρο που κυρίωσ βρίςκει εφαρμογι είναι θ παγίδευςθ του κθρόςκορου. Τπάρχουν ςτο εμπόριο διάφορα είδθ παγίδων που μποροφν να βρουν οι μελιςςοκόμοι και να χρθςιμοποιιςουν. Από αυτζσ θ πιο γνωςτι είναι θ φερομονικι παγίδα τφπου δζλτα (εικόνα 20) θ οποία ςτο εςωτερικό τθσ ζχει κόλλα ϊςτε όταν ο κθρόςκοροσ περπατιςει επάνω να κολλιςει. Σζλοσ, ζνα αρκετά Εικόνα 19:Παγίδεσ κηρόςκορου αποτελεςματικό και πλζον κοινϊσ χρθςιμοποιοφμενο μζτρο είναι θ ζκκεςθ των κθρικρων ςε κερμοκραςίεσ κανατθφόρεσ για τον κθρόςκορο. Τπάρχουν ειδικοί κερμοκάλαμοι όπου τοποκετοφνται τα πλαίςια για ςυγκεκριμζνο χρονικό διάςτθμα, ϊςτε να αυξθκεί θ κερμοκραςία τουσ. υγκεκριμζνα, θ παραμονι των πλαιςίων για 80 λεπτά ςτουσ 46 o C ι για 40 λεπτά ςτουσ 49 o C. Αυτοί οι χρόνοι για τισ ςυγκεκριμζνεσ κερμοκραςίεσ είναι αρκετοί, ϊςτε να υπάρξει κακολικι κανάτωςθ όλων των ςταδίων του κθρόςκορου. Παρόλ αυτά, χρειάηεται μεγάλθ προςοχι, διότι πολλζσ φορζσ οι κθρικρεσ λιϊνουν και κατ επζκταςθ αχρθςτεφονται. Εξίςου αποτελεςματικι είναι και θ μζκοδοσ ψφξθσ των κθρικρων. Σα πλαίςια τοποκετοφνται ςε κοινοφσ καταψφκτεσ ι καταψφκτεσ-καλάμουσ. Μια ϊρα ςτουσ -17 ι 4,5 ϊρεσ ςτουσ -7 o C είναι αρκετζσ, για να επιφζρουν το κάνατο ςε όλα τα ςτάδια του κθρόςκορου. θμαντικό είναι να τθρείται αυςτθρά το πρόγραμμα ψφξθσ. Μοναδικό αρνθτικό τθσ μεκόδου είναι το υψθλό κόςτοσ εγκατάςταςθσ και λειτουργίασ των καλάμων. Ζνασ ςυνδυαςμόσ των παραπάνω μεκόδων είναι αρκετόσ για τθν αποτελεςματικι αντιμετϊπιςθ του κθρόςκορου. Οι μελιςςοκόμοι πρζπει να υιοκετιςουν αυτι τθν ιδεολογία των Εικόνα 20: Καταψφκτησ με κηρήθρεσ φυςικϊν μεκόδων και να ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

18 αποφεφγουν τθ χριςθ χθμικϊν ςκευαςμάτων αποφεφγοντασ, ζτςι, τισ δυςμενείσ για τον άνκρωπο και το περιβάλλον ςυνζπειζσ τουσ. Σφόκεσ Οι ςφικεσ ανικουν ςτα υμενόπτερα, όπωσ και οι μζλιςςεσ, και μποροφν να αποτελζςουν ςθμαντικό εχκρό τουσ, το ίδιο ςθμαντικό με τθ βαρρόα, ειδικά ςε περιοχζσ όπου υπάρχουν ςε μεγάλουσ πλθκυςμοφσ. τθν Ελλάδα το μεγαλφτερο πρόβλθμα υπάρχει ςτισ νότιεσ περιοχζσ τθσ χϊρασ και ςτα νθςιά. Οι κυριότεροι εχκροί ςφικεσ που απαςχολοφν τουσ Ζλλθνεσ μελιςςοκόμουσ ανικουν ςτθν οικογζνεια Vespidae και, ςυγκεκριμζνα, είναι θ Vespula vulgaris, Vespula germanica, Vespa orientalis, Vespa crabro (εικόνα 22)και δευτερογενϊσ οι ςφικεσ του γζνουσ Polister. Εικόνα 21: V. crabro (επάνω-αριςτερά), V. vulgaris (επάνω-δεξιά), V germanica(κάτω-αριςτερά), V orientalis (κάτω-δεξιά) Πολλοί είναι αυτοί που μπερδεφουν ςυνικωσ τισ ςφικεσ με τισ μζλιςςεσ. Παρόλ αυτά, υπάρχουν αρκετζσ διαφορζσ τόςο ςτθ μορφολογία όςο ςτθ βιολογία. Γενικά, οι μζλιςςεσ είναι πιο τριχωτζσ, ζχουν λείχοντα μαςθτικοφ τφπου ςτοματικά μόρια, κακϊσ και καλακάκι ςτα πίςω πόδια, για να μεταφζρουν τθ γφρθ. Αντίκετα, οι ςφικεσ δεν ζχουν πολλζσ τρίχεσ, τα πόδια τουσ είναι αρπακτικοφ τφπου και ζχουν δυνατά οδοντωτά ςαγόνια. Επιπλζον, ζχουν εντυπωςιακά ζντονα κίτρινα και άλλεσ κόκκινα χρϊματα. Όςον αφορά ςτθ βιολογία, οι ςφικεσ είναι θμικοινωνικά ζντομα. Σο φκινόπωρο εμφανίηονται τα αναπαραγωγικά άτομα, τα οποία ςυηευγνφονται. Σο αρςενικό πεκαίνει, ενϊ το κθλυκό (βαςίλιςςα) βρίςκει μια προφυλαγμζνθ κζςθ, όπου κα διαχειμάςει. Σθν άνοιξθ θ βαςίλιςςα, αφοφ εξζλκει από τθ διαχείμαςθ, αναηθτεί ζνα μζροσ, για να χτίςει τθ φωλιά τθσ Εικόνα 22:φωλιά ςφηκϊν ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

19 (εικόνα 23). Η τοποκεςία που διαλζγει είναι κυρίωσ διάφορεσ φυςικζσ κοιλότθτεσ ι προφυλαγμζνεσ κζςεισ, υπόγειεσ ι υπζργειεσ. Αποκζτει τα πρϊτα τθσ αβγά και φροντίηει για τθν τροφι των πρϊτων προνυμφϊν. Γενικϊσ, θ διατροφι τουσ αποτελείται από πρωτεϊνικισ κυρίωσ φφςεωσ τροφζσ. τθ ςυνζχεια, για τθ φροντίδα του γόνου και τθσ αποικίασ φροντίηουν οι πρϊτεσ εργάτριεσ που κα γεννθκοφν. Ο πλθκυςμόσ τουσ κατά τθ διάρκεια του καλοκαιριοφ αυξάνεται. Όταν ζρκει πάλι το φκινόπωρο, θ αποικία τουσ διαλφεται και τα ςυηευγμζνα κθλυκά αναηθτοφν κζςεισ για διαχείμαςθ. Φθινόπωρο Άναπαραγωγικα άτομα φηευξθ κθλυκοφ Χειμϊνασ Διαχείμανςθ Βαςςίλιςασ Καλοκαίρι Τψθλοί πλθκυςμοί καταςτροφζσ ςε μελίςςια Άνοιξθ Χτίςιμο φωλίασ Ζναρξθ αποικίασ Εικόνα 23:Εποχιακή ςυμπεριφορά ςφηκϊν Από μελιςςοκομικισ άποψθσ θ ηθμιά που προκαλοφν ςτισ μζλιςςεσ ζγκειται κυρίωσ ςτο γεγονόσ ότι μειϊνεται ο αρικμόσ των μελιςςϊν ςτθν κυψζλθ. υνικωσ οι ςφικεσ ζρχονται, αρπάηουν μία-δυο μζλιςςεσ και φεφγουν προσ τθ φωλιά τουσ, όπου κα ταΐςουν τα μικρά τουσ. Η καταςτροφικι, όμωσ, μανία των ςφθκϊν δεν περιορίηεται ς αυτό. πολλζσ φορζσ ειςζρχονται μζςα ςτθν κυψζλθ, τθν λεθλατοφν τρϊγοντασ μζλι, γφρθ και προνφμφεσ μελιςςϊν (κυρίωσ το φκινόπωρο όπου θ βαςίλιςςα χρειάηεται πολλοφσ υδατάνκρακεσ, για να διαχειμάςει). Αντιμετώπιςη ςφηκών Η διατιρθςθ δυνατϊν και πολυπλθκϊν μελιςςιϊν, κακϊσ και θ μείωςθ του μεγζκουσ τθσ ειςόδου των κυψελϊν ςε περιοχζσ με μεγάλο πρόβλθμα, κεωροφνται αναγκαία μζτρα. Σα μελίςςια αυτά ζχοντασ πολλοφσ φρουροφσ ςτθν είςοδο μποροφν να αποκροφςουν κάκε ειςβολι ςφθκϊν. Από εκεί και πζρα ο μελιςςοκόμοσ, για να βοθκιςει ακόμα περιςςότερο τα μελίςςια, μπορεί να βρίςκει τισ φωλιζσ ςφθκϊν που βρίςκονται κοντά ςτο μελιςςοκομείο και να τισ καταςτρζφει. Αυτό μπορεί να γίνει χρθςιμοποιϊντασ διάφορα χθμικά ςκευάςματα, όπωσ το κοινό Aerosol (πυρεκρίνεσ). Ακόμα, μπορεί να τισ παραχϊςει ι να τισ κάψει. Ζνα άλλο μζτρο είναι θ παγίδευςι τουσ. Τπάρχουν ςτο εμπόριο αρκετζσ παγίδεσ γι αυτό το ςκοπό. Δεν είναι λίγοι εκείνοι, βζβαια, που φτιάχνουν αυτοςχζδιεσ παγίδεσ. Η βαςικι ιδζα είναι ίδια: πρζπει να υπάρχει μια είςοδοσ για τθ ςφικα ςε ζνα κλειςμζνο χϊρο (μπουκάλι, κυψζλθ), μζςα ςτο οποίο κα υπάρχει κάποια τροφι που κα προςελκφςει τθ ςφικα (ςαρδζλεσ, κρζασ, κοτόπουλο, τόνοσ). Από το επάνω τμιμα πρζπει να μπαίνει φωσ, ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

20 χωρίσ, όμωσ, θ ςφικα να μπορεί να βγει. Ζτςι, τα ζντομα που ειςζρχονται, παγιδεφονται και δεν μποροφν να εξζλκουν. Είναι ςθμαντικό όλα τα παραπάνω μζτρα να λαμβάνονται αργά το φκινόπωρο ι νωρίσ τθν άνοιξθ. Αυτό κα ζχει ωσ αποτζλεςμα τθ κανάτωςθ βαςιλιςςϊν, οι οποίεσ είτε ετοιμάηονται να ειςζλκουν ςτο ςτάδιο τθσ διαχείμαςθσ είτε να εξζλκουν από αυτό. Ζτςι, κα μειϊνεται δραςτικά ο αρικμόσ των φωλιϊν των ςφθκϊν και κατ επζκταςθ ο πλθκυςμόσ τουσ. Αυτό, όμωσ, δε ςθμαίνει ότι δεν πρζπει να υπάρχουν παγίδεσ κατά τθ διάρκεια του καλοκαιριοφ. Σζλοσ ζνα αρκετά αποτελεςματικό μζτρο είναι θ ανάμειξθ ενόσ εντομοκτόνου με τροφζσ που προςελκφουν τισ ςφικεσ (βλζπε παραπάνω). Η αποτελεςματικότθτα τθσ μεκόδου είναι ικανοποιθτικι κακϊσ κανατϊνεται όλθ θ αποικία των ςφθκϊν και όχι μόνο οι ςφικεσ που προςλαμβάνουν τθν τροφι. ε κάποια τοποκεςία κοντά ςτο μελιςςοκομείο (δζντρα, κάμνοι) τοποκετείται θ τροφι θ οποία είναι αναμειγμζνθ με εντομοκτόνο. Οι ςφικεσ βρίςκουν τθν τροφι-δόλωμα και τθν μεταφζρουν ςτθν φωλιά τουσ ϊςτε να ταΐςουν τισ προνφμφεσ, μεταφζροντασ ζτςι και το εντομοκτόνο. υνιςτάται ςτισ κζςεισ αυτζσ τα δολϊματα να τοποκετοφνται μια μζρα νωρίτερα χωρίσ εντομοκτόνο ϊςτε οι ςφικεσ να το ςυνθκίςουν. Επίςθσ είναι ςθμαντικό θ τροφι να μθν είναι προςιτι από άλλουσ οργανιςμοφσ. Ζνα αρκετά αποτελεςματικό αλλά και εκλεκτικό εντομοκτόνο που μπορεί να χρθςιμοποιθκεί είναι το fipronil το οποίο πρόκειται να πάρει ζγκριςθ ςτουσ επόμενουσ μινεσ. Εικόνα 24: Παγίδεσ ςφηκϊν ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

21 Βιβλιογραφύα Άρθρα Aumeier, P., Rosenkranz, P., Scent or movement of Varroa destructor mites does not elicit hygienic behaviour by Africanized and Carniolan honey bees. Apidologie 32, Rosernkranz P., Aumeier P., Ziegelmann B., Biology and control of Varroa destructor. Journal of Invertebrate Pathology 103, Griffith D.A., Ritter W., World overview on the impact and management of Varroa jacobsoni on bee keeping. Apiacta 4. Le Conte Y., Ellis M., Ritter W., Varroa mites and honey bee health: can Varroa explain part of the colony losses?. Apidologie 41, Thompson H.M., Brown M.A., Ball R.F., Bew M.H., First report of Varroa destructor resistance to pyrethroids in the UK. Apidologie 33, Fakhimzadeh K., Effectiveness of confectioner sugar dusting to knock down Varroa destructor from adult honey bees in laboratory trials. Apidologie 32, Hood M., The small hive beetle, Aethina tumida: a review. Bee World 85, Aliano N.P., Ellis M.D., Oxalic acid: a prospective tool for reducing Varroa mite population in package bees. Exp Appl Acarol 48, Rosenkranz P., Rachinsky A., Strambi A., Strambi C., Röpstorf P., Juvenile hormone titer in capped worker brood of Apis mellifera and reproduction in the bee mite Varroa jacobsoni. General and comparative endocrinology 78, Charrière J.-D., Imdorf A., Protection of honey combs from moth damage. Swiss Bee Research Center. Vargas Sarmiento M.M., Essential oil treatments to control Varroa destructor Anderson and Trueman 2000 (formerly Varroa jacobsoni Oudemans 1904) (Mesostigmata: Varroidae) (Thesis) Hamida T.B.. Enemies of bees. Institute de la Recherche Veterinaire de Tunisie. Santas L.A., Lazarakis D.M., Using drone brood in the control of the Varroa disease of bees in Greece. Entomologia Hellenica 2, Marchetti S., Barbattini R., Comparative effectiveness of treatments used to control Varroa jacobsoni oud. Apidologie 15, Burges H.D., Bailey L. (1968). Control of the greater and lesser wax moths (Galleria mellonella and Achroia grisella) with Bacillus thuringiensis. Journal of Invertebrate Pathology 11, Imdorf A., Charrière J.-D., Alternative Varroa Control. Swiss Bee Research Centre. Moritz R.F.A., Kirchner W.H., Crewe R.M., Chemical Camouflage of the Death s Head Hawkmoth (Acherontia atropos L) in Honeybee colonies. Naturwissenshaften 78, Paula Sackmann, Mauricio Rabinovich and Juan Carlos Corley, 2001.Successful removal of German yellowjackets (Hymenoptera: Vespidae) by toxic baiting. Journal of economic entomology 94(4): ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

22 Βιβλία G.M.Wood, D.C.Hopkins and N.A.Schellhorn, Preference by Vespula germanica (Hymenoptera: Vespidae) for processed meats: Implications for toxic baiting. Journal of economic entomology 99(4): Robin Ed., Social Wasps: Their biology and control. Θραςυβοφλου Α.Θ., Πρακτική Μελισσοκομία. Θεςςαλονίκθ. Κωβαίοσ Δ.., Ακαρολογία. Ακινα. Τφαντίδθσ Μ.Χ., Παθήσεις του μελισσιοφ. Θεςςαλονίκθ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Αυτόνομοι Πράκτορες Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Jaohar Osman Η πρόταςθ εργαςίασ που ζκανα είναι το παρακάτω κείμενο : - ξ Aibo αγαπάει πάρα πξλύ ρα κόκαλα και πάμρα ρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria Ενεργειακά Τηάκια Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.facebook.com/energeiaka.ktiria Σελ. 2 Η ΕΣΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία Ενεργειακά Κτίρια δραςτθριοποιείται ςτθν παροχι ολοκλθρωμζνων υπθρεςιϊν και ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά Τα νύλιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά τα ξφλινα! 1. Γιατί τα λζμε ξφλινα πνευςτά; Πνευςτά ονομάηονται τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται μζςα ςε ζνα ςωλινα απ όπου περνάει ο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!!

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! Το πλαςτικό ζχει γίνει αναπόςπαςτο κομμάτι τθσ κακθμερινισ μασ ηωισ, πλαςτικά μπουκάλια, πλαςτικά παιχνίδια, πλαςτικά ποτιρια, πλαςτικζσ ςακοφλεσ. Πλαςτικά

Διαβάστε περισσότερα

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία Slide 1 Εισαγωγή στη ψυχρομετρία 1 Slide 2 Σφντομη ειςαγωγή ςτη ψυχρομετρία. Διάγραμμα Mollier (πίεςησ-ενθαλπίασ P-H) Σο διάγραμμα Mollier είναι μία γραφικι παράςταςθ ςε ζναν άξονα ςυντεταγμζνων γραμμϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 τθ διάρκεια του τρζχοντοσ ζτουσ εξελίχκθκε θ ευρωπαϊκι άςκθςθ προςομοίωςθσ ακραίων καταςτάςεων για τισ Αςφαλιςτικζσ Εταιρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες 1 Πρωτεΐνες Πρωτεΐνεσ : Οι πρωτεΐνεσ είναι ουςίεσ «πρώτθσ» γραμμισ για τουσ οργανιςμοφσ (άρα και για τον άνκρωπο). Σα κφτταρα και οι ιςτοί αποτελοφνται κατά κφριο λόγο από πρωτεΐνεσ. Ο ςθμαντικότεροσ όμωσ

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός. Χ. Κ. Φ Ι Ρ Φ Ι Ρ Η - Φ Ρ Ο Ν Σ Ι Σ Η Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ο Π Σ Ι Κ Η - Π Α Π Α Ν Α Σ Α Ι Ο Τ 1 0 1 ελίδα 1

1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός. Χ. Κ. Φ Ι Ρ Φ Ι Ρ Η - Φ Ρ Ο Ν Σ Ι Σ Η Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ο Π Σ Ι Κ Η - Π Α Π Α Ν Α Σ Α Ι Ο Τ 1 0 1 ελίδα 1 1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός Γενικά : Οποιοδιποτε κφτταρο αποτελείται από χθμικζσ ενϊςεισ του άνκρακα που ονομάηονται οργανικζσ ενϊςεισ. Οι ενϊςεισ που αποτελοφν ςυςτατικά του κφτταρου χωρίηονται

Διαβάστε περισσότερα

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α Η ANIMONDA όλα αυτά τα χρόνια μζςα από τθν πείρα τθσ, τθν επιςτθμονικι τθσ εξειδίκευςθ και με γνϊμονα τισ ιδιαιτερότθτεσ τθσ γάτασ ςτθ διατροφι τθσ,ζχει δθμιουργιςει

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ

Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ ΚΑΣΑΝΗΣ ΠΙΝΑΚΑ ΔΕΙΓΜΑΣΟΛΗΠΣΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΑΒΩΝ ISO 2859 W Z Z W Προδιαγραφι ΕΣΕΜ 0,6 x 0.7 = 0,42 0.6 L Προδιαγραφι

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

SUPERBAND PREMIUM ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET

SUPERBAND PREMIUM ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET Τι είναι το εντομοαπωθητικό βραχιόλι SuperBand Σο Superband είναι ζνα αδιάβροχο, μη τοξικό και αςφαλζσ εντομοαπωκθτικό βραχιόλι το οποίο καταςκευάηεται με

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά

Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά (Παραμφκι δθμιουργθμζνο από τα παιδιά του Παιδικοφ τακμοφ «Παιδικό Χαμόγελο», Εκπαιδευτικός: Αλζξανδρος Πανταηις, Ρζκυμνο 2013) -«Καλθμζρα αράχνθ!» Είπε λαχανιαςμζνοσ

Διαβάστε περισσότερα

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ.

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ. 1 -Έλεγχοσ μπαταρίασ (έλεγχοσ επιφανείασ) Ο ζλεγχοσ αυτόσ γίνεται για τθν περίπτωςθ που υπάρχει χαμθλό ρεφμα εκφόρτιςθσ κατά μικοσ τθσ μπαταρίασ -Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ Όςο κι αν με «τάραηε» το μάκθμα τθσ «φυςικισ» ςτο ςχολείο, όπου κι αν το ςυνάντθςα αυτό, (γυμνάςιο, λφκειο, ςχολι, διαιτολογία κλπ), το ίδιο και θ «βιολογία-βιοχθμεία», τόςο τα εκτίμθςα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Δυνατότθτα κάλυψθσ κερμαντικϊν αναγκϊν ζωσ και 100% (εξαρτάται από τθν τοποκεςία, τθν ςυλλεκτικι επιφάνεια και τθν μάηα νεροφ αποκθκεφςεωσ) βελτιςτοποιθμζνο ςφςτθμα με εγγυθμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Σα φοιτθτικά χρόνια είναι ίςωσ τα καλφτερα χρόνια ςτθ ηωι ενόσ ανκρϊπου. Όμωσ, κατά τθ διάρκεια τθσ φοιτθτικισ ηωισ, οι φοιτθτζσ αντιμετωπίηουν ζνα ςοβαρό πολλζσ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012 ελίδα 1 από 24 ΤΝΟΨΗ ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΩΝ 26% κακζσ εντυπϊςεισ από τθν τθλεφωνικι εξυπθρζτθςθ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ Οδηγός Χρήσης Εφαρμογής Ελέγχου Προσφορών Αφοφ πιςτοποιθκεί ο λογαριαςμόσ που δθμιουργιςατε ςτο πρόγραμμα ωσ Πάροχοσ Προςφορϊν, κα λάβετε ζνα e-mail με

Διαβάστε περισσότερα

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Μάκθμα : Τεχνολογία Υλικϊν - Νζεσ Τεχνολογίεσ & Διαγνωςτικι Ζργων Τζχνθσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο: Honeybee Small

Εγχειρίδιο: Honeybee Small ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τηλ/Fax: 20 993677 Άγιος Δημήτριος, Αττικής 73 42 Ν. Ζέρβα 29 e-mail: Kokkinos@kokkinostoys.gr www.kokkinostoys.gr Εγχειρίδιο: Honeybee Small HEYBEE SMALL CRANE MACHINE DIP SW 2 3 4 5

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα Στα πλαίςια του προγράμματοσ Κυκλοφοριακισ Αγωγισ : «Ασ μάκουμε τα ςιματα, μθν πάκουμε ατυχιματα» που υλοποιεί θ τάξθ μασ κατά τθ φετινι ςχολικι χρονιά, τθν Τρίτθ 17 Φεβρουαρίου 2015 πραγματοποιιςαμε επίςκεψθ

Διαβάστε περισσότερα

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης αρικμθτικό ςφςτθμα αρίκμθςθσ (Number System) Αξία (value) παράςταςθ Οι αξίεσ (π.χ. το βάροσ μιασ ποςότθτασ μιλων) μποροφν να παραςτακοφν με πολλοφσ τρόπουσ

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων)

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων) 1)Πώσ ορύζεται η Στατιςτικό επιςτόμη; Στατιςτικι είναι ζνα ςφνολο αρχϊν και μεκοδολογιϊν για: το ςχεδιαςμό τθσ διαδικαςίασ ςυλλογισ δεδομζνων τθ ςυνοπτικι και αποτελεςματικι παρουςίαςι τουσ τθν ανάλυςθ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Φφλλο Εργαςίασ Ονοματεπώνυμο. Παραγωγή και διάδοςη του ήχου Ήχοσ παράγεται όταν τα ςωματίδια κάποιου υλικοφ μζςου αναγκαςκοφν να εκτελζςουν ταλάντωςθ. Για να διαδοκεί ο ιχοσ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ HIV / AIDS Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ 2011 Σελίδα 0 από 12 HIV / AIDS Το AIDS είναι ζνα ςεξουαλικό μεταδοτικό νόςθμα και δεν αποτελεί πλζον μια κανατθφόρα αςκζνεια, αλλά μία χρόνια νόςο, για τθν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας

ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας 1 ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας Μόνιμα Φορτία Ίδιον Βάροσ (για Οπλιςμζνο Σκυρόδεμα): g=25 KN/m 3 Σε οδικζσ γζφυρεσ πρζπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ ΜΑΘΘΜΑ: Τεχνολογία Υλικϊν ΘΕΜΑ: Το Plexi Glass ςτθν καταςκευι ζργων τζχνισ ΔΙΔΑΚΩΝ: Γιάννθσ Ηιϊγασ,Φίλιππόσ Καλαμάρασ, Γιάννθσ Καςτριτςθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ μέρος Α ΚΟΝΤΟΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΕ12.04 1 ΚΜ: Κλιματιςτικι μονάδα Ορολογία ΚΚΜ: Κεντρικι κλιματιςτικι μονάδα ΗΚΜ: Ημικεντρικι κλιματιςτικι μονάδα ΤΚΜ: Σοπικι κλιματιςτικι μονάδα Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΑΜΗΛΩΝ ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΩΝ: ΕΡΙΛΕΞΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΘΕΤΕ ΣΕ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΣΕ 8-10 ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΙΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΑΜΗΛΩΝ ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΩΝ: ΕΡΙΛΕΞΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΘΕΤΕ ΣΕ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΣΕ 8-10 ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΙΣ (ΔΕΙΤΕ ΡΩΤΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΡΟΥ ΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΑΚΙΒΩΣ ΑΡΟ ΚΑΤΩ, ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ -ΚΑΤΩ ΑΡΟ ΤΟΥΣ ΡΙΝΑΚΕΣ, ΔΕΙΤΕ ΤΟΝ ΤΟΡΟ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ. ΑΡΟ ΚΑΤΩ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΧΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. ελ. 123-124 «Η γονιδιακι κεραπεία εφαρμόςτθκε και ειςάγονται πάλι ς αυτόν.» Β2. ελ. 133 «Διαγονιδιακά ονομάηονται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών

Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών Για να κάνετε τθν αναβάκμιςθ χαρτϊν Ελλάδοσ κα πρζπει να εγγραφείτε ωσ νζο μζλοσ ςτθν ιςτοςελίδα http://www.mls.gr. 1) Εγγραφή νέου μέλουσ ςτην ιςτοςελίδα αναβαθμίςεων Α) Αντιγράψτε

Διαβάστε περισσότερα

4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00

4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 Οδηγίερ: 1) Το εξεηαζηικό δοκίμιο αποηελείηαι από 6 ζελίδερ και πεπιλαμβάνει 25 θέμαηα. 2)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ 1) Αρχικά πρζπει να γίνει ζλεγχοσ του υποςτρϊματοσ για : ςκόνεσ, υγραςία, επιπεδότθτα. Ππου κρίνεται απαραίτθτο πρζπει να γίνεται κακαριςμόσ, υδροβολι,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 3 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 06 Φεβρουαρίου 2010 θμεία Αναφοράσ Γενικά Ανκρϊπινοι Πόροι, Εργαςτθριακόσ

Διαβάστε περισσότερα

Αςφυξία και πνιγμονθ

Αςφυξία και πνιγμονθ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ Ηλικιακθ ωριμότητα 0-3 ετϊν: τα περιςςότερα παιδιά κάτω των τριϊν ετϊν δεν μποροφν να αντιλθφκοφν τθν επικινδυνότθτα μιασ πράξθσ ι να κυμθκοφν μια ςυμβουλι για πρόλθψθ ατυχιματοσ. Γι

Διαβάστε περισσότερα

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ»

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Τηλ.6937122299 - Email: nasthem1@hotmail.com Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Κείμενο Φωτογραφίεσ: Θζμιδα Ναςοποφλου Ξεναγόσ Εκνικϊν Δρυμϊν & Υγροτόπων MSc Biodiversity Σε μικρι απόςταςθ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΥΙΑΚΟ ΔΚΠΑΙΔΔΤΣΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ «ΥΤΙΚΗ ΘΔΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΔΦΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΔΤΘΤΝΗ» ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ ΘΔΜΑ Α ΘΔΜΑ Β

ΧΗΥΙΑΚΟ ΔΚΠΑΙΔΔΤΣΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ «ΥΤΙΚΗ ΘΔΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΔΦΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΔΤΘΤΝΗ» ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ ΘΔΜΑ Α ΘΔΜΑ Β 4 o ΔΙΓΩΝΙΜ ΠΡΙΛΙΟ 04: ΔΝΔΔΙΚΣΙΚΔ ΠΝΣΗΔΙ ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΤΔΥΘΥΝΣΗΣ 4 ο ΔΙΓΩΝΙΣΜ ΔΝΔΔΙΚΤΙΚΔΣ ΠΝΤΗΣΔΙΣ ΘΔΜ. β. β 3. α 4. γ 5. α.σ β.σ γ.λ δ.σ ε.λ. ΘΔΜ Β Σωςτι είναι θ απάντθςθ γ. Έχουμε ελαςτικι

Διαβάστε περισσότερα

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών ΚΙΜΩΛΟΣ Αξιοθζατα Εχει ωραία αξιοκζατα όπωσ το κάςτρο, ο βράχοσ μανιτάρι και ο μεγάλοσ βράχοσ ελζφαντασ, από όπου ςκαρφαλϊνουν και κάνουν πολλζσ βουτιζσ τα παιδιά το καλοκαίρι!! Φαγητό διαςκζδαςη Τα εςτιατόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912 ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912 Το 1912 ξζςπαςε ο Αϋ Βαλκανικόσ Πόλεμοσ, ςτον οποίο θ Βουλγαρία, θ Σερβία, θ Ελλάδα και το Μαυροβοφνιο ςυμμάχθςαν εναντίον τθσ Οκωμανικισ Αυτοκρατορίασ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα,

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα, ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Τα λίπθ αποτελοφν μία μεγάλθ ανομοιογενι ομάδα κρεπτικϊν ουςιϊν που ζχουν κοινά χαρακτθριςτικά όπωσ ότι είναι ουςίεσ αδιάλυτεσ ςτο νερό κι αναλφονται ςε οργανικά διαλφματα. Από άποψθ κρεπτικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΕΙΑΓΩΓΗ Ο νζοσ δικτυακόσ τόποσ τθσ Δ.Δ.Ε. Θεςπρωτίασ παρζχει πλζον τθ δυνατότθτα τθσ καταχϊρθςθσ νζων, ειδιςεων και

Διαβάστε περισσότερα

Φρζςκια πατατοςαλάτα με ςάλτςα Philadelphia με μουςτάρδα

Φρζςκια πατατοςαλάτα με ςάλτςα Philadelphia με μουςτάρδα Φρζςκια πατατοςαλάτα με ςάλτςα Philadelphia με μουςτάρδα Χρόνοσ προετοιμαςίασ: 10 λεπτά Χρόνοσ μαγειρζματοσ: 25-30 λεπτά Για 4 άτομα 600 γραμμάρια μικρζσ πατάτεσ βραςμζνεσ με τθν φλοφδα τουσ 2 τομάτεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ

ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ 1 ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ 2 ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΧΩΡΙ ΜΠΑΛΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Μπατάκθσ Εμμανουιλ Χθμικόσ, MSc Κλινικισ Χθμείασ του Καποδιςτριακοφ Πανεπιςτθμίου Ακθνών. Tμιματοσ Χθμείασ του Εκνικοφ και Μπαλαντίνου Ειρινθ Βιολόγοσ,

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Περιεχόμενα Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1 Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2 Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Επιλογι Domain Name Βιμα Προσ Βιμα 7 Τι Είναι Ένα Domain Name; Το domain name (ςτα ελλθνικά

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ.

Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ. Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ. Πρωτότυπο: The bullying prevention roll play Game. Πθγι : Social Skills Central. Μετάφραςθ: Μουρελάτου ταμοφλα - Εργοκεραπεφτρια Δφο ι περιςςότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙΑΔΗΡΟΤΕ ΕΡΙΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΣΥΣΚΕΥΗΣ ΡΟΥ ΑΡΑΙΤΕΙ ΑΦΑΙΕΣΗ ΚΑΛΥΜΜΑΤΩΝ ΡΕΡΕΙ ΝΑ ΕΚΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΡΠ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΜΕΝΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΡΟΣΩΡΙΚΟ.

ΟΡΟΙΑΔΗΡΟΤΕ ΕΡΙΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΣΥΣΚΕΥΗΣ ΡΟΥ ΑΡΑΙΤΕΙ ΑΦΑΙΕΣΗ ΚΑΛΥΜΜΑΤΩΝ ΡΕΡΕΙ ΝΑ ΕΚΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΡΠ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΜΕΝΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΡΟΣΩΡΙΚΟ. UND1448R 1 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1) ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΗ Αφιςτε αρκετά ανοίγματα για τον ςωςτό εξαεριςμό τθσ ςυςκευισ. 2) ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΗ Μθν χρθςιμοποιείτε μθχανικζσ διατάξεισ ι άλλα μζςα για να επιταχφνετε τθν διαδικαςία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ Θζμα Α Α1: γ, Α2: β, Α3: α, Α4: β, A5: β Θζμα Β Β1: Σ ι Λ (ελλιπισ διατφπωςθ), Λ, Σ, Σ, Σ Β2: α) Οι διαφορζσ μεταξφ ς και π δεςμοφ είναι: α. Στον ς

Διαβάστε περισσότερα

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά Τα κροσζηά! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά τα κρουςτά! 1. Γιατί ονομάηονται κρουςτά όργανα; Το όνομα «κρουςτά» όργανα προζρχεται από το ριμα κροφω/χτυπώ και δθλϊνει τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα Τα χάλκιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα 1. Γιατί τα λζμε χάλκινα πνευςτά όργανα; Πνευςτά χαρακτθρίηονται όλα τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται από τθν (ανα)πνοι

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα Προςωπικά δεδομζνα Η Λείρ Ναγιάλα, θ Σίλβια Αντρζσ, θ Χουάνα Γκαλβάν και θ Γερμάν Καςτανζντα δθμιοφργθςαν τθ δικι τουσ εταιρία, τθν AUXILIARTE FACTORIA το 2004. Ζχοντασ και ςυνειδθτοποίθςαν ότι μοιράηονταν

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ

Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ Στθν Ιταλία θ περίοδοσ των Χριςτουγζννων ζχει τθ μεγαλφτερθ διάρκεια από όλεσ τισ άλλεσ των χριςτιανικών χωρών. Αρχίηει από τισ 8 Δεκεμβρίου και ολοκλθρώνεται ςτισ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων. Α Σάξη. Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1. 6 Ομαδοποίθςθ, Μοτίβα,

Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων. Α Σάξη. Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1. 6 Ομαδοποίθςθ, Μοτίβα, Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων Α Σάξη Α/ Μαθηματικό περιεχόμενο Δείκτεσ Επιτυχίασ Ώρεσ Α Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1 Αλ1.1 υγκρίνουν και ταξινομοφν αντικείμενα ςφμφωνα με κάποιο χαρακτθριςτικό/κριτιριο/ιδιότθτά Ομαδοποίθςθ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΜΟΝΙΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΔΙΟΡΙΘΕΝΣΩΝ 2006-2007 34 2007-2008 40 2008-2009 38 2009-2010 25 2010-2011 13 ΤΝΟΛΟ: 150 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ( ΜΕΟ ΟΡΟ 30 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΑΝΑ ΕΣΟ) Με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ

ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΘΕΜΑ: ΝΑΙ ΣΘΝ ΑΚΘΘ, ΟΧΙ ΣΟ ΚΑΠΝΙΜΑ ΤΠΕΤΘΤΝΘ ΚΑΘΘΓΘΣΡΙΑ: ΣΙΑΚΑΡΑ ΕΤΑΓΓΕΛΙΑ ΠΕ 01 Ομάδα PROJECT X Όλγα Κωςτοποφλου Νάςοσ Κοτρώτςιοσ Κωνςταντίνοσ Παναγιωτόπουλοσ Γιοχάννα Χάιηε

Διαβάστε περισσότερα

- Σετάρτθ ξεκοφραςθ (Ο)!!!

- Σετάρτθ ξεκοφραςθ (Ο)!!! Ε ΑΤΣΗ ΣΗ ΕΙΡΑ, Α ΠΑΡΑΘΕΣΩ ΣΗΝ ΚΛΑΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ ΠΡΟΠΟΝΗΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΧΡΗΙΜΟΠΟΙΕΙΣΑΙ Ω ΒΑΗ, ΚΑΙ ΠΑΝΩ Ε ΑΤΣΗ, ΜΠΟΡΕΙΣΕ ΟΟ ΠΕΡΝΑΣΕ ΣΑΔΙΑ ΚΑΙ ΓΙΝΕΣΕ ΠΙΟ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΙ, ΝΑ ΚΑΝΕΣΕ ΣΙ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΟΤ Α ΑΝΑΦΕΡΩ ΣΟ ΣΕΛΟ ΑΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1]

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1] Το e-class του Πανελλινιου Σχολικοφ Δίκτυου [ΠΣΔ/sch.gr] είναι μια πολφ αξιόλογθ και δοκιμαςμζνθ πλατφόρμα για αςφγχρονο e-learning. Ανικει ςτθν κατθγορία του ελεφκερου λογιςμικοφ. Αρχίηουμε από τθ διεφκυνςθ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ ΚΑΣΕΤΘΤΝΣΗΡΙΕ ΟΔΗΓΙΕ ΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΣΗ ΗΠΑΣΟ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΙΟΤ ΣΗ ΗΠΑΣΙΣΙΔΑ Β ΚΑΣΑ ΣΗ ΧΟΡΗΓΗΗ ΑΝΟΟΚΑΣΑΣΑΛΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ,

Διαβάστε περισσότερα

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers.

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers. ESC CAMPS H HELLENIC ROWING κζλει να δθμιουργιςει Esc Camps, ζνα ςε κάκε περιοχι των Πρωτακλθτϊν. Στόχοσ του camp είναι θ φιλοξενία νζων και ομάδων από το εξωτερικό, με απϊτερο ςκοπό τθν ακλθτικι τουριςτικι

Διαβάστε περισσότερα

assessment.gr USER S MANUAL (users)

assessment.gr USER S MANUAL (users) assessment.gr USER S MANUAL (users) Human Factor January 2010 Περιεχόμενα 1. Γενικζσ οδθγίεσ ςυςτιματοσ... 3 1.1 Αρχικι ςελίδα... 3 1.2 Ερωτθματολόγια... 6 1.2.1 Τεςτ Γνϊςεων Γενικοφ Ρεριεχομζνου... 6

Διαβάστε περισσότερα

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι Στατιςτικζσ δοκιμζσ Συνεχι δεδομζνα Γεωργία Σαλαντι Τι κζλουμε να ςυγκρίνουμε; Δφο δείγματα Μζςθ αρτθριακι πίεςθ ςε δφο ομάδεσ Πικανότθτα κανάτου με δφο διαφορετικά είδθ αντικατακλιπτικϊν Τθν μζςθ τιμι

Διαβάστε περισσότερα

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΡΗΣΗ ΧΟΛΗ ΘΕΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΗΤ-564 ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΤ - ΜΗΧΑΝΗ Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ τόχοσ τθσ ςυγκεκριμζνθσ εργαςίασ

Διαβάστε περισσότερα

6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και

6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και 6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και προωκείται από τθ βιομθχανία fitness ςιμερα Αλλά ζχετε ποτζ αναρωτθκεί

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο

Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο ΡΕΛΦΕΕΛΑΚΟ ΔΘΜΟΤΛΚΟ ΣΧΟΛΕΛΟ ΜΑΩΝΛΟΥ- ΨΕΜΑΤΛΣΜΕΝΟΥ Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο Διαθεματική Εργαςία από τουσ μαθητέσ τησ Γ και Δ τάξησ. Δαςκάλα: Φρυςοβαλάντω Θουκυδίδου ΣΧΟΛΛΚΘ ΧΟΝΛΑ 2010 2011 ΠΕΡΙΕΦΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ.

Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ. Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ. Μια μζρα ςαν όλεσ τισ άλλεσ, ζνα ναυάγιο (Σιτανικόσ) τράβθξε τθν προςοχι μασ και μασ ζδωςε τροφι για ςκζψθ. Ζτςι καταλιξαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ε & Α Δραςτθριότθτεσ Ομάδασ Κυματικισ Διάδοςθσ

Ε & Α Δραςτθριότθτεσ Ομάδασ Κυματικισ Διάδοςθσ Ε & Α Δραςτθριότθτεσ Ομάδασ Κυματικισ Διάδοςθσ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ Η Κριτθ είναι μία περιοχι υψθλοφ ςειςμικοφ κινδφνου. Η παρακολοφκθςθ τθσ ςειςμικισ δραςτθριότθτασ ςτθν Κριτθ αποτελεί επομζνωσ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΤΚΑΛΙΩΝ. Β τετράμθνο 2012-2013. «Νερό: Πθγι Ηωισ» Α λυκείου. 10ο Γ.Ε.Λ. Πάτρασ

ΜΠΟΤΚΑΛΙΩΝ. Β τετράμθνο 2012-2013. «Νερό: Πθγι Ηωισ» Α λυκείου. 10ο Γ.Ε.Λ. Πάτρασ 1 ΗΘΘ ΠΑΝΑΓΙΩΣΘ ΛΑΜΠΡΟΠΟΤΛΟ ΠΑΝΣΕΛΘ ΜΑΡΙΝΟΤ ΑΝΣΩΝΙΑ ΜΙΧΑΙ ΚΛΑΙΝΣΙ ΠΛΩΣΑ ΕΤΑΓΓΕΛΙΑ ΧΕΔΙΑΜΟ ΚΑΣΑΚΕΤΘ ΜΠΟΤΚΑΛΙΩΝ ΠΛΑΣΙΚΩΝ «Νερό: Πθγι Ηωισ» Α λυκείου. 10ο Γ.Ε.Λ. Πάτρασ 1 ΠΡΟΛΟΓΟ Προβλθματικι ΧΕΔΙΑΜΟ ΚΑΣΑΚΕΤΘ

Διαβάστε περισσότερα

Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100

Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100 Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά Είςοδοσ ςτο πρόγραμμα Ρυιμίςεισ ζυγοφ Αλλαγι IP διεφκυνςθσ ηυγοφ Ρυκμίςεισ επικοινωνίασ Αποκικευςθ Ρυιμίςεισ εφαρμογθσ DIGICOM

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web. Πρόζβαζη ζηο EndNote Web

Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web. Πρόζβαζη ζηο EndNote Web Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web Το EndNote Web είναι εργαλείο διαχείριςθσ βιβλιογραφικϊν αναφορϊν, ενςωματωμζνο ςτθ βάςθ Web of Science. Απαιτείται εγγραφι και δθμιουργία password (Sign in / Register)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ ΣΗ ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΓΑΟΠΟΝΙΑ ΣΗΝ ΚΛΙΜΑΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. Γρ. Ανδρέας Υρίζηοσ Ανώηερος σνηηρηηής Γαζών Σμήμα Γαζών

Η ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ ΣΗ ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΓΑΟΠΟΝΙΑ ΣΗΝ ΚΛΙΜΑΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. Γρ. Ανδρέας Υρίζηοσ Ανώηερος σνηηρηηής Γαζών Σμήμα Γαζών Η ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ ΣΗ ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΓΑΟΠΟΝΙΑ ΣΗΝ ΚΛΙΜΑΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Γρ. Ανδρέας Υρίζηοσ Ανώηερος σνηηρηηής Γαζών Σμήμα Γαζών ΓΔΝΙΚΑ Οικοςφςτθμα: Σφςτθμα ςε μια περιοχι ςτθν οποία ςυνυπάρχουν ςε ιςορροπία/αρμονία οι

Διαβάστε περισσότερα

Λογαριαςμοί Κατακζςεων

Λογαριαςμοί Κατακζςεων Όροι Πϊλθςθσ 1. Ο παρϊν κατάλογοσ καταργεί κάκε προθγοφμενο & ιςχφει από 01/04/2010 2. Οι τιμζσ αφοροφν παράδοςθ ςε πρακτορείο περιοχισ Ακθνϊν - Πειραιϊσ. 3. Οι τιμζσ επιβαρφνονται με το νόμιμο ΦΠΑ. 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 3η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Σ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 3η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Σ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίερ: ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 3η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Σ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 1) Το εξεηαζηικό δοκίμιο αποηελείηαι από 7 ζελίδερ και πεπιλαμβάνει 25 θέμαηα. 2)

Διαβάστε περισσότερα

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM 1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM ΣΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΜΠΟ FM; Πρόκειται για μια θλεκτρονικι διάταξθ που ςκοπό ζχει τθν εκπομπι ραδιοςυχνότθτασ

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1 Δρ. Χρήστος Ηλιούδης Θζματα διάλεξησ ΣΤ1 Προςθεςη αφαίρεςη ςτο ΣΤ1 2 ή ΣΤ1 Ονομάηουμε ςυμπλιρωμα ωσ προσ μειωμζνθ βάςθ R ενόσ μθ προςθμαςμζνου αρικμοφ Χ = ( Χ θ-1 Χ θ-2... Χ 0 ) R ζναν άλλον αρικμό Χ'

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος. Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος

Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος. Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΘ Άγχοσ - τρεσ τθσ κακθμερινότθτασ ζχει επιπτϊςεισ ςτθν υγεία και ποιότθτα τθσ ηωισ μασ Διακρίνεται :Οξφ-χρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ ΤΜΜΕΣΕΙΧΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΣΕ ΣΟΤ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΛΤΚΕΙΟΤ ΧΑΛΚΗ: ΔΗΜΗΣΡΗ ΔΙΑΚΟΠΑΝΑΓΙΩΣΗ ΒΛΑΧΟ ΦΤΡΙΟΤ ΜΕ ΣΟΝ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΓΙΑΝΝΗ ΑΠΕΙΡΑΝΘΙΣΗ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2010-11 ΣΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΛΙΟΚΟΜΙΑ Μελισσοκομία

Διαβάστε περισσότερα

υνδζςου με το μζλλον ΤΝΔΕΜΟ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΦΩΣΟΒΟΛΣΑΪΚΩΝ

υνδζςου με το μζλλον ΤΝΔΕΜΟ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΦΩΣΟΒΟΛΣΑΪΚΩΝ υνδζςου με το μζλλον net-metering ΤΝΔΕΜΟ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΦΩΣΟΒΟΛΣΑΪΚΩΝ net-metering ςτθ Ελλάδα Σο net-metering ι αλλιϊσ θ αυτοπαραγωγι επιτρζπει πλζον ςτον Ζλλθνα καταναλωτι να παράγει τθν θλεκτρικι ενζργεια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός αρταρίων για ηη θερμική άνεζη και εσκολία ζηο ζπίηι

Οδηγός αρταρίων για ηη θερμική άνεζη και εσκολία ζηο ζπίηι Οδηγός αρταρίων για ηη θερμική άνεζη και εσκολία ζηο ζπίηι Όλα όςα χρειάηεται να γνωρίηετε ςχετικά με το: - πϊσ να αιςκάνεςτε άνετα ςτο ςπίτι - τι μετριςεισ μπορείτε να κάνετε ϊςτε να μειϊςετε τουσ λογαριαςμοφσ

Διαβάστε περισσότερα